diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-14 20:04:24 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-14 20:04:24 -0700 |
| commit | 3aab2bccede42e7fc2855b2f995266403a96e1f9 (patch) | |
| tree | bea2e5835ad478c06b6885a62a65e9eec7df3ae0 | |
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 35743-0.txt | 4021 | ||||
| -rw-r--r-- | 35743-0.zip | bin | 0 -> 39625 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 35743-8.txt | 4022 | ||||
| -rw-r--r-- | 35743-8.zip | bin | 0 -> 39407 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 35743-h.zip | bin | 0 -> 51062 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 35743-h/35743-h.htm | 5965 | ||||
| -rw-r--r-- | 35743-h/images/image1.png | bin | 0 -> 2175 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 35743-h/images/image2.png | bin | 0 -> 2455 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 | ||||
| -rw-r--r-- | old/35743-h.htm.2020-02-06 | 5964 |
12 files changed, 19988 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/35743-0.txt b/35743-0.txt new file mode 100644 index 0000000..846fbfe --- /dev/null +++ b/35743-0.txt @@ -0,0 +1,4021 @@ +The Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by +August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Tri unuaktaj komedioj + +Author: August von Kotzebue + T. Williams + Marie Hankel + +Release Date: April 1, 2011 [EBook #35743] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ *** + + + + +Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and +the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned +images of public domain material from the Google Print +project.) + + + + + +Tri unuaktaj Komedioj + +de + +A. v. Kotzebue + +T. Williams + +M. Hankel + +Ludataj dum la 4a Internacia Esperantista Kongreso +en Dresden, Aŭgusto 1908. + +1908 + + Germanujo: Esperanto Verlag Möller & Borel, Berlin S. + Anglujo: British Esperanto Association, London. + Danujo: Andr.-Fred. Höst & Sön, Kjöbenhavn. + Francujo: Hachette et Cie, Paris. + Hispanujo: J. Espasa, Barcelona. + Italujo: Raffaello Giusti, Livorno. + Polujo: M. Arct, Warszawa. + Svedujo: Esperanto Förening, Stockholm. + +Presejo de Möller & Borel G. m. b. H. +Berlin S., Prinzenstrasse 95. + + + + +Enhavo. + + + Paĝo + La malfeliĉuloj. + Unuakta komedio de Louis Schneider laŭ A. v. Kotzebue. + Esperantigis Leopold Elb 1 + (Eduard Bloch, Teatra korespondado No. 88.) + + Tie ĉi oni parolas Esperante. + Unuakta komedio de T. Williams (1859) tradukita kaj + aranĝita de M. Hankel 55 + + La Renkonto. + Komedieto originale verkita de Marie Hankel 87 + + + + +La Malfeliĉuloj + +Unuakta komedio de Louis Schneider + +laŭ A. v. Kotzebue + +Esperantigis Leopold Elb. + +(Eduard Bloch, Teatra Korespondado No. 88.) + + +PERSONARO: + + Petro Falk, plantisto el Ameriko. + Sinjorino Ĝojo, antaŭe fraŭlino Falk, aktorino + Adelgunde Falk, cirkorajdistino + Charles Faucon, dancinstruisto + Johano Falk, vilaĝlerneja instruisto + Franjo Falk, filino de Johano + Gustavo Falk, helparbaristo + Hipolito Falk + Gotfrido Falk + Hieronimus Akcipitro, ĵurnalraportisto + Mustardo, servisto ĉe Petro Falk + +Dresdeno. Nuna tempo. + +Simpla ĉambro kun unu malantaŭa kaj du flankaj pordoj. + + +SCENO I. + + Petro Falk (simple vestita, sidas apud tablo fumante pipon). + Mustardo (eniras). + +Petro. + +Jen vi Mustardo, tiel rapidema? Ĉio preta? + +Mustardo. + +Ĉio. Mi ordonis al la pordisto, lasi supreniri ĉiun, kiu demandos pri +Minher van der Kapelen. Jen, en la antaŭĉambro dudek seĝoj kaj du +kanapoj. Jen (montras la flankan ĉambron), bona matenmanĝo: kaviaro, +ŝinko, omarsalato -- nur delikataĵoj. Ĉokoladon por la sinjorinoj, +bonegajn vinojn por la sinjoroj, eĉ cigarojn mi tien metigis -- se iu +ŝatus fumadon. + +Petro. + +Bonege! Ĉio estas prizorgita! Ĉu vi ne estas iom scivola, kial vi faris +tiom da preparoj? + +Mustardo. + +Certe, treege scivolega -- sed kion mi gajnus per demandado? Mi ja konas +vin de tridek jaroj kaj mi scias, ke vi neniam parolas pli ol nepre +estas necese. + +Petro. + +Prava vi estas, sed ankaŭ neprava, laŭ vidpunkto. En miaj amerikaj +plantejoj, ĉirkaŭita de nigra servistaro, kiel ĉefo de granda komerca +negoco, mi havis motivon por ŝpari parolojn. Tie vi estis mia servisto, +sed de kiam mi revenis Eŭropon, vi estas mia amiko, kaj, laŭ mia opinio, +vi ankoraŭ ne havis okazon por plendi, ke mi ne konfidis al vi. + +Mustardo. + +Efektive -- tial mi ja ne komprenas, kial vi atendas hodiaŭ tiom da homoj? + +Petro. + +Miajn heredontojn! + +Mustardo. + +Dio min gardu! Kiel vi min ektimigis! Ĉu eble vi intencas morti? + +Petro. + +Mi jam mortis. Jen (donas al li gazeton) legu la noton kun la ruĝa +substreko. + +Mustardo (legante). + +"El la Hago, la 15an de Junio." (Parolas.) Tio ja estas malnova gazeto. +(Legas.) "Antaŭ kelkaj semajnoj tie ĉi mortis la riĉa amerika plantisto +Petro Falk." Kio do? Nu, jen, bona ekzemplo kiamaniere la ĵurnalistoj +mensogas! + +Petro. + +Mi ne pretendas, ke ili neniam mensogas, tiun ĉi fojon tamen ili ne +mensogis, sed ili nur tion raportis, kion mi mem al ili sendis. + +Mustardo. + +Sed vi ja ne estas mortinta! + +Petro. + +Eĉ morteginta, absolute mortinta! Tuj vi ekvidos, kial. + +Mustardo. + +Nu tion iu alia komprenu! (Legas.) "Petro Falk, mortante havis nek +edzinon nek infanon, sed nekalkuleblan riĉaĵon, aŭ je kontanta mono aŭ +en bone rentumaj plantejoj. Lia patrolando estis Saksujo, kie laŭdire +multnombra parencaro lia ankoraŭ ekzistas." -- Ĉu tio estas vera? + +Petro. + +Certe. + +Mustardo (legas). + +"En lia testamento li faris heredonton de la tuto tiun el la parencoj, +kiu pruvos ke li estas la plej malfeliĉa, kaj la plenumanto de la +testamento, Minher van der Kapelen, fiksis templimon je la 18a de +Aŭgusto, kiam li estos en Dresdeno kaj persone ekzamenos la pretendojn +de ĉiu el la parencaro de la mortinto." Tio ja estas hodiaŭ! + +Petro. + +Estas hodiaŭ. + +Mustardo. + +Ho, nun mi komprenas. + +Petro. + +Kion? + +Mustardo. + +Okazos nun kvazaŭ familia festeno. Sed, ĉu vi konas viajn parencojn? + +Petro. + +Ne unu el ili. Mi ja iris Amerikon kiel dekkvarjara knabo. + +Mustardo. + +Ĉu estas multe da ili? + +Petro. + +Kredeble, ĉar riĉulo ĉiam havas multajn parencojn. + +Mustardo. + +Nu ili ja larĝe malfermos la okulojn, ekvidante la mortintan kuzon, kiu +kontente fumas pipon. + +Petro. + +Provizore ili konatiĝos kun mi nur, kvazaŭ mi estus Minher van der +Kapelen, plenumanto de la testamento. + +Mustardo. + +Bone. + +Petro. + +Mallonge: Sola mi ja vivis dum duona jarcento, tio nun komencas fariĝi +iom enuiga. Mi multe klopodis, kaj ofte mi demandis min, por kiu. Tion +mi almenaŭ deziras scii, antaŭ mia morto. Mian havon mi volas lasi al la +plej inda el miaj parencoj, t. e. al la plej malfeliĉa. Alie jen alvenus +ia sentaŭgulo, okaze pli proksima, heredus mian havon, kaj mokus min eĉ +kuŝantan en tombo. Ne, jam nun mi volas elekti tiun el miaj parencoj, +kiu iam fermu miajn okulojn. + +Mustardo. + +Sed, se ĉiuj estas feliĉaj? + +Petro. + +Ĉiuj feliĉaj? Ĉu vi ne scias, ke feliĉuloj estas tiel same maloftaj, +kiel virtuloj? + +Mustardo. + +Eble unu aliĝas al la alia. + +Petro. + +Ne ĉiam! Sed aŭskultu! Iu eniris la antaŭĉambron. Se tiu estas unu el +miaj parencoj, enlasu lin, kaj se venas ceteraj, parolu kun ili, ĝis +kiam mi aŭdigos la sonorileton, tiam enlasu alian, sed ĉiam nur po unu, +komprenite? + +Mustardo. + +Fidu al mi! (Eliras el la malantaŭa pordo.) + + +SCENO II. + +Petro (sola). + +Nun, maljuna Petro Falk, montru kian konon pri homoj vi akiris dum +kvindek jaroj. Okazos ja strangaj pretendoj kaj seniluziiĝoj, sed mi +profunde enrigardos en homajn korojn, ĉar ofte hered-aferoj malkaŝas la +veran senton kaj karakteron de la homoj. + + +SCENO III. + + Petro Falk. Gotfrido Falk (eniras el la malantaŭa pordo, iomete + ebria). + +Gotfrido. + +Sinjoro, la lakeo al mi diris, ke mi trovos matenmanĝon en tiu ĉi aŭ en +la apuda ĉambro. + +Petro. + +Kun kiu mi havas la honoron paroli? + +Gotfrido. + +Ĉi tie mi ne vidas matenmanĝon, do mi supozas, ke en tiu +ĉambro -- (montras la apudan ĉambron). + +Petro. + +Mi mem kondukos vin tien, kiam mi scios . . ? + +Gotfrido. + +Kredeble Minher van der Kapelen? Mi supozas tion sekve de via tuta +eksteraĵo. Mi estas la heredanto de la maljuna Falk, de tiu amerika +riĉegulo, lia nepridubebla heredanto. + +Petro. + +Ĉu vere? Tiam vi devus esti la plej malfeliĉa el liaj parencoj, kiel vi +tion volas pruvi? + +Gotfrido. + +Minher van der Kapelen, oni estas tre malfeliĉa kun neniam satigebla +soifo, kiel la mia. + +Petro. + +Nu, ŝajnas al mi, ke hodiaŭ vi jam iom satigis ĝin. + +Gotfrido. + +Malprave! Mi ja iomete provis, sed la plena satigado de mia soifo estas +ekster la limoj de ebleco, kaj ĵus pro tio mi deziregas tiun ripete +cititan matenmanĝon -- + +Petro. + +Tamen mi petas, havu paciencon, nur por kelkaj minutoj, por ke mi antaŭe +eksciu, kiugrade vi estas parenco de la mortinta sinjoro Falk. + +Gotfrido. + +Mi ne precize scias. -- Lia nomo estas Falk, ankaŭ la mia estas Falk; li +posedis monon; mi tian specialaĵon nur periode posedas, mi do estas lia +nerefutebla heredanto kaj ĉiuokaze mi estas plensenca. + +Petro. + +Se vi ne havas alian pruvon de parenceco! + +Gotfrido. + +Mian grandegan soifon, -- + +Petro. + +Eĉ tio kredeble ne estos akceptata kiel pruvo. Ĉu vi do estas el +Saksujo? + +Gotfrido. + +Ne, el Hanovero! -- Sed ni priparolu tion ĉe la jam citita matenmanĝo. + +Petro. + +Mi bedaŭras! Nur tiam, kiam mi konvinkiĝos, ke ia pruvita rajto pri +pretendo -- + +Gotfrido. + +Permesu, sinjoro. Ĉu mia nomo ne estas Gotfrido Falk, nepridisputeble +Falk. -- Mia patro ofte rakontis al mi, ke li havis fraton, ĉu tiu +cirkonstanco ne supozigas, ke mi eble estas la nevo de la Amerikano, +tiom pli, ke tiu frato ankaŭ estis nomata Petro, kaj la antikva legendo +pri Petro en la fremdlando eble -- -- -- + +Petro. + +Sufiĉas, sinjoro! Mi ja nun vidas, kun kiu mi havas aferon, kaj, se vi +ne povas alporti ian pruvon -- -- + +Gotfrido. + +Ni intertempe transiru al tiu ofte citita matenmanĝo, ĉar vi ne povas +imagi, kiel terure neplezura interparolado pligrandigas mian soifon. + +Petro. + +Ne estas mia kulpo, ke tiu ĉi konversacio ŝajnas al vi neplezura. + +Gotfrido. + +Mi ja ne riproĉas vin, mi konas mian fatalon! -- Heredi? -- Neeble! -- +Nekredeble ke mi ia foje faru lotgajnon? Tute neverŝajne! Tia estas mia +sorto! Mi estus bonega viro, se mi havus monon. -- Kredu ĝin, mi petas, +mia kara plenumanto de testamento. -- Mi ja ne povas havi monon, ĉar mia +soifo estas multe tro granda. -- Ĉu vi plene komprenas tion? ĉu vi +komencas kompati mian malfeliĉon? Jen, mi nature estas talentplena viro, +mi multon lernis, kaj kion mi ekkaptas, tio al mi sukcesas: muziko, +pentrado, literaturo, sed tio, kion oni nomas orda vivo, estas kontraŭ +mia naturo. Ĉio, kion vi povas diri al mi: "domaĝe pro viaj kapablecoj, +laboru, tiam vi prosperos" -- tion mi ja ankaŭ diras al mi mem, kiam mi ne +havas monon. Sed kiam mi havas monon, ĉiuj prudentaj frazoj foriĝas kaj +komenciĝas gaja vivado. -- La maljuna Falk vere nenie povus meti sian +monon pli bone ol ĉe mi. + +Petro. + +Ĉe ni en Holando oni transsendus tian homon, kia vi estas, en la +koloniojn, tie oni lernas laboradon. + +Gotfrido. + +Ankaŭ tiu ĉi frazo estas konata al mi, sed same tiel senefika kiel la +ceteraj. -- Mi ne estas malbonulo, mi ne havas malbonajn emojn, sed mi +havas soifon -- mi povas labori, sed tio ne amuzas min. Tiel estas, tia +estas la afero! + +Petro. + +Kiel oni povas paroli tiel prudente, kaj tamen esti ebria jam frumatene? + +Gotfrido. + +Mi ne estas ebria, sinjoro, nur gaja, nur ekscitita, tion vi ne +komprenas. Entute, mi neniam ebriiĝas -- almenaŭ laŭ tio, kiel mi +komprenas la ebriecon. + +Petro. + +Dio helpu min. + +Gotfrido. + +Nu mi pensas, ke ni plej bone iru al manĝo. Eĉ se mi nenion heredus, ne +ekzistas ia sufiĉa kaŭzo por malgastemeco, tiom pli ke mi supozas, ke +tiu matenmanĝo estos pagata el la hereda monsumo. Vi certe ne estos tiel +bonkore stulta por pagi vian oficon el via propra monujo. Jen la +diferenco, minher, mi estas tia malsaĝulo, ke mi pagas festenojn el mia +poŝo tiel longe kiel ĝi enhavas ion. Matenmanĝoj estas mia malfeliĉo, +precipe se ili iom longe daŭradas. + +Petro. + +Kia strangulo vi estas! Tamen pli agrabla ol vi ŝajnis al mi komence. +Preskaŭ mi volus provi -- -- -- + +Gotfrido. + +Min plibonigi? Min igi prudenta? Jam multaj provis, sed mi povas certigi +vin, ke tio estus tute sensukcesa penado, tial mi pensas, ke ni ĉesu +tiun ĉi dialogon kaj iru manĝi -- -- + +Petro. + +Vi estas prava! Vi ja estas ne plibonigebla. + +Gotfrido. + +Ĉu vi ne venos kun mi? + +Petro. + +Mi bedaŭras, mi atendas ankoraŭ aliajn heredontojn. + +Gotfrido. + +Domaĝe, mi ne amas manĝi sola. Kiam mi estas sola, mi fariĝas pensema +kaj ĉagrena pri mia malorda vivado. En societo mi sentas, ke la aliaj ne +estas pli bonaj ol mi, tio redonas al mi moralan forton. Venu baldaŭ! +(Kantas.) Ĝuu la vivon . . . . . + +Petro. + +Tiu ĉi malfeliĉulo almenaŭ ne intencas trompi min! Jen vanta vivo, +neniam li pliboniĝos. (Sonorigas.) + + +SCENO IV. + + Petro Falk. Hipolito Falk. + +Hipolito (tre afable kaj komplezeme). + +Sinjoro, mi estas tre malfeliĉa! + +Petro. + +Tion vi diras kun tiel gaja mieno, ke vere estas necesa via propra +certigo por kredigi ĝin. + +Hipolito. + +La ŝajno trompas. La ekstera formo estas gaja, la vera aganta forto de +mia personeco, la akiraĵo de mia morala konscienco estas