summaryrefslogtreecommitdiff
diff options
context:
space:
mode:
authorRoger Frank <rfrank@pglaf.org>2025-10-14 20:04:24 -0700
committerRoger Frank <rfrank@pglaf.org>2025-10-14 20:04:24 -0700
commit3aab2bccede42e7fc2855b2f995266403a96e1f9 (patch)
treebea2e5835ad478c06b6885a62a65e9eec7df3ae0
initial commit of ebook 35743HEADmain
-rw-r--r--.gitattributes3
-rw-r--r--35743-0.txt4021
-rw-r--r--35743-0.zipbin0 -> 39625 bytes
-rw-r--r--35743-8.txt4022
-rw-r--r--35743-8.zipbin0 -> 39407 bytes
-rw-r--r--35743-h.zipbin0 -> 51062 bytes
-rw-r--r--35743-h/35743-h.htm5965
-rw-r--r--35743-h/images/image1.pngbin0 -> 2175 bytes
-rw-r--r--35743-h/images/image2.pngbin0 -> 2455 bytes
-rw-r--r--LICENSE.txt11
-rw-r--r--README.md2
-rw-r--r--old/35743-h.htm.2020-02-065964
12 files changed, 19988 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/35743-0.txt b/35743-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..846fbfe
--- /dev/null
+++ b/35743-0.txt
@@ -0,0 +1,4021 @@
+The Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by
+August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Tri unuaktaj komedioj
+
+Author: August von Kotzebue
+ T. Williams
+ Marie Hankel
+
+Release Date: April 1, 2011 [EBook #35743]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ ***
+
+
+
+
+Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and
+the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned
+images of public domain material from the Google Print
+project.)
+
+
+
+
+
+Tri unuaktaj Komedioj
+
+de
+
+A. v. Kotzebue
+
+T. Williams
+
+M. Hankel
+
+Ludataj dum la 4a Internacia Esperantista Kongreso
+en Dresden, Aŭgusto 1908.
+
+1908
+
+ Germanujo: Esperanto Verlag Möller & Borel, Berlin S.
+ Anglujo: British Esperanto Association, London.
+ Danujo: Andr.-Fred. Höst & Sön, Kjöbenhavn.
+ Francujo: Hachette et Cie, Paris.
+ Hispanujo: J. Espasa, Barcelona.
+ Italujo: Raffaello Giusti, Livorno.
+ Polujo: M. Arct, Warszawa.
+ Svedujo: Esperanto Förening, Stockholm.
+
+Presejo de Möller & Borel G. m. b. H.
+Berlin S., Prinzenstrasse 95.
+
+
+
+
+Enhavo.
+
+
+ Paĝo
+ La malfeliĉuloj.
+ Unuakta komedio de Louis Schneider laŭ A. v. Kotzebue.
+ Esperantigis Leopold Elb 1
+ (Eduard Bloch, Teatra korespondado No. 88.)
+
+ Tie ĉi oni parolas Esperante.
+ Unuakta komedio de T. Williams (1859) tradukita kaj
+ aranĝita de M. Hankel 55
+
+ La Renkonto.
+ Komedieto originale verkita de Marie Hankel 87
+
+
+
+
+La Malfeliĉuloj
+
+Unuakta komedio de Louis Schneider
+
+laŭ A. v. Kotzebue
+
+Esperantigis Leopold Elb.
+
+(Eduard Bloch, Teatra Korespondado No. 88.)
+
+
+PERSONARO:
+
+ Petro Falk, plantisto el Ameriko.
+ Sinjorino Ĝojo, antaŭe fraŭlino Falk, aktorino
+ Adelgunde Falk, cirkorajdistino
+ Charles Faucon, dancinstruisto
+ Johano Falk, vilaĝlerneja instruisto
+ Franjo Falk, filino de Johano
+ Gustavo Falk, helparbaristo
+ Hipolito Falk
+ Gotfrido Falk
+ Hieronimus Akcipitro, ĵurnalraportisto
+ Mustardo, servisto ĉe Petro Falk
+
+Dresdeno. Nuna tempo.
+
+Simpla ĉambro kun unu malantaŭa kaj du flankaj pordoj.
+
+
+SCENO I.
+
+ Petro Falk (simple vestita, sidas apud tablo fumante pipon).
+ Mustardo (eniras).
+
+Petro.
+
+Jen vi Mustardo, tiel rapidema? Ĉio preta?
+
+Mustardo.
+
+Ĉio. Mi ordonis al la pordisto, lasi supreniri ĉiun, kiu demandos pri
+Minher van der Kapelen. Jen, en la antaŭĉambro dudek seĝoj kaj du
+kanapoj. Jen (montras la flankan ĉambron), bona matenmanĝo: kaviaro,
+ŝinko, omarsalato -- nur delikataĵoj. Ĉokoladon por la sinjorinoj,
+bonegajn vinojn por la sinjoroj, eĉ cigarojn mi tien metigis -- se iu
+ŝatus fumadon.
+
+Petro.
+
+Bonege! Ĉio estas prizorgita! Ĉu vi ne estas iom scivola, kial vi faris
+tiom da preparoj?
+
+Mustardo.
+
+Certe, treege scivolega -- sed kion mi gajnus per demandado? Mi ja konas
+vin de tridek jaroj kaj mi scias, ke vi neniam parolas pli ol nepre
+estas necese.
+
+Petro.
+
+Prava vi estas, sed ankaŭ neprava, laŭ vidpunkto. En miaj amerikaj
+plantejoj, ĉirkaŭita de nigra servistaro, kiel ĉefo de granda komerca
+negoco, mi havis motivon por ŝpari parolojn. Tie vi estis mia servisto,
+sed de kiam mi revenis Eŭropon, vi estas mia amiko, kaj, laŭ mia opinio,
+vi ankoraŭ ne havis okazon por plendi, ke mi ne konfidis al vi.
+
+Mustardo.
+
+Efektive -- tial mi ja ne komprenas, kial vi atendas hodiaŭ tiom da homoj?
+
+Petro.
+
+Miajn heredontojn!
+
+Mustardo.
+
+Dio min gardu! Kiel vi min ektimigis! Ĉu eble vi intencas morti?
+
+Petro.
+
+Mi jam mortis. Jen (donas al li gazeton) legu la noton kun la ruĝa
+substreko.
+
+Mustardo (legante).
+
+"El la Hago, la 15an de Junio." (Parolas.) Tio ja estas malnova gazeto.
+(Legas.) "Antaŭ kelkaj semajnoj tie ĉi mortis la riĉa amerika plantisto
+Petro Falk." Kio do? Nu, jen, bona ekzemplo kiamaniere la ĵurnalistoj
+mensogas!
+
+Petro.
+
+Mi ne pretendas, ke ili neniam mensogas, tiun ĉi fojon tamen ili ne
+mensogis, sed ili nur tion raportis, kion mi mem al ili sendis.
+
+Mustardo.
+
+Sed vi ja ne estas mortinta!
+
+Petro.
+
+Eĉ morteginta, absolute mortinta! Tuj vi ekvidos, kial.
+
+Mustardo.
+
+Nu tion iu alia komprenu! (Legas.) "Petro Falk, mortante havis nek
+edzinon nek infanon, sed nekalkuleblan riĉaĵon, aŭ je kontanta mono aŭ
+en bone rentumaj plantejoj. Lia patrolando estis Saksujo, kie laŭdire
+multnombra parencaro lia ankoraŭ ekzistas." -- Ĉu tio estas vera?
+
+Petro.
+
+Certe.
+
+Mustardo (legas).
+
+"En lia testamento li faris heredonton de la tuto tiun el la parencoj,
+kiu pruvos ke li estas la plej malfeliĉa, kaj la plenumanto de la
+testamento, Minher van der Kapelen, fiksis templimon je la 18a de
+Aŭgusto, kiam li estos en Dresdeno kaj persone ekzamenos la pretendojn
+de ĉiu el la parencaro de la mortinto." Tio ja estas hodiaŭ!
+
+Petro.
+
+Estas hodiaŭ.
+
+Mustardo.
+
+Ho, nun mi komprenas.
+
+Petro.
+
+Kion?
+
+Mustardo.
+
+Okazos nun kvazaŭ familia festeno. Sed, ĉu vi konas viajn parencojn?
+
+Petro.
+
+Ne unu el ili. Mi ja iris Amerikon kiel dekkvarjara knabo.
+
+Mustardo.
+
+Ĉu estas multe da ili?
+
+Petro.
+
+Kredeble, ĉar riĉulo ĉiam havas multajn parencojn.
+
+Mustardo.
+
+Nu ili ja larĝe malfermos la okulojn, ekvidante la mortintan kuzon, kiu
+kontente fumas pipon.
+
+Petro.
+
+Provizore ili konatiĝos kun mi nur, kvazaŭ mi estus Minher van der
+Kapelen, plenumanto de la testamento.
+
+Mustardo.
+
+Bone.
+
+Petro.
+
+Mallonge: Sola mi ja vivis dum duona jarcento, tio nun komencas fariĝi
+iom enuiga. Mi multe klopodis, kaj ofte mi demandis min, por kiu. Tion
+mi almenaŭ deziras scii, antaŭ mia morto. Mian havon mi volas lasi al la
+plej inda el miaj parencoj, t. e. al la plej malfeliĉa. Alie jen alvenus
+ia sentaŭgulo, okaze pli proksima, heredus mian havon, kaj mokus min eĉ
+kuŝantan en tombo. Ne, jam nun mi volas elekti tiun el miaj parencoj,
+kiu iam fermu miajn okulojn.
+
+Mustardo.
+
+Sed, se ĉiuj estas feliĉaj?
+
+Petro.
+
+Ĉiuj feliĉaj? Ĉu vi ne scias, ke feliĉuloj estas tiel same maloftaj,
+kiel virtuloj?
+
+Mustardo.
+
+Eble unu aliĝas al la alia.
+
+Petro.
+
+Ne ĉiam! Sed aŭskultu! Iu eniris la antaŭĉambron. Se tiu estas unu el
+miaj parencoj, enlasu lin, kaj se venas ceteraj, parolu kun ili, ĝis
+kiam mi aŭdigos la sonorileton, tiam enlasu alian, sed ĉiam nur po unu,
+komprenite?
+
+Mustardo.
+
+Fidu al mi! (Eliras el la malantaŭa pordo.)
+
+
+SCENO II.
+
+Petro (sola).
+
+Nun, maljuna Petro Falk, montru kian konon pri homoj vi akiris dum
+kvindek jaroj. Okazos ja strangaj pretendoj kaj seniluziiĝoj, sed mi
+profunde enrigardos en homajn korojn, ĉar ofte hered-aferoj malkaŝas la
+veran senton kaj karakteron de la homoj.
+
+
+SCENO III.
+
+ Petro Falk. Gotfrido Falk (eniras el la malantaŭa pordo, iomete
+ ebria).
+
+Gotfrido.
+
+Sinjoro, la lakeo al mi diris, ke mi trovos matenmanĝon en tiu ĉi aŭ en
+la apuda ĉambro.
+
+Petro.
+
+Kun kiu mi havas la honoron paroli?
+
+Gotfrido.
+
+Ĉi tie mi ne vidas matenmanĝon, do mi supozas, ke en tiu
+ĉambro -- (montras la apudan ĉambron).
+
+Petro.
+
+Mi mem kondukos vin tien, kiam mi scios . . ?
+
+Gotfrido.
+
+Kredeble Minher van der Kapelen? Mi supozas tion sekve de via tuta
+eksteraĵo. Mi estas la heredanto de la maljuna Falk, de tiu amerika
+riĉegulo, lia nepridubebla heredanto.
+
+Petro.
+
+Ĉu vere? Tiam vi devus esti la plej malfeliĉa el liaj parencoj, kiel vi
+tion volas pruvi?
+
+Gotfrido.
+
+Minher van der Kapelen, oni estas tre malfeliĉa kun neniam satigebla
+soifo, kiel la mia.
+
+Petro.
+
+Nu, ŝajnas al mi, ke hodiaŭ vi jam iom satigis ĝin.
+
+Gotfrido.
+
+Malprave! Mi ja iomete provis, sed la plena satigado de mia soifo estas
+ekster la limoj de ebleco, kaj ĵus pro tio mi deziregas tiun ripete
+cititan matenmanĝon --
+
+Petro.
+
+Tamen mi petas, havu paciencon, nur por kelkaj minutoj, por ke mi antaŭe
+eksciu, kiugrade vi estas parenco de la mortinta sinjoro Falk.
+
+Gotfrido.
+
+Mi ne precize scias. -- Lia nomo estas Falk, ankaŭ la mia estas Falk; li
+posedis monon; mi tian specialaĵon nur periode posedas, mi do estas lia
+nerefutebla heredanto kaj ĉiuokaze mi estas plensenca.
+
+Petro.
+
+Se vi ne havas alian pruvon de parenceco!
+
+Gotfrido.
+
+Mian grandegan soifon, --
+
+Petro.
+
+Eĉ tio kredeble ne estos akceptata kiel pruvo. Ĉu vi do estas el
+Saksujo?
+
+Gotfrido.
+
+Ne, el Hanovero! -- Sed ni priparolu tion ĉe la jam citita matenmanĝo.
+
+Petro.
+
+Mi bedaŭras! Nur tiam, kiam mi konvinkiĝos, ke ia pruvita rajto pri
+pretendo --
+
+Gotfrido.
+
+Permesu, sinjoro. Ĉu mia nomo ne estas Gotfrido Falk, nepridisputeble
+Falk. -- Mia patro ofte rakontis al mi, ke li havis fraton, ĉu tiu
+cirkonstanco ne supozigas, ke mi eble estas la nevo de la Amerikano,
+tiom pli, ke tiu frato ankaŭ estis nomata Petro, kaj la antikva legendo
+pri Petro en la fremdlando eble -- -- --
+
+Petro.
+
+Sufiĉas, sinjoro! Mi ja nun vidas, kun kiu mi havas aferon, kaj, se vi
+ne povas alporti ian pruvon -- --
+
+Gotfrido.
+
+Ni intertempe transiru al tiu ofte citita matenmanĝo, ĉar vi ne povas
+imagi, kiel terure neplezura interparolado pligrandigas mian soifon.
+
+Petro.
+
+Ne estas mia kulpo, ke tiu ĉi konversacio ŝajnas al vi neplezura.
+
+Gotfrido.
+
+Mi ja ne riproĉas vin, mi konas mian fatalon! -- Heredi? -- Neeble! --
+Nekredeble ke mi ia foje faru lotgajnon? Tute neverŝajne! Tia estas mia
+sorto! Mi estus bonega viro, se mi havus monon. -- Kredu ĝin, mi petas,
+mia kara plenumanto de testamento. -- Mi ja ne povas havi monon, ĉar mia
+soifo estas multe tro granda. -- Ĉu vi plene komprenas tion? ĉu vi
+komencas kompati mian malfeliĉon? Jen, mi nature estas talentplena viro,
+mi multon lernis, kaj kion mi ekkaptas, tio al mi sukcesas: muziko,
+pentrado, literaturo, sed tio, kion oni nomas orda vivo, estas kontraŭ
+mia naturo. Ĉio, kion vi povas diri al mi: "domaĝe pro viaj kapablecoj,
+laboru, tiam vi prosperos" -- tion mi ja ankaŭ diras al mi mem, kiam mi ne
+havas monon. Sed kiam mi havas monon, ĉiuj prudentaj frazoj foriĝas kaj
+komenciĝas gaja vivado. -- La maljuna Falk vere nenie povus meti sian
+monon pli bone ol ĉe mi.
+
+Petro.
+
+Ĉe ni en Holando oni transsendus tian homon, kia vi estas, en la
+koloniojn, tie oni lernas laboradon.
+
+Gotfrido.
+
+Ankaŭ tiu ĉi frazo estas konata al mi, sed same tiel senefika kiel la
+ceteraj. -- Mi ne estas malbonulo, mi ne havas malbonajn emojn, sed mi
+havas soifon -- mi povas labori, sed tio ne amuzas min. Tiel estas, tia
+estas la afero!
+
+Petro.
+
+Kiel oni povas paroli tiel prudente, kaj tamen esti ebria jam frumatene?
+
+Gotfrido.
+
+Mi ne estas ebria, sinjoro, nur gaja, nur ekscitita, tion vi ne
+komprenas. Entute, mi neniam ebriiĝas -- almenaŭ laŭ tio, kiel mi
+komprenas la ebriecon.
+
+Petro.
+
+Dio helpu min.
+
+Gotfrido.
+
+Nu mi pensas, ke ni plej bone iru al manĝo. Eĉ se mi nenion heredus, ne
+ekzistas ia sufiĉa kaŭzo por malgastemeco, tiom pli ke mi supozas, ke
+tiu matenmanĝo estos pagata el la hereda monsumo. Vi certe ne estos tiel
+bonkore stulta por pagi vian oficon el via propra monujo. Jen la
+diferenco, minher, mi estas tia malsaĝulo, ke mi pagas festenojn el mia
+poŝo tiel longe kiel ĝi enhavas ion. Matenmanĝoj estas mia malfeliĉo,
+precipe se ili iom longe daŭradas.
+
+Petro.
+
+Kia strangulo vi estas! Tamen pli agrabla ol vi ŝajnis al mi komence.
+Preskaŭ mi volus provi -- -- --
+
+Gotfrido.
+
+Min plibonigi? Min igi prudenta? Jam multaj provis, sed mi povas certigi
+vin, ke tio estus tute sensukcesa penado, tial mi pensas, ke ni ĉesu
+tiun ĉi dialogon kaj iru manĝi -- --
+
+Petro.
+
+Vi estas prava! Vi ja estas ne plibonigebla.
+
+Gotfrido.
+
+Ĉu vi ne venos kun mi?
+
+Petro.
+
+Mi bedaŭras, mi atendas ankoraŭ aliajn heredontojn.
+
+Gotfrido.
+
+Domaĝe, mi ne amas manĝi sola. Kiam mi estas sola, mi fariĝas pensema
+kaj ĉagrena pri mia malorda vivado. En societo mi sentas, ke la aliaj ne
+estas pli bonaj ol mi, tio redonas al mi moralan forton. Venu baldaŭ!
+(Kantas.) Ĝuu la vivon . . . . .
+
+Petro.
+
+Tiu ĉi malfeliĉulo almenaŭ ne intencas trompi min! Jen vanta vivo,
+neniam li pliboniĝos. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO IV.
+
+ Petro Falk. Hipolito Falk.
+
+Hipolito (tre afable kaj komplezeme).
+
+Sinjoro, mi estas tre malfeliĉa!
+
+Petro.
+
+Tion vi diras kun tiel gaja mieno, ke vere estas necesa via propra
+certigo por kredigi ĝin.
+
+Hipolito.
+
+La ŝajno trompas. La ekstera formo estas gaja, la vera aganta forto de
+mia personeco, la akiraĵo de mia morala konscienco estas nefortika,
+neanima, "dispecigita"!
+
+Petro.
+
+Dispecigita? Kompatinde! Kiun mi havas la honoron vidi?
+
+Hipolito.
+
+Hipolito Falk. Ĝis antaŭ kelkaj semajnoj la plej feliĉa viro, la plej
+senzorga, lokita en la plej alta socia pozicio, nun, kiel mi jam diris --
+
+Petro.
+
+Dispecigita! Bone! Sed kiajn pretendojn ĉi tiu dispecigiteco donas al vi
+por la heredo de mia mortinta amiko?
+
+Hipolito.
+
+La malplej dubindajn. Mi estas el Saksujo, nomata Falk kaj malfeliĉa.
+
+Petro.
+
+Kaj el kio konsistas tiu malfeliĉo?
+
+Hipolito.
+
+El artikolo de la Berlina ĵurnalo de la kvina de Januaro. Por tion
+komprenigi mi devas fari al vi priskribadon de mia antaŭa stato. Vi ja
+scias, en kia embaraso estas ĉiu familio de kortega aŭ sekreta konsilano
+pro daŭremaj dancantaj gastoj ĉe siaj festoj kaj vesperaj aranĝoj. Vi
+ankaŭ scias, kiel malagrable estas por mastrinoj havi dektri personojn
+je tablo. -- Vi certe scias, kun kiaj klopodoj la necesaj kantistoj estas
+akireblaj okaze de jubileo aŭ festa tagmanĝo. Jen, sinjoro, tia mi
+estis! Mi estis la "dekkvara", se ie kunmanĝis dektri, -- mi dancadis, kaj
+tie zorgis pri dancistoj, kie edzinigeblaj filinoj estis provizotaj -- mi
+kantadis kiel dua tenoristo aŭ unua basisto, kie ajn oni festmanĝis.
+
+Petro.
+
+Tio ja ŝajnas al mi tute amuziga vivado kaj tamen vi estas dispecigita?
+
+Hipolito.
+
+Ekstreme! -- Ĵurnalartikolo ruinigis min.
+
+Petro.
+
+Tio jam okazis al multaj. Sed mi tamen ne komprenas --
+
+Hipolito.
+
+La ĵurnalo enhavis noton, ke iu vivas en Parizo, kiu faras metion kiel
+"dekkvarulo".
+
+Petro.
+
+Dekkvarulo? Kio tio estas?
+
+Hipolito.
+
+Tio ankaŭ estas tia viro, kiu ebligas tagmanĝojn de dektri personoj, el
+kiuj neniu deziras morti. Tiu viro do estas mia rivalo, mia konkuranto,
+nur kun la diferenco, ke li akceptis kontantan pagon. Fi! Mi ĝin faras
+senpage, nur por la manĝaĵo. Oni ridis pri la dekkvarulo en Parizo, sed
+oni hontis plue inviti min, la dekkvarulon en Dresdeno. Ili preferas
+ŝpari la dektrian por eviti la dekkvaran.
+
+Petro.
+
+Nu, nu! Vi do efektive ne plu ekzistas?
+
+Hipolito.
+
+Ne, mi ne ekzistas! Malesperante pro la neokupitaj vesperoj mi fariĝis
+aplaŭdisto. -- Mi ĝis nun neniel estis teatroamanto, ĉar tie oni ne
+vespermanĝas kaj la konfitejo ne bezonas dekkvarulon. Nun mi devas
+ĉiuvespere iri tien, mi devas aplaŭdadi eĉ kiam mi ne amuziĝas. Tio
+estas tre maldolĉa, sinjoro! Kaj vi ne povas imagi, kiom tio lacigas
+pulmon kaj manojn. Kie aliaj amuziĝas, tie mi devas labori ĝis ŝvitado.
+
+Petro.
+
+Mi do ne farus ĝin.
+
+Hipolito.
+
+Facile dirita! Kie do mi pasigus la vesperojn? En societo mi devas esti.
+En teatro estas varme; bona lumigado; delikataj manieroj; krom tio oni
+povas partopreni en la diskutado la sekvantan matenon.
+
+Petro.
+
+Laŭ ĉio de vi dirita, mi ekkonis unu el tiuj enigmaj personoj troveblaj
+nur en urbego.
+
+Hipolito.
+
+La tuta enigmo estas, ke mi ne havas monon, ke mi partoprenas en ĉiu
+plezuro, kaj ke ĉie mi estas afable akceptata.
+
+Petro.
+
+Vi havas nenion kaj partoprenas en ĉio, bonvolu klarigi.
+
+Hipolito.
+
+Tre simple. Kiel mi plenigas la vesperojn mi jam rakontis. Je tagmanĝo
+mi ĉiam lasas min regali, ĉiu hotelmastro ŝatas min, ĉar mi amuzas la
+gastojn kaj incitas al trinkado. Restas nur la matenmanĝo, por tiu mi
+ankaŭ estas ĉiam preparita. Ĉiun tagon okazas almenaŭ unu enterigo kun
+la granda pompo, mi almetas la nigran veŝton, la krepon ĉirkaŭ mian
+cilindron kaj nigrajn gantojn. (Faras ĉion, kion li diras.) Jen mi
+aperas kiel longjara amiko de l' mortinto, trinkas ĉokoladon kaj
+madejran vinon, mi enŝovas min en kaleŝon kiel malnova konato de l'
+enterigota, faras samtempe novajn rilatojn kaj ĝuas agrablan veturadon.
+
+Petro.
+
+Mi aŭskultas kaj admiras. Feliĉe ankaŭ mi jam zorgis pri matenmanĝo.
+
+Hipolito.
+
+Eĉ se ne, mi instigus vin, tion fari. Estu kompleza, lasu min heredi.
+Vere mi estas nedanĝera homo, kontenta je malmulto, mi vivas tiel kviete
+kaj simple.
+
+Petro (ridetante).
+
+Vi ja vidos. Bonvolu eniri en tiun ĉambron. Tie vi trovos kunheredanton
+kaj matenmanĝon.
+
+Hipolito.
+
+Permesu, ke antaŭe mi aranĝas mian tualeton. La krepo restas, ĉar mi
+funebras pro mortinta parenco. Por la matenmanĝo blankan kravaton, por
+la kunheredantoj multkoloran veŝton kaj por deca eksteraĵo helajn
+gantojn (aranĝas sian tualeton laŭ diro). Jen! Preta! Mi tre ĝojas
+konatiĝi persone kun viro, kies famo alportis jam tiom da bono.
+
+Petro.
+
+Neeble!
+
+Hipolito.
+
+Tio ne malhelpas; estas ĝentila frazo, agrabla al ĉiu. Gardu min en
+favora memoro, kaj disponu pri mi ĉe ĉiu okazontaĵo, kie oni havas
+varmajn manĝaĵojn. (For, en la ĉambron flanken.)
+
+Petro (sola).
+
+Pli kaj pli amuzige! Mi ja estis preparita por iu ajn strangaĵo, sed la
+personoj iom superas miajn atendojn. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO V.
+
+ Petro, Franjo Falk (kun timema riverenco envenante).
+
+Petro.
+
+Ĉu vi ne volas alproksimiĝi, mia bela infano?
+
+(Franjo faras kelkajn paŝojn.)
+
+Petro.
+
+Kia estas via nomo?
+
+Franjo.
+
+Franjo Falk.
+
+Petro.
+
+Ĉu vi estas malfeliĉa?
+
+Franjo.
+
+Mi estas filino de brava vilaĝa instruisto. Mia patro, Johano Falk estas
+tre malriĉa, mia patrino jam de longe mortis.
+
+Petro.
+
+Ĉu via patro sendis vin?
+
+Franjo.
+
+Ho ne, li nenion scias pri mia veno. Vidinte lian troan penadon por
+subteni lian multnombran familion, mi serĉis oficon tie ĉi en Dresdeno,
+kie mi trovis lokon kiel guvernistino.
+
+Petro.
+
+Nu, tio estas malfeliĉo por via patro, sed ne por vi.
+
+Franjo.
+
+Vere, sed mi --
+
+Petro.
+
+Sed vi? Kian kaŭzon havas via malfeliĉo?
+
+Franjo.
+
+Pli ol unu! Tio estas, mi havas kuzon -- kiu --
+
+Petro.
+
+Kuzo, kiu estas malfeliĉa?
+
+Franjo.
+
+Ho, bedaŭrinde li estas malfeliĉa, ĉar li amas min, amas min tiel kore.
+
+Petro.
+
+Nu, en tio mi ankaŭ ne vidas malfeliĉon, kaj se vi lin amas same, tio
+lin ne kvalifikus kiel heredonton.
+
+Franjo.
+
+Ĉu vi opinias? Ho, vi estas tre afabla. Mi lin ja amas, ĉar li estas
+tiel honesta kaj brava knabo!
+
+Petro.
+
+Nu, kunedziĝu do, en la nomo de Dio. Tio estos pli bone ol heredi.
+
+Franjo.
+
+Certe estas pli bone. Sed ambaŭ ni estas malriĉaj, li estas juna, sen
+ofico, per kio ni gajnos nian porvivon?
+
+Petro.
+
+Vi devas labori, kiel la maljuna Falk ankaŭ laboradis dum sia tuta vivo.
+
+Franjo.
+
+Volontege, kara sinjoro, sed kiel fari sen okazo? Li ellernis la
+ĉasmetion. Ho, se vi havigus al li oficon kiel arbaristo! Por mi vi ne
+bezonus zorgi. Mi konas perfekte la terkulturadon.
+
+Petro.
+
+Tio estas meditinda. Sed, ĉu vi ne povas ŝpari iom da via salajro?
+
+Franjo.
+
+Ne, mi ne povas. Mia patro ja estas malriĉa, tial mia devo estas, sendi
+al li ĉiun ŝparitan groŝon.
+
+Petro.
+
+Ĉu vere, via devo? Nu, knabino, tio alportos benon al vi.
+
+Franjo.
+
+Tio jam alportis benon al mi, ĉar la amo de mia patro kaj de mia Gustavo
+estas miaj solaj riĉaĵoj.
+
+Petro.
+
+Lia nomo do estas Gustavo? -- Beleta nomo por arbaristo.
+
+Franjo.
+
+Ho, ankaŭ por supera arbaristo, ĉar tio li certe iam fariĝos.
+
+Petro.
+
+Eble, se la supera arbarista estraro havas prudenton! -- Vi certe ofte
+interŝanĝas leteretojn?
+
+Franjo.
+
+Leteretojn? Kion vi volas diri?
+
+Petro.
+
+Nu, karesemajn amleteretojn.
+
+Franjo.
+
+Fi, tio ne estus deca! Ni ne bezonas amĵuradojn.
+
+Petro.
+
+Nu, nu! Ne ekkoleru pro tio! Ĉu vi estas tiel certaj unu pri la alia?
+
+Franjo.
+
+Kompreneble. Estas nun unu jaro, du monatoj kaj dekunu tagoj, de kiam mi
+ne vidis lin.
+
+Petro (ridetante).
+
+Kaj kiom da horoj?
+
+Franjo (serioze kaj fervore).
+
+Sep. Sed tamen mi scias, ke mia Gustavo restos fidela ĝis morto. Kiam mi
+foriris de mia hejmo, ni kune ploris meze de la fabopalisoj en la
+ĝardeno kaj tiam (kun okuloj mallevitaj) mi eĉ donis al li kison.
+
+Petro.
+
+Tute prave. Nun, mia infano, iru intertempe en tiun ĉi ĉambron. (Montras
+sian kabineton.) Poste ni daŭrigu nian babiladon.
+
+Franjo (afable).
+
+Pri mia Gustavo?
+
+Petro.
+
+Kompreneble! Pri la estonta supera arbaristo! Por la tiea societo,
+(montras la flankan ĉambron) vi do ŝajnas tro delikata.
+
+Franjo.
+
+Kiom da tempo la afero pri la titolo "superarbaristo" kredeble daŭros?
+
+Petro.
+
+Nu, eble nur tridek mallongajn jarojn.
+
+Franjo (ektimante).
+
+Ho, Dio mia!
+
+Petro.
+
+Tio estas, en la plej favoraj cirkonstancoj. Sed kiu scias? La maljuna
+Falk posedis ankaŭ vastajn arbarojn, tial mi eble havigos al Gustavo ion
+similan jam en tri jaroj.
+
+Franjo.
+
+Ho, sinjoro -- mi volonte -- kiun aĝon vi havas?
+
+Petro.
+
+Mi estas sesdekulo.
+
+Franjo.
+
+Bone, mi volonte kisus vin pro tio.
+
+Petro.
+
+Nu tion mi povas honeste akcepti (kisas ŝin).
+
+Franjo.
+
+Vi ĝin do ne malbone akceptis?
+
+Petro.
+
+Tute ne! Mi jam antaŭvidas, la sinjoro arbaristo rapide progresos.
+
+Franjo.
+
+Sed nun mi ja ne plu estas malfeliĉa, havante la esperon geedziĝi?
+
+Petro.
+
+St, st! Tion ne aŭdu la plenumanto de l' testamento! Iru tien! (Franjo
+for.)
+
+Petro (sola).
+
+Laŭ mia opinio, ŝi resignus la tutan heredaĵon, kondiĉe, ke ŝi povu
+paroli la tutan tagon pri sia Gustavo. -- Nun la afero komencas pliboniĝi,
+tian karulinon mi volonte havus en mia proksimeco. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO VI.
+
+ Petro. Charles Faucon.
+
+Charles.
+
+Ai-je l'honneur de parler à Monsieur van der Kapelle,
+plénipotentiaire -- de --
+
+Petro.
+
+Mia nomo estas van der Kapelen. Kian deziron vi havas, sinjoro?
+
+Charles.
+
+Le grand héritage, Monseigneur, de feu Monsieur Falk.
+
+Petro.
+
+Laŭ mia kono la parencaro de la mortinto vivis nur en Germanujo, kaj vi
+ŝajnas esti Franco.
+
+Charles.
+
+C'est à dire, non! Monseigneur! Mi estas de germana "origine" kaj tio ja
+estis la komenco de mia malfeliĉo.
+
+Petro.
+
+Kial do?
+
+Charles.
+
+Je vous le dirai. Mia patro, Karlo Falk el Zwickaŭ mortis, kiam mi
+ankoraŭ estis tute malgranda infaneto. Mia zorganto lokis min en la
+danclernejon de granda opero, ĉar mi estis tre beleta, véritable amour.
+Mi montris grand talent por mia profesio, kaj oni sendis min à Paris,
+kiam mi nur estis dekunujara, ĉar mi havis grand talent kaj mi estis
+véritable amour. Tio estis très bien! La directeur de spectacles estis
+saĝa viro, li al mi diris: Monsieur, se vi volas havi engagement kiel
+premier danseur, vi ne povas nomiĝi Karlo Falk. Via nomo estu
+francigata, ĉar oni ne kredos en granda opero, ke Germano povas esti
+premier danseur. Iru domen kaj pripensu, kiun nomon vi alprenos sur la
+afiŝo. J'y pense, kaj mi trovas, ke monsieur le directeur estas viro
+extrêmement saĝa, mi diras, mi nomiĝos Faucon, Charles Faucon, kaj mi
+diros al neniu, ke mi estas Germano.
+
+Petro.
+
+Nu, bone. Eble vi estis prava! Profeto malmulte valoras en sia patrujo.
+
+Charles.
+
+N'est ce pas! Ah, monsieur, estas malfeliĉa afero, kiam oni amas sian
+patrujon kaj estas bona patrioto, kaj oni devas paroli france por ke
+oni ricevu pagon. O Monsieur, certe tio estas granda malfeliĉo. Mi tian
+longan tempon ŝajnigis malbonan germanan parolmanieron, ke nun jam mi ne
+povas paroli alie. Estas alia afero, de kiam ni havas Esperanton, nian
+neŭtralan lingvon.
+
+Petro.
+
+Kaj pluan malfeliĉon vi ne havas, pri kiu vi plendas?
+
+Charles.
+
+Ah, Monseigneur! Dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni
+povas havi chagrin. Ah, Monseigneur! Se mi ne havus pluan malfeliĉon!
+Sed rigardu mian kapon, mi havas grizan kapon, rigardu mian talion, mi
+estas iomete grasa, quelque peu ventru, preskaŭ dikulo. Grasa
+dancmajstro kun griza kapo estas tre malfeliĉa viro, se li havas 9
+malgrandajn gefilojn, kiuj volas manĝi kaj se li havas ambition kaj amon
+al sia arto. Ah, Monseigneur, estas tre malfeliĉa afero, kiam oni devas
+forlasi sian arton kaj ne ĝustatempe faris kontrakton por la tuta vivo.
+Infaneto volas manger kaj por maljunulo leçon de danse fariĝas tre teda.
+Mi devas montri la danse de polka kaj mi pensas en mia koro, kiel hejme
+atendas min kara infano, ĉar ĝi estas tre malsata.
+
+Petro.
+
+Certe, tio estas tre maldolĉa.
+
+Charles.
+
+Oh, Monseigneur, dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni
+povas havi chagrin saltante en l'air. Kaj mi havas multe da chagrin.
+Kiam mi fariĝis ventru, kun un peu de ventre, monsieur le journaliste
+skribis en sia gazeto: "Estus tempo, ke tiu ĉi grasa sinjoro Faucon fine
+liberigu nin de sia dancado." Tio estis malagrabla, sed mi ne volis
+vidigi mian chagrin. Kiam mi venis domen, mia plej maljuna infano legis
+la gazeton, ĝi iras al panjo, al mia kara edzino kaj diras: "Paĉjo estas
+dika, kaj li devas liberigi de si la publikon!" O Monseigneur, estas
+maldolĉa afero, kiam la propra infano, kiun oni amas kaj bone edukis,
+legas tion pri sia patro!
+
+Petro.
+
+Vi igis min ĵeti terurigan rigardon malantaŭ la kulisojn.
+
+Charles.
+
+Ah, Monseigneur, de antaŭe la arto havas tre beletan mienon, sed kiam
+oni rigardas derrière les coulisses, jen chagrin, multa chagrin. La
+gazeto al mi perdigis situacion, ĵus kiam mi volis fari kontrakton por
+la tuta vivo, monsieur le journaliste skribis, ke oni ne plu volas vidi
+min, kaj la junuloj en la parterre siblis. Nun oni ne volis min engager
+kaj mi devas prilabori kiel dancinstruisto de malgrandaj knabinoj kaj
+malsaĝaj bubetoj, kiuj min mokridas, kiam mi montras al ili un Chassé,
+jeté, assemblé. Voyez, Monseigneur, tiel, Chassé, jeté, assemblé.
+(Dancas.)
+
+Petro.
+
+Mi devas konfesi, sinjoro, estas strangaĵo, vidi tiel maljunan viron
+danci.
+
+Charles.
+
+Sed kiam tiel maljuna viro malsatas, tio ja ne estas strangaĵo. Mi faras
+un tour de polka kaj scias, ke mi iĝas ridinda. Mi montras exercices et
+grand battement, kaj dume havas chagrin, ke mi ne lernis alian
+profesion. Mi dancas mazurkon kaj miaj maljunaj piedoj doloras, mi
+malfacile spiras kaj fininte la leçon, mi estas tiel laca, tiel fatigué,
+ke mia bona edzino ploras, kiam mi revenas hejmen.
+
+Petro.
+
+Nu, kvankam vi ne estos ĉefheredonto, tamen vi estos prizorgata. Vi
+povos edukadi viajn gefilojn kaj ne plu bezonos danci mem.
+
+Charles.
+
+Ah, Monseigneur, vous me rendez la vie! Kiam mi ne plu bezonas doni
+leçons de danse, mi estos tre feliĉa viro. Tiam mi ree fariĝos gaja,
+kiel mi estis comme jeune homme, tiam mi dancos nur por mia amusement,
+tiam mi faros un entrechat por mia plezuro.
+
+Petro.
+
+Iru do en tiun ĉambron kaj amuziĝu ĉe matenmanĝo kun la aliaj sinjoroj.
+Ĉiuokaze mi esperas, ke mi povos fari ion por vi.
+
+Charles.
+
+Merci, Monseigneur, merci. Mi rekomendas min al vi kun la plej granda
+reconnaissance. Voyez le grand compliment d'adieu! (Profunde
+salutfleksiĝas.) Voyez le petit compliment! (Kliniĝas malpli solene) Et
+voyez le compliment amical et reconnaissant. (Tiel kliniĝas.) Ah,
+Monseigneur, mi estas feliĉa homo. (Eliras en la flankan ĉambron.)
+
+Petro (sola).
+
+Granda Dio! La maljunulo efektive estas malfeliĉa! Mi do neniam pensis,
+vidante komedion aŭ baleton, ke ankaŭ tiuj personoj sentus ĉagrenon! Hm,
+hm! Nu, lia edzino ne ploru plu, ĉar li revenas hejmen tro laca.
+
+
+SCENO VII.
+
+ Petro. Hieronimo Akcipitro.
+
+Hieronimo.
+
+Ĉu mi havas la honoron paroli kun sinjoro van der Kapelen, kiu fiksis la
+hodiaŭan templimon por la Falka heredo?
+
+Petro.
+
+Mia nomo estas van der Kapelen. Ĉu ankaŭ vi venas pro tiu celo? Ĉu vi
+apartenas al la familio?
+
+Hieronimo.
+
+Permesu al mi kelkajn demandojn, antaŭ plua daŭrigado. Vi vidas ke mi
+komprenis nian tempon, mi agas nur parlamente. Mi petas de vi notojn,
+kompletajn plenajn sciigojn pri la mortinto, pri lia havo kaj pri la
+eble jam faritaj pretendoj.
+
+Petro.
+
+Ĉio pri tio dirinda jam estis presita en la gazeto.
+
+Hieronimo.
+
+Bedaŭre mi ne povas kontentiĝi je tio, certe ekzistos ankoraŭ detaloj,
+iaj specialaĵoj, iaj cirkonstancoj, kiujn mi povos utiligi, tio estas,
+kiuj estas necesaj por mia scio.
+
+Petro.
+
+Ĉu vi do estas nomata Falk?
+
+Hieronimo.
+
+Ĝuste dirita, ne! Mia nomo estas Akcipitro, sed Falko kaj Akcipitro
+interrilatas proksime, kaj tial ne estas sen eblo, ke malproksima
+parenceco --
+
+Petro.
+
+Sinjoro, tio estas malbona ŝerco. Mia tempo estas limigita kaj mi
+petas --
+
+Hieronimo.
+
+Nenia helpo ebla, tre estimata sinjoro van der Kapelen, min forigi estas
+tre malfacile. Antaŭe vi devas doni al mi kelkajn detalojn, specialaĵojn
+pri tiu ĉi heredo.
+
+Petro.
+
+Sed mi tute ne komprenas, sinjoro --
+
+Hieronimo.
+
+Vi certe komprenos, aŭdinte, ke mi estas raportisto por kelke da
+eminentaj gazetoj, ke mi havas la saman intereson kiel vi, ke la afero
+estu konvene kaj publike pritraktata, kaj ke mi volonte estas preta
+klopodi por tio.
+
+Petro.
+
+Mi atentigas vin, ke tiu ĉi estas familia afero.
+
+Hieronimo.
+
+Familiaj aferoj ne plu ekzistas, hodiaŭ ĉio estas publika. Kiu ajn uzas
+publikecon, eĉ nur per anoncado, sin metas sub la publika juĝo, vi do
+ne faru pluajn malhelpaĵojn. De via agmaniero kontraŭ mi dependos la
+maniero, kiel mi traktos la aferon en la gazetoj al mi malfermitaj.
+Skribi pri tio mi nepre devas, mi jam eksciis de personoj en la
+antaŭĉambro kelkajn detalojn, kiuj jam faros bonetan artikolon. Via
+heredafero vekis scivolemon, ĝi estas priparolata en la kafejoj, do,
+detaloj, specialaĵoj, nomoj, se eble iom da skandalo, tro grandaj
+pretendoj de la holanda aŭ de ia alia registaro -- tio multe efikos.
+
+Petro.
+
+Pro Dio, ĉu oni jam ne estas certa en sia propra ĉambro?
+
+Hieronimo.
+
+Ne, ĉio nun estas publika. La familiaj procesoj, la parlamento,
+kongreskunsidoj, ĉio estas publika. Oni efektive ne plu havas sufiĉe da
+tempo por ĉeesti ĉiun publikaĵon. Je la naŭa matene kafejo, por legi
+ĵurnalojn, fari eltiraĵojn, je la deka kunsido de la Esperanta kongreso,
+je la dekunua grava proceso ĉe la kriminala kortumo, je tagmezo
+artekspozicio, je la unua borso, je la dua tagmanĝo, je la tria kafejo
+König, je la kvara vet-rajdado, je la kvina intervido ĉe iu famegulo,
+ekz. la D-ro Zamenhof, je la sesa promenado sur la Altmarkt, je la sepa
+opero, je la oka centralteatro, je la naŭa Belvedero, je la deka parko
+de la ekspozicio, je la dekunua Kaiserkafejo, je noktmezo alporti la
+notojn en presejon, ktp. ktp. Oni efektive devas sin disŝiri: ĉie notoj,
+eltiraĵoj, novaĵoj, versaĵoj. Tial ne detenu min tiel longtempe. Nur
+antaŭen diru al mi la detalojn. Ankaŭ vi estos nomata, vi estos citata,
+dece citata.
+
+Petro.
+
+Mi certe nenion sciigos al vi, kaj se mi estus sciinta, kian publikan
+priparoladon okazus mia anonco en la gazetoj --
+
+Hieronimo.
+
+Estis nur via kulpo, se vi tiun ne sciis. Neniu sin povas ŝirmi kontraŭ
+la publikeco. Nur ni korespondantoj nin kaŝas, neniam ni diras nian
+nomon! Ĉion kion ni skribas prirespondas la redakcio. Ni estas la solaj
+nerespondeblaj homoj de la dudeka jarcento.
+
+Petro.
+
+Mi kredas ĝin. Sed ĉar mi decidis doni nenian noton al vi, mi pensas --
+
+Hieronimo.
+
+Mi tre bedaŭras ke vi tiel decidis, tiam mi ne povas citi vin kun
+rekomendo, ĉar citita vi estos, tute certe citita! Bonan tagon! (Volas
+eniri la flankan ĉambron.)
+
+Petro.
+
+Permesu, jen estas la elirejo. (Montras la mezan pordon.)
+
+Hieronimo.
+
+Mi scias, scias. Pro tio mi iras tien, de kie mi aŭdas vivecan
+interparoladon, kredeble la gesinjoroj el la antaŭĉambro.
+
+Petro.
+
+Certe, sed ili ĉiuj apartenas al la familio, kaj vi ne estas Falko.
+
+Hieronimo.
+
+Sed Akcipitro, do ĉiuokaze kuza rilato. Ĉu ne ankaŭ mi havas pretendojn,
+mi eble montros poste, eĉ se mi ne estas malfeliĉa. Se vi ne volas, mi
+ne povas devigi vin, sed notojn mi tamen havos, nome tie, en la ĉambro
+de la aliaj Falkoj. Forpeli vi min ne povas, ĉar la templimo estas
+publike fiksata. Adiaŭ, vi legos miajn raportojn. (Eniras la flankan
+ĉambron.)
+
+Petro. (Sola.)
+
+Nun, mi devas konfesi, ke mi komencis ja belan aferon. Se tio daŭros mi
+komencos penti, ke mi -- silentu, silentu! Ne tro rapide, maljuna Falk,
+nenia greno sen ventumaĵo. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO VIII[A].
+
+ Petro. Sinjorino Ĝojo. Mustardo.
+
+ [A] En tiu ĉi sceno la aktorino havas la rajton ŝanĝi la
+ citatojn.
+
+Mustardo.
+
+Tiu ĉi sinjorino nepre ne volas atendi pli longe.
+
+Ĝojo.
+
+Ne, mi ne povas atendi pli longe, ĉar mi sopiras ekkoni la viron, kiun
+mia kara tro frue mortinta onklo faris plenumanto de lia lasta volo. Ĉu
+mi havas la plezuron paroli al Sinjoro van der Kapelen? Kredeble speco
+de holanda nobeleco. Oni tuj ekvidas ĝin, tute van, tute holanda
+nobeleco. Mi kunportis ĉiujn dokumentojn. Mia onklo, la mortinta Falk
+havis fratinon, Elisabet Klara Henriette Falk. Ŝi edziniĝis kun certa
+Frederiko Karlo Hieronimo Werkentin, tiatempe urba muzikisto en
+Leitmeritz, ties onklino Sofia Wilhelmina Knoenagel estis nevino de la
+geavoj de mia duononklo -- jen la parenceco klarigita. Jen la baptatestoj
+ĉiugradaj, jen mia loĝatesto, jen mia hejmatesto! Ĉio en perfekta ordo.
+Kiam mi ricevos la monon?
+
+Petro.
+
+Kiun mi havas -- --
+
+Ĝojo.
+
+Kiun mi havas la honoron vidi, vi volas diri? Vi vidas, ke mi divenas
+viajn plej intimajn pensojn. Sinjorino Amalio Ĝojo, eksedzino
+Mollenhauer, vidvino Stechow, naskita Falk, drama artistino. Se vi ne
+estus Holandano, vi certe estus trovinta mian nomon en diversaj gazetoj
+kun laŭdo cititan. Ankoraŭ antaŭ nelonge la teatra kroniko volis aldoni
+mian portreton, kondiĉe ke mi pagu por la litografio, la presado, la
+papero, kaj plie konvenan sumon por la aldonado. Sed mi ne ŝatas tion,
+eĉ mi malamas ĝin.
+
+Petro.
+
+Bonege, sed -- -- --
+
+Ĝojo.
+
+Sed kial mi estas malfeliĉa, vi volis diri? Vi vidas, ke mi sekvas vian
+pensadon. Ho, sinjoro, ĉu ekzistas pli granda malfeliĉo, ol kiam la
+baptatesto de aktorino malakordiĝas kun ŝia rolaro? Kiam la kruela
+paroĥa libro protestas kontraŭ Ofelio kaj Desdemono? Kiam la malĝentila
+baptoregistro kontraŭas la artistajn aranĝadojn de l' reĝisoro? Ho,
+sinjoro, baptatesto estas teruraĵo, senlimaĵo, ĝi estas vera malfeliĉo.
+
+Petro.
+
+Nu, ĉe -- -- --
+
+Ĝojo.
+
+Ĉe heredafero, vi volis diri, ili ankaŭ estas bonaĵo.
+
+Petro.
+
+Ne, tion mi ne volis diri.
+
+Ĝojo.
+
+Nu, tiam vi volis diri ion alian. Sed tio estas negrava. Ĉiuokaze vi min
+interrompis kaj mi havas ankoraŭ multajn sciigojn por vi.
+
+Mustardo.
+
+Sed -- --
+
+Ĝojo.
+
+Ne interrompu sinjoron van der Kapelen, mia amiko, estas malĝentila,
+forpreni la parolon al iu, precipe ĉe aferoj.
+
+Petro.
+
+Sed rilate al via malfeliĉo -- --
+
+Mustardo (aparte).
+
+Tiu ĉi scias paroli.
+
+Ĝojo.
+
+Jen ni havas denove la propran temon! (Al Mustardo.) Kiel vi vidas, mia
+amiko, sinjoro van der Kapelen ne amas interrompiĝon. Jen, sinjoro (ŝi
+montras paperojn) la pruvoj de mia malfeliĉo. Tri leteroj de
+teatroagentoj, kvin leteroj de direktoroj kaj diversaj recenzoj, ĉiuj
+rilataj al la diferenco inter mia baptatesto kaj mia rolaro.
+Maljunulinojn mi ne volas ludi, kaj junulinojn ili ne volas ludigi min.
+Ho, sinjoro, la transiro en la maljunan fakon estas malfacila por tiu,
+kiu sentas, ke sprite li estas ankoraŭ tute juna. Tial mi ankaŭ neniam
+longan tempon daŭrigis la edzecon, ĉar mi spertis, ke ne estas
+rekomendinde, se Katje de Heilbron havas edzon kaj Anna Lisa kelke da
+infanoj.
+
+Petro.
+
+Sed vi tamen estis -- --
+
+Ĝojo.
+
+Edzino, vi volis diri, mi sekvas vian pensadon -- kvar fojojn.
+
+Petro.
+
+Kaj ĉiuj kvar edzoj estas --
+
+Ĝojo.
+
+Mortintaj? Vi opinias? Tute ne, nur unu! De la dua mi eksedziniĝis, la
+trian mi forlasis kaj la kvara min forlasis. Do tri el ili vivas
+ankoraŭ. Unu estas teatromajstro en Anspach, la alia kantas baritonon en
+Temesvar kaj la tria ie estas sufloro. Ni ofte interŝanĝas ilustritajn
+poŝtkartojn. Cetere, amikega rilato regas inter mi kaj miaj tri
+eksedzoj. Nenia signo de ĵaluzo, ĉiu malenvias la alian. Ja, se mi povus
+tiel same bonrilati kun miaj koleginoj, kiel kun miaj kolegoj, sed tio
+ja ne estas ebla. Ĉu vi scias, sinjoro, kio estas fakrabistino?
+
+Petro.
+
+Mi devas konfesi -- --
+
+Ĝojo.
+
+Ke vi ĝin ne scias, vi volis diri. Mi antaŭsentis ĉi tiun respondon.
+Fakrabistino estas ĉiu aktorino, kiu rabas de mia fako, tio estas ĉiu
+unua amantino, ĉu tragedia aŭ komedia. Kiel Holandano vi ne povis vidi
+min. Mi kompatas vin. Sed volonte mi estas preta, havigi al vi ideon pri
+mia talenteco.
+
+Petro.
+
+Humilan dankon.
+
+Ĝojo.
+
+Pro la komplezemeco de eminenta artistino, por montri al vi ŝian
+talentegon? Ne bezonas, ne estas via kulpo, ke vi naskiĝis en Holando.
+(Al Mustardo.) Vi estu Romeo, mi estas Julio Kapulet. (Deklamante.) Ho,
+mia Romeo, jam eksonas la dekdua, la morta horo de nia amo. Kie vi
+restas tiel longe? Ĉu vi ne aŭdas la plendadon de la amkantema
+najtingalo? Venu, venu al mia frapeganta koro!
+
+Mustardo.
+
+I, Dio gardu min!
+
+Ĝojo.
+
+Aŭ ĉu vi volas Eŭlalion en "Hommalamo kaj Pento"? (Deklamante.) Jen la
+pentoplena krimulino ĉe viaj piedoj. Vi donis al ŝi loketon por vivadi,
+vi ankaŭ ne malpermesos al ŝi la loketon por tie morti.
+
+Petro. (Ridetante.)
+
+Nu, bone, sed -- -- --
+
+Ĝojo.
+
+Leviĝu, vi volas diri? Tiu estas ankaŭ la vorto de Meinaŭ en la ludo. Aŭ
+ĉu vi deziras kokoton? (Deklamas.) Maljuna Holandano, ĉu vi volas edziĝi
+kun kokoto?
+
+Mustardo.
+
+Tondron, kiel malrespekta!
+
+Ĝojo.
+
+La samon opinias la reĝisoroj. Aŭ tragedian heroinon? (Al Mustardo.)
+Hontinda tirano! Honoru la virton de virino! Tremu je mia venĝo! Vi
+mortiginto de mia edzo!
+
+Petro.
+
+Nun mi petegas vin, min ankaŭ lasu paroli. Trankvile mi ĝis nun atendis,
+esperante, ke fine vi estos elĉerpita.
+
+Ĝojo.
+
+Elĉerpita? Ho, tute ne, mi nur volis -- --
+
+Petro.
+
+Permesu, momente mi scias sufiĉe por taksi viajn heredpretendojn.
+Bonvolu eniri tiun ĉambron. Tie vi trovos kelkajn sinjorojn, eble unu el
+ili -- -- --
+
+Ĝojo.
+
+Povos fariĝi mia kvina? Adiaŭ, sinjoro van der Kapelen, mi tre ĝojis,
+persone konatiĝi kun vi. Mi nur petas ne fordonu la baptatestojn el via
+mano, alie vi liverus al la malamiko armilojn kontraŭ malfeliĉega
+suferulino. (Enirante la ĉambron enparolas.) Sinjoroj, mi tre ĝojas,
+konatiĝi kun vi. (Oni ŝin aŭdas parolantan ĝis la komenco de la sekvonta
+sceno.)
+
+Mustardo.
+
+Tre rimarkinda sinjorino!
+
+Petro.
+
+Kaj tre parolema. Sed antaŭen. La afero certe ne estas finita.
+
+Mustardo.
+
+Ĉielo scias -- -- (eliras).
+
+Petro.
+
+Mi komencas nun kompreni, ke estas eble, ankaŭ vivi sen parencaro.
+
+
+SCENO IX.
+
+ Petro. Gustavo Falk (en arbarista vesto).
+
+Gustavo (bonkore).
+
+Bonan tagon!
+
+Petro (same).
+
+Koran dankon!
+
+Gustavo.
+
+Mi venas pro la heredaĵo, kiun mi devas ricevi.
+
+Petro.
+
+Ĉu vi do estas la plej malfeliĉa el viaj konkurantoj?
+
+Gustavo.
+
+Nu tion vi ja povas vidi!
+
+Petro.
+
+Ne, kontraŭe, vi ŝajnas esti juna kaj sana.
+
+Gustavo.
+
+Juna? Certe, sana? Ne, sinjoro, malsana, jam de unu jaro tre malsana.
+
+Petro.
+
+Pri kio vi do plendas?
+
+Gustavo.
+
+Pri ĉio. Preskaŭ ĉio mankas al mi. Mi ne povas edziĝi kun la amata
+knabino, kaj de kiam ŝi estas for de ĉe ni, mi ŝajnas al mi mem kvazaŭ
+birdoforigilo, kiu forpelas la paserojn de la ĉerizujo. Nun vi ja vidas,
+ke al mi apartenas la heredo, ĉu ne?
+
+Petro.
+
+Nu, nu, ne tiel rapide! Antaŭ ĉio mi eksciu, kiu vi estas.
+
+Gustavo.
+
+Ĉu vi tion ne scias? Gustavo Falk mi estas.
+
+Petro.
+
+Kaj laŭ via vesto arbaristo. Ho, nun mi bone scias.
+
+Gustavo.
+
+Vi ankaŭ devas scii, ĉar Petro Falk kaj mia patro estis veraj kuzoj.
+
+Petro.
+
+Tio jam estas grava, sed mi devas sciigi vin, ke dua kondiĉo estas
+plenumota, antaŭ ol vi estas allasebla al la heredo.
+
+Gustavo.
+
+Ĉu vere? Ankoraŭ unu? Se la maljuna sinjoro estus sciinta, kiel feliĉa
+li povus fari unu el siaj malriĉaj parencoj per kelkmiloj da markoj, li
+ne estus farinta tiom da kondiĉoj. Kredeble li estis maljuna strangulo?
+
+Petro.
+
+Strangulo? Ha, ha, juna viro, vi parolas diable senĝene pri mia mortinta
+amiko.
+
+Gustavo.
+
+Mi sufiĉe ametas lin, kvankam nur antaŭ kvin semajnoj mi aŭdis pri li la
+unuan fojon. Sed strangulo li restas, ĉar se li estus havinta iom da
+koreco kaj bonanimeco, tiam li estus demandinta pli frue pri siaj
+malriĉaj parencoj en la patrujo, ĉar ankaŭ mia patro estas malriĉega.
+
+Petro (aparte).
+
+Li estas la unua, kiu diras al mi la veron. Tio min ĉagrenas, sed mi ne
+povas mallaŭdi lin.
+
+Gustavo.
+
+Almenaŭ, se li nur estus doninta pri si kelkajn sciigojn, tiam mi ja
+estus povinta vojaĝi ĉe li aŭ skribi al li leteron tian: Tiel mi fartas,
+vi estas riĉa. Pruntedonu al mi kelkmilojn da markoj, por ke mi povu
+edziĝi kun mia Franjo! Se nun mi heredas de li, la maljunulo eĉ ne
+havas la ĝojon senti, ke li feliĉigis dankeman paron. Ekzistas do
+strangaj homoj en la mondo.
+
+Petro.
+
+Vi estas prava. Kaj kion vi diros, aŭdinte la duan kondiĉon, kiun mi ja
+ne povis meti en la gazeton.
+
+Gustavo.
+
+Eldiru! Se honesta viro kaj ellerninta ĉasisto povas ĝin plenumi, mi ne
+mankos.
+
+Petro.
+
+Li havis malproksiman parencinon, kun kiu vi devas edziĝi.
+
+Gustavo.
+
+Kiu? Mi?
+
+Petro.
+
+Jes, certe, vi. Se ne, vi devas rezigni la heredaĵon.
+
+Gustavo. (Volas iri.)
+
+Adiaŭ.
+
+Petro.
+
+Oho! Kien tiel rapide?
+
+Gustavo.
+
+Hejmen, ĉe mian patron.
+
+Petro.
+
+Ĉu antaŭe vi ne volas vidi la knabinon, kiu scias, ĉu ŝi ne plaĉos al
+vi?
+
+Gustavo.
+
+Se ŝi estas beleta, ŝi eble al mi plaĉos, sed mi ne edziĝos kun ŝi, eĉ
+se ŝi sidus en riĉaĵoj ĝis super la oreloj.
+
+Petro.
+
+Pripensu bone, kion vi faros, junulo, tute subite vi iĝos riĉa, povos
+vivadi senzorge, ne bezonos plu laboradi.
+
+Gustavo.
+
+Diablo! Mi volas labori, laboradi kaj edziĝi kun mia Franjo. Nur
+kelkmiloj da markoj farus min kontenta.
+
+Petro.
+
+Eĉ tiom vi ne ricevos, se vi estas tiel obstina kaj malafabla.
+
+Gustavo.
+
+Ni ĉasistoj ne estas alie. Do, adiaŭ.
+
+Petro.
+
+Kiu ne akceptas konsilon, ne havos helpon. Vi do ne foriros sen
+matenmanĝo?
+
+Gustavo.
+
+Mia matenmanĝo estas glaso da freŝa akvo, aŭ, diboĉe, glaso da biero.
+
+Petro.
+
+Tion mi ne permesas. Vi ja devas konatiĝi kun la aliaj parencoj. En tiu
+ĉambro vi trovos societon. Eble poste vi pensos alie pri la edziĝo.
+
+Gustavo.
+
+Maltrafe! Cent futojn preter la celtavolo. Mian Franjon mi deziras, mi
+edziĝos kun ŝi kiel eble plej baldaŭ! Se vi povas helpi min al tio,
+maljuna sinjoro, faru ĝin. Vi certe ne pentos. Primeditu! Vi havos koran
+ĝojon pri ni ambaŭ. Do, ĝis revido. (Iras en la flankan ĉambron.)
+
+Petro (sola).
+
+Li estas bonega junulo! Gratulon, maljuna Falk, la sorto ŝajnas bonvoli.
+Kvankam vi ne povis trovi edzinon laŭ via korgusto, tamen en via
+maljuneco al vi ne mankos gefiloj. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO X.