nefortika, +neanima, "dispecigita"! + +Petro. + +Dispecigita? Kompatinde! Kiun mi havas la honoron vidi? + +Hipolito. + +Hipolito Falk. Ĝis antaŭ kelkaj semajnoj la plej feliĉa viro, la plej +senzorga, lokita en la plej alta socia pozicio, nun, kiel mi jam diris -- + +Petro. + +Dispecigita! Bone! Sed kiajn pretendojn ĉi tiu dispecigiteco donas al vi +por la heredo de mia mortinta amiko? + +Hipolito. + +La malplej dubindajn. Mi estas el Saksujo, nomata Falk kaj malfeliĉa. + +Petro. + +Kaj el kio konsistas tiu malfeliĉo? + +Hipolito. + +El artikolo de la Berlina ĵurnalo de la kvina de Januaro. Por tion +komprenigi mi devas fari al vi priskribadon de mia antaŭa stato. Vi ja +scias, en kia embaraso estas ĉiu familio de kortega aŭ sekreta konsilano +pro daŭremaj dancantaj gastoj ĉe siaj festoj kaj vesperaj aranĝoj. Vi +ankaŭ scias, kiel malagrable estas por mastrinoj havi dektri personojn +je tablo. -- Vi certe scias, kun kiaj klopodoj la necesaj kantistoj estas +akireblaj okaze de jubileo aŭ festa tagmanĝo. Jen, sinjoro, tia mi +estis! Mi estis la "dekkvara", se ie kunmanĝis dektri, -- mi dancadis, kaj +tie zorgis pri dancistoj, kie edzinigeblaj filinoj estis provizotaj -- mi +kantadis kiel dua tenoristo aŭ unua basisto, kie ajn oni festmanĝis. + +Petro. + +Tio ja ŝajnas al mi tute amuziga vivado kaj tamen vi estas dispecigita? + +Hipolito. + +Ekstreme! -- Ĵurnalartikolo ruinigis min. + +Petro. + +Tio jam okazis al multaj. Sed mi tamen ne komprenas -- + +Hipolito. + +La ĵurnalo enhavis noton, ke iu vivas en Parizo, kiu faras metion kiel +"dekkvarulo". + +Petro. + +Dekkvarulo? Kio tio estas? + +Hipolito. + +Tio ankaŭ estas tia viro, kiu ebligas tagmanĝojn de dektri personoj, el +kiuj neniu deziras morti. Tiu viro do estas mia rivalo, mia konkuranto, +nur kun la diferenco, ke li akceptis kontantan pagon. Fi! Mi ĝin faras +senpage, nur por la manĝaĵo. Oni ridis pri la dekkvarulo en Parizo, sed +oni hontis plue inviti min, la dekkvarulon en Dresdeno. Ili preferas +ŝpari la dektrian por eviti la dekkvaran. + +Petro. + +Nu, nu! Vi do efektive ne plu ekzistas? + +Hipolito. + +Ne, mi ne ekzistas! Malesperante pro la neokupitaj vesperoj mi fariĝis +aplaŭdisto. -- Mi ĝis nun neniel estis teatroamanto, ĉar tie oni ne +vespermanĝas kaj la konfitejo ne bezonas dekkvarulon. Nun mi devas +ĉiuvespere iri tien, mi devas aplaŭdadi eĉ kiam mi ne amuziĝas. Tio +estas tre maldolĉa, sinjoro! Kaj vi ne povas imagi, kiom tio lacigas +pulmon kaj manojn. Kie aliaj amuziĝas, tie mi devas labori ĝis ŝvitado. + +Petro. + +Mi do ne farus ĝin. + +Hipolito. + +Facile dirita! Kie do mi pasigus la vesperojn? En societo mi devas esti. +En teatro estas varme; bona lumigado; delikataj manieroj; krom tio oni +povas partopreni en la diskutado la sekvantan matenon. + +Petro. + +Laŭ ĉio de vi dirita, mi ekkonis unu el tiuj enigmaj personoj troveblaj +nur en urbego. + +Hipolito. + +La tuta enigmo estas, ke mi ne havas monon, ke mi partoprenas en ĉiu +plezuro, kaj ke ĉie mi estas afable akceptata. + +Petro. + +Vi havas nenion kaj partoprenas en ĉio, bonvolu klarigi. + +Hipolito. + +Tre simple. Kiel mi plenigas la vesperojn mi jam rakontis. Je tagmanĝo +mi ĉiam lasas min regali, ĉiu hotelmastro ŝatas min, ĉar mi amuzas la +gastojn kaj incitas al trinkado. Restas nur la matenmanĝo, por tiu mi +ankaŭ estas ĉiam preparita. Ĉiun tagon okazas almenaŭ unu enterigo kun +la granda pompo, mi almetas la nigran veŝton, la krepon ĉirkaŭ mian +cilindron kaj nigrajn gantojn. (Faras ĉion, kion li diras.) Jen mi +aperas kiel longjara amiko de l' mortinto, trinkas ĉokoladon kaj +madejran vinon, mi enŝovas min en kaleŝon kiel malnova konato de l' +enterigota, faras samtempe novajn rilatojn kaj ĝuas agrablan veturadon. + +Petro. + +Mi aŭskultas kaj admiras. Feliĉe ankaŭ mi jam zorgis pri matenmanĝo. + +Hipolito. + +Eĉ se ne, mi instigus vin, tion fari. Estu kompleza, lasu min heredi. +Vere mi estas nedanĝera homo, kontenta je malmulto, mi vivas tiel kviete +kaj simple. + +Petro (ridetante). + +Vi ja vidos. Bonvolu eniri en tiun ĉambron. Tie vi trovos kunheredanton +kaj matenmanĝon. + +Hipolito. + +Permesu, ke antaŭe mi aranĝas mian tualeton. La krepo restas, ĉar mi +funebras pro mortinta parenco. Por la matenmanĝo blankan kravaton, por +la kunheredantoj multkoloran veŝton kaj por deca eksteraĵo helajn +gantojn (aranĝas sian tualeton laŭ diro). Jen! Preta! Mi tre ĝojas +konatiĝi persone kun viro, kies famo alportis jam tiom da bono. + +Petro. + +Neeble! + +Hipolito. + +Tio ne malhelpas; estas ĝentila frazo, agrabla al ĉiu. Gardu min en +favora memoro, kaj disponu pri mi ĉe ĉiu okazontaĵo, kie oni havas +varmajn manĝaĵojn. (For, en la ĉambron flanken.) + +Petro (sola). + +Pli kaj pli amuzige! Mi ja estis preparita por iu ajn strangaĵo, sed la +personoj iom superas miajn atendojn. (Sonorigas.) + + +SCENO V. + + Petro, Franjo Falk (kun timema riverenco envenante). + +Petro. + +Ĉu vi ne volas alproksimiĝi, mia bela infano? + +(Franjo faras kelkajn paŝojn.) + +Petro. + +Kia estas via nomo? + +Franjo. + +Franjo Falk. + +Petro. + +Ĉu vi estas malfeliĉa? + +Franjo. + +Mi estas filino de brava vilaĝa instruisto. Mia patro, Johano Falk estas +tre malriĉa, mia patrino jam de longe mortis. + +Petro. + +Ĉu via patro sendis vin? + +Franjo. + +Ho ne, li nenion scias pri mia veno. Vidinte lian troan penadon por +subteni lian multnombran familion, mi serĉis oficon tie ĉi en Dresdeno, +kie mi trovis lokon kiel guvernistino. + +Petro. + +Nu, tio estas malfeliĉo por via patro, sed ne por vi. + +Franjo. + +Vere, sed mi -- + +Petro. + +Sed vi? Kian kaŭzon havas via malfeliĉo? + +Franjo. + +Pli ol unu! Tio estas, mi havas kuzon -- kiu -- + +Petro. + +Kuzo, kiu estas malfeliĉa? + +Franjo. + +Ho, bedaŭrinde li estas malfeliĉa, ĉar li amas min, amas min tiel kore. + +Petro. + +Nu, en tio mi ankaŭ ne vidas malfeliĉon, kaj se vi lin amas same, tio +lin ne kvalifikus kiel heredonton. + +Franjo. + +Ĉu vi opinias? Ho, vi estas tre afabla. Mi lin ja amas, ĉar li estas +tiel honesta kaj brava knabo! + +Petro. + +Nu, kunedziĝu do, en la nomo de Dio. Tio estos pli bone ol heredi. + +Franjo. + +Certe estas pli bone. Sed ambaŭ ni estas malriĉaj, li estas juna, sen +ofico, per kio ni gajnos nian porvivon? + +Petro. + +Vi devas labori, kiel la maljuna Falk ankaŭ laboradis dum sia tuta vivo. + +Franjo. + +Volontege, kara sinjoro, sed kiel fari sen okazo? Li ellernis la +ĉasmetion. Ho, se vi havigus al li oficon kiel arbaristo! Por mi vi ne +bezonus zorgi. Mi konas perfekte la terkulturadon. + +Petro. + +Tio estas meditinda. Sed, ĉu vi ne povas ŝpari iom da via salajro? + +Franjo. + +Ne, mi ne povas. Mia patro ja estas malriĉa, tial mia devo estas, sendi +al li ĉiun ŝparitan groŝon. + +Petro. + +Ĉu vere, via devo? Nu, knabino, tio alportos benon al vi. + +Franjo. + +Tio jam alportis benon al mi, ĉar la amo de mia patro kaj de mia Gustavo +estas miaj solaj riĉaĵoj. + +Petro. + +Lia nomo do estas Gustavo? -- Beleta nomo por arbaristo. + +Franjo. + +Ho, ankaŭ por supera arbaristo, ĉar tio li certe iam fariĝos. + +Petro. + +Eble, se la supera arbarista estraro havas prudenton! -- Vi certe ofte +interŝanĝas leteretojn? + +Franjo. + +Leteretojn? Kion vi volas diri? + +Petro. + +Nu, karesemajn amleteretojn. + +Franjo. + +Fi, tio ne estus deca! Ni ne bezonas amĵuradojn. + +Petro. + +Nu, nu! Ne ekkoleru pro tio! Ĉu vi estas tiel certaj unu pri la alia? + +Franjo. + +Kompreneble. Estas nun unu jaro, du monatoj kaj dekunu tagoj, de kiam mi +ne vidis lin. + +Petro (ridetante). + +Kaj kiom da horoj? + +Franjo (serioze kaj fervore). + +Sep. Sed tamen mi scias, ke mia Gustavo restos fidela ĝis morto. Kiam mi +foriris de mia hejmo, ni kune ploris meze de la fabopalisoj en la +ĝardeno kaj tiam (kun okuloj mallevitaj) mi eĉ donis al li kison. + +Petro. + +Tute prave. Nun, mia infano, iru intertempe en tiun ĉi ĉambron. (Montras +sian kabineton.) Poste ni daŭrigu nian babiladon. + +Franjo (afable). + +Pri mia Gustavo? + +Petro. + +Kompreneble! Pri la estonta supera arbaristo! Por la tiea societo, +(montras la flankan ĉambron) vi do ŝajnas tro delikata. + +Franjo. + +Kiom da tempo la afero pri la titolo "superarbaristo" kredeble daŭros? + +Petro. + +Nu, eble nur tridek mallongajn jarojn. + +Franjo (ektimante). + +Ho, Dio mia! + +Petro. + +Tio estas, en la plej favoraj cirkonstancoj. Sed kiu scias? La maljuna +Falk posedis ankaŭ vastajn arbarojn, tial mi eble havigos al Gustavo ion +similan jam en tri jaroj. + +Franjo. + +Ho, sinjoro -- mi volonte -- kiun aĝon vi havas? + +Petro. + +Mi estas sesdekulo. + +Franjo. + +Bone, mi volonte kisus vin pro tio. + +Petro. + +Nu tion mi povas honeste akcepti (kisas ŝin). + +Franjo. + +Vi ĝin do ne malbone akceptis? + +Petro. + +Tute ne! Mi jam antaŭvidas, la sinjoro arbaristo rapide progresos. + +Franjo. + +Sed nun mi ja ne plu estas malfeliĉa, havante la esperon geedziĝi? + +Petro. + +St, st! Tion ne aŭdu la plenumanto de l' testamento! Iru tien! (Franjo +for.) + +Petro (sola). + +Laŭ mia opinio, ŝi resignus la tutan heredaĵon, kondiĉe, ke ŝi povu +paroli la tutan tagon pri sia Gustavo. -- Nun la afero komencas pliboniĝi, +tian karulinon mi volonte havus en mia proksimeco. (Sonorigas.) + + +SCENO VI. + + Petro. Charles Faucon. + +Charles. + +Ai-je l'honneur de parler à Monsieur van der Kapelle, +plénipotentiaire -- de -- + +Petro. + +Mia nomo estas van der Kapelen. Kian deziron vi havas, sinjoro? + +Charles. + +Le grand héritage, Monseigneur, de feu Monsieur Falk. + +Petro. + +Laŭ mia kono la parencaro de la mortinto vivis nur en Germanujo, kaj vi +ŝajnas esti Franco. + +Charles. + +C'est à dire, non! Monseigneur! Mi estas de germana "origine" kaj tio ja +estis la komenco de mia malfeliĉo. + +Petro. + +Kial do? + +Charles. + +Je vous le dirai. Mia patro, Karlo Falk el Zwickaŭ mortis, kiam mi +ankoraŭ estis tute malgranda infaneto. Mia zorganto lokis min en la +danclernejon de granda opero, ĉar mi estis tre beleta, véritable amour. +Mi montris grand talent por mia profesio, kaj oni sendis min à Paris, +kiam mi nur estis dekunujara, ĉar mi havis grand talent kaj mi estis +véritable amour. Tio estis très bien! La directeur de spectacles estis +saĝa viro, li al mi diris: Monsieur, se vi volas havi engagement kiel +premier danseur, vi ne povas nomiĝi Karlo Falk. Via nomo estu +francigata, ĉar oni ne kredos en granda opero, ke Germano povas esti +premier danseur. Iru domen kaj pripensu, kiun nomon vi alprenos sur la +afiŝo. J'y pense, kaj mi trovas, ke monsieur le directeur estas viro +extrêmement saĝa, mi diras, mi nomiĝos Faucon, Charles Faucon, kaj mi +diros al neniu, ke mi estas Germano. + +Petro. + +Nu, bone. Eble vi estis prava! Profeto malmulte valoras en sia patrujo. + +Charles. + +N'est ce pas! Ah, monsieur, estas malfeliĉa afero, kiam oni amas sian +patrujon kaj estas bona patrioto, kaj oni devas paroli france por ke +oni ricevu pagon. O Monsieur, certe tio estas granda malfeliĉo. Mi tian +longan tempon ŝajnigis malbonan germanan parolmanieron, ke nun jam mi ne +povas paroli alie. Estas alia afero, de kiam ni havas Esperanton, nian +neŭtralan lingvon. + +Petro. + +Kaj pluan malfeliĉon vi ne havas, pri kiu vi plendas? + +Charles. + +Ah, Monseigneur! Dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni +povas havi chagrin. Ah, Monseigneur! Se mi ne havus pluan malfeliĉon! +Sed rigardu mian kapon, mi havas grizan kapon, rigardu mian talion, mi +estas iomete grasa, quelque peu ventru, preskaŭ dikulo. Grasa +dancmajstro kun griza kapo estas tre malfeliĉa viro, se li havas 9 +malgrandajn gefilojn, kiuj volas manĝi kaj se li havas ambition kaj amon +al sia arto. Ah, Monseigneur, estas tre malfeliĉa afero, kiam oni devas +forlasi sian arton kaj ne ĝustatempe faris kontrakton por la tuta vivo. +Infaneto volas manger kaj por maljunulo leçon de danse fariĝas tre teda. +Mi devas montri la danse de polka kaj mi pensas en mia koro, kiel hejme +atendas min kara infano, ĉar ĝi estas tre malsata. + +Petro. + +Certe, tio estas tre maldolĉa. + +Charles. + +Oh, Monseigneur, dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni +povas havi chagrin saltante en l'air. Kaj mi havas multe da chagrin. +Kiam mi fariĝis ventru, kun un peu de ventre, monsieur le journaliste +skribis en sia gazeto: "Estus tempo, ke tiu ĉi grasa sinjoro Faucon fine +liberigu nin de sia dancado." Tio estis malagrabla, sed mi ne volis +vidigi mian chagrin. Kiam mi venis domen, mia plej maljuna infano legis +la gazeton, ĝi iras al panjo, al mia kara edzino kaj diras: "Paĉjo estas +dika, kaj li devas liberigi de si la publikon!" O Monseigneur, estas +maldolĉa afero, kiam la propra infano, kiun oni amas kaj bone edukis, +legas tion pri sia patro! + +Petro. + +Vi igis min ĵeti terurigan rigardon malantaŭ la kulisojn. + +Charles. + +Ah, Monseigneur, de antaŭe la arto havas tre beletan mienon, sed kiam +oni rigardas derrière les coulisses, jen chagrin, multa chagrin. La +gazeto al mi perdigis situacion, ĵus kiam mi volis fari kontrakton por +la tuta vivo, monsieur le journaliste skribis, ke oni ne plu volas vidi +min, kaj la junuloj en la parterre siblis. Nun oni ne volis min engager +kaj mi devas prilabori kiel dancinstruisto de malgrandaj knabinoj kaj +malsaĝaj bubetoj, kiuj min mokridas, kiam mi montras al ili un Chassé, +jeté, assemblé. Voyez, Monseigneur, tiel, Chassé, jeté, assemblé. +(Dancas.) + +Petro. + +Mi devas konfesi, sinjoro, estas strangaĵo, vidi tiel maljunan viron +danci. + +Charles. + +Sed kiam tiel maljuna viro malsatas, tio ja ne estas strangaĵo. Mi faras +un tour de polka kaj scias, ke