+
+ Petro. Adelgundo Falk (en rajdvesto, kun vipo aperas en la
+ pordo). Mustardo.
+
+Adelgundo (ĉe la pordo).
+
+Silentu, maljuna talpo! La atendado tedas min!
+
+Mustardo (ĉe la pordo).
+
+Sed unu post la alia.
+
+Adelgundo.
+
+Mutiĝu, sklavo! La rigardo de miaj okuloj eksplode malfermas ŝlosojn kaj
+riglilojn.
+
+Mustardo.
+
+Nu, bone, eksplodigu! (Eliras el la malantaŭa pordo.)
+
+Adelgundo (al Falk, tre alproksimiĝinte).
+
+Mi estas Adelgundo Falk, rajd-artistino, fame konata tra la mondo sub la
+nomo Sinjorino Falkonini.
+
+Petro (leviĝas kaj salutas ŝin ironie kaj ceremonie).
+
+Mia nomo estas van der Kapelen, kion vi deziras?
+
+Adelgundo.
+
+Mi volas heredi.
+
+Petro (sidiĝas).
+
+Tion volas multaj.
+
+Adelgundo.
+
+Sed tuj, antaŭen! (Krakigas la vipon.)
+
+Petro.
+
+Ĉu via tempo estas tiom okupita? Vi ja algalopegas al la heredo, antaŭ
+ĉio vi devas diri, kiaj pretendoj --
+
+Adelgundo.
+
+Pretendoj? Absurde! Mi neniam parolas per vortoj: unu el miaj rigardoj
+sufiĉas, unu rideto mutigas ĉiun proteston. Mi nomiĝas Falk -- el
+Saksujo -- neniam konis mian patron.
+
+Petro.
+
+Hm, hm, ĉu vi ne volas ek --
+
+Adelgundo.
+
+Mi jam sidas.
+
+Petro.
+
+Pardonu mi petas, ne malbone akceptu --
+
+Adelgundo.
+
+Malbone akcepti? Absurda frazo! Neniam mi malbone akceptas ion, plivole
+mi preferas tute ne akcepti. Permesu -- (elprenas cigaron el ujo).
+
+Petro.
+
+Senceremonie --
+
+Adelgundo.
+
+Alumeton, mi petas.
+
+Petro (prezentas alumeton ekbruligitan).
+
+Jen.
+
+Adelgundo (prezentas cigarojn).
+
+Vi ankaŭ?
+
+Petro.
+
+Dankon. Mi estas Holandano -- fumas nur pipon, argilan pipon.
+
+Adelgundo.
+
+Ankaŭ virinoj?
+
+Petro.
+
+Ĉe ni ili tute ne fumas.
+
+Adelgundo.
+
+Malsaĝo! Fumado ĝis nun nur aroganteco de l' forta sekso. Pro kio virino
+ne fumu?
+
+Petro.
+
+Estimata virino, mi nun permesas al mi demandi, kiel kaj kiamaniere vi
+plenumas la kondiĉojn de la heredo. Ĉu vi ne bonvolas havigi al mi la
+pruvon, kial vi estas malfeliĉa?
+
+Adelgundo.
+
+Mi povas diri al vi mian malfeliĉon.
+
+Petro.
+
+Diru do, ekrakontu.
+
+Adelgundo.
+
+Mi havis oficon en cirko Sidoli kaj oni postulis, ke mi rajdu postmorgaŭ
+sur elefanto kaj ke mi samtempe portu sur mia brako Tom Puc, la
+malgrandegulon.
+
+Petro.
+
+Tio meritas ribelon.
+
+Adelgundo.
+
+Tial mi eksiĝis, pensu do, mi sur elefanta dorso? Neniam!!!
+
+Petro.
+
+Certe, via doloro estas rajta, tiu estas granda malfeliĉo. Nu, bonvolu
+nur eniri en tiun ĉambron, ĝis la decida juĝado, tie vi trovos kolegojn
+kaj eĉ cigarojn, se la viaj ne sufiĉos.
+
+Adelgundo.
+
+Sed rapide! Mi ne ŝatas longdaŭraĵojn, entute ne volonte restadas
+longtempe en unu urbo. Tujeco estas ĉefa afero. Veni, plaĉi, eksciti
+furoron, iom da skandalo, poste malaperi. Ien alien, ofte libervole,
+kelkfoje iom devigite. Se mi heredos, mi farigos novan fotografaĵon, vi
+ankaŭ ricevos ekzempleron.
+
+Petro.
+
+Kun la vipo?
+
+Adelgundo.
+
+Certe, neniam sen vipo! (Eliras.)
+
+
+SCENO XI.
+
+ Petro. Mustardo (poste Johano Falk).
+
+Mustardo.
+
+Jen venis ankoraŭ maljuna viro.
+
+Petro.
+
+Bone, enkonduku lin.
+
+Mustardo (malfermas la pordon).
+
+Eniru do, sinjoro Falk.
+
+Johano (eniras).
+
+Mi petas pardonon, se mi malhelpas. Mia nomo estas Johano Falk, mi estas
+vilaĝa instruisto.
+
+Petro.
+
+Vi nomiĝas Falk kaj estas instruisto? Ĉu vi eble havas filinon en
+Dresdeno?
+
+Johano.
+
+Jes, sinjoro, kaj mi estas fiera pri mia Franjo.
+
+Petro.
+
+Mi scias, ke ŝi sendas al vi ĉiujn ŝparaĵojn.
+
+Johano.
+
+Ne por mi, por siaj gefratoj. Pripensu do la sentadon de patro, devigata
+akcepti tian donacon, kaj konsentu, ke ankaŭ tio ĉi igas min tre
+malfeliĉa.
+
+Petro.
+
+Vi estas prava. Tio devige malfeliĉigas honestan viron. (Al Mustardo.)
+Alvoku do la junulon, kiu estis tiel senceremonia. Vi jam scias, tiun
+kun la verda vesto.
+
+Mustardo.
+
+Aha! Mi antaŭsentas ion! (Malfermas la flankan pordon.) Sinjoro Gustavo
+Falk!
+
+Johano.
+
+Kion mi aŭdas -- Gustavo tie ĉi?
+
+(Mustardo eliras.)
+
+
+SCENO XII.
+
+Gustavo.
+
+Jen mi estas! (Al Johano.) Bona Dio, kion mi vidas? Vi ĉi tie, Sinjoro
+Falk?
+
+Johano.
+
+Vi ja vidas! Koran manpremon! Kiel fartas via patro?
+
+Gustavo.
+
+Dank' al Dio, bonege! Ĉu vi ne havas vian Franjon kun vi?
+
+Johano.
+
+Kiel vi vidas, ne. Ŝi ja estas --
+
+Petro.
+
+Ankoraŭ momenton. Nu junulo, ĉu vi decidis edziĝi kun la knabino, de kiu
+dependas la heredo?
+
+Gustavo.
+
+Ĉu tio estas ĉio, kion vi volas diri al mi?
+
+Petro.
+
+Momente ĉio.
+
+Gustavo (al Johano).
+
+Nu aŭskultu, paĉjo Falk. Tiu ĉi sinjoro volas, ke mi edziĝu kun alia ol
+via Franjo. Ne eble. Diru vi mem. Ĉu ne? Neeble!
+
+Petro.
+
+Ĉu vi ne volas almenaŭ vidi la knabinon, per kiu vi povas fariĝi riĉa
+kaj feliĉa?
+
+Gustavo.
+
+Riĉa, eble, sed feliĉa mi iĝos nur kun mia Franjo! Nu, tute egale!
+Vidita ne estas edzigita. Sed vidinte ŝin, mi tuj foriros.
+
+Petro.
+
+Ni atendu! (Malfermas la pordon de la kabineto.) Alproksimiĝu do, kara
+infano.
+
+
+SCENO XIII.
+
+ Samaj. Franjo.
+
+Franjo (rapidas en la brakojn de l' patro).
+
+Mia patro, kara patro!
+
+Gustavo (staras mirante).
+
+Johano.
+
+Franjo, vi tie ĉi? Estas tial, ke mi vin ne trovis dome?
+
+Franjo.
+
+Bona Dio! Jen ankaŭ la kuzo Gustavo!
+
+Gustavo (ekkrias laŭte).
+
+Sinjoro Holandano, tiun ĉi mi volas havi!
+
+Petro.
+
+Ja, nun estas tro malfrue.
+
+Gustavo.
+
+Ho, ne ŝercu! Kial do nun subite tro malfrue? -- Sciu do: tiun ĉi mi
+akceptas eĉ sen heredo.
+
+Petro.
+
+Geinfanoj, mi klarigos ĉion. Petro Falk tute ne mortis.
+
+Gustavo.
+
+Des pli bone! Kie li estas? Senprokraste mi volas paroli kun li.
+
+Petro.
+
+La maljuna strangulo, kiel bonvole diris la estonta sinjoro
+superarbaristo, estas mi mem. Kiel knabo mi iris Amerikon. Riĉa je
+trezoroj, sed malriĉa je ĝojo mi revenis. Maljuneco ekfrapas, la morto
+ekstaras malantaŭ mi, mi ne havas infanojn, kaj tial mi demandas vin
+ambaŭ: Franjo kaj Gustavo, ĉu vi volas esti miaj infanoj?
+
+Ambaŭ.
+
+Tutkore.
+
+Johano.
+
+Tia riĉa beno de Dio en mia maljuneco!
+
+Petro.
+
+Vi eksiĝos el via ofico, vi loĝos en mia domo kune kun viaj geinfanoj,
+kaj mi prizorgos pri la cetero.
+
+Gustavo (kiu dume parolis kun Franjo).
+
+Nun mi povas kisi vin tute malkaŝe.
+
+Franjo.
+
+Ĉu mi nun efektive estas via fianĉino?
+
+Gustavo.
+
+Kompreneble, kaj en kelkaj tagoj mia edzino. (Al Petro.) Ĉu ne?
+
+Petro. (Ridetante.)
+
+Nur paciencon, paciencon! (Oni aŭdas bruon kaj violonon el la flanka
+ĉambro.)
+
+
+SCENO XIV.
+
+Petro.
+
+Kio okazas?
+
+Mustardo.
+
+Ho, sinjoro, la madejro supreniris en la kapojn de la gesinjoroj. Unue
+ili disputis, nun ĉio estas ree ĝojo kaj ĝuego.
+
+Petro.
+
+Ili disputis? Do pro kio?
+
+Mustardo.
+
+Nu, mi ne scias. Unu el ili postulis notojn kaj specialaĵojn, la
+sinjorino kun la vipo tion ne volis permesi, ŝi eĉ uzis la vipon. Tion
+malbone akceptis la sinjoro kiu ĉiam trinkadis, kaj estus fariĝinta
+batalo, se la maljuna sinjorino ne intermiksus sin deklamante frazojn el
+ia tragedio. Tiam la aliaj ekridis kaj ridante ne povis disputi. Nun
+denove ĉiuj estas gajaj kaj la maljuna dancmajstro ludas je danco kiun
+la dekvarulo aranĝas. Jen ili venas.
+
+
+SCENO XV.
+
+ La samaj. Charles Faucon (venas el la flanka ĉambro ludante
+ violonon, la aliaj sekvas kantante kaj marŝante laŭ muziko je
+ poloneza paŝo). Adelgundo kondukita de Hipolito, S-ino Ĝojo kun
+ Gotfrido Falk. Akcipitro (notfarante sekvas). Ili rondiras
+ ĉirkaŭ la scenejo kaj stariĝas en duonrondo.
+
+Petro.
+
+Gesinjoroj, laŭ la volo de mia mortinta kuzo neniu el vi povas esti la
+universala heredonto.
+
+Charles.
+
+Ah mon dieu! Je suis perdu!
+
+Gotfrido.
+
+Abomene! Mia malŝanco!
+
+Adelgundo.
+
+Se li vivus ankoraŭ, mi lin -- -- -- (minacas per la vipo).
+
+Hipolito.
+
+Ekstrema dispeciĝo!
+
+Ĝojo.
+
+Kontraŭ malfeliĉo eĉ dioj vane batalas!
+
+Gotfrido (ebrieta).
+
+Kaj vi eĉ ne estas diino.
+
+Akcipitro.
+
+Jen bonega fino de artikolo por kelkaj eminentaj gazetoj.
+
+Petro.
+
+Sed por iel kompensi viajn vojaĝelspezojn kaj parte ankaŭ viajn
+maltrafajn esperojn mi havas la komision, pagi al ĉiu el vi mil
+spesmilojn.
+
+Ĝojo.
+
+Tia estis la momento, kiam la markizo Poza ekkriis: "Ho, reĝino, tamen
+la vivo estas bela!"
+
+Gotfrido.
+
+Tio min subtenos almenaŭ dum unu jaro super -- -- -- vino.
+
+Adelgundo.
+
+Mi iros Svisujon, por tie vivadi kiel privatulino.
+
+Akcipitro.
+
+La fino de l' artikolo nur iĝos pli bona, pli ekscitanta per tio.
+
+Charles.
+
+Ho, kia ĝojo por mia edzino kaj mia bubo! Ni nun povas komenci
+malgrandan negocon, mi ne bezonos plu dancadi -- -- --
+
+Hipolito.
+
+Ekĝoju, Dresdena ĉefaplaŭdisto, vi perdas konkuranton, ĉar nun oni jam
+ne aplaŭdos laŭ komando.
+
+Akcipitro.
+
+Haltu, gesinjoroj, nur parlamente! Mi proponas toaston: vivu la kuzo!
+
+Ĉiuj.
+
+Vivu, li vivu!
+
+Petro.
+
+Mi dankas por via bondeziro, kaj mi ĝojas povi diri al vi, ke via deziro
+jam plenumiĝis.
+
+Ĉiuj (mirege kaj scivole).
+
+Kiel do? Kio estas?
+
+Petro.
+
+La klarigo venos poste, nun ni volas kunsidi kaj gaje matenmanĝi.
+
+(Kurteno.)
+
+
+
+
+Tie ĉi oni parolas Esperante
+
+Unuakta komedio de T. Williams (1859)
+
+tradukita kaj aranĝita de M. Hankel.
+
+
+PERSONOJ:
+
+ Majoro Raten
+ Sinjorino Julieta Raten, lia edzino
+ Sinjoro Bergwald
+ Sinjorino Bergwald, lia edzino
+ Elza, ilia filino
+ Viktor Dubois
+ Berta, servistino
+ Policano
+ Komisiisto
+
+Loko: Dresden. Tempo: Hodiaŭ.
+
+ Fenestro Pordo 3
+ _____ . . . _______ . . . _____
+ / \
+ . \
+ Pordo 2 . \
+ . .
+ / Scenejo . Pordo 4
+ . .
+ Pordo 1 . \
+ . \
+ /_______________________________________________\
+
+
+SCENO I.
+
+ Bele meblita ĉambro. Elza aranĝas florojn, Berta viŝas tablojn
+ kaj objektojn.
+
+Elza.
+
+Nun mi aranĝas la florojn kaj tiam ĉio estos preta! La luontoj povas
+veni! Ke ili nur venu! Certe ili vidos la grandan afiŝon: Tie ĉi oni
+parolas Esperante. (Ŝi montras la afiŝon kaj remetas ĝin en la
+fenestron.)
+
+Berta.
+
+Sed estis granda laboro! De la kvina matene hodiaŭ mi penas kaj laboras.
+
+Elza.
+
+Mi ja helpis al vi, kaj nun la ĉambroj estas en bona ordo kaj tre
+komfortaj.
+
+Berta.
+
+Certe, la gastoj estos kontentaj! Ni donos al ili la tutan etaĝon, kaj
+ni loĝos en la kvara, sub la tegmento. Sub la tegmento en tiu ĉi varmega
+semajno de Aŭgusto!
+
+Elza.
+
+Tio estis ja la deziro de miaj gepatroj ludoni la loĝejon dum la
+kongreso. Tial ni ĉiuj lernis ja Esperanton tiel fervore. Ankaŭ vi,
+Berta, efektive bone parolas.
+
+Berta (rigardas la florojn).
+
+Fraŭlino, aldonu tiun ĉi belan filikon al la rozoj!
+
+Elza.
+
+Filikon? Vi scias la nomon? Mi ĵus volis serĉi ĝin en la vortaro.
+
+Berta.
+
+Ho, fraŭlino, mia kuzo la policano, donis al mi bukedon de rozoj kaj
+filiko.
+
+Elza.
+
+Ĉu via kuzo, la policano ankaŭ donis al vi mirtojn kaj violetojn?
+
+Berta.
+
+Certe, certe, fraŭlino!
+
+Elza.
+
+Vi estas feliĉa knabino! Ho ve, mi neniam revidos la ĉarman sinjoron,
+kiu al mi donacis violetojn en Parizo!
+
+
+SCENO II.
+
+(Sinjorino Bergwald eniras el pordo 2.)
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Fine la dormoĉambroj estas pretaj. Nur la "Manolon" oni ne ankoraŭ
+sendis. (La sonorilo de pordo 3 eksonas.) Eble jen, vidu Berta. (Eniras
+komisiisto.)
+
+Komisiisto.
+
+Mi alportas la objektojn aĉetitajn de Sinjoro Bergwald: manol,
+skribmaŝinon, . . . . . .
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Bona Dio! Kion do mia edzo pensas? Li deziras ludoni ĉambrojn pro
+profito, kaj li elspezis jam multe da mono. La tuta familio vizitis
+Esperantajn kursojn dum tri monatoj. . . .
+
+
+SCENO III.
+
+(Eniras Sinjoro Bergwald el pordo 3, alportante ĵurnalojn.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Estas la ĉefafero, la ĵurnaloj! Niaj gastoj deziros revidi siajn
+gazetojn. (Ĉiuj elprenas unu aŭ du el ili kaj elvokas.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jen la Revuo.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Jen Lingvo Internacia kaj Tra la Mondo.
+
+Elza.
+
+Ho jen, tute nova gazeto!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Estas "La Bela Mondo". Ĉarma titolo, ĉu ne?
+
+Berta.
+
+Kaj ĝia enhavo! Estas belega! Mia kuzo, la policano, konas presiston, li
+ricevis unu el la provaj ekzempleroj.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ĉu vi aĉetis tiujn ĉi ĵurnalojn?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jes, mia kara. Donace mi ilin ne ricevis.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ĝis nun estis nur elspezoj. Nun ni pripensu la enspezojn. Kiom do ni
+ricevos por niaj ĉambroj?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Mi pensas eble dudek Markojn po semajno.
+
+Berta.
+
+Permesu, sinjoro. Diru 10 spesmiloj, tio ne ŝajnas tiel multe.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kion vi scias pri spesmiloj?
+
+Berta.
+
+Mia kuzo, la policano, klarigis al mi la aferon. Li diris, ke dum la
+kongreso vi donos al mi la salajron en spesmiloj -- 20 spesmiloj monate.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kie do estas la tarifo, alportu ĝin Elza.
+
+(Elza alportas grandan kartonon.)
+
+Elza.
+
+Jen, paĉjo.
+
+Sinjoro Bergwald (post serĉado en la tarifo).
+
+Mia bona infano tio ne estas ebla. Mi ja ne ankoraŭ havas la profiton.
+Ni ja ĉiuj havos iom da ĝeno, sed post la kongreso ni ĉiuj loĝos en
+Weisser Hirsch, tiam aliaj laboros kaj ni havos la plezuron!
+
+Elza.
+
+Tio estas nenio! Mi denove dezirus iri Parizon!
+
+Berta (faras signon de monricevo).
+
+Kaj mi sinjoro? (Eksonas la sonorilo 3.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ho, eble luontoj! Rapide, rapidege ĉion en ordon. Elza forprenu vian
+florkorbon, kuru, kuru!
+
+(Elza kun la korbo eliras je pordo 1.)
+
+
+SCENO IV.
+
+(Berta enkondukas sinjorinon Raten kaj sinjoron Viktor Dubois per pordo
+3.)
+
+Berta.
+
+Venis gesinjoroj kiuj deziras loĝejon. (Eliras el pordo 3.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kie do estas la vortaro? (Ekprenas ĝin.)
+
+Viktor.
+
+Kiajn ĉambrojn vi ludonos?
+
+Sinjoro Bergwald (en embaraso).
+
+Kion vi deziras? Momenton! Momenton! (Li malfermas la vortaron.)
+
+Viktor (pli laŭte).
+
+Kiajn ĉambrojn vi estas ludononta?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Onta -- inta -- anta -- mi ĉion forgesis!
+
+Sinjorino Julieta Raten.
+
+Eble mi povas helpi. Ĉu vi ludonos tiun ĉi belan ĉambron?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, certe mi ludonos, nun mi komprenas, la du ĉambrojn dekstre, kune
+kun tiu ĉi komuna salono, 20 Mark semajne.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Dek spesmiloj.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jes, 10 spesmiloj, jen la tabelo. Estas tre simpla afero, ĉiam la duono.
+
+Viktor.
+
+Tio estos bona profito por ni, ĉiam la duono, bonege, mi kalkulos.
+(Rigardas sur la tarifon.)
+
+Julieta.
+
+Mi prenas la du ĉambrojn, bonvolu alportigi mian kofron kaj sendi al mi
+la servistinon. (Sidiĝas en seĝon alŝovitan de Viktor, babilas kun li.)
+
+Sinjorino Bergwald (al sia edzo).
+
+Estas iom malfacila afero por mi, esti luigantino, ĉar mi estas el la
+familio von Blücher. (Al sinjorino Raten, tre majeste.) Mi sendos mian
+servistinon. (Eliras je pordo 3.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kaj mi skribos la kontrakton. (Eliras pordo 3.)
+
+
+SCENO V.
+
+ Julieta. Viktor.
+
+Julieta.
+
+Kaj nun, sinjoro, mi denove esprimas al vi mian sinceran dankon pro la
+peno, kiun al vi kaŭzis mia embaraso.
+
+Viktor.
+
+La plezuro servi tian ĉarman sinjorinon estas sufiĉe da rekompenco.
+
+Julieta.
+
+Kia malfeliĉo ke sur la lasta stacio mia edzo kaj mi perdis unu la
+alian. Mi en la kupeo, li ekstere kun la limonado -- kaj jen la vagonaro
+forveturis!
+
+Viktor.
+
+La malfeliĉa edzo! Li kuris, kuris, kuregis, sed la vagonaro
+forrapidegis. Li nun estos senkonsola!
+
+Julieta.
+
+Tiu kara bonulo! Li havas la plej bonan koron de l' mondo, sed nun certe
+li estas kolera pro zorgo rilate al mi. Kion fari en tiu ĉi fremda urbo
+sen vi?
+
+Viktor.
+
+Mi havas bonan ideon. Mi legis, ke la policanoj de Dresdeno lernis
+Esperanton, ili vin helpos. Jen unu el ili! (De l' fenestro.) Ho,
+sinjoro policano, mi petas. (Al Julieta.) Ankaŭ en Parizo la policanoj
+nun lernas Esperanton, bona, bonega afero!
+
+Policano.
+
+(Oni vidas momenton Berta malfermantan la pordon.)
+
+Ĉu vi bezonas mian helpon?
+
+Viktor.
+
+Jes, sinjoro. Tiu ĉi sinjorino perdis sian edzon dum la vojaĝo, li eble
+alvenos per alia vagonaro, bonvolu konduki lin tien ĉi!
+
+Policano.
+
+Sinjorino priskribu al mi la sinjoron.
+
+Julieta.
+
+Li estas granda, havas longan barbon, grizan ĉapelon kun granda verda
+stelo.
+
+Policano.
+
+Ĉapelon kun stelo? Bonege, mi lin trovos. (Kliniĝante eliras.)
+
+Julieta.
+
+Nun mi iom ŝanĝos mian vestaĵon, mia edzo ja certe baldaŭ venos.
+
+Viktor.
+
+Kaj nun mi komencos serĉi mian anĝelon. Ho, sinjorino, en tiu ĉi urbo
+loĝas la plej ĉarma fraŭlino de la mondo, sed mi ne scias kie, mi serĉos
+ŝin. Mi renkontis ŝin sur balo en Parizo, mi nur konas ŝian antaŭnomon
+"Elza"! Mi faris tiun longan vojaĝon por trovi ŝin.
+
+Julieta.
+
+Vi estas enamiĝinta?
+
+Viktor.
+
+Perfekte! Mi ne laciĝos en la serĉado!
+
+Julieta.
+
+Mi deziras bonan sukceson. Adiaŭ. (Foriras ridetante.)
+
+Viktor.
+
+Agrabla sinjorineto, sed tute ne komparebla al mia "Elza"!
+
+
+SCENO VI.
+
+Sinjoro Bergwald (pordo 3).
+
+Pardonu sinjoro, mi forgesis ion. Bonvolu pagi la duonon de la luprezo
+antaŭe.
+
+Viktor.
+
+Kial vi tion diras al mi?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kial ne? Ĉu via edzino havas la monujon?
+
+Viktor.
+
+La sinjorino ne estas mia edzino.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kio do ŝi estas?
+
+Viktor.
+
+Estas mia, mia konatino.
+
+Sinjoro Bergwald (rigardas en la vortaron).
+
+Konatino? Kio tio estas? Mi esperas, ke ĉio estas en bona ordo.
+
+Elza (eniras tra pordo 1).
+
+Viktor kaj Elza rekonas unu la alian.
+
+Viktor.
+
+Ĉielo!
+
+Elza.
+
+Sinjoro Viktor. (Mallaŭte.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kion vi deziras?
+
+Elza.
+
+Paĉjo, mi nur forgesis mian tranĉilon.
+
+Viktor.
+
+Mia anĝelo, mia Elza!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ne perdu tempon, la aliaj ĉambroj ne estas preta.
+
+Elza.
+
+Jes paĉjo, sed mi tuj revenos.
+
+Viktor.
+
+Mia kara sinjoro, ĉu vi havas alian ĉambron haveblan?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, la malgrandan ĉambron maldekstre.
+
+Viktor.
+
+Mi ĝin luprenos, tuj luprenos. Jen dek spesmiloj, kara estonta bopatro!
+(Donas monon al Sinjoro Bergwald kaj rapide eniras la pordon 4.)
+
+
+SCENO VII.
+
+Sinjoro Bergwald (rigardas en la vortaron).
+
+Bopatro? Eble insulto? Ne estas en la vortaro. Sed jen la mono! Bona
+ideo skribi sur afiŝon: Tie ĉi oni parolas Esperante.
+
+(Eniras Sinjorino Bergwald kun Berta, kiu brosas boton.)
+
+
+SCENO VIII.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Imagu nur, tiu ĉi Berta postulas duoblan salajron.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ne eble.
+
+Berta.
+
+Tamen eble. Mi havas duoblon da laboro. (Sonorilo eksonas el la ĉambro
+de Julieta, pordo 2.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kuru, kuru rapide, nia loĝantino sonorigas.
+
+Berta.
+
+Nova sinjorino servota, tion mi ne povas. (Iras en la ĉambron de
+Julieta.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Mi ludonis la malgrandan ĉambron al la juna sinjoro por 10 spesmiloj.
+Bonege, ĉu ne?
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Mi havos novan silkveston?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ni vidos, vidos, eble!
+
+Berta (revenas kun la ŝuoj de Julieta).
+
+Nun mi devas purigi alian paron da ŝuoj! Ĉu vi donos al mi duoblan
+salajron?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kial vi povas esti tiel malmodesta?
+
+Berta.
+
+Mi ne estas malmodesta. Mia kuzo, la policano diras, duobla laboro
+meritas duoblan salajron. Ĉu vi volas ĝin doni aŭ ne?
+
+Sinjoro kaj Sinjorino Bergwald.
+
+Certe ne!
+
+Berta.
+
+Tiam, gesinjoroj, brosu mem la botojn de viaj luantoj, mi ĝin ne faros.
+Jen la antaŭtuko kaj la broso, mi prenas mian liberecon! Adiaŭ!
+(Forkuras.)
+
+
+SCENO IX.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Kion fari nun? Idino de la familio von Blücher ne povas brosi ŝuojn!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Sed ni ĝin devas fari, ni ludonis la ĉambrojn kun servado. (La sonorilo
+de Julieta aŭdiĝas.)
+
+Sinjorino Bergwald (demandas ĉe la pordo).
+
+Kion vi deziras? Kompreneble la sinjorino deziras la ŝuojn, helpon je la
+vestigado poste teon kaj tiel plu! Estas neaŭdite!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Se vi ne volas helpi la sinjorinon, mi ĝin faros.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ne, ne, vi certe ne devas, mi ĝin faros. Ho, miaj praavoj! Se vi scius,
+ke idino de la familio von Blücher devas purigi ŝuojn! (Eniras la
+ĉambron de Julieta.)
+
+(Sonorigado de la alia flanko.)
+
+Sinjoro Bergwald (frapas al la pordo de Viktor).
+
+Li ankaŭ postulas la botojn. Tie ne estas helpo, mi devas, devas fari
+ĝin. (Prenas la antaŭtukon.) Mi ne estas el la familio von Blücher, sed
+tio estas tute kontraŭa al mia inklino. Tamen -- -- (la sonorilo de la
+pordo 3 eksonas). Diablo, jen la sonorilo de la loĝejo. Mi devas
+malfermi.
+
+
+SCENO X.
+
+(En tiu ĉi momento Viktor kaj Elza malfermas la du pordojn 1 kaj 4.)
+
+Elza.
+
+Se mi nur scius, ĉu sinjoro Viktor venis pro mi!
+
+Viktor.
+
+Servisto! Servanto! -- Ho ĉielo, la objekto de mia amo, ne estis fantomo!
+
+Elza.
+
+Vi sinjoro, vi loĝas en nia domo?
+
+Viktor.
+
+Feliĉa hazardo kondukis min tien ĉi!
+
+Elza.
+
+Mi kredis, ke vi forgesis min!
+
+Viktor.
+
+Vin forgesi, neniam, neniam, ho fraŭlino Elza.
+
+Elza.
+
+Kial do vi venis Dresdenon?
+
+Viktor.
+
+Por trovi vin, mia adorata!
+
+
+SCENO XI.
+
+(Revenas Bergwald, la du pordoj brue estas fermataj.)
+
+Bergwald.
+
+Diablo! Kia terura trablovo! (Eniras sinjoro Raten. Kolonia uniformo,
+tre malĝentile.)
+
+Raten.
+
+Kial vi forkuris sinjoro? Vi lasis min sur la ŝtuparo?
+
+Sinjoro Bergwald. (Brosante boton.)
+
+Pardonu, mi aŭdis ion tie ĉi.
+
+Raten.
+
+Ĉu vi estas la ŝupurigisto de tiu ĉi gastejo?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ŝupurigisto?
+
+Raten.
+
+Servisto, lakeo, se vi tion preferas.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Tute ne sinjoro, mi nur faras tion pro komplezemo je miaj loĝantoj.
+(Frapas al la pordo de Viktor.) Sinjoro, jen viaj botoj. (Viktor iom
+malfermas kaj prenas ilin.) Ne sinjoro, mi estas la posedanto de tiu ĉi
+domo.
+
+Raten.
+
+Vi do ludonas loĝejojn?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, sed mi nun ĉiujn fordonis.
+
+Raten.
+
+Diablo! Kial vi ne forprenis la anoncon: loĝejojn! tie ĉi oni parolas
+Esperante? Ĉu vi opinias, ke mi nur eniris por vidi vian malinteresan
+vizaĝon? Cetere, kiuj estas viaj luantoj?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Sinjorino kaj sinjoro.
+
+Raten.
+
+Kiel? Kia sinjorino kaj sinjoro?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Pardonu, mi estas Dresdena domposedanto, mi ne bezonas respondi viajn
+demandojn. Krom tio vi ŝajnas tre ekscitita!
+
+Raten.
+
+Ekscitita, ata, ota! Ĉielo, malbenite, ate, ote! Mi do devas esti
+ekscitita. Mi alvenis per aŭtomobilo, ĉar lokomotivo ne estis havebla!
+Miaj okuloj estas plenaj de polvo. Donu al mi akvon!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Akvon?
+
+Raten.
+
+Certe! Por ellavi la polvon el miaj okuloj. (Vidas la florojn.) Jen, tio
+sufiĉos. (Elĵetas la florojn, lavas al si la okulojn.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Sinjoro! Vi difektas mian tapiŝon.
+
+Raten (sekigante la manojn per la kurteno).
+
+Tio ne difektos ĝin.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Miaj kurtenoj! Ho ve! Mi alportas mantukon.
+
+Raten.
+
+Ne necese! (Alŝovas seĝon.) Sidiĝu!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Dankon! Mi ne estas laca!
+
+Raten (ordonema).
+
+Sidiĝu!
+
+Sinjoro Bergwald (mallaŭte).
+
+Ĉu mi alvoku policanon?
+
+Raten (ankaŭ sidiĝas, multe pli afable).
+
+Ĉu vi estas fraŭlo aŭ edzo?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Edzo.
+
+Raten.
+
+Mi estas kontenta. Vi havos kompaton kun malfeliĉa edzo kiel mi.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Dio mia!
+
+Raten.
+
+Mi vivis dudek jarojn en la kolonioj, fine la hotentotoj min tedis, mi
+revenis Eŭropon kaj edziĝis kun juna bela hispanino . . . . kaj
+nun . . .
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kion li diros al mi?
+
+Raten.
+
+Ni estis tiel feliĉaj! Per Esperanto ni trovis unu la alian, Esperanto
+estis la lingvo de nia amo. Mi deziris ĝojigi mian edzinon per la vizito
+de la kvara kongreso. Kaj nun, kiam en la lasta stacio mi alportis al ŝi
+bulkojn, ŝi ankaŭ petis limonadon. Mi iras alporti ĝin ne rimarkante, ke
+la dek minutoj pasis -- jen la vagonaro forveturas kun mia edzino kaj juna
+bela danĝera Franco.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Danĝera Franco?
+
+Raten.
+
+Jes, li estis kun ni en la sama kupeo! Ili ne parolis unu vorton kune,
+dum la vojaĝo, sed nun mi vidas la ruzon, ili volis forkuri -- la limonado
+nur estis preteksto. Sed mi ilin trovos! Mi ilin mortigos! Mi ilin
+polverigos, mi ilin disrompos kiel -- (li ekkaptas la florvazon).
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Sinjoro! Estas Saksa porcelano!
+
+Raten (residiĝas).
+
+Sinjoro, al mi diris policano, ke tiaj personoj eniris tiun ĉi domon,
+montru ilin al mi, montru al mi viajn loĝantinojn. (Ekstaras kaj puŝas
+la seĝon kontraŭ la planko.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Trankviliĝu, sinjoro! Vi detruas la domon!
+
+Raten.
+
+Montru viajn loĝantinojn!
+
+Sinjoro Bergwald (al si mem).
+
+Dio mia! Se la juna sinjorino estas la forkurinta edzino! Ni ĉiuj estus
+perditaj!
+
+Raten (ekstarante kaj renversante sian seĝon).
+
+Vi rifuzas montri al mi vian loĝantinon?
+
+
+SCENO XI.
+
+(Sinjorino Bergwald eniras, pordo 3.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jen mia edzino, dank' al Dio, luma ideo! Sinjoro, mia loĝantino.
+
+Raten.
+
+Kiel, tiu maljunulino?
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Maljunulino? Mi?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Diru jes, aŭ ni ĉiuj estas perditaj!
+
+Raten.
+
+Ĉu vi estas la loĝantino de tiuj ĉi ĉambroj?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jes, diru jes!
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Je-e-e-e-es.
+
+Raten.
+
+Ekvidinte vin, sinjorino, miaj suspektoj koncerne tiu ĉi domo tute
+malaperis. Mi serĉos alie, kaj poste mi revenos en la Centralhotelon.
+Trovonte ilin mi -- mi -- (kun bruo eliras).
+
+
+SCENO XII.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ho, kiu estis tiu ĉi persono?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kiu li estas? Certe iu sovaĝulo, reĝo de la kanibaloj aŭ iu ĉefrabisto.
+Sed ni ne devas perdi tempon (frapas al la pordo 2). Ho, sinjorino, havu
+la bonecon, mi devas tuj paroli kun vi!
+
+
+SCENO XIII.
+
+(Eniras Julieta.)
+
+Julieta.
+
+Kun mi sinjoro?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe sinjorino. Vi estas kulpa de granda embaraso, en kiun vi ĵetis
+honorindan viron kiel min per via terura edzo.
+
+Julieta.
+
+Mia edzo!
+
+(Elza aperas en la pordo 1 kaj aŭskultas.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, sinjorino. Via edzo, de kiu vi forkuris sub preteksto de bulko
+kaj limonado.
+
+Julieta.
+
+Mia edzo estis tie ĉi? Ho, kial vi tion ne al mi diris?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ĉar li volis mortigi vin kaj la junan francon, la partoprenanton de via
+forkurado.
+
+Elza.
+
+Kion mi aŭdas! La partoprenanto de ŝia forkuro! Terure! (Rapide
+malaperas.)
+
+Julieta.
+
+Forkuro, sinjoro! Kiel vi tion riskas diri! Ĉielo, en kia terura
+situacio mi min trovas! Mia edzo estas tiel ĵaluza, li faros ion
+malbonan en sia erara opinio! Mi ĉion al li klarigos, kie li estas?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Li parolis pri la Centralhotelo, la plej proksima angulo.
+
+Julieta.
+
+Mi tien iros. Mi nur prenos mian ĉapelon. (Eniras ŝian ĉambron pordo
+2.)
+
+
+SCENO XIV.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ho, kial ni do elmetis la anoncon: Tie ĉi oni parolas Esperante. El tio
+la tuta malfeliĉo rezultis!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Trankviliĝu mia kara, bonvolu nur pretigi kafon kaj teon por niaj
+gastoj.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Fantomoj de miaj praavoj! Ne vidu la malhonoron de via malfeliĉa idino!
+(Eliras.)
+
+
+SCENO XV.
+
+Julieta (revenas el sia ĉambro kun ĉapelo).
+
+La hotelo je la angulo, vi diris sinjoro?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jes sinjorino, mi ĝin al vi montros. (Mallaŭte.) Estus mortigo se li ŝin
+trovus tie ĉi! (Laŭte.) Mi montros, mi montros! --
+
+(Bergwald kaj Julieta eliras el pordo 3.)
+
+
+SCENO XVI.
+
+(Elza el pordo 1, iom poste Viktor el pordo 4.)
+
+Elza (falinte en apogseĝon).
+
+Ĉu tio estas ebla! Sinjoro Viktor forkuris kun edziniĝita virino!
+(Eltiras naztukon.) Terure!
+
+Viktor.
+
+Fine ili ĉiuj foriris! Ho la objekto de mia adorado! Mia kara fraŭlino --
+
+Elza.
+
+Forlasu min! Foriru de mi, via agado estas malhonesta, perfida.
+
+Viktor.
+
+Ĉielo! Kion do mi faris?
+
+Elza.
+
+Mi ĉion aŭdis, sinjoro. Ĉu vi povas nei, ke vi alvenis tien ĉi kun
+sinjorino, kun edziniĝita sinjorino -- kun kiu vi forkuris?
+
+Viktor.
+
+Ĉarma fraŭlino, mia vorto de honoro: mi ŝin vidis la unuan fojon hodiaŭ
+matene en la vagonaro. (Metas la manon al sia koro.) Je la honoro de
+Franco, fraŭlino, mi amas nur unu sinjorinon en la vasta mondo kaj tiu
+estas via ĉarma persono. Mi tion ĵuras je tiu ĉi maneto!
+
+(Genufleksas antaŭ Elza. Eniras sinjoro Bergwald kun kafopledo.)
+
+
+SCENO XVII.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Hallo! Kio tio estas?
+
+Elza.
+
+Ĉielo, mia patro!
+
+Viktor.
+
+La estonta bopatro!
+
+Sinjoro Bergwald (starigas la pledon sur tablon).
+
+Klarigu al mi la aferon, sinjoro, kial mi vin trovas en la sintenado de
+ŝuisto je la piedoj de mia filino?
+
+Viktor.
+
+Sinjoro, la senmorta Ŝekspir diras: "Mallongeco estas la animo de l'
+sprito". Mi havas la honoron peti la manon de via infano por edziĝo.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ĉu vi estas freneza?
+
+Viktor.
+
+Jes, certe. Mi amas ŝin kaj ŝi amas min.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kiel, post kvin minutoj? Tion mi ĉesigos! Mi postulas ke vi tuj forlasu
+mian domon.
+
+Viktor.
+
+Tute ne, sinjoro, mi pagis por unu semajno kaj mi restos. Unue mi havos
+mian kafon. (Sidiĝas apud la tablo.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Mi -- mi sufokiĝos pro kolero! Kaj ĉion kaŭzis la infera anonco: Tie ĉi
+oni parolas Esperante!
+
+
+SCENO XVIII.
+
+Raten (pordo 3, kolerege).
+
+Mi do estis prava! Policano diris al mi ke mia edzino loĝas en tiu ĉi
+domo. Mi estas bonkora, trankvila viro, ĝis nun mi estis dolĉa kiel
+ŝafido, sed nun mia kolero eksplodos -- donu al mi mian edzinon! (Kaptas
+Bergwald je la brusto.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Lasu min, vi krispas mian ĉemizeton!
+
+Raten.
+
+Vi ne volas? Mi mem ŝin trovos. (Eniras la ĉambron de Julieta, pordo 2.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Tio estas tro multe. Mi alvokos policanon! Kial do ili ĉiuj lernis
+Esperanton, se ili nun ne al ni helpos!
+
+Viktor.
+
+Bonege, kunvoku la tutan policanaron.
+
+Raten. (Revenas.)
+
+Strange, mi rigardis en la ŝrankon, sub la liton, sed nenie ia sinjorino
+Raten. Tamen mi vidis ŝiajn vestojn kaj ĉapelojn. (Laŭtege.) Sinjoro,
+kie estas mia edzino?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ŝi -- ŝi -- ŝi eliris.
+
+Raten.
+
+Eliris? Ŝi do estis tie ĉi?
+
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Nu jes, ŝi estis. Ŝi ĵus iris al la Centralhotelo por trovi vin.
+
+Raten.
+
+Mensogulo! Vi denove trompas min. Jen alia ĉambro, mi supozas, ke ŝi sin
+kaŝas tie. (Volas eniri la ĉambron de Viktor.)
+
+Viktor.
+
+(Leviĝas kaj ekstariĝas inter Raten kaj pordo 4.)
+
+Diablo! Neniu eniru en mian propran ĉambron.
+
+Raten.
+
+Fulmo kaj tondro! La malbenita juna fripono. (Kriegante.) Kie estas mia
+edzino?
+
+Viktor.
+
+Mi ne scias.
+
+Raten.
+
+Vi mensogas, vi pagis la kondukiston de la fervojo por ke li forveturu
+sen mi.
+
+Viktor.
+
+Kia neebla ideo!
+
+Raten.
+
+Fripono! Donu al mi mian edzinon.
+
+Viktor.
+
+Gardu vin, sinjoro. (Alprenas atakan sintenadon.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Bona Dio! Se vi volas rompi al vi la kapojn, ne faru ĝin super mia nova
+tapiŝo.
+
+Raten.
+
+Sinjoro, vi donos al mi tujan kontentigon. Mi neniam vojaĝas sen
+pistoloj. (Elprenas paron el sia poŝo, donante unu el ili al Viktor.)
+
+Viktor.
+
+Sinjoro, vi estas efektiva bifsteko.
+
+Raten.
+
+Sinjoro, post du minutoj vi estos mortigita hundo!
+
+
+SCENO XIX.
+
+Sinjorino Bergwald poste Julieta. Pordo 3.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Sinjoroj, kion vi faras, kio tio estas?
+
+Raten.
+
+(Rigardas el la fenestro.)
+
+Jen mia edzino kun policano! Ili venas tien ĉi, kia stranga afero! Mi
+min kaŝos post la kurtenoj kaj nun aŭskultu: kiu el vi perfidos mian
+ĉeeston tiu ricevos kuglon en la cerbon.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ho, kial mi skribis: Tie ĉi oni parolas Esperante!
+
+Julieta. (Parolante malantaŭen.)
+
+Mi dankas vin, sinjoro policano! Sed kion vi havas, kial vi havas tiajn
+ektimigitajn mienojn? Ĉu io okazis dum mia foriro? Ĉu mia edzo estis tie
+ĉi? Ĉu iu el vi lin vidis?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ne!
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ne!
+
+Viktor.
+
+Ne!
+
+Julieta.
+
+Des pli bone (al Viktor) ĉar se li vin trovus sinjoro, mi ne scias kio
+okazus.
+
+Raten.
+
+Fulmo kaj tondro, ŝi timas por tiu bubo.
+
+Julieta.
+
+Mia kara edzo estas tiel ĵaluza! (Al sinjorino Bergwald.) Se li nur
+estis vidinta la afablan manpremon de via edzo kiam mi eniris la
+pordon --
+
+Sinjoro Bergwald (Tremante.)
+
+Tute ne, tute ne, mi ne premis al vi la manon. Mi jam sentas la kuglon
+inter miaj ŝultroj!
+
+Julieta. (Iom mirigita al Viktor.)
+
+Mi estas certe, ke vi rimarkis la kolerajn rigardojn de mia edzo en la
+kupeo, kiam vi hazarde rigardis min. (Viktor forte balancas la kapon.)
+Mi efektive kredas, ke li estis ĵaluza je vi! Je vi, kiu mortas pro amo
+al juna fraŭlino, kun kiu vi konatiĝis en Parizo, sur balo.
+
+Raten.
+
+Balo? Parizo? (Streĉas la kapon el la kurtenoj.)
+
+Julieta.
+
+Kaj kiun vi tiel fervore amas, ke vi traveturis tian longan vojon por
+retrovi ŝin.
+
+Raten.
+
+Kion ŝi diras? (Rapidegas antaŭen, subenŝirante la kurtenojn.) Ĉu tio
+estas efektive vera, ke vi amas ian alian?
+
+Julieta.
+
+Mia edzo!
+
+Gesinjoroj Bergwald.
+
+La kurtenoj!
+
+Viktor.
+
+Kion vi volas diri, sinjoro?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, certe, mi ĝin scias. La juna fraŭlino estas mia filino.
+
+Raten.
+
+Via filino? Vi neniam diris, ke vi havas filinon! Montru ŝin, montru al
+ni vian filinon! (Elza eniras dum la lastaj vortoj.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jen venas mia filino.
+
+Raten.
+
+Ah, ĉarma fraŭlino. Tute malsimila al la gepatroj. Junulino, ĉu tiu ĉi
+bela fremdulo enamiĝis je vi?
+
+Elza.
+
+(Ruzete rigardante Viktoron.)
+
+Almenaŭ li tion diras.
+
+Viktor.
+
+Kaj li estas sincera! (Al la gepatroj.) Miaj karegaj gesinjoroj, mi
+petas, donu al mi la manon de via ĉarma infano, mia patro estas tre
+riĉa: Dubois kaj kompanio, strato San Lazaro en Parizo.
+
+Raten.
+
+Dubois kaj kompanio, strato de Lazaro, bone, mi konas la firmon,
+ekzistas dua en Afriko. Kia azeno mi estis! (Subite.) Prenu ŝin, junulo,
+ŝi estas la via! Estu benitaj miaj infanoj!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Pardonu, mi estas la patro. Mi priparolos la aferon kun mia edzino, kaj
+se ĉio estas en bona ordo, mi ne scias, kial ni ne akceptu lin kiel
+bofilon? Nova vorto kiun mi lernis!
+
+Viktor. (Kisas la manon de Elza.)
+
+Kia feliĉego!
+
+
+SCENO XX.
+
+(Berta kaj policano eniras. Berta embarasate kliniĝas.)
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Nu Berta, ĉu vi revenas? Ĉu vi nun pensas alie?
+
+Berta.
+
+Jes, sinjorino, mia kuzo la policano diras, ke por Esperanto oni devas
+ion oferi, Esperanto estas ideala afero!
+
+Raten.
+
+Sinjoro policano, vi estas prava! Per esperanto kaj via helpo mi
+retrovis mian edzinon!
+
+Viktor.
+
+Per Esperanto mi vin trovis!
+
+Elza.
+
+Vivu Esperanto!
+
+Policano.
+
+Permesu, ankaŭ mi per Esperanto trovis fianĉinon!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kaj mi akiris bofilon! Ĉu ne estis bone meti en la fenestron:
+
+Tie ĉi oni parolas Esperante?
+
+
+(Kurteno.)
+
+
+
+
+La Renkonto
+
+Komedieto originale verkita
+
+de Marie Hankel.
+
+
+PERSONOJ:
+
+ Ruso
+ Anglino
+ Francino
+ Italo
+ Germano
+ Kelnero
+
+
+SCENO:
+
+ Restoracio. (Kelnero kun telertuko, aranĝas objektojn.)
+
+Vojaĝanto (eniras).
+
+(Ruso, Polo aŭ alia fremdulo diras en sia nacia lingvo.)
+
+Ŝajnas esti la ĝusta loko! (Diras la nomon de la tiea restoracio.) Mi
+skribis al la firmo Cook pri mia vojaĝo al Norvegujo. Cook al mi
+respondis, ke mi trovos tie ĉi kunvojaĝontojn je tiu ĉi horo. Nun mi
+atendos. (Al kelnero, montrante la karton de la trinkaĵoj.) Vinon!
+(Eltiras el sia poŝo rusan aŭ polan gazeton, legas.)
+
+Anglino (eniras).
+
+O, I think I am right here. (Nomas la restoracion.) O yes, all right. I
+wrote to Cook about a voyage to Denmark, Sweden and Norway. The office
+sent me a letter -- o yes, all right! Here I am to find my fellow
+travellors. There a gentleman is sitting, perhaps he is one of the
+company. I'll ask him. (Rimarkante la kelneron.) Some tea, please.
+Courage now, courage! Sir, o please, I want to ask you, if you are one
+of the travellors, who are to meet here today?
+
+Ruso (ruse).
+
+Mi tre bedaŭras, mi ne komprenas.
+
+Anglino.
+
+Seems to me, the gentleman does not understand english? How is it
+possible? That is a great pity, I hoped so to find good company. I am so
+sorry. What countryman are you?
+
+Ruso (ruse).
+
+Mi bedaŭras, mi ne komprenas ian anglan vorton. (Germane, iom
+ŝanceliĝe.) Verstehen Sie vielleicht Deutsch?
+
+Anglino.
+
+What did you say? I did not understand you. O it is horrid! I so hoped
+to enjoy my journey, now I lose all hope for any pleasure! (La kelnero
+aportas teon.) I thank you! But o, no, no! Please hot, hot, hot!
+
+Kelnero.
+
+Yes! (Post minuto alportas varmegan lakton.)
+
+Francino (eniras).
+
+C'est juste ici, je pense! (Nomas la restoracion.) C'est ça, c'est
+juste! J'ecrivais à l'office de Cook à cause d'un voyage à Danemark, la
+Suede et la Norvège. Je veux voir le monde un peu, je dezire faire des
+connaissances agréables. C'est pour ça, que j'écrivais a Cook. Il
+m'écrit que je trouverai ici dans le restaurant (nomo) à cette heure
+bonne société, des compagnons agréables. (Al la kelnero.) Du chocolat,
+s'il vous plait. Voilà un monsieur, voici une jeune dame! Ah madame,
+ai-je l'honneur de voir une des dames partoprenantes au voyage à
+Danemark?
+
+Anglino.
+
+O I am very sorry, I don't understand you. I can not make out what you
+mean. It is a great misfortune, that we are speaking different
+languages. (Kelnero alportas ĉokoladon. Ĉiuj sidiĝas apud apartaj tabloj
+kun malgajaj mienoj.)
+
+Italo (eniras).
+
+Ecco mi arrivato! Devo trovar qui i miei compagni di viaggio, come dice
+la lettera di Cook. -- Va bene, vi sono qualque signore e signori.
+(Alparolas la tri gesinjorojn unu post la alia, ĉiu el ili skuas la
+kapon.) Scusi, mi chiamo . . . . ., sono venuti qui per trovar i
+compagni di viaggio? -- Non capiscono l'italiano? -- Nea anche Lei? --
+Peccato! -- (Al kelnero, kiu neas.) Parli italiano? -- Ma che cosa si
+deve fare? Dami un bicchiere di limonada! (Sidiĝas malesperante.)
+
+Germano (eniras, esperante).
+
+Ĉefkelnero! Glason da biero! (La gastoj ĉiuj ekstariĝas.)
+
+Ruso.
+
+Kion mi aŭdas! Esperanto!
+
+Anglino.
+
+Kia surprizo! Nia kara lingvo!
+
+Francino.
+
+O sinjoro, vi parolas Esperante?
+
+Italo.
+
+Fine, fine! Kia feliĉo!
+
+Ruso.
+
+Nun ni povas paroli pri nia afero!
+
+Anglino.
+
+Ĉu vi estas kunvojaĝonto?
+
+Francino.
+
+Vi estas nia bona anĝelo!
+
+Italo. (Al kelnero alportante la bieron.)
+
+Kaj vi estas nia anĝeleto, nun ni ne estos plu mutaj ŝafoj, ni estos
+feliĉaj homoj. (Al la germano.) Sinjoro, ni dankas vin, ĝis nun ni ne
+povis kompreni unu la alian.
+
+Germano.
+
+Mi tre ĝojas, ke mi elparolis la sorĉan vorton. Nun ni ja povas sidiĝi
+kune. Sed, karaj amikoj kaj samideanoj, permesu al mi demandon. Kial vi
+ne tuj provis nian lingvon?
+
+Ruso.
+
+Neniu min ĝis nun komprenis.
+
+Anglino.
+
+Kiam mi parolis esperante, oni alportis al mi fromaĝon.
+
+Francino.
+
+Al mi oni alportis mineralakvon.
+
+Italo.
+
+Kaj mi, gesinjoroj, estis en granda danĝero! Mi parolis esperante, la
+homoj miris, paroletis mallaŭte, faris signon tiel (tuŝas la frunton)
+ili kredis, ke mi estis freneza! Ili volis meti min en sanigejon, en
+frenezulejon. Tiam mi ĵuris ne plu diri unu esperantan vorton, mi ĵuris
+silenti pri Esperanto!
+
+Ruso.
+
+Mi faris la saman.
+
+Anglino.
+
+Ankaŭ mi ĵuris.
+
+Francino.
+
+Mi same.
+
+Germano.
+
+Bone, bone, bonege! Kia malsaĝa ĵuro! Kaj tamen tre kompreneble. Kiom da
+malbono ni ĉiam devis aŭdi pri nia lingvo! Ĝi estas utopio, sensencaĵo,
+miksaĵo, neebleco, morte naskita infano! Nu, feliĉe la infano vivas kaj
+ridas, ĝis nun ĝi nur ludis, baldaŭ ĝi estos matura homo, kiu laboros
+kaj plenumos gravajn taskojn. Sed karaj amikoj, permesu alian demandon.
+Vi diras, ke vi ne komprenis unu la alian, vi ŝajnas al mi kleraj,
+instruitaj personoj, vi vojaĝas en Germanujo, kial do mi petas, vi ne
+lernis la germanan lingvon?
+
+Ruso.
+
+Por diri la veron, mi ja komprenas kaj parolas la germanan lingvon
+sufiĉe bone. Sed oni min plej ofte ne komprenas, tial mi parolas germane
+nevolonte.
+
+Germano.
+
+Nu bone! (Al la anglino.) Sed vi sinjorino? Via nacio estas parenca al
+la nia, vi estas niaj kuzoj, niaj karaj gekuzoj, vi do amas nian
+germanan lingvon?
+
+Anglino.
+
+Ho, sinjoro, mi ne scias. Ho jes, mi ĝin ne malamas, sed mi tute ne
+havis la eblecon lerni ĝin. En mia urbeto ne ekzistis germana
+instruisto; Esperanton mi lernis el "The whole of Esperanto" de Ĉefeĉ,
+sen instruisto.
+
+Germano.
+
+Mi tion komprenas. (Al la Francino.) Sed vi sinjorino, kial vi ne lernis
+germanan?
+
+Francino.
+
+O, sinjoro, pardonu, mi ne volas ofendi vin, sed germana lingvo --
+
+Germano.
+
+Nu, parolu nur, mi petas.
+
+Francino.
+
+La germana lingvo estas terure malfacila. Mi provis lerni ĝin. Sed nek
+mi nek mia bona instruistino povis elparoli la dikajn vortojn. Kontraŭe
+Esperanto, kiel bele ĝi sonas. Sed germanan, pardonu mi ne povis lerni
+tiun teruran lingvon!
+
+Germano.
+
+Ho ve, kion mi devas aŭdi! (Al la Italo.) Sed vi sinjoro, kian motivon
+vi havis por ne lerni la germanan, anglan aŭ francan lingvon?
+
+Italo.
+
+Mi ilin lernis, mi lernis kvin lingvojn en mia lernejo.
+
+Germano.
+
+Des pli bone! Vi do havis la eblecon de interparolado kun tiuj ĉi
+sinjorinoj?
+
+Italo.
+
+Tute ne sinjoro, mi lernis la lingvojn, sed mi ilin ne scias paroli. Mi
+forgesis la malmulton kiun mi lernis, mi ne povas diri unu solan frazon
+en ia lingvo krom mia patra lingvo.
+
+Germano.
+
+Ĉiam la sama: oni lernas kaj lernas, kaj poste oni ne povas paroli! Tute
+alia afero en nia neŭtrala lingvo. Ni povas paroli, babili, laŭ korĝojo,
+vi certe nun havos tre plezuran vojaĝon.
+
+Ruso.
+
+Mi esperas trovi belajn vidindaĵojn por fotografio, (al la Anglino) vi
+ankaŭ estas fotografistino, ĉu ni laboros kune?
+
+Anglino.
+
+Certe, certe! Mi vin helpos. Ni suprenrampos la montojn, tramigradas la
+valojn, kaj vespere ni rivelos niajn bildojn.
+
+Francino (al la Italo).
+
+Ĉu vi estas artisto, sinjoro? Vi havas kajerujon kaj kolorigilojn, mi
+ankaŭ desegnas, mi deziras lerni pentri, mi tre deziras perfektigi min.
+
+Italo.
+
+O sinjorino. Mi estas feliĉa instrui vin! Jes, certe, mi estas
+pentristo. Mi sopiras je nordaj pejzaĝoj, la ŝtonegoj, la fjordoj estos
+miaj modeloj.
+
+Francino.
+
+Ni desegnos kaj pentros kune!
+
+Germano.
+
+Mi antaŭdiras al vi multegan plezuron. Sed ne forgesu min, mi petas,
+sendu al mi poŝtkartojn.
+
+Ĉiuj.
+
+Jes, certe, nia bonfaranto!
+
+Germano.
+
+Via vera bonfaranto estas la Esperanto, estas D-ro Zamenhof.
+
+Vivu Esperanto, vivu Zamenhof!
+
+(Kurteno.)
+
+
+
+
+Notoj de la tekstpreparinto:
+
+Sube estas listo de preseraroj, kiun mi ŝanĝis:
+
+ Originale Korekte
+ viro extremement saĝa viro extrêmement saĝa
+ montras exercises et grand montras exercices et grand
+ heredanto kaj ĉiuokazo heredanto kaj ĉiuokaze
+ havas la ĝoĵon havas la ĝojon
+ devas resigni la heredaĵon devas rezigni la heredaĵon
+ bruon kaj violinon bruon kaj violonon
+ ludante violinon ludante violonon
+ muziko je polonesa paŝo muziko je poloneza paŝo
+ O jes, all right O yes, all right
+ vojage to Denmark voyage to Denmark
+ good kompany good company
+ I loose all hope I lose all hope
+ cause d'un vojage cause d'un voyage
+ Du chokolat Du chocolat
+ partoprenantes au vojage partoprenantes au voyage
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by
+August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ ***
+
+***** This file should be named 35743-0.txt or 35743-0.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ http://www.gutenberg.org/3/5/7/4/35743/
+
+Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and
+the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned
+images of public domain material from the Google Print
+project.)
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/35743-0.zip b/35743-0.zip
new file mode 100644
index 0000000..9c64aca
--- /dev/null
+++ b/35743-0.zip
Binary files differ
diff --git a/35743-8.txt b/35743-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..e5cdc49
--- /dev/null
+++ b/35743-8.txt
@@ -0,0 +1,4022 @@
+The Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by
+August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Tri unuaktaj komedioj
+
+Author: August von Kotzebue
+ T. Williams
+ Marie Hankel
+
+Release Date: April 1, 2011 [EBook #35743]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ ***
+
+
+
+
+Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and
+the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned
+images of public domain material from the Google Print
+project.)
+
+
+
+
+
+Tri unuaktaj Komedioj
+
+de
+
+A. v. Kotzebue
+
+T. Williams
+
+M. Hankel
+
+Ludataj dum la 4a Internacia Esperantista Kongreso
+en Dresden, Augusto 1908.
+
+1908
+
+ Germanujo: Esperanto Verlag Mller & Borel, Berlin S.
+ Anglujo: British Esperanto Association, London.
+ Danujo: Andr.-Fred. Hst & Sn, Kjbenhavn.
+ Francujo: Hachette et Cie, Paris.
+ Hispanujo: J. Espasa, Barcelona.
+ Italujo: Raffaello Giusti, Livorno.
+ Polujo: M. Arct, Warszawa.
+ Svedujo: Esperanto Frening, Stockholm.
+
+Presejo de Mller & Borel G. m. b. H.
+Berlin S., Prinzenstrasse 95.
+
+
+
+
+Enhavo.
+
+
+ Pagho
+ La malfelichuloj.
+ Unuakta komedio de Louis Schneider lau A. v. Kotzebue.
+ Esperantigis Leopold Elb 1
+ (Eduard Bloch, Teatra korespondado No. 88.)
+
+ Tie chi oni parolas Esperante.
+ Unuakta komedio de T. Williams (1859) tradukita kaj
+ aranghita de M. Hankel 55
+
+ La Renkonto.
+ Komedieto originale verkita de Marie Hankel 87
+
+
+
+
+La Malfelichuloj
+
+Unuakta komedio de Louis Schneider
+
+lau A. v. Kotzebue
+
+Esperantigis Leopold Elb.
+
+(Eduard Bloch, Teatra Korespondado No. 88.)
+
+
+PERSONARO:
+
+ Petro Falk, plantisto el Ameriko.
+ Sinjorino Ghojo, antaue fraulino Falk, aktorino
+ Adelgunde Falk, cirkorajdistino
+ Charles Faucon, dancinstruisto
+ Johano Falk, vilaghlerneja instruisto
+ Franjo Falk, filino de Johano
+ Gustavo Falk, helparbaristo
+ Hipolito Falk
+ Gotfrido Falk
+ Hieronimus Akcipitro, jhurnalraportisto
+ Mustardo, servisto che Petro Falk
+
+Dresdeno. Nuna tempo.
+
+Simpla chambro kun unu malantaua kaj du flankaj pordoj.
+
+
+SCENO I.
+
+ Petro Falk (simple vestita, sidas apud tablo fumante pipon).
+ Mustardo (eniras).
+
+Petro.
+
+Jen vi Mustardo, tiel rapidema? Chio preta?
+
+Mustardo.
+
+Chio. Mi ordonis al la pordisto, lasi supreniri chiun, kiu demandos pri
+Minher van der Kapelen. Jen, en la antauchambro dudek seghoj kaj du
+kanapoj. Jen (montras la flankan chambron), bona matenmangho: kaviaro,
+shinko, omarsalato -- nur delikatajhoj. Chokoladon por la sinjorinoj,
+bonegajn vinojn por la sinjoroj, ech cigarojn mi tien metigis -- se iu
+shatus fumadon.
+
+Petro.
+
+Bonege! Chio estas prizorgita! Chu vi ne estas iom scivola, kial vi faris
+tiom da preparoj?
+
+Mustardo.
+
+Certe, treege scivolega -- sed kion mi gajnus per demandado? Mi ja konas
+vin de tridek jaroj kaj mi scias, ke vi neniam parolas pli ol nepre
+estas necese.
+
+Petro.
+
+Prava vi estas, sed ankau neprava, lau vidpunkto. En miaj amerikaj
+plantejoj, chirkauita de nigra servistaro, kiel chefo de granda komerca
+negoco, mi havis motivon por shpari parolojn. Tie vi estis mia servisto,
+sed de kiam mi revenis Europon, vi estas mia amiko, kaj, lau mia opinio,
+vi ankorau ne havis okazon por plendi, ke mi ne konfidis al vi.
+
+Mustardo.
+
+Efektive -- tial mi ja ne komprenas, kial vi atendas hodiau tiom da homoj?
+
+Petro.
+
+Miajn heredontojn!
+
+Mustardo.
+
+Dio min gardu! Kiel vi min ektimigis! Chu eble vi intencas morti?
+
+Petro.
+
+Mi jam mortis. Jen (donas al li gazeton) legu la noton kun la rugha
+substreko.
+
+Mustardo (legante).
+
+"El la Hago, la 15an de Junio." (Parolas.) Tio ja estas malnova gazeto.
+(Legas.) "Antau kelkaj semajnoj tie chi mortis la richa amerika plantisto
+Petro Falk." Kio do? Nu, jen, bona ekzemplo kiamaniere la jhurnalistoj
+mensogas!
+
+Petro.
+
+Mi ne pretendas, ke ili neniam mensogas, tiun chi fojon tamen ili ne
+mensogis, sed ili nur tion raportis, kion mi mem al ili sendis.
+
+Mustardo.
+
+Sed vi ja ne estas mortinta!
+
+Petro.
+
+Ech morteginta, absolute mortinta! Tuj vi ekvidos, kial.
+
+Mustardo.
+
+Nu tion iu alia komprenu! (Legas.) "Petro Falk, mortante havis nek
+edzinon nek infanon, sed nekalkuleblan richajhon, au je kontanta mono au
+en bone rentumaj plantejoj. Lia patrolando estis Saksujo, kie laudire
+multnombra parencaro lia ankorau ekzistas." -- Chu tio estas vera?
+
+Petro.
+
+Certe.
+
+Mustardo (legas).
+
+"En lia testamento li faris heredonton de la tuto tiun el la parencoj,
+kiu pruvos ke li estas la plej malfelicha, kaj la plenumanto de la
+testamento, Minher van der Kapelen, fiksis templimon je la 18a de
+Augusto, kiam li estos en Dresdeno kaj persone ekzamenos la pretendojn
+de chiu el la parencaro de la mortinto." Tio ja estas hodiau!
+
+Petro.
+
+Estas hodiau.
+
+Mustardo.
+
+Ho, nun mi komprenas.
+
+Petro.
+
+Kion?
+
+Mustardo.
+
+Okazos nun kvazau familia festeno. Sed, chu vi konas viajn parencojn?
+
+Petro.
+
+Ne unu el ili. Mi ja iris Amerikon kiel dekkvarjara knabo.
+
+Mustardo.
+
+Chu estas multe da ili?
+
+Petro.
+
+Kredeble, char richulo chiam havas multajn parencojn.
+
+Mustardo.
+
+Nu ili ja larghe malfermos la okulojn, ekvidante la mortintan kuzon, kiu
+kontente fumas pipon.
+
+Petro.
+
+Provizore ili konatighos kun mi nur, kvazau mi estus Minher van der
+Kapelen, plenumanto de la testamento.
+
+Mustardo.
+
+Bone.
+
+Petro.
+
+Mallonge: Sola mi ja vivis dum duona jarcento, tio nun komencas farighi
+iom enuiga. Mi multe klopodis, kaj ofte mi demandis min, por kiu. Tion
+mi almenau deziras scii, antau mia morto. Mian havon mi volas lasi al la
+plej inda el miaj parencoj, t. e. al la plej malfelicha. Alie jen alvenus
+ia sentaugulo, okaze pli proksima, heredus mian havon, kaj mokus min ech
+kushantan en tombo. Ne, jam nun mi volas elekti tiun el miaj parencoj,
+kiu iam fermu miajn okulojn.
+
+Mustardo.
+
+Sed, se chiuj estas felichaj?
+
+Petro.
+
+Chiuj felichaj? Chu vi ne scias, ke felichuloj estas tiel same maloftaj,
+kiel virtuloj?
+
+Mustardo.
+
+Eble unu alighas al la alia.
+
+Petro.
+
+Ne chiam! Sed auskultu! Iu eniris la antauchambron. Se tiu estas unu el
+miaj parencoj, enlasu lin, kaj se venas ceteraj, parolu kun ili, ghis
+kiam mi audigos la sonorileton, tiam enlasu alian, sed chiam nur po unu,
+komprenite?
+
+Mustardo.
+
+Fidu al mi! (Eliras el la malantaua pordo.)
+
+
+SCENO II.
+
+Petro (sola).
+
+Nun, maljuna Petro Falk, montru kian konon pri homoj vi akiris dum
+kvindek jaroj. Okazos ja strangaj pretendoj kaj seniluziighoj, sed mi
+profunde enrigardos en homajn korojn, char ofte hered-aferoj malkashas la
+veran senton kaj karakteron de la homoj.
+
+
+SCENO III.
+
+ Petro Falk. Gotfrido Falk (eniras el la malantaua pordo, iomete
+ ebria).
+
+Gotfrido.
+
+Sinjoro, la lakeo al mi diris, ke mi trovos matenmanghon en tiu chi au en
+la apuda chambro.
+
+Petro.
+
+Kun kiu mi havas la honoron paroli?
+
+Gotfrido.
+
+Chi tie mi ne vidas matenmanghon, do mi supozas, ke en tiu
+chambro -- (montras la apudan chambron).
+
+Petro.
+
+Mi mem kondukos vin tien, kiam mi scios . . ?
+
+Gotfrido.
+
+Kredeble Minher van der Kapelen? Mi supozas tion sekve de via tuta
+eksterajho. Mi estas la heredanto de la maljuna Falk, de tiu amerika
+richegulo, lia nepridubebla heredanto.
+
+Petro.
+
+Chu vere? Tiam vi devus esti la plej malfelicha el liaj parencoj, kiel vi
+tion volas pruvi?
+
+Gotfrido.
+
+Minher van der Kapelen, oni estas tre malfelicha kun neniam satigebla
+soifo, kiel la mia.
+
+Petro.
+
+Nu, shajnas al mi, ke hodiau vi jam iom satigis ghin.
+
+Gotfrido.
+
+Malprave! Mi ja iomete provis, sed la plena satigado de mia soifo estas
+ekster la limoj de ebleco, kaj jhus pro tio mi deziregas tiun ripete
+cititan matenmanghon --
+
+Petro.
+
+Tamen mi petas, havu paciencon, nur por kelkaj minutoj, por ke mi antaue
+eksciu, kiugrade vi estas parenco de la mortinta sinjoro Falk.
+
+Gotfrido.
+
+Mi ne precize scias. -- Lia nomo estas Falk, ankau la mia estas Falk; li
+posedis monon; mi tian specialajhon nur periode posedas, mi do estas lia
+nerefutebla heredanto kaj chiuokaze mi estas plensenca.
+
+Petro.
+
+Se vi ne havas alian pruvon de parenceco!
+
+Gotfrido.
+
+Mian grandegan soifon, --
+
+Petro.
+
+Ech tio kredeble ne estos akceptata kiel pruvo. Chu vi do estas el
+Saksujo?
+
+Gotfrido.
+
+Ne, el Hanovero! -- Sed ni priparolu tion che la jam citita matenmangho.
+
+Petro.
+
+Mi bedauras! Nur tiam, kiam mi konvinkighos, ke ia pruvita rajto pri
+pretendo --
+
+Gotfrido.
+
+Permesu, sinjoro. Chu mia nomo ne estas Gotfrido Falk, nepridisputeble
+Falk. -- Mia patro ofte rakontis al mi, ke li havis fraton, chu tiu
+cirkonstanco ne supozigas, ke mi eble estas la nevo de la Amerikano,
+tiom pli, ke tiu frato ankau estis nomata Petro, kaj la antikva legendo
+pri Petro en la fremdlando eble -- -- --
+
+Petro.
+
+Sufichas, sinjoro! Mi ja nun vidas, kun kiu mi havas aferon, kaj, se vi
+ne povas alporti ian pruvon -- --
+
+Gotfrido.
+
+Ni intertempe transiru al tiu ofte citita matenmangho, char vi ne povas
+imagi, kiel terure neplezura interparolado pligrandigas mian soifon.
+
+Petro.
+
+Ne estas mia kulpo, ke tiu chi konversacio shajnas al vi neplezura.
+
+Gotfrido.
+
+Mi ja ne riprochas vin, mi konas mian fatalon! -- Heredi? -- Neeble! --
+Nekredeble ke mi ia foje faru lotgajnon? Tute nevershajne! Tia estas mia
+sorto! Mi estus bonega viro, se mi havus monon. -- Kredu ghin, mi petas,
+mia kara plenumanto de testamento. -- Mi ja ne povas havi monon, char mia
+soifo estas multe tro granda. -- Chu vi plene komprenas tion? chu vi
+komencas kompati mian malfelichon? Jen, mi nature estas talentplena viro,
+mi multon lernis, kaj kion mi ekkaptas, tio al mi sukcesas: muziko,
+pentrado, literaturo, sed tio, kion oni nomas orda vivo, estas kontrau
+mia naturo. Chio, kion vi povas diri al mi: "domaghe pro viaj kapablecoj,
+laboru, tiam vi prosperos" -- tion mi ja ankau diras al mi mem, kiam mi ne
+havas monon. Sed kiam mi havas monon, chiuj prudentaj frazoj forighas kaj
+komencighas gaja vivado. -- La maljuna Falk vere nenie povus meti sian
+monon pli bone ol che mi.
+
+Petro.
+
+Che ni en Holando oni transsendus tian homon, kia vi estas, en la
+koloniojn, tie oni lernas laboradon.
+
+Gotfrido.
+
+Ankau tiu chi frazo estas konata al mi, sed same tiel senefika kiel la
+ceteraj. -- Mi ne estas malbonulo, mi ne havas malbonajn emojn, sed mi
+havas soifon -- mi povas labori, sed tio ne amuzas min. Tiel estas, tia
+estas la afero!
+
+Petro.
+
+Kiel oni povas paroli tiel prudente, kaj tamen esti ebria jam frumatene?
+
+Gotfrido.
+
+Mi ne estas ebria, sinjoro, nur gaja, nur ekscitita, tion vi ne
+komprenas. Entute, mi neniam ebriighas -- almenau lau tio, kiel mi
+komprenas la ebriecon.
+
+Petro.
+
+Dio helpu min.
+
+Gotfrido.
+
+Nu mi pensas, ke ni plej bone iru al mangho. Ech se mi nenion heredus, ne
+ekzistas ia suficha kauzo por malgastemeco, tiom pli ke mi supozas, ke
+tiu matenmangho estos pagata el la hereda monsumo. Vi certe ne estos tiel
+bonkore stulta por pagi vian oficon el via propra monujo. Jen la
+diferenco, minher, mi estas tia malsaghulo, ke mi pagas festenojn el mia
+posho tiel longe kiel ghi enhavas ion. Matenmanghoj estas mia malfelicho,
+precipe se ili iom longe dauradas.
+
+Petro.
+
+Kia strangulo vi estas! Tamen pli agrabla ol vi shajnis al mi komence.
+Preskau mi volus provi -- -- --
+
+Gotfrido.
+
+Min plibonigi? Min igi prudenta? Jam multaj provis, sed mi povas certigi
+vin, ke tio estus tute sensukcesa penado, tial mi pensas, ke ni chesu
+tiun chi dialogon kaj iru manghi -- --
+
+Petro.
+
+Vi estas prava! Vi ja estas ne plibonigebla.
+
+Gotfrido.
+
+Chu vi ne venos kun mi?
+
+Petro.
+
+Mi bedauras, mi atendas ankorau aliajn heredontojn.
+
+Gotfrido.
+
+Domaghe, mi ne amas manghi sola. Kiam mi estas sola, mi farighas pensema
+kaj chagrena pri mia malorda vivado. En societo mi sentas, ke la aliaj ne
+estas pli bonaj ol mi, tio redonas al mi moralan forton. Venu baldau!
+(Kantas.) Ghuu la vivon . . . . .
+
+Petro.
+
+Tiu chi malfelichulo almenau ne intencas trompi min! Jen vanta vivo,
+neniam li plibonighos. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO IV.
+
+ Petro Falk. Hipolito Falk.
+
+Hipolito (tre afable kaj komplezeme).
+
+Sinjoro, mi estas tre malfelicha!
+
+Petro.
+
+Tion vi diras kun tiel gaja mieno, ke vere estas necesa via propra
+certigo por kredigi ghin.
+
+Hipolito.
+
+La shajno trompas. La ekstera formo estas gaja, la vera aganta forto de
+mia personeco, la akirajho de mia morala konscienco estas nefortika,
+neanima, "dispecigita"!
+
+Petro.
+
+Dispecigita? Kompatinde! Kiun mi havas la honoron vidi?
+
+Hipolito.
+
+Hipolito Falk. Ghis antau kelkaj semajnoj la plej felicha viro, la plej
+senzorga, lokita en la plej alta socia pozicio, nun, kiel mi jam diris --
+
+Petro.
+
+Dispecigita! Bone! Sed kiajn pretendojn chi tiu dispecigiteco donas al vi
+por la heredo de mia mortinta amiko?
+
+Hipolito.
+
+La malplej dubindajn. Mi estas el Saksujo, nomata Falk kaj malfelicha.
+
+Petro.
+
+Kaj el kio konsistas tiu malfelicho?
+
+Hipolito.
+
+El artikolo de la Berlina jhurnalo de la kvina de Januaro. Por tion
+komprenigi mi devas fari al vi priskribadon de mia antaua stato. Vi ja
+scias, en kia embaraso estas chiu familio de kortega au sekreta konsilano
+pro dauremaj dancantaj gastoj che siaj festoj kaj vesperaj aranghoj. Vi
+ankau scias, kiel malagrable estas por mastrinoj havi dektri personojn
+je tablo. -- Vi certe scias, kun kiaj klopodoj la necesaj kantistoj estas
+akireblaj okaze de jubileo au festa tagmangho. Jen, sinjoro, tia mi
+estis! Mi estis la "dekkvara", se ie kunmanghis dektri, -- mi dancadis, kaj
+tie zorgis pri dancistoj, kie edzinigeblaj filinoj estis provizotaj -- mi
+kantadis kiel dua tenoristo au unua basisto, kie ajn oni festmanghis.
+
+Petro.
+
+Tio ja shajnas al mi tute amuziga vivado kaj tamen vi estas dispecigita?
+
+Hipolito.
+
+Ekstreme! -- Jhurnalartikolo ruinigis min.
+
+Petro.
+
+Tio jam okazis al multaj. Sed mi tamen ne komprenas --
+
+Hipolito.
+
+La jhurnalo enhavis noton, ke iu vivas en Parizo, kiu faras metion kiel
+"dekkvarulo".
+
+Petro.
+
+Dekkvarulo? Kio tio estas?
+
+Hipolito.
+
+Tio ankau estas tia viro, kiu ebligas tagmanghojn de dektri personoj, el
+kiuj neniu deziras morti. Tiu viro do estas mia rivalo, mia konkuranto,
+nur kun la diferenco, ke li akceptis kontantan pagon. Fi! Mi ghin faras
+senpage, nur por la manghajho. Oni ridis pri la dekkvarulo en Parizo, sed
+oni hontis plue inviti min, la dekkvarulon en Dresdeno. Ili preferas
+shpari la dektrian por eviti la dekkvaran.
+
+Petro.
+
+Nu, nu! Vi do efektive ne plu ekzistas?
+
+Hipolito.
+
+Ne, mi ne ekzistas! Malesperante pro la neokupitaj vesperoj mi farighis
+aplaudisto. -- Mi ghis nun neniel estis teatroamanto, char tie oni ne
+vespermanghas kaj la konfitejo ne bezonas dekkvarulon. Nun mi devas
+chiuvespere iri tien, mi devas aplaudadi ech kiam mi ne amuzighas. Tio
+estas tre maldolcha, sinjoro! Kaj vi ne povas imagi, kiom tio lacigas
+pulmon kaj manojn. Kie aliaj amuzighas, tie mi devas labori ghis shvitado.
+
+Petro.
+
+Mi do ne farus ghin.
+
+Hipolito.
+
+Facile dirita! Kie do mi pasigus la vesperojn? En societo mi devas esti.
+En teatro estas varme; bona lumigado; delikataj manieroj; krom tio oni
+povas partopreni en la diskutado la sekvantan matenon.
+
+Petro.
+
+Lau chio de vi dirita, mi ekkonis unu el tiuj enigmaj personoj troveblaj
+nur en urbego.
+
+Hipolito.
+
+La tuta enigmo estas, ke mi ne havas monon, ke mi partoprenas en chiu
+plezuro, kaj ke chie mi estas afable akceptata.
+
+Petro.
+
+Vi havas nenion kaj partoprenas en chio, bonvolu klarigi.
+
+Hipolito.
+
+Tre simple. Kiel mi plenigas la vesperojn mi jam rakontis. Je tagmangho
+mi chiam lasas min regali, chiu hotelmastro shatas min, char mi amuzas la
+gastojn kaj incitas al trinkado. Restas nur la matenmangho, por tiu mi
+ankau estas chiam preparita. Chiun tagon okazas almenau unu enterigo kun
+la granda pompo, mi almetas la nigran veshton, la krepon chirkau mian
+cilindron kaj nigrajn gantojn. (Faras chion, kion li diras.) Jen mi
+aperas kiel longjara amiko de l' mortinto, trinkas chokoladon kaj
+madejran vinon, mi enshovas min en kaleshon kiel malnova konato de l'
+enterigota, faras samtempe novajn rilatojn kaj ghuas agrablan veturadon.
+
+Petro.
+
+Mi auskultas kaj admiras. Feliche ankau mi jam zorgis pri matenmangho.
+
+Hipolito.
+
+Ech se ne, mi instigus vin, tion fari. Estu kompleza, lasu min heredi.
+Vere mi estas nedanghera homo, kontenta je malmulto, mi vivas tiel kviete
+kaj simple.
+
+Petro (ridetante).
+
+Vi ja vidos. Bonvolu eniri en tiun chambron. Tie vi trovos kunheredanton
+kaj matenmanghon.
+
+Hipolito.
+
+Permesu, ke antaue mi aranghas mian tualeton. La krepo restas, char mi
+funebras pro mortinta parenco. Por la matenmangho blankan kravaton, por
+la kunheredantoj multkoloran veshton kaj por deca eksterajho helajn
+gantojn (aranghas sian tualeton lau diro). Jen! Preta! Mi tre ghojas
+konatighi persone kun viro, kies famo alportis jam tiom da bono.
+
+Petro.
+
+Neeble!
+
+Hipolito.
+
+Tio ne malhelpas; estas ghentila frazo, agrabla al chiu. Gardu min en
+favora memoro, kaj disponu pri mi che chiu okazontajho, kie oni havas
+varmajn manghajhojn. (For, en la chambron flanken.)
+
+Petro (sola).
+
+Pli kaj pli amuzige! Mi ja estis preparita por iu ajn strangajho, sed la
+personoj iom superas miajn atendojn. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO V.
+
+ Petro, Franjo Falk (kun timema riverenco envenante).
+
+Petro.
+
+Chu vi ne volas alproksimighi, mia bela infano?
+
+(Franjo faras kelkajn pashojn.)
+
+Petro.
+
+Kia estas via nomo?
+
+Franjo.
+
+Franjo Falk.
+
+Petro.
+
+Chu vi estas malfelicha?
+
+Franjo.
+
+Mi estas filino de brava vilagha instruisto. Mia patro, Johano Falk estas
+tre malricha, mia patrino jam de longe mortis.
+
+Petro.
+
+Chu via patro sendis vin?
+
+Franjo.
+
+Ho ne, li nenion scias pri mia veno. Vidinte lian troan penadon por
+subteni lian multnombran familion, mi serchis oficon tie chi en Dresdeno,
+kie mi trovis lokon kiel guvernistino.
+
+Petro.
+
+Nu, tio estas malfelicho por via patro, sed ne por vi.
+
+Franjo.
+
+Vere, sed mi --
+
+Petro.
+
+Sed vi? Kian kauzon havas via malfelicho?
+
+Franjo.
+
+Pli ol unu! Tio estas, mi havas kuzon -- kiu --
+
+Petro.
+
+Kuzo, kiu estas malfelicha?
+
+Franjo.
+
+Ho, bedaurinde li estas malfelicha, char li amas min, amas min tiel kore.
+
+Petro.
+
+Nu, en tio mi ankau ne vidas malfelichon, kaj se vi lin amas same, tio
+lin ne kvalifikus kiel heredonton.
+
+Franjo.
+
+Chu vi opinias? Ho, vi estas tre afabla. Mi lin ja amas, char li estas
+tiel honesta kaj brava knabo!
+
+Petro.
+
+Nu, kunedzighu do, en la nomo de Dio. Tio estos pli bone ol heredi.
+
+Franjo.
+
+Certe estas pli bone. Sed ambau ni estas malrichaj, li estas juna, sen
+ofico, per kio ni gajnos nian porvivon?
+
+Petro.
+
+Vi devas labori, kiel la maljuna Falk ankau laboradis dum sia tuta vivo.
+
+Franjo.
+
+Volontege, kara sinjoro, sed kiel fari sen okazo? Li ellernis la
+chasmetion. Ho, se vi havigus al li oficon kiel arbaristo! Por mi vi ne
+bezonus zorgi. Mi konas perfekte la terkulturadon.
+
+Petro.
+
+Tio estas meditinda. Sed, chu vi ne povas shpari iom da via salajro?
+
+Franjo.
+
+Ne, mi ne povas. Mia patro ja estas malricha, tial mia devo estas, sendi
+al li chiun shparitan groshon.
+
+Petro.
+
+Chu vere, via devo? Nu, knabino, tio alportos benon al vi.
+
+Franjo.
+
+Tio jam alportis benon al mi, char la amo de mia patro kaj de mia Gustavo
+estas miaj solaj richajhoj.
+
+Petro.
+
+Lia nomo do estas Gustavo? -- Beleta nomo por arbaristo.
+
+Franjo.
+
+Ho, ankau por supera arbaristo, char tio li certe iam farighos.
+
+Petro.
+
+Eble, se la supera arbarista estraro havas prudenton! -- Vi certe ofte
+intershanghas leteretojn?
+
+Franjo.
+
+Leteretojn? Kion vi volas diri?
+
+Petro.
+
+Nu, karesemajn amleteretojn.
+
+Franjo.
+
+Fi, tio ne estus deca! Ni ne bezonas amjhuradojn.
+
+Petro.
+
+Nu, nu! Ne ekkoleru pro tio! Chu vi estas tiel certaj unu pri la alia?
+
+Franjo.
+
+Kompreneble. Estas nun unu jaro, du monatoj kaj dekunu tagoj, de kiam mi
+ne vidis lin.
+
+Petro (ridetante).
+
+Kaj kiom da horoj?
+
+Franjo (serioze kaj fervore).
+
+Sep. Sed tamen mi scias, ke mia Gustavo restos fidela ghis morto. Kiam mi
+foriris de mia hejmo, ni kune ploris meze de la fabopalisoj en la
+ghardeno kaj tiam (kun okuloj mallevitaj) mi ech donis al li kison.
+
+Petro.
+
+Tute prave. Nun, mia infano, iru intertempe en tiun chi chambron. (Montras
+sian kabineton.) Poste ni daurigu nian babiladon.
+
+Franjo (afable).
+
+Pri mia Gustavo?
+
+Petro.
+
+Kompreneble! Pri la estonta supera arbaristo! Por la tiea societo,
+(montras la flankan chambron) vi do shajnas tro delikata.
+
+Franjo.
+
+Kiom da tempo la afero pri la titolo "superarbaristo" kredeble dauros?
+
+Petro.
+
+Nu, eble nur tridek mallongajn jarojn.
+
+Franjo (ektimante).
+
+Ho, Dio mia!
+
+Petro.
+
+Tio estas, en la plej favoraj cirkonstancoj. Sed kiu scias? La maljuna
+Falk posedis ankau vastajn arbarojn, tial mi eble havigos al Gustavo ion
+similan jam en tri jaroj.
+
+Franjo.
+
+Ho, sinjoro -- mi volonte -- kiun aghon vi havas?
+
+Petro.
+
+Mi estas sesdekulo.
+
+Franjo.
+
+Bone, mi volonte kisus vin pro tio.
+
+Petro.
+
+Nu tion mi povas honeste akcepti (kisas shin).
+
+Franjo.
+
+Vi ghin do ne malbone akceptis?
+
+Petro.
+
+Tute ne! Mi jam antauvidas, la sinjoro arbaristo rapide progresos.
+
+Franjo.
+
+Sed nun mi ja ne plu estas malfelicha, havante la esperon geedzighi?
+
+Petro.
+
+St, st! Tion ne audu la plenumanto de l' testamento! Iru tien! (Franjo
+for.)
+
+Petro (sola).
+
+Lau mia opinio, shi resignus la tutan heredajhon, kondiche, ke shi povu
+paroli la tutan tagon pri sia Gustavo. -- Nun la afero komencas plibonighi,
+tian karulinon mi volonte havus en mia proksimeco. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO VI.
+
+ Petro. Charles Faucon.
+
+Charles.
+
+Ai-je l'honneur de parler Monsieur van der Kapelle,
+plnipotentiaire -- de --
+
+Petro.
+
+Mia nomo estas van der Kapelen. Kian deziron vi havas, sinjoro?
+
+Charles.
+
+Le grand hritage, Monseigneur, de feu Monsieur Falk.
+
+Petro.
+
+Lau mia kono la parencaro de la mortinto vivis nur en Germanujo, kaj vi
+shajnas esti Franco.
+
+Charles.
+
+C'est dire, non! Monseigneur! Mi estas de germana "origine" kaj tio ja
+estis la komenco de mia malfelicho.
+
+Petro.
+
+Kial do?
+
+Charles.
+
+Je vous le dirai. Mia patro, Karlo Falk el Zwickau mortis, kiam mi
+ankorau estis tute malgranda infaneto. Mia zorganto lokis min en la
+danclernejon de granda opero, char mi estis tre beleta, vritable amour.
+Mi montris grand talent por mia profesio, kaj oni sendis min Paris,
+kiam mi nur estis dekunujara, char mi havis grand talent kaj mi estis
+vritable amour. Tio estis trs bien! La directeur de spectacles estis
+sagha viro, li al mi diris: Monsieur, se vi volas havi engagement kiel
+premier danseur, vi ne povas nomighi Karlo Falk. Via nomo estu
+francigata, char oni ne kredos en granda opero, ke Germano povas esti
+premier danseur. Iru domen kaj pripensu, kiun nomon vi alprenos sur la
+afisho. J'y pense, kaj mi trovas, ke monsieur le directeur estas viro
+extrmement sagha, mi diras, mi nomighos Faucon, Charles Faucon, kaj mi
+diros al neniu, ke mi estas Germano.
+
+Petro.
+
+Nu, bone. Eble vi estis prava! Profeto malmulte valoras en sia patrujo.
+
+Charles.
+
+N'est ce pas! Ah, monsieur, estas malfelicha afero, kiam oni amas sian
+patrujon kaj estas bona patrioto, kaj oni devas paroli france por ke
+oni ricevu pagon. O Monsieur, certe tio estas granda malfelicho. Mi tian
+longan tempon shajnigis malbonan germanan parolmanieron, ke nun jam mi ne
+povas paroli alie. Estas alia afero, de kiam ni havas Esperanton, nian
+neutralan lingvon.
+
+Petro.
+
+Kaj pluan malfelichon vi ne havas, pri kiu vi plendas?
+
+Charles.
+
+Ah, Monseigneur! Dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni
+povas havi chagrin. Ah, Monseigneur! Se mi ne havus pluan malfelichon!
+Sed rigardu mian kapon, mi havas grizan kapon, rigardu mian talion, mi
+estas iomete grasa, quelque peu ventru, preskau dikulo. Grasa
+dancmajstro kun griza kapo estas tre malfelicha viro, se li havas 9
+malgrandajn gefilojn, kiuj volas manghi kaj se li havas ambition kaj amon
+al sia arto. Ah, Monseigneur, estas tre malfelicha afero, kiam oni devas
+forlasi sian arton kaj ne ghustatempe faris kontrakton por la tuta vivo.
+Infaneto volas manger kaj por maljunulo leon de danse farighas tre teda.
+Mi devas montri la danse de polka kaj mi pensas en mia koro, kiel hejme
+atendas min kara infano, char ghi estas tre malsata.
+
+Petro.
+
+Certe, tio estas tre maldolcha.
+
+Charles.
+
+Oh, Monseigneur, dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni
+povas havi chagrin saltante en l'air. Kaj mi havas multe da chagrin.
+Kiam mi farighis ventru, kun un peu de ventre, monsieur le journaliste
+skribis en sia gazeto: "Estus tempo, ke tiu chi grasa sinjoro Faucon fine
+liberigu nin de sia dancado." Tio estis malagrabla, sed mi ne volis
+vidigi mian chagrin. Kiam mi venis domen, mia plej maljuna infano legis
+la gazeton, ghi iras al panjo, al mia kara edzino kaj diras: "Pachjo estas
+dika, kaj li devas liberigi de si la publikon!" O Monseigneur, estas
+maldolcha afero, kiam la propra infano, kiun oni amas kaj bone edukis,
+legas tion pri sia patro!
+
+Petro.
+
+Vi igis min jheti terurigan rigardon malantau la kulisojn.
+
+Charles.
+
+Ah, Monseigneur, de antaue la arto havas tre beletan mienon, sed kiam
+oni rigardas derrire les coulisses, jen chagrin, multa chagrin. La
+gazeto al mi perdigis situacion, jhus kiam mi volis fari kontrakton por
+la tuta vivo, monsieur le journaliste skribis, ke oni ne plu volas vidi
+min, kaj la junuloj en la parterre siblis. Nun oni ne volis min engager
+kaj mi devas prilabori kiel dancinstruisto de malgrandaj knabinoj kaj
+malsaghaj bubetoj, kiuj min mokridas, kiam mi montras al ili un Chass,
+jet, assembl. Voyez, Monseigneur, tiel, Chass, jet, assembl.
+(Dancas.)
+
+Petro.
+
+Mi devas konfesi, sinjoro, estas strangajho, vidi tiel maljunan viron
+danci.
+
+Charles.
+
+Sed kiam tiel maljuna viro malsatas, tio ja ne estas strangajho. Mi faras
+un tour de polka kaj scias, ke mi ighas ridinda. Mi montras exercices et
+grand battement, kaj dume havas chagrin, ke mi ne lernis alian
+profesion. Mi dancas mazurkon kaj miaj maljunaj piedoj doloras, mi
+malfacile spiras kaj fininte la leon, mi estas tiel laca, tiel fatigu,
+ke mia bona edzino ploras, kiam mi revenas hejmen.
+
+Petro.
+
+Nu, kvankam vi ne estos chefheredonto, tamen vi estos prizorgata. Vi
+povos edukadi viajn gefilojn kaj ne plu bezonos danci mem.
+
+Charles.
+
+Ah, Monseigneur, vous me rendez la vie! Kiam mi ne plu bezonas doni
+leons de danse, mi estos tre felicha viro. Tiam mi ree farighos gaja,
+kiel mi estis comme jeune homme, tiam mi dancos nur por mia amusement,
+tiam mi faros un entrechat por mia plezuro.
+
+Petro.
+
+Iru do en tiun chambron kaj amuzighu che matenmangho kun la aliaj sinjoroj.
+Chiuokaze mi esperas, ke mi povos fari ion por vi.
+
+Charles.
+
+Merci, Monseigneur, merci. Mi rekomendas min al vi kun la plej granda
+reconnaissance. Voyez le grand compliment d'adieu! (Profunde
+salutfleksighas.) Voyez le petit compliment! (Klinighas malpli solene) Et
+voyez le compliment amical et reconnaissant. (Tiel klinighas.) Ah,
+Monseigneur, mi estas felicha homo. (Eliras en la flankan chambron.)
+
+Petro (sola).
+
+Granda Dio! La maljunulo efektive estas malfelicha! Mi do neniam pensis,
+vidante komedion au baleton, ke ankau tiuj personoj sentus chagrenon! Hm,
+hm! Nu, lia edzino ne ploru plu, char li revenas hejmen tro laca.
+
+
+SCENO VII.
+
+ Petro. Hieronimo Akcipitro.
+
+Hieronimo.
+
+Chu mi havas la honoron paroli kun sinjoro van der Kapelen, kiu fiksis la
+hodiauan templimon por la Falka heredo?
+
+Petro.
+
+Mia nomo estas van der Kapelen. Chu ankau vi venas pro tiu celo? Chu vi
+apartenas al la familio?
+
+Hieronimo.
+
+Permesu al mi kelkajn demandojn, antau plua daurigado. Vi vidas ke mi
+komprenis nian tempon, mi agas nur parlamente. Mi petas de vi notojn,
+kompletajn plenajn sciigojn pri la mortinto, pri lia havo kaj pri la
+eble jam faritaj pretendoj.
+
+Petro.
+
+Chio pri tio dirinda jam estis presita en la gazeto.
+
+Hieronimo.
+
+Bedaure mi ne povas kontentighi je tio, certe ekzistos ankorau detaloj,
+iaj specialajhoj, iaj cirkonstancoj, kiujn mi povos utiligi, tio estas,
+kiuj estas necesaj por mia scio.
+
+Petro.
+
+Chu vi do estas nomata Falk?
+
+Hieronimo.
+
+Ghuste dirita, ne! Mia nomo estas Akcipitro, sed Falko kaj Akcipitro
+interrilatas proksime, kaj tial ne estas sen eblo, ke malproksima
+parenceco --
+
+Petro.
+
+Sinjoro, tio estas malbona sherco. Mia tempo estas limigita kaj mi
+petas --
+
+Hieronimo.
+
+Nenia helpo ebla, tre estimata sinjoro van der Kapelen, min forigi estas
+tre malfacile. Antaue vi devas doni al mi kelkajn detalojn, specialajhojn
+pri tiu chi heredo.
+
+Petro.
+
+Sed mi tute ne komprenas, sinjoro --
+
+Hieronimo.
+
+Vi certe komprenos, audinte, ke mi estas raportisto por kelke da
+eminentaj gazetoj, ke mi havas la saman intereson kiel vi, ke la afero
+estu konvene kaj publike pritraktata, kaj ke mi volonte estas preta
+klopodi por tio.
+
+Petro.
+
+Mi atentigas vin, ke tiu chi estas familia afero.
+
+Hieronimo.
+
+Familiaj aferoj ne plu ekzistas, hodiau chio estas publika. Kiu ajn uzas
+publikecon, ech nur per anoncado, sin metas sub la publika jugho, vi do
+ne faru pluajn malhelpajhojn. De via agmaniero kontrau mi dependos la
+maniero, kiel mi traktos la aferon en la gazetoj al mi malfermitaj.
+Skribi pri tio mi nepre devas, mi jam eksciis de personoj en la
+antauchambro kelkajn detalojn, kiuj jam faros bonetan artikolon. Via
+heredafero vekis scivolemon, ghi estas priparolata en la kafejoj, do,
+detaloj, specialajhoj, nomoj, se eble iom da skandalo, tro grandaj
+pretendoj de la holanda au de ia alia registaro -- tio multe efikos.
+
+Petro.
+
+Pro Dio, chu oni jam ne estas certa en sia propra chambro?
+
+Hieronimo.
+
+Ne, chio nun estas publika. La familiaj procesoj, la parlamento,
+kongreskunsidoj, chio estas publika. Oni efektive ne plu havas sufiche da
+tempo por cheesti chiun publikajhon. Je la naua matene kafejo, por legi
+jhurnalojn, fari eltirajhojn, je la deka kunsido de la Esperanta kongreso,
+je la dekunua grava proceso che la kriminala kortumo, je tagmezo
+artekspozicio, je la unua borso, je la dua tagmangho, je la tria kafejo
+Knig, je la kvara vet-rajdado, je la kvina intervido che iu famegulo,
+ekz. la D-ro Zamenhof, je la sesa promenado sur la Altmarkt, je la sepa
+opero, je la oka centralteatro, je la naua Belvedero, je la deka parko
+de la ekspozicio, je la dekunua Kaiserkafejo, je noktmezo alporti la
+notojn en presejon, ktp. ktp. Oni efektive devas sin disshiri: chie notoj,
+eltirajhoj, novajhoj, versajhoj. Tial ne detenu min tiel longtempe. Nur
+antauen diru al mi la detalojn. Ankau vi estos nomata, vi estos citata,
+dece citata.
+
+Petro.
+
+Mi certe nenion sciigos al vi, kaj se mi estus sciinta, kian publikan
+priparoladon okazus mia anonco en la gazetoj --
+
+Hieronimo.
+
+Estis nur via kulpo, se vi tiun ne sciis. Neniu sin povas shirmi kontrau
+la publikeco. Nur ni korespondantoj nin kashas, neniam ni diras nian
+nomon! Chion kion ni skribas prirespondas la redakcio. Ni estas la solaj
+nerespondeblaj homoj de la dudeka jarcento.
+
+Petro.
+
+Mi kredas ghin. Sed char mi decidis doni nenian noton al vi, mi pensas --
+
+Hieronimo.
+
+Mi tre bedauras ke vi tiel decidis, tiam mi ne povas citi vin kun
+rekomendo, char citita vi estos, tute certe citita! Bonan tagon! (Volas
+eniri la flankan chambron.)
+
+Petro.
+
+Permesu, jen estas la elirejo. (Montras la mezan pordon.)
+
+Hieronimo.
+
+Mi scias, scias. Pro tio mi iras tien, de kie mi audas vivecan
+interparoladon, kredeble la gesinjoroj el la antauchambro.
+
+Petro.
+
+Certe, sed ili chiuj apartenas al la familio, kaj vi ne estas Falko.
+
+Hieronimo.
+
+Sed Akcipitro, do chiuokaze kuza rilato. Chu ne ankau mi havas pretendojn,
+mi eble montros poste, ech se mi ne estas malfelicha. Se vi ne volas, mi
+ne povas devigi vin, sed notojn mi tamen havos, nome tie, en la chambro
+de la aliaj Falkoj. Forpeli vi min ne povas, char la templimo estas
+publike fiksata. Adiau, vi legos miajn raportojn. (Eniras la flankan
+chambron.)
+
+Petro. (Sola.)
+
+Nun, mi devas konfesi, ke mi komencis ja belan aferon. Se tio dauros mi
+komencos penti, ke mi -- silentu, silentu! Ne tro rapide, maljuna Falk,
+nenia greno sen ventumajho. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO VIII[A].
+
+ Petro. Sinjorino Ghojo. Mustardo.
+
+ [A] En tiu chi sceno la aktorino havas la rajton shanghi la
+ citatojn.
+
+Mustardo.
+
+Tiu chi sinjorino nepre ne volas atendi pli longe.
+
+Ghojo.
+
+Ne, mi ne povas atendi pli longe, char mi sopiras ekkoni la viron, kiun
+mia kara tro frue mortinta onklo faris plenumanto de lia lasta volo. Chu
+mi havas la plezuron paroli al Sinjoro van der Kapelen? Kredeble speco
+de holanda nobeleco. Oni tuj ekvidas ghin, tute van, tute holanda
+nobeleco. Mi kunportis chiujn dokumentojn. Mia onklo, la mortinta Falk
+havis fratinon, Elisabet Klara Henriette Falk. Shi edzinighis kun certa
+Frederiko Karlo Hieronimo Werkentin, tiatempe urba muzikisto en
+Leitmeritz, ties onklino Sofia Wilhelmina Knoenagel estis nevino de la
+geavoj de mia duononklo -- jen la parenceco klarigita. Jen la baptatestoj
+chiugradaj, jen mia loghatesto, jen mia hejmatesto! Chio en perfekta ordo.
+Kiam mi ricevos la monon?
+
+Petro.
+
+Kiun mi havas -- --
+
+Ghojo.
+
+Kiun mi havas la honoron vidi, vi volas diri? Vi vidas, ke mi divenas
+viajn plej intimajn pensojn. Sinjorino Amalio Ghojo, eksedzino
+Mollenhauer, vidvino Stechow, naskita Falk, drama artistino. Se vi ne
+estus Holandano, vi certe estus trovinta mian nomon en diversaj gazetoj
+kun laudo cititan. Ankorau antau nelonge la teatra kroniko volis aldoni
+mian portreton, kondiche ke mi pagu por la litografio, la presado, la
+papero, kaj plie konvenan sumon por la aldonado. Sed mi ne shatas tion,
+ech mi malamas ghin.
+
+Petro.
+
+Bonege, sed -- -- --
+
+Ghojo.
+
+Sed kial mi estas malfelicha, vi volis diri? Vi vidas, ke mi sekvas vian
+pensadon. Ho, sinjoro, chu ekzistas pli granda malfelicho, ol kiam la
+baptatesto de aktorino malakordighas kun shia rolaro? Kiam la kruela
+parohha libro protestas kontrau Ofelio kaj Desdemono? Kiam la malghentila
+baptoregistro kontrauas la artistajn aranghadojn de l' reghisoro? Ho,
+sinjoro, baptatesto estas terurajho, senlimajho, ghi estas vera malfelicho.
+
+Petro.
+
+Nu, che -- -- --
+
+Ghojo.
+
+Che heredafero, vi volis diri, ili ankau estas bonajho.
+
+Petro.
+
+Ne, tion mi ne volis diri.
+
+Ghojo.
+
+Nu, tiam vi volis diri ion alian. Sed tio estas negrava. Chiuokaze vi min
+interrompis kaj mi havas ankorau multajn sciigojn por vi.
+
+Mustardo.
+
+Sed -- --
+
+Ghojo.
+
+Ne interrompu sinjoron van der Kapelen, mia amiko, estas malghentila,
+forpreni la parolon al iu, precipe che aferoj.
+
+Petro.
+
+Sed rilate al via malfelicho -- --
+
+Mustardo (aparte).
+
+Tiu chi scias paroli.
+
+Ghojo.
+
+Jen ni havas denove la propran temon! (Al Mustardo.) Kiel vi vidas, mia
+amiko, sinjoro van der Kapelen ne amas interrompighon. Jen, sinjoro (shi
+montras paperojn) la pruvoj de mia malfelicho. Tri leteroj de
+teatroagentoj, kvin leteroj de direktoroj kaj diversaj recenzoj, chiuj
+rilataj al la diferenco inter mia baptatesto kaj mia rolaro.
+Maljunulinojn mi ne volas ludi, kaj junulinojn ili ne volas ludigi min.
+Ho, sinjoro, la transiro en la maljunan fakon estas malfacila por tiu,
+kiu sentas, ke sprite li estas ankorau tute juna. Tial mi ankau neniam
+longan tempon daurigis la edzecon, char mi spertis, ke ne estas
+rekomendinde, se Katje de Heilbron havas edzon kaj Anna Lisa kelke da
+infanoj.
+
+Petro.
+
+Sed vi tamen estis -- --
+
+Ghojo.
+
+Edzino, vi volis diri, mi sekvas vian pensadon -- kvar fojojn.
+
+Petro.
+
+Kaj chiuj kvar edzoj estas --
+
+Ghojo.
+
+Mortintaj? Vi opinias? Tute ne, nur unu! De la dua mi eksedzinighis, la
+trian mi forlasis kaj la kvara min forlasis. Do tri el ili vivas
+ankorau. Unu estas teatromajstro en Anspach, la alia kantas baritonon en
+Temesvar kaj la tria ie estas sufloro. Ni ofte intershanghas ilustritajn
+poshtkartojn. Cetere, amikega rilato regas inter mi kaj miaj tri
+eksedzoj. Nenia signo de jhaluzo, chiu malenvias la alian. Ja, se mi povus
+tiel same bonrilati kun miaj koleginoj, kiel kun miaj kolegoj, sed tio
+ja ne estas ebla. Chu vi scias, sinjoro, kio estas fakrabistino?
+
+Petro.
+
+Mi devas konfesi -- --
+
+Ghojo.
+
+Ke vi ghin ne scias, vi volis diri. Mi antausentis chi tiun respondon.
+Fakrabistino estas chiu aktorino, kiu rabas de mia fako, tio estas chiu
+unua amantino, chu tragedia au komedia. Kiel Holandano vi ne povis vidi
+min. Mi kompatas vin. Sed volonte mi estas preta, havigi al vi ideon pri
+mia talenteco.
+
+Petro.
+
+Humilan dankon.
+
+Ghojo.
+
+Pro la komplezemeco de eminenta artistino, por montri al vi shian
+talentegon? Ne bezonas, ne estas via kulpo, ke vi naskighis en Holando.
+(Al Mustardo.) Vi estu Romeo, mi estas Julio Kapulet. (Deklamante.) Ho,
+mia Romeo, jam eksonas la dekdua, la morta horo de nia amo. Kie vi
+restas tiel longe? Chu vi ne audas la plendadon de la amkantema
+najtingalo? Venu, venu al mia frapeganta koro!
+
+Mustardo.
+
+I, Dio gardu min!
+
+Ghojo.
+
+Au chu vi volas Eulalion en "Hommalamo kaj Pento"? (Deklamante.) Jen la
+pentoplena krimulino che viaj piedoj. Vi donis al shi loketon por vivadi,
+vi ankau ne malpermesos al shi la loketon por tie morti.
+
+Petro. (Ridetante.)
+
+Nu, bone, sed -- -- --
+
+Ghojo.
+
+Levighu, vi volas diri? Tiu estas ankau la vorto de Meinau en la ludo. Au
+chu vi deziras kokoton? (Deklamas.) Maljuna Holandano, chu vi volas edzighi
+kun kokoto?
+
+Mustardo.
+
+Tondron, kiel malrespekta!
+
+Ghojo.
+
+La samon opinias la reghisoroj. Au tragedian heroinon? (Al Mustardo.)
+Hontinda tirano! Honoru la virton de virino! Tremu je mia vengho! Vi
+mortiginto de mia edzo!
+
+Petro.
+
+Nun mi petegas vin, min ankau lasu paroli. Trankvile mi ghis nun atendis,
+esperante, ke fine vi estos elcherpita.
+
+Ghojo.
+
+Elcherpita? Ho, tute ne, mi nur volis -- --
+
+Petro.
+
+Permesu, momente mi scias sufiche por taksi viajn heredpretendojn.
+Bonvolu eniri tiun chambron. Tie vi trovos kelkajn sinjorojn, eble unu el
+ili -- -- --
+
+Ghojo.
+
+Povos farighi mia kvina? Adiau, sinjoro van der Kapelen, mi tre ghojis,
+persone konatighi kun vi. Mi nur petas ne fordonu la baptatestojn el via
+mano, alie vi liverus al la malamiko armilojn kontrau malfelichega
+suferulino. (Enirante la chambron enparolas.) Sinjoroj, mi tre ghojas,
+konatighi kun vi. (Oni shin audas parolantan ghis la komenco de la sekvonta
+sceno.)
+
+Mustardo.
+
+Tre rimarkinda sinjorino!
+
+Petro.
+
+Kaj tre parolema. Sed antauen. La afero certe ne estas finita.
+
+Mustardo.
+
+Chielo scias -- -- (eliras).
+
+Petro.
+
+Mi komencas nun kompreni, ke estas eble, ankau vivi sen parencaro.
+
+
+SCENO IX.
+
+ Petro. Gustavo Falk (en arbarista vesto).
+
+Gustavo (bonkore).
+
+Bonan tagon!
+
+Petro (same).
+
+Koran dankon!
+
+Gustavo.
+
+Mi venas pro la heredajho, kiun mi devas ricevi.
+
+Petro.
+
+Chu vi do estas la plej malfelicha el viaj konkurantoj?
+
+Gustavo.
+
+Nu tion vi ja povas vidi!
+
+Petro.
+
+Ne, kontraue, vi shajnas esti juna kaj sana.
+
+Gustavo.
+
+Juna? Certe, sana? Ne, sinjoro, malsana, jam de unu jaro tre malsana.
+
+Petro.
+
+Pri kio vi do plendas?
+
+Gustavo.
+
+Pri chio. Preskau chio mankas al mi. Mi ne povas edzighi kun la amata
+knabino, kaj de kiam shi estas for de che ni, mi shajnas al mi mem kvazau
+birdoforigilo, kiu forpelas la paserojn de la cherizujo. Nun vi ja vidas,
+ke al mi apartenas la heredo, chu ne?
+
+Petro.
+
+Nu, nu, ne tiel rapide! Antau chio mi eksciu, kiu vi estas.
+
+Gustavo.
+
+Chu vi tion ne scias? Gustavo Falk mi estas.
+
+Petro.
+
+Kaj lau via vesto arbaristo. Ho, nun mi bone scias.
+
+Gustavo.
+
+Vi ankau devas scii, char Petro Falk kaj mia patro estis veraj kuzoj.
+
+Petro.
+
+Tio jam estas grava, sed mi devas sciigi vin, ke dua kondicho estas
+plenumota, antau ol vi estas allasebla al la heredo.
+
+Gustavo.
+
+Chu vere? Ankorau unu? Se la maljuna sinjoro estus sciinta, kiel felicha
+li povus fari unu el siaj malrichaj parencoj per kelkmiloj da markoj, li
+ne estus farinta tiom da kondichoj. Kredeble li estis maljuna strangulo?
+
+Petro.
+
+Strangulo? Ha, ha, juna viro, vi parolas diable senghene pri mia mortinta
+amiko.
+
+Gustavo.
+
+Mi sufiche ametas lin, kvankam nur antau kvin semajnoj mi audis pri li la
+unuan fojon. Sed strangulo li restas, char se li estus havinta iom da
+koreco kaj bonanimeco, tiam li estus demandinta pli frue pri siaj
+malrichaj parencoj en la patrujo, char ankau mia patro estas malrichega.
+
+Petro (aparte).
+
+Li estas la unua, kiu diras al mi la veron. Tio min chagrenas, sed mi ne
+povas mallaudi lin.
+
+Gustavo.
+
+Almenau, se li nur estus doninta pri si kelkajn sciigojn, tiam mi ja
+estus povinta vojaghi che li au skribi al li leteron tian: Tiel mi fartas,
+vi estas richa. Pruntedonu al mi kelkmilojn da markoj, por ke mi povu
+edzighi kun mia Franjo! Se nun mi heredas de li, la maljunulo ech ne
+havas la ghojon senti, ke li felichigis dankeman paron. Ekzistas do
+strangaj homoj en la mondo.
+
+Petro.
+
+Vi estas prava. Kaj kion vi diros, audinte la duan kondichon, kiun mi ja
+ne povis meti en la gazeton.
+
+Gustavo.
+
+Eldiru! Se honesta viro kaj ellerninta chasisto povas ghin plenumi, mi ne
+mankos.
+
+Petro.
+
+Li havis malproksiman parencinon, kun kiu vi devas edzighi.
+
+Gustavo.
+
+Kiu? Mi?
+
+Petro.
+
+Jes, certe, vi. Se ne, vi devas rezigni la heredajhon.
+
+Gustavo. (Volas iri.)
+
+Adiau.
+
+Petro.
+
+Oho! Kien tiel rapide?
+
+Gustavo.
+
+Hejmen, che mian patron.
+
+Petro.
+
+Chu antaue vi ne volas vidi la knabinon, kiu scias, chu shi ne plachos al
+vi?
+
+Gustavo.
+
+Se shi estas beleta, shi eble al mi plachos, sed mi ne edzighos kun shi,
+ech se shi sidus en richajhoj ghis super la oreloj.
+
+Petro.
+
+Pripensu bone, kion vi faros, junulo, tute subite vi ighos richa, povos
+vivadi senzorge, ne bezonos plu laboradi.
+
+Gustavo.
+
+Diablo! Mi volas labori, laboradi kaj edzighi kun mia Franjo. Nur
+kelkmiloj da markoj farus min kontenta.
+
+Petro.
+
+Ech tiom vi ne ricevos, se vi estas tiel obstina kaj malafabla.
+
+Gustavo.
+
+Ni chasistoj ne estas alie. Do, adiau.
+
+Petro.
+
+Kiu ne akceptas konsilon, ne havos helpon. Vi do ne foriros sen
+matenmangho?
+
+Gustavo.
+
+Mia matenmangho estas glaso da fresha akvo, au, diboche, glaso da biero.
+
+Petro.
+
+Tion mi ne permesas. Vi ja devas konatighi kun la aliaj parencoj. En tiu
+chambro vi trovos societon. Eble poste vi pensos alie pri la edzigho.
+
+Gustavo.
+
+Maltrafe! Cent futojn preter la celtavolo. Mian Franjon mi deziras, mi
+edzighos kun shi kiel eble plej baldau! Se vi povas helpi min al tio,
+maljuna sinjoro, faru ghin. Vi certe ne pentos. Primeditu! Vi havos koran
+ghojon pri ni ambau. Do, ghis revido. (Iras en la flankan chambron.)
+
+Petro (sola).
+
+Li estas bonega junulo! Gratulon, maljuna Falk, la sorto shajnas bonvoli.
+Kvankam vi ne povis trovi edzinon lau via korgusto, tamen en via
+maljuneco al vi ne mankos gefiloj. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO X.
+
+ Petro. Adelgundo Falk (en rajdvesto, kun vipo aperas en la
+ pordo). Mustardo.
+
+Adelgundo (che la pordo).
+
+Silentu, maljuna talpo! La atendado tedas min!
+
+Mustardo (che la pordo).
+
+Sed unu post la alia.
+
+Adelgundo.
+
+Mutighu, sklavo! La rigardo de miaj okuloj eksplode malfermas shlosojn kaj
+riglilojn.
+
+Mustardo.
+
+Nu, bone, eksplodigu! (Eliras el la malantaua pordo.)
+
+Adelgundo (al Falk, tre alproksimighinte).
+
+Mi estas Adelgundo Falk, rajd-artistino, fame konata tra la mondo sub la
+nomo Sinjorino Falkonini.
+
+Petro (levighas kaj salutas shin ironie kaj ceremonie).
+
+Mia nomo estas van der Kapelen, kion vi deziras?
+
+Adelgundo.
+
+Mi volas heredi.
+
+Petro (sidighas).
+
+Tion volas multaj.
+
+Adelgundo.
+
+Sed tuj, antauen! (Krakigas la vipon.)
+
+Petro.
+
+Chu via tempo estas tiom okupita? Vi ja algalopegas al la heredo, antau
+chio vi devas diri, kiaj pretendoj --
+
+Adelgundo.
+
+Pretendoj? Absurde! Mi neniam parolas per vortoj: unu el miaj rigardoj
+sufichas, unu rideto mutigas chiun proteston. Mi nomighas Falk -- el
+Saksujo -- neniam konis mian patron.
+
+Petro.
+
+Hm, hm, chu vi ne volas ek --
+
+Adelgundo.
+
+Mi jam sidas.
+
+Petro.
+
+Pardonu mi petas, ne malbone akceptu --
+
+Adelgundo.
+
+Malbone akcepti? Absurda frazo! Neniam mi malbone akceptas ion, plivole
+mi preferas tute ne akcepti. Permesu -- (elprenas cigaron el ujo).
+
+Petro.
+
+Senceremonie --
+
+Adelgundo.
+
+Alumeton, mi petas.
+
+Petro (prezentas alumeton ekbruligitan).
+
+Jen.
+
+Adelgundo (prezentas cigarojn).
+
+Vi ankau?
+
+Petro.
+
+Dankon. Mi estas Holandano -- fumas nur pipon, argilan pipon.
+
+Adelgundo.
+
+Ankau virinoj?
+
+Petro.
+
+Che ni ili tute ne fumas.
+
+Adelgundo.
+
+Malsagho! Fumado ghis nun nur aroganteco de l' forta sekso. Pro kio virino
+ne fumu?
+
+Petro.
+
+Estimata virino, mi nun permesas al mi demandi, kiel kaj kiamaniere vi
+plenumas la kondichojn de la heredo. Chu vi ne bonvolas havigi al mi la
+pruvon, kial vi estas malfelicha?
+
+Adelgundo.
+
+Mi povas diri al vi mian malfelichon.
+
+Petro.
+
+Diru do, ekrakontu.
+
+Adelgundo.
+
+Mi havis oficon en cirko Sidoli kaj oni postulis, ke mi rajdu postmorgau
+sur elefanto kaj ke mi samtempe portu sur mia brako Tom Puc, la
+malgrandegulon.
+
+Petro.
+
+Tio meritas ribelon.
+
+Adelgundo.
+
+Tial mi eksighis, pensu do, mi sur elefanta dorso? Neniam!!!
+
+Petro.
+
+Certe, via doloro estas rajta, tiu estas granda malfelicho. Nu, bonvolu
+nur eniri en tiun chambron, ghis la decida jughado, tie vi trovos kolegojn
+kaj ech cigarojn, se la viaj ne sufichos.
+
+Adelgundo.
+
+Sed rapide! Mi ne shatas longdaurajhojn, entute ne volonte restadas
+longtempe en unu urbo. Tujeco estas chefa afero. Veni, plachi, eksciti
+furoron, iom da skandalo, poste malaperi. Ien alien, ofte libervole,
+kelkfoje iom devigite. Se mi heredos, mi farigos novan fotografajhon, vi
+ankau ricevos ekzempleron.
+
+Petro.
+
+Kun la vipo?
+
+Adelgundo.
+
+Certe, neniam sen vipo! (Eliras.)
+
+
+SCENO XI.
+
+ Petro. Mustardo (poste Johano Falk).
+
+Mustardo.
+
+Jen venis ankorau maljuna viro.
+
+Petro.
+
+Bone, enkonduku lin.
+
+Mustardo (malfermas la pordon).
+
+Eniru do, sinjoro Falk.
+
+Johano (eniras).
+
+Mi petas pardonon, se mi malhelpas. Mia nomo estas Johano Falk, mi estas
+vilagha instruisto.
+
+Petro.
+
+Vi nomighas Falk kaj estas instruisto? Chu vi eble havas filinon en
+Dresdeno?
+
+Johano.
+
+Jes, sinjoro, kaj mi estas fiera pri mia Franjo.
+
+Petro.
+
+Mi scias, ke shi sendas al vi chiujn shparajhojn.
+
+Johano.
+
+Ne por mi, por siaj gefratoj. Pripensu do la sentadon de patro, devigata
+akcepti tian donacon, kaj konsentu, ke ankau tio chi igas min tre
+malfelicha.
+
+Petro.
+
+Vi estas prava. Tio devige malfelichigas honestan viron. (Al Mustardo.)
+Alvoku do la junulon, kiu estis tiel senceremonia. Vi jam scias, tiun
+kun la verda vesto.
+
+Mustardo.
+
+Aha! Mi antausentas ion! (Malfermas la flankan pordon.) Sinjoro Gustavo
+Falk!
+
+Johano.
+
+Kion mi audas -- Gustavo tie chi?
+
+(Mustardo eliras.)
+
+
+SCENO XII.
+
+Gustavo.
+
+Jen mi estas! (Al Johano.) Bona Dio, kion mi vidas? Vi chi tie, Sinjoro
+Falk?
+
+Johano.
+
+Vi ja vidas! Koran manpremon! Kiel fartas via patro?
+
+Gustavo.
+
+Dank' al Dio, bonege! Chu vi ne havas vian Franjon kun vi?
+
+Johano.
+
+Kiel vi vidas, ne. Shi ja estas --
+
+Petro.