mi iĝas ridinda. Mi montras exercices et +grand battement, kaj dume havas chagrin, ke mi ne lernis alian +profesion. Mi dancas mazurkon kaj miaj maljunaj piedoj doloras, mi +malfacile spiras kaj fininte la leçon, mi estas tiel laca, tiel fatigué, +ke mia bona edzino ploras, kiam mi revenas hejmen. + +Petro. + +Nu, kvankam vi ne estos ĉefheredonto, tamen vi estos prizorgata. Vi +povos edukadi viajn gefilojn kaj ne plu bezonos danci mem. + +Charles. + +Ah, Monseigneur, vous me rendez la vie! Kiam mi ne plu bezonas doni +leçons de danse, mi estos tre feliĉa viro. Tiam mi ree fariĝos gaja, +kiel mi estis comme jeune homme, tiam mi dancos nur por mia amusement, +tiam mi faros un entrechat por mia plezuro. + +Petro. + +Iru do en tiun ĉambron kaj amuziĝu ĉe matenmanĝo kun la aliaj sinjoroj. +Ĉiuokaze mi esperas, ke mi povos fari ion por vi. + +Charles. + +Merci, Monseigneur, merci. Mi rekomendas min al vi kun la plej granda +reconnaissance. Voyez le grand compliment d'adieu! (Profunde +salutfleksiĝas.) Voyez le petit compliment! (Kliniĝas malpli solene) Et +voyez le compliment amical et reconnaissant. (Tiel kliniĝas.) Ah, +Monseigneur, mi estas feliĉa homo. (Eliras en la flankan ĉambron.) + +Petro (sola). + +Granda Dio! La maljunulo efektive estas malfeliĉa! Mi do neniam pensis, +vidante komedion aŭ baleton, ke ankaŭ tiuj personoj sentus ĉagrenon! Hm, +hm! Nu, lia edzino ne ploru plu, ĉar li revenas hejmen tro laca. + + +SCENO VII. + + Petro. Hieronimo Akcipitro. + +Hieronimo. + +Ĉu mi havas la honoron paroli kun sinjoro van der Kapelen, kiu fiksis la +hodiaŭan templimon por la Falka heredo? + +Petro. + +Mia nomo estas van der Kapelen. Ĉu ankaŭ vi venas pro tiu celo? Ĉu vi +apartenas al la familio? + +Hieronimo. + +Permesu al mi kelkajn demandojn, antaŭ plua daŭrigado. Vi vidas ke mi +komprenis nian tempon, mi agas nur parlamente. Mi petas de vi notojn, +kompletajn plenajn sciigojn pri la mortinto, pri lia havo kaj pri la +eble jam faritaj pretendoj. + +Petro. + +Ĉio pri tio dirinda jam estis presita en la gazeto. + +Hieronimo. + +Bedaŭre mi ne povas kontentiĝi je tio, certe ekzistos ankoraŭ detaloj, +iaj specialaĵoj, iaj cirkonstancoj, kiujn mi povos utiligi, tio estas, +kiuj estas necesaj por mia scio. + +Petro. + +Ĉu vi do estas nomata Falk? + +Hieronimo. + +Ĝuste dirita, ne! Mia nomo estas Akcipitro, sed Falko kaj Akcipitro +interrilatas proksime, kaj tial ne estas sen eblo, ke malproksima +parenceco -- + +Petro. + +Sinjoro, tio estas malbona ŝerco. Mia tempo estas limigita kaj mi +petas -- + +Hieronimo. + +Nenia helpo ebla, tre estimata sinjoro van der Kapelen, min forigi estas +tre malfacile. Antaŭe vi devas doni al mi kelkajn detalojn, specialaĵojn +pri tiu ĉi heredo. + +Petro. + +Sed mi tute ne komprenas, sinjoro -- + +Hieronimo. + +Vi certe komprenos, aŭdinte, ke mi estas raportisto por kelke da +eminentaj gazetoj, ke mi havas la saman intereson kiel vi, ke la afero +estu konvene kaj publike pritraktata, kaj ke mi volonte estas preta +klopodi por tio. + +Petro. + +Mi atentigas vin, ke tiu ĉi estas familia afero. + +Hieronimo. + +Familiaj aferoj ne plu ekzistas, hodiaŭ ĉio estas publika. Kiu ajn uzas +publikecon, eĉ nur per anoncado, sin metas sub la publika juĝo, vi do +ne faru pluajn malhelpaĵojn. De via agmaniero kontraŭ mi dependos la +maniero, kiel mi traktos la aferon en la gazetoj al mi malfermitaj. +Skribi pri tio mi nepre devas, mi jam eksciis de personoj en la +antaŭĉambro kelkajn detalojn, kiuj jam faros bonetan artikolon. Via +heredafero vekis scivolemon, ĝi estas priparolata en la kafejoj, do, +detaloj, specialaĵoj, nomoj, se eble iom da skandalo, tro grandaj +pretendoj de la holanda aŭ de ia alia registaro -- tio multe efikos. + +Petro. + +Pro Dio, ĉu oni jam ne estas certa en sia propra ĉambro? + +Hieronimo. + +Ne, ĉio nun estas publika. La familiaj procesoj, la parlamento, +kongreskunsidoj, ĉio estas publika. Oni efektive ne plu havas sufiĉe da +tempo por ĉeesti ĉiun publikaĵon. Je la naŭa matene kafejo, por legi +ĵurnalojn, fari eltiraĵojn, je la deka kunsido de la Esperanta kongreso, +je la dekunua grava proceso ĉe la kriminala kortumo, je tagmezo +artekspozicio, je la unua borso, je la dua tagmanĝo, je la tria kafejo +König, je la kvara vet-rajdado, je la kvina intervido ĉe iu famegulo, +ekz. la D-ro Zamenhof, je la sesa promenado sur la Altmarkt, je la sepa +opero, je la oka centralteatro, je la naŭa Belvedero, je la deka parko +de la ekspozicio, je la dekunua Kaiserkafejo, je noktmezo alporti la +notojn en presejon, ktp. ktp. Oni efektive devas sin disŝiri: ĉie notoj, +eltiraĵoj, novaĵoj, versaĵoj. Tial ne detenu min tiel longtempe. Nur +antaŭen diru al mi la detalojn. Ankaŭ vi estos nomata, vi estos citata, +dece citata. + +Petro. + +Mi certe nenion sciigos al vi, kaj se mi estus sciinta, kian publikan +priparoladon okazus mia anonco en la gazetoj -- + +Hieronimo. + +Estis nur via kulpo, se vi tiun ne sciis. Neniu sin povas ŝirmi kontraŭ +la publikeco. Nur ni korespondantoj nin kaŝas, neniam ni diras nian +nomon! Ĉion kion ni skribas prirespondas la redakcio. Ni estas la solaj +nerespondeblaj homoj de la dudeka jarcento. + +Petro. + +Mi kredas ĝin. Sed ĉar mi decidis doni nenian noton al vi, mi pensas -- + +Hieronimo. + +Mi tre bedaŭras ke vi tiel decidis, tiam mi ne povas citi vin kun +rekomendo, ĉar citita vi estos, tute certe citita! Bonan tagon! (Volas +eniri la flankan ĉambron.) + +Petro. + +Permesu, jen estas la elirejo. (Montras la mezan pordon.) + +Hieronimo. + +Mi scias, scias. Pro tio mi iras tien, de kie mi aŭdas vivecan +interparoladon, kredeble la gesinjoroj el la antaŭĉambro. + +Petro. + +Certe, sed ili ĉiuj apartenas al la familio, kaj vi ne estas Falko. + +Hieronimo. + +Sed Akcipitro, do ĉiuokaze kuza rilato. Ĉu ne ankaŭ mi havas pretendojn, +mi eble montros poste, eĉ se mi ne estas malfeliĉa. Se vi ne volas, mi +ne povas devigi vin, sed notojn mi tamen havos, nome tie, en la ĉambro +de la aliaj Falkoj. Forpeli vi min ne povas, ĉar la templimo estas +publike fiksata. Adiaŭ, vi legos miajn raportojn. (Eniras la flankan +ĉambron.) + +Petro. (Sola.) + +Nun, mi devas konfesi, ke mi komencis ja belan aferon. Se tio daŭros mi +komencos penti, ke mi -- silentu, silentu! Ne tro rapide, maljuna Falk, +nenia greno sen ventumaĵo. (Sonorigas.) + + +SCENO VIII[A]. + + Petro. Sinjorino Ĝojo. Mustardo. + + [A] En tiu ĉi sceno la aktorino havas la rajton ŝanĝi la + citatojn. + +Mustardo. + +Tiu ĉi sinjorino nepre ne volas atendi pli longe. + +Ĝojo. + +Ne, mi ne povas atendi pli longe, ĉar mi sopiras ekkoni la viron, kiun +mia kara tro frue mortinta onklo faris plenumanto de lia lasta volo. Ĉu +mi havas la plezuron paroli al Sinjoro van der Kapelen? Kredeble speco +de holanda nobeleco. Oni tuj ekvidas ĝin, tute van, tute holanda +nobeleco. Mi kunportis ĉiujn dokumentojn. Mia onklo, la mortinta Falk +havis fratinon, Elisabet Klara Henriette Falk. Ŝi edziniĝis kun certa +Frederiko Karlo Hieronimo Werkentin, tiatempe urba muzikisto en +Leitmeritz, ties onklino Sofia Wilhelmina Knoenagel estis nevino de la +geavoj de mia duononklo -- jen la parenceco klarigita. Jen la baptatestoj +ĉiugradaj, jen mia loĝatesto, jen mia hejmatesto! Ĉio en perfekta ordo. +Kiam mi ricevos la monon? + +Petro. + +Kiun mi havas -- -- + +Ĝojo. + +Kiun mi havas la honoron vidi, vi volas diri? Vi vidas, ke mi divenas +viajn plej intimajn pensojn. Sinjorino Amalio Ĝojo, eksedzino +Mollenhauer, vidvino Stechow, naskita Falk, drama artistino. Se vi ne +estus Holandano, vi certe estus trovinta mian nomon en diversaj gazetoj +kun laŭdo cititan. Ankoraŭ antaŭ nelonge la teatra kroniko volis aldoni +mian portreton, kondiĉe ke mi pagu por la litografio, la presado, la +papero, kaj plie konvenan sumon por la aldonado. Sed mi ne ŝatas tion, +eĉ mi malamas ĝin. + +Petro. + +Bonege, sed -- -- -- + +Ĝojo. + +Sed kial mi estas malfeliĉa, vi volis diri? Vi vidas, ke mi sekvas vian +pensadon. Ho, sinjoro, ĉu ekzistas pli granda malfeliĉo, ol kiam la +baptatesto de aktorino malakordiĝas kun ŝia rolaro? Kiam la kruela +paroĥa libro protestas kontraŭ Ofelio kaj Desdemono? Kiam la malĝentila +baptoregistro kontraŭas la artistajn aranĝadojn de l' reĝisoro? Ho, +sinjoro, baptatesto estas teruraĵo, senlimaĵo, ĝi estas vera malfeliĉo. + +Petro. + +Nu, ĉe -- -- -- + +Ĝojo. + +Ĉe heredafero, vi volis diri, ili ankaŭ estas bonaĵo. + +Petro. + +Ne, tion mi ne volis diri. + +Ĝojo. + +Nu, tiam vi volis diri ion alian. Sed tio estas negrava. Ĉiuokaze vi min +interrompis kaj mi havas ankoraŭ multajn sciigojn por vi. + +Mustardo. + +Sed -- -- + +Ĝojo. + +Ne interrompu sinjoron van der Kapelen, mia amiko, estas malĝentila, +forpreni la parolon al iu, precipe ĉe aferoj. + +Petro. + +Sed rilate al via malfeliĉo -- -- + +Mustardo (aparte). + +Tiu ĉi scias paroli. + +Ĝojo. + +Jen ni havas denove la propran temon! (Al Mustardo.) Kiel vi vidas, mia +amiko, sinjoro van der Kapelen ne amas interrompiĝon. Jen, sinjoro (ŝi +montras paperojn) la pruvoj de mia malfeliĉo. Tri leteroj de +teatroagentoj, kvin leteroj de direktoroj kaj diversaj recenzoj, ĉiuj +rilataj al la diferenco inter mia baptatesto kaj mia rolaro. +Maljunulinojn mi ne volas ludi, kaj junulinojn ili ne volas ludigi min. +Ho, sinjoro, la transiro en la maljunan fakon estas malfacila por tiu, +kiu sentas, ke sprite li estas ankoraŭ tute juna. Tial mi ankaŭ neniam +longan tempon daŭrigis la edzecon, ĉar mi spertis, ke ne estas +rekomendinde, se Katje de Heilbron havas edzon kaj Anna Lisa kelke da +infanoj. + +Petro. + +Sed vi tamen estis -- -- + +Ĝojo. + +Edzino, vi volis diri, mi sekvas vian pensadon -- kvar fojojn. + +Petro. + +Kaj ĉiuj kvar edzoj estas -- + +Ĝojo. + +Mortintaj? Vi opinias? Tute ne, nur unu! De la dua mi eksedziniĝis, la +trian mi forlasis kaj la kvara min forlasis. Do tri el ili vivas +ankoraŭ. Unu estas teatromajstro en Anspach, la alia kantas baritonon en +Temesvar kaj la tria ie estas sufloro. Ni ofte interŝanĝas ilustritajn +poŝtkartojn. Cetere, amikega rilato regas inter mi kaj miaj tri +eksedzoj. Nenia signo de ĵaluzo, ĉiu malenvias la alian. Ja, se mi povus +tiel same bonrilati kun miaj koleginoj, kiel kun miaj kolegoj, sed tio +ja ne estas ebla. Ĉu vi scias, sinjoro, kio estas fakrabistino? + +Petro. + +Mi devas konfesi -- -- + +Ĝojo. + +Ke vi ĝin ne scias, vi volis diri. Mi antaŭsentis ĉi tiun respondon. +Fakrabistino estas ĉiu aktorino, kiu rabas de mia fako, tio estas ĉiu +unua amantino, ĉu tragedia aŭ komedia. Kiel Holandano vi ne povis vidi +min. Mi kompatas vin. Sed volonte mi estas preta, havigi al vi ideon pri +mia talenteco. + +Petro. + +Humilan dankon. + +Ĝojo. + +Pro la komplezemeco de eminenta artistino, por montri al vi ŝian +talentegon? Ne bezonas, ne estas via kulpo, ke vi naskiĝis en Holando. +(Al Mustardo.) Vi estu Romeo, mi estas Julio Kapulet. (Deklamante.) Ho, +mia Romeo, jam eksonas la dekdua, la morta horo de nia amo. Kie vi +restas tiel longe? Ĉu vi ne aŭdas la plendadon de la amkantema +najtingalo? Venu, venu al mia frapeganta koro! + +Mustardo. + +I, Dio gardu min! + +Ĝojo. + +Aŭ ĉu vi volas Eŭlalion en "Hommalamo kaj Pento"? (Deklamante.) Jen la +pentoplena krimulino ĉe viaj piedoj. Vi donis al ŝi loketon por vivadi, +vi ankaŭ ne malpermesos al ŝi la loketon por tie morti. + +Petro. (Ridetante.) + +Nu, bone, sed -- -- -- + +Ĝojo. + +Leviĝu, vi volas diri? Tiu estas ankaŭ la vorto de Meinaŭ en la ludo. Aŭ +ĉu vi deziras kokoton? (Deklamas.) Maljuna Holandano, ĉu vi volas edziĝi +kun kokoto? + +Mustardo. + +Tondron, kiel malrespekta! + +Ĝojo. + +La samon opinias la reĝisoroj. Aŭ tragedian heroinon? (Al Mustardo.) +Hontinda tirano! Honoru la virton de virino! Tremu je mia venĝo! Vi +mortiginto de mia edzo! + +Petro. + +Nun mi petegas vin, min ankaŭ lasu paroli. Trankvile mi ĝis nun atendis, +esperante, ke fine vi estos elĉerpita. + +Ĝojo. + +Elĉerpita? Ho, tute ne, mi nur volis -- -- + +Petro. + +Permesu, momente mi scias sufiĉe por taksi viajn heredpretendojn. +Bonvolu eniri tiun ĉambron. Tie vi trovos kelkajn sinjorojn, eble unu el +ili -- -- -- + +Ĝojo. + +Povos fariĝi mia kvina? Adiaŭ, sinjoro van der Kapelen, mi tre ĝojis, +persone konatiĝi kun vi. Mi nur petas ne fordonu la baptatestojn el via +mano, alie vi liverus al la malamiko armilojn kontraŭ malfeliĉega +suferulino. (Enirante la ĉambron enparolas.) Sinjoroj, mi tre ĝojas, +konatiĝi kun vi. (Oni ŝin aŭdas parolantan ĝis la komenco de la sekvonta +sceno.) + +Mustardo. + +Tre rimarkinda sinjorino! + +Petro. + +Kaj tre parolema. Sed antaŭen. La afero certe ne estas finita. + +Mustardo. + +Ĉielo scias -- -- (eliras). + +Petro. + +Mi komencas nun kompreni, ke estas eble, ankaŭ vivi sen parencaro. + + +SCENO IX. + + Petro. Gustavo Falk (en arbarista vesto). + +Gustavo (bonkore). + +Bonan tagon! + +Petro (same). + +Koran dankon! + +Gustavo. + +Mi venas pro la heredaĵo, kiun mi devas ricevi. + +Petro. + +Ĉu vi do estas la plej malfeliĉa el viaj konkurantoj? + +Gustavo. + +Nu tion vi ja povas vidi! + +Petro. + +Ne, kontraŭe, vi ŝajnas esti juna kaj sana. + +Gustavo. + +Juna? Certe, sana? Ne, sinjoro, malsana, jam de unu jaro tre malsana. + +Petro. + +Pri kio vi do plendas? + +Gustavo. + +Pri ĉio. Preskaŭ ĉio mankas al mi. Mi ne povas edziĝi kun la amata +knabino, kaj de kiam ŝi estas for de ĉe ni, mi ŝajnas al mi mem kvazaŭ +birdoforigilo, kiu forpelas la paserojn de la ĉerizujo. Nun vi ja vidas, +ke al mi apartenas la heredo, ĉu ne? + +Petro. + +Nu, nu, ne tiel rapide! Antaŭ ĉio mi eksciu, kiu vi estas. + +Gustavo. + +Ĉu vi tion ne