+
+Ankorau momenton. Nu junulo, chu vi decidis edzighi kun la knabino, de kiu
+dependas la heredo?
+
+Gustavo.
+
+Chu tio estas chio, kion vi volas diri al mi?
+
+Petro.
+
+Momente chio.
+
+Gustavo (al Johano).
+
+Nu auskultu, pachjo Falk. Tiu chi sinjoro volas, ke mi edzighu kun alia ol
+via Franjo. Ne eble. Diru vi mem. Chu ne? Neeble!
+
+Petro.
+
+Chu vi ne volas almenau vidi la knabinon, per kiu vi povas farighi richa
+kaj felicha?
+
+Gustavo.
+
+Richa, eble, sed felicha mi ighos nur kun mia Franjo! Nu, tute egale!
+Vidita ne estas edzigita. Sed vidinte shin, mi tuj foriros.
+
+Petro.
+
+Ni atendu! (Malfermas la pordon de la kabineto.) Alproksimighu do, kara
+infano.
+
+
+SCENO XIII.
+
+ Samaj. Franjo.
+
+Franjo (rapidas en la brakojn de l' patro).
+
+Mia patro, kara patro!
+
+Gustavo (staras mirante).
+
+Johano.
+
+Franjo, vi tie chi? Estas tial, ke mi vin ne trovis dome?
+
+Franjo.
+
+Bona Dio! Jen ankau la kuzo Gustavo!
+
+Gustavo (ekkrias laute).
+
+Sinjoro Holandano, tiun chi mi volas havi!
+
+Petro.
+
+Ja, nun estas tro malfrue.
+
+Gustavo.
+
+Ho, ne shercu! Kial do nun subite tro malfrue? -- Sciu do: tiun chi mi
+akceptas ech sen heredo.
+
+Petro.
+
+Geinfanoj, mi klarigos chion. Petro Falk tute ne mortis.
+
+Gustavo.
+
+Des pli bone! Kie li estas? Senprokraste mi volas paroli kun li.
+
+Petro.
+
+La maljuna strangulo, kiel bonvole diris la estonta sinjoro
+superarbaristo, estas mi mem. Kiel knabo mi iris Amerikon. Richa je
+trezoroj, sed malricha je ghojo mi revenis. Maljuneco ekfrapas, la morto
+ekstaras malantau mi, mi ne havas infanojn, kaj tial mi demandas vin
+ambau: Franjo kaj Gustavo, chu vi volas esti miaj infanoj?
+
+Ambau.
+
+Tutkore.
+
+Johano.
+
+Tia richa beno de Dio en mia maljuneco!
+
+Petro.
+
+Vi eksighos el via ofico, vi loghos en mia domo kune kun viaj geinfanoj,
+kaj mi prizorgos pri la cetero.
+
+Gustavo (kiu dume parolis kun Franjo).
+
+Nun mi povas kisi vin tute malkashe.
+
+Franjo.
+
+Chu mi nun efektive estas via fianchino?
+
+Gustavo.
+
+Kompreneble, kaj en kelkaj tagoj mia edzino. (Al Petro.) Chu ne?
+
+Petro. (Ridetante.)
+
+Nur paciencon, paciencon! (Oni audas bruon kaj violonon el la flanka
+chambro.)
+
+
+SCENO XIV.
+
+Petro.
+
+Kio okazas?
+
+Mustardo.
+
+Ho, sinjoro, la madejro supreniris en la kapojn de la gesinjoroj. Unue
+ili disputis, nun chio estas ree ghojo kaj ghuego.
+
+Petro.
+
+Ili disputis? Do pro kio?
+
+Mustardo.
+
+Nu, mi ne scias. Unu el ili postulis notojn kaj specialajhojn, la
+sinjorino kun la vipo tion ne volis permesi, shi ech uzis la vipon. Tion
+malbone akceptis la sinjoro kiu chiam trinkadis, kaj estus farighinta
+batalo, se la maljuna sinjorino ne intermiksus sin deklamante frazojn el
+ia tragedio. Tiam la aliaj ekridis kaj ridante ne povis disputi. Nun
+denove chiuj estas gajaj kaj la maljuna dancmajstro ludas je danco kiun
+la dekvarulo aranghas. Jen ili venas.
+
+
+SCENO XV.
+
+ La samaj. Charles Faucon (venas el la flanka chambro ludante
+ violonon, la aliaj sekvas kantante kaj marshante lau muziko je
+ poloneza pasho). Adelgundo kondukita de Hipolito, S-ino Ghojo kun
+ Gotfrido Falk. Akcipitro (notfarante sekvas). Ili rondiras
+ chirkau la scenejo kaj starighas en duonrondo.
+
+Petro.
+
+Gesinjoroj, lau la volo de mia mortinta kuzo neniu el vi povas esti la
+universala heredonto.
+
+Charles.
+
+Ah mon dieu! Je suis perdu!
+
+Gotfrido.
+
+Abomene! Mia malshanco!
+
+Adelgundo.
+
+Se li vivus ankorau, mi lin -- -- -- (minacas per la vipo).
+
+Hipolito.
+
+Ekstrema dispecigho!
+
+Ghojo.
+
+Kontrau malfelicho ech dioj vane batalas!
+
+Gotfrido (ebrieta).
+
+Kaj vi ech ne estas diino.
+
+Akcipitro.
+
+Jen bonega fino de artikolo por kelkaj eminentaj gazetoj.
+
+Petro.
+
+Sed por iel kompensi viajn vojaghelspezojn kaj parte ankau viajn
+maltrafajn esperojn mi havas la komision, pagi al chiu el vi mil
+spesmilojn.
+
+Ghojo.
+
+Tia estis la momento, kiam la markizo Poza ekkriis: "Ho, reghino, tamen
+la vivo estas bela!"
+
+Gotfrido.
+
+Tio min subtenos almenau dum unu jaro super -- -- -- vino.
+
+Adelgundo.
+
+Mi iros Svisujon, por tie vivadi kiel privatulino.
+
+Akcipitro.
+
+La fino de l' artikolo nur ighos pli bona, pli ekscitanta per tio.
+
+Charles.
+
+Ho, kia ghojo por mia edzino kaj mia bubo! Ni nun povas komenci
+malgrandan negocon, mi ne bezonos plu dancadi -- -- --
+
+Hipolito.
+
+Ekghoju, Dresdena chefaplaudisto, vi perdas konkuranton, char nun oni jam
+ne aplaudos lau komando.
+
+Akcipitro.
+
+Haltu, gesinjoroj, nur parlamente! Mi proponas toaston: vivu la kuzo!
+
+Chiuj.
+
+Vivu, li vivu!
+
+Petro.
+
+Mi dankas por via bondeziro, kaj mi ghojas povi diri al vi, ke via deziro
+jam plenumighis.
+
+Chiuj (mirege kaj scivole).
+
+Kiel do? Kio estas?
+
+Petro.
+
+La klarigo venos poste, nun ni volas kunsidi kaj gaje matenmanghi.
+
+(Kurteno.)
+
+
+
+
+Tie chi oni parolas Esperante
+
+Unuakta komedio de T. Williams (1859)
+
+tradukita kaj aranghita de M. Hankel.
+
+
+PERSONOJ:
+
+ Majoro Raten
+ Sinjorino Julieta Raten, lia edzino
+ Sinjoro Bergwald
+ Sinjorino Bergwald, lia edzino
+ Elza, ilia filino
+ Viktor Dubois
+ Berta, servistino
+ Policano
+ Komisiisto
+
+Loko: Dresden. Tempo: Hodiau.
+
+
+ Fenestro Pordo 3
+ _____ . . . _______ . . . _____
+ / \
+ . \
+ Pordo 2 . \
+ . .
+ / Scenejo . Pordo 4
+ . .
+ Pordo 1 . \
+ . \
+ /_______________________________________________\
+
+
+SCENO I.
+
+ Bele meblita chambro. Elza aranghas florojn, Berta vishas tablojn
+ kaj objektojn.
+
+Elza.
+
+Nun mi aranghas la florojn kaj tiam chio estos preta! La luontoj povas
+veni! Ke ili nur venu! Certe ili vidos la grandan afishon: Tie chi oni
+parolas Esperante. (Shi montras la afishon kaj remetas ghin en la
+fenestron.)
+
+Berta.
+
+Sed estis granda laboro! De la kvina matene hodiau mi penas kaj laboras.
+
+Elza.
+
+Mi ja helpis al vi, kaj nun la chambroj estas en bona ordo kaj tre
+komfortaj.
+
+Berta.
+
+Certe, la gastoj estos kontentaj! Ni donos al ili la tutan etaghon, kaj
+ni loghos en la kvara, sub la tegmento. Sub la tegmento en tiu chi varmega
+semajno de Augusto!
+
+Elza.
+
+Tio estis ja la deziro de miaj gepatroj ludoni la loghejon dum la
+kongreso. Tial ni chiuj lernis ja Esperanton tiel fervore. Ankau vi,
+Berta, efektive bone parolas.
+
+Berta (rigardas la florojn).
+
+Fraulino, aldonu tiun chi belan filikon al la rozoj!
+
+Elza.
+
+Filikon? Vi scias la nomon? Mi jhus volis serchi ghin en la vortaro.
+
+Berta.
+
+Ho, fraulino, mia kuzo la policano, donis al mi bukedon de rozoj kaj
+filiko.
+
+Elza.
+
+Chu via kuzo, la policano ankau donis al vi mirtojn kaj violetojn?
+
+Berta.
+
+Certe, certe, fraulino!
+
+Elza.
+
+Vi estas felicha knabino! Ho ve, mi neniam revidos la charman sinjoron,
+kiu al mi donacis violetojn en Parizo!
+
+
+SCENO II.
+
+(Sinjorino Bergwald eniras el pordo 2.)
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Fine la dormochambroj estas pretaj. Nur la "Manolon" oni ne ankorau
+sendis. (La sonorilo de pordo 3 eksonas.) Eble jen, vidu Berta. (Eniras
+komisiisto.)
+
+Komisiisto.
+
+Mi alportas la objektojn achetitajn de Sinjoro Bergwald: manol,
+skribmashinon, . . . . . .
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Bona Dio! Kion do mia edzo pensas? Li deziras ludoni chambrojn pro
+profito, kaj li elspezis jam multe da mono. La tuta familio vizitis
+Esperantajn kursojn dum tri monatoj. . . .
+
+
+SCENO III.
+
+(Eniras Sinjoro Bergwald el pordo 3, alportante jhurnalojn.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Estas la chefafero, la jhurnaloj! Niaj gastoj deziros revidi siajn
+gazetojn. (Chiuj elprenas unu au du el ili kaj elvokas.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jen la Revuo.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Jen Lingvo Internacia kaj Tra la Mondo.
+
+Elza.
+
+Ho jen, tute nova gazeto!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Estas "La Bela Mondo". Charma titolo, chu ne?
+
+Berta.
+
+Kaj ghia enhavo! Estas belega! Mia kuzo, la policano, konas presiston, li
+ricevis unu el la provaj ekzempleroj.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Chu vi achetis tiujn chi jhurnalojn?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jes, mia kara. Donace mi ilin ne ricevis.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ghis nun estis nur elspezoj. Nun ni pripensu la enspezojn. Kiom do ni
+ricevos por niaj chambroj?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Mi pensas eble dudek Markojn po semajno.
+
+Berta.
+
+Permesu, sinjoro. Diru 10 spesmiloj, tio ne shajnas tiel multe.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kion vi scias pri spesmiloj?
+
+Berta.
+
+Mia kuzo, la policano, klarigis al mi la aferon. Li diris, ke dum la
+kongreso vi donos al mi la salajron en spesmiloj -- 20 spesmiloj monate.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kie do estas la tarifo, alportu ghin Elza.
+
+(Elza alportas grandan kartonon.)
+
+Elza.
+
+Jen, pachjo.
+
+Sinjoro Bergwald (post serchado en la tarifo).
+
+Mia bona infano tio ne estas ebla. Mi ja ne ankorau havas la profiton.
+Ni ja chiuj havos iom da gheno, sed post la kongreso ni chiuj loghos en
+Weisser Hirsch, tiam aliaj laboros kaj ni havos la plezuron!
+
+Elza.
+
+Tio estas nenio! Mi denove dezirus iri Parizon!
+
+Berta (faras signon de monricevo).
+
+Kaj mi sinjoro? (Eksonas la sonorilo 3.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ho, eble luontoj! Rapide, rapidege chion en ordon. Elza forprenu vian
+florkorbon, kuru, kuru!
+
+(Elza kun la korbo eliras je pordo 1.)
+
+
+SCENO IV.
+
+(Berta enkondukas sinjorinon Raten kaj sinjoron Viktor Dubois per pordo
+3.)
+
+Berta.
+
+Venis gesinjoroj kiuj deziras loghejon. (Eliras el pordo 3.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kie do estas la vortaro? (Ekprenas ghin.)
+
+Viktor.
+
+Kiajn chambrojn vi ludonos?
+
+Sinjoro Bergwald (en embaraso).
+
+Kion vi deziras? Momenton! Momenton! (Li malfermas la vortaron.)
+
+Viktor (pli laute).
+
+Kiajn chambrojn vi estas ludononta?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Onta -- inta -- anta -- mi chion forgesis!
+
+Sinjorino Julieta Raten.
+
+Eble mi povas helpi. Chu vi ludonos tiun chi belan chambron?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, certe mi ludonos, nun mi komprenas, la du chambrojn dekstre, kune
+kun tiu chi komuna salono, 20 Mark semajne.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Dek spesmiloj.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jes, 10 spesmiloj, jen la tabelo. Estas tre simpla afero, chiam la duono.
+
+Viktor.
+
+Tio estos bona profito por ni, chiam la duono, bonege, mi kalkulos.
+(Rigardas sur la tarifon.)
+
+Julieta.
+
+Mi prenas la du chambrojn, bonvolu alportigi mian kofron kaj sendi al mi
+la servistinon. (Sidighas en seghon alshovitan de Viktor, babilas kun li.)
+
+Sinjorino Bergwald (al sia edzo).
+
+Estas iom malfacila afero por mi, esti luigantino, char mi estas el la
+familio von Blcher. (Al sinjorino Raten, tre majeste.) Mi sendos mian
+servistinon. (Eliras je pordo 3.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kaj mi skribos la kontrakton. (Eliras pordo 3.)
+
+
+SCENO V.
+
+ Julieta. Viktor.
+
+Julieta.
+
+Kaj nun, sinjoro, mi denove esprimas al vi mian sinceran dankon pro la
+peno, kiun al vi kauzis mia embaraso.
+
+Viktor.
+
+La plezuro servi tian charman sinjorinon estas sufiche da rekompenco.
+
+Julieta.
+
+Kia malfelicho ke sur la lasta stacio mia edzo kaj mi perdis unu la
+alian. Mi en la kupeo, li ekstere kun la limonado -- kaj jen la vagonaro
+forveturis!
+
+Viktor.
+
+La malfelicha edzo! Li kuris, kuris, kuregis, sed la vagonaro
+forrapidegis. Li nun estos senkonsola!
+
+Julieta.
+
+Tiu kara bonulo! Li havas la plej bonan koron de l' mondo, sed nun certe
+li estas kolera pro zorgo rilate al mi. Kion fari en tiu chi fremda urbo
+sen vi?
+
+Viktor.
+
+Mi havas bonan ideon. Mi legis, ke la policanoj de Dresdeno lernis
+Esperanton, ili vin helpos. Jen unu el ili! (De l' fenestro.) Ho,
+sinjoro policano, mi petas. (Al Julieta.) Ankau en Parizo la policanoj
+nun lernas Esperanton, bona, bonega afero!
+
+Policano.
+
+(Oni vidas momenton Berta malfermantan la pordon.)
+
+Chu vi bezonas mian helpon?
+
+Viktor.
+
+Jes, sinjoro. Tiu chi sinjorino perdis sian edzon dum la vojagho, li eble
+alvenos per alia vagonaro, bonvolu konduki lin tien chi!
+
+Policano.
+
+Sinjorino priskribu al mi la sinjoron.
+
+Julieta.
+
+Li estas granda, havas longan barbon, grizan chapelon kun granda verda
+stelo.
+
+Policano.
+
+Chapelon kun stelo? Bonege, mi lin trovos. (Klinighante eliras.)
+
+Julieta.
+
+Nun mi iom shanghos mian vestajhon, mia edzo ja certe baldau venos.
+
+Viktor.
+
+Kaj nun mi komencos serchi mian anghelon. Ho, sinjorino, en tiu chi urbo
+loghas la plej charma fraulino de la mondo, sed mi ne scias kie, mi serchos
+shin. Mi renkontis shin sur balo en Parizo, mi nur konas shian antaunomon
+"Elza"! Mi faris tiun longan vojaghon por trovi shin.
+
+Julieta.
+
+Vi estas enamighinta?
+
+Viktor.
+
+Perfekte! Mi ne lacighos en la serchado!
+
+Julieta.
+
+Mi deziras bonan sukceson. Adiau. (Foriras ridetante.)
+
+Viktor.
+
+Agrabla sinjorineto, sed tute ne komparebla al mia "Elza"!
+
+
+SCENO VI.
+
+Sinjoro Bergwald (pordo 3).
+
+Pardonu sinjoro, mi forgesis ion. Bonvolu pagi la duonon de la luprezo
+antaue.
+
+Viktor.
+
+Kial vi tion diras al mi?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kial ne? Chu via edzino havas la monujon?
+
+Viktor.
+
+La sinjorino ne estas mia edzino.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kio do shi estas?
+
+Viktor.
+
+Estas mia, mia konatino.
+
+Sinjoro Bergwald (rigardas en la vortaron).
+
+Konatino? Kio tio estas? Mi esperas, ke chio estas en bona ordo.
+
+Elza (eniras tra pordo 1).
+
+Viktor kaj Elza rekonas unu la alian.
+
+Viktor.
+
+Chielo!
+
+Elza.
+
+Sinjoro Viktor. (Mallaute.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kion vi deziras?
+
+Elza.
+
+Pachjo, mi nur forgesis mian tranchilon.
+
+Viktor.
+
+Mia anghelo, mia Elza!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ne perdu tempon, la aliaj chambroj ne estas preta.
+
+Elza.
+
+Jes pachjo, sed mi tuj revenos.
+
+Viktor.
+
+Mia kara sinjoro, chu vi havas alian chambron haveblan?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, la malgrandan chambron maldekstre.
+
+Viktor.
+
+Mi ghin luprenos, tuj luprenos. Jen dek spesmiloj, kara estonta bopatro!
+(Donas monon al Sinjoro Bergwald kaj rapide eniras la pordon 4.)
+
+
+SCENO VII.
+
+Sinjoro Bergwald (rigardas en la vortaron).
+
+Bopatro? Eble insulto? Ne estas en la vortaro. Sed jen la mono! Bona
+ideo skribi sur afishon: Tie chi oni parolas Esperante.
+
+(Eniras Sinjorino Bergwald kun Berta, kiu brosas boton.)
+
+
+SCENO VIII.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Imagu nur, tiu chi Berta postulas duoblan salajron.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ne eble.
+
+Berta.
+
+Tamen eble. Mi havas duoblon da laboro. (Sonorilo eksonas el la chambro
+de Julieta, pordo 2.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kuru, kuru rapide, nia loghantino sonorigas.
+
+Berta.
+
+Nova sinjorino servota, tion mi ne povas. (Iras en la chambron de
+Julieta.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Mi ludonis la malgrandan chambron al la juna sinjoro por 10 spesmiloj.
+Bonege, chu ne?
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Mi havos novan silkveston?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ni vidos, vidos, eble!
+
+Berta (revenas kun la shuoj de Julieta).
+
+Nun mi devas purigi alian paron da shuoj! Chu vi donos al mi duoblan
+salajron?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kial vi povas esti tiel malmodesta?
+
+Berta.
+
+Mi ne estas malmodesta. Mia kuzo, la policano diras, duobla laboro
+meritas duoblan salajron. Chu vi volas ghin doni au ne?
+
+Sinjoro kaj Sinjorino Bergwald.
+
+Certe ne!
+
+Berta.
+
+Tiam, gesinjoroj, brosu mem la botojn de viaj luantoj, mi ghin ne faros.
+Jen la antautuko kaj la broso, mi prenas mian liberecon! Adiau!
+(Forkuras.)
+
+
+SCENO IX.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Kion fari nun? Idino de la familio von Blcher ne povas brosi shuojn!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Sed ni ghin devas fari, ni ludonis la chambrojn kun servado. (La sonorilo
+de Julieta audighas.)
+
+Sinjorino Bergwald (demandas che la pordo).
+
+Kion vi deziras? Kompreneble la sinjorino deziras la shuojn, helpon je la
+vestigado poste teon kaj tiel plu! Estas neaudite!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Se vi ne volas helpi la sinjorinon, mi ghin faros.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ne, ne, vi certe ne devas, mi ghin faros. Ho, miaj praavoj! Se vi scius,
+ke idino de la familio von Blcher devas purigi shuojn! (Eniras la
+chambron de Julieta.)
+
+(Sonorigado de la alia flanko.)
+
+Sinjoro Bergwald (frapas al la pordo de Viktor).
+
+Li ankau postulas la botojn. Tie ne estas helpo, mi devas, devas fari
+ghin. (Prenas la antautukon.) Mi ne estas el la familio von Blcher, sed
+tio estas tute kontraua al mia inklino. Tamen -- -- (la sonorilo de la
+pordo 3 eksonas). Diablo, jen la sonorilo de la loghejo. Mi devas
+malfermi.
+
+
+SCENO X.
+
+(En tiu chi momento Viktor kaj Elza malfermas la du pordojn 1 kaj 4.)
+
+Elza.
+
+Se mi nur scius, chu sinjoro Viktor venis pro mi!
+
+Viktor.
+
+Servisto! Servanto! -- Ho chielo, la objekto de mia amo, ne estis fantomo!
+
+Elza.
+
+Vi sinjoro, vi loghas en nia domo?
+
+Viktor.
+
+Felicha hazardo kondukis min tien chi!
+
+Elza.
+
+Mi kredis, ke vi forgesis min!
+
+Viktor.
+
+Vin forgesi, neniam, neniam, ho fraulino Elza.
+
+Elza.
+
+Kial do vi venis Dresdenon?
+
+Viktor.
+
+Por trovi vin, mia adorata!
+
+
+SCENO XI.
+
+(Revenas Bergwald, la du pordoj brue estas fermataj.)
+
+Bergwald.
+
+Diablo! Kia terura trablovo! (Eniras sinjoro Raten. Kolonia uniformo,
+tre malghentile.)
+
+Raten.
+
+Kial vi forkuris sinjoro? Vi lasis min sur la shtuparo?
+
+Sinjoro Bergwald. (Brosante boton.)
+
+Pardonu, mi audis ion tie chi.
+
+Raten.
+
+Chu vi estas la shupurigisto de tiu chi gastejo?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Shupurigisto?
+
+Raten.
+
+Servisto, lakeo, se vi tion preferas.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Tute ne sinjoro, mi nur faras tion pro komplezemo je miaj loghantoj.
+(Frapas al la pordo de Viktor.) Sinjoro, jen viaj botoj. (Viktor iom
+malfermas kaj prenas ilin.) Ne sinjoro, mi estas la posedanto de tiu chi
+domo.
+
+Raten.
+
+Vi do ludonas loghejojn?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, sed mi nun chiujn fordonis.
+
+Raten.
+
+Diablo! Kial vi ne forprenis la anoncon: loghejojn! tie chi oni parolas
+Esperante? Chu vi opinias, ke mi nur eniris por vidi vian malinteresan
+vizaghon? Cetere, kiuj estas viaj luantoj?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Sinjorino kaj sinjoro.
+
+Raten.
+
+Kiel? Kia sinjorino kaj sinjoro?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Pardonu, mi estas Dresdena domposedanto, mi ne bezonas respondi viajn
+demandojn. Krom tio vi shajnas tre ekscitita!
+
+Raten.
+
+Ekscitita, ata, ota! Chielo, malbenite, ate, ote! Mi do devas esti
+ekscitita. Mi alvenis per automobilo, char lokomotivo ne estis havebla!
+Miaj okuloj estas plenaj de polvo. Donu al mi akvon!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Akvon?
+
+Raten.
+
+Certe! Por ellavi la polvon el miaj okuloj. (Vidas la florojn.) Jen, tio
+sufichos. (Eljhetas la florojn, lavas al si la okulojn.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Sinjoro! Vi difektas mian tapishon.
+
+Raten (sekigante la manojn per la kurteno).
+
+Tio ne difektos ghin.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Miaj kurtenoj! Ho ve! Mi alportas mantukon.
+
+Raten.
+
+Ne necese! (Alshovas seghon.) Sidighu!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Dankon! Mi ne estas laca!
+
+Raten (ordonema).
+
+Sidighu!
+
+Sinjoro Bergwald (mallaute).
+
+Chu mi alvoku policanon?
+
+Raten (ankau sidighas, multe pli afable).
+
+Chu vi estas fraulo au edzo?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Edzo.
+
+Raten.
+
+Mi estas kontenta. Vi havos kompaton kun malfelicha edzo kiel mi.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Dio mia!
+
+Raten.
+
+Mi vivis dudek jarojn en la kolonioj, fine la hotentotoj min tedis, mi
+revenis Europon kaj edzighis kun juna bela hispanino . . . . kaj
+nun . . .
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kion li diros al mi?
+
+Raten.
+
+Ni estis tiel felichaj! Per Esperanto ni trovis unu la alian, Esperanto
+estis la lingvo de nia amo. Mi deziris ghojigi mian edzinon per la vizito
+de la kvara kongreso. Kaj nun, kiam en la lasta stacio mi alportis al shi
+bulkojn, shi ankau petis limonadon. Mi iras alporti ghin ne rimarkante, ke
+la dek minutoj pasis -- jen la vagonaro forveturas kun mia edzino kaj juna
+bela danghera Franco.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Danghera Franco?
+
+Raten.
+
+Jes, li estis kun ni en la sama kupeo! Ili ne parolis unu vorton kune,
+dum la vojagho, sed nun mi vidas la ruzon, ili volis forkuri -- la limonado
+nur estis preteksto. Sed mi ilin trovos! Mi ilin mortigos! Mi ilin
+polverigos, mi ilin disrompos kiel -- (li ekkaptas la florvazon).
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Sinjoro! Estas Saksa porcelano!
+
+Raten (residighas).
+
+Sinjoro, al mi diris policano, ke tiaj personoj eniris tiun chi domon,
+montru ilin al mi, montru al mi viajn loghantinojn. (Ekstaras kaj pushas
+la seghon kontrau la planko.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Trankvilighu, sinjoro! Vi detruas la domon!
+
+Raten.
+
+Montru viajn loghantinojn!
+
+Sinjoro Bergwald (al si mem).
+
+Dio mia! Se la juna sinjorino estas la forkurinta edzino! Ni chiuj estus
+perditaj!
+
+Raten (ekstarante kaj renversante sian seghon).
+
+Vi rifuzas montri al mi vian loghantinon?
+
+
+SCENO XI.
+
+(Sinjorino Bergwald eniras, pordo 3.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jen mia edzino, dank' al Dio, luma ideo! Sinjoro, mia loghantino.
+
+Raten.
+
+Kiel, tiu maljunulino?
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Maljunulino? Mi?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Diru jes, au ni chiuj estas perditaj!
+
+Raten.
+
+Chu vi estas la loghantino de tiuj chi chambroj?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jes, diru jes!
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Je-e-e-e-es.
+
+Raten.
+
+Ekvidinte vin, sinjorino, miaj suspektoj koncerne tiu chi domo tute
+malaperis. Mi serchos alie, kaj poste mi revenos en la Centralhotelon.
+Trovonte ilin mi -- mi -- (kun bruo eliras).
+
+
+SCENO XII.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ho, kiu estis tiu chi persono?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kiu li estas? Certe iu sovaghulo, regho de la kanibaloj au iu chefrabisto.
+Sed ni ne devas perdi tempon (frapas al la pordo 2). Ho, sinjorino, havu
+la bonecon, mi devas tuj paroli kun vi!
+
+
+SCENO XIII.
+
+(Eniras Julieta.)
+
+Julieta.
+
+Kun mi sinjoro?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe sinjorino. Vi estas kulpa de granda embaraso, en kiun vi jhetis
+honorindan viron kiel min per via terura edzo.
+
+Julieta.
+
+Mia edzo!
+
+(Elza aperas en la pordo 1 kaj auskultas.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, sinjorino. Via edzo, de kiu vi forkuris sub preteksto de bulko
+kaj limonado.
+
+Julieta.
+
+Mia edzo estis tie chi? Ho, kial vi tion ne al mi diris?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Char li volis mortigi vin kaj la junan francon, la partoprenanton de via
+forkurado.
+
+Elza.
+
+Kion mi audas! La partoprenanto de shia forkuro! Terure! (Rapide
+malaperas.)
+
+Julieta.
+
+Forkuro, sinjoro! Kiel vi tion riskas diri! Chielo, en kia terura
+situacio mi min trovas! Mia edzo estas tiel jhaluza, li faros ion
+malbonan en sia erara opinio! Mi chion al li klarigos, kie li estas?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Li parolis pri la Centralhotelo, la plej proksima angulo.
+
+Julieta.
+
+Mi tien iros. Mi nur prenos mian chapelon. (Eniras shian chambron pordo
+2.)
+
+
+SCENO XIV.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ho, kial ni do elmetis la anoncon: Tie chi oni parolas Esperante. El tio
+la tuta malfelicho rezultis!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Trankvilighu mia kara, bonvolu nur pretigi kafon kaj teon por niaj
+gastoj.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Fantomoj de miaj praavoj! Ne vidu la malhonoron de via malfelicha idino!
+(Eliras.)
+
+
+SCENO XV.
+
+Julieta (revenas el sia chambro kun chapelo).
+
+La hotelo je la angulo, vi diris sinjoro?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jes sinjorino, mi ghin al vi montros. (Mallaute.) Estus mortigo se li shin
+trovus tie chi! (Laute.) Mi montros, mi montros! --
+
+(Bergwald kaj Julieta eliras el pordo 3.)
+
+
+SCENO XVI.
+
+(Elza el pordo 1, iom poste Viktor el pordo 4.)
+
+Elza (falinte en apogseghon).
+
+Chu tio estas ebla! Sinjoro Viktor forkuris kun edzinighita virino!
+(Eltiras naztukon.) Terure!
+
+Viktor.
+
+Fine ili chiuj foriris! Ho la objekto de mia adorado! Mia kara fraulino --
+
+Elza.
+
+Forlasu min! Foriru de mi, via agado estas malhonesta, perfida.
+
+Viktor.
+
+Chielo! Kion do mi faris?
+
+Elza.
+
+Mi chion audis, sinjoro. Chu vi povas nei, ke vi alvenis tien chi kun
+sinjorino, kun edzinighita sinjorino -- kun kiu vi forkuris?
+
+Viktor.
+
+Charma fraulino, mia vorto de honoro: mi shin vidis la unuan fojon hodiau
+matene en la vagonaro. (Metas la manon al sia koro.) Je la honoro de
+Franco, fraulino, mi amas nur unu sinjorinon en la vasta mondo kaj tiu
+estas via charma persono. Mi tion jhuras je tiu chi maneto!
+
+(Genufleksas antau Elza. Eniras sinjoro Bergwald kun kafopledo.)
+
+
+SCENO XVII.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Hallo! Kio tio estas?
+
+Elza.
+
+Chielo, mia patro!
+
+Viktor.
+
+La estonta bopatro!
+
+Sinjoro Bergwald (starigas la pledon sur tablon).
+
+Klarigu al mi la aferon, sinjoro, kial mi vin trovas en la sintenado de
+shuisto je la piedoj de mia filino?
+
+Viktor.
+
+Sinjoro, la senmorta Shekspir diras: "Mallongeco estas la animo de l'
+sprito". Mi havas la honoron peti la manon de via infano por edzigho.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Chu vi estas freneza?
+
+Viktor.
+
+Jes, certe. Mi amas shin kaj shi amas min.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kiel, post kvin minutoj? Tion mi chesigos! Mi postulas ke vi tuj forlasu
+mian domon.
+
+Viktor.
+
+Tute ne, sinjoro, mi pagis por unu semajno kaj mi restos. Unue mi havos
+mian kafon. (Sidighas apud la tablo.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Mi -- mi sufokighos pro kolero! Kaj chion kauzis la infera anonco: Tie chi
+oni parolas Esperante!
+
+
+SCENO XVIII.
+
+Raten (pordo 3, kolerege).
+
+Mi do estis prava! Policano diris al mi ke mia edzino loghas en tiu chi
+domo. Mi estas bonkora, trankvila viro, ghis nun mi estis dolcha kiel
+shafido, sed nun mia kolero eksplodos -- donu al mi mian edzinon! (Kaptas
+Bergwald je la brusto.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Lasu min, vi krispas mian chemizeton!
+
+Raten.
+
+Vi ne volas? Mi mem shin trovos. (Eniras la chambron de Julieta, pordo 2.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Tio estas tro multe. Mi alvokos policanon! Kial do ili chiuj lernis
+Esperanton, se ili nun ne al ni helpos!
+
+Viktor.
+
+Bonege, kunvoku la tutan policanaron.
+
+Raten. (Revenas.)
+
+Strange, mi rigardis en la shrankon, sub la liton, sed nenie ia sinjorino
+Raten. Tamen mi vidis shiajn vestojn kaj chapelojn. (Lautege.) Sinjoro,
+kie estas mia edzino?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Shi -- shi -- shi eliris.
+
+Raten.
+
+Eliris? Shi do estis tie chi?
+
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Nu jes, shi estis. Shi jhus iris al la Centralhotelo por trovi vin.
+
+Raten.
+
+Mensogulo! Vi denove trompas min. Jen alia chambro, mi supozas, ke shi sin
+kashas tie. (Volas eniri la chambron de Viktor.)
+
+Viktor.
+
+(Levighas kaj ekstarighas inter Raten kaj pordo 4.)
+
+Diablo! Neniu eniru en mian propran chambron.
+
+Raten.
+
+Fulmo kaj tondro! La malbenita juna fripono. (Kriegante.) Kie estas mia
+edzino?
+
+Viktor.
+
+Mi ne scias.
+
+Raten.
+
+Vi mensogas, vi pagis la kondukiston de la fervojo por ke li forveturu
+sen mi.
+
+Viktor.
+
+Kia neebla ideo!
+
+Raten.
+
+Fripono! Donu al mi mian edzinon.
+
+Viktor.
+
+Gardu vin, sinjoro. (Alprenas atakan sintenadon.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Bona Dio! Se vi volas rompi al vi la kapojn, ne faru ghin super mia nova
+tapisho.
+
+Raten.
+
+Sinjoro, vi donos al mi tujan kontentigon. Mi neniam vojaghas sen
+pistoloj. (Elprenas paron el sia posho, donante unu el ili al Viktor.)
+
+Viktor.
+
+Sinjoro, vi estas efektiva bifsteko.
+
+Raten.
+
+Sinjoro, post du minutoj vi estos mortigita hundo!
+
+
+SCENO XIX.
+
+Sinjorino Bergwald poste Julieta. Pordo 3.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Sinjoroj, kion vi faras, kio tio estas?
+
+Raten.
+
+(Rigardas el la fenestro.)
+
+Jen mia edzino kun policano! Ili venas tien chi, kia stranga afero! Mi
+min kashos post la kurtenoj kaj nun auskultu: kiu el vi perfidos mian
+cheeston tiu ricevos kuglon en la cerbon.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ho, kial mi skribis: Tie chi oni parolas Esperante!
+
+Julieta. (Parolante malantauen.)
+
+Mi dankas vin, sinjoro policano! Sed kion vi havas, kial vi havas tiajn
+ektimigitajn mienojn? Chu io okazis dum mia foriro? Chu mia edzo estis tie
+chi? Chu iu el vi lin vidis?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ne!
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ne!
+
+Viktor.
+
+Ne!
+
+Julieta.
+
+Des pli bone (al Viktor) char se li vin trovus sinjoro, mi ne scias kio
+okazus.
+
+Raten.
+
+Fulmo kaj tondro, shi timas por tiu bubo.
+
+Julieta.
+
+Mia kara edzo estas tiel jhaluza! (Al sinjorino Bergwald.) Se li nur
+estis vidinta la afablan manpremon de via edzo kiam mi eniris la
+pordon --
+
+Sinjoro Bergwald (Tremante.)
+
+Tute ne, tute ne, mi ne premis al vi la manon. Mi jam sentas la kuglon
+inter miaj shultroj!
+
+Julieta. (Iom mirigita al Viktor.)
+
+Mi estas certe, ke vi rimarkis la kolerajn rigardojn de mia edzo en la
+kupeo, kiam vi hazarde rigardis min. (Viktor forte balancas la kapon.)
+Mi efektive kredas, ke li estis jhaluza je vi! Je vi, kiu mortas pro amo
+al juna fraulino, kun kiu vi konatighis en Parizo, sur balo.
+
+Raten.
+
+Balo? Parizo? (Strechas la kapon el la kurtenoj.)
+
+Julieta.
+
+Kaj kiun vi tiel fervore amas, ke vi traveturis tian longan vojon por
+retrovi shin.
+
+Raten.
+
+Kion shi diras? (Rapidegas antauen, subenshirante la kurtenojn.) Chu tio
+estas efektive vera, ke vi amas ian alian?
+
+Julieta.
+
+Mia edzo!
+
+Gesinjoroj Bergwald.
+
+La kurtenoj!
+
+Viktor.
+
+Kion vi volas diri, sinjoro?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, certe, mi ghin scias. La juna fraulino estas mia filino.
+
+Raten.
+
+Via filino? Vi neniam diris, ke vi havas filinon! Montru shin, montru al
+ni vian filinon! (Elza eniras dum la lastaj vortoj.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jen venas mia filino.
+
+Raten.
+
+Ah, charma fraulino. Tute malsimila al la gepatroj. Junulino, chu tiu chi
+bela fremdulo enamighis je vi?
+
+Elza.
+
+(Ruzete rigardante Viktoron.)
+
+Almenau li tion diras.
+
+Viktor.
+
+Kaj li estas sincera! (Al la gepatroj.) Miaj karegaj gesinjoroj, mi
+petas, donu al mi la manon de via charma infano, mia patro estas tre
+richa: Dubois kaj kompanio, strato San Lazaro en Parizo.
+
+Raten.
+
+Dubois kaj kompanio, strato de Lazaro, bone, mi konas la firmon,
+ekzistas dua en Afriko. Kia azeno mi estis! (Subite.) Prenu shin, junulo,
+shi estas la via! Estu benitaj miaj infanoj!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Pardonu, mi estas la patro. Mi priparolos la aferon kun mia edzino, kaj
+se chio estas en bona ordo, mi ne scias, kial ni ne akceptu lin kiel
+bofilon? Nova vorto kiun mi lernis!
+
+Viktor. (Kisas la manon de Elza.)
+
+Kia felichego!
+
+
+SCENO XX.
+
+(Berta kaj policano eniras. Berta embarasate klinighas.)
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Nu Berta, chu vi revenas? Chu vi nun pensas alie?
+
+Berta.
+
+Jes, sinjorino, mia kuzo la policano diras, ke por Esperanto oni devas
+ion oferi, Esperanto estas ideala afero!
+
+Raten.
+
+Sinjoro policano, vi estas prava! Per esperanto kaj via helpo mi
+retrovis mian edzinon!
+
+Viktor.
+
+Per Esperanto mi vin trovis!
+
+Elza.
+
+Vivu Esperanto!
+
+Policano.
+
+Permesu, ankau mi per Esperanto trovis fianchinon!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kaj mi akiris bofilon! Chu ne estis bone meti en la fenestron:
+
+Tie chi oni parolas Esperante?
+
+
+(Kurteno.)
+
+
+
+
+La Renkonto
+
+Komedieto originale verkita
+
+de Marie Hankel.
+
+
+PERSONOJ:
+
+ Ruso
+ Anglino
+ Francino
+ Italo
+ Germano
+ Kelnero
+
+
+SCENO:
+
+ Restoracio. (Kelnero kun telertuko, aranghas objektojn.)
+
+Vojaghanto (eniras).
+
+(Ruso, Polo au alia fremdulo diras en sia nacia lingvo.)
+
+Shajnas esti la ghusta loko! (Diras la nomon de la tiea restoracio.) Mi
+skribis al la firmo Cook pri mia vojagho al Norvegujo. Cook al mi
+respondis, ke mi trovos tie chi kunvojaghontojn je tiu chi horo. Nun mi
+atendos. (Al kelnero, montrante la karton de la trinkajhoj.) Vinon!
+(Eltiras el sia posho rusan au polan gazeton, legas.)
+
+Anglino (eniras).
+
+O, I think I am right here. (Nomas la restoracion.) O yes, all right. I
+wrote to Cook about a voyage to Denmark, Sweden and Norway. The office
+sent me a letter -- o yes, all right! Here I am to find my fellow
+travellors. There a gentleman is sitting, perhaps he is one of the
+company. I'll ask him. (Rimarkante la kelneron.) Some tea, please.
+Courage now, courage! Sir, o please, I want to ask you, if you are one
+of the travellors, who are to meet here today?
+
+Ruso (ruse).
+
+Mi tre bedauras, mi ne komprenas.
+
+Anglino.
+
+Seems to me, the gentleman does not understand english? How is it
+possible? That is a great pity, I hoped so to find good company. I am so
+sorry. What countryman are you?
+
+Ruso (ruse).
+
+Mi bedauras, mi ne komprenas ian anglan vorton. (Germane, iom
+shancelighe.) Verstehen Sie vielleicht Deutsch?
+
+Anglino.
+
+What did you say? I did not understand you. O it is horrid! I so hoped
+to enjoy my journey, now I lose all hope for any pleasure! (La kelnero
+aportas teon.) I thank you! But o, no, no! Please hot, hot, hot!
+
+Kelnero.
+
+Yes! (Post minuto alportas varmegan lakton.)
+
+Francino (eniras).
+
+C'est juste ici, je pense! (Nomas la restoracion.) C'est a, c'est
+juste! J'ecrivais l'office de Cook cause d'un voyage Danemark, la
+Suede et la Norvge. Je veux voir le monde un peu, je dezire faire des
+connaissances agrables. C'est pour a, que j'crivais a Cook. Il
+m'crit que je trouverai ici dans le restaurant (nomo) cette heure
+bonne socit, des compagnons agrables. (Al la kelnero.) Du chocolat,
+s'il vous plait. Voil un monsieur, voici une jeune dame! Ah madame,
+ai-je l'honneur de voir une des dames partoprenantes au voyage
+Danemark?
+
+Anglino.
+
+O I am very sorry, I don't understand you. I can not make out what you
+mean. It is a great misfortune, that we are speaking different
+languages. (Kelnero alportas chokoladon. Chiuj sidighas apud apartaj tabloj
+kun malgajaj mienoj.)
+
+Italo (eniras).
+
+Ecco mi arrivato! Devo trovar qui i miei compagni di viaggio, come dice
+la lettera di Cook. -- Va bene, vi sono qualque signore e signori.
+(Alparolas la tri gesinjorojn unu post la alia, chiu el ili skuas la
+kapon.) Scusi, mi chiamo . . . . ., sono venuti qui per trovar i
+compagni di viaggio? -- Non capiscono l'italiano? -- Nea anche Lei? --
+Peccato! -- (Al kelnero, kiu neas.) Parli italiano? -- Ma che cosa si
+deve fare? Dami un bicchiere di limonada! (Sidighas malesperante.)
+
+Germano (eniras, esperante).
+
+Chefkelnero! Glason da biero! (La gastoj chiuj ekstarighas.)
+
+Ruso.
+
+Kion mi audas! Esperanto!
+
+Anglino.
+
+Kia surprizo! Nia kara lingvo!
+
+Francino.
+
+O sinjoro, vi parolas Esperante?
+
+Italo.
+
+Fine, fine! Kia felicho!
+
+Ruso.
+
+Nun ni povas paroli pri nia afero!
+
+Anglino.
+
+Chu vi estas kunvojaghonto?
+
+Francino.
+
+Vi estas nia bona anghelo!
+
+Italo. (Al kelnero alportante la bieron.)
+
+Kaj vi estas nia angheleto, nun ni ne estos plu mutaj shafoj, ni estos
+felichaj homoj. (Al la germano.) Sinjoro, ni dankas vin, ghis nun ni ne
+povis kompreni unu la alian.
+
+Germano.
+
+Mi tre ghojas, ke mi elparolis la sorchan vorton. Nun ni ja povas sidighi
+kune. Sed, karaj amikoj kaj samideanoj, permesu al mi demandon. Kial vi
+ne tuj provis nian lingvon?
+
+Ruso.
+
+Neniu min ghis nun komprenis.
+
+Anglino.
+
+Kiam mi parolis esperante, oni alportis al mi fromaghon.
+
+Francino.
+
+Al mi oni alportis mineralakvon.
+
+Italo.
+
+Kaj mi, gesinjoroj, estis en granda danghero! Mi parolis esperante, la
+homoj miris, paroletis mallaute, faris signon tiel (tushas la frunton)
+ili kredis, ke mi estis freneza! Ili volis meti min en sanigejon, en
+frenezulejon. Tiam mi jhuris ne plu diri unu esperantan vorton, mi jhuris
+silenti pri Esperanto!
+
+Ruso.
+
+Mi faris la saman.
+
+Anglino.
+
+Ankau mi jhuris.
+
+Francino.
+
+Mi same.
+
+Germano.
+
+Bone, bone, bonege! Kia malsagha jhuro! Kaj tamen tre kompreneble. Kiom da
+malbono ni chiam devis audi pri nia lingvo! Ghi estas utopio, sensencajho,
+miksajho, neebleco, morte naskita infano! Nu, feliche la infano vivas kaj
+ridas, ghis nun ghi nur ludis, baldau ghi estos matura homo, kiu laboros
+kaj plenumos gravajn taskojn. Sed karaj amikoj, permesu alian demandon.
+Vi diras, ke vi ne komprenis unu la alian, vi shajnas al mi kleraj,
+instruitaj personoj, vi vojaghas en Germanujo, kial do mi petas, vi ne
+lernis la germanan lingvon?
+
+Ruso.
+
+Por diri la veron, mi ja komprenas kaj parolas la germanan lingvon
+sufiche bone. Sed oni min plej ofte ne komprenas, tial mi parolas germane
+nevolonte.
+
+Germano.
+
+Nu bone! (Al la anglino.) Sed vi sinjorino? Via nacio estas parenca al
+la nia, vi estas niaj kuzoj, niaj karaj gekuzoj, vi do amas nian
+germanan lingvon?
+
+Anglino.
+
+Ho, sinjoro, mi ne scias. Ho jes, mi ghin ne malamas, sed mi tute ne
+havis la eblecon lerni ghin. En mia urbeto ne ekzistis germana
+instruisto; Esperanton mi lernis el "The whole of Esperanto" de Chefech,
+sen instruisto.
+
+Germano.
+
+Mi tion komprenas. (Al la Francino.) Sed vi sinjorino, kial vi ne lernis
+germanan?
+
+Francino.
+
+O, sinjoro, pardonu, mi ne volas ofendi vin, sed germana lingvo --
+
+Germano.
+
+Nu, parolu nur, mi petas.
+
+Francino.
+
+La germana lingvo estas terure malfacila. Mi provis lerni ghin. Sed nek
+mi nek mia bona instruistino povis elparoli la dikajn vortojn. Kontraue
+Esperanto, kiel bele ghi sonas. Sed germanan, pardonu mi ne povis lerni
+tiun teruran lingvon!
+
+Germano.
+
+Ho ve, kion mi devas audi! (Al la Italo.) Sed vi sinjoro, kian motivon
+vi havis por ne lerni la germanan, anglan au francan lingvon?
+
+Italo.
+
+Mi ilin lernis, mi lernis kvin lingvojn en mia lernejo.
+
+Germano.
+
+Des pli bone! Vi do havis la eblecon de interparolado kun tiuj chi
+sinjorinoj?
+
+Italo.
+
+Tute ne sinjoro, mi lernis la lingvojn, sed mi ilin ne scias paroli. Mi
+forgesis la malmulton kiun mi lernis, mi ne povas diri unu solan frazon
+en ia lingvo krom mia patra lingvo.
+
+Germano.
+
+Chiam la sama: oni lernas kaj lernas, kaj poste oni ne povas paroli! Tute
+alia afero en nia neutrala lingvo. Ni povas paroli, babili, lau korghojo,
+vi certe nun havos tre plezuran vojaghon.
+
+Ruso.
+
+Mi esperas trovi belajn vidindajhojn por fotografio, (al la Anglino) vi
+ankau estas fotografistino, chu ni laboros kune?
+
+Anglino.
+
+Certe, certe! Mi vin helpos. Ni suprenrampos la montojn, tramigradas la
+valojn, kaj vespere ni rivelos niajn bildojn.
+
+Francino (al la Italo).
+
+Chu vi estas artisto, sinjoro? Vi havas kajerujon kaj kolorigilojn, mi
+ankau desegnas, mi deziras lerni pentri, mi tre deziras perfektigi min.
+
+Italo.
+
+O sinjorino. Mi estas felicha instrui vin! Jes, certe, mi estas
+pentristo. Mi sopiras je nordaj pejzaghoj, la shtonegoj, la fjordoj estos
+miaj modeloj.
+
+Francino.
+
+Ni desegnos kaj pentros kune!
+
+Germano.
+
+Mi antaudiras al vi multegan plezuron. Sed ne forgesu min, mi petas,
+sendu al mi poshtkartojn.
+
+Chiuj.
+
+Jes, certe, nia bonfaranto!
+
+Germano.
+
+Via vera bonfaranto estas la Esperanto, estas D-ro Zamenhof.
+
+Vivu Esperanto, vivu Zamenhof!
+
+(Kurteno.)
+
+
+
+
+Notoj de la tekstpreparinto:
+
+Sube estas listo de preseraroj, kiun mi shanghis:
+
+ Originale Korekte
+ viro extremement sagha viro extrmement sagha
+ montras exercises et grand montras exercices et grand
+ heredanto kaj chiuokazo heredanto kaj chiuokaze
+ havas la ghojon havas la ghojon
+ devas resigni la heredajhon devas rezigni la heredajhon
+ bruon kaj violinon bruon kaj violonon
+ ludante violinon ludante violonon
+ muziko je polonesa pasho muziko je poloneza pasho
+ O jes, all right O yes, all right
+ vojage to Denmark voyage to Denmark
+ good kompany good company
+ I loose all hope I lose all hope
+ cause d'un vojage cause d'un voyage
+ Du chokolat Du chocolat
+ partoprenantes au vojage partoprenantes au voyage
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by
+August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ ***
+
+***** This file should be named 35743-8.txt or 35743-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ http://www.gutenberg.org/3/5/7/4/35743/
+
+Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and
+the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned
+images of public domain material from the Google Print
+project.)
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/35743-8.zip b/35743-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..dedaa3f
--- /dev/null
+++ b/35743-8.zip
Binary files differ
diff --git a/35743-h.zip b/35743-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..e746e6a
--- /dev/null
+++ b/35743-h.zip
Binary files differ
diff --git a/35743-h/35743-h.htm b/35743-h/35743-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..8ce6535
--- /dev/null
+++ b/35743-h/35743-h.htm
@@ -0,0 +1,5965 @@
+<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
+
+<!DOCTYPE html
+ PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN"
+ "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd" >
+
+<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo">
+ <head>
+ <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=UTF-8" />
+ <title>
+ Tri Unuaktaj Komedioj
+ </title>
+ <style type="text/css" xml:space="preserve">
+
+body {padding-right: 20%; padding-left: 20%;}
+div#titolpagho, div#k1, div#k2, div#k3 {text-align: center; line-height: 2.0; margin: 4em;}
+div#autoroj {text-align: left; line-height: 1.0; font-weight:bold; margin: auto; width: 9em; font-size: 130%;}
+div#presejoj {text-align: left; line-height: 1.0; margin: auto; max-width: 20em;}
+div#enhavo {text-align: center; margin: 4em;}
+div.personaro {padding-top: 2em; padding-bottom: 4em; margin: auto; text-align: center;}
+ul.personaro {text-align: left; list-style-type: none;}
+div.sceno {padding-bottom: 2em;}
+h2 {font-size: 2em; word-spacing:1ex; text-align: center;}
+h3 {font-size: 1.5em; word-spacing:1ex; text-align: center;}
+h4 { font-size: 1em; text-align: center;}
+h5 { font-size: 1em; text-align: left;}
+hr.mallonge {width: 15%;}
+a {text-decoration:none;}
+sup {font-variant: normal;}
+td {padding: 0 0.3em;}
+td.titolo { text-align: left; word-spacing:1ex; margin-left: 1em; text-indent: -1em;}
+td.numero {text-align: right; vertical-align: top;}
+.mg {font-size: small;}
+.c {text-align: center;}
+p.s {text-align: center; text-indent: 0em;}
+img {text-align: center; padding-top: 1em; padding-bottom: 1em;}
+div#tpnotoj {border: dashed 1px; padding: 0.5em; margin: 1.5em 10%;}
+.pn {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;}
+div.piednoto {
+ border-style: dashed;
+ border-width: 1px;
+ border-color: #000000;
+ font-size: .8em;
+ margin: 10px;
+ padding: 10px;}
+
+</style>
+ </head>
+ <body>
+<pre xml:space="preserve">
+
+The Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by
+August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Tri unuaktaj komedioj
+
+Author: August von Kotzebue
+ T. Williams
+ Marie Hankel
+
+Release Date: April 1, 2011 [EBook #35743]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ ***
+
+
+
+
+Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and
+the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned
+images of public domain material from the Google Print
+project.)
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+ <div id="titolpagho">
+ <h1 style="font-size:230%;word-spacing:1ex;">
+ Tri unuaktaj Komedioj
+ </h1>
+ <div>
+ de
+ </div>
+ <div id="autoroj">
+ <div>
+ A. v. Kotzebue
+ </div>
+ <div>
+ T. Williams
+ </div>
+ <div>
+ M. Hankel
+ </div>
+ </div>
+ <div style="margin-top: 4em;">
+ Ludataj dum la 4<sup>a</sup> Internacia Esperantista Kongreso<br /> en
+ Dresden, A&#365;gusto 1908.
+ </div>
+ <hr class="mallonge" />
+ <div>
+ <b>1908</b>
+ </div>
+ <div>
+ <b>Germanujo:</b> Esperanto Verlag M&#246;ller &amp; Borel, Berlin S.
+ </div>
+ <hr class="mallonge" />
+ <div id="presejoj">
+ <div>
+ <b>Anglujo:</b> British Esperanto Association, London.
+ </div>
+ <div>
+ <b>Danujo:</b> Andr.-Fred. H&#246;st &amp; S&#246;n, Kj&#246;benhavn.
+ </div>
+ <div>
+ <b>Francujo:</b> Hachette et Cie, Paris.
+ </div>
+ <div>
+ <b>Hispanujo:</b> J. Espasa, Barcelona.
+ </div>
+ <div>
+ <b>Italujo:</b> Raffaello Giusti, Livorno.
+ </div>
+ <div>
+ <b>Polujo:</b> M. Arct, Warszawa.
+ </div>
+ <div>
+ <b>Svedujo:</b> Esperanto F&#246;rening, Stockholm.
+ </div>
+ </div>
+ </div>
+ <hr class="mallonge" />
+ <div style="text-align: center;">
+ Presejo de M&#246;ller &amp; Borel G. m. b. H.<br /> Berlin S.,
+ Prinzenstrasse 95.
+ </div>
+ <hr class="mallonge" />
+ <div id="enhavo">
+ <h3>
+ Enhavo.
+ </h3>
+ <table summary="enhavotablo" style="max-width: 30em; margin: auto;">
+ <tr>
+ <th></th>
+ <th>
+ Pa&#285;o
+ </th>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td class="titolo">
+ <a href="#k1"><b>La malfeli&#265;uloj.</b></a> Unuakta komedio de
+ Louis Schneider la&#365; A. v. Kotzebue. Esperantigis Leopold Elb<br />
+ <span class="mg">(Eduard Bloch, Teatra korespondado No. 88.)</span>
+ </td>
+ <td class="numero">
+ 1
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td class="titolo">
+ <a href="#k2"><b>Tie &#265;i oni parolas Esperante.</b></a> Unuakta
+ komedio de T. Williams (1859) tradukita kaj aran&#285;ita de M.
+ Hankel
+ </td>
+ <td class="numero">
+ 55
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td class="titolo">
+ <a href="#k3"><b>La Renkonto.</b></a> Komedieto originale verkita de
+ Marie Hankel
+ </td>
+ <td class="numero">
+ 87
+ </td>
+ </tr>
+ </table>
+ </div>
+ <div id="k1">
+ <h2>
+ La Malfeli&#265;uloj
+ </h2>
+ <h3>
+ Unuakta komedio de Louis Schneider
+ </h3>
+ <div>
+ la&#365; A. v. Kotzebue
+ </div>
+ <hr class="mallonge" />
+ <div>
+ Esperantigis Leopold Elb.
+ </div>
+ <img src="images/image1.png" width="50" height="63"
+ alt="[Dekoracia ilustraĵo]" />
+ <div class="mg" style="text-align: left;">
+ (Eduard Bloch, Teatra Korespondado No. 88.)
+ </div>
+ </div>
+ <div class="personaro" style="max-width: 22em">
+ <h4>
+ PERSONARO:
+ </h4>
+ <ul class="personaro">
+ <li>
+ Petro Falk, plantisto el Ameriko.
+ </li>
+ <li>
+ Sinjorino &#284;ojo, anta&#365;e fra&#365;lino Falk, aktorino
+ </li>
+ <li>
+ Adelgunde Falk, cirkorajdistino
+ </li>
+ <li>
+ Charles Faucon, dancinstruisto
+ </li>
+ <li>
+ Johano Falk, vila&#285;lerneja instruisto
+ </li>
+ <li>
+ Franjo Falk, filino de Johano
+ </li>
+ <li>
+ Gustavo Falk, helparbaristo
+ </li>
+ <li>
+ Hipolito Falk
+ </li>
+ <li>
+ Gotfrido Falk
+ </li>
+ <li>
+ Hieronimus Akcipitro, &#309;urnalraportisto
+ </li>
+ <li>
+ Mustardo, servisto &#265;e Petro Falk
+ </li>
+ </ul>
+ <div class="mg">
+ Dresdeno. Nuna tempo.
+ </div>
+ <div>
+ Simpla &#265;ambro kun unu malanta&#365;a kaj du flankaj pordoj.
+ </div>
+ <hr class="mallonge" />
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <span class="pn">3</span>
+ <h4>
+ SCENO I.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro Falk (simple vestita, sidas apud tablo fumante pipon). Mustardo
+ (eniras).
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Jen vi Mustardo, tiel rapidema? &#264;io preta?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;io. Mi ordonis al la pordisto, lasi supreniri &#265;iun, kiu
+ demandos pri Minher van der Kapelen. Jen, en la anta&#365;&#265;ambro
+ dudek se&#285;oj kaj du kanapoj. Jen <span class="mg">(montras la
+ flankan &#265;ambron)</span>, bona matenman&#285;o: kaviaro, &#349;inko,
+ omarsalato &ndash; nur delikata&#309;oj. &#264;okoladon por la
+ sinjorinoj, bonegajn vinojn por la sinjoroj, e&#265; cigarojn mi tien
+ metigis &ndash; se iu &#349;atus fumadon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Bonege! &#264;io estas prizorgita! &#264;u vi ne estas iom scivola, kial
+ vi faris tiom da preparoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, treege scivolega &ndash; sed kion mi gajnus per demandado? Mi ja
+ konas vin de tridek jaroj kaj mi scias, ke vi neniam parolas pli ol
+ nepre estas necese.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Prava vi estas, sed anka&#365; neprava, la&#365; vidpunkto. En miaj
+ amerikaj plantejoj, &#265;irka&#365;ita de nigra servistaro, kiel &#265;efo
+ de granda komerca <span class="pn">4</span> negoco, mi havis motivon por
+ &#349;pari parolojn. Tie vi estis mia servisto, sed de kiam mi revenis E&#365;ropon,
+ vi estas mia amiko, kaj, la&#365; mia opinio, vi ankora&#365; ne havis
+ okazon por plendi, ke mi ne konfidis al vi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Efektive &ndash; tial mi ja ne komprenas, kial vi atendas hodia&#365;
+ tiom da homoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Miajn heredontojn!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Dio min gardu! Kiel vi min ektimigis! &#264;u eble vi intencas morti?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi jam mortis. Jen <span class="mg">(donas al li gazeton)</span> legu la
+ noton kun la ru&#285;a substreko.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo <span class="mg">(legante)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &ldquo;El la Hago, la 15<sup>an</sup> de Junio.&rdquo; <span class="mg">(Parolas.)</span>
+ Tio ja estas malnova gazeto. <span class="mg">(Legas.)</span> &ldquo;Anta&#365;
+ kelkaj semajnoj tie &#265;i mortis la ri&#265;a amerika plantisto Petro
+ Falk.&rdquo; Kio do? Nu, jen, bona ekzemplo kiamaniere la &#309;urnalistoj
+ mensogas!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ne pretendas, ke ili neniam mensogas, tiun &#265;i fojon tamen ili ne
+ mensogis, sed ili nur tion raportis, kion mi mem al ili sendis.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed vi ja ne estas mortinta!
+ </p>
+ <span class="pn">5</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ E&#265; morteginta, absolute mortinta! Tuj vi ekvidos, kial.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Nu tion iu alia komprenu! <span class="mg">(Legas.)</span> &ldquo;Petro
+ Falk, mortante havis nek edzinon nek infanon, sed nekalkuleblan ri&#265;a&#309;on,
+ a&#365; je kontanta mono a&#365; en bone rentumaj plantejoj. Lia
+ patrolando estis Saksujo, kie la&#365;dire multnombra parencaro lia
+ ankora&#365; ekzistas.&rdquo; &ndash; &#264;u tio estas vera?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Certe.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo <span class="mg">(legas)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &ldquo;En lia testamento li faris heredonton de la tuto tiun el la
+ parencoj, kiu pruvos ke li estas la plej malfeli&#265;a, kaj la
+ plenumanto de la testamento, Minher van der Kapelen, fiksis templimon je
+ la 18<sup>a</sup> de A&#365;gusto, kiam li estos en Dresdeno kaj persone
+ ekzamenos la pretendojn de &#265;iu el la parencaro de la mortinto.&rdquo;
+ Tio ja estas hodia&#365;!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Estas hodia&#365;.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, nun mi komprenas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kion?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Okazos nun kvaza&#365; familia festeno. Sed, &#265;u vi konas viajn
+ parencojn?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ne unu el ili. Mi ja iris Amerikon kiel dekkvarjara knabo.
+ </p>
+ <span class="pn">6</span>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u estas multe da ili?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kredeble, &#265;ar ri&#265;ulo &#265;iam havas multajn parencojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Nu ili ja lar&#285;e malfermos la okulojn, ekvidante la mortintan kuzon,
+ kiu kontente fumas pipon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Provizore ili konati&#285;os kun mi nur, kvaza&#365; mi estus Minher van
+ der Kapelen, plenumanto de la testamento.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Bone.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mallonge: Sola mi ja vivis dum duona jarcento, tio nun komencas fari&#285;i
+ iom enuiga. Mi multe klopodis, kaj ofte mi demandis min, por kiu. Tion
+ mi almena&#365; deziras scii, anta&#365; mia morto. Mian havon mi volas
+ lasi al la plej inda el miaj parencoj, t. e. al la plej malfeli&#265;a.
+ Alie jen alvenus ia senta&#365;gulo, okaze pli proksima, heredus mian
+ havon, kaj mokus min e&#265; ku&#349;antan en tombo. Ne, jam nun mi
+ volas elekti tiun el miaj parencoj, kiu iam fermu miajn okulojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed, se &#265;iuj estas feli&#265;aj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;iuj feli&#265;aj? &#264;u vi ne scias, ke feli&#265;uloj estas
+ tiel same maloftaj, kiel virtuloj?
+ </p>
+ <span class="pn">7</span>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Eble unu ali&#285;as al la alia.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ne &#265;iam! Sed a&#365;skultu! Iu eniris la anta&#365;&#265;ambron. Se
+ tiu estas unu el miaj parencoj, enlasu lin, kaj se venas ceteraj, parolu
+ kun ili, &#285;is kiam mi a&#365;digos la sonorileton, tiam enlasu
+ alian, sed &#265;iam nur po unu, komprenite?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Fidu al mi! <span class="mg">(Eliras el la malanta&#365;a pordo.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO II.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(sola)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Nun, maljuna Petro Falk, montru kian konon pri homoj vi akiris dum
+ kvindek jaroj. Okazos ja strangaj pretendoj kaj seniluzii&#285;oj, sed
+ mi profunde enrigardos en homajn korojn, &#265;ar ofte hered-aferoj
+ malka&#349;as la veran senton kaj karakteron de la homoj.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO III.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro Falk. Gotfrido Falk (eniras el la malanta&#365;a pordo, iomete
+ ebria).
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, la lakeo al mi diris, ke mi trovos matenman&#285;on en tiu
+ &#265;i a&#365; en la apuda &#265;ambro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kun kiu mi havas la honoron paroli?
+ </p>
+ <span class="pn">8</span>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;i tie mi ne vidas matenman&#285;on, do mi supozas, ke en tiu
+ &#265;ambro &ndash; <span class="mg">(montras la apudan &#265;ambron)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi mem kondukos vin tien, kiam mi scios&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Kredeble Minher van der Kapelen? Mi supozas tion sekve de via tuta
+ ekstera&#309;o. Mi estas la heredanto de la maljuna Falk, de tiu amerika
+ ri&#265;egulo, lia nepridubebla heredanto.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vere? Tiam vi devus esti la plej malfeli&#265;a el liaj
+ parencoj, kiel vi tion volas pruvi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Minher van der Kapelen, oni estas tre malfeli&#265;a kun neniam
+ satigebla soifo, kiel la mia.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, &#349;ajnas al mi, ke hodia&#365; vi jam iom satigis &#285;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Malprave! Mi ja iomete provis, sed la plena satigado de mia soifo estas
+ ekster la limoj de ebleco, kaj &#309;us pro tio mi deziregas tiun ripete
+ cititan matenman&#285;on &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tamen mi petas, havu paciencon, nur por kelkaj minutoj, por ke mi anta&#365;e
+ eksciu, kiugrade vi estas parenco de la mortinta sinjoro Falk.
+ </p>
+ <span class="pn">9</span>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p id="err03">
+ Mi ne precize scias. &ndash; Lia nomo estas Falk, anka&#365; la mia
+ estas Falk; li posedis monon; mi tian speciala&#309;on nur periode
+ posedas, mi do estas lia nerefutebla heredanto kaj &#265;iuokaze mi
+ estas plensenca.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Se vi ne havas alian pruvon de parenceco!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Mian grandegan soifon, &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ E&#265; tio kredeble ne estos akceptata kiel pruvo. &#264;u vi do estas
+ el Saksujo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, el Hanovero! &ndash; Sed ni priparolu tion &#265;e la jam citita
+ matenman&#285;o.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi beda&#365;ras! Nur tiam, kiam mi konvinki&#285;os, ke ia pruvita
+ rajto pri pretendo &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu, sinjoro. &#264;u mia nomo ne estas Gotfrido Falk,
+ nepridisputeble Falk. &ndash; Mia patro ofte rakontis al mi, ke li havis
+ fraton, &#265;u tiu cirkonstanco ne supozigas, ke mi eble estas la nevo
+ de la Amerikano, tiom pli, ke tiu frato anka&#365; estis nomata Petro,
+ kaj la antikva legendo pri Petro en la fremdlando eble &ndash; &ndash;
+ &ndash;
+ </p>
+ <span class="pn">10</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sufi&#265;as, sinjoro! Mi ja nun vidas, kun kiu mi havas aferon, kaj, se
+ vi ne povas alporti ian pruvon &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Ni intertempe transiru al tiu ofte citita matenman&#285;o, &#265;ar vi
+ ne povas imagi, kiel terure neplezura interparolado pligrandigas mian
+ soifon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ne estas mia kulpo, ke tiu &#265;i konversacio &#349;ajnas al vi
+ neplezura.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ja ne ripro&#265;as vin, mi konas mian fatalon! &ndash; Heredi?
+ &ndash; Neeble! &ndash; Nekredeble ke mi ia foje faru lotgajnon? Tute
+ never&#349;ajne! Tia estas mia sorto! Mi estus bonega viro, se mi havus
+ monon. &ndash; Kredu &#285;in, mi petas, mia kara plenumanto de
+ testamento. &ndash; Mi ja ne povas havi monon, &#265;ar mia soifo estas
+ multe tro granda. &ndash; &#264;u vi plene komprenas tion? &#265;u vi
+ komencas kompati mian malfeli&#265;on? Jen, mi nature estas talentplena
+ viro, mi multon lernis, kaj kion mi ekkaptas, tio al mi sukcesas:
+ muziko, pentrado, literaturo, sed tio, kion oni nomas orda vivo, estas
+ kontra&#365; mia naturo. &#264;io, kion vi povas diri al mi: &ldquo;doma&#285;e
+ pro viaj kapablecoj, laboru, tiam vi prosperos&rdquo; &ndash; tion mi ja
+ anka&#365; diras al mi mem, kiam mi ne havas monon. Sed kiam mi havas
+ monon, &#265;iuj prudentaj frazoj fori&#285;as kaj komenci&#285;as gaja
+ vivado. &ndash; La maljuna Falk vere nenie povus meti sian monon pli
+ bone ol &#265;e mi.
+ </p>
+ <span class="pn">11</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;e ni en Holando oni transsendus tian homon, kia vi estas, en la
+ koloniojn, tie oni lernas laboradon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Anka&#365; tiu &#265;i frazo estas konata al mi, sed same tiel senefika
+ kiel la ceteraj. &ndash; Mi ne estas malbonulo, mi ne havas malbonajn
+ emojn, sed mi havas soifon &ndash; mi povas labori, sed tio ne amuzas
+ min. Tiel estas, tia estas la afero!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kiel oni povas paroli tiel prudente, kaj tamen esti ebria jam frumatene?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ne estas ebria, sinjoro, nur gaja, nur ekscitita, tion vi ne
+ komprenas. Entute, mi neniam ebrii&#285;as &ndash; almena&#365; la&#365;
+ tio, kiel mi komprenas la ebriecon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Dio helpu min.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Nu mi pensas, ke ni plej bone iru al man&#285;o. E&#265; se mi nenion
+ heredus, ne ekzistas ia sufi&#265;a ka&#365;zo por malgastemeco, tiom
+ pli ke mi supozas, ke tiu matenman&#285;o estos pagata el la hereda
+ monsumo. Vi certe ne estos tiel bonkore stulta por pagi vian oficon el
+ via propra monujo. Jen la diferenco, minher, mi estas tia malsa&#285;ulo,
+ ke mi pagas festenojn el mia po&#349;o tiel longe kiel &#285;i enhavas
+ ion. Matenman&#285;oj estas mia malfeli&#265;o, precipe se ili iom longe
+ da&#365;radas.
+ </p>
+ <span class="pn">12</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kia strangulo vi estas! Tamen pli agrabla ol vi &#349;ajnis al mi
+ komence. Preska&#365; mi volus provi &ndash; &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Min plibonigi? Min igi prudenta? Jam multaj provis, sed mi povas certigi
+ vin, ke tio estus tute sensukcesa penado, tial mi pensas, ke ni &#265;esu
+ tiun &#265;i dialogon kaj iru man&#285;i &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi estas prava! Vi ja estas ne plibonigebla.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi ne venos kun mi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi beda&#365;ras, mi atendas ankora&#365; aliajn heredontojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Doma&#285;e, mi ne amas man&#285;i sola. Kiam mi estas sola, mi fari&#285;as
+ pensema kaj &#265;agrena pri mia malorda vivado. En societo mi sentas,
+ ke la aliaj ne estas pli bonaj ol mi, tio redonas al mi moralan forton.
+ Venu balda&#365;! <span class="mg">(Kantas.)</span> &#284;uu la vivon&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tiu &#265;i malfeli&#265;ulo almena&#365; ne intencas trompi min! Jen
+ vanta vivo, neniam li pliboni&#285;os. <span class="mg">(Sonorigas.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">13</span>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO IV.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro Falk. Hipolito Falk.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito<br /> <span class="mg">(tre afable kaj komplezeme).</span>
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, mi estas tre malfeli&#265;a!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tion vi diras kun tiel gaja mieno, ke vere estas necesa via propra
+ certigo por kredigi &#285;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ La &#349;ajno trompas. La ekstera formo estas gaja, la vera aganta forto
+ de mia personeco, la akira&#309;o de mia morala konscienco estas
+ nefortika, neanima, &ldquo;dispecigita&rdquo;!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Dispecigita? Kompatinde! Kiun mi havas la honoron vidi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Hipolito Falk. &#284;is anta&#365; kelkaj semajnoj la plej feli&#265;a
+ viro, la plej senzorga, lokita en la plej alta socia pozicio, nun, kiel
+ mi jam diris &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Dispecigita! Bone! Sed kiajn pretendojn &#265;i tiu dispecigiteco donas
+ al vi por la heredo de mia mortinta amiko?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ La malplej dubindajn. Mi estas el Saksujo, nomata Falk kaj malfeli&#265;a.
+ </p>
+ <span class="pn">14</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj el kio konsistas tiu malfeli&#265;o?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ El artikolo de la Berlina &#309;urnalo de la kvina de Januaro. Por tion
+ komprenigi mi devas fari al vi priskribadon de mia anta&#365;a stato. Vi
+ ja scias, en kia embaraso estas &#265;iu familio de kortega a&#365;
+ sekreta konsilano pro da&#365;remaj dancantaj gastoj &#265;e siaj festoj
+ kaj vesperaj aran&#285;oj. Vi anka&#365; scias, kiel malagrable estas
+ por mastrinoj havi dektri personojn je tablo. &ndash; Vi certe scias,
+ kun kiaj klopodoj la necesaj kantistoj estas akireblaj okaze de jubileo
+ a&#365; festa tagman&#285;o. Jen, sinjoro, tia mi estis! Mi estis la
+ &ldquo;dekkvara&rdquo;, se ie kunman&#285;is dektri, &ndash; mi
+ dancadis, kaj tie zorgis pri dancistoj, kie edzinigeblaj filinoj estis
+ provizotaj &ndash; mi kantadis kiel dua tenoristo a&#365; unua basisto,
+ kie ajn oni festman&#285;is.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tio ja &#349;ajnas al mi tute amuziga vivado kaj tamen vi estas
+ dispecigita?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Ekstreme! &ndash; &#308;urnalartikolo ruinigis min.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tio jam okazis al multaj. Sed mi tamen ne komprenas &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ La &#309;urnalo enhavis noton, ke iu vivas en Parizo, kiu faras metion
+ kiel &ldquo;dekkvarulo&rdquo;.
+ </p>
+ <span class="pn">15</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Dekkvarulo? Kio tio estas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Tio anka&#365; estas tia viro, kiu ebligas tagman&#285;ojn de dektri
+ personoj, el kiuj neniu deziras morti. Tiu viro do estas mia rivalo, mia
+ konkuranto, nur kun la diferenco, ke li akceptis kontantan pagon. Fi! Mi
+ &#285;in faras senpage, nur por la man&#285;a&#309;o. Oni ridis pri la
+ dekkvarulo en Parizo, sed oni hontis plue inviti min, la dekkvarulon en
+ Dresdeno. Ili preferas &#349;pari la dektrian por eviti la dekkvaran.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, nu! Vi do efektive ne plu ekzistas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, mi ne ekzistas! Malesperante pro la neokupitaj vesperoj mi fari&#285;is
+ apla&#365;disto. &ndash; Mi &#285;is nun neniel estis teatroamanto,
+ &#265;ar tie oni ne vesperman&#285;as kaj la konfitejo ne bezonas
+ dekkvarulon. Nun mi devas &#265;iuvespere iri tien, mi devas apla&#365;dadi
+ e&#265; kiam mi ne amuzi&#285;as. Tio estas tre maldol&#265;a, sinjoro!
+ Kaj vi ne povas imagi, kiom tio lacigas pulmon kaj manojn. Kie aliaj
+ amuzi&#285;as, tie mi devas labori &#285;is &#349;vitado.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi do ne farus &#285;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Facile dirita! Kie do mi pasigus la vesperojn? En societo mi devas esti.
+ En teatro estas varme; bona lumigado; delikataj manieroj; <span
+ class="pn">16</span> krom tio oni povas partopreni en la diskutado la
+ sekvantan matenon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ La&#365; &#265;io de vi dirita, mi ekkonis unu el tiuj enigmaj personoj
+ troveblaj nur en urbego.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ La tuta enigmo estas, ke mi ne havas monon, ke mi partoprenas en &#265;iu
+ plezuro, kaj ke &#265;ie mi estas afable akceptata.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi havas nenion kaj partoprenas en &#265;io, bonvolu klarigi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Tre simple. Kiel mi plenigas la vesperojn mi jam rakontis. Je tagman&#285;o
+ mi &#265;iam lasas min regali, &#265;iu hotelmastro &#349;atas min,
+ &#265;ar mi amuzas la gastojn kaj incitas al trinkado. Restas nur la
+ matenman&#285;o, por tiu mi anka&#365; estas &#265;iam preparita. &#264;iun
+ tagon okazas almena&#365; unu enterigo kun la granda pompo, mi almetas
+ la nigran ve&#349;ton, la krepon &#265;irka&#365; mian cilindron kaj
+ nigrajn gantojn. <span class="mg">(Faras &#265;ion, kion li diras.)</span>
+ Jen mi aperas kiel longjara amiko de l&rsquo; mortinto, trinkas &#265;okoladon
+ kaj madejran vinon, mi en&#349;ovas min en kale&#349;on kiel malnova
+ konato de l&rsquo; enterigota, faras samtempe novajn rilatojn kaj &#285;uas
+ agrablan veturadon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi a&#365;skultas kaj admiras. Feli&#265;e anka&#365; mi jam zorgis pri
+ matenman&#285;o.
+ </p>
+ <span class="pn">17</span>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ E&#265; se ne, mi instigus vin, tion fari. Estu kompleza, lasu min
+ heredi. Vere mi estas nedan&#285;era homo, kontenta je malmulto, mi
+ vivas tiel kviete kaj simple.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(ridetante)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Vi ja vidos. Bonvolu eniri en tiun &#265;ambron. Tie vi trovos
+ kunheredanton kaj matenman&#285;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu, ke anta&#365;e mi aran&#285;as mian tualeton. La krepo restas,
+ &#265;ar mi funebras pro mortinta parenco. Por la matenman&#285;o
+ blankan kravaton, por la kunheredantoj multkoloran ve&#349;ton kaj por
+ deca ekstera&#309;o helajn gantojn <span class="mg">(aran&#285;as sian
+ tualeton la&#365; diro)</span>. Jen! Preta! Mi tre &#285;ojas konati&#285;i
+ persone kun viro, kies famo alportis jam tiom da bono.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Neeble!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Tio ne malhelpas; estas &#285;entila frazo, agrabla al &#265;iu. Gardu
+ min en favora memoro, kaj disponu pri mi &#265;e &#265;iu okazonta&#309;o,
+ kie oni havas varmajn man&#285;a&#309;ojn. <span class="mg">(For, en la
+ &#265;ambron flanken.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(sola)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Pli kaj pli amuzige! Mi ja estis preparita por iu ajn stranga&#309;o,
+ sed la personoj iom superas miajn atendojn. <span class="mg">(Sonorigas.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">18</span>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO V.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro, Franjo Falk (kun timema riverenco envenante).
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi ne volas alproksimi&#285;i, mia bela infano?
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Franjo faras kelkajn pa&#349;ojn.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kia estas via nomo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Franjo Falk.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas malfeli&#265;a?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi estas filino de brava vila&#285;a instruisto. Mia patro, Johano Falk
+ estas tre malri&#265;a, mia patrino jam de longe mortis.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u via patro sendis vin?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho ne, li nenion scias pri mia veno. Vidinte lian troan penadon por
+ subteni lian multnombran familion, mi ser&#265;is oficon tie &#265;i en
+ Dresdeno, kie mi trovis lokon kiel guvernistino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, tio estas malfeli&#265;o por via patro, sed ne por vi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Vere, sed mi &ndash;
+ </p>
+ <span class="pn">19</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sed vi? Kian ka&#365;zon havas via malfeli&#265;o?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Pli ol unu! Tio estas, mi havas kuzon &ndash; kiu &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kuzo, kiu estas malfeli&#265;a?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, beda&#365;rinde li estas malfeli&#265;a, &#265;ar li amas min, amas
+ min tiel kore.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, en tio mi anka&#365; ne vidas malfeli&#265;on, kaj se vi lin amas
+ same, tio lin ne kvalifikus kiel heredonton.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi opinias? Ho, vi estas tre afabla. Mi lin ja amas, &#265;ar li
+ estas tiel honesta kaj brava knabo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, kunedzi&#285;u do, en la nomo de Dio. Tio estos pli bone ol heredi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Certe estas pli bone. Sed amba&#365; ni estas malri&#265;aj, li estas
+ juna, sen ofico, per kio ni gajnos nian porvivon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi devas labori, kiel la maljuna Falk anka&#365; laboradis dum sia tuta
+ vivo.
+ </p>
+ <span class="pn">20</span>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Volontege, kara sinjoro, sed kiel fari sen okazo? Li ellernis la &#265;asmetion.
+ Ho, se vi havigus al li oficon kiel arbaristo! Por mi vi ne bezonus
+ zorgi. Mi konas perfekte la terkulturadon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tio estas meditinda. Sed, &#265;u vi ne povas &#349;pari iom da via
+ salajro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, mi ne povas. Mia patro ja estas malri&#265;a, tial mia devo estas,
+ sendi al li &#265;iun &#349;paritan gro&#349;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vere, via devo? Nu, knabino, tio alportos benon al vi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Tio jam alportis benon al mi, &#265;ar la amo de mia patro kaj de mia
+ Gustavo estas miaj solaj ri&#265;a&#309;oj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Lia nomo do estas Gustavo? &ndash; Beleta nomo por arbaristo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, anka&#365; por supera arbaristo, &#265;ar tio li certe iam fari&#285;os.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Eble, se la supera arbarista estraro havas prudenton! &ndash; Vi certe
+ ofte inter&#349;an&#285;as leteretojn?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Leteretojn? Kion vi volas diri?
+ </p>
+ <span class="pn">21</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, karesemajn amleteretojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Fi, tio ne estus deca! Ni ne bezonas am&#309;uradojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, nu! Ne ekkoleru pro tio! &#264;u vi estas tiel certaj unu pri la
+ alia?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Kompreneble. Estas nun unu jaro, du monatoj kaj dekunu tagoj, de kiam mi
+ ne vidis lin.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(ridetante)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj kiom da horoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo <span class="mg">(serioze kaj fervore)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Sep. Sed tamen mi scias, ke mia Gustavo restos fidela &#285;is morto.
+ Kiam mi foriris de mia hejmo, ni kune ploris meze de la fabopalisoj en
+ la &#285;ardeno kaj tiam <span class="mg">(kun okuloj mallevitaj)</span>
+ mi e&#265; donis al li kison.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tute prave. Nun, mia infano, iru intertempe en tiun &#265;i &#265;ambron.
+ <span class="mg">(Montras sian kabineton.)</span> Poste ni da&#365;rigu
+ nian babiladon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo <span class="mg">(afable)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Pri mia Gustavo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kompreneble! Pri la estonta supera arbaristo! Por la tiea societo, <span
+ class="mg">(montras la flankan &#265;ambron)</span> vi do &#349;ajnas
+ tro delikata.
+ </p>
+ <span class="pn">22</span>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Kiom da tempo la afero pri la titolo &ldquo;superarbaristo&rdquo;
+ kredeble da&#365;ros?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, eble nur tridek mallongajn jarojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo <span class="mg">(ektimante)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, Dio mia!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tio estas, en la plej favoraj cirkonstancoj. Sed kiu scias? La maljuna
+ Falk posedis anka&#365; vastajn arbarojn, tial mi eble havigos al
+ Gustavo ion similan jam en tri jaroj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, sinjoro &ndash; mi volonte &ndash; kiun a&#285;on vi havas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi estas sesdekulo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Bone, mi volonte kisus vin pro tio.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu tion mi povas honeste akcepti <span class="mg">(kisas &#349;in)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Vi &#285;in do ne malbone akceptis?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tute ne! Mi jam anta&#365;vidas, la sinjoro arbaristo rapide progresos.
+ </p>
+ <span class="pn">23</span>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed nun mi ja ne plu estas malfeli&#265;a, havante la esperon geedzi&#285;i?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ St, st! Tion ne a&#365;du la plenumanto de l&rsquo; testamento! Iru
+ tien! <span class="mg">(Franjo for.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(sola)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ La&#365; mia opinio, &#349;i resignus la tutan hereda&#309;on, kondi&#265;e,
+ ke &#349;i povu paroli la tutan tagon pri sia Gustavo. &ndash; Nun la
+ afero komencas pliboni&#285;i, tian karulinon mi volonte havus en mia
+ proksimeco. <span class="mg">(Sonorigas.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO VI.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro. Charles Faucon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p lang="fr">
+ Ai-je l&rsquo;honneur de parler &#224; Monsieur van der Kapelle, pl&#233;nipotentiaire
+ &ndash; de &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mia nomo estas van der Kapelen. Kian deziron vi havas, sinjoro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p lang="fr">
+ Le grand h&#233;ritage, Monseigneur, de feu Monsieur Falk.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ La&#365; mia kono la parencaro de la mortinto vivis nur en Germanujo,
+ kaj vi &#349;ajnas esti Franco.
+ </p>
+ <span class="pn">24</span>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ <span lang="fr">C&rsquo;est &#224; dire, non! Monseigneur!</span> Mi
+ estas de germana &ldquo;origine&rdquo; kaj tio ja estis la komenco de
+ mia malfeli&#265;o.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kial do?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p id="err01">
+ Je vous le dirai. Mia patro, Karlo Falk el Zwicka&#365; mortis, kiam mi
+ ankora&#365; estis tute malgranda infaneto. Mia zorganto lokis min en la
+ danclernejon de granda opero, &#265;ar mi estis tre beleta, v&#233;ritable
+ amour. Mi montris grand talent por mia profesio, kaj oni sendis min
+ &#224; Paris, kiam mi nur estis dekunujara, &#265;ar mi havis grand
+ talent kaj mi estis v&#233;ritable amour. Tio estis tr&#232;s bien! La
+ directeur de spectacles estis sa&#285;a viro, li al mi diris: Monsieur,
+ se vi volas havi engagement kiel premier danseur, vi ne povas nomi&#285;i
+ Karlo Falk. Via nomo estu francigata, &#265;ar oni ne kredos en granda
+ opero, ke Germano povas esti premier danseur. Iru domen kaj pripensu,
+ kiun nomon vi alprenos sur la afi&#349;o. J&rsquo;y pense, kaj mi
+ trovas, ke monsieur le directeur estas viro extr&#234;mement sa&#285;a,
+ mi diras, mi nomi&#285;os Faucon, Charles Faucon, kaj mi diros al neniu,
+ ke mi estas Germano.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, bone. Eble vi estis prava! Profeto malmulte valoras en sia patrujo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ N&rsquo;est ce pas! Ah, monsieur, estas malfeli&#265;a afero, kiam oni
+ amas sian patrujon kaj estas bona patrioto, kaj oni devas paroli france
+ por ke <span class="pn">25</span> oni ricevu pagon. O Monsieur, certe
+ tio estas granda malfeli&#265;o. Mi tian longan tempon &#349;ajnigis
+ malbonan germanan parolmanieron, ke nun jam mi ne povas paroli alie.
+ Estas alia afero, de kiam ni havas Esperanton, nian ne&#365;tralan
+ lingvon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj pluan malfeli&#265;on vi ne havas, pri kiu vi plendas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Ah, Monseigneur! Dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni
+ povas havi chagrin. Ah, Monseigneur! Se mi ne havus pluan malfeli&#265;on!
+ Sed rigardu mian kapon, mi havas grizan kapon, rigardu mian talion, mi
+ estas iomete grasa, quelque peu ventru, preska&#365; dikulo. Grasa
+ dancmajstro kun griza kapo estas tre malfeli&#265;a viro, se li havas 9
+ malgrandajn gefilojn, kiuj volas man&#285;i kaj se li havas ambition kaj
+ amon al sia arto. Ah, Monseigneur, estas tre malfeli&#265;a afero, kiam
+ oni devas forlasi sian arton kaj ne &#285;ustatempe faris kontrakton por
+ la tuta vivo. Infaneto volas manger kaj por maljunulo le&#231;on de
+ danse fari&#285;as tre teda. Mi devas montri la danse de polka kaj mi
+ pensas en mia koro, kiel hejme atendas min kara infano, &#265;ar &#285;i
+ estas tre malsata.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, tio estas tre maldol&#265;a.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Oh, Monseigneur, dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni
+ povas havi chagrin saltante en l&rsquo;air. Kaj mi havas multe da <span
+ class="pn">26</span> chagrin. Kiam mi fari&#285;is ventru, kun un peu de
+ ventre, monsieur le journaliste skribis en sia gazeto: &ldquo;Estus
+ tempo, ke tiu &#265;i grasa sinjoro Faucon fine liberigu nin de sia
+ dancado.&rdquo; Tio estis malagrabla, sed mi ne volis vidigi mian
+ chagrin. Kiam mi venis domen, mia plej maljuna infano legis la gazeton,
+ &#285;i iras al panjo, al mia kara edzino kaj diras: &ldquo;Pa&#265;jo
+ estas dika, kaj li devas liberigi de si la publikon!&rdquo; O
+ Monseigneur, estas maldol&#265;a afero, kiam la propra infano, kiun oni
+ amas kaj bone edukis, legas tion pri sia patro!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi igis min &#309;eti terurigan rigardon malanta&#365; la kulisojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Ah, Monseigneur, de anta&#365;e la arto havas tre beletan mienon, sed
+ kiam oni rigardas derri&#232;re les coulisses, jen chagrin, multa
+ chagrin. La gazeto al mi perdigis situacion, &#309;us kiam mi volis fari
+ kontrakton por la tuta vivo, monsieur le journaliste skribis, ke oni ne
+ plu volas vidi min, kaj la junuloj en la parterre siblis. Nun oni ne
+ volis min engager kaj mi devas prilabori kiel dancinstruisto de
+ malgrandaj knabinoj kaj malsa&#285;aj bubetoj, kiuj min mokridas, kiam
+ mi montras al ili un Chass&#233;, jet&#233;, assembl&#233;. Voyez,
+ Monseigneur, tiel, Chass&#233;, jet&#233;, assembl&#233;. <span
+ class="mg">(Dancas.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi devas konfesi, sinjoro, estas stranga&#309;o, vidi tiel maljunan
+ viron danci.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p id="err02">
+ Sed kiam tiel maljuna viro malsatas, tio ja ne estas stranga&#309;o. Mi
+ faras un tour de polka <span class="pn">27</span> kaj scias, ke mi i&#285;as
+ ridinda. Mi montras exercices et grand battement, kaj dume havas
+ chagrin, ke mi ne lernis alian profesion. Mi dancas mazurkon kaj miaj
+ maljunaj piedoj doloras, mi malfacile spiras kaj fininte la le&#231;on,
+ mi estas tiel laca, tiel fatigu&#233;, ke mia bona edzino ploras, kiam
+ mi revenas hejmen.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, kvankam vi ne estos &#265;efheredonto, tamen vi estos prizorgata. Vi
+ povos edukadi viajn gefilojn kaj ne plu bezonos danci mem.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Ah, Monseigneur, vous me rendez la vie! Kiam mi ne plu bezonas doni le&#231;ons
+ de danse, mi estos tre feli&#265;a viro. Tiam mi ree fari&#285;os gaja,
+ kiel mi estis comme jeune homme, tiam mi dancos nur por mia amusement,
+ tiam mi faros un entrechat por mia plezuro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Iru do en tiun &#265;ambron kaj amuzi&#285;u &#265;e matenman&#285;o kun
+ la aliaj sinjoroj. &#264;iuokaze mi esperas, ke mi povos fari ion por
+ vi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Merci, Monseigneur, merci. Mi rekomendas min al vi kun la plej granda
+ reconnaissance. Voyez le grand compliment d&rsquo;adieu! <span class="mg">(Profunde
+ salutfleksi&#285;as.)</span> Voyez le petit compliment! <span class="mg">(Klini&#285;as
+ malpli solene)</span> Et voyez le compliment amical et reconnaissant.
+ <span class="mg">(Tiel klini&#285;as.)</span> Ah, Monseigneur, mi estas
+ feli&#265;a homo. <span class="mg">(Eliras en la flankan &#265;ambron.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">28</span>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(sola)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Granda Dio! La maljunulo efektive estas malfeli&#265;a! Mi do neniam
+ pensis, vidante komedion a&#365; baleton, ke anka&#365; tiuj personoj
+ sentus &#265;agrenon! Hm, hm! Nu, lia edzino ne ploru plu, &#265;ar li
+ revenas hejmen tro laca.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO VII.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro. Hieronimo Akcipitro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u mi havas la honoron paroli kun sinjoro van der Kapelen, kiu
+ fiksis la hodia&#365;an templimon por la Falka heredo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mia nomo estas van der Kapelen. &#264;u anka&#365; vi venas pro tiu
+ celo? &#264;u vi apartenas al la familio?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu al mi kelkajn demandojn, anta&#365; plua da&#365;rigado. Vi
+ vidas ke mi komprenis nian tempon, mi agas nur parlamente. Mi petas de
+ vi notojn, kompletajn plenajn sciigojn pri la mortinto, pri lia havo kaj
+ pri la eble jam faritaj pretendoj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;io pri tio dirinda jam estis presita en la gazeto.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Beda&#365;re mi ne povas kontenti&#285;i je tio, certe ekzistos ankora&#365;
+ detaloj, iaj speciala&#309;oj, iaj cirkonstancoj, kiujn mi povos
+ utiligi, tio estas, kiuj estas necesaj por mia scio.
+ </p>
+ <span class="pn">29</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi do estas nomata Falk?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ &#284;uste dirita, ne! Mia nomo estas Akcipitro, sed Falko kaj Akcipitro
+ interrilatas proksime, kaj tial ne estas sen eblo, ke malproksima
+ parenceco &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, tio estas malbona &#349;erco. Mia tempo estas limigita kaj mi
+ petas &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Nenia helpo ebla, tre estimata sinjoro van der Kapelen, min forigi estas
+ tre malfacile. Anta&#365;e vi devas doni al mi kelkajn detalojn,
+ speciala&#309;ojn pri tiu &#265;i heredo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sed mi tute ne komprenas, sinjoro &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Vi certe komprenos, a&#365;dinte, ke mi estas raportisto por kelke da
+ eminentaj gazetoj, ke mi havas la saman intereson kiel vi, ke la afero
+ estu konvene kaj publike pritraktata, kaj ke mi volonte estas preta
+ klopodi por tio.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi atentigas vin, ke tiu &#265;i estas familia afero.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Familiaj aferoj ne plu ekzistas, hodia&#365; &#265;io estas publika. Kiu
+ ajn uzas publikecon, e&#265; nur per anoncado, sin metas sub la publika
+ ju&#285;o, <span class="pn">30</span> vi do ne faru pluajn malhelpa&#309;ojn.
+ De via agmaniero kontra&#365; mi dependos la maniero, kiel mi traktos la
+ aferon en la gazetoj al mi malfermitaj. Skribi pri tio mi nepre devas,
+ mi jam eksciis de personoj en la anta&#365;&#265;ambro kelkajn detalojn,
+ kiuj jam faros bonetan artikolon. Via heredafero vekis scivolemon,
+ &#285;i estas priparolata en la kafejoj, do, detaloj, speciala&#309;oj,
+ nomoj, se eble iom da skandalo, tro grandaj pretendoj de la holanda a&#365;
+ de ia alia registaro &ndash; tio multe efikos.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Pro Dio, &#265;u oni jam ne estas certa en sia propra &#265;ambro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, &#265;io nun estas publika. La familiaj procesoj, la parlamento,
+ kongreskunsidoj, &#265;io estas publika. Oni efektive ne plu havas sufi&#265;e
+ da tempo por &#265;eesti &#265;iun publika&#309;on. Je la na&#365;a
+ matene kafejo, por legi &#309;urnalojn, fari eltira&#309;ojn, je la deka
+ kunsido de la Esperanta kongreso, je la dekunua grava proceso &#265;e la
+ kriminala kortumo, je tagmezo artekspozicio, je la unua borso, je la dua
+ tagman&#285;o, je la tria kafejo K&#246;nig, je la kvara vet-rajdado, je
+ la kvina intervido &#265;e iu famegulo, ekz. la D<sup>ro</sup> Zamenhof,
+ je la sesa promenado sur la Altmarkt, je la sepa opero, je la oka
+ centralteatro, je la na&#365;a Belvedero, je la deka parko de la
+ ekspozicio, je la dekunua Kaiserkafejo, je noktmezo alporti la notojn en
+ presejon, ktp. ktp. Oni efektive devas sin dis&#349;iri: &#265;ie notoj,
+ eltira&#309;oj, nova&#309;oj, versa&#309;oj. Tial ne detenu min tiel
+ longtempe. Nur anta&#365;en diru al mi la detalojn. Anka&#365; vi estos
+ nomata, vi estos citata, dece citata.
+ </p>
+ <span class="pn">31</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi certe nenion sciigos al vi, kaj se mi estus sciinta, kian publikan
+ priparoladon okazus mia anonco en la gazetoj &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Estis nur via kulpo, se vi tiun ne sciis. Neniu sin povas &#349;irmi
+ kontra&#365; la publikeco. Nur ni korespondantoj nin ka&#349;as, neniam
+ ni diras nian nomon! &#264;ion kion ni skribas prirespondas la redakcio.
+ Ni estas la solaj nerespondeblaj homoj de la dudeka jarcento.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi kredas &#285;in. Sed &#265;ar mi decidis doni nenian noton al vi, mi
+ pensas &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi tre beda&#365;ras ke vi tiel decidis, tiam mi ne povas citi vin kun
+ rekomendo, &#265;ar citita vi estos, tute certe citita! Bonan tagon!
+ <span class="mg">(Volas eniri la flankan &#265;ambron.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu, jen estas la elirejo. <span class="mg">(Montras la mezan
+ pordon.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi scias, scias. Pro tio mi iras tien, de kie mi a&#365;das vivecan
+ interparoladon, kredeble la gesinjoroj el la anta&#365;&#265;ambro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, sed ili &#265;iuj apartenas al la familio, kaj vi ne estas Falko.
+ </p>
+ <span class="pn">32</span>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed Akcipitro, do &#265;iuokaze kuza rilato. &#264;u ne anka&#365; mi
+ havas pretendojn, mi eble montros poste, e&#265; se mi ne estas malfeli&#265;a.
+ Se vi ne volas, mi ne povas devigi vin, sed notojn mi tamen havos, nome
+ tie, en la &#265;ambro de la aliaj Falkoj. Forpeli vi min ne povas,
+ &#265;ar la templimo estas publike fiksata. Adia&#365;, vi legos miajn
+ raportojn. <span class="mg">(Eniras la flankan &#265;ambron.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro. <span class="mg">(Sola.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Nun, mi devas konfesi, ke mi komencis ja belan aferon. Se tio da&#365;ros
+ mi komencos penti, ke mi &ndash; silentu, silentu! Ne tro rapide,
+ maljuna Falk, nenia greno sen ventuma&#309;o. <span class="mg">(Sonorigas.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO VIII. <sup><a href="#fn1">[1]</a></sup>
+ </h4>
+ <div class="piednoto" id="fn1">
+ <p>
+ <a href="#fn1">[1]</a> En tiu &#265;i sceno la aktorino havas la
+ rajton &#349;an&#285;i la citatojn.
+ </p>
+ </div>
+ <p class="c mg">
+ Petro. Sinjorino &#284;ojo. Mustardo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Tiu &#265;i sinjorino nepre ne volas atendi pli longe.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, mi ne povas atendi pli longe, &#265;ar mi sopiras ekkoni la viron,
+ kiun mia kara tro frue mortinta onklo faris plenumanto de lia lasta
+ volo. &#264;u mi havas la plezuron paroli al Sinjoro van der Kapelen?
+ Kredeble speco de holanda nobeleco. Oni tuj ekvidas &#285;in, tute van,
+ tute holanda nobeleco. Mi kunportis &#265;iujn dokumentojn. Mia onklo,
+ la mortinta Falk havis fratinon, Elisabet Klara Henriette Falk. &#348;i
+ edzini&#285;is kun certa <span class="pn">33</span> Frederiko Karlo
+ Hieronimo Werkentin, tiatempe urba muzikisto en Leitmeritz, ties onklino
+ Sofia Wilhelmina Knoenagel estis nevino de la geavoj de mia duononklo
+ &ndash; jen la parenceco klarigita. Jen la baptatestoj &#265;iugradaj,
+ jen mia lo&#285;atesto, jen mia hejmatesto! &#264;io en perfekta ordo.
+ Kiam mi ricevos la monon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kiun mi havas &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Kiun mi havas la honoron vidi, vi volas diri? Vi vidas, ke mi divenas
+ viajn plej intimajn pensojn. Sinjorino Amalio &#284;ojo, eksedzino
+ Mollenhauer, vidvino Stechow, naskita Falk, drama artistino. Se vi ne
+ estus Holandano, vi certe estus trovinta mian nomon en diversaj gazetoj
+ kun la&#365;do cititan. Ankora&#365; anta&#365; nelonge la teatra
+ kroniko volis aldoni mian portreton, kondi&#265;e ke mi pagu por la
+ litografio, la presado, la papero, kaj plie konvenan sumon por la
+ aldonado. Sed mi ne &#349;atas tion, e&#265; mi malamas &#285;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Bonege, sed &ndash; &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed kial mi estas malfeli&#265;a, vi volis diri? Vi vidas, ke mi sekvas
+ vian pensadon. Ho, sinjoro, &#265;u ekzistas pli granda malfeli&#265;o,
+ ol kiam la baptatesto de aktorino malakordi&#285;as kun &#349;ia rolaro?
+ Kiam la kruela paro&#293;a libro protestas kontra&#365; Ofelio kaj
+ Desdemono? Kiam la mal&#285;entila baptoregistro kontra&#365;as la
+ artistajn <span class="pn">34</span> aran&#285;adojn de l&rsquo; re&#285;isoro?
+ Ho, sinjoro, baptatesto estas terura&#309;o, senlima&#309;o, &#285;i
+ estas vera malfeli&#265;o.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, &#265;e &ndash; &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;e heredafero, vi volis diri, ili anka&#365; estas bona&#309;o.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, tion mi ne volis diri.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, tiam vi volis diri ion alian. Sed tio estas negrava. &#264;iuokaze
+ vi min interrompis kaj mi havas ankora&#365; multajn sciigojn por vi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Ne interrompu sinjoron van der Kapelen, mia amiko, estas mal&#285;entila,
+ forpreni la parolon al iu, precipe &#265;e aferoj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sed rilate al via malfeli&#265;o &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo <span class="mg">(aparte)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Tiu &#265;i scias paroli.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Jen ni havas denove la propran temon! <span class="mg">(Al Mustardo.)</span>
+ Kiel vi vidas, mia amiko, sinjoro van der Kapelen ne amas interrompi&#285;on.
+ Jen, sinjoro <span class="mg">(&#349;i montras paperojn)</span> la
+ pruvoj de mia malfeli&#265;o. <span class="pn">35</span> Tri leteroj de
+ teatroagentoj, kvin leteroj de direktoroj kaj diversaj recenzoj, &#265;iuj
+ rilataj al la diferenco inter mia baptatesto kaj mia rolaro.
+ Maljunulinojn mi ne volas ludi, kaj junulinojn ili ne volas ludigi min.
+ Ho, sinjoro, la transiro en la maljunan fakon estas malfacila por tiu,
+ kiu sentas, ke sprite li estas ankora&#365; tute juna. Tial mi anka&#365;
+ neniam longan tempon da&#365;rigis la edzecon, &#265;ar mi spertis, ke
+ ne estas rekomendinde, se Katje de Heilbron havas edzon kaj Anna Lisa
+ kelke da infanoj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sed vi tamen estis &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Edzino, vi volis diri, mi sekvas vian pensadon &ndash; kvar fojojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj &#265;iuj kvar edzoj estas &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Mortintaj? Vi opinias? Tute ne, nur unu! De la dua mi eksedzini&#285;is,
+ la trian mi forlasis kaj la kvara min forlasis. Do tri el ili vivas
+ ankora&#365;. Unu estas teatromajstro en Anspach, la alia kantas
+ baritonon en Temesvar kaj la tria ie estas sufloro. Ni ofte inter&#349;an&#285;as
+ ilustritajn po&#349;tkartojn. Cetere, amikega rilato regas inter mi kaj
+ miaj tri eksedzoj. Nenia signo de &#309;aluzo, &#265;iu malenvias la
+ alian. Ja, se mi povus tiel same bonrilati kun miaj koleginoj, kiel kun
+ miaj kolegoj, sed tio ja ne estas ebla. &#264;u vi scias, sinjoro, kio
+ estas fakrabistino?
+ </p>
+ <span class="pn">36</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi devas konfesi &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Ke vi &#285;in ne scias, vi volis diri. Mi anta&#365;sentis &#265;i tiun
+ respondon. Fakrabistino estas &#265;iu aktorino, kiu rabas de mia fako,
+ tio estas &#265;iu unua amantino, &#265;u tragedia a&#365; komedia. Kiel
+ Holandano vi ne povis vidi min. Mi kompatas vin. Sed volonte mi estas
+ preta, havigi al vi ideon pri mia talenteco.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Humilan dankon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Pro la komplezemeco de eminenta artistino, por montri al vi &#349;ian
+ talentegon? Ne bezonas, ne estas via kulpo, ke vi naski&#285;is en
+ Holando. <span class="mg">(Al Mustardo.)</span> Vi estu Romeo, mi estas
+ Julio Kapulet. <span class="mg">(Deklamante.)</span> Ho, mia Romeo, jam
+ eksonas la dekdua, la morta horo de nia amo. Kie vi restas tiel longe?
+ &#264;u vi ne a&#365;das la plendadon de la amkantema najtingalo? Venu,
+ venu al mia frapeganta koro!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ I, Dio gardu min!
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ A&#365; &#265;u vi volas E&#365;lalion en &ldquo;Hommalamo kaj Pento&rdquo;?
+ <span class="mg">(Deklamante.)</span> Jen la pentoplena krimulino &#265;e
+ viaj piedoj. Vi donis al &#349;i loketon por vivadi, vi anka&#365; ne
+ malpermesos al &#349;i la loketon por tie morti.
+ </p>
+ <span class="pn">37</span>
+ <p class="s">
+ Petro. <span class="mg">(Ridetante.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Nu, bone, sed &ndash; &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Levi&#285;u, vi volas diri? Tiu estas anka&#365; la vorto de Meina&#365;
+ en la ludo. A&#365; &#265;u vi deziras kokoton? <span class="mg">(Deklamas.)</span>
+ Maljuna Holandano, &#265;u vi volas edzi&#285;i kun kokoto?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Tondron, kiel malrespekta!
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ La samon opinias la re&#285;isoroj. A&#365; tragedian heroinon? <span
+ class="mg">(Al Mustardo.)</span> Hontinda tirano! Honoru la virton de
+ virino! Tremu je mia ven&#285;o! Vi mortiginto de mia edzo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nun mi petegas vin, min anka&#365; lasu paroli. Trankvile mi &#285;is
+ nun atendis, esperante, ke fine vi estos el&#265;erpita.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ El&#265;erpita? Ho, tute ne, mi nur volis &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu, momente mi scias sufi&#265;e por taksi viajn heredpretendojn.
+ Bonvolu eniri tiun &#265;ambron. Tie vi trovos kelkajn sinjorojn, eble
+ unu el ili &ndash; &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Povos fari&#285;i mia kvina? Adia&#365;, sinjoro van der Kapelen, mi tre
+ &#285;ojis, persone konati&#285;i kun <span class="pn">38</span> vi. Mi
+ nur petas ne fordonu la baptatestojn el via mano, alie vi liverus al la
+ malamiko armilojn kontra&#365; malfeli&#265;ega suferulino. <span
+ class="mg">(Enirante la &#265;ambron enparolas.)</span> Sinjoroj, mi tre
+ &#285;ojas, konati&#285;i kun vi. <span class="mg">(Oni &#349;in a&#365;das
+ parolantan &#285;is la komenco de la sekvonta sceno.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Tre rimarkinda sinjorino!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj tre parolema. Sed anta&#365;en. La afero certe ne estas finita.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;ielo scias &ndash; &ndash; <span class="mg">(eliras)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi komencas nun kompreni, ke estas eble, anka&#365; vivi sen parencaro.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO IX.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro. Gustavo Falk (en arbarista vesto).
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo <span class="mg">(bonkore)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Bonan tagon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(same)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Koran dankon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi venas pro la hereda&#309;o, kiun mi devas ricevi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi do estas la plej malfeli&#265;a el viaj konkurantoj?
+ </p>
+ <span class="pn">39</span>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Nu tion vi ja povas vidi!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, kontra&#365;e, vi &#349;ajnas esti juna kaj sana.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Juna? Certe, sana? Ne, sinjoro, malsana, jam de unu jaro tre malsana.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Pri kio vi do plendas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Pri &#265;io. Preska&#365; &#265;io mankas al mi. Mi ne povas edzi&#285;i
+ kun la amata knabino, kaj de kiam &#349;i estas for de &#265;e ni, mi
+ &#349;ajnas al mi mem kvaza&#365; birdoforigilo, kiu forpelas la
+ paserojn de la &#265;erizujo. Nun vi ja vidas, ke al mi apartenas la
+ heredo, &#265;u ne?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, nu, ne tiel rapide! Anta&#365; &#265;io mi eksciu, kiu vi estas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi tion ne scias? Gustavo Falk mi estas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj la&#365; via vesto arbaristo. Ho, nun mi bone scias.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Vi anka&#365; devas scii, &#265;ar Petro Falk kaj mia patro estis veraj
+ kuzoj.
+ </p>
+ <span class="pn">40</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tio jam estas grava, sed mi devas sciigi vin, ke dua kondi&#265;o estas
+ plenumota, anta&#365; ol vi estas allasebla al la heredo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vere? Ankora&#365; unu? Se la maljuna sinjoro estus sciinta,
+ kiel feli&#265;a li povus fari unu el siaj malri&#265;aj parencoj per
+ kelkmiloj da markoj, li ne estus farinta tiom da kondi&#265;oj. Kredeble
+ li estis maljuna strangulo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Strangulo? Ha, ha, juna viro, vi parolas diable sen&#285;ene pri mia
+ mortinta amiko.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi sufi&#265;e ametas lin, kvankam nur anta&#365; kvin semajnoj mi a&#365;dis
+ pri li la unuan fojon. Sed strangulo li restas, &#265;ar se li estus
+ havinta iom da koreco kaj bonanimeco, tiam li estus demandinta pli frue
+ pri siaj malri&#265;aj parencoj en la patrujo, &#265;ar anka&#365; mia
+ patro estas malri&#265;ega.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(aparte)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Li estas la unua, kiu diras al mi la veron. Tio min &#265;agrenas, sed
+ mi ne povas malla&#365;di lin.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p id="err04">
+ Almena&#365;, se li nur estus doninta pri si kelkajn sciigojn, tiam mi
+ ja estus povinta voja&#285;i &#265;e li a&#365; skribi al li leteron
+ tian: Tiel mi fartas, vi estas ri&#265;a. Pruntedonu al mi kelkmilojn da
+ markoj, por ke mi povu edzi&#285;i kun mia Franjo! Se nun mi heredas de
+ li, la maljunulo e&#265; ne <span class="pn">41</span> havas la &#285;ojon
+ senti, ke li feli&#265;igis dankeman paron. Ekzistas do strangaj homoj
+ en la mondo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi estas prava. Kaj kion vi diros, a&#365;dinte la duan kondi&#265;on,
+ kiun mi ja ne povis meti en la gazeton.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Eldiru! Se honesta viro kaj ellerninta &#265;asisto povas &#285;in
+ plenumi, mi ne mankos.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Li havis malproksiman parencinon, kun kiu vi devas edzi&#285;i.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Kiu? Mi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p id="err05">
+ Jes, certe, vi. Se ne, vi devas rezigni la hereda&#309;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo. <span class="mg">(Volas iri.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Adia&#365;.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Oho! Kien tiel rapide?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Hejmen, &#265;e mian patron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u anta&#365;e vi ne volas vidi la knabinon, kiu scias, &#265;u
+ &#349;i ne pla&#265;os al vi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Se &#349;i estas beleta, &#349;i eble al mi pla&#265;os, sed mi ne edzi&#285;os
+ kun &#349;i, e&#265; se &#349;i sidus en ri&#265;a&#309;oj &#285;is
+ super la oreloj.
+ </p>
+ <span class="pn">42</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Pripensu bone, kion vi faros, junulo, tute subite vi i&#285;os ri&#265;a,
+ povos vivadi senzorge, ne bezonos plu laboradi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Diablo! Mi volas labori, laboradi kaj edzi&#285;i kun mia Franjo. Nur
+ kelkmiloj da markoj farus min kontenta.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ E&#265; tiom vi ne ricevos, se vi estas tiel obstina kaj malafabla.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Ni &#265;asistoj ne estas alie. Do, adia&#365;.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kiu ne akceptas konsilon, ne havos helpon. Vi do ne foriros sen matenman&#285;o?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Mia matenman&#285;o estas glaso da fre&#349;a akvo, a&#365;, dibo&#265;e,
+ glaso da biero.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tion mi ne permesas. Vi ja devas konati&#285;i kun la aliaj parencoj. En
+ tiu &#265;ambro vi trovos societon. Eble poste vi pensos alie pri la
+ edzi&#285;o.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Maltrafe! Cent futojn preter la celtavolo. Mian Franjon mi deziras, mi
+ edzi&#285;os kun &#349;i kiel eble plej balda&#365;! Se vi povas helpi
+ min al tio, maljuna sinjoro, faru &#285;in. Vi certe ne pentos.
+ Primeditu! Vi havos koran &#285;ojon pri ni amba&#365;. Do, &#285;is
+ revido. <span class="mg">(Iras en la flankan &#265;ambron.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">43</span>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(sola)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Li estas bonega junulo! Gratulon, maljuna Falk, la sorto &#349;ajnas
+ bonvoli. Kvankam vi ne povis trovi edzinon la&#365; via korgusto, tamen
+ en via maljuneco al vi ne mankos gefiloj. <span class="mg">(Sonorigas.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO X.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro. Adelgundo Falk (en rajdvesto, kun vipo aperas en la pordo).
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo <span class="mg">(&#265;e la pordo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Silentu, maljuna talpo! La atendado tedas min!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo <span class="mg">(&#265;e la pordo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Sed unu post la alia.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Muti&#285;u, sklavo! La rigardo de miaj okuloj eksplode malfermas &#349;losojn
+ kaj riglilojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, bone, eksplodigu! <span class="mg">(Eliras el la malanta&#365;a
+ pordo.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo<br /> <span class="mg">(al Falk, tre alproksimi&#285;inte)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mi estas Adelgundo Falk, rajd-artistino, fame konata tra la mondo sub la
+ nomo Sinjorino Falkonini.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro<br /> <span class="mg">(levi&#285;as kaj salutas &#349;in ironie
+ kaj ceremonie)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mia nomo estas van der Kapelen, kion vi deziras?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi volas heredi.
+ </p>
+ <span class="pn">44</span>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(sidi&#285;as)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Tion volas multaj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed tuj, anta&#365;en! <span class="mg">(Krakigas la vipon.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u via tempo estas tiom okupita? Vi ja algalopegas al la heredo,
+ anta&#365; &#265;io vi devas diri, kiaj pretendoj &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Pretendoj? Absurde! Mi neniam parolas per vortoj: unu el miaj rigardoj
+ sufi&#265;as, unu rideto mutigas &#265;iun proteston. Mi nomi&#285;as
+ Falk &ndash; el Saksujo &ndash; neniam konis mian patron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Hm, hm, &#265;u vi ne volas ek &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi jam sidas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Pardonu mi petas, ne malbone akceptu &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Malbone akcepti? Absurda frazo! Neniam mi malbone akceptas ion, plivole
+ mi preferas tute ne akcepti. Permesu &ndash; <span class="mg">(elprenas
+ cigaron el ujo)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Senceremonie &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Alumeton, mi petas.
+ </p>
+ <span class="pn">45</span>
+ <p class="s">
+ Petro<br /> <span class="mg">(prezentas alumeton ekbruligitan)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Jen.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo <span class="mg">(prezentas cigarojn)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Vi anka&#365;?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Dankon. Mi estas Holandano &ndash; fumas nur pipon, argilan pipon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Anka&#365; virinoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;e ni ili tute ne fumas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Malsa&#285;o! Fumado &#285;is nun nur aroganteco de l&rsquo; forta
+ sekso. Pro kio virino ne fumu?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Estimata virino, mi nun permesas al mi demandi, kiel kaj kiamaniere vi
+ plenumas la kondi&#265;ojn de la heredo. &#264;u vi ne bonvolas havigi
+ al mi la pruvon, kial vi estas malfeli&#265;a?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi povas diri al vi mian malfeli&#265;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Diru do, ekrakontu.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi havis oficon en cirko Sidoli kaj oni postulis, ke mi rajdu postmorga&#365;
+ sur elefanto kaj ke mi samtempe portu sur mia brako Tom Puc, la
+ malgrandegulon.
+ </p>
+ <span class="pn">46</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tio meritas ribelon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Tial mi eksi&#285;is, pensu do, mi sur elefanta dorso? Neniam!!!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, via doloro estas rajta, tiu estas granda malfeli&#265;o. Nu,
+ bonvolu nur eniri en tiun &#265;ambron, &#285;is la decida ju&#285;ado,
+ tie vi trovos kolegojn kaj e&#265; cigarojn, se la viaj ne sufi&#265;os.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed rapide! Mi ne &#349;atas longda&#365;ra&#309;ojn, entute ne volonte
+ restadas longtempe en unu urbo. Tujeco estas &#265;efa afero. Veni, pla&#265;i,
+ eksciti furoron, iom da skandalo, poste malaperi. Ien alien, ofte
+ libervole, kelkfoje iom devigite. Se mi heredos, mi farigos novan
+ fotografa&#309;on, vi anka&#365; ricevos ekzempleron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kun la vipo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, neniam sen vipo! <span class="mg">(Eliras.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XI.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro. Mustardo (poste Johano Falk).
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Jen venis ankora&#365; maljuna viro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Bone, enkonduku lin.
+ </p>
+ <span class="pn">47</span>
+ <p class="s">
+ Mustardo<br /> <span class="mg">(malfermas la pordon)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Eniru do, sinjoro Falk.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano <span class="mg">(eniras)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mi petas pardonon, se mi malhelpas. Mia nomo estas Johano Falk, mi estas
+ vila&#285;a instruisto.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi nomi&#285;as Falk kaj estas instruisto? &#264;u vi eble havas filinon
+ en Dresdeno?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, sinjoro, kaj mi estas fiera pri mia Franjo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi scias, ke &#349;i sendas al vi &#265;iujn &#349;para&#309;ojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Ne por mi, por siaj gefratoj. Pripensu do la sentadon de patro, devigata
+ akcepti tian donacon, kaj konsentu, ke anka&#365; tio &#265;i igas min
+ tre malfeli&#265;a.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi estas prava. Tio devige malfeli&#265;igas honestan viron. <span
+ class="mg">(Al Mustardo.)</span> Alvoku do la junulon, kiu estis tiel
+ senceremonia. Vi jam scias, tiun kun la verda vesto.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Aha! Mi anta&#365;sentas ion! <span class="mg">(Malfermas la flankan
+ pordon.)</span> Sinjoro Gustavo Falk!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Kion mi a&#365;das &ndash; Gustavo tie &#265;i?
+ </p>
+ <p>
+ <span class="mg">(Mustardo eliras.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <span class="pn">48</span>
+ <h4>
+ SCENO XII.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Jen mi estas! <span class="mg">(Al Johano.)</span> Bona Dio, kion mi
+ vidas? Vi &#265;i tie, Sinjoro Falk?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Vi ja vidas! Koran manpremon! Kiel fartas via patro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Dank&rsquo; al Dio, bonege! &#264;u vi ne havas vian Franjon kun vi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Kiel vi vidas, ne. &#348;i ja estas &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ankora&#365; momenton. Nu junulo, &#265;u vi decidis edzi&#285;i kun la
+ knabino, de kiu dependas la heredo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u tio estas &#265;io, kion vi volas diri al mi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Momente &#265;io.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo <span class="mg">(al Johano)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Nu a&#365;skultu, pa&#265;jo Falk. Tiu &#265;i sinjoro volas, ke mi edzi&#285;u
+ kun alia ol via Franjo. Ne eble. Diru vi mem. &#264;u ne? Neeble!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi ne volas almena&#365; vidi la knabinon, per kiu vi povas fari&#285;i
+ ri&#265;a kaj feli&#265;a?
+ </p>
+ <span class="pn">49</span>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Ri&#265;a, eble, sed feli&#265;a mi i&#285;os nur kun mia Franjo! Nu,
+ tute egale! Vidita ne estas edzigita. Sed vidinte &#349;in, mi tuj
+ foriros.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ni atendu! <span class="mg">(Malfermas la pordon de la kabineto.)</span>
+ Alproksimi&#285;u do, kara infano.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XIII.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Samaj. Franjo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo<br /> <span class="mg">(rapidas en la brakojn de l&rsquo; patro)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mia patro, kara patro!
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ Gustavo <span class="mg">(staras mirante)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Franjo, vi tie &#265;i? Estas tial, ke mi vin ne trovis dome?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Bona Dio! Jen anka&#365; la kuzo Gustavo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo <span class="mg">(ekkrias la&#365;te)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro Holandano, tiun &#265;i mi volas havi!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ja, nun estas tro malfrue.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, ne &#349;ercu! Kial do nun subite tro malfrue? &ndash; Sciu do: tiun
+ &#265;i mi akceptas e&#265; sen heredo.
+ </p>
+ <span class="pn">50</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Geinfanoj, mi klarigos &#265;ion. Petro Falk tute ne mortis.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Des pli bone! Kie li estas? Senprokraste mi volas paroli kun li.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ La maljuna strangulo, kiel bonvole diris la estonta sinjoro
+ superarbaristo, estas mi mem. Kiel knabo mi iris Amerikon. Ri&#265;a je
+ trezoroj, sed malri&#265;a je &#285;ojo mi revenis. Maljuneco ekfrapas,
+ la morto ekstaras malanta&#365; mi, mi ne havas infanojn, kaj tial mi
+ demandas vin amba&#365;: Franjo kaj Gustavo, &#265;u vi volas esti miaj
+ infanoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Amba&#365;.