scias? Gustavo Falk mi estas. + +Petro. + +Kaj laŭ via vesto arbaristo. Ho, nun mi bone scias. + +Gustavo. + +Vi ankaŭ devas scii, ĉar Petro Falk kaj mia patro estis veraj kuzoj. + +Petro. + +Tio jam estas grava, sed mi devas sciigi vin, ke dua kondiĉo estas +plenumota, antaŭ ol vi estas allasebla al la heredo. + +Gustavo. + +Ĉu vere? Ankoraŭ unu? Se la maljuna sinjoro estus sciinta, kiel feliĉa +li povus fari unu el siaj malriĉaj parencoj per kelkmiloj da markoj, li +ne estus farinta tiom da kondiĉoj. Kredeble li estis maljuna strangulo? + +Petro. + +Strangulo? Ha, ha, juna viro, vi parolas diable senĝene pri mia mortinta +amiko. + +Gustavo. + +Mi sufiĉe ametas lin, kvankam nur antaŭ kvin semajnoj mi aŭdis pri li la +unuan fojon. Sed strangulo li restas, ĉar se li estus havinta iom da +koreco kaj bonanimeco, tiam li estus demandinta pli frue pri siaj +malriĉaj parencoj en la patrujo, ĉar ankaŭ mia patro estas malriĉega. + +Petro (aparte). + +Li estas la unua, kiu diras al mi la veron. Tio min ĉagrenas, sed mi ne +povas mallaŭdi lin. + +Gustavo. + +Almenaŭ, se li nur estus doninta pri si kelkajn sciigojn, tiam mi ja +estus povinta vojaĝi ĉe li aŭ skribi al li leteron tian: Tiel mi fartas, +vi estas riĉa. Pruntedonu al mi kelkmilojn da markoj, por ke mi povu +edziĝi kun mia Franjo! Se nun mi heredas de li, la maljunulo eĉ ne +havas la ĝojon senti, ke li feliĉigis dankeman paron. Ekzistas do +strangaj homoj en la mondo. + +Petro. + +Vi estas prava. Kaj kion vi diros, aŭdinte la duan kondiĉon, kiun mi ja +ne povis meti en la gazeton. + +Gustavo. + +Eldiru! Se honesta viro kaj ellerninta ĉasisto povas ĝin plenumi, mi ne +mankos. + +Petro. + +Li havis malproksiman parencinon, kun kiu vi devas edziĝi. + +Gustavo. + +Kiu? Mi? + +Petro. + +Jes, certe, vi. Se ne, vi devas rezigni la heredaĵon. + +Gustavo. (Volas iri.) + +Adiaŭ. + +Petro. + +Oho! Kien tiel rapide? + +Gustavo. + +Hejmen, ĉe mian patron. + +Petro. + +Ĉu antaŭe vi ne volas vidi la knabinon, kiu scias, ĉu ŝi ne plaĉos al +vi? + +Gustavo. + +Se ŝi estas beleta, ŝi eble al mi plaĉos, sed mi ne edziĝos kun ŝi, eĉ +se ŝi sidus en riĉaĵoj ĝis super la oreloj. + +Petro. + +Pripensu bone, kion vi faros, junulo, tute subite vi iĝos riĉa, povos +vivadi senzorge, ne bezonos plu laboradi. + +Gustavo. + +Diablo! Mi volas labori, laboradi kaj edziĝi kun mia Franjo. Nur +kelkmiloj da markoj farus min kontenta. + +Petro. + +Eĉ tiom vi ne ricevos, se vi estas tiel obstina kaj malafabla. + +Gustavo. + +Ni ĉasistoj ne estas alie. Do, adiaŭ. + +Petro. + +Kiu ne akceptas konsilon, ne havos helpon. Vi do ne foriros sen +matenmanĝo? + +Gustavo. + +Mia matenmanĝo estas glaso da freŝa akvo, aŭ, diboĉe, glaso da biero. + +Petro. + +Tion mi ne permesas. Vi ja devas konatiĝi kun la aliaj parencoj. En tiu +ĉambro vi trovos societon. Eble poste vi pensos alie pri la edziĝo. + +Gustavo. + +Maltrafe! Cent futojn preter la celtavolo. Mian Franjon mi deziras, mi +edziĝos kun ŝi kiel eble plej baldaŭ! Se vi povas helpi min al tio, +maljuna sinjoro, faru ĝin. Vi certe ne pentos. Primeditu! Vi havos koran +ĝojon pri ni ambaŭ. Do, ĝis revido. (Iras en la flankan ĉambron.) + +Petro (sola). + +Li estas bonega junulo! Gratulon, maljuna Falk, la sorto ŝajnas bonvoli. +Kvankam vi ne povis trovi edzinon laŭ via korgusto, tamen en via +maljuneco al vi ne mankos gefiloj. (Sonorigas.) + + +SCENO X. + + Petro. Adelgundo Falk (en rajdvesto, kun vipo aperas en la + pordo). Mustardo. + +Adelgundo (ĉe la pordo). + +Silentu, maljuna talpo! La atendado tedas min! + +Mustardo (ĉe la pordo). + +Sed unu post la alia. + +Adelgundo. + +Mutiĝu, sklavo! La rigardo de miaj okuloj eksplode malfermas ŝlosojn kaj +riglilojn. + +Mustardo. + +Nu, bone, eksplodigu! (Eliras el la malantaŭa pordo.) + +Adelgundo (al Falk, tre alproksimiĝinte). + +Mi estas Adelgundo Falk, rajd-artistino, fame konata tra la mondo sub la +nomo Sinjorino Falkonini. + +Petro (leviĝas kaj salutas ŝin ironie kaj ceremonie). + +Mia nomo estas van der Kapelen, kion vi deziras? + +Adelgundo. + +Mi volas heredi. + +Petro (sidiĝas). + +Tion volas multaj. + +Adelgundo. + +Sed tuj, antaŭen! (Krakigas la vipon.) + +Petro. + +Ĉu via tempo estas tiom okupita? Vi ja algalopegas al la heredo, antaŭ +ĉio vi devas diri, kiaj pretendoj -- + +Adelgundo. + +Pretendoj? Absurde! Mi neniam parolas per vortoj: unu el miaj rigardoj +sufiĉas, unu rideto mutigas ĉiun proteston. Mi nomiĝas Falk -- el +Saksujo -- neniam konis mian patron. + +Petro. + +Hm, hm, ĉu vi ne volas ek -- + +Adelgundo. + +Mi jam sidas. + +Petro. + +Pardonu mi petas, ne malbone akceptu -- + +Adelgundo. + +Malbone akcepti? Absurda frazo! Neniam mi malbone akceptas ion, plivole +mi preferas tute ne akcepti. Permesu -- (elprenas cigaron el ujo). + +Petro. + +Senceremonie -- + +Adelgundo. + +Alumeton, mi petas. + +Petro (prezentas alumeton ekbruligitan). + +Jen. + +Adelgundo (prezentas cigarojn). + +Vi ankaŭ? + +Petro. + +Dankon. Mi estas Holandano -- fumas nur pipon, argilan pipon. + +Adelgundo. + +Ankaŭ virinoj? + +Petro. + +Ĉe ni ili tute ne fumas. + +Adelgundo. + +Malsaĝo! Fumado ĝis nun nur aroganteco de l' forta sekso. Pro kio virino +ne fumu? + +Petro. + +Estimata virino, mi nun permesas al mi demandi, kiel kaj kiamaniere vi +plenumas la kondiĉojn de la heredo. Ĉu vi ne bonvolas havigi al mi la +pruvon, kial vi estas malfeliĉa? + +Adelgundo. + +Mi povas diri al vi mian malfeliĉon. + +Petro. + +Diru do, ekrakontu. + +Adelgundo. + +Mi havis oficon en cirko Sidoli kaj oni postulis, ke mi rajdu postmorgaŭ +sur elefanto kaj ke mi samtempe portu sur mia brako Tom Puc, la +malgrandegulon. + +Petro. + +Tio meritas ribelon. + +Adelgundo. + +Tial mi eksiĝis, pensu do, mi sur elefanta dorso? Neniam!!! + +Petro. + +Certe, via doloro estas rajta, tiu estas granda malfeliĉo. Nu, bonvolu +nur eniri en tiun ĉambron, ĝis la decida juĝado, tie vi trovos kolegojn +kaj eĉ cigarojn, se la viaj ne sufiĉos. + +Adelgundo. + +Sed rapide! Mi ne ŝatas longdaŭraĵojn, entute ne volonte restadas +longtempe en unu urbo. Tujeco estas ĉefa afero. Veni, plaĉi, eksciti +furoron, iom da skandalo, poste malaperi. Ien alien, ofte libervole, +kelkfoje iom devigite. Se mi heredos, mi farigos novan fotografaĵon, vi +ankaŭ ricevos ekzempleron. + +Petro. + +Kun la vipo? + +Adelgundo. + +Certe, neniam sen vipo! (Eliras.) + + +SCENO XI. + + Petro. Mustardo (poste Johano Falk). + +Mustardo. + +Jen venis ankoraŭ maljuna viro. + +Petro. + +Bone, enkonduku lin. + +Mustardo (malfermas la pordon). + +Eniru do, sinjoro Falk. + +Johano (eniras). + +Mi petas pardonon, se mi malhelpas. Mia nomo estas Johano Falk, mi estas +vilaĝa instruisto. + +Petro. + +Vi nomiĝas Falk kaj estas instruisto? Ĉu vi eble havas filinon en +Dresdeno? + +Johano. + +Jes, sinjoro, kaj mi estas fiera pri mia Franjo. + +Petro. + +Mi scias, ke ŝi sendas al vi ĉiujn ŝparaĵojn. + +Johano. + +Ne por mi, por siaj gefratoj. Pripensu do la sentadon de patro, devigata +akcepti tian donacon, kaj konsentu, ke ankaŭ tio ĉi igas min tre +malfeliĉa. + +Petro. + +Vi estas prava. Tio devige malfeliĉigas honestan viron. (Al Mustardo.) +Alvoku do la junulon, kiu estis tiel senceremonia. Vi jam scias, tiun +kun la verda vesto. + +Mustardo. + +Aha! Mi antaŭsentas ion! (Malfermas la flankan pordon.) Sinjoro Gustavo +Falk! + +Johano. + +Kion mi aŭdas -- Gustavo tie ĉi? + +(Mustardo eliras.) + + +SCENO XII. + +Gustavo. + +Jen mi estas! (Al Johano.) Bona Dio, kion mi vidas? Vi ĉi tie, Sinjoro +Falk? + +Johano. + +Vi ja vidas! Koran manpremon! Kiel fartas via patro? + +Gustavo. + +Dank' al Dio, bonege! Ĉu vi ne havas vian Franjon kun vi? + +Johano. + +Kiel vi vidas, ne. Ŝi ja estas -- + +Petro. + +Ankoraŭ momenton. Nu junulo, ĉu vi decidis edziĝi kun la knabino, de kiu +dependas la heredo? + +Gustavo. + +Ĉu tio estas ĉio, kion vi volas diri al mi? + +Petro. + +Momente ĉio. + +Gustavo (al Johano). + +Nu aŭskultu, paĉjo Falk. Tiu ĉi sinjoro volas, ke mi edziĝu kun alia ol +via Franjo. Ne eble. Diru vi mem. Ĉu ne? Neeble! + +Petro. + +Ĉu vi ne volas almenaŭ vidi la knabinon, per kiu vi povas fariĝi riĉa +kaj feliĉa? + +Gustavo. + +Riĉa, eble, sed feliĉa mi iĝos nur kun mia Franjo! Nu, tute egale! +Vidita ne estas edzigita. Sed vidinte ŝin, mi tuj foriros. + +Petro. + +Ni atendu! (Malfermas la pordon de la kabineto.) Alproksimiĝu do, kara +infano. + + +SCENO XIII. + + Samaj. Franjo. + +Franjo (rapidas en la brakojn de l' patro). + +Mia patro, kara patro! + +Gustavo (staras mirante). + +Johano. + +Franjo, vi tie ĉi? Estas tial, ke mi vin ne trovis dome? + +Franjo. + +Bona Dio! Jen ankaŭ la kuzo Gustavo! + +Gustavo (ekkrias laŭte). + +Sinjoro Holandano, tiun ĉi mi volas havi! + +Petro. + +Ja, nun estas tro malfrue. + +Gustavo. + +Ho, ne ŝercu! Kial do nun subite tro malfrue? -- Sciu do: tiun ĉi mi +akceptas eĉ sen heredo. + +Petro. + +Geinfanoj, mi klarigos ĉion. Petro Falk tute ne mortis. + +Gustavo. + +Des pli bone! Kie li estas? Senprokraste mi volas paroli kun li. + +Petro. + +La maljuna strangulo, kiel bonvole diris la estonta sinjoro +superarbaristo, estas mi mem. Kiel knabo mi iris Amerikon. Riĉa je +trezoroj, sed malriĉa je ĝojo mi revenis. Maljuneco ekfrapas, la morto +ekstaras malantaŭ mi, mi ne havas infanojn, kaj tial mi demandas vin +ambaŭ: Franjo kaj Gustavo, ĉu vi volas esti miaj infanoj? + +Ambaŭ. + +Tutkore. + +Johano. + +Tia riĉa beno de Dio en mia maljuneco! + +Petro. + +Vi eksiĝos el via ofico, vi loĝos en mia domo kune kun viaj geinfanoj, +kaj mi prizorgos pri la cetero. + +Gustavo (kiu dume parolis kun Franjo). + +Nun mi povas kisi vin tute malkaŝe. + +Franjo. + +Ĉu mi nun efektive estas via fianĉino? + +Gustavo. + +Kompreneble, kaj en kelkaj tagoj mia edzino. (Al Petro.) Ĉu ne? + +Petro. (Ridetante.) + +Nur paciencon, paciencon! (Oni aŭdas bruon kaj violonon el la flanka +ĉambro.) + + +SCENO XIV. + +Petro. + +Kio okazas? + +Mustardo. + +Ho, sinjoro, la madejro supreniris en la kapojn de la gesinjoroj. Unue +ili disputis, nun ĉio estas ree ĝojo kaj ĝuego. + +Petro. + +Ili disputis? Do pro kio? + +Mustardo. + +Nu, mi ne scias. Unu el ili postulis notojn kaj specialaĵojn, la +sinjorino kun la vipo tion ne volis permesi, ŝi eĉ uzis la vipon. Tion +malbone akceptis la sinjoro kiu ĉiam trinkadis, kaj estus fariĝinta +batalo, se la maljuna sinjorino ne intermiksus sin deklamante frazojn el +ia tragedio. Tiam la aliaj ekridis kaj ridante ne povis disputi. Nun +denove ĉiuj estas gajaj kaj la maljuna dancmajstro ludas je danco kiun +la dekvarulo aranĝas. Jen ili venas. + + +SCENO XV. + + La samaj. Charles Faucon (venas el la flanka ĉambro ludante + violonon, la aliaj sekvas kantante kaj marŝante laŭ muziko je + poloneza paŝo). Adelgundo kondukita de Hipolito, S-ino Ĝojo kun + Gotfrido Falk. Akcipitro (notfarante sekvas). Ili rondiras + ĉirkaŭ la scenejo kaj stariĝas en duonrondo. + +Petro. + +Gesinjoroj, laŭ la volo de mia mortinta kuzo neniu el vi povas esti la +universala heredonto. + +Charles. + +Ah mon dieu! Je suis perdu! + +Gotfrido. + +Abomene! Mia malŝanco! + +Adelgundo. + +Se li vivus ankoraŭ, mi lin -- -- -- (minacas per la vipo). + +Hipolito. + +Ekstrema dispeciĝo! + +Ĝojo. + +Kontraŭ malfeliĉo eĉ dioj vane batalas! + +Gotfrido (ebrieta). + +Kaj vi eĉ ne estas diino. + +Akcipitro. + +Jen bonega fino de artikolo por kelkaj eminentaj gazetoj. + +Petro. + +Sed por iel kompensi viajn vojaĝelspezojn kaj parte ankaŭ viajn +maltrafajn esperojn mi havas la komision, pagi al ĉiu el vi mil +spesmilojn. + +Ĝojo. + +Tia estis la momento, kiam la markizo Poza ekkriis: "Ho, reĝino, tamen +la vivo estas bela!" + +Gotfrido. + +Tio min subtenos almenaŭ dum unu jaro super -- -- -- vino. + +Adelgundo. + +Mi iros Svisujon, por tie vivadi kiel privatulino. + +Akcipitro. + +La fino de l' artikolo nur iĝos pli bona, pli ekscitanta per tio. + +Charles. + +Ho, kia ĝojo por mia edzino kaj mia bubo! Ni nun povas komenci +malgrandan negocon, mi ne bezonos plu dancadi -- -- -- + +Hipolito. + +Ekĝoju, Dresdena ĉefaplaŭdisto, vi perdas konkuranton, ĉar nun oni jam +ne aplaŭdos laŭ komando. + +Akcipitro. + +Haltu, gesinjoroj, nur parlamente! Mi proponas toaston: vivu la kuzo! + +Ĉiuj. + +Vivu, li vivu! + +Petro. + +Mi dankas por via bondeziro, kaj mi ĝojas povi diri al vi, ke via deziro +jam plenumiĝis. + +Ĉiuj (mirege kaj scivole). + +Kiel do? Kio estas? + +Petro. + +La klarigo venos poste, nun ni volas kunsidi kaj gaje matenmanĝi. + +(Kurteno.) + + + + +Tie ĉi oni parolas Esperante + +Unuakta komedio de T. Williams (1859) + +tradukita kaj aranĝita de M. Hankel. + + +PERSONOJ: + + Majoro Raten + Sinjorino Julieta Raten, lia edzino + Sinjoro Bergwald + Sinjorino Bergwald, lia edzino + Elza, ilia filino + Viktor Dubois + Berta, servistino + Policano + Komisiisto + +Loko: Dresden. Tempo: Hodiaŭ. + + Fenestro Pordo 3 + _____ . . . _______ . . . _____ + / \ + . \ + Pordo 2 . \ + . . + / Scenejo . Pordo 4 + . . + Pordo 1 . \ + . \ + /_______________________________________________\ + + +SCENO I. + + Bele meblita ĉambro. Elza aranĝas florojn, Berta viŝas tablojn + kaj objektojn. + +Elza. + +Nun mi aranĝas la florojn kaj tiam ĉio estos preta! La luontoj povas +veni! Ke ili nur venu! Certe ili vidos la grandan afiŝon: Tie ĉi oni +parolas Esperante. (Ŝi montras la afiŝon kaj remetas ĝin en la +fenestron.) + +Berta. + +Sed estis granda laboro! De la kvina matene hodiaŭ mi penas kaj laboras. + +Elza. + +Mi ja helpis al vi, kaj nun la ĉambroj estas en bona ordo kaj tre +komfortaj. + +Berta. + +Certe, la gastoj estos kontentaj! Ni donos al ili la tutan etaĝon, kaj +ni loĝos en la kvara, sub la tegmento. Sub la tegmento en tiu ĉi varmega +semajno de Aŭgusto! + +Elza. + +Tio estis ja la deziro de miaj gepatroj ludoni la loĝejon dum la +kongreso. Tial ni ĉiuj lernis ja Esperanton tiel fervore. Ankaŭ vi, +Berta, efektive bone parolas. + +Berta (rigardas la florojn). + +Fraŭlino, aldonu tiun ĉi belan filikon al la rozoj! + +Elza. + +Filikon? Vi scias la nomon? Mi ĵus volis serĉi ĝin en la vortaro. + +Berta. + +Ho, fraŭlino, mia kuzo la policano, donis al mi bukedon de rozoj kaj +filiko. + +Elza. + +Ĉu via kuzo, la policano ankaŭ donis al vi mirtojn kaj violetojn? + +Berta. + +Certe, certe, fraŭlino! + +Elza. + +Vi estas feliĉa knabino! Ho ve, mi neniam revidos la ĉarman sinjoron, +kiu al mi donacis violetojn en Parizo! + + +SCENO II. + +(Sinjorino Bergwald eniras el pordo 2.) + +Sinjorino Bergwald. + +Fine la dormoĉambroj estas pretaj. Nur la "Manolon" oni ne ankoraŭ +sendis. (La sonorilo de pordo 3 eksonas.) Eble jen, vidu Berta. (Eniras +komisiisto.) + +Komisiisto. + +Mi alportas la objektojn aĉetitajn de Sinjoro Bergwald: manol, +skribmaŝinon, . . . . . . + +Sinjorino Bergwald. + +Bona Dio! Kion do mia edzo pensas? Li deziras ludoni ĉambrojn pro +profito, kaj li elspezis jam multe da mono. La tuta familio vizitis +Esperantajn kursojn dum tri monatoj. . . . + + +SCENO III. + +(Eniras Sinjoro Bergwald el pordo 3, alportante ĵurnalojn.) + +Sinjoro Bergwald. + +Estas la ĉefafero, la ĵurnaloj! Niaj gastoj deziros revidi siajn +gazetojn. (Ĉiuj elprenas unu aŭ du el ili kaj elvokas.) + +Sinjoro Bergwald. + +Jen la Revuo. + +Sinjorino Bergwald. + +Jen Lingvo Internacia kaj Tra la Mondo. + +Elza. + +Ho jen, tute nova gazeto! + +Sinjoro Bergwald. + +Estas "La Bela Mondo". Ĉarma titolo, ĉu ne? + +Berta. + +Kaj ĝia enhavo! Estas belega! Mia kuzo, la policano, konas presiston, li +ricevis unu el la provaj ekzempleroj. + +Sinjorino Bergwald. + +Ĉu vi aĉetis tiujn ĉi ĵurnalojn? + +Sinjoro Bergwald. + +Jes, mia kara. Donace mi ilin ne ricevis. + +Sinjorino Bergwald. + +Ĝis nun estis nur elspezoj. Nun ni pripensu la enspezojn. Kiom do ni +ricevos por niaj ĉambroj? + +Sinjoro Bergwald. + +Mi pensas eble dudek Markojn po semajno. + +Berta. + +Permesu, sinjoro. Diru 10 spesmiloj, tio ne ŝajnas tiel multe. + +Sinjoro Bergwald. + +Kion vi scias pri spesmiloj? + +Berta. + +Mia kuzo, la policano, klarigis al mi la aferon. Li diris, ke dum la +kongreso vi donos al mi la salajron en spesmiloj -- 20 spesmiloj monate. + +Sinjoro Bergwald. + +Kie do estas la tarifo, alportu ĝin Elza. + +(Elza alportas grandan kartonon.) + +Elza. + +Jen, paĉjo. + +Sinjoro Bergwald (post serĉado en la tarifo). + +Mia bona infano tio ne estas ebla. Mi ja ne ankoraŭ havas la profiton. +Ni ja ĉiuj havos iom da ĝeno, sed post la kongreso ni ĉiuj loĝos en +Weisser Hirsch, tiam aliaj laboros kaj ni havos la plezuron! + +Elza. + +Tio estas nenio! Mi denove dezirus iri Parizon! + +Berta (faras signon de monricevo). + +Kaj mi sinjoro? (Eksonas la sonorilo 3.) + +Sinjoro Bergwald. + +Ho, eble luontoj! Rapide, rapidege ĉion en ordon. Elza forprenu vian +florkorbon, kuru, kuru! + +(Elza kun la korbo eliras je pordo 1.) + + +SCENO IV. + +(Berta enkondukas sinjorinon Raten kaj sinjoron Viktor Dubois per pordo +3.) + +Berta. + +Venis gesinjoroj kiuj deziras loĝejon. (Eliras el pordo 3.) + +Sinjoro Bergwald. + +Kie do estas la vortaro? (Ekprenas ĝin.) + +Viktor. + +Kiajn ĉambrojn vi ludonos? + +Sinjoro Bergwald (en embaraso). + +Kion vi deziras? Momenton! Momenton! (Li malfermas la vortaron.) + +Viktor (pli laŭte). + +Kiajn ĉambrojn vi estas ludononta? + +Sinjoro Bergwald. + +Onta -- inta -- anta -- mi ĉion forgesis! + +Sinjorino Julieta Raten. + +Eble mi povas helpi. Ĉu vi ludonos tiun ĉi belan ĉambron? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, certe mi ludonos, nun mi komprenas, la du ĉambrojn dekstre, kune +kun tiu ĉi komuna salono, 20 Mark semajne. + +Sinjorino Bergwald. + +Dek spesmiloj. + +Sinjoro Bergwald. + +Jes, 10 spesmiloj, jen la tabelo. Estas tre simpla afero, ĉiam la duono. + +Viktor. + +Tio estos bona profito por ni, ĉiam la duono, bonege, mi kalkulos. +(Rigardas sur la tarifon.) + +Julieta. + +Mi prenas la du ĉambrojn, bonvolu alportigi mian kofron kaj sendi al mi +la servistinon. (Sidiĝas en seĝon alŝovitan de Viktor, babilas kun li.) + +Sinjorino Bergwald (al sia edzo). + +Estas iom malfacila afero por mi, esti luigantino, ĉar mi estas el la +familio von Blücher. (Al sinjorino Raten, tre majeste.) Mi sendos mian +servistinon. (Eliras je pordo 3.) + +Sinjoro Bergwald. + +Kaj mi skribos la kontrakton. (Eliras pordo 3.) + + +SCENO V. + + Julieta. Viktor. + +Julieta. + +Kaj nun, sinjoro, mi denove esprimas al vi mian sinceran dankon pro la +peno, kiun al vi kaŭzis mia embaraso. + +Viktor. + +La plezuro servi tian ĉarman sinjorinon estas sufiĉe da rekompenco. + +Julieta. + +Kia malfeliĉo ke sur la lasta stacio mia edzo kaj mi perdis unu la +alian. Mi en la kupeo, li ekstere kun la limonado -- kaj jen la vagonaro +forveturis! + +Viktor. + +La malfeliĉa edzo! Li kuris, kuris, kuregis, sed la vagonaro +forrapidegis. Li nun estos senkonsola! + +Julieta. + +Tiu kara bonulo! Li havas la plej bonan koron de l' mondo, sed nun certe +li estas kolera pro zorgo rilate al mi. Kion fari en tiu ĉi fremda urbo +sen vi? + +Viktor. + +Mi havas bonan ideon. Mi legis, ke la policanoj de Dresdeno lernis +Esperanton, ili vin helpos. Jen unu el ili! (De l' fenestro.) Ho, +sinjoro policano, mi petas. (Al Julieta.) Ankaŭ en Parizo la policanoj +nun lernas Esperanton, bona, bonega afero! + +Policano. + +(Oni vidas momenton Berta malfermantan la pordon.) + +Ĉu vi bezonas mian helpon? + +Viktor. + +Jes, sinjoro. Tiu ĉi sinjorino perdis sian edzon dum la vojaĝo, li eble +alvenos per alia vagonaro, bonvolu konduki lin tien ĉi! + +Policano. + +Sinjorino priskribu al mi la sinjoron. + +Julieta. + +Li estas granda, havas longan barbon, grizan ĉapelon kun granda verda +stelo. + +Policano. + +Ĉapelon kun stelo? Bonege, mi lin trovos. (Kliniĝante eliras.) + +Julieta. + +Nun mi iom ŝanĝos mian vestaĵon, mia edzo ja certe baldaŭ venos. + +Viktor. + +Kaj nun mi komencos serĉi mian anĝelon. Ho, sinjorino, en tiu ĉi urbo +loĝas la plej ĉarma fraŭlino de la mondo, sed mi ne scias kie, mi serĉos +ŝin. Mi renkontis ŝin sur balo en Parizo, mi nur konas ŝian antaŭnomon +"Elza"! Mi faris tiun longan vojaĝon por trovi ŝin. + +Julieta. + +Vi estas enamiĝinta? + +Viktor. + +Perfekte! Mi ne laciĝos en la serĉado! + +Julieta. + +Mi deziras bonan sukceson. Adiaŭ. (Foriras ridetante.) + +Viktor. + +Agrabla sinjorineto, sed tute ne komparebla al mia "Elza"! + + +SCENO VI. + +Sinjoro Bergwald (pordo 3). + +Pardonu sinjoro, mi forgesis ion. Bonvolu pagi la duonon de la luprezo +antaŭe. + +Viktor. + +Kial vi tion diras al mi? + +Sinjoro Bergwald. + +Kial ne? Ĉu via edzino havas la monujon? + +Viktor. + +La sinjorino ne estas mia edzino. + +Sinjoro Bergwald. + +Kio do ŝi estas? + +Viktor. + +Estas mia, mia konatino. + +Sinjoro Bergwald (rigardas en la vortaron). + +Konatino? Kio tio estas? Mi esperas, ke ĉio estas en bona ordo. + +Elza (eniras tra pordo 1). + +Viktor kaj Elza rekonas unu la alian. + +Viktor. + +Ĉielo! + +Elza. + +Sinjoro Viktor. (Mallaŭte.) + +Sinjoro Bergwald. + +Kion vi deziras? + +Elza. + +Paĉjo, mi nur forgesis mian tranĉilon. + +Viktor. + +Mia anĝelo, mia Elza! + +Sinjoro Bergwald. + +Ne perdu tempon, la aliaj ĉambroj ne estas preta. + +Elza. + +Jes paĉjo, sed mi tuj revenos. + +Viktor. + +Mia kara sinjoro, ĉu vi havas alian ĉambron haveblan? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, la malgrandan ĉambron maldekstre. + +Viktor. + +Mi ĝin luprenos, tuj luprenos. Jen dek spesmiloj, kara estonta bopatro! +(Donas monon al Sinjoro Bergwald kaj rapide eniras la pordon 4.) + + +SCENO VII. + +Sinjoro Bergwald (rigardas en la vortaron). + +Bopatro? Eble insulto? Ne estas en la vortaro. Sed jen la mono! Bona +ideo skribi sur afiŝon: Tie ĉi oni parolas Esperante. + +(Eniras Sinjorino Bergwald kun Berta, kiu brosas boton.) + + +SCENO VIII. + +Sinjorino Bergwald. + +Imagu nur, tiu ĉi Berta postulas duoblan salajron. + +Sinjoro Bergwald. + +Ne eble. + +Berta. + +Tamen eble. Mi havas duoblon da laboro. (Sonorilo eksonas el la ĉambro +de Julieta, pordo 2.) + +Sinjoro Bergwald. + +Kuru, kuru rapide, nia loĝantino sonorigas. + +Berta. + +Nova sinjorino servota, tion mi ne povas. (Iras en la ĉambron de +Julieta.) + +Sinjoro Bergwald. + +Mi ludonis la malgrandan ĉambron al la juna sinjoro por 10 spesmiloj. +Bonege, ĉu ne? + +Sinjorino Bergwald. + +Mi havos novan silkveston? + +Sinjoro Bergwald. + +Ni vidos, vidos, eble! + +Berta (revenas kun la ŝuoj de Julieta). + +Nun mi devas purigi alian paron da ŝuoj! Ĉu vi donos al mi duoblan +salajron? + +Sinjoro Bergwald. + +Kial vi povas esti tiel malmodesta? + +Berta. + +Mi ne estas malmodesta. Mia kuzo, la policano diras, duobla laboro +meritas duoblan salajron. Ĉu vi volas ĝin doni aŭ ne? + +Sinjoro kaj Sinjorino Bergwald. + +Certe ne! + +Berta. + +Tiam, gesinjoroj, brosu mem la botojn de viaj luantoj, mi ĝin ne faros. +Jen la antaŭtuko kaj la broso, mi prenas mian liberecon! Adiaŭ! +(Forkuras.) + + +SCENO IX. + +Sinjorino Bergwald. + +Kion fari nun? Idino de la familio von Blücher ne povas brosi ŝuojn! + +Sinjoro Bergwald. + +Sed ni ĝin devas fari, ni ludonis la ĉambrojn kun servado. (La sonorilo +de Julieta aŭdiĝas.) + +Sinjorino Bergwald (demandas ĉe la pordo). + +Kion vi deziras? Kompreneble la sinjorino deziras la ŝuojn, helpon je la +vestigado poste teon kaj tiel plu! Estas neaŭdite! + +Sinjoro Bergwald. + +Se vi ne volas helpi la sinjorinon, mi ĝin faros. + +Sinjorino Bergwald. + +Ne, ne, vi certe ne devas, mi ĝin faros. Ho, miaj praavoj! Se vi scius, +ke idino de la familio von Blücher devas purigi ŝuojn! (Eniras la +ĉambron de Julieta.) + +(Sonorigado de la alia flanko.) + +Sinjoro Bergwald (frapas al la pordo de Viktor). + +Li ankaŭ postulas la botojn. Tie ne estas helpo, mi devas, devas fari +ĝin. (Prenas la antaŭtukon.) Mi ne estas el la familio von Blücher, sed +tio estas tute kontraŭa al mia inklino. Tamen -- -- (la sonorilo de la +pordo 3 eksonas). Diablo, jen la sonorilo de la loĝejo. Mi devas +malfermi. + + +SCENO X. + +(En tiu ĉi momento Viktor kaj Elza malfermas la du pordojn 1 kaj 4.) + +Elza. + +Se mi nur scius, ĉu sinjoro Viktor venis pro mi! + +Viktor. + +Servisto! Servanto! -- Ho ĉielo, la objekto de mia amo, ne estis fantomo! + +Elza. + +Vi sinjoro, vi loĝas en nia domo? + +Viktor. + +Feliĉa hazardo kondukis min tien ĉi! + +Elza. + +Mi kredis, ke vi forgesis min! + +Viktor. + +Vin forgesi, neniam, neniam, ho fraŭlino Elza. + +Elza. + +Kial do vi venis Dresdenon? + +Viktor. + +Por trovi vin, mia adorata! + + +SCENO XI. + +(Revenas Bergwald, la du pordoj brue estas fermataj.) + +Bergwald. + +Diablo! Kia terura trablovo! (Eniras sinjoro Raten. Kolonia uniformo, +tre malĝentile.) + +Raten. + +Kial vi forkuris sinjoro? Vi lasis min sur la ŝtuparo? + +Sinjoro Bergwald. (Brosante boton.) + +Pardonu, mi aŭdis ion tie ĉi. + +Raten. + +Ĉu vi estas la ŝupurigisto de tiu ĉi gastejo? + +Sinjoro Bergwald. + +Ŝupurigisto? + +Raten. + +Servisto, lakeo, se vi tion preferas. + +Sinjoro Bergwald. + +Tute ne sinjoro, mi nur faras tion pro komplezemo je miaj loĝantoj. +(Frapas al la pordo de Viktor.) Sinjoro, jen viaj botoj. (Viktor iom +malfermas kaj prenas ilin.) Ne sinjoro, mi estas la posedanto de tiu ĉi +domo. + +Raten. + +Vi do ludonas loĝejojn? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, sed mi nun ĉiujn fordonis. + +Raten. + +Diablo! Kial vi ne forprenis la anoncon: loĝejojn! tie ĉi oni parolas +Esperante? Ĉu vi opinias, ke mi nur eniris por vidi vian malinteresan +vizaĝon? Cetere, kiuj estas viaj luantoj? + +Sinjoro Bergwald. + +Sinjorino kaj sinjoro. + +Raten. + +Kiel? Kia sinjorino kaj sinjoro? + +Sinjoro Bergwald. + +Pardonu, mi estas Dresdena domposedanto, mi ne bezonas respondi viajn +demandojn. Krom tio vi ŝajnas tre ekscitita! + +Raten. + +Ekscitita, ata, ota! Ĉielo, malbenite, ate, ote! Mi do devas esti +ekscitita. Mi alvenis per aŭtomobilo, ĉar lokomotivo ne estis havebla! +Miaj okuloj estas plenaj de polvo. Donu al mi akvon! + +Sinjoro Bergwald. + +Akvon? + +Raten. + +Certe! Por ellavi la polvon el miaj okuloj. (Vidas la florojn.) Jen, tio +sufiĉos. (Elĵetas la florojn, lavas al si la okulojn.) + +Sinjoro Bergwald. + +Sinjoro! Vi difektas mian tapiŝon. + +Raten (sekigante la manojn per la kurteno). + +Tio ne difektos ĝin. + +Sinjoro Bergwald. + +Miaj kurtenoj! Ho ve! Mi alportas mantukon. + +Raten. + +Ne necese! (Alŝovas seĝon.) Sidiĝu! + +Sinjoro Bergwald. + +Dankon! Mi ne estas laca! + +Raten (ordonema). + +Sidiĝu! + +Sinjoro Bergwald (mallaŭte). + +Ĉu mi alvoku policanon? + +Raten (ankaŭ sidiĝas, multe pli afable). + +Ĉu vi estas fraŭlo aŭ edzo? + +Sinjoro Bergwald. + +Edzo. + +Raten. + +Mi estas kontenta. Vi havos kompaton kun malfeliĉa edzo kiel mi. + +Sinjoro Bergwald. + +Dio mia! + +Raten. + +Mi vivis dudek jarojn en la kolonioj, fine la hotentotoj min tedis, mi +revenis Eŭropon kaj edziĝis kun juna bela hispanino . . . . kaj +nun . . . + +Sinjoro Bergwald. + +Kion li diros al mi? + +Raten. + +Ni estis tiel feliĉaj! Per Esperanto ni trovis unu la alian, Esperanto +estis la lingvo de nia amo. Mi deziris ĝojigi mian edzinon per la vizito +de la kvara kongreso. Kaj nun, kiam en la lasta stacio mi alportis al ŝi +bulkojn, ŝi ankaŭ petis limonadon. Mi iras alporti ĝin ne rimarkante, ke +la dek minutoj pasis -- jen la vagonaro forveturas kun mia edzino kaj juna +bela danĝera Franco. + +Sinjoro Bergwald. + +Danĝera Franco? + +Raten. + +Jes, li estis kun ni en la sama kupeo! Ili ne parolis unu vorton kune, +dum la vojaĝo, sed nun mi vidas la ruzon, ili volis forkuri -- la limonado +nur estis preteksto. Sed mi ilin trovos! Mi ilin mortigos! Mi ilin +polverigos, mi ilin disrompos kiel -- (li ekkaptas la florvazon). + +Sinjoro Bergwald. + +Sinjoro! Estas Saksa porcelano! + +Raten (residiĝas). + +Sinjoro, al mi diris policano, ke tiaj personoj eniris tiun ĉi domon, +montru ilin al mi, montru al mi viajn loĝantinojn. (Ekstaras kaj puŝas +la seĝon kontraŭ la planko.) + +Sinjoro Bergwald. + +Trankviliĝu, sinjoro! Vi detruas la domon! + +Raten. + +Montru viajn loĝantinojn! + +Sinjoro Bergwald (al si mem). + +Dio mia! Se la juna sinjorino estas la forkurinta edzino! Ni ĉiuj estus +perditaj! + +Raten (ekstarante kaj renversante sian seĝon). + +Vi rifuzas montri al mi vian loĝantinon? + + +SCENO XI. + +(Sinjorino Bergwald eniras, pordo 3.) + +Sinjoro Bergwald. + +Jen mia edzino, dank' al Dio, luma ideo! Sinjoro, mia loĝantino. + +Raten. + +Kiel, tiu maljunulino? + +Sinjorino Bergwald. + +Maljunulino? Mi? + +Sinjoro Bergwald. + +Diru jes, aŭ ni ĉiuj estas perditaj! + +Raten. + +Ĉu vi estas la loĝantino de tiuj ĉi ĉambroj? + +Sinjoro Bergwald. + +Jes, diru jes! + +Sinjorino Bergwald. + +Je-e-e-e-es. + +Raten. + +Ekvidinte vin, sinjorino, miaj suspektoj koncerne tiu ĉi domo tute +malaperis. Mi serĉos alie, kaj poste mi revenos en la Centralhotelon. +Trovonte ilin mi -- mi -- (kun bruo eliras). + + +SCENO XII. + +Sinjorino Bergwald. + +Ho, kiu estis tiu ĉi persono? + +Sinjoro Bergwald. + +Kiu li estas? Certe iu sovaĝulo, reĝo de la kanibaloj aŭ iu ĉefrabisto. +Sed ni ne devas perdi tempon (frapas al la pordo 2). Ho, sinjorino, havu +la bonecon, mi devas tuj paroli kun vi! + + +SCENO XIII. + +(Eniras Julieta.) + +Julieta. + +Kun mi sinjoro? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe sinjorino. Vi estas kulpa de granda embaraso, en kiun vi ĵetis +honorindan viron kiel min per via terura edzo. + +Julieta. + +Mia edzo! + +(Elza aperas en la pordo 1 kaj aŭskultas.) + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, sinjorino. Via edzo, de kiu vi forkuris sub preteksto de bulko +kaj limonado. + +Julieta. + +Mia edzo estis tie ĉi? Ho, kial vi tion ne al mi diris? + +Sinjoro Bergwald. + +Ĉar li volis mortigi vin kaj la junan francon, la partoprenanton de via +forkurado. + +Elza. + +Kion mi aŭdas! La partoprenanto de ŝia forkuro! Terure! (Rapide +malaperas.) + +Julieta. + +Forkuro, sinjoro! Kiel vi tion riskas diri! Ĉielo, en kia terura +situacio mi min trovas! Mia edzo estas tiel ĵaluza, li faros ion +malbonan en sia erara opinio! Mi ĉion al li klarigos, kie li estas? + +Sinjoro Bergwald. + +Li parolis pri la Centralhotelo, la plej proksima angulo. + +Julieta. + +Mi tien iros. Mi nur prenos mian ĉapelon. (Eniras ŝian ĉambron pordo +2.) + + +SCENO XIV. + +Sinjorino Bergwald. + +Ho, kial ni do elmetis la anoncon: Tie ĉi oni parolas Esperante. El tio +la tuta malfeliĉo rezultis! + +Sinjoro Bergwald. + +Trankviliĝu mia kara, bonvolu nur pretigi kafon kaj teon por niaj +gastoj. + +Sinjorino Bergwald. + +Fantomoj de miaj praavoj! Ne vidu la malhonoron de via malfeliĉa idino! +(Eliras.) + + +SCENO XV. + +Julieta (revenas el sia ĉambro kun ĉapelo). + +La hotelo je la angulo, vi diris sinjoro? + +Sinjoro Bergwald. + +Jes sinjorino, mi ĝin al vi montros. (Mallaŭte.) Estus mortigo se li ŝin +trovus tie ĉi! (Laŭte.) Mi montros, mi montros! -- + +(Bergwald kaj Julieta eliras el pordo 3.) + + +SCENO XVI. + +(Elza el pordo 1, iom poste Viktor el pordo 4.) + +Elza (falinte en apogseĝon). + +Ĉu tio estas ebla! Sinjoro Viktor forkuris kun edziniĝita virino! +(Eltiras naztukon.) Terure! + +Viktor. + +Fine ili ĉiuj foriris! Ho la objekto de mia adorado! Mia kara fraŭlino -- + +Elza. + +Forlasu min! Foriru de mi, via agado estas malhonesta, perfida. + +Viktor. + +Ĉielo! Kion do mi faris? + +Elza. + +Mi ĉion aŭdis, sinjoro. Ĉu vi povas nei, ke vi alvenis tien ĉi kun +sinjorino, kun edziniĝita sinjorino -- kun kiu vi forkuris? + +Viktor. + +Ĉarma fraŭlino, mia vorto de honoro: mi ŝin vidis la unuan fojon hodiaŭ +matene en la vagonaro. (Metas la manon al sia koro.) Je la honoro de +Franco, fraŭlino, mi amas nur unu sinjorinon en la vasta mondo kaj tiu +estas via ĉarma persono. Mi tion ĵuras je tiu ĉi maneto! + +(Genufleksas antaŭ Elza. Eniras sinjoro Bergwald kun kafopledo.) + + +SCENO XVII. + +Sinjoro Bergwald. + +Hallo! Kio tio estas? + +Elza. + +Ĉielo, mia patro! + +Viktor. + +La estonta bopatro! + +Sinjoro Bergwald (starigas la pledon sur tablon). + +Klarigu al mi la aferon, sinjoro, kial mi vin trovas en la sintenado de +ŝuisto je la piedoj de mia filino? + +Viktor. + +Sinjoro, la senmorta Ŝekspir diras: "Mallongeco estas la animo de l' +sprito". Mi havas la honoron peti la manon de via infano por edziĝo. + +Sinjoro Bergwald. + +Ĉu vi estas freneza? + +Viktor. + +Jes, certe. Mi amas ŝin kaj ŝi amas min. + +Sinjoro Bergwald. + +Kiel, post kvin minutoj? Tion mi ĉesigos! Mi postulas ke vi tuj forlasu +mian domon. + +Viktor. + +Tute ne, sinjoro, mi pagis por unu semajno kaj mi restos. Unue mi havos +mian kafon. (Sidiĝas apud la tablo.) + +Sinjoro Bergwald. + +Mi -- mi sufokiĝos pro kolero! Kaj ĉion kaŭzis la infera anonco: Tie ĉi +oni parolas Esperante! + + +SCENO XVIII. + +Raten (pordo 3, kolerege). + +Mi do estis prava! Policano diris al mi ke mia edzino loĝas en tiu ĉi +domo. Mi estas bonkora, trankvila viro, ĝis nun mi estis dolĉa kiel +ŝafido, sed nun mia kolero eksplodos -- donu al mi mian edzinon! (Kaptas +Bergwald je la brusto.) + +Sinjoro Bergwald. + +Lasu min, vi krispas mian ĉemizeton! + +Raten. + +Vi ne volas? Mi mem ŝin trovos. (Eniras la ĉambron de Julieta, pordo 2.) + +Sinjoro Bergwald. + +Tio estas tro multe. Mi alvokos policanon! Kial do ili ĉiuj lernis +Esperanton, se ili nun ne al ni helpos! + +Viktor. + +Bonege, kunvoku la tutan policanaron. + +Raten. (Revenas.) + +Strange, mi rigardis en la ŝrankon, sub la liton, sed nenie ia sinjorino +Raten. Tamen mi vidis ŝiajn vestojn kaj ĉapelojn. (Laŭtege.) Sinjoro, +kie estas mia edzino? + +Sinjoro Bergwald. + +Ŝi -- ŝi -- ŝi eliris. + +Raten. + +Eliris? Ŝi do estis tie ĉi? + + +Sinjoro Bergwald. + +Nu jes, ŝi estis. Ŝi ĵus iris al la Centralhotelo por trovi vin. + +Raten. + +Mensogulo! Vi denove trompas min. Jen alia ĉambro, mi supozas, ke ŝi sin +kaŝas tie. (Volas eniri la ĉambron de Viktor.) + +Viktor. + +(Leviĝas kaj ekstariĝas inter Raten kaj pordo 4.) + +Diablo! Neniu eniru en mian propran ĉambron. + +Raten. + +Fulmo kaj tondro! La malbenita juna fripono. (Kriegante.) Kie estas mia +edzino? + +Viktor. + +Mi ne scias. + +Raten. + +Vi mensogas, vi pagis la kondukiston de la fervojo por ke li forveturu +sen mi. + +Viktor. + +Kia neebla ideo! + +Raten. + +Fripono! Donu al mi mian edzinon. + +Viktor. + +Gardu vin, sinjoro. (Alprenas atakan sintenadon.) + +Sinjoro Bergwald. + +Bona Dio! Se vi volas rompi al vi la kapojn, ne faru ĝin super mia nova +tapiŝo. + +Raten. + +Sinjoro, vi donos al mi tujan kontentigon. Mi neniam vojaĝas sen +pistoloj. (Elprenas paron el sia poŝo, donante unu el ili al Viktor.) + +Viktor. + +Sinjoro, vi estas efektiva bifsteko. + +Raten. + +Sinjoro, post du minutoj vi estos mortigita hundo! + + +SCENO XIX. + +Sinjorino Bergwald poste Julieta. Pordo 3. + +Sinjorino Bergwald. + +Sinjoroj, kion vi faras, kio tio estas? + +Raten. + +(Rigardas el la fenestro.) + +Jen mia edzino kun policano! Ili venas tien ĉi, kia stranga afero! Mi +min kaŝos post la kurtenoj kaj nun aŭskultu: kiu el vi perfidos mian +ĉeeston tiu ricevos kuglon en la cerbon. + +Sinjoro Bergwald. + +Ho, kial mi skribis: Tie ĉi oni parolas Esperante! + +Julieta. (Parolante malantaŭen.) + +Mi dankas vin, sinjoro policano! Sed kion vi havas, kial vi havas tiajn +ektimigitajn mienojn? Ĉu io okazis dum mia foriro? Ĉu mia edzo estis tie +ĉi? Ĉu iu el vi lin vidis? + +Sinjoro Bergwald. + +Ne! + +Sinjorino Bergwald. + +Ne! + +Viktor. + +Ne! + +Julieta. + +Des pli bone (al Viktor) ĉar se li vin trovus sinjoro, mi ne scias kio +okazus. + +Raten. + +Fulmo kaj tondro, ŝi timas por tiu bubo. + +Julieta. + +Mia kara edzo estas tiel ĵaluza! (Al sinjorino Bergwald.) Se li nur +estis vidinta la afablan manpremon de via edzo kiam mi eniris la +pordon -- + +Sinjoro Bergwald (Tremante.) + +Tute ne, tute ne, mi ne premis al vi la manon. Mi jam sentas la kuglon +inter miaj ŝultroj! + +Julieta. (Iom mirigita al Viktor.) + +Mi estas certe, ke vi rimarkis la kolerajn rigardojn de mia edzo en la +kupeo, kiam vi hazarde rigardis min. (Viktor forte balancas la kapon.) +Mi efektive kredas, ke li estis ĵaluza je vi! Je vi, kiu mortas pro amo +al juna fraŭlino, kun kiu vi konatiĝis en Parizo, sur balo. + +Raten. + +Balo? Parizo? (Streĉas la kapon el la kurtenoj.) + +Julieta. + +Kaj kiun vi tiel fervore amas, ke vi traveturis tian longan vojon por +retrovi ŝin. + +Raten. + +Kion ŝi diras? (Rapidegas antaŭen, subenŝirante la kurtenojn.) Ĉu tio +estas efektive vera, ke vi amas ian alian? + +Julieta. + +Mia edzo! + +Gesinjoroj Bergwald. + +La kurtenoj! + +Viktor. + +Kion vi volas diri, sinjoro? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, certe, mi ĝin scias. La juna fraŭlino estas mia filino. + +Raten. + +Via filino? Vi neniam diris, ke vi havas filinon! Montru ŝin, montru al +ni vian filinon! (Elza eniras dum la lastaj vortoj.) + +Sinjoro Bergwald. + +Jen venas mia filino. + +Raten. + +Ah, ĉarma fraŭlino. Tute malsimila al la gepatroj. Junulino, ĉu tiu ĉi +bela fremdulo enamiĝis je vi? + +Elza. + +(Ruzete rigardante Viktoron.) + +Almenaŭ li tion diras. + +Viktor. + +Kaj li estas sincera! (Al la gepatroj.) Miaj karegaj gesinjoroj, mi +petas, donu al mi la manon de via ĉarma infano, mia patro estas tre +riĉa: Dubois kaj kompanio, strato San Lazaro en Parizo. + +Raten. + +Dubois kaj kompanio, strato de Lazaro, bone, mi konas la firmon, +ekzistas dua en Afriko. Kia azeno mi estis! (Subite.) Prenu ŝin, junulo, +ŝi estas la via! Estu benitaj miaj infanoj! + +Sinjoro Bergwald. + +Pardonu, mi estas la patro. Mi priparolos la aferon kun mia edzino, kaj +se ĉio estas en bona ordo, mi ne scias, kial ni ne akceptu lin kiel +bofilon? Nova vorto kiun mi lernis! + +Viktor. (Kisas la manon de Elza.) + +Kia feliĉego! + + +SCENO XX. + +(Berta kaj policano eniras. Berta embarasate kliniĝas.) + +Sinjorino Bergwald. + +Nu Berta, ĉu vi revenas? Ĉu vi nun pensas alie? + +Berta. + +Jes, sinjorino, mia kuzo la policano diras, ke por Esperanto oni devas +ion oferi, Esperanto estas ideala afero! + +Raten. + +Sinjoro policano, vi estas prava! Per esperanto kaj via helpo mi +retrovis mian edzinon! + +Viktor. + +Per Esperanto mi vin trovis! + +Elza. + +Vivu Esperanto! + +Policano. + +Permesu, ankaŭ mi per Esperanto trovis fianĉinon! + +Sinjoro Bergwald. + +Kaj mi akiris bofilon! Ĉu ne estis bone meti en la fenestron: + +Tie ĉi oni parolas Esperante? + + +(Kurteno.) + + + + +La Renkonto + +Komedieto originale verkita + +de Marie Hankel. + + +PERSONOJ: + + Ruso + Anglino + Francino + Italo + Germano + Kelnero + + +SCENO: + + Restoracio. (Kelnero kun telertuko, aranĝas objektojn.) + +Vojaĝanto (eniras). + +(Ruso, Polo aŭ alia fremdulo diras en sia nacia lingvo.) + +Ŝajnas esti la ĝusta loko! (Diras la nomon de la tiea restoracio.) Mi +skribis al la firmo Cook pri mia vojaĝo al Norvegujo. Cook al mi +respondis, ke mi trovos tie ĉi kunvojaĝontojn je tiu ĉi horo. Nun mi +atendos. (Al kelnero, montrante la karton de la trinkaĵoj.) Vinon! +(Eltiras el sia poŝo rusan aŭ polan gazeton, legas.) + +Anglino (eniras). + +O, I think I am right here. (Nomas la restoracion.) O yes, all right. I +wrote to Cook about a voyage to Denmark, Sweden and Norway. The office +sent me a letter -- o yes, all right! Here I am to find my fellow +travellors. There a gentleman is sitting, perhaps he is one of the +company. I'll ask him. (Rimarkante la kelneron.) Some tea, please. +Courage now, courage! Sir, o please, I want to ask you, if you are one +of the travellors, who are to meet here today? + +Ruso (ruse). + +Mi tre bedaŭras, mi ne komprenas. + +Anglino. + +Seems to me, the gentleman does not understand english? How is it +possible? That is a great pity, I hoped so to find good company. I am so +sorry. What countryman are you? + +Ruso (ruse). + +Mi bedaŭras, mi ne komprenas ian anglan vorton. (Germane, iom +ŝanceliĝe.) Verstehen Sie vielleicht Deutsch? + +Anglino. + +What did you say? I did not understand you. O it is horrid! I so hoped +to enjoy my journey, now I lose all hope for any pleasure! (La kelnero +aportas teon.) I thank you! But o, no, no! Please hot, hot, hot! + +Kelnero. + +Yes! (Post minuto alportas varmegan lakton.) + +Francino (eniras). + +C'est juste ici, je pense! (Nomas la restoracion.) C'est ça, c'est +juste! J'ecrivais à l'office de Cook à cause d'un voyage à Danemark, la +Suede et la Norvège. Je veux voir le monde un peu, je dezire faire des +connaissances agréables. C'est pour ça, que j'écrivais a Cook. Il +m'écrit que je trouverai ici dans le restaurant (nomo) à cette heure +bonne société, des compagnons agréables. (Al la kelnero.) Du chocolat, +s'il vous plait. Voilà un monsieur, voici une jeune dame! Ah madame, +ai-je l'honneur de voir une des dames partoprenantes au voyage à +Danemark? + +Anglino. + +O I am very sorry, I don't understand you. I can not make out what you +mean. It is a great