+ </p>
+ <p>
+ Tutkore.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Tia ri&#265;a beno de Dio en mia maljuneco!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi eksi&#285;os el via ofico, vi lo&#285;os en mia domo kune kun viaj
+ geinfanoj, kaj mi prizorgos pri la cetero.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo<br /> <span class="mg">(kiu dume parolis kun Franjo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Nun mi povas kisi vin tute malka&#349;e.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u mi nun efektive estas via fian&#265;ino?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Kompreneble, kaj en kelkaj tagoj mia edzino. <span class="mg">(Al
+ Petro.)</span> &#264;u ne?
+ </p>
+ <span class="pn">51</span>
+ <p class="s">
+ Petro. <span class="mg">(Ridetante.)</span>
+ </p>
+ <p id="err06">
+ Nur paciencon, paciencon! <span class="mg">(Oni a&#365;das bruon kaj
+ violonon el la flanka &#265;ambro.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XIV.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kio okazas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, sinjoro, la madejro supreniris en la kapojn de la gesinjoroj. Unue
+ ili disputis, nun &#265;io estas ree &#285;ojo kaj &#285;uego.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ili disputis? Do pro kio?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, mi ne scias. Unu el ili postulis notojn kaj speciala&#309;ojn, la
+ sinjorino kun la vipo tion ne volis permesi, &#349;i e&#265; uzis la
+ vipon. Tion malbone akceptis la sinjoro kiu &#265;iam trinkadis, kaj
+ estus fari&#285;inta batalo, se la maljuna sinjorino ne intermiksus sin
+ deklamante frazojn el ia tragedio. Tiam la aliaj ekridis kaj ridante ne
+ povis disputi. Nun denove &#265;iuj estas gajaj kaj la maljuna
+ dancmajstro ludas je danco kiun la dekvarulo aran&#285;as. Jen ili
+ venas.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XV.
+ </h4>
+ <p class="c mg" id="err07">
+ La samaj. Charles Faucon (venas el la flanka &#265;ambro ludante
+ violonon, la aliaj sekvas kantante kaj mar&#349;ante la&#365; muziko je
+ poloneza pa&#349;o). Adelgundo kondukita de Hipolito, S<sup>ino</sup>
+ &#284;ojo kun Gotfrido Falk. Akcipitro (notfarante sekvas). Ili rondiras
+ &#265;irka&#365; la scenejo kaj stari&#285;as en duonrondo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Gesinjoroj, la&#365; la volo de mia mortinta kuzo neniu el vi povas esti
+ la universala heredonto.
+ </p>
+ <span class="pn">52</span>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Ah mon dieu! Je suis perdu!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Abomene! Mia mal&#349;anco!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Se li vivus ankora&#365;, mi lin &ndash; &ndash; &ndash; <span class="mg">(minacas
+ per la vipo)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Ekstrema dispeci&#285;o!
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Kontra&#365; malfeli&#265;o e&#265; dioj vane batalas!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido <span class="mg">(ebrieta)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj vi e&#265; ne estas diino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Akcipitro.
+ </p>
+ <p>
+ Jen bonega fino de artikolo por kelkaj eminentaj gazetoj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sed por iel kompensi viajn voja&#285;elspezojn kaj parte anka&#365;
+ viajn maltrafajn esperojn mi havas la komision, pagi al &#265;iu el vi
+ mil spesmilojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Tia estis la momento, kiam la markizo Poza ekkriis: &ldquo;Ho, re&#285;ino,
+ tamen la vivo estas bela!&rdquo;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Tio min subtenos almena&#365; dum unu jaro super &ndash; &ndash; &ndash;
+ vino.
+ </p>
+ <span class="pn">53</span>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi iros Svisujon, por tie vivadi kiel privatulino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Akcipitro.
+ </p>
+ <p>
+ La fino de l&rsquo; artikolo nur i&#285;os pli bona, pli ekscitanta per
+ tio.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, kia &#285;ojo por mia edzino kaj mia bubo! Ni nun povas komenci
+ malgrandan negocon, mi ne bezonos plu dancadi &ndash; &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Ek&#285;oju, Dresdena &#265;efapla&#365;disto, vi perdas konkuranton,
+ &#265;ar nun oni jam ne apla&#365;dos la&#365; komando.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Akcipitro.
+ </p>
+ <p>
+ Haltu, gesinjoroj, nur parlamente! Mi proponas toaston: vivu la kuzo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#264;iuj.
+ </p>
+ <p>
+ Vivu, li vivu!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi dankas por via bondeziro, kaj mi &#285;ojas povi diri al vi, ke via
+ deziro jam plenumi&#285;is.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#264;iuj<br /> <span class="mg">(mirege kaj scivole)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kiel do? Kio estas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ La klarigo venos poste, nun ni volas kunsidi kaj gaje matenman&#285;i.
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (<span style="letter-spacing:0.3em">Kurteno</span>.)
+ </p>
+ <hr class="mallonge" />
+ <span class="pn">54</span>
+ </div>
+ <div id="k2">
+ <span class="pn">55</span>
+ <h2>
+ Tie &#265;i oni<br /> parolas Esperante
+ </h2>
+ <h3>
+ Unuakta komedio de T. Williams (1859)
+ </h3>
+ <div class="c">
+ tradukita kaj aran&#285;ita de M. Hankel.
+ </div>
+ <img src="images/image1.png" width="50" height="63"
+ alt="[Dekoracia ilustraĵo]" />
+ </div>
+ <div class="personaro" style="max-width: 22em">
+ <span class="pn">56</span>
+ <h4>
+ PERSONOJ:
+ </h4>
+ <ul class="personaro">
+ <li>
+ Majoro Raten
+ </li>
+ <li>
+ Sinjorino Julieta Raten, lia edzino
+ </li>
+ <li>
+ Sinjoro Bergwald
+ </li>
+ <li>
+ Sinjorino Bergwald, lia edzino
+ </li>
+ <li>
+ Elza, ilia filino
+ </li>
+ <li>
+ Viktor Dubois
+ </li>
+ <li>
+ Berta, servistino
+ </li>
+ <li>
+ Policano
+ </li>
+ <li>
+ Komisiisto
+ </li>
+ </ul>
+ <div class="mg">
+ Loko: Dresden. Tempo: Hodia&#365;.
+ </div>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <span class="pn">57</span>
+ <div class="c">
+ <img src="images/image2.png" width="389" height="165"
+ alt="[Illustration: Scenejo]" />
+ </div>
+ <h4>
+ SCENO I.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Bele meblita &#265;ambro. Elza aran&#285;as florojn, Berta vi&#349;as
+ tablojn kaj objektojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Nun mi aran&#285;as la florojn kaj tiam &#265;io estos preta! La luontoj
+ povas veni! Ke ili nur venu! Certe ili vidos la grandan afi&#349;on: Tie
+ &#265;i oni parolas Esperante. <span class="mg">(&#348;i montras la afi&#349;on
+ kaj remetas &#285;in en la fenestron.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Sed estis granda laboro! De la kvina matene hodia&#365; mi penas kaj
+ laboras.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ja helpis al vi, kaj nun la &#265;ambroj estas en bona ordo kaj tre
+ komfortaj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, la gastoj estos kontentaj! Ni donos al ili la tutan eta&#285;on,
+ kaj ni lo&#285;os en la kvara, sub la tegmento. Sub la tegmento en tiu
+ &#265;i varmega semajno de A&#365;gusto!
+ </p>
+ <span class="pn">58</span>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Tio estis ja la deziro de miaj gepatroj ludoni la lo&#285;ejon dum la
+ kongreso. Tial ni &#265;iuj lernis ja Esperanton tiel fervore. Anka&#365;
+ vi, Berta, efektive bone parolas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta<br /> <span class="mg">(rigardas la florojn)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Fra&#365;lino, aldonu tiun &#265;i belan filikon al la rozoj!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Filikon? Vi scias la nomon? Mi &#309;us volis ser&#265;i &#285;in en la
+ vortaro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, fra&#365;lino, mia kuzo la policano, donis al mi bukedon de rozoj
+ kaj filiko.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u via kuzo, la policano anka&#365; donis al vi mirtojn kaj
+ violetojn?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, certe, fra&#365;lino!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Vi estas feli&#265;a knabino! Ho ve, mi neniam revidos la &#265;arman
+ sinjoron, kiu al mi donacis violetojn en Parizo!
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO II.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Sinjorino Bergwald eniras el pordo 2.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Fine la dormo&#265;ambroj estas pretaj. Nur la &ldquo;Manolon&rdquo; oni
+ ne ankora&#365; sendis. <span class="mg">(La sonorilo <span class="pn">59</span>
+ de pordo 3 eksonas.)</span> Eble jen, vidu Berta. <span class="mg">(Eniras
+ komisiisto.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Komisiisto.
+ </p>
+ <p>
+ Mi alportas la objektojn a&#265;etitajn de Sinjoro Bergwald: manol,
+ skribma&#349;inon,&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Bona Dio! Kion do mia edzo pensas? Li deziras ludoni &#265;ambrojn pro
+ profito, kaj li elspezis jam multe da mono. La tuta familio vizitis
+ Esperantajn kursojn dum tri monatoj.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO III.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Eniras Sinjoro Bergwald el pordo 3, alportante &#309;urnalojn.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Estas la &#265;efafero, la &#309;urnaloj! Niaj gastoj deziros revidi
+ siajn gazetojn. <span class="mg">(&#264;iuj elprenas unu a&#365; du el
+ ili kaj elvokas.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jen la Revuo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jen Lingvo Internacia kaj Tra la Mondo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Ho jen, tute nova gazeto!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Estas &ldquo;La Bela Mondo&rdquo;. &#264;arma titolo, &#265;u ne?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj &#285;ia enhavo! Estas belega! Mia kuzo, la policano, konas
+ presiston, li ricevis unu el la provaj ekzempleroj.
+ </p>
+ <span class="pn">60</span>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi a&#265;etis tiujn &#265;i &#309;urnalojn?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, mia kara. Donace mi ilin ne ricevis.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ &#284;is nun estis nur elspezoj. Nun ni pripensu la enspezojn. Kiom do
+ ni ricevos por niaj &#265;ambroj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Mi pensas eble dudek Markojn po semajno.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu, sinjoro. Diru 10 spesmiloj, tio ne &#349;ajnas tiel multe.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kion vi scias pri spesmiloj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Mia kuzo, la policano, klarigis al mi la aferon. Li diris, ke dum la
+ kongreso vi donos al mi la salajron en spesmiloj &ndash; 20 spesmiloj
+ monate.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kie do estas la tarifo, alportu &#285;in Elza.
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Elza alportas grandan kartonon.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Jen, pa&#265;jo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(post ser&#265;ado en la tarifo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mia bona infano tio ne estas ebla. Mi ja ne ankora&#365; havas la
+ profiton. Ni ja &#265;iuj havos <span class="pn">61</span> iom da &#285;eno,
+ sed post la kongreso ni &#265;iuj lo&#285;os en Weisser Hirsch, tiam
+ aliaj laboros kaj ni havos la plezuron!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Tio estas nenio! Mi denove dezirus iri Parizon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta<br /> <span class="mg">(faras signon de monricevo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj mi sinjoro? <span class="mg">(Eksonas la sonorilo 3.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, eble luontoj! Rapide, rapidege &#265;ion en ordon. Elza forprenu
+ vian florkorbon, kuru, kuru!
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Elza kun la korbo eliras je pordo 1.)
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO IV.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Berta enkondukas sinjorinon Raten kaj sinjoron Viktor Dubois per pordo
+ 3.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Venis gesinjoroj kiuj deziras lo&#285;ejon. <span class="mg">(Eliras el
+ pordo 3.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kie do estas la vortaro? <span class="mg">(Ekprenas &#285;in.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Kiajn &#265;ambrojn vi ludonos?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald <span class="mg">(en embaraso)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kion vi deziras? Momenton! Momenton! <span class="mg">(Li malfermas la
+ vortaron.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor <span class="mg">(pli la&#365;te)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kiajn &#265;ambrojn vi estas ludononta?
+ </p>
+ <span class="pn">62</span>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Onta &ndash; inta &ndash; anta &ndash; mi &#265;ion forgesis!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Julieta Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Eble mi povas helpi. &#264;u vi ludonos tiun &#265;i belan &#265;ambron?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, certe mi ludonos, nun mi komprenas, la du &#265;ambrojn dekstre,
+ kune kun tiu &#265;i komuna salono, 20 Mark semajne.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Dek spesmiloj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, 10 spesmiloj, jen la tabelo. Estas tre simpla afero, &#265;iam la
+ duono.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Tio estos bona profito por ni, &#265;iam la duono, bonege, mi kalkulos.
+ <span class="mg">(Rigardas sur la tarifon.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mi prenas la du &#265;ambrojn, bonvolu alportigi mian kofron kaj sendi
+ al mi la servistinon. <span class="mg">(Sidi&#285;as en se&#285;on al&#349;ovitan
+ de Viktor, babilas kun li.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald <span class="mg">(al sia edzo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Estas iom malfacila afero por mi, esti luigantino, &#265;ar mi estas el
+ la familio von Bl&#252;cher. <span class="mg">(Al sinjorino Raten, tre
+ majeste.)</span> Mi sendos mian servistinon. <span class="mg">(Eliras je
+ pordo 3.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj mi skribos la kontrakton. <span class="mg">(Eliras pordo 3.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">63</span>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO V.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Julieta. Viktor.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj nun, sinjoro, mi denove esprimas al vi mian sinceran dankon pro la
+ peno, kiun al vi ka&#365;zis mia embaraso.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ La plezuro servi tian &#265;arman sinjorinon estas sufi&#265;e da
+ rekompenco.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Kia malfeli&#265;o ke sur la lasta stacio mia edzo kaj mi perdis unu la
+ alian. Mi en la kupeo, li ekstere kun la limonado &ndash; kaj jen la
+ vagonaro forveturis!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ La malfeli&#265;a edzo! Li kuris, kuris, kuregis, sed la vagonaro
+ forrapidegis. Li nun estos senkonsola!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Tiu kara bonulo! Li havas la plej bonan koron de l&rsquo; mondo, sed nun
+ certe li estas kolera pro zorgo rilate al mi. Kion fari en tiu &#265;i
+ fremda urbo sen vi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Mi havas bonan ideon. Mi legis, ke la policanoj de Dresdeno lernis
+ Esperanton, ili vin helpos. Jen unu el ili! <span class="mg">(De l&rsquo;
+ fenestro.)</span> Ho, sinjoro policano, mi petas. <span class="mg">(Al
+ Julieta.)</span> Anka&#365; en Parizo la policanoj nun lernas
+ Esperanton, bona, bonega afero!
+ </p>
+ <span class="pn">64</span>
+ <p class="s">
+ Policano.<br /> <span class="mg">(Oni vidas momenton Berta malfermantan
+ la pordon.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi bezonas mian helpon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, sinjoro. Tiu &#265;i sinjorino perdis sian edzon dum la voja&#285;o,
+ li eble alvenos per alia vagonaro, bonvolu konduki lin tien &#265;i!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Policano.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjorino priskribu al mi la sinjoron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Li estas granda, havas longan barbon, grizan &#265;apelon kun granda
+ verda stelo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Policano.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;apelon kun stelo? Bonege, mi lin trovos. <span class="mg">(Klini&#285;ante
+ eliras.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Nun mi iom &#349;an&#285;os mian vesta&#309;on, mia edzo ja certe balda&#365;
+ venos.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj nun mi komencos ser&#265;i mian an&#285;elon. Ho, sinjorino, en tiu
+ &#265;i urbo lo&#285;as la plej &#265;arma fra&#365;lino de la mondo,
+ sed mi ne scias kie, mi ser&#265;os &#349;in. Mi renkontis &#349;in sur
+ balo en Parizo, mi nur konas &#349;ian anta&#365;nomon &ldquo;Elza&rdquo;!
+ Mi faris tiun longan voja&#285;on por trovi &#349;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Vi estas enami&#285;inta?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Perfekte! Mi ne laci&#285;os en la ser&#265;ado!
+ </p>
+ <span class="pn">65</span>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mi deziras bonan sukceson. Adia&#365;. <span class="mg">(Foriras
+ ridetante.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Agrabla sinjorineto, sed tute ne komparebla al mia &ldquo;Elza&rdquo;!
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO VI.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald <span class="mg">(pordo 3)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Pardonu sinjoro, mi forgesis ion. Bonvolu pagi la duonon de la luprezo
+ anta&#365;e.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Kial vi tion diras al mi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kial ne? &#264;u via edzino havas la monujon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ La sinjorino ne estas mia edzino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kio do &#349;i estas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Estas mia, mia konatino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(rigardas en la vortaron)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Konatino? Kio tio estas? Mi esperas, ke &#265;io estas en bona ordo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza <span class="mg">(eniras tra pordo 1)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Viktor kaj Elza rekonas unu la alian.
+ </p>
+ <span class="pn">66</span>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;ielo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro Viktor. <span class="mg">(Malla&#365;te.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kion vi deziras?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Pa&#265;jo, mi nur forgesis mian tran&#265;ilon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Mia an&#285;elo, mia Elza!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ne perdu tempon, la aliaj &#265;ambroj ne estas preta.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Jes pa&#265;jo, sed mi tuj revenos.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Mia kara sinjoro, &#265;u vi havas alian &#265;ambron haveblan?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, la malgrandan &#265;ambron maldekstre.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Mi &#285;in luprenos, tuj luprenos. Jen dek spesmiloj, kara estonta
+ bopatro! <span class="mg">(Donas monon al Sinjoro Bergwald kaj rapide
+ eniras la pordon 4.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO VII.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(rigardas en la vortaron)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Bopatro? Eble insulto? Ne estas en la <span class="pn">67</span>
+ vortaro. Sed jen la mono! Bona ideo skribi sur afi&#349;on: Tie &#265;i
+ oni parolas Esperante.
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Eniras Sinjorino Bergwald kun Berta, kiu brosas boton.)
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO VIII.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Imagu nur, tiu &#265;i Berta postulas duoblan salajron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ne eble.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Tamen eble. Mi havas duoblon da laboro. <span class="mg">(Sonorilo
+ eksonas el la &#265;ambro de Julieta, pordo 2.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kuru, kuru rapide, nia lo&#285;antino sonorigas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Nova sinjorino servota, tion mi ne povas. <span class="mg">(Iras en la
+ &#265;ambron de Julieta.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ludonis la malgrandan &#265;ambron al la juna sinjoro por 10
+ spesmiloj. Bonege, &#265;u ne?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Mi havos novan silkveston?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ni vidos, vidos, eble!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta<br /> <span class="mg">(revenas kun la &#349;uoj de Julieta)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Nun mi devas purigi alian paron da &#349;uoj! &#264;u vi donos al mi
+ duoblan salajron?
+ </p>
+ <span class="pn">68</span>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kial vi povas esti tiel malmodesta?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ne estas malmodesta. Mia kuzo, la policano diras, duobla laboro
+ meritas duoblan salajron. &#264;u vi volas &#285;in doni a&#365; ne?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro kaj Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe ne!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Tiam, gesinjoroj, brosu mem la botojn de viaj luantoj, mi &#285;in ne
+ faros. Jen la anta&#365;tuko kaj la broso, mi prenas mian liberecon!
+ Adia&#365;! <span class="mg">(Forkuras.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO IX.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kion fari nun? Idino de la familio von Bl&#252;cher ne povas brosi
+ &#349;uojn!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Sed ni &#285;in devas fari, ni ludonis la &#265;ambrojn kun servado.
+ <span class="mg">(La sonorilo de Julieta a&#365;di&#285;as.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald<br /> <span class="mg">(demandas &#265;e la pordo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kion vi deziras? Kompreneble la sinjorino deziras la &#349;uojn, helpon
+ je la vestigado poste teon kaj tiel plu! Estas nea&#365;dite!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Se vi ne volas helpi la sinjorinon, mi &#285;in faros.
+ </p>
+ <span class="pn">69</span>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, ne, vi certe ne devas, mi &#285;in faros. Ho, miaj praavoj! Se vi
+ scius, ke idino de la familio von Bl&#252;cher devas purigi &#349;uojn!
+ <span class="mg">(Eniras la &#265;ambron de Julieta.)</span>
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Sonorigado de la alia flanko.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(frapas al la pordo de Viktor)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Li anka&#365; postulas la botojn. Tie ne estas helpo, mi devas, devas
+ fari &#285;in. <span class="mg">(Prenas la anta&#365;tukon.)</span> Mi
+ ne estas el la familio von Bl&#252;cher, sed tio estas tute kontra&#365;a
+ al mia inklino. Tamen &ndash; &ndash; <span class="mg">(la sonorilo de
+ la pordo 3 eksonas)</span>. Diablo, jen la sonorilo de la lo&#285;ejo.
+ Mi devas malfermi.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO X.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (En tiu &#265;i momento Viktor kaj Elza malfermas la du pordojn 1 kaj
+ 4.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Se mi nur scius, &#265;u sinjoro Viktor venis pro mi!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Servisto! Servanto! &ndash; Ho &#265;ielo, la objekto de mia amo, ne
+ estis fantomo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Vi sinjoro, vi lo&#285;as en nia domo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Feli&#265;a hazardo kondukis min tien &#265;i!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Mi kredis, ke vi forgesis min!
+ </p>
+ <span class="pn">70</span>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Vin forgesi, neniam, neniam, ho fra&#365;lino Elza.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Kial do vi venis Dresdenon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Por trovi vin, mia adorata!
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XI.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Revenas Bergwald, la du pordoj brue estas fermataj.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Diablo! Kia terura trablovo! <span class="mg">(Eniras sinjoro Raten.
+ Kolonia uniformo, tre mal&#285;entile.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Kial vi forkuris sinjoro? Vi lasis min sur la &#349;tuparo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald. <span class="mg">(Brosante boton.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Pardonu, mi a&#365;dis ion tie &#265;i.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas la &#349;upurigisto de tiu &#265;i gastejo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ &#348;upurigisto?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Servisto, lakeo, se vi tion preferas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Tute ne sinjoro, mi nur faras tion pro komplezemo je miaj lo&#285;antoj.
+ <span class="mg">(Frapas al la pordo de Viktor.)</span> Sinjoro, jen
+ viaj botoj. <span class="mg">(Viktor iom <span class="pn">71</span>
+ malfermas kaj prenas ilin.)</span> Ne sinjoro, mi estas la posedanto de
+ tiu &#265;i domo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Vi do ludonas lo&#285;ejojn?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, sed mi nun &#265;iujn fordonis.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Diablo! Kial vi ne forprenis la anoncon: lo&#285;ejojn! tie &#265;i oni
+ parolas Esperante? &#264;u vi opinias, ke mi nur eniris por vidi vian
+ malinteresan viza&#285;on? Cetere, kiuj estas viaj luantoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjorino kaj sinjoro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Kiel? Kia sinjorino kaj sinjoro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Pardonu, mi estas Dresdena domposedanto, mi ne bezonas respondi viajn
+ demandojn. Krom tio vi &#349;ajnas tre ekscitita!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Ekscitita, ata, ota! &#264;ielo, malbenite, ate, ote! Mi do devas esti
+ ekscitita. Mi alvenis per a&#365;tomobilo, &#265;ar lokomotivo ne estis
+ havebla! Miaj okuloj estas plenaj de polvo. Donu al mi akvon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Akvon?
+ </p>
+ <span class="pn">72</span>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Certe! Por ellavi la polvon el miaj okuloj. <span class="mg">(Vidas la
+ florojn.)</span> Jen, tio sufi&#265;os. <span class="mg">(El&#309;etas
+ la florojn, lavas al si la okulojn.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro! Vi difektas mian tapi&#349;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten<br /> <span class="mg">(sekigante la manojn per la kurteno)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Tio ne difektos &#285;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Miaj kurtenoj! Ho ve! Mi alportas mantukon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Ne necese! <span class="mg">(Al&#349;ovas se&#285;on.)</span> Sidi&#285;u!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Dankon! Mi ne estas laca!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten <span class="mg">(ordonema)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Sidi&#285;u!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald <span class="mg">(malla&#365;te)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u mi alvoku policanon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten<br /> <span class="mg">(anka&#365; sidi&#285;as, multe pli afable)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas fra&#365;lo a&#365; edzo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Edzo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Mi estas kontenta. Vi havos kompaton kun malfeli&#265;a edzo kiel mi.
+ </p>
+ <span class="pn">73</span>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Dio mia!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Mi vivis dudek jarojn en la kolonioj, fine la hotentotoj min tedis, mi
+ revenis E&#365;ropon kaj edzi&#285;is kun juna bela hispanino .&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.
+ kaj nun&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kion li diros al mi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Ni estis tiel feli&#265;aj! Per Esperanto ni trovis unu la alian,
+ Esperanto estis la lingvo de nia amo. Mi deziris &#285;ojigi mian
+ edzinon per la vizito de la kvara kongreso. Kaj nun, kiam en la lasta
+ stacio mi alportis al &#349;i bulkojn, &#349;i anka&#365; petis
+ limonadon. Mi iras alporti &#285;in ne rimarkante, ke la dek minutoj
+ pasis &ndash; jen la vagonaro forveturas kun mia edzino kaj juna bela
+ dan&#285;era Franco.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Dan&#285;era Franco?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, li estis kun ni en la sama kupeo! Ili ne parolis unu vorton kune,
+ dum la voja&#285;o, sed nun mi vidas la ruzon, ili volis forkuri &ndash;
+ la limonado nur estis preteksto. Sed mi ilin trovos! Mi ilin mortigos!
+ Mi ilin polverigos, mi ilin disrompos kiel &ndash; <span class="mg">(li
+ ekkaptas la florvazon)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro! Estas Saksa porcelano!
+ </p>
+ <span class="pn">74</span>
+ <p class="s">
+ Raten <span class="mg">(residi&#285;as)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, al mi diris policano, ke tiaj personoj eniris tiun &#265;i
+ domon, montru ilin al mi, montru al mi viajn lo&#285;antinojn. <span
+ class="mg">(Ekstaras kaj pu&#349;as la se&#285;on kontra&#365; la
+ planko.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Trankvili&#285;u, sinjoro! Vi detruas la domon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Montru viajn lo&#285;antinojn!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald <span class="mg">(al si mem)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Dio mia! Se la juna sinjorino estas la forkurinta edzino! Ni &#265;iuj
+ estus perditaj!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten<br /> <span class="mg">(ekstarante kaj renversante sian se&#285;on)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Vi rifuzas montri al mi vian lo&#285;antinon?
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XI.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Sinjorino Bergwald eniras, pordo 3.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jen mia edzino, dank&rsquo; al Dio, luma ideo! Sinjoro, mia lo&#285;antino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Kiel, tiu maljunulino?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Maljunulino? Mi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Diru jes, a&#365; ni &#265;iuj estas perditaj!
+ </p>
+ <span class="pn">75</span>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas la lo&#285;antino de tiuj &#265;i &#265;ambroj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, diru jes!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Je-e-e-e-es.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Ekvidinte vin, sinjorino, miaj suspektoj koncerne tiu &#265;i domo tute
+ malaperis. Mi ser&#265;os alie, kaj poste mi revenos en la
+ Centralhotelon. Trovonte ilin mi &ndash; mi &ndash; <span class="mg">(kun
+ bruo eliras)</span>.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XII.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, kiu estis tiu &#265;i persono?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kiu li estas? Certe iu sova&#285;ulo, re&#285;o de la kanibaloj a&#365;
+ iu &#265;efrabisto. Sed ni ne devas perdi tempon <span class="mg">(frapas
+ al la pordo 2)</span>. Ho, sinjorino, havu la bonecon, mi devas tuj
+ paroli kun vi!
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XIII.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Eniras Julieta.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Kun mi sinjoro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe sinjorino. Vi estas kulpa de granda embaraso, en kiun vi &#309;etis
+ honorindan viron kiel min per via terura edzo.
+ </p>
+ <span class="pn">76</span>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mia edzo!
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Elza aperas en la pordo 1 kaj a&#365;skultas.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, sinjorino. Via edzo, de kiu vi forkuris sub preteksto de bulko
+ kaj limonado.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mia edzo estis tie &#265;i? Ho, kial vi tion ne al mi diris?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;ar li volis mortigi vin kaj la junan francon, la partoprenanton de
+ via forkurado.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Kion mi a&#365;das! La partoprenanto de &#349;ia forkuro! Terure! <span
+ class="mg">(Rapide malaperas.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Forkuro, sinjoro! Kiel vi tion riskas diri! &#264;ielo, en kia terura
+ situacio mi min trovas! Mia edzo estas tiel &#309;aluza, li faros ion
+ malbonan en sia erara opinio! Mi &#265;ion al li klarigos, kie li estas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Li parolis pri la Centralhotelo, la plej proksima angulo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mi tien iros. Mi nur prenos mian &#265;apelon. <span class="mg">(Eniras
+ &#349;ian &#265;ambron pordo 2.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">77</span>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XIV.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, kial ni do elmetis la anoncon: Tie &#265;i oni parolas Esperante. El
+ tio la tuta malfeli&#265;o rezultis!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Trankvili&#285;u mia kara, bonvolu nur pretigi kafon kaj teon por niaj
+ gastoj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Fantomoj de miaj praavoj! Ne vidu la malhonoron de via malfeli&#265;a
+ idino! <span class="mg">(Eliras.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XV.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Julieta<br /> <span class="mg">(revenas el sia &#265;ambro kun &#265;apelo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ La hotelo je la angulo, vi diris sinjoro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jes sinjorino, mi &#285;in al vi montros. <span class="mg">(Malla&#365;te.)</span>
+ Estus mortigo se li &#349;in trovus tie &#265;i! <span class="mg">(La&#365;te.)</span>
+ Mi montros, mi montros! &ndash;
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Bergwald kaj Julieta eliras el pordo 3.)
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XVI.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Elza el pordo 1, iom poste Viktor el pordo 4.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza<br /> <span class="mg">(falinte en apogse&#285;on)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u tio estas ebla! Sinjoro Viktor forkuris kun edzini&#285;ita
+ virino! <span class="mg">(Eltiras naztukon.)</span> Terure!
+ </p>
+ <span class="pn">78</span>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Fine ili &#265;iuj foriris! Ho la objekto de mia adorado! Mia kara fra&#365;lino
+ &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Forlasu min! Foriru de mi, via agado estas malhonesta, perfida.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;ielo! Kion do mi faris?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Mi &#265;ion a&#365;dis, sinjoro. &#264;u vi povas nei, ke vi alvenis
+ tien &#265;i kun sinjorino, kun edzini&#285;ita sinjorino &ndash; kun
+ kiu vi forkuris?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;arma fra&#365;lino, mia vorto de honoro: mi &#349;in vidis la
+ unuan fojon hodia&#365; matene en la vagonaro. <span class="mg">(Metas
+ la manon al sia koro.)</span> Je la honoro de Franco, fra&#365;lino, mi
+ amas nur unu sinjorinon en la vasta mondo kaj tiu estas via &#265;arma
+ persono. Mi tion &#309;uras je tiu &#265;i maneto!
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Genufleksas anta&#365; Elza. Eniras sinjoro Bergwald kun kafopledo.)
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XVII.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Hallo! Kio tio estas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;ielo, mia patro!
+ </p>
+ <span class="pn">79</span>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ La estonta bopatro!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(starigas la pledon sur tablon)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Klarigu al mi la aferon, sinjoro, kial mi vin trovas en la sintenado de
+ &#349;uisto je la piedoj de mia filino?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, la senmorta &#348;ekspir diras: &ldquo;Mallongeco estas la
+ animo de l&rsquo; sprito&rdquo;. Mi havas la honoron peti la manon de
+ via infano por edzi&#285;o.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas freneza?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, certe. Mi amas &#349;in kaj &#349;i amas min.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kiel, post kvin minutoj? Tion mi &#265;esigos! Mi postulas ke vi tuj
+ forlasu mian domon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Tute ne, sinjoro, mi pagis por unu semajno kaj mi restos. Unue mi havos
+ mian kafon. <span class="mg">(Sidi&#285;as apud la tablo.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Mi &ndash; mi sufoki&#285;os pro kolero! Kaj &#265;ion ka&#365;zis la
+ infera anonco: Tie &#265;i oni parolas Esperante!
+ </p>
+ <span class="pn">80</span>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XVIII.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Raten <span class="mg">(pordo 3, kolerege)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mi do estis prava! Policano diris al mi ke mia edzino lo&#285;as en tiu
+ &#265;i domo. Mi estas bonkora, trankvila viro, &#285;is nun mi estis
+ dol&#265;a kiel &#349;afido, sed nun mia kolero eksplodos &ndash; donu
+ al mi mian edzinon! <span class="mg">(Kaptas Bergwald je la brusto.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Lasu min, vi krispas mian &#265;emizeton!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Vi ne volas? Mi mem &#349;in trovos. <span class="mg">(Eniras la &#265;ambron
+ de Julieta, pordo 2.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Tio estas tro multe. Mi alvokos policanon! Kial do ili &#265;iuj lernis
+ Esperanton, se ili nun ne al ni helpos!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Bonege, kunvoku la tutan policanaron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten. <span class="mg">(Revenas.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Strange, mi rigardis en la &#349;rankon, sub la liton, sed nenie ia
+ sinjorino Raten. Tamen mi vidis &#349;iajn vestojn kaj &#265;apelojn.
+ <span class="mg">(La&#365;tege.)</span> Sinjoro, kie estas mia edzino?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ &#348;i &ndash; &#349;i &ndash; &#349;i eliris.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Eliris? &#348;i do estis tie &#265;i?
+ </p>
+ <span class="pn">81</span>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Nu jes, &#349;i estis. &#348;i &#309;us iris al la Centralhotelo por
+ trovi vin.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Mensogulo! Vi denove trompas min. Jen alia &#265;ambro, mi supozas, ke
+ &#349;i sin ka&#349;as tie. <span class="mg">(Volas eniri la &#265;ambron
+ de Viktor.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.<br /> <span class="mg">(Levi&#285;as kaj ekstari&#285;as inter
+ Raten kaj pordo 4.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Diablo! Neniu eniru en mian propran &#265;ambron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Fulmo kaj tondro! La malbenita juna fripono. <span class="mg">(Kriegante.)</span>
+ Kie estas mia edzino?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ne scias.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Vi mensogas, vi pagis la kondukiston de la fervojo por ke li forveturu
+ sen mi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Kia neebla ideo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Fripono! Donu al mi mian edzinon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Gardu vin, sinjoro. <span class="mg">(Alprenas atakan sintenadon.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Bona Dio! Se vi volas rompi al vi la kapojn, ne faru &#285;in super mia
+ nova tapi&#349;o.
+ </p>
+ <span class="pn">82</span>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, vi donos al mi tujan kontentigon. Mi neniam voja&#285;as sen
+ pistoloj. <span class="mg">(Elprenas paron el sia po&#349;o, donante unu
+ el ili al Viktor.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, vi estas efektiva bifsteko.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, post du minutoj vi estos mortigita hundo!
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XIX.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Sinjorino Bergwald poste Julieta. Pordo 3.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoroj, kion vi faras, kio tio estas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.<br /> <span class="mg">(Rigardas el la fenestro.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Jen mia edzino kun policano! Ili venas tien &#265;i, kia stranga afero!
+ Mi min ka&#349;os post la kurtenoj kaj nun a&#365;skultu: kiu el vi
+ perfidos mian &#265;eeston tiu ricevos kuglon en la cerbon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, kial mi skribis: Tie &#265;i oni parolas Esperante!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.<br /> <span class="mg">(Parolante malanta&#365;en.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Mi dankas vin, sinjoro policano! Sed kion vi havas, kial vi havas tiajn
+ ektimigitajn mienojn? &#264;u io okazis dum mia foriro? &#264;u mia edzo
+ estis tie &#265;i? &#264;u iu el vi lin vidis?
+ </p>
+ <span class="pn">83</span>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ne!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ne!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Ne!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Des pli bone <span class="mg">(al Viktor)</span> &#265;ar se li vin
+ trovus sinjoro, mi ne scias kio okazus.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Fulmo kaj tondro, &#349;i timas por tiu bubo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mia kara edzo estas tiel &#309;aluza! <span class="mg">(Al sinjorino
+ Bergwald.)</span> Se li nur estis vidinta la afablan manpremon de via
+ edzo kiam mi eniris la pordon &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald <span class="mg">(Tremante.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Tute ne, tute ne, mi ne premis al vi la manon. Mi jam sentas la kuglon
+ inter miaj &#349;ultroj!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.<br /> <span class="mg">(Iom mirigita al Viktor.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Mi estas certe, ke vi rimarkis la kolerajn rigardojn de mia edzo en la
+ kupeo, kiam vi hazarde rigardis min. <span class="mg">(Viktor forte
+ balancas la kapon.)</span> Mi efektive kredas, ke li estis &#309;aluza
+ je vi! Je vi, kiu mortas pro amo al juna fra&#365;lino, kun kiu vi
+ konati&#285;is en Parizo, sur balo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Balo? Parizo? <span class="mg">(Stre&#265;as la kapon el la kurtenoj.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">84</span>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj kiun vi tiel fervore amas, ke vi traveturis tian longan vojon por
+ retrovi &#349;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Kion &#349;i diras? <span class="mg">(Rapidegas anta&#365;en, suben&#349;irante
+ la kurtenojn.)</span> &#264;u tio estas efektive vera, ke vi amas ian
+ alian?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mia edzo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gesinjoroj Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ La kurtenoj!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Kion vi volas diri, sinjoro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, certe, mi &#285;in scias. La juna fra&#365;lino estas mia filino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Via filino? Vi neniam diris, ke vi havas filinon! Montru &#349;in,
+ montru al ni vian filinon! <span class="mg">(Elza eniras dum la lastaj
+ vortoj.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jen venas mia filino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Ah, &#265;arma fra&#365;lino. Tute malsimila al la gepatroj. Junulino,
+ &#265;u tiu &#265;i bela fremdulo enami&#285;is je vi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.<br /> <span class="mg">(Ruzete rigardante Viktoron.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Almena&#365; li tion diras.
+ </p>
+ <span class="pn">85</span>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj li estas sincera! <span class="mg">(Al la gepatroj.)</span> Miaj
+ karegaj gesinjoroj, mi petas, donu al mi la manon de via &#265;arma
+ infano, mia patro estas tre ri&#265;a: Dubois kaj kompanio, strato San
+ Lazaro en Parizo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Dubois kaj kompanio, strato de Lazaro, bone, mi konas la firmon,
+ ekzistas dua en Afriko. Kia azeno mi estis! <span class="mg">(Subite.)</span>
+ Prenu &#349;in, junulo, &#349;i estas la via! Estu benitaj miaj infanoj!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Pardonu, mi estas la patro. Mi priparolos la aferon kun mia edzino, kaj
+ se &#265;io estas en bona ordo, mi ne scias, kial ni ne akceptu lin kiel
+ bofilon? Nova vorto kiun mi lernis!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.<br /> <span class="mg">(Kisas la manon de Elza.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Kia feli&#265;ego!
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XX.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Berta kaj policano eniras. Berta embarasate klini&#285;as.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Nu Berta, &#265;u vi revenas? &#264;u vi nun pensas alie?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, sinjorino, mia kuzo la policano diras, ke por Esperanto oni devas
+ ion oferi, Esperanto estas ideala afero!
+ </p>
+ <span class="pn">86</span>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro policano, vi estas prava! Per esperanto kaj via helpo mi
+ retrovis mian edzinon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Per Esperanto mi vin trovis!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Vivu Esperanto!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Policano.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu, anka&#365; mi per Esperanto trovis fian&#265;inon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj mi akiris bofilon! &#264;u ne estis bone meti en la fenestron:
+ </p>
+ <p class="c">
+ Tie &#265;i oni parolas Esperante?
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (<span style="letter-spacing:0.3em">Kurteno</span>.)
+ </p>
+ <hr class="mallonge" />
+ </div>
+ <div id="k3">
+ <span class="pn">87</span>
+ <h2>
+ La Renkonto
+ </h2>
+ <h3>
+ Komedieto originale verkita
+ </h3>
+ <div class="c">
+ de Marie Hankel.
+ </div>
+ <img src="images/image1.png" width="50" height="63"
+ alt="[Dekoracia ilustraĵo]" />
+ </div>
+ <div class="personaro" style="max-width: 8em">
+ <span class="pn">88</span>
+ <h4>
+ PERSONOJ:
+ </h4>
+ <ul class="personaro">
+ <li>
+ Ruso
+ </li>
+ <li>
+ Anglino
+ </li>
+ <li>
+ Francino
+ </li>
+ <li>
+ Italo
+ </li>
+ <li>
+ Germano
+ </li>
+ <li>
+ Kelnero
+ </li>
+ </ul>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <span class="pn">89</span>
+ <h4>
+ SCENO:
+ </h4>
+ <p class="c">
+ Restoracio. <span class="mg">(Kelnero kun telertuko, aran&#285;as
+ objektojn.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Voja&#285;anto <span class="mg">(eniras)</span>.<br /> <span class="mg">(Ruso,
+ Polo a&#365; alia fremdulo diras en sia nacia lingvo.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ &#348;ajnas esti la &#285;usta loko! <span class="mg">(Diras la nomon de
+ la tiea restoracio.)</span> Mi skribis al la firmo Cook pri mia voja&#285;o
+ al Norvegujo. Cook al mi respondis, ke mi trovos tie &#265;i kunvoja&#285;ontojn
+ je tiu &#265;i horo. Nun mi atendos. <span class="mg">(Al kelnero,
+ montrante la karton de la trinka&#309;oj.)</span> Vinon! <span class="mg">(Eltiras
+ el sia po&#349;o rusan a&#365; polan gazeton, legas.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino <span class="mg">(eniras)</span>.
+ </p>
+ <p id="err08">
+ <span lang="en">O, I think I am right here.</span> <span class="mg">(Nomas
+ la restoracion.)</span> <span lang="en">O yes, all right. I wrote to
+ Cook about a voyage to Denmark, Sweden and Norway. The office sent me a
+ letter &ndash; o yes, all right! Here I am to find my fellow travellors.
+ There a gentleman is sitting, perhaps he is one of the company. I&rsquo;ll
+ ask him.</span> <span class="mg">(Rimarkante la kelneron.)</span> <span
+ lang="en">Some tea, please. Courage now, courage! Sir, o please, I want
+ to ask you, if you are one of the travellors, who are to meet here
+ today?</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso <span class="mg">(ruse)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mi tre beda&#365;ras, mi ne komprenas.
+ </p>
+ <span class="pn">90</span>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p lang="en" id="err09">
+ Seems to me, the gentleman does not understand english? How is it
+ possible? That is a great pity, I hoped so to find good company. I am so
+ sorry. What countryman are you?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso <span class="mg">(ruse)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mi beda&#365;ras, mi ne komprenas ian anglan vorton. <span class="mg">(Germane,
+ iom &#349;anceli&#285;e.)</span> <span lang="de">Verstehen Sie
+ vielleicht Deutsch?</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p id="err10">
+ <span lang="en">What did you say? I did not understand you. O it is
+ horrid! I so hoped to enjoy my journey, now I lose all hope for any
+ pleasure!</span> <span class="mg">(La kelnero aportas teon.)</span>
+ <span lang="en">I thank you! But o, no, no! Please hot, hot, hot!</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Kelnero.
+ </p>
+ <p>
+ <span lang="en">Yes!</span> <span class="mg">(Post minuto alportas
+ varmegan lakton.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino <span class="mg">(eniras)</span>.
+ </p>
+ <p id="err11">
+ <span lang="fr">C&rsquo;est juste ici, je pense!</span> <span class="mg">(Nomas
+ la restoracion.)</span> <span lang="fr">C&rsquo;est &#231;a, c&rsquo;est
+ juste! J&rsquo;ecrivais &#224; l&rsquo;office de Cook &#224; cause d&rsquo;un
+ voyage &#224; Danemark, la Suede et la Norv&#232;ge. Je veux voir le
+ monde un peu, je dezire faire des connaissances agr&#233;ables. C&rsquo;est
+ pour &#231;a, que j&rsquo;&#233;crivais a Cook. Il m&rsquo;&#233;crit
+ que je trouverai ici dans le restaurant</span> <span class="mg">(nomo)</span>
+ <span lang="fr">&#224; cette heure bonne soci&#233;t&#233;, des
+ compagnons agr&#233;ables.</span> <span class="mg">(Al la kelnero.)</span>
+ <span lang="fr">Du chocolat, s&rsquo;il vous plait. Voil&#224; un
+ monsieur, voici une jeune dame! Ah madame, ai-je l&rsquo;honneur de voir
+ une des dames partoprenantes au voyage &#224; Danemark?</span>
+ </p>
+ <span class="pn">91</span>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p id="err12">
+ <span lang="en">O I am very sorry, I don&rsquo;t understand you. I can
+ not make out what you mean. It is a great misfortune, that we are
+ speaking different languages.</span> <span class="mg">(Kelnero alportas
+ &#265;okoladon. &#264;iuj sidi&#285;as apud apartaj tabloj kun malgajaj
+ mienoj.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo <span class="mg">(eniras)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ <span lang="it">Ecco mi arrivato! Devo trovar qui i miei compagni di
+ viaggio, come dice la lettera di Cook. &ndash; Va bene, vi sono qualque
+ signore e signori.</span> <span class="mg">(Alparolas la tri gesinjorojn
+ unu post la alia, &#265;iu el ili skuas la kapon.)</span> <span lang="it">Scusi,
+ mi chiamo .&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;., sono venuti qui per trovar i
+ compagni di viaggio? &ndash; Non capiscono l&rsquo;italiano? &ndash; Nea
+ anche Lei? &ndash; Peccato! &ndash;</span> <span class="mg">(Al kelnero,
+ kiu neas.)</span> <span lang="it">Parli italiano? &ndash; Ma che cosa si
+ deve fare? Dami un bicchiere di limonada!</span> <span class="mg">(Sidi&#285;as
+ malesperante.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano <span class="mg">(eniras, esperante)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;efkelnero! Glason da biero! <span class="mg">(La gastoj &#265;iuj
+ ekstari&#285;as.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso.
+ </p>
+ <p>
+ Kion mi a&#365;das! Esperanto!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p>
+ Kia surprizo! Nia kara lingvo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ O sinjoro, vi parolas Esperante?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo.
+ </p>
+ <p>
+ Fine, fine! Kia feli&#265;o!
+ </p>
+ <span class="pn">92</span>
+ <p class="s">
+ Ruso.
+ </p>
+ <p>
+ Nun ni povas paroli pri nia afero!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas kunvoja&#285;onto?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ Vi estas nia bona an&#285;elo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo.<br /> <span class="mg">(Al kelnero alportante la bieron.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Kaj vi estas nia an&#285;eleto, nun ni ne estos plu mutaj &#349;afoj, ni
+ estos feli&#265;aj homoj. <span class="mg">(Al la germano.)</span>
+ Sinjoro, ni dankas vin, &#285;is nun ni ne povis kompreni unu la alian.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Mi tre &#285;ojas, ke mi elparolis la sor&#265;an vorton. Nun ni ja
+ povas sidi&#285;i kune. Sed, karaj amikoj kaj samideanoj, permesu al mi
+ demandon. Kial vi ne tuj provis nian lingvon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso.
+ </p>
+ <p>
+ Neniu min &#285;is nun komprenis.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p>
+ Kiam mi parolis esperante, oni alportis al mi froma&#285;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ Al mi oni alportis mineralakvon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj mi, gesinjoroj, estis en granda dan&#285;ero! Mi parolis esperante,
+ la homoj miris, paroletis malla&#365;te, faris signon tiel <span
+ class="mg">(tu&#349;as la frunton)</span> ili <span class="pn">93</span>
+ kredis, ke mi estis freneza! Ili volis meti min en sanigejon, en
+ frenezulejon. Tiam mi &#309;uris ne plu diri unu esperantan vorton, mi
+ &#309;uris silenti pri Esperanto!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso.
+ </p>
+ <p>
+ Mi faris la saman.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p>
+ Anka&#365; mi &#309;uris.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ Mi same.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Bone, bone, bonege! Kia malsa&#285;a &#309;uro! Kaj tamen tre
+ kompreneble. Kiom da malbono ni &#265;iam devis a&#365;di pri nia
+ lingvo! &#284;i estas utopio, sensenca&#309;o, miksa&#309;o, neebleco,
+ morte naskita infano! Nu, feli&#265;e la infano vivas kaj ridas, &#285;is
+ nun &#285;i nur ludis, balda&#365; &#285;i estos matura homo, kiu
+ laboros kaj plenumos gravajn taskojn. Sed karaj amikoj, permesu alian
+ demandon. Vi diras, ke vi ne komprenis unu la alian, vi &#349;ajnas al
+ mi kleraj, instruitaj personoj, vi voja&#285;as en Germanujo, kial do mi
+ petas, vi ne lernis la germanan lingvon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso.
+ </p>
+ <p>
+ Por diri la veron, mi ja komprenas kaj parolas la germanan lingvon sufi&#265;e
+ bone. Sed oni min plej ofte ne komprenas, tial mi parolas germane
+ nevolonte.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Nu bone! <span class="mg">(Al la anglino.)</span> Sed vi sinjorino? Via
+ nacio estas parenca al la nia, vi estas niaj <span class="pn">94</span>
+ kuzoj, niaj karaj gekuzoj, vi do amas nian germanan lingvon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, sinjoro, mi ne scias. Ho jes, mi &#285;in ne malamas, sed mi tute ne
+ havis la eblecon lerni &#285;in. En mia urbeto ne ekzistis germana
+ instruisto; Esperanton mi lernis el &ldquo;The whole of Esperanto&rdquo;
+ de &#264;efe&#265;, sen instruisto.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Mi tion komprenas. <span class="mg">(Al la Francino.)</span> Sed vi
+ sinjorino, kial vi ne lernis germanan?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ O, sinjoro, pardonu, mi ne volas ofendi vin, sed germana lingvo &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, parolu nur, mi petas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ La germana lingvo estas terure malfacila. Mi provis lerni &#285;in. Sed
+ nek mi nek mia bona instruistino povis elparoli la dikajn vortojn.
+ Kontra&#365;e Esperanto, kiel bele &#285;i sonas. Sed germanan, pardonu
+ mi ne povis lerni tiun teruran lingvon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Ho ve, kion mi devas a&#365;di! <span class="mg">(Al la Italo.)</span>
+ Sed vi sinjoro, kian motivon vi havis por ne lerni la germanan, anglan a&#365;
+ francan lingvon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ilin lernis, mi lernis kvin lingvojn en mia lernejo.
+ </p>
+ <span class="pn">95</span>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Des pli bone! Vi do havis la eblecon de interparolado kun tiuj &#265;i
+ sinjorinoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo.
+ </p>
+ <p>
+ Tute ne sinjoro, mi lernis la lingvojn, sed mi ilin ne scias paroli. Mi
+ forgesis la malmulton kiun mi lernis, mi ne povas diri unu solan frazon
+ en ia lingvo krom mia patra lingvo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;iam la sama: oni lernas kaj lernas, kaj poste oni ne povas paroli!
+ Tute alia afero en nia ne&#365;trala lingvo. Ni povas paroli, babili, la&#365;
+ kor&#285;ojo, vi certe nun havos tre plezuran voja&#285;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso.
+ </p>
+ <p>
+ Mi esperas trovi belajn vidinda&#309;ojn por fotografio, <span class="mg">(al
+ la Anglino)</span> vi anka&#365; estas fotografistino, &#265;u ni
+ laboros kune?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, certe! Mi vin helpos. Ni suprenrampos la montojn, tramigradas la
+ valojn, kaj vespere ni rivelos niajn bildojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino <span class="mg">(al la Italo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas artisto, sinjoro? Vi havas kajerujon kaj kolorigilojn,
+ mi anka&#365; desegnas, mi deziras lerni pentri, mi tre deziras
+ perfektigi min.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo.
+ </p>
+ <p>
+ O sinjorino. Mi estas feli&#265;a instrui vin! Jes, certe, mi estas
+ pentristo. Mi sopiras je nordaj pejza&#285;oj, la &#349;tonegoj, la
+ fjordoj estos miaj modeloj.
+ </p>
+ <span class="pn">96</span>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ Ni desegnos kaj pentros kune!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Mi anta&#365;diras al vi multegan plezuron. Sed ne forgesu min, mi
+ petas, sendu al mi po&#349;tkartojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#264;iuj.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, certe, nia bonfaranto!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Via vera bonfaranto estas la Esperanto, estas D<sup>ro</sup> Zamenhof.
+ </p>
+ <p class="c">
+ Vivu Esperanto, vivu Zamenhof!
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (<span style="letter-spacing:0.3em">Kurteno</span>.)
+ </p>
+ </div>
+ <div id="tpnotoj">
+ <h5>
+ Notoj de la tekstpreparinto:
+ </h5>
+ <p>
+ Sube estas listo de preseraroj, kiun mi &#349;an&#285;is:
+ </p>
+ <table summary="listo de korektoj" style="margin: auto;">
+ <tr>
+ <th>
+ Originale
+ </th>
+ <th>
+ Korekte
+ </th>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err01">viro extremement sa&#285;a</a>
+ </td>
+ <td>
+ viro <b>extr&#234;mement</b> sa&#285;a
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err02">montras exercises et grand battement</a>
+ </td>
+ <td>
+ montras <b>exercices</b> et grand battement
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err03">heredanto kaj ĉiuokazo</a>
+ </td>
+ <td>
+ heredanto kaj <b>ĉiuokaze</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err04">havas la ĝoĵon</a>
+ </td>
+ <td>
+ havas la <b>ĝojon</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err05">devas resigni la heredaĵon</a>
+ </td>
+ <td>
+ devas <b>rezigni</b> la heredaĵon
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err06">bruon kaj violinon</a>
+ </td>
+ <td>
+ bruon kaj <b>violonon</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err07">ludante violinon</a>
+ </td>
+ <td>
+ ludante <b>violonon</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err07">muziko je polonesa pa&#349;o</a>
+ </td>
+ <td>
+ muziko je <b>poloneza</b> pa&#349;o
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err08">O jes, all right</a>
+ </td>
+ <td>
+ O <b>yes</b>, all right
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err08">vojage to Denmark</a>
+ </td>
+ <td>
+ <b>voyage</b> to Denmark
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err09">good kompany</a>
+ </td>
+ <td>
+ good <b>company</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err10">I loose all hope</a>
+ </td>
+ <td>
+ I <b>lose</b> all hope
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err11">cause d&rsquo;un vojage</a>
+ </td>
+ <td>
+ cause d&rsquo;un <b>voyage</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err11">Du chokolat</a>
+ </td>
+ <td>
+ Du <b>chocolat</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err11">partoprenantes au vojage</a>
+ </td>
+ <td>
+ partoprenantes au <b>voyage</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err12">I kan not make out</a>
+ </td>
+ <td>
+ I <b>can</b> not make out
+ </td>
+ </tr>
+ </table>
+ </div>
+<pre xml:space="preserve">
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by
+August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ ***
+
+***** This file should be named 35743-h.htm or 35743-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ http://www.gutenberg.org/3/5/7/4/35743/
+
+Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and
+the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned
+images of public domain material from the Google Print
+project.)
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+ </body>
+</html>
diff --git a/35743-h/images/image1.png b/35743-h/images/image1.png
new file mode 100644
index 0000000..f5688fe
--- /dev/null
+++ b/35743-h/images/image1.png
Binary files differ
diff --git a/35743-h/images/image2.png b/35743-h/images/image2.png
new file mode 100644
index 0000000..b324019
--- /dev/null
+++ b/35743-h/images/image2.png
Binary files differ
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..26faae1
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #35743 (https://www.gutenberg.org/ebooks/35743)
diff --git a/old/35743-h.htm.2020-02-06 b/old/35743-h.htm.2020-02-06
new file mode 100644
index 0000000..f8d7230
--- /dev/null
+++ b/old/35743-h.htm.2020-02-06
@@ -0,0 +1,5964 @@
+<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
+
+<!DOCTYPE html
+ PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN"
+ "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd" >
+
+<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo">
+ <head>
+ <title>
+ Tri Unuaktaj Komedioj
+ </title>
+ <style type="text/css" xml:space="preserve">
+
+body {padding-right: 20%; padding-left: 20%;}
+div#titolpagho, div#k1, div#k2, div#k3 {text-align: center; line-height: 2.0; margin: 4em;}
+div#autoroj {text-align: left; line-height: 1.0; font-weight:bold; margin: auto; width: 9em; font-size: 130%;}
+div#presejoj {text-align: left; line-height: 1.0; margin: auto; max-width: 20em;}
+div#enhavo {text-align: center; margin: 4em;}
+div.personaro {padding-top: 2em; padding-bottom: 4em; margin: auto; text-align: center;}
+ul.personaro {text-align: left; list-style-type: none;}
+div.sceno {padding-bottom: 2em;}
+h2 {font-size: 2em; word-spacing:1ex; text-align: center;}
+h3 {font-size: 1.5em; word-spacing:1ex; text-align: center;}
+h4 { font-size: 1em; text-align: center;}
+h5 { font-size: 1em; text-align: left;}
+hr.mallonge {width: 15%;}
+a {text-decoration:none;}
+sup {font-variant: normal;}
+td {padding: 0 0.3em;}
+td.titolo { text-align: left; word-spacing:1ex; margin-left: 1em; text-indent: -1em;}
+td.numero {text-align: right; vertical-align: top;}
+.mg {font-size: small;}
+.c {text-align: center;}
+p.s {text-align: center; text-indent: 0em;}
+img {text-align: center; padding-top: 1em; padding-bottom: 1em;}
+div#tpnotoj {border: dashed 1px; padding: 0.5em; margin: 1.5em 10%;}
+.pn {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;}
+div.piednoto {
+ border-style: dashed;
+ border-width: 1px;
+ border-color: #000000;
+ font-size: .8em;
+ margin: 10px;
+ padding: 10px;}
+
+</style>
+ </head>
+ <body>
+<pre xml:space="preserve">
+
+The Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by
+August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Tri unuaktaj komedioj
+
+Author: August von Kotzebue
+ T. Williams
+ Marie Hankel
+
+Release Date: April 1, 2011 [EBook #35743]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ ***
+
+
+
+
+Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and
+the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned
+images of public domain material from the Google Print
+project.)
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+ <div id="titolpagho">
+ <h1 style="font-size:230%;word-spacing:1ex;">
+ Tri unuaktaj Komedioj
+ </h1>
+ <div>
+ de
+ </div>
+ <div id="autoroj">
+ <div>
+ A. v. Kotzebue
+ </div>
+ <div>
+ T. Williams
+ </div>
+ <div>
+ M. Hankel
+ </div>
+ </div>
+ <div style="margin-top: 4em;">
+ Ludataj dum la 4<sup>a</sup> Internacia Esperantista Kongreso<br /> en
+ Dresden, A&#365;gusto 1908.
+ </div>
+ <hr class="mallonge" />
+ <div>
+ <b>1908</b>
+ </div>
+ <div>
+ <b>Germanujo:</b> Esperanto Verlag M&#246;ller &amp; Borel, Berlin S.
+ </div>
+ <hr class="mallonge" />
+ <div id="presejoj">
+ <div>
+ <b>Anglujo:</b> British Esperanto Association, London.
+ </div>
+ <div>
+ <b>Danujo:</b> Andr.-Fred. H&#246;st &amp; S&#246;n, Kj&#246;benhavn.
+ </div>
+ <div>
+ <b>Francujo:</b> Hachette et Cie, Paris.
+ </div>
+ <div>
+ <b>Hispanujo:</b> J. Espasa, Barcelona.
+ </div>
+ <div>
+ <b>Italujo:</b> Raffaello Giusti, Livorno.
+ </div>
+ <div>
+ <b>Polujo:</b> M. Arct, Warszawa.
+ </div>
+ <div>
+ <b>Svedujo:</b> Esperanto F&#246;rening, Stockholm.
+ </div>
+ </div>
+ </div>
+ <hr class="mallonge" />
+ <div style="text-align: center;">
+ Presejo de M&#246;ller &amp; Borel G. m. b. H.<br /> Berlin S.,
+ Prinzenstrasse 95.
+ </div>
+ <hr class="mallonge" />
+ <div id="enhavo">
+ <h3>
+ Enhavo.
+ </h3>
+ <table summary="enhavotablo" style="max-width: 30em; margin: auto;">
+ <tr>
+ <th></th>
+ <th>
+ Pa&#285;o
+ </th>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td class="titolo">
+ <a href="#k1"><b>La malfeli&#265;uloj.</b></a> Unuakta komedio de
+ Louis Schneider la&#365; A. v. Kotzebue. Esperantigis Leopold Elb<br />
+ <span class="mg">(Eduard Bloch, Teatra korespondado No. 88.)</span>
+ </td>
+ <td class="numero">
+ 1
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td class="titolo">
+ <a href="#k2"><b>Tie &#265;i oni parolas Esperante.</b></a> Unuakta
+ komedio de T. Williams (1859) tradukita kaj aran&#285;ita de M.
+ Hankel
+ </td>
+ <td class="numero">
+ 55
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td class="titolo">
+ <a href="#k3"><b>La Renkonto.</b></a> Komedieto originale verkita de
+ Marie Hankel
+ </td>
+ <td class="numero">
+ 87
+ </td>
+ </tr>
+ </table>
+ </div>
+ <div id="k1">
+ <h2>
+ La Malfeli&#265;uloj
+ </h2>
+ <h3>
+ Unuakta komedio de Louis Schneider
+ </h3>
+ <div>
+ la&#365; A. v. Kotzebue
+ </div>
+ <hr class="mallonge" />
+ <div>
+ Esperantigis Leopold Elb.