misfortune, that we are speaking different +languages. (Kelnero alportas ĉokoladon. Ĉiuj sidiĝas apud apartaj tabloj +kun malgajaj mienoj.) + +Italo (eniras). + +Ecco mi arrivato! Devo trovar qui i miei compagni di viaggio, come dice +la lettera di Cook. -- Va bene, vi sono qualque signore e signori. +(Alparolas la tri gesinjorojn unu post la alia, ĉiu el ili skuas la +kapon.) Scusi, mi chiamo . . . . ., sono venuti qui per trovar i +compagni di viaggio? -- Non capiscono l'italiano? -- Nea anche Lei? -- +Peccato! -- (Al kelnero, kiu neas.) Parli italiano? -- Ma che cosa si +deve fare? Dami un bicchiere di limonada! (Sidiĝas malesperante.) + +Germano (eniras, esperante). + +Ĉefkelnero! Glason da biero! (La gastoj ĉiuj ekstariĝas.) + +Ruso. + +Kion mi aŭdas! Esperanto! + +Anglino. + +Kia surprizo! Nia kara lingvo! + +Francino. + +O sinjoro, vi parolas Esperante? + +Italo. + +Fine, fine! Kia feliĉo! + +Ruso. + +Nun ni povas paroli pri nia afero! + +Anglino. + +Ĉu vi estas kunvojaĝonto? + +Francino. + +Vi estas nia bona anĝelo! + +Italo. (Al kelnero alportante la bieron.) + +Kaj vi estas nia anĝeleto, nun ni ne estos plu mutaj ŝafoj, ni estos +feliĉaj homoj. (Al la germano.) Sinjoro, ni dankas vin, ĝis nun ni ne +povis kompreni unu la alian. + +Germano. + +Mi tre ĝojas, ke mi elparolis la sorĉan vorton. Nun ni ja povas sidiĝi +kune. Sed, karaj amikoj kaj samideanoj, permesu al mi demandon. Kial vi +ne tuj provis nian lingvon? + +Ruso. + +Neniu min ĝis nun komprenis. + +Anglino. + +Kiam mi parolis esperante, oni alportis al mi fromaĝon. + +Francino. + +Al mi oni alportis mineralakvon. + +Italo. + +Kaj mi, gesinjoroj, estis en granda danĝero! Mi parolis esperante, la +homoj miris, paroletis mallaŭte, faris signon tiel (tuŝas la frunton) +ili kredis, ke mi estis freneza! Ili volis meti min en sanigejon, en +frenezulejon. Tiam mi ĵuris ne plu diri unu esperantan vorton, mi ĵuris +silenti pri Esperanto! + +Ruso. + +Mi faris la saman. + +Anglino. + +Ankaŭ mi ĵuris. + +Francino. + +Mi same. + +Germano. + +Bone, bone, bonege! Kia malsaĝa ĵuro! Kaj tamen tre kompreneble. Kiom da +malbono ni ĉiam devis aŭdi pri nia lingvo! Ĝi estas utopio, sensencaĵo, +miksaĵo, neebleco, morte naskita infano! Nu, feliĉe la infano vivas kaj +ridas, ĝis nun ĝi nur ludis, baldaŭ ĝi estos matura homo, kiu laboros +kaj plenumos gravajn taskojn. Sed karaj amikoj, permesu alian demandon. +Vi diras, ke vi ne komprenis unu la alian, vi ŝajnas al mi kleraj, +instruitaj personoj, vi vojaĝas en Germanujo, kial do mi petas, vi ne +lernis la germanan lingvon? + +Ruso. + +Por diri la veron, mi ja komprenas kaj parolas la germanan lingvon +sufiĉe bone. Sed oni min plej ofte ne komprenas, tial mi parolas germane +nevolonte. + +Germano. + +Nu bone! (Al la anglino.) Sed vi sinjorino? Via nacio estas parenca al +la nia, vi estas niaj kuzoj, niaj karaj gekuzoj, vi do amas nian +germanan lingvon? + +Anglino. + +Ho, sinjoro, mi ne scias. Ho jes, mi ĝin ne malamas, sed mi tute ne +havis la eblecon lerni ĝin. En mia urbeto ne ekzistis germana +instruisto; Esperanton mi lernis el "The whole of Esperanto" de Ĉefeĉ, +sen instruisto. + +Germano. + +Mi tion komprenas. (Al la Francino.) Sed vi sinjorino, kial vi ne lernis +germanan? + +Francino. + +O, sinjoro, pardonu, mi ne volas ofendi vin, sed germana lingvo -- + +Germano. + +Nu, parolu nur, mi petas. + +Francino. + +La germana lingvo estas terure malfacila. Mi provis lerni ĝin. Sed nek +mi nek mia bona instruistino povis elparoli la dikajn vortojn. Kontraŭe +Esperanto, kiel bele ĝi sonas. Sed germanan, pardonu mi ne povis lerni +tiun teruran lingvon! + +Germano. + +Ho ve, kion mi devas aŭdi! (Al la Italo.) Sed vi sinjoro, kian motivon +vi havis por ne lerni la germanan, anglan aŭ francan lingvon? + +Italo. + +Mi ilin lernis, mi lernis kvin lingvojn en mia lernejo. + +Germano. + +Des pli bone! Vi do havis la eblecon de interparolado kun tiuj ĉi +sinjorinoj? + +Italo. + +Tute ne sinjoro, mi lernis la lingvojn, sed mi ilin ne scias paroli. Mi +forgesis la malmulton kiun mi lernis, mi ne povas diri unu solan frazon +en ia lingvo krom mia patra lingvo. + +Germano. + +Ĉiam la sama: oni lernas kaj lernas, kaj poste oni ne povas paroli! Tute +alia afero en nia neŭtrala lingvo. Ni povas paroli, babili, laŭ korĝojo, +vi certe nun havos tre plezuran vojaĝon. + +Ruso. + +Mi esperas trovi belajn vidindaĵojn por fotografio, (al la Anglino) vi +ankaŭ estas fotografistino, ĉu ni laboros kune? + +Anglino. + +Certe, certe! Mi vin helpos. Ni suprenrampos la montojn, tramigradas la +valojn, kaj vespere ni rivelos niajn bildojn. + +Francino (al la Italo). + +Ĉu vi estas artisto, sinjoro? Vi havas kajerujon kaj kolorigilojn, mi +ankaŭ desegnas, mi deziras lerni pentri, mi tre deziras perfektigi min. + +Italo. + +O sinjorino. Mi estas feliĉa instrui vin! Jes, certe, mi estas +pentristo. Mi sopiras je nordaj pejzaĝoj, la ŝtonegoj, la fjordoj estos +miaj modeloj. + +Francino. + +Ni desegnos kaj pentros kune! + +Germano. + +Mi antaŭdiras al vi multegan plezuron. Sed ne forgesu min, mi petas, +sendu al mi poŝtkartojn. + +Ĉiuj. + +Jes, certe, nia bonfaranto! + +Germano. + +Via vera bonfaranto estas la Esperanto, estas D-ro Zamenhof. + +Vivu Esperanto, vivu Zamenhof! + +(Kurteno.) + + + + +Notoj de la tekstpreparinto: + +Sube estas listo de preseraroj, kiun mi ŝanĝis: + + Originale Korekte + viro extremement saĝa viro extrêmement saĝa + montras exercises et grand montras exercices et grand + heredanto kaj ĉiuokazo heredanto kaj ĉiuokaze + havas la ĝoĵon havas la ĝojon + devas resigni la heredaĵon devas rezigni la heredaĵon + bruon kaj violinon bruon kaj violonon + ludante violinon ludante violonon + muziko je polonesa paŝo muziko je poloneza paŝo + O jes, all right O yes, all right + vojage to Denmark voyage to Denmark + good kompany good company + I loose all hope I lose all hope + cause d'un vojage cause d'un voyage + Du chokolat Du chocolat + partoprenantes au vojage partoprenantes au voyage + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by +August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ *** + +***** This file should be named 35743-0.txt or 35743-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/5/7/4/35743/ + +Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and +the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned +images of public domain material from the Google Print +project.) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/35743-0.zip b/35743-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9c64aca --- /dev/null +++ b/35743-0.zip diff --git a/35743-8.txt b/35743-8.txt new file mode 100644 index 0000000..e5cdc49 --- /dev/null +++ b/35743-8.txt @@ -0,0 +1,4022 @@ +The Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by +August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Tri unuaktaj komedioj + +Author: August von Kotzebue + T. Williams + Marie Hankel + +Release Date: April 1, 2011 [EBook #35743] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ *** + + + + +Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and +the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned +images of public domain material from the Google Print +project.) + + + + + +Tri unuaktaj Komedioj + +de + +A. v. Kotzebue + +T. Williams + +M. Hankel + +Ludataj dum la 4a Internacia Esperantista Kongreso +en Dresden, Augusto 1908. + +1908 + + Germanujo: Esperanto Verlag Mller & Borel, Berlin S. + Anglujo: British Esperanto Association, London. + Danujo: Andr.-Fred. Hst & Sn, Kjbenhavn. + Francujo: Hachette et Cie, Paris. + Hispanujo: J. Espasa, Barcelona. + Italujo: Raffaello Giusti, Livorno. + Polujo: M. Arct, Warszawa. + Svedujo: Esperanto Frening, Stockholm. + +Presejo de Mller & Borel G. m. b. H. +Berlin S., Prinzenstrasse 95. + + + + +Enhavo. + + + Pagho + La malfelichuloj. + Unuakta komedio de Louis Schneider lau A. v. Kotzebue. + Esperantigis Leopold Elb 1 + (Eduard Bloch, Teatra korespondado No. 88.) + + Tie chi oni parolas Esperante. + Unuakta komedio de T. Williams (1859) tradukita kaj + aranghita de M. Hankel 55 + + La Renkonto. + Komedieto originale verkita de Marie Hankel 87 + + + + +La Malfelichuloj + +Unuakta komedio de Louis Schneider + +lau A. v. Kotzebue + +Esperantigis Leopold Elb. + +(Eduard Bloch, Teatra Korespondado No. 88.) + + +PERSONARO: + + Petro Falk, plantisto el Ameriko. + Sinjorino Ghojo, antaue fraulino Falk, aktorino + Adelgunde Falk, cirkorajdistino + Charles Faucon, dancinstruisto + Johano Falk, vilaghlerneja instruisto + Franjo Falk, filino de Johano + Gustavo Falk, helparbaristo + Hipolito Falk + Gotfrido Falk + Hieronimus Akcipitro, jhurnalraportisto + Mustardo, servisto che Petro Falk + +Dresdeno. Nuna tempo. + +Simpla chambro kun unu malantaua kaj du flankaj pordoj. + + +SCENO I. + + Petro Falk (simple vestita, sidas apud tablo fumante pipon). + Mustardo (eniras). + +Petro. + +Jen vi Mustardo, tiel rapidema? Chio preta? + +Mustardo. + +Chio. Mi ordonis al la pordisto, lasi supreniri chiun, kiu demandos pri +Minher van der Kapelen. Jen, en la antauchambro dudek seghoj kaj du +kanapoj. Jen (montras la flankan chambron), bona matenmangho: kaviaro, +shinko, omarsalato -- nur delikatajhoj. Chokoladon por la sinjorinoj, +bonegajn vinojn por la sinjoroj, ech cigarojn mi tien metigis -- se iu +shatus fumadon. + +Petro. + +Bonege! Chio estas prizorgita! Chu vi ne estas iom scivola, kial vi faris +tiom da preparoj? + +Mustardo. + +Certe, treege scivolega -- sed kion mi gajnus per demandado? Mi ja konas +vin de tridek jaroj kaj mi scias, ke vi neniam parolas pli ol nepre +estas necese. + +Petro. + +Prava vi estas, sed ankau neprava, lau vidpunkto. En miaj amerikaj +plantejoj, chirkauita de nigra servistaro, kiel chefo de granda komerca +negoco, mi havis motivon por shpari parolojn. Tie vi estis mia servisto, +sed de kiam mi revenis Europon, vi estas mia amiko, kaj, lau mia opinio, +vi ankorau ne havis okazon por plendi, ke mi ne konfidis al vi. + +Mustardo. + +Efektive -- tial mi ja ne komprenas, kial vi atendas hodiau tiom da homoj? + +Petro. + +Miajn heredontojn! + +Mustardo. + +Dio min gardu! Kiel vi min ektimigis! Chu eble vi intencas morti? + +Petro. + +Mi jam mortis. Jen (donas al li gazeton) legu la noton kun la rugha +substreko. + +Mustardo (legante). + +"El la Hago, la 15an de Junio." (Parolas.) Tio ja estas malnova gazeto. +(Legas.) "Antau kelkaj semajnoj tie chi mortis la richa amerika plantisto +Petro Falk." Kio do? Nu, jen, bona ekzemplo kiamaniere la jhurnalistoj +mensogas! + +Petro. + +Mi ne pretendas, ke ili neniam mensogas, tiun chi fojon tamen ili ne +mensogis, sed ili nur tion raportis, kion mi mem al ili sendis. + +Mustardo. + +Sed vi ja ne estas mortinta! + +Petro. + +Ech morteginta, absolute mortinta! Tuj vi ekvidos, kial. + +Mustardo. + +Nu tion iu alia komprenu! (Legas.) "Petro Falk, mortante havis nek +edzinon nek infanon, sed nekalkuleblan richajhon, au je kontanta mono au +en bone rentumaj plantejoj. Lia patrolando estis Saksujo, kie laudire +multnombra parencaro lia ankorau ekzistas." -- Chu tio estas vera? + +Petro. + +Certe. + +Mustardo (legas). + +"En lia testamento li faris heredonton de la tuto tiun el la parencoj, +kiu pruvos ke li estas la plej malfelicha, kaj la plenumanto de la +testamento, Minher van der Kapelen, fiksis templimon je la 18a de +Augusto, kiam li estos en Dresdeno kaj persone ekzamenos la pretendojn +de chiu el la parencaro de la mortinto." Tio ja estas hodiau! + +Petro. + +Estas hodiau. + +Mustardo. + +Ho, nun mi komprenas. + +Petro. + +Kion? + +Mustardo. + +Okazos nun kvazau familia festeno. Sed, chu vi konas viajn parencojn? + +Petro. + +Ne unu el ili. Mi ja iris Amerikon kiel dekkvarjara knabo. + +Mustardo. + +Chu estas multe da ili? + +Petro. + +Kredeble, char richulo chiam havas multajn parencojn. + +Mustardo. + +Nu ili ja larghe malfermos la okulojn, ekvidante la mortintan kuzon, kiu +kontente fumas pipon. + +Petro. + +Provizore ili konatighos kun mi nur, kvazau mi estus Minher van der +Kapelen, plenumanto de la testamento. + +Mustardo. + +Bone. + +Petro. + +Mallonge: Sola mi ja vivis dum duona jarcento, tio nun komencas farighi +iom enuiga. Mi multe klopodis, kaj ofte mi demandis min, por kiu. Tion +mi almenau deziras scii, antau mia morto. Mian havon mi volas lasi al la +plej inda el miaj parencoj, t. e. al la plej malfelicha. Alie jen alvenus +ia sentaugulo, okaze pli proksima, heredus mian havon, kaj mokus min ech +kushantan en tombo. Ne, jam nun mi volas elekti tiun el miaj parencoj, +kiu iam fermu miajn okulojn. + +Mustardo. + +Sed, se chiuj estas felichaj? + +Petro. + +Chiuj felichaj? Chu vi ne scias, ke felichuloj estas tiel same maloftaj, +kiel virtuloj? + +Mustardo. + +Eble unu alighas al la alia. + +Petro. + +Ne chiam! Sed auskultu! Iu eniris la antauchambron. Se tiu estas unu el +miaj parencoj, enlasu lin, kaj se venas ceteraj, parolu kun ili, ghis +kiam mi audigos la sonorileton, tiam enlasu alian, sed chiam nur po unu, +komprenite? + +Mustardo. + +Fidu al mi! (Eliras el la malantaua pordo.) + + +SCENO II. + +Petro (sola). + +Nun, maljuna Petro Falk, montru kian konon pri homoj vi akiris dum +kvindek jaroj. Okazos ja strangaj pretendoj kaj seniluziighoj, sed mi +profunde enrigardos en homajn korojn, char ofte hered-aferoj malkashas la +veran senton kaj karakteron de la homoj. + + +SCENO III. + + Petro Falk. Gotfrido Falk (eniras el la malantaua pordo, iomete + ebria). + +Gotfrido. + +Sinjoro, la lakeo al mi diris, ke mi trovos matenmanghon en tiu chi