+ </div>
+ <img src="images/image1.png" width="50" height="63"
+ alt="[Dekoracia ilustraĵo]" />
+ <div class="mg" style="text-align: left;">
+ (Eduard Bloch, Teatra Korespondado No. 88.)
+ </div>
+ </div>
+ <div class="personaro" style="max-width: 22em">
+ <h4>
+ PERSONARO:
+ </h4>
+ <ul class="personaro">
+ <li>
+ Petro Falk, plantisto el Ameriko.
+ </li>
+ <li>
+ Sinjorino &#284;ojo, anta&#365;e fra&#365;lino Falk, aktorino
+ </li>
+ <li>
+ Adelgunde Falk, cirkorajdistino
+ </li>
+ <li>
+ Charles Faucon, dancinstruisto
+ </li>
+ <li>
+ Johano Falk, vila&#285;lerneja instruisto
+ </li>
+ <li>
+ Franjo Falk, filino de Johano
+ </li>
+ <li>
+ Gustavo Falk, helparbaristo
+ </li>
+ <li>
+ Hipolito Falk
+ </li>
+ <li>
+ Gotfrido Falk
+ </li>
+ <li>
+ Hieronimus Akcipitro, &#309;urnalraportisto
+ </li>
+ <li>
+ Mustardo, servisto &#265;e Petro Falk
+ </li>
+ </ul>
+ <div class="mg">
+ Dresdeno. Nuna tempo.
+ </div>
+ <div>
+ Simpla &#265;ambro kun unu malanta&#365;a kaj du flankaj pordoj.
+ </div>
+ <hr class="mallonge" />
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <span class="pn">3</span>
+ <h4>
+ SCENO I.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro Falk (simple vestita, sidas apud tablo fumante pipon). Mustardo
+ (eniras).
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Jen vi Mustardo, tiel rapidema? &#264;io preta?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;io. Mi ordonis al la pordisto, lasi supreniri &#265;iun, kiu
+ demandos pri Minher van der Kapelen. Jen, en la anta&#365;&#265;ambro
+ dudek se&#285;oj kaj du kanapoj. Jen <span class="mg">(montras la
+ flankan &#265;ambron)</span>, bona matenman&#285;o: kaviaro, &#349;inko,
+ omarsalato &ndash; nur delikata&#309;oj. &#264;okoladon por la
+ sinjorinoj, bonegajn vinojn por la sinjoroj, e&#265; cigarojn mi tien
+ metigis &ndash; se iu &#349;atus fumadon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Bonege! &#264;io estas prizorgita! &#264;u vi ne estas iom scivola, kial
+ vi faris tiom da preparoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, treege scivolega &ndash; sed kion mi gajnus per demandado? Mi ja
+ konas vin de tridek jaroj kaj mi scias, ke vi neniam parolas pli ol
+ nepre estas necese.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Prava vi estas, sed anka&#365; neprava, la&#365; vidpunkto. En miaj
+ amerikaj plantejoj, &#265;irka&#365;ita de nigra servistaro, kiel &#265;efo
+ de granda komerca <span class="pn">4</span> negoco, mi havis motivon por
+ &#349;pari parolojn. Tie vi estis mia servisto, sed de kiam mi revenis E&#365;ropon,
+ vi estas mia amiko, kaj, la&#365; mia opinio, vi ankora&#365; ne havis
+ okazon por plendi, ke mi ne konfidis al vi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Efektive &ndash; tial mi ja ne komprenas, kial vi atendas hodia&#365;
+ tiom da homoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Miajn heredontojn!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Dio min gardu! Kiel vi min ektimigis! &#264;u eble vi intencas morti?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi jam mortis. Jen <span class="mg">(donas al li gazeton)</span> legu la
+ noton kun la ru&#285;a substreko.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo <span class="mg">(legante)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &ldquo;El la Hago, la 15<sup>an</sup> de Junio.&rdquo; <span class="mg">(Parolas.)</span>
+ Tio ja estas malnova gazeto. <span class="mg">(Legas.)</span> &ldquo;Anta&#365;
+ kelkaj semajnoj tie &#265;i mortis la ri&#265;a amerika plantisto Petro
+ Falk.&rdquo; Kio do? Nu, jen, bona ekzemplo kiamaniere la &#309;urnalistoj
+ mensogas!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ne pretendas, ke ili neniam mensogas, tiun &#265;i fojon tamen ili ne
+ mensogis, sed ili nur tion raportis, kion mi mem al ili sendis.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed vi ja ne estas mortinta!
+ </p>
+ <span class="pn">5</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ E&#265; morteginta, absolute mortinta! Tuj vi ekvidos, kial.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Nu tion iu alia komprenu! <span class="mg">(Legas.)</span> &ldquo;Petro
+ Falk, mortante havis nek edzinon nek infanon, sed nekalkuleblan ri&#265;a&#309;on,
+ a&#365; je kontanta mono a&#365; en bone rentumaj plantejoj. Lia
+ patrolando estis Saksujo, kie la&#365;dire multnombra parencaro lia
+ ankora&#365; ekzistas.&rdquo; &ndash; &#264;u tio estas vera?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Certe.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo <span class="mg">(legas)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &ldquo;En lia testamento li faris heredonton de la tuto tiun el la
+ parencoj, kiu pruvos ke li estas la plej malfeli&#265;a, kaj la
+ plenumanto de la testamento, Minher van der Kapelen, fiksis templimon je
+ la 18<sup>a</sup> de A&#365;gusto, kiam li estos en Dresdeno kaj persone
+ ekzamenos la pretendojn de &#265;iu el la parencaro de la mortinto.&rdquo;
+ Tio ja estas hodia&#365;!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Estas hodia&#365;.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, nun mi komprenas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kion?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Okazos nun kvaza&#365; familia festeno. Sed, &#265;u vi konas viajn
+ parencojn?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ne unu el ili. Mi ja iris Amerikon kiel dekkvarjara knabo.
+ </p>
+ <span class="pn">6</span>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u estas multe da ili?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kredeble, &#265;ar ri&#265;ulo &#265;iam havas multajn parencojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Nu ili ja lar&#285;e malfermos la okulojn, ekvidante la mortintan kuzon,
+ kiu kontente fumas pipon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Provizore ili konati&#285;os kun mi nur, kvaza&#365; mi estus Minher van
+ der Kapelen, plenumanto de la testamento.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Bone.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mallonge: Sola mi ja vivis dum duona jarcento, tio nun komencas fari&#285;i
+ iom enuiga. Mi multe klopodis, kaj ofte mi demandis min, por kiu. Tion
+ mi almena&#365; deziras scii, anta&#365; mia morto. Mian havon mi volas
+ lasi al la plej inda el miaj parencoj, t. e. al la plej malfeli&#265;a.
+ Alie jen alvenus ia senta&#365;gulo, okaze pli proksima, heredus mian
+ havon, kaj mokus min e&#265; ku&#349;antan en tombo. Ne, jam nun mi
+ volas elekti tiun el miaj parencoj, kiu iam fermu miajn okulojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed, se &#265;iuj estas feli&#265;aj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;iuj feli&#265;aj? &#264;u vi ne scias, ke feli&#265;uloj estas
+ tiel same maloftaj, kiel virtuloj?
+ </p>
+ <span class="pn">7</span>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Eble unu ali&#285;as al la alia.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ne &#265;iam! Sed a&#365;skultu! Iu eniris la anta&#365;&#265;ambron. Se
+ tiu estas unu el miaj parencoj, enlasu lin, kaj se venas ceteraj, parolu
+ kun ili, &#285;is kiam mi a&#365;digos la sonorileton, tiam enlasu
+ alian, sed &#265;iam nur po unu, komprenite?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Fidu al mi! <span class="mg">(Eliras el la malanta&#365;a pordo.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO II.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(sola)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Nun, maljuna Petro Falk, montru kian konon pri homoj vi akiris dum
+ kvindek jaroj. Okazos ja strangaj pretendoj kaj seniluzii&#285;oj, sed
+ mi profunde enrigardos en homajn korojn, &#265;ar ofte hered-aferoj
+ malka&#349;as la veran senton kaj karakteron de la homoj.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO III.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro Falk. Gotfrido Falk (eniras el la malanta&#365;a pordo, iomete
+ ebria).
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, la lakeo al mi diris, ke mi trovos matenman&#285;on en tiu
+ &#265;i a&#365; en la apuda &#265;ambro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kun kiu mi havas la honoron paroli?
+ </p>
+ <span class="pn">8</span>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;i tie mi ne vidas matenman&#285;on, do mi supozas, ke en tiu
+ &#265;ambro &ndash; <span class="mg">(montras la apudan &#265;ambron)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi mem kondukos vin tien, kiam mi scios&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Kredeble Minher van der Kapelen? Mi supozas tion sekve de via tuta
+ ekstera&#309;o. Mi estas la heredanto de la maljuna Falk, de tiu amerika
+ ri&#265;egulo, lia nepridubebla heredanto.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vere? Tiam vi devus esti la plej malfeli&#265;a el liaj
+ parencoj, kiel vi tion volas pruvi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Minher van der Kapelen, oni estas tre malfeli&#265;a kun neniam
+ satigebla soifo, kiel la mia.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, &#349;ajnas al mi, ke hodia&#365; vi jam iom satigis &#285;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Malprave! Mi ja iomete provis, sed la plena satigado de mia soifo estas
+ ekster la limoj de ebleco, kaj &#309;us pro tio mi deziregas tiun ripete
+ cititan matenman&#285;on &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tamen mi petas, havu paciencon, nur por kelkaj minutoj, por ke mi anta&#365;e
+ eksciu, kiugrade vi estas parenco de la mortinta sinjoro Falk.
+ </p>
+ <span class="pn">9</span>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p id="err03">
+ Mi ne precize scias. &ndash; Lia nomo estas Falk, anka&#365; la mia
+ estas Falk; li posedis monon; mi tian speciala&#309;on nur periode
+ posedas, mi do estas lia nerefutebla heredanto kaj &#265;iuokaze mi
+ estas plensenca.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Se vi ne havas alian pruvon de parenceco!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Mian grandegan soifon, &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ E&#265; tio kredeble ne estos akceptata kiel pruvo. &#264;u vi do estas
+ el Saksujo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, el Hanovero! &ndash; Sed ni priparolu tion &#265;e la jam citita
+ matenman&#285;o.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi beda&#365;ras! Nur tiam, kiam mi konvinki&#285;os, ke ia pruvita
+ rajto pri pretendo &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu, sinjoro. &#264;u mia nomo ne estas Gotfrido Falk,
+ nepridisputeble Falk. &ndash; Mia patro ofte rakontis al mi, ke li havis
+ fraton, &#265;u tiu cirkonstanco ne supozigas, ke mi eble estas la nevo
+ de la Amerikano, tiom pli, ke tiu frato anka&#365; estis nomata Petro,
+ kaj la antikva legendo pri Petro en la fremdlando eble &ndash; &ndash;
+ &ndash;
+ </p>
+ <span class="pn">10</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sufi&#265;as, sinjoro! Mi ja nun vidas, kun kiu mi havas aferon, kaj, se
+ vi ne povas alporti ian pruvon &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Ni intertempe transiru al tiu ofte citita matenman&#285;o, &#265;ar vi
+ ne povas imagi, kiel terure neplezura interparolado pligrandigas mian
+ soifon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ne estas mia kulpo, ke tiu &#265;i konversacio &#349;ajnas al vi
+ neplezura.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ja ne ripro&#265;as vin, mi konas mian fatalon! &ndash; Heredi?
+ &ndash; Neeble! &ndash; Nekredeble ke mi ia foje faru lotgajnon? Tute
+ never&#349;ajne! Tia estas mia sorto! Mi estus bonega viro, se mi havus
+ monon. &ndash; Kredu &#285;in, mi petas, mia kara plenumanto de
+ testamento. &ndash; Mi ja ne povas havi monon, &#265;ar mia soifo estas
+ multe tro granda. &ndash; &#264;u vi plene komprenas tion? &#265;u vi
+ komencas kompati mian malfeli&#265;on? Jen, mi nature estas talentplena
+ viro, mi multon lernis, kaj kion mi ekkaptas, tio al mi sukcesas:
+ muziko, pentrado, literaturo, sed tio, kion oni nomas orda vivo, estas
+ kontra&#365; mia naturo. &#264;io, kion vi povas diri al mi: &ldquo;doma&#285;e
+ pro viaj kapablecoj, laboru, tiam vi prosperos&rdquo; &ndash; tion mi ja
+ anka&#365; diras al mi mem, kiam mi ne havas monon. Sed kiam mi havas
+ monon, &#265;iuj prudentaj frazoj fori&#285;as kaj komenci&#285;as gaja
+ vivado. &ndash; La maljuna Falk vere nenie povus meti sian monon pli
+ bone ol &#265;e mi.
+ </p>
+ <span class="pn">11</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;e ni en Holando oni transsendus tian homon, kia vi estas, en la
+ koloniojn, tie oni lernas laboradon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Anka&#365; tiu &#265;i frazo estas konata al mi, sed same tiel senefika
+ kiel la ceteraj. &ndash; Mi ne estas malbonulo, mi ne havas malbonajn
+ emojn, sed mi havas soifon &ndash; mi povas labori, sed tio ne amuzas
+ min. Tiel estas, tia estas la afero!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kiel oni povas paroli tiel prudente, kaj tamen esti ebria jam frumatene?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ne estas ebria, sinjoro, nur gaja, nur ekscitita, tion vi ne
+ komprenas. Entute, mi neniam ebrii&#285;as &ndash; almena&#365; la&#365;
+ tio, kiel mi komprenas la ebriecon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Dio helpu min.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Nu mi pensas, ke ni plej bone iru al man&#285;o. E&#265; se mi nenion
+ heredus, ne ekzistas ia sufi&#265;a ka&#365;zo por malgastemeco, tiom
+ pli ke mi supozas, ke tiu matenman&#285;o estos pagata el la hereda
+ monsumo. Vi certe ne estos tiel bonkore stulta por pagi vian oficon el
+ via propra monujo. Jen la diferenco, minher, mi estas tia malsa&#285;ulo,
+ ke mi pagas festenojn el mia po&#349;o tiel longe kiel &#285;i enhavas
+ ion. Matenman&#285;oj estas mia malfeli&#265;o, precipe se ili iom longe
+ da&#365;radas.
+ </p>
+ <span class="pn">12</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kia strangulo vi estas! Tamen pli agrabla ol vi &#349;ajnis al mi
+ komence. Preska&#365; mi volus provi &ndash; &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Min plibonigi? Min igi prudenta? Jam multaj provis, sed mi povas certigi
+ vin, ke tio estus tute sensukcesa penado, tial mi pensas, ke ni &#265;esu
+ tiun &#265;i dialogon kaj iru man&#285;i &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi estas prava! Vi ja estas ne plibonigebla.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi ne venos kun mi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi beda&#365;ras, mi atendas ankora&#365; aliajn heredontojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Doma&#285;e, mi ne amas man&#285;i sola. Kiam mi estas sola, mi fari&#285;as
+ pensema kaj &#265;agrena pri mia malorda vivado. En societo mi sentas,
+ ke la aliaj ne estas pli bonaj ol mi, tio redonas al mi moralan forton.
+ Venu balda&#365;! <span class="mg">(Kantas.)</span> &#284;uu la vivon&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tiu &#265;i malfeli&#265;ulo almena&#365; ne intencas trompi min! Jen
+ vanta vivo, neniam li pliboni&#285;os. <span class="mg">(Sonorigas.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">13</span>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO IV.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro Falk. Hipolito Falk.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito<br /> <span class="mg">(tre afable kaj komplezeme).</span>
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, mi estas tre malfeli&#265;a!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tion vi diras kun tiel gaja mieno, ke vere estas necesa via propra
+ certigo por kredigi &#285;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ La &#349;ajno trompas. La ekstera formo estas gaja, la vera aganta forto
+ de mia personeco, la akira&#309;o de mia morala konscienco estas
+ nefortika, neanima, &ldquo;dispecigita&rdquo;!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Dispecigita? Kompatinde! Kiun mi havas la honoron vidi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Hipolito Falk. &#284;is anta&#365; kelkaj semajnoj la plej feli&#265;a
+ viro, la plej senzorga, lokita en la plej alta socia pozicio, nun, kiel
+ mi jam diris &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Dispecigita! Bone! Sed kiajn pretendojn &#265;i tiu dispecigiteco donas
+ al vi por la heredo de mia mortinta amiko?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ La malplej dubindajn. Mi estas el Saksujo, nomata Falk kaj malfeli&#265;a.
+ </p>
+ <span class="pn">14</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj el kio konsistas tiu malfeli&#265;o?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ El artikolo de la Berlina &#309;urnalo de la kvina de Januaro. Por tion
+ komprenigi mi devas fari al vi priskribadon de mia anta&#365;a stato. Vi
+ ja scias, en kia embaraso estas &#265;iu familio de kortega a&#365;
+ sekreta konsilano pro da&#365;remaj dancantaj gastoj &#265;e siaj festoj
+ kaj vesperaj aran&#285;oj. Vi anka&#365; scias, kiel malagrable estas
+ por mastrinoj havi dektri personojn je tablo. &ndash; Vi certe scias,
+ kun kiaj klopodoj la necesaj kantistoj estas akireblaj okaze de jubileo
+ a&#365; festa tagman&#285;o. Jen, sinjoro, tia mi estis! Mi estis la
+ &ldquo;dekkvara&rdquo;, se ie kunman&#285;is dektri, &ndash; mi
+ dancadis, kaj tie zorgis pri dancistoj, kie edzinigeblaj filinoj estis
+ provizotaj &ndash; mi kantadis kiel dua tenoristo a&#365; unua basisto,
+ kie ajn oni festman&#285;is.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tio ja &#349;ajnas al mi tute amuziga vivado kaj tamen vi estas
+ dispecigita?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Ekstreme! &ndash; &#308;urnalartikolo ruinigis min.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tio jam okazis al multaj. Sed mi tamen ne komprenas &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ La &#309;urnalo enhavis noton, ke iu vivas en Parizo, kiu faras metion
+ kiel &ldquo;dekkvarulo&rdquo;.
+ </p>
+ <span class="pn">15</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Dekkvarulo? Kio tio estas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Tio anka&#365; estas tia viro, kiu ebligas tagman&#285;ojn de dektri
+ personoj, el kiuj neniu deziras morti. Tiu viro do estas mia rivalo, mia
+ konkuranto, nur kun la diferenco, ke li akceptis kontantan pagon. Fi! Mi
+ &#285;in faras senpage, nur por la man&#285;a&#309;o. Oni ridis pri la
+ dekkvarulo en Parizo, sed oni hontis plue inviti min, la dekkvarulon en
+ Dresdeno. Ili preferas &#349;pari la dektrian por eviti la dekkvaran.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, nu! Vi do efektive ne plu ekzistas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, mi ne ekzistas! Malesperante pro la neokupitaj vesperoj mi fari&#285;is
+ apla&#365;disto. &ndash; Mi &#285;is nun neniel estis teatroamanto,
+ &#265;ar tie oni ne vesperman&#285;as kaj la konfitejo ne bezonas
+ dekkvarulon. Nun mi devas &#265;iuvespere iri tien, mi devas apla&#365;dadi
+ e&#265; kiam mi ne amuzi&#285;as. Tio estas tre maldol&#265;a, sinjoro!
+ Kaj vi ne povas imagi, kiom tio lacigas pulmon kaj manojn. Kie aliaj
+ amuzi&#285;as, tie mi devas labori &#285;is &#349;vitado.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi do ne farus &#285;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Facile dirita! Kie do mi pasigus la vesperojn? En societo mi devas esti.
+ En teatro estas varme; bona lumigado; delikataj manieroj; <span
+ class="pn">16</span> krom tio oni povas partopreni en la diskutado la
+ sekvantan matenon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ La&#365; &#265;io de vi dirita, mi ekkonis unu el tiuj enigmaj personoj
+ troveblaj nur en urbego.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ La tuta enigmo estas, ke mi ne havas monon, ke mi partoprenas en &#265;iu
+ plezuro, kaj ke &#265;ie mi estas afable akceptata.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi havas nenion kaj partoprenas en &#265;io, bonvolu klarigi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Tre simple. Kiel mi plenigas la vesperojn mi jam rakontis. Je tagman&#285;o
+ mi &#265;iam lasas min regali, &#265;iu hotelmastro &#349;atas min,
+ &#265;ar mi amuzas la gastojn kaj incitas al trinkado. Restas nur la
+ matenman&#285;o, por tiu mi anka&#365; estas &#265;iam preparita. &#264;iun
+ tagon okazas almena&#365; unu enterigo kun la granda pompo, mi almetas
+ la nigran ve&#349;ton, la krepon &#265;irka&#365; mian cilindron kaj
+ nigrajn gantojn. <span class="mg">(Faras &#265;ion, kion li diras.)</span>
+ Jen mi aperas kiel longjara amiko de l&rsquo; mortinto, trinkas &#265;okoladon
+ kaj madejran vinon, mi en&#349;ovas min en kale&#349;on kiel malnova
+ konato de l&rsquo; enterigota, faras samtempe novajn rilatojn kaj &#285;uas
+ agrablan veturadon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi a&#365;skultas kaj admiras. Feli&#265;e anka&#365; mi jam zorgis pri
+ matenman&#285;o.
+ </p>
+ <span class="pn">17</span>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ E&#265; se ne, mi instigus vin, tion fari. Estu kompleza, lasu min
+ heredi. Vere mi estas nedan&#285;era homo, kontenta je malmulto, mi
+ vivas tiel kviete kaj simple.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(ridetante)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Vi ja vidos. Bonvolu eniri en tiun &#265;ambron. Tie vi trovos
+ kunheredanton kaj matenman&#285;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu, ke anta&#365;e mi aran&#285;as mian tualeton. La krepo restas,
+ &#265;ar mi funebras pro mortinta parenco. Por la matenman&#285;o
+ blankan kravaton, por la kunheredantoj multkoloran ve&#349;ton kaj por
+ deca ekstera&#309;o helajn gantojn <span class="mg">(aran&#285;as sian
+ tualeton la&#365; diro)</span>. Jen! Preta! Mi tre &#285;ojas konati&#285;i
+ persone kun viro, kies famo alportis jam tiom da bono.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Neeble!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Tio ne malhelpas; estas &#285;entila frazo, agrabla al &#265;iu. Gardu
+ min en favora memoro, kaj disponu pri mi &#265;e &#265;iu okazonta&#309;o,
+ kie oni havas varmajn man&#285;a&#309;ojn. <span class="mg">(For, en la
+ &#265;ambron flanken.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(sola)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Pli kaj pli amuzige! Mi ja estis preparita por iu ajn stranga&#309;o,
+ sed la personoj iom superas miajn atendojn. <span class="mg">(Sonorigas.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">18</span>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO V.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro, Franjo Falk (kun timema riverenco envenante).
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi ne volas alproksimi&#285;i, mia bela infano?
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Franjo faras kelkajn pa&#349;ojn.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kia estas via nomo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Franjo Falk.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas malfeli&#265;a?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi estas filino de brava vila&#285;a instruisto. Mia patro, Johano Falk
+ estas tre malri&#265;a, mia patrino jam de longe mortis.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u via patro sendis vin?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho ne, li nenion scias pri mia veno. Vidinte lian troan penadon por
+ subteni lian multnombran familion, mi ser&#265;is oficon tie &#265;i en
+ Dresdeno, kie mi trovis lokon kiel guvernistino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, tio estas malfeli&#265;o por via patro, sed ne por vi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Vere, sed mi &ndash;
+ </p>
+ <span class="pn">19</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sed vi? Kian ka&#365;zon havas via malfeli&#265;o?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Pli ol unu! Tio estas, mi havas kuzon &ndash; kiu &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kuzo, kiu estas malfeli&#265;a?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, beda&#365;rinde li estas malfeli&#265;a, &#265;ar li amas min, amas
+ min tiel kore.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, en tio mi anka&#365; ne vidas malfeli&#265;on, kaj se vi lin amas
+ same, tio lin ne kvalifikus kiel heredonton.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi opinias? Ho, vi estas tre afabla. Mi lin ja amas, &#265;ar li
+ estas tiel honesta kaj brava knabo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, kunedzi&#285;u do, en la nomo de Dio. Tio estos pli bone ol heredi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Certe estas pli bone. Sed amba&#365; ni estas malri&#265;aj, li estas
+ juna, sen ofico, per kio ni gajnos nian porvivon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi devas labori, kiel la maljuna Falk anka&#365; laboradis dum sia tuta
+ vivo.
+ </p>
+ <span class="pn">20</span>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Volontege, kara sinjoro, sed kiel fari sen okazo? Li ellernis la &#265;asmetion.
+ Ho, se vi havigus al li oficon kiel arbaristo! Por mi vi ne bezonus
+ zorgi. Mi konas perfekte la terkulturadon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tio estas meditinda. Sed, &#265;u vi ne povas &#349;pari iom da via
+ salajro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, mi ne povas. Mia patro ja estas malri&#265;a, tial mia devo estas,
+ sendi al li &#265;iun &#349;paritan gro&#349;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vere, via devo? Nu, knabino, tio alportos benon al vi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Tio jam alportis benon al mi, &#265;ar la amo de mia patro kaj de mia
+ Gustavo estas miaj solaj ri&#265;a&#309;oj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Lia nomo do estas Gustavo? &ndash; Beleta nomo por arbaristo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, anka&#365; por supera arbaristo, &#265;ar tio li certe iam fari&#285;os.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Eble, se la supera arbarista estraro havas prudenton! &ndash; Vi certe
+ ofte inter&#349;an&#285;as leteretojn?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Leteretojn? Kion vi volas diri?
+ </p>
+ <span class="pn">21</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, karesemajn amleteretojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Fi, tio ne estus deca! Ni ne bezonas am&#309;uradojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, nu! Ne ekkoleru pro tio! &#264;u vi estas tiel certaj unu pri la
+ alia?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Kompreneble. Estas nun unu jaro, du monatoj kaj dekunu tagoj, de kiam mi
+ ne vidis lin.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(ridetante)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj kiom da horoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo <span class="mg">(serioze kaj fervore)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Sep. Sed tamen mi scias, ke mia Gustavo restos fidela &#285;is morto.
+ Kiam mi foriris de mia hejmo, ni kune ploris meze de la fabopalisoj en
+ la &#285;ardeno kaj tiam <span class="mg">(kun okuloj mallevitaj)</span>
+ mi e&#265; donis al li kison.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tute prave. Nun, mia infano, iru intertempe en tiun &#265;i &#265;ambron.
+ <span class="mg">(Montras sian kabineton.)</span> Poste ni da&#365;rigu
+ nian babiladon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo <span class="mg">(afable)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Pri mia Gustavo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kompreneble! Pri la estonta supera arbaristo! Por la tiea societo, <span
+ class="mg">(montras la flankan &#265;ambron)</span> vi do &#349;ajnas
+ tro delikata.
+ </p>
+ <span class="pn">22</span>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Kiom da tempo la afero pri la titolo &ldquo;superarbaristo&rdquo;
+ kredeble da&#365;ros?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, eble nur tridek mallongajn jarojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo <span class="mg">(ektimante)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, Dio mia!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tio estas, en la plej favoraj cirkonstancoj. Sed kiu scias? La maljuna
+ Falk posedis anka&#365; vastajn arbarojn, tial mi eble havigos al
+ Gustavo ion similan jam en tri jaroj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, sinjoro &ndash; mi volonte &ndash; kiun a&#285;on vi havas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi estas sesdekulo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Bone, mi volonte kisus vin pro tio.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu tion mi povas honeste akcepti <span class="mg">(kisas &#349;in)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Vi &#285;in do ne malbone akceptis?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tute ne! Mi jam anta&#365;vidas, la sinjoro arbaristo rapide progresos.
+ </p>
+ <span class="pn">23</span>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed nun mi ja ne plu estas malfeli&#265;a, havante la esperon geedzi&#285;i?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ St, st! Tion ne a&#365;du la plenumanto de l&rsquo; testamento! Iru
+ tien! <span class="mg">(Franjo for.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(sola)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ La&#365; mia opinio, &#349;i resignus la tutan hereda&#309;on, kondi&#265;e,
+ ke &#349;i povu paroli la tutan tagon pri sia Gustavo. &ndash; Nun la
+ afero komencas pliboni&#285;i, tian karulinon mi volonte havus en mia
+ proksimeco. <span class="mg">(Sonorigas.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO VI.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro. Charles Faucon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p lang="fr">
+ Ai-je l&rsquo;honneur de parler &#224; Monsieur van der Kapelle, pl&#233;nipotentiaire
+ &ndash; de &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mia nomo estas van der Kapelen. Kian deziron vi havas, sinjoro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p lang="fr">
+ Le grand h&#233;ritage, Monseigneur, de feu Monsieur Falk.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ La&#365; mia kono la parencaro de la mortinto vivis nur en Germanujo,
+ kaj vi &#349;ajnas esti Franco.
+ </p>
+ <span class="pn">24</span>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ <span lang="fr">C&rsquo;est &#224; dire, non! Monseigneur!</span> Mi
+ estas de germana &ldquo;origine&rdquo; kaj tio ja estis la komenco de
+ mia malfeli&#265;o.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kial do?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p id="err01">
+ Je vous le dirai. Mia patro, Karlo Falk el Zwicka&#365; mortis, kiam mi
+ ankora&#365; estis tute malgranda infaneto. Mia zorganto lokis min en la
+ danclernejon de granda opero, &#265;ar mi estis tre beleta, v&#233;ritable
+ amour. Mi montris grand talent por mia profesio, kaj oni sendis min
+ &#224; Paris, kiam mi nur estis dekunujara, &#265;ar mi havis grand
+ talent kaj mi estis v&#233;ritable amour. Tio estis tr&#232;s bien! La
+ directeur de spectacles estis sa&#285;a viro, li al mi diris: Monsieur,
+ se vi volas havi engagement kiel premier danseur, vi ne povas nomi&#285;i
+ Karlo Falk. Via nomo estu francigata, &#265;ar oni ne kredos en granda
+ opero, ke Germano povas esti premier danseur. Iru domen kaj pripensu,
+ kiun nomon vi alprenos sur la afi&#349;o. J&rsquo;y pense, kaj mi
+ trovas, ke monsieur le directeur estas viro extr&#234;mement sa&#285;a,
+ mi diras, mi nomi&#285;os Faucon, Charles Faucon, kaj mi diros al neniu,
+ ke mi estas Germano.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, bone. Eble vi estis prava! Profeto malmulte valoras en sia patrujo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ N&rsquo;est ce pas! Ah, monsieur, estas malfeli&#265;a afero, kiam oni
+ amas sian patrujon kaj estas bona patrioto, kaj oni devas paroli france
+ por ke <span class="pn">25</span> oni ricevu pagon. O Monsieur, certe
+ tio estas granda malfeli&#265;o. Mi tian longan tempon &#349;ajnigis
+ malbonan germanan parolmanieron, ke nun jam mi ne povas paroli alie.
+ Estas alia afero, de kiam ni havas Esperanton, nian ne&#365;tralan
+ lingvon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj pluan malfeli&#265;on vi ne havas, pri kiu vi plendas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Ah, Monseigneur! Dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni
+ povas havi chagrin. Ah, Monseigneur! Se mi ne havus pluan malfeli&#265;on!
+ Sed rigardu mian kapon, mi havas grizan kapon, rigardu mian talion, mi
+ estas iomete grasa, quelque peu ventru, preska&#365; dikulo. Grasa
+ dancmajstro kun griza kapo estas tre malfeli&#265;a viro, se li havas 9
+ malgrandajn gefilojn, kiuj volas man&#285;i kaj se li havas ambition kaj
+ amon al sia arto. Ah, Monseigneur, estas tre malfeli&#265;a afero, kiam
+ oni devas forlasi sian arton kaj ne &#285;ustatempe faris kontrakton por
+ la tuta vivo. Infaneto volas manger kaj por maljunulo le&#231;on de
+ danse fari&#285;as tre teda. Mi devas montri la danse de polka kaj mi
+ pensas en mia koro, kiel hejme atendas min kara infano, &#265;ar &#285;i
+ estas tre malsata.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, tio estas tre maldol&#265;a.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Oh, Monseigneur, dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni
+ povas havi chagrin saltante en l&rsquo;air. Kaj mi havas multe da <span
+ class="pn">26</span> chagrin. Kiam mi fari&#285;is ventru, kun un peu de
+ ventre, monsieur le journaliste skribis en sia gazeto: &ldquo;Estus
+ tempo, ke tiu &#265;i grasa sinjoro Faucon fine liberigu nin de sia
+ dancado.&rdquo; Tio estis malagrabla, sed mi ne volis vidigi mian
+ chagrin. Kiam mi venis domen, mia plej maljuna infano legis la gazeton,
+ &#285;i iras al panjo, al mia kara edzino kaj diras: &ldquo;Pa&#265;jo
+ estas dika, kaj li devas liberigi de si la publikon!&rdquo; O
+ Monseigneur, estas maldol&#265;a afero, kiam la propra infano, kiun oni
+ amas kaj bone edukis, legas tion pri sia patro!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi igis min &#309;eti terurigan rigardon malanta&#365; la kulisojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Ah, Monseigneur, de anta&#365;e la arto havas tre beletan mienon, sed
+ kiam oni rigardas derri&#232;re les coulisses, jen chagrin, multa
+ chagrin. La gazeto al mi perdigis situacion, &#309;us kiam mi volis fari
+ kontrakton por la tuta vivo, monsieur le journaliste skribis, ke oni ne
+ plu volas vidi min, kaj la junuloj en la parterre siblis. Nun oni ne
+ volis min engager kaj mi devas prilabori kiel dancinstruisto de
+ malgrandaj knabinoj kaj malsa&#285;aj bubetoj, kiuj min mokridas, kiam
+ mi montras al ili un Chass&#233;, jet&#233;, assembl&#233;. Voyez,
+ Monseigneur, tiel, Chass&#233;, jet&#233;, assembl&#233;. <span
+ class="mg">(Dancas.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi devas konfesi, sinjoro, estas stranga&#309;o, vidi tiel maljunan
+ viron danci.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p id="err02">
+ Sed kiam tiel maljuna viro malsatas, tio ja ne estas stranga&#309;o. Mi
+ faras un tour de polka <span class="pn">27</span> kaj scias, ke mi i&#285;as
+ ridinda. Mi montras exercices et grand battement, kaj dume havas
+ chagrin, ke mi ne lernis alian profesion. Mi dancas mazurkon kaj miaj
+ maljunaj piedoj doloras, mi malfacile spiras kaj fininte la le&#231;on,
+ mi estas tiel laca, tiel fatigu&#233;, ke mia bona edzino ploras, kiam
+ mi revenas hejmen.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, kvankam vi ne estos &#265;efheredonto, tamen vi estos prizorgata. Vi
+ povos edukadi viajn gefilojn kaj ne plu bezonos danci mem.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Ah, Monseigneur, vous me rendez la vie! Kiam mi ne plu bezonas doni le&#231;ons
+ de danse, mi estos tre feli&#265;a viro. Tiam mi ree fari&#285;os gaja,
+ kiel mi estis comme jeune homme, tiam mi dancos nur por mia amusement,
+ tiam mi faros un entrechat por mia plezuro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Iru do en tiun &#265;ambron kaj amuzi&#285;u &#265;e matenman&#285;o kun
+ la aliaj sinjoroj. &#264;iuokaze mi esperas, ke mi povos fari ion por
+ vi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Merci, Monseigneur, merci. Mi rekomendas min al vi kun la plej granda
+ reconnaissance. Voyez le grand compliment d&rsquo;adieu! <span class="mg">(Profunde
+ salutfleksi&#285;as.)</span> Voyez le petit compliment! <span class="mg">(Klini&#285;as
+ malpli solene)</span> Et voyez le compliment amical et reconnaissant.
+ <span class="mg">(Tiel klini&#285;as.)</span> Ah, Monseigneur, mi estas
+ feli&#265;a homo. <span class="mg">(Eliras en la flankan &#265;ambron.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">28</span>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(sola)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Granda Dio! La maljunulo efektive estas malfeli&#265;a! Mi do neniam
+ pensis, vidante komedion a&#365; baleton, ke anka&#365; tiuj personoj
+ sentus &#265;agrenon! Hm, hm! Nu, lia edzino ne ploru plu, &#265;ar li
+ revenas hejmen tro laca.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO VII.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro. Hieronimo Akcipitro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u mi havas la honoron paroli kun sinjoro van der Kapelen, kiu
+ fiksis la hodia&#365;an templimon por la Falka heredo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mia nomo estas van der Kapelen. &#264;u anka&#365; vi venas pro tiu
+ celo? &#264;u vi apartenas al la familio?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu al mi kelkajn demandojn, anta&#365; plua da&#365;rigado. Vi
+ vidas ke mi komprenis nian tempon, mi agas nur parlamente. Mi petas de
+ vi notojn, kompletajn plenajn sciigojn pri la mortinto, pri lia havo kaj
+ pri la eble jam faritaj pretendoj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;io pri tio dirinda jam estis presita en la gazeto.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Beda&#365;re mi ne povas kontenti&#285;i je tio, certe ekzistos ankora&#365;
+ detaloj, iaj speciala&#309;oj, iaj cirkonstancoj, kiujn mi povos
+ utiligi, tio estas, kiuj estas necesaj por mia scio.
+ </p>
+ <span class="pn">29</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi do estas nomata Falk?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ &#284;uste dirita, ne! Mia nomo estas Akcipitro, sed Falko kaj Akcipitro
+ interrilatas proksime, kaj tial ne estas sen eblo, ke malproksima
+ parenceco &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, tio estas malbona &#349;erco. Mia tempo estas limigita kaj mi
+ petas &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Nenia helpo ebla, tre estimata sinjoro van der Kapelen, min forigi estas
+ tre malfacile. Anta&#365;e vi devas doni al mi kelkajn detalojn,
+ speciala&#309;ojn pri tiu &#265;i heredo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sed mi tute ne komprenas, sinjoro &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Vi certe komprenos, a&#365;dinte, ke mi estas raportisto por kelke da
+ eminentaj gazetoj, ke mi havas la saman intereson kiel vi, ke la afero
+ estu konvene kaj publike pritraktata, kaj ke mi volonte estas preta
+ klopodi por tio.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi atentigas vin, ke tiu &#265;i estas familia afero.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Familiaj aferoj ne plu ekzistas, hodia&#365; &#265;io estas publika. Kiu
+ ajn uzas publikecon, e&#265; nur per anoncado, sin metas sub la publika
+ ju&#285;o, <span class="pn">30</span> vi do ne faru pluajn malhelpa&#309;ojn.
+ De via agmaniero kontra&#365; mi dependos la maniero, kiel mi traktos la
+ aferon en la gazetoj al mi malfermitaj. Skribi pri tio mi nepre devas,
+ mi jam eksciis de personoj en la anta&#365;&#265;ambro kelkajn detalojn,
+ kiuj jam faros bonetan artikolon. Via heredafero vekis scivolemon,
+ &#285;i estas priparolata en la kafejoj, do, detaloj, speciala&#309;oj,
+ nomoj, se eble iom da skandalo, tro grandaj pretendoj de la holanda a&#365;
+ de ia alia registaro &ndash; tio multe efikos.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Pro Dio, &#265;u oni jam ne estas certa en sia propra &#265;ambro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, &#265;io nun estas publika. La familiaj procesoj, la parlamento,
+ kongreskunsidoj, &#265;io estas publika. Oni efektive ne plu havas sufi&#265;e
+ da tempo por &#265;eesti &#265;iun publika&#309;on. Je la na&#365;a
+ matene kafejo, por legi &#309;urnalojn, fari eltira&#309;ojn, je la deka
+ kunsido de la Esperanta kongreso, je la dekunua grava proceso &#265;e la
+ kriminala kortumo, je tagmezo artekspozicio, je la unua borso, je la dua
+ tagman&#285;o, je la tria kafejo K&#246;nig, je la kvara vet-rajdado, je
+ la kvina intervido &#265;e iu famegulo, ekz. la D<sup>ro</sup> Zamenhof,
+ je la sesa promenado sur la Altmarkt, je la sepa opero, je la oka
+ centralteatro, je la na&#365;a Belvedero, je la deka parko de la
+ ekspozicio, je la dekunua Kaiserkafejo, je noktmezo alporti la notojn en
+ presejon, ktp. ktp. Oni efektive devas sin dis&#349;iri: &#265;ie notoj,
+ eltira&#309;oj, nova&#309;oj, versa&#309;oj. Tial ne detenu min tiel
+ longtempe. Nur anta&#365;en diru al mi la detalojn. Anka&#365; vi estos
+ nomata, vi estos citata, dece citata.
+ </p>
+ <span class="pn">31</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi certe nenion sciigos al vi, kaj se mi estus sciinta, kian publikan
+ priparoladon okazus mia anonco en la gazetoj &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Estis nur via kulpo, se vi tiun ne sciis. Neniu sin povas &#349;irmi
+ kontra&#365; la publikeco. Nur ni korespondantoj nin ka&#349;as, neniam
+ ni diras nian nomon! &#264;ion kion ni skribas prirespondas la redakcio.
+ Ni estas la solaj nerespondeblaj homoj de la dudeka jarcento.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi kredas &#285;in. Sed &#265;ar mi decidis doni nenian noton al vi, mi
+ pensas &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi tre beda&#365;ras ke vi tiel decidis, tiam mi ne povas citi vin kun
+ rekomendo, &#265;ar citita vi estos, tute certe citita! Bonan tagon!
+ <span class="mg">(Volas eniri la flankan &#265;ambron.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu, jen estas la elirejo. <span class="mg">(Montras la mezan
+ pordon.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi scias, scias. Pro tio mi iras tien, de kie mi a&#365;das vivecan
+ interparoladon, kredeble la gesinjoroj el la anta&#365;&#265;ambro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, sed ili &#265;iuj apartenas al la familio, kaj vi ne estas Falko.
+ </p>
+ <span class="pn">32</span>
+ <p class="s">
+ Hieronimo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed Akcipitro, do &#265;iuokaze kuza rilato. &#264;u ne anka&#365; mi
+ havas pretendojn, mi eble montros poste, e&#265; se mi ne estas malfeli&#265;a.
+ Se vi ne volas, mi ne povas devigi vin, sed notojn mi tamen havos, nome
+ tie, en la &#265;ambro de la aliaj Falkoj. Forpeli vi min ne povas,
+ &#265;ar la templimo estas publike fiksata. Adia&#365;, vi legos miajn
+ raportojn. <span class="mg">(Eniras la flankan &#265;ambron.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro. <span class="mg">(Sola.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Nun, mi devas konfesi, ke mi komencis ja belan aferon. Se tio da&#365;ros
+ mi komencos penti, ke mi &ndash; silentu, silentu! Ne tro rapide,
+ maljuna Falk, nenia greno sen ventuma&#309;o. <span class="mg">(Sonorigas.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO VIII. <sup><a href="#fn1">[1]</a></sup>
+ </h4>
+ <div class="piednoto" id="fn1">
+ <p>
+ <a href="#fn1">[1]</a> En tiu &#265;i sceno la aktorino havas la
+ rajton &#349;an&#285;i la citatojn.
+ </p>
+ </div>
+ <p class="c mg">
+ Petro. Sinjorino &#284;ojo. Mustardo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Tiu &#265;i sinjorino nepre ne volas atendi pli longe.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, mi ne povas atendi pli longe, &#265;ar mi sopiras ekkoni la viron,
+ kiun mia kara tro frue mortinta onklo faris plenumanto de lia lasta
+ volo. &#264;u mi havas la plezuron paroli al Sinjoro van der Kapelen?
+ Kredeble speco de holanda nobeleco. Oni tuj ekvidas &#285;in, tute van,
+ tute holanda nobeleco. Mi kunportis &#265;iujn dokumentojn. Mia onklo,
+ la mortinta Falk havis fratinon, Elisabet Klara Henriette Falk. &#348;i
+ edzini&#285;is kun certa <span class="pn">33</span> Frederiko Karlo
+ Hieronimo Werkentin, tiatempe urba muzikisto en Leitmeritz, ties onklino
+ Sofia Wilhelmina Knoenagel estis nevino de la geavoj de mia duononklo
+ &ndash; jen la parenceco klarigita. Jen la baptatestoj &#265;iugradaj,
+ jen mia lo&#285;atesto, jen mia hejmatesto! &#264;io en perfekta ordo.
+ Kiam mi ricevos la monon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kiun mi havas &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Kiun mi havas la honoron vidi, vi volas diri? Vi vidas, ke mi divenas
+ viajn plej intimajn pensojn. Sinjorino Amalio &#284;ojo, eksedzino
+ Mollenhauer, vidvino Stechow, naskita Falk, drama artistino. Se vi ne
+ estus Holandano, vi certe estus trovinta mian nomon en diversaj gazetoj
+ kun la&#365;do cititan. Ankora&#365; anta&#365; nelonge la teatra
+ kroniko volis aldoni mian portreton, kondi&#265;e ke mi pagu por la
+ litografio, la presado, la papero, kaj plie konvenan sumon por la
+ aldonado. Sed mi ne &#349;atas tion, e&#265; mi malamas &#285;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Bonege, sed &ndash; &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed kial mi estas malfeli&#265;a, vi volis diri? Vi vidas, ke mi sekvas
+ vian pensadon. Ho, sinjoro, &#265;u ekzistas pli granda malfeli&#265;o,
+ ol kiam la baptatesto de aktorino malakordi&#285;as kun &#349;ia rolaro?
+ Kiam la kruela paro&#293;a libro protestas kontra&#365; Ofelio kaj
+ Desdemono? Kiam la mal&#285;entila baptoregistro kontra&#365;as la
+ artistajn <span class="pn">34</span> aran&#285;adojn de l&rsquo; re&#285;isoro?
+ Ho, sinjoro, baptatesto estas terura&#309;o, senlima&#309;o, &#285;i
+ estas vera malfeli&#265;o.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, &#265;e &ndash; &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;e heredafero, vi volis diri, ili anka&#365; estas bona&#309;o.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, tion mi ne volis diri.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, tiam vi volis diri ion alian. Sed tio estas negrava. &#264;iuokaze
+ vi min interrompis kaj mi havas ankora&#365; multajn sciigojn por vi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Ne interrompu sinjoron van der Kapelen, mia amiko, estas mal&#285;entila,
+ forpreni la parolon al iu, precipe &#265;e aferoj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sed rilate al via malfeli&#265;o &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo <span class="mg">(aparte)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Tiu &#265;i scias paroli.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Jen ni havas denove la propran temon! <span class="mg">(Al Mustardo.)</span>
+ Kiel vi vidas, mia amiko, sinjoro van der Kapelen ne amas interrompi&#285;on.
+ Jen, sinjoro <span class="mg">(&#349;i montras paperojn)</span> la
+ pruvoj de mia malfeli&#265;o. <span class="pn">35</span> Tri leteroj de
+ teatroagentoj, kvin leteroj de direktoroj kaj diversaj recenzoj, &#265;iuj
+ rilataj al la diferenco inter mia baptatesto kaj mia rolaro.
+ Maljunulinojn mi ne volas ludi, kaj junulinojn ili ne volas ludigi min.
+ Ho, sinjoro, la transiro en la maljunan fakon estas malfacila por tiu,
+ kiu sentas, ke sprite li estas ankora&#365; tute juna. Tial mi anka&#365;
+ neniam longan tempon da&#365;rigis la edzecon, &#265;ar mi spertis, ke
+ ne estas rekomendinde, se Katje de Heilbron havas edzon kaj Anna Lisa
+ kelke da infanoj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sed vi tamen estis &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Edzino, vi volis diri, mi sekvas vian pensadon &ndash; kvar fojojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj &#265;iuj kvar edzoj estas &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Mortintaj? Vi opinias? Tute ne, nur unu! De la dua mi eksedzini&#285;is,
+ la trian mi forlasis kaj la kvara min forlasis. Do tri el ili vivas
+ ankora&#365;. Unu estas teatromajstro en Anspach, la alia kantas
+ baritonon en Temesvar kaj la tria ie estas sufloro. Ni ofte inter&#349;an&#285;as
+ ilustritajn po&#349;tkartojn. Cetere, amikega rilato regas inter mi kaj
+ miaj tri eksedzoj. Nenia signo de &#309;aluzo, &#265;iu malenvias la
+ alian. Ja, se mi povus tiel same bonrilati kun miaj koleginoj, kiel kun
+ miaj kolegoj, sed tio ja ne estas ebla. &#264;u vi scias, sinjoro, kio
+ estas fakrabistino?
+ </p>
+ <span class="pn">36</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi devas konfesi &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Ke vi &#285;in ne scias, vi volis diri. Mi anta&#365;sentis &#265;i tiun
+ respondon. Fakrabistino estas &#265;iu aktorino, kiu rabas de mia fako,
+ tio estas &#265;iu unua amantino, &#265;u tragedia a&#365; komedia. Kiel
+ Holandano vi ne povis vidi min. Mi kompatas vin. Sed volonte mi estas
+ preta, havigi al vi ideon pri mia talenteco.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Humilan dankon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Pro la komplezemeco de eminenta artistino, por montri al vi &#349;ian
+ talentegon? Ne bezonas, ne estas via kulpo, ke vi naski&#285;is en
+ Holando. <span class="mg">(Al Mustardo.)</span> Vi estu Romeo, mi estas
+ Julio Kapulet. <span class="mg">(Deklamante.)</span> Ho, mia Romeo, jam
+ eksonas la dekdua, la morta horo de nia amo. Kie vi restas tiel longe?
+ &#264;u vi ne a&#365;das la plendadon de la amkantema najtingalo? Venu,
+ venu al mia frapeganta koro!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ I, Dio gardu min!
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ A&#365; &#265;u vi volas E&#365;lalion en &ldquo;Hommalamo kaj Pento&rdquo;?
+ <span class="mg">(Deklamante.)</span> Jen la pentoplena krimulino &#265;e
+ viaj piedoj. Vi donis al &#349;i loketon por vivadi, vi anka&#365; ne
+ malpermesos al &#349;i la loketon por tie morti.
+ </p>
+ <span class="pn">37</span>
+ <p class="s">
+ Petro. <span class="mg">(Ridetante.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Nu, bone, sed &ndash; &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Levi&#285;u, vi volas diri? Tiu estas anka&#365; la vorto de Meina&#365;
+ en la ludo. A&#365; &#265;u vi deziras kokoton? <span class="mg">(Deklamas.)</span>
+ Maljuna Holandano, &#265;u vi volas edzi&#285;i kun kokoto?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Tondron, kiel malrespekta!
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ La samon opinias la re&#285;isoroj. A&#365; tragedian heroinon? <span
+ class="mg">(Al Mustardo.)</span> Hontinda tirano! Honoru la virton de
+ virino! Tremu je mia ven&#285;o! Vi mortiginto de mia edzo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nun mi petegas vin, min anka&#365; lasu paroli. Trankvile mi &#285;is
+ nun atendis, esperante, ke fine vi estos el&#265;erpita.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ El&#265;erpita? Ho, tute ne, mi nur volis &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu, momente mi scias sufi&#265;e por taksi viajn heredpretendojn.
+ Bonvolu eniri tiun &#265;ambron. Tie vi trovos kelkajn sinjorojn, eble
+ unu el ili &ndash; &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Povos fari&#285;i mia kvina? Adia&#365;, sinjoro van der Kapelen, mi tre
+ &#285;ojis, persone konati&#285;i kun <span class="pn">38</span> vi. Mi
+ nur petas ne fordonu la baptatestojn el via mano, alie vi liverus al la
+ malamiko armilojn kontra&#365; malfeli&#265;ega suferulino. <span
+ class="mg">(Enirante la &#265;ambron enparolas.)</span> Sinjoroj, mi tre
+ &#285;ojas, konati&#285;i kun vi. <span class="mg">(Oni &#349;in a&#365;das
+ parolantan &#285;is la komenco de la sekvonta sceno.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Tre rimarkinda sinjorino!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj tre parolema. Sed anta&#365;en. La afero certe ne estas finita.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;ielo scias &ndash; &ndash; <span class="mg">(eliras)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi komencas nun kompreni, ke estas eble, anka&#365; vivi sen parencaro.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO IX.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro. Gustavo Falk (en arbarista vesto).
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo <span class="mg">(bonkore)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Bonan tagon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(same)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Koran dankon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi venas pro la hereda&#309;o, kiun mi devas ricevi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi do estas la plej malfeli&#265;a el viaj konkurantoj?
+ </p>
+ <span class="pn">39</span>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Nu tion vi ja povas vidi!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, kontra&#365;e, vi &#349;ajnas esti juna kaj sana.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Juna? Certe, sana? Ne, sinjoro, malsana, jam de unu jaro tre malsana.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Pri kio vi do plendas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Pri &#265;io. Preska&#365; &#265;io mankas al mi. Mi ne povas edzi&#285;i
+ kun la amata knabino, kaj de kiam &#349;i estas for de &#265;e ni, mi
+ &#349;ajnas al mi mem kvaza&#365; birdoforigilo, kiu forpelas la
+ paserojn de la &#265;erizujo. Nun vi ja vidas, ke al mi apartenas la
+ heredo, &#265;u ne?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, nu, ne tiel rapide! Anta&#365; &#265;io mi eksciu, kiu vi estas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi tion ne scias? Gustavo Falk mi estas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj la&#365; via vesto arbaristo. Ho, nun mi bone scias.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Vi anka&#365; devas scii, &#265;ar Petro Falk kaj mia patro estis veraj
+ kuzoj.
+ </p>
+ <span class="pn">40</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tio jam estas grava, sed mi devas sciigi vin, ke dua kondi&#265;o estas
+ plenumota, anta&#365; ol vi estas allasebla al la heredo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vere? Ankora&#365; unu? Se la maljuna sinjoro estus sciinta,
+ kiel feli&#265;a li povus fari unu el siaj malri&#265;aj parencoj per
+ kelkmiloj da markoj, li ne estus farinta tiom da kondi&#265;oj. Kredeble
+ li estis maljuna strangulo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Strangulo? Ha, ha, juna viro, vi parolas diable sen&#285;ene pri mia
+ mortinta amiko.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi sufi&#265;e ametas lin, kvankam nur anta&#365; kvin semajnoj mi a&#365;dis
+ pri li la unuan fojon. Sed strangulo li restas, &#265;ar se li estus
+ havinta iom da koreco kaj bonanimeco, tiam li estus demandinta pli frue
+ pri siaj malri&#265;aj parencoj en la patrujo, &#265;ar anka&#365; mia
+ patro estas malri&#265;ega.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(aparte)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Li estas la unua, kiu diras al mi la veron. Tio min &#265;agrenas, sed
+ mi ne povas malla&#365;di lin.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p id="err04">
+ Almena&#365;, se li nur estus doninta pri si kelkajn sciigojn, tiam mi
+ ja estus povinta voja&#285;i &#265;e li a&#365; skribi al li leteron
+ tian: Tiel mi fartas, vi estas ri&#265;a. Pruntedonu al mi kelkmilojn da
+ markoj, por ke mi povu edzi&#285;i kun mia Franjo! Se nun mi heredas de
+ li, la maljunulo e&#265; ne <span class="pn">41</span> havas la &#285;ojon
+ senti, ke li feli&#265;igis dankeman paron. Ekzistas do strangaj homoj
+ en la mondo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi estas prava. Kaj kion vi diros, a&#365;dinte la duan kondi&#265;on,
+ kiun mi ja ne povis meti en la gazeton.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Eldiru! Se honesta viro kaj ellerninta &#265;asisto povas &#285;in
+ plenumi, mi ne mankos.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Li havis malproksiman parencinon, kun kiu vi devas edzi&#285;i.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Kiu? Mi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p id="err05">
+ Jes, certe, vi. Se ne, vi devas rezigni la hereda&#309;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo. <span class="mg">(Volas iri.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Adia&#365;.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Oho! Kien tiel rapide?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Hejmen, &#265;e mian patron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u anta&#365;e vi ne volas vidi la knabinon, kiu scias, &#265;u
+ &#349;i ne pla&#265;os al vi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Se &#349;i estas beleta, &#349;i eble al mi pla&#265;os, sed mi ne edzi&#285;os
+ kun &#349;i, e&#265; se &#349;i sidus en ri&#265;a&#309;oj &#285;is
+ super la oreloj.
+ </p>
+ <span class="pn">42</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Pripensu bone, kion vi faros, junulo, tute subite vi i&#285;os ri&#265;a,
+ povos vivadi senzorge, ne bezonos plu laboradi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Diablo! Mi volas labori, laboradi kaj edzi&#285;i kun mia Franjo. Nur
+ kelkmiloj da markoj farus min kontenta.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ E&#265; tiom vi ne ricevos, se vi estas tiel obstina kaj malafabla.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Ni &#265;asistoj ne estas alie. Do, adia&#365;.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kiu ne akceptas konsilon, ne havos helpon. Vi do ne foriros sen matenman&#285;o?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Mia matenman&#285;o estas glaso da fre&#349;a akvo, a&#365;, dibo&#265;e,
+ glaso da biero.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tion mi ne permesas. Vi ja devas konati&#285;i kun la aliaj parencoj. En
+ tiu &#265;ambro vi trovos societon. Eble poste vi pensos alie pri la
+ edzi&#285;o.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Maltrafe! Cent futojn preter la celtavolo. Mian Franjon mi deziras, mi
+ edzi&#285;os kun &#349;i kiel eble plej balda&#365;! Se vi povas helpi
+ min al tio, maljuna sinjoro, faru &#285;in. Vi certe ne pentos.
+ Primeditu! Vi havos koran &#285;ojon pri ni amba&#365;. Do, &#285;is
+ revido. <span class="mg">(Iras en la flankan &#265;ambron.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">43</span>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(sola)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Li estas bonega junulo! Gratulon, maljuna Falk, la sorto &#349;ajnas
+ bonvoli. Kvankam vi ne povis trovi edzinon la&#365; via korgusto, tamen
+ en via maljuneco al vi ne mankos gefiloj. <span class="mg">(Sonorigas.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO X.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro. Adelgundo Falk (en rajdvesto, kun vipo aperas en la pordo).
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo <span class="mg">(&#265;e la pordo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Silentu, maljuna talpo! La atendado tedas min!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo <span class="mg">(&#265;e la pordo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Sed unu post la alia.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Muti&#285;u, sklavo! La rigardo de miaj okuloj eksplode malfermas &#349;losojn
+ kaj riglilojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, bone, eksplodigu! <span class="mg">(Eliras el la malanta&#365;a
+ pordo.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo<br /> <span class="mg">(al Falk, tre alproksimi&#285;inte)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mi estas Adelgundo Falk, rajd-artistino, fame konata tra la mondo sub la
+ nomo Sinjorino Falkonini.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro<br /> <span class="mg">(levi&#285;as kaj salutas &#349;in ironie
+ kaj ceremonie)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mia nomo estas van der Kapelen, kion vi deziras?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi volas heredi.
+ </p>
+ <span class="pn">44</span>
+ <p class="s">
+ Petro <span class="mg">(sidi&#285;as)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Tion volas multaj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed tuj, anta&#365;en! <span class="mg">(Krakigas la vipon.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u via tempo estas tiom okupita? Vi ja algalopegas al la heredo,
+ anta&#365; &#265;io vi devas diri, kiaj pretendoj &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Pretendoj? Absurde! Mi neniam parolas per vortoj: unu el miaj rigardoj
+ sufi&#265;as, unu rideto mutigas &#265;iun proteston. Mi nomi&#285;as
+ Falk &ndash; el Saksujo &ndash; neniam konis mian patron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Hm, hm, &#265;u vi ne volas ek &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi jam sidas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Pardonu mi petas, ne malbone akceptu &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Malbone akcepti? Absurda frazo! Neniam mi malbone akceptas ion, plivole
+ mi preferas tute ne akcepti. Permesu &ndash; <span class="mg">(elprenas
+ cigaron el ujo)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Senceremonie &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Alumeton, mi petas.
+ </p>
+ <span class="pn">45</span>
+ <p class="s">
+ Petro<br /> <span class="mg">(prezentas alumeton ekbruligitan)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Jen.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo <span class="mg">(prezentas cigarojn)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Vi anka&#365;?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Dankon. Mi estas Holandano &ndash; fumas nur pipon, argilan pipon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Anka&#365; virinoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;e ni ili tute ne fumas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Malsa&#285;o! Fumado &#285;is nun nur aroganteco de l&rsquo; forta
+ sekso. Pro kio virino ne fumu?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Estimata virino, mi nun permesas al mi demandi, kiel kaj kiamaniere vi
+ plenumas la kondi&#265;ojn de la heredo. &#264;u vi ne bonvolas havigi
+ al mi la pruvon, kial vi estas malfeli&#265;a?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi povas diri al vi mian malfeli&#265;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Diru do, ekrakontu.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi havis oficon en cirko Sidoli kaj oni postulis, ke mi rajdu postmorga&#365;
+ sur elefanto kaj ke mi samtempe portu sur mia brako Tom Puc, la
+ malgrandegulon.
+ </p>
+ <span class="pn">46</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Tio meritas ribelon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Tial mi eksi&#285;is, pensu do, mi sur elefanta dorso? Neniam!!!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, via doloro estas rajta, tiu estas granda malfeli&#265;o. Nu,
+ bonvolu nur eniri en tiun &#265;ambron, &#285;is la decida ju&#285;ado,
+ tie vi trovos kolegojn kaj e&#265; cigarojn, se la viaj ne sufi&#265;os.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Sed rapide! Mi ne &#349;atas longda&#365;ra&#309;ojn, entute ne volonte
+ restadas longtempe en unu urbo. Tujeco estas &#265;efa afero. Veni, pla&#265;i,
+ eksciti furoron, iom da skandalo, poste malaperi. Ien alien, ofte
+ libervole, kelkfoje iom devigite. Se mi heredos, mi farigos novan
+ fotografa&#309;on, vi anka&#365; ricevos ekzempleron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kun la vipo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, neniam sen vipo! <span class="mg">(Eliras.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XI.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Petro. Mustardo (poste Johano Falk).
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Jen venis ankora&#365; maljuna viro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Bone, enkonduku lin.
+ </p>
+ <span class="pn">47</span>
+ <p class="s">
+ Mustardo<br /> <span class="mg">(malfermas la pordon)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Eniru do, sinjoro Falk.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano <span class="mg">(eniras)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mi petas pardonon, se mi malhelpas. Mia nomo estas Johano Falk, mi estas
+ vila&#285;a instruisto.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi nomi&#285;as Falk kaj estas instruisto? &#264;u vi eble havas filinon
+ en Dresdeno?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, sinjoro, kaj mi estas fiera pri mia Franjo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi scias, ke &#349;i sendas al vi &#265;iujn &#349;para&#309;ojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Ne por mi, por siaj gefratoj. Pripensu do la sentadon de patro, devigata
+ akcepti tian donacon, kaj konsentu, ke anka&#365; tio &#265;i igas min
+ tre malfeli&#265;a.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi estas prava. Tio devige malfeli&#265;igas honestan viron. <span
+ class="mg">(Al Mustardo.)</span> Alvoku do la junulon, kiu estis tiel
+ senceremonia. Vi jam scias, tiun kun la verda vesto.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Aha! Mi anta&#365;sentas ion! <span class="mg">(Malfermas la flankan
+ pordon.)</span> Sinjoro Gustavo Falk!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Kion mi a&#365;das &ndash; Gustavo tie &#265;i?
+ </p>
+ <p>
+ <span class="mg">(Mustardo eliras.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <span class="pn">48</span>
+ <h4>
+ SCENO XII.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Jen mi estas! <span class="mg">(Al Johano.)</span> Bona Dio, kion mi
+ vidas? Vi &#265;i tie, Sinjoro Falk?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Vi ja vidas! Koran manpremon! Kiel fartas via patro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Dank&rsquo; al Dio, bonege! &#264;u vi ne havas vian Franjon kun vi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Kiel vi vidas, ne. &#348;i ja estas &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ankora&#365; momenton. Nu junulo, &#265;u vi decidis edzi&#285;i kun la
+ knabino, de kiu dependas la heredo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u tio estas &#265;io, kion vi volas diri al mi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Momente &#265;io.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo <span class="mg">(al Johano)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Nu a&#365;skultu, pa&#265;jo Falk. Tiu &#265;i sinjoro volas, ke mi edzi&#285;u
+ kun alia ol via Franjo. Ne eble. Diru vi mem. &#264;u ne? Neeble!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi ne volas almena&#365; vidi la knabinon, per kiu vi povas fari&#285;i
+ ri&#265;a kaj feli&#265;a?
+ </p>
+ <span class="pn">49</span>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Ri&#265;a, eble, sed feli&#265;a mi i&#285;os nur kun mia Franjo! Nu,
+ tute egale! Vidita ne estas edzigita. Sed vidinte &#349;in, mi tuj
+ foriros.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ni atendu! <span class="mg">(Malfermas la pordon de la kabineto.)</span>
+ Alproksimi&#285;u do, kara infano.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XIII.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Samaj. Franjo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo<br /> <span class="mg">(rapidas en la brakojn de l&rsquo; patro)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mia patro, kara patro!
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ Gustavo <span class="mg">(staras mirante)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Franjo, vi tie &#265;i? Estas tial, ke mi vin ne trovis dome?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ Bona Dio! Jen anka&#365; la kuzo Gustavo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo <span class="mg">(ekkrias la&#365;te)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro Holandano, tiun &#265;i mi volas havi!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ja, nun estas tro malfrue.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, ne &#349;ercu! Kial do nun subite tro malfrue? &ndash; Sciu do: tiun
+ &#265;i mi akceptas e&#265; sen heredo.
+ </p>
+ <span class="pn">50</span>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Geinfanoj, mi klarigos &#265;ion. Petro Falk tute ne mortis.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Des pli bone! Kie li estas? Senprokraste mi volas paroli kun li.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ La maljuna strangulo, kiel bonvole diris la estonta sinjoro
+ superarbaristo, estas mi mem. Kiel knabo mi iris Amerikon. Ri&#265;a je
+ trezoroj, sed malri&#265;a je &#285;ojo mi revenis. Maljuneco ekfrapas,
+ la morto ekstaras malanta&#365; mi, mi ne havas infanojn, kaj tial mi
+ demandas vin amba&#365;: Franjo kaj Gustavo, &#265;u vi volas esti miaj
+ infanoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Amba&#365;.
+ </p>
+ <p>
+ Tutkore.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Johano.
+ </p>
+ <p>
+ Tia ri&#265;a beno de Dio en mia maljuneco!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Vi eksi&#285;os el via ofico, vi lo&#285;os en mia domo kune kun viaj
+ geinfanoj, kaj mi prizorgos pri la cetero.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo<br /> <span class="mg">(kiu dume parolis kun Franjo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Nun mi povas kisi vin tute malka&#349;e.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Franjo.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u mi nun efektive estas via fian&#265;ino?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gustavo.
+ </p>
+ <p>
+ Kompreneble, kaj en kelkaj tagoj mia edzino. <span class="mg">(Al
+ Petro.)</span> &#264;u ne?
+ </p>
+ <span class="pn">51</span>
+ <p class="s">
+ Petro. <span class="mg">(Ridetante.)</span>
+ </p>
+ <p id="err06">
+ Nur paciencon, paciencon! <span class="mg">(Oni a&#365;das bruon kaj
+ violonon el la flanka &#265;ambro.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XIV.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Kio okazas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, sinjoro, la madejro supreniris en la kapojn de la gesinjoroj. Unue
+ ili disputis, nun &#265;io estas ree &#285;ojo kaj &#285;uego.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Ili disputis? Do pro kio?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Mustardo.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, mi ne scias. Unu el ili postulis notojn kaj speciala&#309;ojn, la
+ sinjorino kun la vipo tion ne volis permesi, &#349;i e&#265; uzis la
+ vipon. Tion malbone akceptis la sinjoro kiu &#265;iam trinkadis, kaj
+ estus fari&#285;inta batalo, se la maljuna sinjorino ne intermiksus sin
+ deklamante frazojn el ia tragedio. Tiam la aliaj ekridis kaj ridante ne
+ povis disputi. Nun denove &#265;iuj estas gajaj kaj la maljuna
+ dancmajstro ludas je danco kiun la dekvarulo aran&#285;as. Jen ili
+ venas.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XV.
+ </h4>
+ <p class="c mg" id="err07">
+ La samaj. Charles Faucon (venas el la flanka &#265;ambro ludante
+ violonon, la aliaj sekvas kantante kaj mar&#349;ante la&#365; muziko je
+ poloneza pa&#349;o). Adelgundo kondukita de Hipolito, S<sup>ino</sup>
+ &#284;ojo kun Gotfrido Falk. Akcipitro (notfarante sekvas). Ili rondiras
+ &#265;irka&#365; la scenejo kaj stari&#285;as en duonrondo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Gesinjoroj, la&#365; la volo de mia mortinta kuzo neniu el vi povas esti
+ la universala heredonto.
+ </p>
+ <span class="pn">52</span>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Ah mon dieu! Je suis perdu!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Abomene! Mia mal&#349;anco!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Se li vivus ankora&#365;, mi lin &ndash; &ndash; &ndash; <span class="mg">(minacas
+ per la vipo)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Ekstrema dispeci&#285;o!
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Kontra&#365; malfeli&#265;o e&#265; dioj vane batalas!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido <span class="mg">(ebrieta)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj vi e&#265; ne estas diino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Akcipitro.
+ </p>
+ <p>
+ Jen bonega fino de artikolo por kelkaj eminentaj gazetoj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Sed por iel kompensi viajn voja&#285;elspezojn kaj parte anka&#365;
+ viajn maltrafajn esperojn mi havas la komision, pagi al &#265;iu el vi
+ mil spesmilojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#284;ojo.
+ </p>
+ <p>
+ Tia estis la momento, kiam la markizo Poza ekkriis: &ldquo;Ho, re&#285;ino,
+ tamen la vivo estas bela!&rdquo;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gotfrido.
+ </p>
+ <p>
+ Tio min subtenos almena&#365; dum unu jaro super &ndash; &ndash; &ndash;
+ vino.
+ </p>
+ <span class="pn">53</span>
+ <p class="s">
+ Adelgundo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi iros Svisujon, por tie vivadi kiel privatulino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Akcipitro.
+ </p>
+ <p>
+ La fino de l&rsquo; artikolo nur i&#285;os pli bona, pli ekscitanta per
+ tio.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Charles.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, kia &#285;ojo por mia edzino kaj mia bubo! Ni nun povas komenci
+ malgrandan negocon, mi ne bezonos plu dancadi &ndash; &ndash; &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Hipolito.
+ </p>
+ <p>
+ Ek&#285;oju, Dresdena &#265;efapla&#365;disto, vi perdas konkuranton,
+ &#265;ar nun oni jam ne apla&#365;dos la&#365; komando.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Akcipitro.
+ </p>
+ <p>
+ Haltu, gesinjoroj, nur parlamente! Mi proponas toaston: vivu la kuzo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#264;iuj.
+ </p>
+ <p>
+ Vivu, li vivu!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ Mi dankas por via bondeziro, kaj mi &#285;ojas povi diri al vi, ke via
+ deziro jam plenumi&#285;is.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#264;iuj<br /> <span class="mg">(mirege kaj scivole)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kiel do? Kio estas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Petro.
+ </p>
+ <p>
+ La klarigo venos poste, nun ni volas kunsidi kaj gaje matenman&#285;i.
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (<span style="letter-spacing:0.3em">Kurteno</span>.)
+ </p>
+ <hr class="mallonge" />
+ <span class="pn">54</span>
+ </div>
+ <div id="k2">
+ <span class="pn">55</span>
+ <h2>
+ Tie &#265;i oni<br /> parolas Esperante
+ </h2>
+ <h3>
+ Unuakta komedio de T. Williams (1859)
+ </h3>
+ <div class="c">
+ tradukita kaj aran&#285;ita de M. Hankel.
+ </div>
+ <img src="images/image1.png" width="50" height="63"
+ alt="[Dekoracia ilustraĵo]" />
+ </div>
+ <div class="personaro" style="max-width: 22em">
+ <span class="pn">56</span>
+ <h4>
+ PERSONOJ:
+ </h4>
+ <ul class="personaro">
+ <li>
+ Majoro Raten
+ </li>
+ <li>
+ Sinjorino Julieta Raten, lia edzino
+ </li>
+ <li>
+ Sinjoro Bergwald
+ </li>
+ <li>
+ Sinjorino Bergwald, lia edzino
+ </li>
+ <li>
+ Elza, ilia filino
+ </li>
+ <li>
+ Viktor Dubois
+ </li>
+ <li>
+ Berta, servistino
+ </li>
+ <li>
+ Policano
+ </li>
+ <li>
+ Komisiisto
+ </li>
+ </ul>
+ <div class="mg">
+ Loko: Dresden. Tempo: Hodia&#365;.
+ </div>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <span class="pn">57</span>
+ <div class="c">
+ <img src="images/image2.png" width="389" height="165"
+ alt="[Illustration: Scenejo]" />
+ </div>
+ <h4>
+ SCENO I.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Bele meblita &#265;ambro. Elza aran&#285;as florojn, Berta vi&#349;as
+ tablojn kaj objektojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Nun mi aran&#285;as la florojn kaj tiam &#265;io estos preta! La luontoj
+ povas veni! Ke ili nur venu! Certe ili vidos la grandan afi&#349;on: Tie
+ &#265;i oni parolas Esperante. <span class="mg">(&#348;i montras la afi&#349;on
+ kaj remetas &#285;in en la fenestron.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Sed estis granda laboro! De la kvina matene hodia&#365; mi penas kaj
+ laboras.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ja helpis al vi, kaj nun la &#265;ambroj estas en bona ordo kaj tre
+ komfortaj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, la gastoj estos kontentaj! Ni donos al ili la tutan eta&#285;on,
+ kaj ni lo&#285;os en la kvara, sub la tegmento. Sub la tegmento en tiu
+ &#265;i varmega semajno de A&#365;gusto!
+ </p>
+ <span class="pn">58</span>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Tio estis ja la deziro de miaj gepatroj ludoni la lo&#285;ejon dum la
+ kongreso. Tial ni &#265;iuj lernis ja Esperanton tiel fervore. Anka&#365;
+ vi, Berta, efektive bone parolas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta<br /> <span class="mg">(rigardas la florojn)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Fra&#365;lino, aldonu tiun &#265;i belan filikon al la rozoj!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Filikon? Vi scias la nomon? Mi &#309;us volis ser&#265;i &#285;in en la
+ vortaro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, fra&#365;lino, mia kuzo la policano, donis al mi bukedon de rozoj
+ kaj filiko.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u via kuzo, la policano anka&#365; donis al vi mirtojn kaj
+ violetojn?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, certe, fra&#365;lino!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Vi estas feli&#265;a knabino! Ho ve, mi neniam revidos la &#265;arman
+ sinjoron, kiu al mi donacis violetojn en Parizo!
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO II.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Sinjorino Bergwald eniras el pordo 2.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Fine la dormo&#265;ambroj estas pretaj. Nur la &ldquo;Manolon&rdquo; oni
+ ne ankora&#365; sendis. <span class="mg">(La sonorilo <span class="pn">59</span>
+ de pordo 3 eksonas.)</span> Eble jen, vidu Berta. <span class="mg">(Eniras
+ komisiisto.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Komisiisto.
+ </p>
+ <p>
+ Mi alportas la objektojn a&#265;etitajn de Sinjoro Bergwald: manol,
+ skribma&#349;inon,&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Bona Dio! Kion do mia edzo pensas? Li deziras ludoni &#265;ambrojn pro
+ profito, kaj li elspezis jam multe da mono. La tuta familio vizitis
+ Esperantajn kursojn dum tri monatoj.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO III.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Eniras Sinjoro Bergwald el pordo 3, alportante &#309;urnalojn.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Estas la &#265;efafero, la &#309;urnaloj! Niaj gastoj deziros revidi
+ siajn gazetojn. <span class="mg">(&#264;iuj elprenas unu a&#365; du el
+ ili kaj elvokas.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jen la Revuo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jen Lingvo Internacia kaj Tra la Mondo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Ho jen, tute nova gazeto!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Estas &ldquo;La Bela Mondo&rdquo;. &#264;arma titolo, &#265;u ne?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj &#285;ia enhavo! Estas belega! Mia kuzo, la policano, konas
+ presiston, li ricevis unu el la provaj ekzempleroj.
+ </p>
+ <span class="pn">60</span>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi a&#265;etis tiujn &#265;i &#309;urnalojn?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, mia kara. Donace mi ilin ne ricevis.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ &#284;is nun estis nur elspezoj. Nun ni pripensu la enspezojn. Kiom do
+ ni ricevos por niaj &#265;ambroj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Mi pensas eble dudek Markojn po semajno.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu, sinjoro. Diru 10 spesmiloj, tio ne &#349;ajnas tiel multe.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kion vi scias pri spesmiloj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Mia kuzo, la policano, klarigis al mi la aferon. Li diris, ke dum la
+ kongreso vi donos al mi la salajron en spesmiloj &ndash; 20 spesmiloj
+ monate.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kie do estas la tarifo, alportu &#285;in Elza.
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Elza alportas grandan kartonon.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Jen, pa&#265;jo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(post ser&#265;ado en la tarifo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mia bona infano tio ne estas ebla. Mi ja ne ankora&#365; havas la
+ profiton. Ni ja &#265;iuj havos <span class="pn">61</span> iom da &#285;eno,
+ sed post la kongreso ni &#265;iuj lo&#285;os en Weisser Hirsch, tiam
+ aliaj laboros kaj ni havos la plezuron!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Tio estas nenio! Mi denove dezirus iri Parizon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta<br /> <span class="mg">(faras signon de monricevo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj mi sinjoro? <span class="mg">(Eksonas la sonorilo 3.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, eble luontoj! Rapide, rapidege &#265;ion en ordon. Elza forprenu
+ vian florkorbon, kuru, kuru!
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Elza kun la korbo eliras je pordo 1.)
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO IV.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Berta enkondukas sinjorinon Raten kaj sinjoron Viktor Dubois per pordo
+ 3.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Venis gesinjoroj kiuj deziras lo&#285;ejon. <span class="mg">(Eliras el
+ pordo 3.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kie do estas la vortaro? <span class="mg">(Ekprenas &#285;in.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Kiajn &#265;ambrojn vi ludonos?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald <span class="mg">(en embaraso)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kion vi deziras? Momenton! Momenton! <span class="mg">(Li malfermas la
+ vortaron.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor <span class="mg">(pli la&#365;te)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kiajn &#265;ambrojn vi estas ludononta?
+ </p>
+ <span class="pn">62</span>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Onta &ndash; inta &ndash; anta &ndash; mi &#265;ion forgesis!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Julieta Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Eble mi povas helpi. &#264;u vi ludonos tiun &#265;i belan &#265;ambron?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, certe mi ludonos, nun mi komprenas, la du &#265;ambrojn dekstre,
+ kune kun tiu &#265;i komuna salono, 20 Mark semajne.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Dek spesmiloj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, 10 spesmiloj, jen la tabelo. Estas tre simpla afero, &#265;iam la
+ duono.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Tio estos bona profito por ni, &#265;iam la duono, bonege, mi kalkulos.
+ <span class="mg">(Rigardas sur la tarifon.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mi prenas la du &#265;ambrojn, bonvolu alportigi mian kofron kaj sendi
+ al mi la servistinon. <span class="mg">(Sidi&#285;as en se&#285;on al&#349;ovitan
+ de Viktor, babilas kun li.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald <span class="mg">(al sia edzo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Estas iom malfacila afero por mi, esti luigantino, &#265;ar mi estas el
+ la familio von Bl&#252;cher. <span class="mg">(Al sinjorino Raten, tre
+ majeste.)</span> Mi sendos mian servistinon. <span class="mg">(Eliras je
+ pordo 3.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj mi skribos la kontrakton. <span class="mg">(Eliras pordo 3.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">63</span>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO V.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Julieta. Viktor.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj nun, sinjoro, mi denove esprimas al vi mian sinceran dankon pro la
+ peno, kiun al vi ka&#365;zis mia embaraso.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ La plezuro servi tian &#265;arman sinjorinon estas sufi&#265;e da
+ rekompenco.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Kia malfeli&#265;o ke sur la lasta stacio mia edzo kaj mi perdis unu la
+ alian. Mi en la kupeo, li ekstere kun la limonado &ndash; kaj jen la
+ vagonaro forveturis!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ La malfeli&#265;a edzo! Li kuris, kuris, kuregis, sed la vagonaro
+ forrapidegis. Li nun estos senkonsola!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Tiu kara bonulo! Li havas la plej bonan koron de l&rsquo; mondo, sed nun
+ certe li estas kolera pro zorgo rilate al mi. Kion fari en tiu &#265;i
+ fremda urbo sen vi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Mi havas bonan ideon. Mi legis, ke la policanoj de Dresdeno lernis
+ Esperanton, ili vin helpos. Jen unu el ili! <span class="mg">(De l&rsquo;
+ fenestro.)</span> Ho, sinjoro policano, mi petas. <span class="mg">(Al
+ Julieta.)</span> Anka&#365; en Parizo la policanoj nun lernas
+ Esperanton, bona, bonega afero!
+ </p>
+ <span class="pn">64</span>
+ <p class="s">
+ Policano.<br /> <span class="mg">(Oni vidas momenton Berta malfermantan
+ la pordon.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi bezonas mian helpon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, sinjoro. Tiu &#265;i sinjorino perdis sian edzon dum la voja&#285;o,
+ li eble alvenos per alia vagonaro, bonvolu konduki lin tien &#265;i!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Policano.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjorino priskribu al mi la sinjoron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Li estas granda, havas longan barbon, grizan &#265;apelon kun granda
+ verda stelo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Policano.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;apelon kun stelo? Bonege, mi lin trovos. <span class="mg">(Klini&#285;ante
+ eliras.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Nun mi iom &#349;an&#285;os mian vesta&#309;on, mia edzo ja certe balda&#365;
+ venos.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj nun mi komencos ser&#265;i mian an&#285;elon. Ho, sinjorino, en tiu
+ &#265;i urbo lo&#285;as la plej &#265;arma fra&#365;lino de la mondo,
+ sed mi ne scias kie, mi ser&#265;os &#349;in. Mi renkontis &#349;in sur
+ balo en Parizo, mi nur konas &#349;ian anta&#365;nomon &ldquo;Elza&rdquo;!
+ Mi faris tiun longan voja&#285;on por trovi &#349;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Vi estas enami&#285;inta?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Perfekte! Mi ne laci&#285;os en la ser&#265;ado!
+ </p>
+ <span class="pn">65</span>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mi deziras bonan sukceson. Adia&#365;. <span class="mg">(Foriras
+ ridetante.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Agrabla sinjorineto, sed tute ne komparebla al mia &ldquo;Elza&rdquo;!
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO VI.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald <span class="mg">(pordo 3)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Pardonu sinjoro, mi forgesis ion. Bonvolu pagi la duonon de la luprezo
+ anta&#365;e.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Kial vi tion diras al mi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kial ne? &#264;u via edzino havas la monujon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ La sinjorino ne estas mia edzino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kio do &#349;i estas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Estas mia, mia konatino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(rigardas en la vortaron)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Konatino? Kio tio estas? Mi esperas, ke &#265;io estas en bona ordo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza <span class="mg">(eniras tra pordo 1)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Viktor kaj Elza rekonas unu la alian.
+ </p>
+ <span class="pn">66</span>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;ielo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro Viktor. <span class="mg">(Malla&#365;te.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kion vi deziras?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Pa&#265;jo, mi nur forgesis mian tran&#265;ilon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Mia an&#285;elo, mia Elza!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ne perdu tempon, la aliaj &#265;ambroj ne estas preta.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Jes pa&#265;jo, sed mi tuj revenos.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Mia kara sinjoro, &#265;u vi havas alian &#265;ambron haveblan?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, la malgrandan &#265;ambron maldekstre.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Mi &#285;in luprenos, tuj luprenos. Jen dek spesmiloj, kara estonta
+ bopatro! <span class="mg">(Donas monon al Sinjoro Bergwald kaj rapide
+ eniras la pordon 4.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO VII.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(rigardas en la vortaron)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Bopatro? Eble insulto? Ne estas en la <span class="pn">67</span>
+ vortaro. Sed jen la mono! Bona ideo skribi sur afi&#349;on: Tie &#265;i
+ oni parolas Esperante.
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Eniras Sinjorino Bergwald kun Berta, kiu brosas boton.)
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO VIII.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Imagu nur, tiu &#265;i Berta postulas duoblan salajron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ne eble.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Tamen eble. Mi havas duoblon da laboro. <span class="mg">(Sonorilo
+ eksonas el la &#265;ambro de Julieta, pordo 2.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kuru, kuru rapide, nia lo&#285;antino sonorigas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Nova sinjorino servota, tion mi ne povas. <span class="mg">(Iras en la
+ &#265;ambron de Julieta.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ludonis la malgrandan &#265;ambron al la juna sinjoro por 10
+ spesmiloj. Bonege, &#265;u ne?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Mi havos novan silkveston?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ni vidos, vidos, eble!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta<br /> <span class="mg">(revenas kun la &#349;uoj de Julieta)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Nun mi devas purigi alian paron da &#349;uoj! &#264;u vi donos al mi
+ duoblan salajron?
+ </p>
+ <span class="pn">68</span>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kial vi povas esti tiel malmodesta?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ne estas malmodesta. Mia kuzo, la policano diras, duobla laboro
+ meritas duoblan salajron. &#264;u vi volas &#285;in doni a&#365; ne?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro kaj Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe ne!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Tiam, gesinjoroj, brosu mem la botojn de viaj luantoj, mi &#285;in ne
+ faros. Jen la anta&#365;tuko kaj la broso, mi prenas mian liberecon!
+ Adia&#365;! <span class="mg">(Forkuras.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO IX.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kion fari nun? Idino de la familio von Bl&#252;cher ne povas brosi
+ &#349;uojn!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Sed ni &#285;in devas fari, ni ludonis la &#265;ambrojn kun servado.
+ <span class="mg">(La sonorilo de Julieta a&#365;di&#285;as.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald<br /> <span class="mg">(demandas &#265;e la pordo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Kion vi deziras? Kompreneble la sinjorino deziras la &#349;uojn, helpon
+ je la vestigado poste teon kaj tiel plu! Estas nea&#365;dite!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Se vi ne volas helpi la sinjorinon, mi &#285;in faros.
+ </p>
+ <span class="pn">69</span>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ne, ne, vi certe ne devas, mi &#285;in faros. Ho, miaj praavoj! Se vi
+ scius, ke idino de la familio von Bl&#252;cher devas purigi &#349;uojn!
+ <span class="mg">(Eniras la &#265;ambron de Julieta.)</span>
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Sonorigado de la alia flanko.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(frapas al la pordo de Viktor)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Li anka&#365; postulas la botojn. Tie ne estas helpo, mi devas, devas
+ fari &#285;in. <span class="mg">(Prenas la anta&#365;tukon.)</span> Mi
+ ne estas el la familio von Bl&#252;cher, sed tio estas tute kontra&#365;a
+ al mia inklino. Tamen &ndash; &ndash; <span class="mg">(la sonorilo de
+ la pordo 3 eksonas)</span>. Diablo, jen la sonorilo de la lo&#285;ejo.
+ Mi devas malfermi.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO X.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (En tiu &#265;i momento Viktor kaj Elza malfermas la du pordojn 1 kaj
+ 4.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Se mi nur scius, &#265;u sinjoro Viktor venis pro mi!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Servisto! Servanto! &ndash; Ho &#265;ielo, la objekto de mia amo, ne
+ estis fantomo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Vi sinjoro, vi lo&#285;as en nia domo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Feli&#265;a hazardo kondukis min tien &#265;i!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Mi kredis, ke vi forgesis min!
+ </p>
+ <span class="pn">70</span>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Vin forgesi, neniam, neniam, ho fra&#365;lino Elza.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Kial do vi venis Dresdenon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Por trovi vin, mia adorata!
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XI.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Revenas Bergwald, la du pordoj brue estas fermataj.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Diablo! Kia terura trablovo! <span class="mg">(Eniras sinjoro Raten.
+ Kolonia uniformo, tre mal&#285;entile.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Kial vi forkuris sinjoro? Vi lasis min sur la &#349;tuparo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald. <span class="mg">(Brosante boton.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Pardonu, mi a&#365;dis ion tie &#265;i.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas la &#349;upurigisto de tiu &#265;i gastejo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ &#348;upurigisto?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Servisto, lakeo, se vi tion preferas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Tute ne sinjoro, mi nur faras tion pro komplezemo je miaj lo&#285;antoj.
+ <span class="mg">(Frapas al la pordo de Viktor.)</span> Sinjoro, jen
+ viaj botoj. <span class="mg">(Viktor iom <span class="pn">71</span>
+ malfermas kaj prenas ilin.)</span> Ne sinjoro, mi estas la posedanto de
+ tiu &#265;i domo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Vi do ludonas lo&#285;ejojn?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, sed mi nun &#265;iujn fordonis.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Diablo! Kial vi ne forprenis la anoncon: lo&#285;ejojn! tie &#265;i oni
+ parolas Esperante? &#264;u vi opinias, ke mi nur eniris por vidi vian
+ malinteresan viza&#285;on? Cetere, kiuj estas viaj luantoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjorino kaj sinjoro.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Kiel? Kia sinjorino kaj sinjoro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Pardonu, mi estas Dresdena domposedanto, mi ne bezonas respondi viajn
+ demandojn. Krom tio vi &#349;ajnas tre ekscitita!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Ekscitita, ata, ota! &#264;ielo, malbenite, ate, ote! Mi do devas esti
+ ekscitita. Mi alvenis per a&#365;tomobilo, &#265;ar lokomotivo ne estis
+ havebla! Miaj okuloj estas plenaj de polvo. Donu al mi akvon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Akvon?
+ </p>
+ <span class="pn">72</span>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Certe! Por ellavi la polvon el miaj okuloj. <span class="mg">(Vidas la
+ florojn.)</span> Jen, tio sufi&#265;os. <span class="mg">(El&#309;etas
+ la florojn, lavas al si la okulojn.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro! Vi difektas mian tapi&#349;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten<br /> <span class="mg">(sekigante la manojn per la kurteno)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Tio ne difektos &#285;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Miaj kurtenoj! Ho ve! Mi alportas mantukon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Ne necese! <span class="mg">(Al&#349;ovas se&#285;on.)</span> Sidi&#285;u!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Dankon! Mi ne estas laca!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten <span class="mg">(ordonema)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Sidi&#285;u!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald <span class="mg">(malla&#365;te)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u mi alvoku policanon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten<br /> <span class="mg">(anka&#365; sidi&#285;as, multe pli afable)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas fra&#365;lo a&#365; edzo?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Edzo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Mi estas kontenta. Vi havos kompaton kun malfeli&#265;a edzo kiel mi.
+ </p>
+ <span class="pn">73</span>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Dio mia!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Mi vivis dudek jarojn en la kolonioj, fine la hotentotoj min tedis, mi
+ revenis E&#365;ropon kaj edzi&#285;is kun juna bela hispanino .&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.
+ kaj nun&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kion li diros al mi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Ni estis tiel feli&#265;aj! Per Esperanto ni trovis unu la alian,
+ Esperanto estis la lingvo de nia amo. Mi deziris &#285;ojigi mian
+ edzinon per la vizito de la kvara kongreso. Kaj nun, kiam en la lasta
+ stacio mi alportis al &#349;i bulkojn, &#349;i anka&#365; petis
+ limonadon. Mi iras alporti &#285;in ne rimarkante, ke la dek minutoj
+ pasis &ndash; jen la vagonaro forveturas kun mia edzino kaj juna bela
+ dan&#285;era Franco.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Dan&#285;era Franco?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, li estis kun ni en la sama kupeo! Ili ne parolis unu vorton kune,
+ dum la voja&#285;o, sed nun mi vidas la ruzon, ili volis forkuri &ndash;
+ la limonado nur estis preteksto. Sed mi ilin trovos! Mi ilin mortigos!
+ Mi ilin polverigos, mi ilin disrompos kiel &ndash; <span class="mg">(li
+ ekkaptas la florvazon)</span>.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro! Estas Saksa porcelano!
+ </p>
+ <span class="pn">74</span>
+ <p class="s">
+ Raten <span class="mg">(residi&#285;as)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, al mi diris policano, ke tiaj personoj eniris tiun &#265;i
+ domon, montru ilin al mi, montru al mi viajn lo&#285;antinojn. <span
+ class="mg">(Ekstaras kaj pu&#349;as la se&#285;on kontra&#365; la
+ planko.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Trankvili&#285;u, sinjoro! Vi detruas la domon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Montru viajn lo&#285;antinojn!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald <span class="mg">(al si mem)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Dio mia! Se la juna sinjorino estas la forkurinta edzino! Ni &#265;iuj
+ estus perditaj!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten<br /> <span class="mg">(ekstarante kaj renversante sian se&#285;on)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Vi rifuzas montri al mi vian lo&#285;antinon?
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XI.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Sinjorino Bergwald eniras, pordo 3.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jen mia edzino, dank&rsquo; al Dio, luma ideo! Sinjoro, mia lo&#285;antino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Kiel, tiu maljunulino?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Maljunulino? Mi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Diru jes, a&#365; ni &#265;iuj estas perditaj!
+ </p>
+ <span class="pn">75</span>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas la lo&#285;antino de tiuj &#265;i &#265;ambroj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, diru jes!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Je-e-e-e-es.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Ekvidinte vin, sinjorino, miaj suspektoj koncerne tiu &#265;i domo tute
+ malaperis. Mi ser&#265;os alie, kaj poste mi revenos en la
+ Centralhotelon. Trovonte ilin mi &ndash; mi &ndash; <span class="mg">(kun
+ bruo eliras)</span>.
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XII.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, kiu estis tiu &#265;i persono?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kiu li estas? Certe iu sova&#285;ulo, re&#285;o de la kanibaloj a&#365;
+ iu &#265;efrabisto. Sed ni ne devas perdi tempon <span class="mg">(frapas
+ al la pordo 2)</span>. Ho, sinjorino, havu la bonecon, mi devas tuj
+ paroli kun vi!
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XIII.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Eniras Julieta.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Kun mi sinjoro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe sinjorino. Vi estas kulpa de granda embaraso, en kiun vi &#309;etis
+ honorindan viron kiel min per via terura edzo.
+ </p>
+ <span class="pn">76</span>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mia edzo!
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Elza aperas en la pordo 1 kaj a&#365;skultas.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, sinjorino. Via edzo, de kiu vi forkuris sub preteksto de bulko
+ kaj limonado.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mia edzo estis tie &#265;i? Ho, kial vi tion ne al mi diris?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;ar li volis mortigi vin kaj la junan francon, la partoprenanton de
+ via forkurado.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Kion mi a&#365;das! La partoprenanto de &#349;ia forkuro! Terure! <span
+ class="mg">(Rapide malaperas.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Forkuro, sinjoro! Kiel vi tion riskas diri! &#264;ielo, en kia terura
+ situacio mi min trovas! Mia edzo estas tiel &#309;aluza, li faros ion
+ malbonan en sia erara opinio! Mi &#265;ion al li klarigos, kie li estas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Li parolis pri la Centralhotelo, la plej proksima angulo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mi tien iros. Mi nur prenos mian &#265;apelon. <span class="mg">(Eniras
+ &#349;ian &#265;ambron pordo 2.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">77</span>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XIV.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, kial ni do elmetis la anoncon: Tie &#265;i oni parolas Esperante. El
+ tio la tuta malfeli&#265;o rezultis!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Trankvili&#285;u mia kara, bonvolu nur pretigi kafon kaj teon por niaj
+ gastoj.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Fantomoj de miaj praavoj! Ne vidu la malhonoron de via malfeli&#265;a
+ idino! <span class="mg">(Eliras.)</span>
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XV.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Julieta<br /> <span class="mg">(revenas el sia &#265;ambro kun &#265;apelo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ La hotelo je la angulo, vi diris sinjoro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jes sinjorino, mi &#285;in al vi montros. <span class="mg">(Malla&#365;te.)</span>
+ Estus mortigo se li &#349;in trovus tie &#265;i! <span class="mg">(La&#365;te.)</span>
+ Mi montros, mi montros! &ndash;
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Bergwald kaj Julieta eliras el pordo 3.)
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XVI.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Elza el pordo 1, iom poste Viktor el pordo 4.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza<br /> <span class="mg">(falinte en apogse&#285;on)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u tio estas ebla! Sinjoro Viktor forkuris kun edzini&#285;ita
+ virino! <span class="mg">(Eltiras naztukon.)</span> Terure!
+ </p>
+ <span class="pn">78</span>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Fine ili &#265;iuj foriris! Ho la objekto de mia adorado! Mia kara fra&#365;lino
+ &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Forlasu min! Foriru de mi, via agado estas malhonesta, perfida.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;ielo! Kion do mi faris?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Mi &#265;ion a&#365;dis, sinjoro. &#264;u vi povas nei, ke vi alvenis
+ tien &#265;i kun sinjorino, kun edzini&#285;ita sinjorino &ndash; kun
+ kiu vi forkuris?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;arma fra&#365;lino, mia vorto de honoro: mi &#349;in vidis la
+ unuan fojon hodia&#365; matene en la vagonaro. <span class="mg">(Metas
+ la manon al sia koro.)</span> Je la honoro de Franco, fra&#365;lino, mi
+ amas nur unu sinjorinon en la vasta mondo kaj tiu estas via &#265;arma
+ persono. Mi tion &#309;uras je tiu &#265;i maneto!
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (Genufleksas anta&#365; Elza. Eniras sinjoro Bergwald kun kafopledo.)
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XVII.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Hallo! Kio tio estas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;ielo, mia patro!
+ </p>
+ <span class="pn">79</span>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ La estonta bopatro!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(starigas la pledon sur tablon)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Klarigu al mi la aferon, sinjoro, kial mi vin trovas en la sintenado de
+ &#349;uisto je la piedoj de mia filino?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, la senmorta &#348;ekspir diras: &ldquo;Mallongeco estas la
+ animo de l&rsquo; sprito&rdquo;. Mi havas la honoron peti la manon de
+ via infano por edzi&#285;o.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas freneza?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, certe. Mi amas &#349;in kaj &#349;i amas min.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kiel, post kvin minutoj? Tion mi &#265;esigos! Mi postulas ke vi tuj
+ forlasu mian domon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Tute ne, sinjoro, mi pagis por unu semajno kaj mi restos. Unue mi havos
+ mian kafon. <span class="mg">(Sidi&#285;as apud la tablo.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Mi &ndash; mi sufoki&#285;os pro kolero! Kaj &#265;ion ka&#365;zis la
+ infera anonco: Tie &#265;i oni parolas Esperante!
+ </p>
+ <span class="pn">80</span>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XVIII.
+ </h4>
+ <p class="s">
+ Raten <span class="mg">(pordo 3, kolerege)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mi do estis prava! Policano diris al mi ke mia edzino lo&#285;as en tiu
+ &#265;i domo. Mi estas bonkora, trankvila viro, &#285;is nun mi estis
+ dol&#265;a kiel &#349;afido, sed nun mia kolero eksplodos &ndash; donu
+ al mi mian edzinon! <span class="mg">(Kaptas Bergwald je la brusto.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Lasu min, vi krispas mian &#265;emizeton!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Vi ne volas? Mi mem &#349;in trovos. <span class="mg">(Eniras la &#265;ambron
+ de Julieta, pordo 2.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Tio estas tro multe. Mi alvokos policanon! Kial do ili &#265;iuj lernis
+ Esperanton, se ili nun ne al ni helpos!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Bonege, kunvoku la tutan policanaron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten. <span class="mg">(Revenas.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Strange, mi rigardis en la &#349;rankon, sub la liton, sed nenie ia
+ sinjorino Raten. Tamen mi vidis &#349;iajn vestojn kaj &#265;apelojn.
+ <span class="mg">(La&#365;tege.)</span> Sinjoro, kie estas mia edzino?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ &#348;i &ndash; &#349;i &ndash; &#349;i eliris.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Eliris? &#348;i do estis tie &#265;i?
+ </p>
+ <span class="pn">81</span>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Nu jes, &#349;i estis. &#348;i &#309;us iris al la Centralhotelo por
+ trovi vin.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Mensogulo! Vi denove trompas min. Jen alia &#265;ambro, mi supozas, ke
+ &#349;i sin ka&#349;as tie. <span class="mg">(Volas eniri la &#265;ambron
+ de Viktor.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.<br /> <span class="mg">(Levi&#285;as kaj ekstari&#285;as inter
+ Raten kaj pordo 4.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Diablo! Neniu eniru en mian propran &#265;ambron.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Fulmo kaj tondro! La malbenita juna fripono. <span class="mg">(Kriegante.)</span>
+ Kie estas mia edzino?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ne scias.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Vi mensogas, vi pagis la kondukiston de la fervojo por ke li forveturu
+ sen mi.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Kia neebla ideo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Fripono! Donu al mi mian edzinon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Gardu vin, sinjoro. <span class="mg">(Alprenas atakan sintenadon.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Bona Dio! Se vi volas rompi al vi la kapojn, ne faru &#285;in super mia
+ nova tapi&#349;o.
+ </p>
+ <span class="pn">82</span>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, vi donos al mi tujan kontentigon. Mi neniam voja&#285;as sen
+ pistoloj. <span class="mg">(Elprenas paron el sia po&#349;o, donante unu
+ el ili al Viktor.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, vi estas efektiva bifsteko.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro, post du minutoj vi estos mortigita hundo!
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XIX.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ Sinjorino Bergwald poste Julieta. Pordo 3.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoroj, kion vi faras, kio tio estas?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.<br /> <span class="mg">(Rigardas el la fenestro.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Jen mia edzino kun policano! Ili venas tien &#265;i, kia stranga afero!
+ Mi min ka&#349;os post la kurtenoj kaj nun a&#365;skultu: kiu el vi
+ perfidos mian &#265;eeston tiu ricevos kuglon en la cerbon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, kial mi skribis: Tie &#265;i oni parolas Esperante!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.<br /> <span class="mg">(Parolante malanta&#365;en.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Mi dankas vin, sinjoro policano! Sed kion vi havas, kial vi havas tiajn
+ ektimigitajn mienojn? &#264;u io okazis dum mia foriro? &#264;u mia edzo
+ estis tie &#265;i? &#264;u iu el vi lin vidis?
+ </p>
+ <span class="pn">83</span>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ne!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Ne!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Ne!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Des pli bone <span class="mg">(al Viktor)</span> &#265;ar se li vin
+ trovus sinjoro, mi ne scias kio okazus.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Fulmo kaj tondro, &#349;i timas por tiu bubo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mia kara edzo estas tiel &#309;aluza! <span class="mg">(Al sinjorino
+ Bergwald.)</span> Se li nur estis vidinta la afablan manpremon de via
+ edzo kiam mi eniris la pordon &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald <span class="mg">(Tremante.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Tute ne, tute ne, mi ne premis al vi la manon. Mi jam sentas la kuglon
+ inter miaj &#349;ultroj!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.<br /> <span class="mg">(Iom mirigita al Viktor.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Mi estas certe, ke vi rimarkis la kolerajn rigardojn de mia edzo en la
+ kupeo, kiam vi hazarde rigardis min. <span class="mg">(Viktor forte
+ balancas la kapon.)</span> Mi efektive kredas, ke li estis &#309;aluza
+ je vi! Je vi, kiu mortas pro amo al juna fra&#365;lino, kun kiu vi
+ konati&#285;is en Parizo, sur balo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Balo? Parizo? <span class="mg">(Stre&#265;as la kapon el la kurtenoj.)</span>
+ </p>
+ <span class="pn">84</span>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj kiun vi tiel fervore amas, ke vi traveturis tian longan vojon por
+ retrovi &#349;in.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Kion &#349;i diras? <span class="mg">(Rapidegas anta&#365;en, suben&#349;irante
+ la kurtenojn.)</span> &#264;u tio estas efektive vera, ke vi amas ian
+ alian?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Julieta.
+ </p>
+ <p>
+ Mia edzo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Gesinjoroj Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ La kurtenoj!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Kion vi volas diri, sinjoro?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, certe, mi &#285;in scias. La juna fra&#365;lino estas mia filino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Via filino? Vi neniam diris, ke vi havas filinon! Montru &#349;in,
+ montru al ni vian filinon! <span class="mg">(Elza eniras dum la lastaj
+ vortoj.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Jen venas mia filino.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Ah, &#265;arma fra&#365;lino. Tute malsimila al la gepatroj. Junulino,
+ &#265;u tiu &#265;i bela fremdulo enami&#285;is je vi?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.<br /> <span class="mg">(Ruzete rigardante Viktoron.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Almena&#365; li tion diras.
+ </p>
+ <span class="pn">85</span>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj li estas sincera! <span class="mg">(Al la gepatroj.)</span> Miaj
+ karegaj gesinjoroj, mi petas, donu al mi la manon de via &#265;arma
+ infano, mia patro estas tre ri&#265;a: Dubois kaj kompanio, strato San
+ Lazaro en Parizo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Dubois kaj kompanio, strato de Lazaro, bone, mi konas la firmon,
+ ekzistas dua en Afriko. Kia azeno mi estis! <span class="mg">(Subite.)</span>
+ Prenu &#349;in, junulo, &#349;i estas la via! Estu benitaj miaj infanoj!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Pardonu, mi estas la patro. Mi priparolos la aferon kun mia edzino, kaj
+ se &#265;io estas en bona ordo, mi ne scias, kial ni ne akceptu lin kiel
+ bofilon? Nova vorto kiun mi lernis!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.<br /> <span class="mg">(Kisas la manon de Elza.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Kia feli&#265;ego!
+ </p>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <h4>
+ SCENO XX.
+ </h4>
+ <p class="c mg">
+ (Berta kaj policano eniras. Berta embarasate klini&#285;as.)
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjorino Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Nu Berta, &#265;u vi revenas? &#264;u vi nun pensas alie?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Berta.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, sinjorino, mia kuzo la policano diras, ke por Esperanto oni devas
+ ion oferi, Esperanto estas ideala afero!
+ </p>
+ <span class="pn">86</span>
+ <p class="s">
+ Raten.
+ </p>
+ <p>
+ Sinjoro policano, vi estas prava! Per esperanto kaj via helpo mi
+ retrovis mian edzinon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Viktor.
+ </p>
+ <p>
+ Per Esperanto mi vin trovis!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Elza.
+ </p>
+ <p>
+ Vivu Esperanto!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Policano.
+ </p>
+ <p>
+ Permesu, anka&#365; mi per Esperanto trovis fian&#265;inon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Sinjoro Bergwald.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj mi akiris bofilon! &#264;u ne estis bone meti en la fenestron:
+ </p>
+ <p class="c">
+ Tie &#265;i oni parolas Esperante?
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (<span style="letter-spacing:0.3em">Kurteno</span>.)
+ </p>
+ <hr class="mallonge" />
+ </div>
+ <div id="k3">
+ <span class="pn">87</span>
+ <h2>
+ La Renkonto
+ </h2>
+ <h3>
+ Komedieto originale verkita
+ </h3>
+ <div class="c">
+ de Marie Hankel.
+ </div>
+ <img src="images/image1.png" width="50" height="63"
+ alt="[Dekoracia ilustraĵo]" />
+ </div>
+ <div class="personaro" style="max-width: 8em">
+ <span class="pn">88</span>
+ <h4>
+ PERSONOJ:
+ </h4>
+ <ul class="personaro">
+ <li>
+ Ruso
+ </li>
+ <li>
+ Anglino
+ </li>
+ <li>
+ Francino
+ </li>
+ <li>
+ Italo
+ </li>
+ <li>
+ Germano
+ </li>
+ <li>
+ Kelnero
+ </li>
+ </ul>
+ </div>
+ <div class="sceno">
+ <span class="pn">89</span>
+ <h4>
+ SCENO:
+ </h4>
+ <p class="c">
+ Restoracio. <span class="mg">(Kelnero kun telertuko, aran&#285;as
+ objektojn.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Voja&#285;anto <span class="mg">(eniras)</span>.<br /> <span class="mg">(Ruso,
+ Polo a&#365; alia fremdulo diras en sia nacia lingvo.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ &#348;ajnas esti la &#285;usta loko! <span class="mg">(Diras la nomon de
+ la tiea restoracio.)</span> Mi skribis al la firmo Cook pri mia voja&#285;o
+ al Norvegujo. Cook al mi respondis, ke mi trovos tie &#265;i kunvoja&#285;ontojn
+ je tiu &#265;i horo. Nun mi atendos. <span class="mg">(Al kelnero,
+ montrante la karton de la trinka&#309;oj.)</span> Vinon! <span class="mg">(Eltiras
+ el sia po&#349;o rusan a&#365; polan gazeton, legas.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino <span class="mg">(eniras)</span>.
+ </p>
+ <p id="err08">
+ <span lang="en">O, I think I am right here.</span> <span class="mg">(Nomas
+ la restoracion.)</span> <span lang="en">O yes, all right. I wrote to
+ Cook about a voyage to Denmark, Sweden and Norway. The office sent me a
+ letter &ndash; o yes, all right! Here I am to find my fellow travellors.
+ There a gentleman is sitting, perhaps he is one of the company. I&rsquo;ll
+ ask him.</span> <span class="mg">(Rimarkante la kelneron.)</span> <span
+ lang="en">Some tea, please. Courage now, courage! Sir, o please, I want
+ to ask you, if you are one of the travellors, who are to meet here
+ today?</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso <span class="mg">(ruse)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mi tre beda&#365;ras, mi ne komprenas.
+ </p>
+ <span class="pn">90</span>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p lang="en" id="err09">
+ Seems to me, the gentleman does not understand english? How is it
+ possible? That is a great pity, I hoped so to find good company. I am so
+ sorry. What countryman are you?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso <span class="mg">(ruse)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ Mi beda&#365;ras, mi ne komprenas ian anglan vorton. <span class="mg">(Germane,
+ iom &#349;anceli&#285;e.)</span> <span lang="de">Verstehen Sie
+ vielleicht Deutsch?</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p id="err10">
+ <span lang="en">What did you say? I did not understand you. O it is
+ horrid! I so hoped to enjoy my journey, now I lose all hope for any
+ pleasure!</span> <span class="mg">(La kelnero aportas teon.)</span>
+ <span lang="en">I thank you! But o, no, no! Please hot, hot, hot!</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Kelnero.
+ </p>
+ <p>
+ <span lang="en">Yes!</span> <span class="mg">(Post minuto alportas
+ varmegan lakton.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino <span class="mg">(eniras)</span>.
+ </p>
+ <p id="err11">
+ <span lang="fr">C&rsquo;est juste ici, je pense!</span> <span class="mg">(Nomas
+ la restoracion.)</span> <span lang="fr">C&rsquo;est &#231;a, c&rsquo;est
+ juste! J&rsquo;ecrivais &#224; l&rsquo;office de Cook &#224; cause d&rsquo;un
+ voyage &#224; Danemark, la Suede et la Norv&#232;ge. Je veux voir le
+ monde un peu, je dezire faire des connaissances agr&#233;ables. C&rsquo;est
+ pour &#231;a, que j&rsquo;&#233;crivais a Cook. Il m&rsquo;&#233;crit
+ que je trouverai ici dans le restaurant</span> <span class="mg">(nomo)</span>
+ <span lang="fr">&#224; cette heure bonne soci&#233;t&#233;, des
+ compagnons agr&#233;ables.</span> <span class="mg">(Al la kelnero.)</span>
+ <span lang="fr">Du chocolat, s&rsquo;il vous plait. Voil&#224; un
+ monsieur, voici une jeune dame! Ah madame, ai-je l&rsquo;honneur de voir
+ une des dames partoprenantes au voyage &#224; Danemark?</span>
+ </p>
+ <span class="pn">91</span>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p id="err12">
+ <span lang="en">O I am very sorry, I don&rsquo;t understand you. I can
+ not make out what you mean. It is a great misfortune, that we are
+ speaking different languages.</span> <span class="mg">(Kelnero alportas
+ &#265;okoladon. &#264;iuj sidi&#285;as apud apartaj tabloj kun malgajaj
+ mienoj.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo <span class="mg">(eniras)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ <span lang="it">Ecco mi arrivato! Devo trovar qui i miei compagni di
+ viaggio, come dice la lettera di Cook. &ndash; Va bene, vi sono qualque
+ signore e signori.</span> <span class="mg">(Alparolas la tri gesinjorojn
+ unu post la alia, &#265;iu el ili skuas la kapon.)</span> <span lang="it">Scusi,
+ mi chiamo .&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;.&nbsp;., sono venuti qui per trovar i
+ compagni di viaggio? &ndash; Non capiscono l&rsquo;italiano? &ndash; Nea
+ anche Lei? &ndash; Peccato! &ndash;</span> <span class="mg">(Al kelnero,
+ kiu neas.)</span> <span lang="it">Parli italiano? &ndash; Ma che cosa si
+ deve fare? Dami un bicchiere di limonada!</span> <span class="mg">(Sidi&#285;as
+ malesperante.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano <span class="mg">(eniras, esperante)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;efkelnero! Glason da biero! <span class="mg">(La gastoj &#265;iuj
+ ekstari&#285;as.)</span>
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso.
+ </p>
+ <p>
+ Kion mi a&#365;das! Esperanto!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p>
+ Kia surprizo! Nia kara lingvo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ O sinjoro, vi parolas Esperante?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo.
+ </p>
+ <p>
+ Fine, fine! Kia feli&#265;o!
+ </p>
+ <span class="pn">92</span>
+ <p class="s">
+ Ruso.
+ </p>
+ <p>
+ Nun ni povas paroli pri nia afero!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas kunvoja&#285;onto?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ Vi estas nia bona an&#285;elo!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo.<br /> <span class="mg">(Al kelnero alportante la bieron.)</span>
+ </p>
+ <p>
+ Kaj vi estas nia an&#285;eleto, nun ni ne estos plu mutaj &#349;afoj, ni
+ estos feli&#265;aj homoj. <span class="mg">(Al la germano.)</span>
+ Sinjoro, ni dankas vin, &#285;is nun ni ne povis kompreni unu la alian.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Mi tre &#285;ojas, ke mi elparolis la sor&#265;an vorton. Nun ni ja
+ povas sidi&#285;i kune. Sed, karaj amikoj kaj samideanoj, permesu al mi
+ demandon. Kial vi ne tuj provis nian lingvon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso.
+ </p>
+ <p>
+ Neniu min &#285;is nun komprenis.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p>
+ Kiam mi parolis esperante, oni alportis al mi froma&#285;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ Al mi oni alportis mineralakvon.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo.
+ </p>
+ <p>
+ Kaj mi, gesinjoroj, estis en granda dan&#285;ero! Mi parolis esperante,
+ la homoj miris, paroletis malla&#365;te, faris signon tiel <span
+ class="mg">(tu&#349;as la frunton)</span> ili <span class="pn">93</span>
+ kredis, ke mi estis freneza! Ili volis meti min en sanigejon, en
+ frenezulejon. Tiam mi &#309;uris ne plu diri unu esperantan vorton, mi
+ &#309;uris silenti pri Esperanto!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso.
+ </p>
+ <p>
+ Mi faris la saman.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p>
+ Anka&#365; mi &#309;uris.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ Mi same.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Bone, bone, bonege! Kia malsa&#285;a &#309;uro! Kaj tamen tre
+ kompreneble. Kiom da malbono ni &#265;iam devis a&#365;di pri nia
+ lingvo! &#284;i estas utopio, sensenca&#309;o, miksa&#309;o, neebleco,
+ morte naskita infano! Nu, feli&#265;e la infano vivas kaj ridas, &#285;is
+ nun &#285;i nur ludis, balda&#365; &#285;i estos matura homo, kiu
+ laboros kaj plenumos gravajn taskojn. Sed karaj amikoj, permesu alian
+ demandon. Vi diras, ke vi ne komprenis unu la alian, vi &#349;ajnas al
+ mi kleraj, instruitaj personoj, vi voja&#285;as en Germanujo, kial do mi
+ petas, vi ne lernis la germanan lingvon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso.
+ </p>
+ <p>
+ Por diri la veron, mi ja komprenas kaj parolas la germanan lingvon sufi&#265;e
+ bone. Sed oni min plej ofte ne komprenas, tial mi parolas germane
+ nevolonte.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Nu bone! <span class="mg">(Al la anglino.)</span> Sed vi sinjorino? Via
+ nacio estas parenca al la nia, vi estas niaj <span class="pn">94</span>
+ kuzoj, niaj karaj gekuzoj, vi do amas nian germanan lingvon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p>
+ Ho, sinjoro, mi ne scias. Ho jes, mi &#285;in ne malamas, sed mi tute ne
+ havis la eblecon lerni &#285;in. En mia urbeto ne ekzistis germana
+ instruisto; Esperanton mi lernis el &ldquo;The whole of Esperanto&rdquo;
+ de &#264;efe&#265;, sen instruisto.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Mi tion komprenas. <span class="mg">(Al la Francino.)</span> Sed vi
+ sinjorino, kial vi ne lernis germanan?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ O, sinjoro, pardonu, mi ne volas ofendi vin, sed germana lingvo &ndash;
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Nu, parolu nur, mi petas.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ La germana lingvo estas terure malfacila. Mi provis lerni &#285;in. Sed
+ nek mi nek mia bona instruistino povis elparoli la dikajn vortojn.
+ Kontra&#365;e Esperanto, kiel bele &#285;i sonas. Sed germanan, pardonu
+ mi ne povis lerni tiun teruran lingvon!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Ho ve, kion mi devas a&#365;di! <span class="mg">(Al la Italo.)</span>
+ Sed vi sinjoro, kian motivon vi havis por ne lerni la germanan, anglan a&#365;
+ francan lingvon?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo.
+ </p>
+ <p>
+ Mi ilin lernis, mi lernis kvin lingvojn en mia lernejo.
+ </p>
+ <span class="pn">95</span>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Des pli bone! Vi do havis la eblecon de interparolado kun tiuj &#265;i
+ sinjorinoj?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo.
+ </p>
+ <p>
+ Tute ne sinjoro, mi lernis la lingvojn, sed mi ilin ne scias paroli. Mi
+ forgesis la malmulton kiun mi lernis, mi ne povas diri unu solan frazon
+ en ia lingvo krom mia patra lingvo.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;iam la sama: oni lernas kaj lernas, kaj poste oni ne povas paroli!
+ Tute alia afero en nia ne&#365;trala lingvo. Ni povas paroli, babili, la&#365;
+ kor&#285;ojo, vi certe nun havos tre plezuran voja&#285;on.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Ruso.
+ </p>
+ <p>
+ Mi esperas trovi belajn vidinda&#309;ojn por fotografio, <span class="mg">(al
+ la Anglino)</span> vi anka&#365; estas fotografistino, &#265;u ni
+ laboros kune?
+ </p>
+ <p class="s">
+ Anglino.
+ </p>
+ <p>
+ Certe, certe! Mi vin helpos. Ni suprenrampos la montojn, tramigradas la
+ valojn, kaj vespere ni rivelos niajn bildojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Francino <span class="mg">(al la Italo)</span>.
+ </p>
+ <p>
+ &#264;u vi estas artisto, sinjoro? Vi havas kajerujon kaj kolorigilojn,
+ mi anka&#365; desegnas, mi deziras lerni pentri, mi tre deziras
+ perfektigi min.
+ </p>
+ <p class="s">
+ Italo.
+ </p>
+ <p>
+ O sinjorino. Mi estas feli&#265;a instrui vin! Jes, certe, mi estas
+ pentristo. Mi sopiras je nordaj pejza&#285;oj, la &#349;tonegoj, la
+ fjordoj estos miaj modeloj.
+ </p>
+ <span class="pn">96</span>
+ <p class="s">
+ Francino.
+ </p>
+ <p>
+ Ni desegnos kaj pentros kune!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Mi anta&#365;diras al vi multegan plezuron. Sed ne forgesu min, mi
+ petas, sendu al mi po&#349;tkartojn.
+ </p>
+ <p class="s">
+ &#264;iuj.
+ </p>
+ <p>
+ Jes, certe, nia bonfaranto!
+ </p>
+ <p class="s">
+ Germano.
+ </p>
+ <p>
+ Via vera bonfaranto estas la Esperanto, estas D<sup>ro</sup> Zamenhof.
+ </p>
+ <p class="c">
+ Vivu Esperanto, vivu Zamenhof!
+ </p>
+ <p class="c mg">
+ (<span style="letter-spacing:0.3em">Kurteno</span>.)
+ </p>
+ </div>
+ <div id="tpnotoj">
+ <h5>
+ Notoj de la tekstpreparinto:
+ </h5>
+ <p>
+ Sube estas listo de preseraroj, kiun mi &#349;an&#285;is:
+ </p>
+ <table summary="listo de korektoj" style="margin: auto;">
+ <tr>
+ <th>
+ Originale
+ </th>
+ <th>
+ Korekte
+ </th>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err01">viro extremement sa&#285;a</a>
+ </td>
+ <td>
+ viro <b>extr&#234;mement</b> sa&#285;a
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err02">montras exercises et grand battement</a>
+ </td>
+ <td>
+ montras <b>exercices</b> et grand battement
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err03">heredanto kaj ĉiuokazo</a>
+ </td>
+ <td>
+ heredanto kaj <b>ĉiuokaze</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err04">havas la ĝoĵon</a>
+ </td>
+ <td>
+ havas la <b>ĝojon</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err05">devas resigni la heredaĵon</a>
+ </td>
+ <td>
+ devas <b>rezigni</b> la heredaĵon
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err06">bruon kaj violinon</a>
+ </td>
+ <td>
+ bruon kaj <b>violonon</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err07">ludante violinon</a>
+ </td>
+ <td>
+ ludante <b>violonon</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err07">muziko je polonesa pa&#349;o</a>
+ </td>
+ <td>
+ muziko je <b>poloneza</b> pa&#349;o
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err08">O jes, all right</a>
+ </td>
+ <td>
+ O <b>yes</b>, all right
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err08">vojage to Denmark</a>
+ </td>
+ <td>
+ <b>voyage</b> to Denmark
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err09">good kompany</a>
+ </td>
+ <td>
+ good <b>company</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err10">I loose all hope</a>
+ </td>
+ <td>
+ I <b>lose</b> all hope
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err11">cause d&rsquo;un vojage</a>
+ </td>
+ <td>
+ cause d&rsquo;un <b>voyage</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err11">Du chokolat</a>
+ </td>
+ <td>
+ Du <b>chocolat</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err11">partoprenantes au vojage</a>
+ </td>
+ <td>
+ partoprenantes au <b>voyage</b>
+ </td>
+ </tr>
+ <tr>
+ <td>
+ <a href="#err12">I kan not make out</a>
+ </td>
+ <td>
+ I <b>can</b> not make out
+ </td>
+ </tr>
+ </table>
+ </div>
+<pre xml:space="preserve">
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by
+August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ ***
+
+***** This file should be named 35743-h.htm or 35743-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ http://www.gutenberg.org/3/5/7/4/35743/
+
+Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and
+the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned
+images of public domain material from the Google Print
+project.)
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+ </body>
+</html>