au en +la apuda chambro. + +Petro. + +Kun kiu mi havas la honoron paroli? + +Gotfrido. + +Chi tie mi ne vidas matenmanghon, do mi supozas, ke en tiu +chambro -- (montras la apudan chambron). + +Petro. + +Mi mem kondukos vin tien, kiam mi scios . . ? + +Gotfrido. + +Kredeble Minher van der Kapelen? Mi supozas tion sekve de via tuta +eksterajho. Mi estas la heredanto de la maljuna Falk, de tiu amerika +richegulo, lia nepridubebla heredanto. + +Petro. + +Chu vere? Tiam vi devus esti la plej malfelicha el liaj parencoj, kiel vi +tion volas pruvi? + +Gotfrido. + +Minher van der Kapelen, oni estas tre malfelicha kun neniam satigebla +soifo, kiel la mia. + +Petro. + +Nu, shajnas al mi, ke hodiau vi jam iom satigis ghin. + +Gotfrido. + +Malprave! Mi ja iomete provis, sed la plena satigado de mia soifo estas +ekster la limoj de ebleco, kaj jhus pro tio mi deziregas tiun ripete +cititan matenmanghon -- + +Petro. + +Tamen mi petas, havu paciencon, nur por kelkaj minutoj, por ke mi antaue +eksciu, kiugrade vi estas parenco de la mortinta sinjoro Falk. + +Gotfrido. + +Mi ne precize scias. -- Lia nomo estas Falk, ankau la mia estas Falk; li +posedis monon; mi tian specialajhon nur periode posedas, mi do estas lia +nerefutebla heredanto kaj chiuokaze mi estas plensenca. + +Petro. + +Se vi ne havas alian pruvon de parenceco! + +Gotfrido. + +Mian grandegan soifon, -- + +Petro. + +Ech tio kredeble ne estos akceptata kiel pruvo. Chu vi do estas el +Saksujo? + +Gotfrido. + +Ne, el Hanovero! -- Sed ni priparolu tion che la jam citita matenmangho. + +Petro. + +Mi bedauras! Nur tiam, kiam mi konvinkighos, ke ia pruvita rajto pri +pretendo -- + +Gotfrido. + +Permesu, sinjoro. Chu mia nomo ne estas Gotfrido Falk, nepridisputeble +Falk. -- Mia patro ofte rakontis al mi, ke li havis fraton, chu tiu +cirkonstanco ne supozigas, ke mi eble estas la nevo de la Amerikano, +tiom pli, ke tiu frato ankau estis nomata Petro, kaj la antikva legendo +pri Petro en la fremdlando eble -- -- -- + +Petro. + +Sufichas, sinjoro! Mi ja nun vidas, kun kiu mi havas aferon, kaj, se vi +ne povas alporti ian pruvon -- -- + +Gotfrido. + +Ni intertempe transiru al tiu ofte citita matenmangho, char vi ne povas +imagi, kiel terure neplezura interparolado pligrandigas mian soifon. + +Petro. + +Ne estas mia kulpo, ke tiu chi konversacio shajnas al vi neplezura. + +Gotfrido. + +Mi ja ne riprochas vin, mi konas mian fatalon! -- Heredi? -- Neeble! -- +Nekredeble ke mi ia foje faru lotgajnon? Tute nevershajne! Tia estas mia +sorto! Mi estus bonega viro, se mi havus monon. -- Kredu ghin, mi petas, +mia kara plenumanto de testamento. -- Mi ja ne povas havi monon, char mia +soifo estas multe tro granda. -- Chu vi plene komprenas tion? chu vi +komencas kompati mian malfelichon? Jen, mi nature estas talentplena viro, +mi multon lernis, kaj kion mi ekkaptas, tio al mi sukcesas: muziko, +pentrado, literaturo, sed tio, kion oni nomas orda vivo, estas kontrau +mia naturo. Chio, kion vi povas diri al mi: "domaghe pro viaj kapablecoj, +laboru, tiam vi prosperos" -- tion mi ja ankau diras al mi mem, kiam mi ne +havas monon. Sed kiam mi havas monon, chiuj prudentaj frazoj forighas kaj +komencighas gaja vivado. -- La maljuna Falk vere nenie povus meti sian +monon pli bone ol che mi. + +Petro. + +Che ni en Holando oni transsendus tian homon, kia vi estas, en la +koloniojn, tie oni lernas laboradon. + +Gotfrido. + +Ankau tiu chi frazo estas konata al mi, sed same tiel senefika kiel la +ceteraj. -- Mi ne estas malbonulo, mi ne havas malbonajn emojn, sed mi +havas soifon -- mi povas labori, sed tio ne amuzas min. Tiel estas, tia +estas la afero! + +Petro. + +Kiel oni povas paroli tiel prudente, kaj tamen esti ebria jam frumatene? + +Gotfrido. + +Mi ne estas ebria, sinjoro, nur gaja, nur ekscitita, tion vi ne +komprenas. Entute, mi neniam ebriighas -- almenau lau tio, kiel mi +komprenas la ebriecon. + +Petro. + +Dio helpu min. + +Gotfrido. + +Nu mi pensas, ke ni plej bone iru al mangho. Ech se mi nenion heredus, ne +ekzistas ia suficha kauzo por malgastemeco, tiom pli ke mi supozas, ke +tiu matenmangho estos pagata el la hereda monsumo. Vi certe ne estos tiel +bonkore stulta por pagi vian oficon el via propra monujo. Jen la +diferenco, minher, mi estas tia malsaghulo, ke mi pagas festenojn el mia +posho tiel longe kiel ghi enhavas ion. Matenmanghoj estas mia malfelicho, +precipe se ili iom longe dauradas. + +Petro. + +Kia strangulo vi estas! Tamen pli agrabla ol vi shajnis al mi komence. +Preskau mi volus provi -- -- -- + +Gotfrido. + +Min plibonigi? Min igi prudenta? Jam multaj provis, sed mi povas certigi +vin, ke tio estus tute sensukcesa penado, tial mi pensas, ke ni chesu +tiun chi dialogon kaj iru manghi -- -- + +Petro. + +Vi estas prava! Vi ja estas ne plibonigebla. + +Gotfrido. + +Chu vi ne venos kun mi? + +Petro. + +Mi bedauras, mi atendas ankorau aliajn heredontojn. + +Gotfrido. + +Domaghe, mi ne amas manghi sola. Kiam mi estas sola, mi farighas pensema +kaj chagrena pri mia malorda vivado. En societo mi sentas, ke la aliaj ne +estas pli bonaj ol mi, tio redonas al mi moralan forton. Venu baldau! +(Kantas.) Ghuu la vivon . . . . . + +Petro. + +Tiu chi malfelichulo almenau ne intencas trompi min! Jen vanta vivo, +neniam li plibonighos. (Sonorigas.) + + +SCENO IV. + + Petro Falk. Hipolito Falk. + +Hipolito (tre afable kaj komplezeme). + +Sinjoro, mi estas tre malfelicha! + +Petro. + +Tion vi diras kun tiel gaja mieno, ke vere estas necesa via propra +certigo por kredigi ghin. + +Hipolito. + +La shajno trompas. La ekstera formo estas gaja, la vera aganta forto de +mia personeco, la akirajho de mia morala konscienco estas nefortika, +neanima, "dispecigita"! + +Petro. + +Dispecigita? Kompatinde! Kiun mi havas la honoron vidi? + +Hipolito. + +Hipolito Falk. Ghis antau kelkaj semajnoj la plej felicha viro, la plej +senzorga, lokita en la plej alta socia pozicio, nun, kiel mi jam diris -- + +Petro. + +Dispecigita! Bone! Sed kiajn pretendojn chi tiu dispecigiteco donas al vi +por la heredo de mia mortinta amiko? + +Hipolito. + +La malplej dubindajn. Mi estas el Saksujo, nomata Falk kaj malfelicha. + +Petro. + +Kaj el kio konsistas tiu malfelicho? + +Hipolito. + +El artikolo de la Berlina jhurnalo de la kvina de Januaro. Por tion +komprenigi mi devas fari al vi priskribadon de mia antaua stato. Vi ja +scias, en kia embaraso estas chiu familio de kortega au sekreta konsilano +pro dauremaj dancantaj gastoj che siaj festoj kaj vesperaj aranghoj. Vi +ankau scias, kiel malagrable estas por mastrinoj havi dektri personojn +je tablo. -- Vi certe scias, kun kiaj klopodoj la necesaj kantistoj estas +akireblaj okaze de jubileo au festa tagmangho. Jen, sinjoro, tia mi +estis! Mi estis la "dekkvara", se ie kunmanghis dektri, -- mi dancadis, kaj +tie zorgis pri dancistoj, kie edzinigeblaj filinoj estis provizotaj -- mi +kantadis kiel dua tenoristo au unua basisto, kie ajn oni festmanghis. + +Petro. + +Tio ja shajnas al mi tute amuziga vivado kaj tamen vi estas dispecigita? + +Hipolito. + +Ekstreme! -- Jhurnalartikolo ruinigis min. + +Petro. + +Tio jam okazis al multaj. Sed mi tamen ne komprenas -- + +Hipolito. + +La jhurnalo enhavis noton, ke iu vivas en Parizo, kiu faras metion kiel +"dekkvarulo". + +Petro. + +Dekkvarulo? Kio tio estas? + +Hipolito. + +Tio ankau estas tia viro, kiu ebligas tagmanghojn de dektri personoj, el +kiuj neniu deziras morti. Tiu viro do estas mia rivalo, mia konkuranto, +nur kun la diferenco, ke li akceptis kontantan pagon. Fi! Mi ghin faras +senpage, nur por la manghajho. Oni ridis pri la dekkvarulo en Parizo, sed +oni hontis plue inviti min, la dekkvarulon en Dresdeno. Ili preferas +shpari la dektrian por eviti la dekkvaran. + +Petro. + +Nu, nu! Vi do efektive ne plu ekzistas? + +Hipolito. + +Ne, mi ne ekzistas! Malesperante pro la neokupitaj vesperoj mi farighis +aplaudisto. -- Mi ghis nun neniel estis teatroamanto, char tie oni ne +vespermanghas kaj la konfitejo ne bezonas dekkvarulon. Nun mi devas +chiuvespere iri tien, mi devas aplaudadi ech kiam mi ne amuzighas. Tio +estas tre maldolcha, sinjoro! Kaj vi ne povas imagi, kiom tio lacigas +pulmon kaj manojn. Kie aliaj amuzighas, tie mi devas labori ghis shvitado. + +Petro. + +Mi do ne farus ghin. + +Hipolito. + +Facile dirita! Kie do mi pasigus la vesperojn? En societo mi devas esti. +En teatro estas varme; bona lumigado; delikataj manieroj; krom tio oni +povas partopreni en la diskutado la sekvantan matenon. + +Petro. + +Lau chio de vi dirita, mi ekkonis unu el tiuj enigmaj personoj troveblaj +nur en urbego. + +Hipolito. + +La tuta enigmo estas, ke mi ne havas monon, ke mi partoprenas en chiu +plezuro, kaj ke chie mi estas afable akceptata. + +Petro. + +Vi havas nenion kaj partoprenas en chio, bonvolu klarigi. + +Hipolito. + +Tre simple. Kiel mi plenigas la vesperojn mi jam rakontis. Je tagmangho +mi chiam lasas min regali, chiu hotelmastro shatas min, char mi amuzas la +gastojn kaj incitas al trinkado. Restas nur la matenmangho, por tiu mi +ankau estas chiam preparita. Chiun tagon okazas almenau unu enterigo kun +la granda pompo, mi almetas la nigran veshton, la krepon chirkau mian +cilindron kaj nigrajn gantojn. (Faras chion, kion li diras.) Jen mi +aperas kiel longjara amiko de l' mortinto, trinkas chokoladon kaj +madejran vinon, mi enshovas min en kaleshon kiel malnova konato de l' +enterigota, faras samtempe novajn rilatojn kaj ghuas agrablan veturadon. + +Petro. + +Mi auskultas kaj admiras. Feliche ankau mi jam zorgis pri matenmangho. + +Hipolito. + +Ech se ne, mi instigus vin, tion fari. Estu kompleza, lasu min heredi. +Vere mi estas nedanghera homo, kontenta je malmulto, mi vivas tiel kviete +kaj simple. + +Petro (ridetante). + +Vi ja vidos. Bonvolu eniri en tiun chambron. Tie vi trovos kunheredanton +kaj matenmanghon. + +Hipolito. + +Permesu, ke antaue mi aranghas mian tualeton. La krepo restas, char mi +funebras pro mortinta parenco. Por la matenmangho blankan kravaton, por +la kunheredantoj multkoloran veshton kaj por deca eksterajho helajn +gantojn (aranghas sian tualeton lau diro). Jen! Preta! Mi tre ghojas +konatighi persone kun viro, kies famo alportis jam tiom da bono. + +Petro. + +Neeble! + +Hipolito. + +Tio ne malhelpas; estas ghentila frazo, agrabla al chiu. Gardu min en +favora memoro, kaj disponu pri mi che chiu okazontajho, kie oni havas +varmajn manghajhojn. (For, en la chambron flanken.) + +Petro (sola). + +Pli kaj pli amuzige! Mi ja estis preparita por iu ajn strangajho, sed la +personoj iom superas miajn atendojn. (Sonorigas.) + + +SCENO V. + + Petro, Franjo Falk (kun timema riverenco envenante). + +Petro. + +Chu vi ne volas alproksimighi, mia bela infano? + +(Franjo faras kelkajn pashojn.) + +Petro. + +Kia estas via nomo? + +Franjo. + +Franjo Falk. + +Petro. + +Chu vi estas malfelicha? + +Franjo. + +Mi estas filino de brava vilagha instruisto. Mia patro, Johano Falk estas +tre malricha, mia patrino jam de longe mortis. + +Petro. + +Chu via patro sendis vin? + +Franjo. + +Ho ne, li nenion scias pri mia veno. Vidinte lian troan penadon por +subteni lian multnombran familion, mi serchis oficon tie chi en Dresdeno, +kie mi trovis lokon kiel guvernistino. + +Petro. + +Nu, tio estas malfelicho por via patro, sed ne por vi. + +Franjo. + +Vere, sed mi -- + +Petro. + +Sed vi? Kian kauzon havas via malfelicho? + +Franjo. + +Pli ol unu! Tio estas, mi havas kuzon -- kiu -- + +Petro. + +Kuzo, kiu estas malfelicha? + +Franjo. + +Ho, bedaurinde li estas malfelicha, char li amas min, amas min tiel kore. + +Petro. + +Nu, en tio mi ankau ne vidas malfelichon, kaj se vi lin amas same, tio +lin ne kvalifikus kiel heredonton. + +Franjo. + +Chu vi opinias? Ho, vi estas tre afabla. Mi lin ja amas, char li estas +tiel honesta kaj brava knabo! + +Petro. + +Nu, kunedzighu do, en la nomo de Dio. Tio estos pli bone ol heredi. + +Franjo. + +Certe estas pli bone. Sed ambau ni estas malrichaj, li estas juna, sen +ofico, per kio ni gajnos nian porvivon? + +Petro. + +Vi devas labori, kiel la maljuna Falk ankau laboradis dum sia tuta vivo. + +Franjo. + +Volontege, kara sinjoro, sed kiel fari sen okazo? Li ellernis la +chasmetion. Ho, se vi havigus al li oficon kiel arbaristo! Por mi vi ne +bezonus zorgi. Mi konas perfekte la terkulturadon. + +Petro. + +Tio estas meditinda. Sed, chu vi ne povas shpari iom da via salajro? + +Franjo. + +Ne, mi ne povas. Mia patro ja estas malricha, tial mia devo estas, sendi +al li chiun shparitan groshon. + +Petro. + +Chu vere, via devo? Nu, knabino, tio alportos benon al vi. + +Franjo. + +Tio jam alportis benon al mi, char la amo de mia patro kaj de mia Gustavo +estas miaj solaj richajhoj. + +Petro. + +Lia nomo do estas Gustavo? -- Beleta nomo por arbaristo. + +Franjo. + +Ho, ankau por supera arbaristo, char tio li certe iam farighos. + +Petro. + +Eble, se la supera arbarista estraro havas prudenton! -- Vi certe ofte +intershanghas leteretojn? + +Franjo. + +Leteretojn? Kion vi volas diri? + +Petro. + +Nu, karesemajn amleteretojn. + +Franjo. + +Fi, tio ne estus deca! Ni ne bezonas amjhuradojn. + +Petro. + +Nu, nu! Ne ekkoleru pro tio! Chu vi estas tiel certaj unu pri la alia? + +Franjo. + +Kompreneble. Estas nun unu jaro, du monatoj kaj dekunu tagoj, de kiam mi +ne vidis lin. + +Petro (ridetante). + +Kaj kiom da horoj? + +Franjo (serioze kaj fervore). + +Sep. Sed tamen mi scias, ke mia Gustavo restos fidela ghis morto. Kiam mi +foriris de mia hejmo, ni kune ploris meze de la fabopalisoj en la +ghardeno kaj tiam (kun okuloj mallevitaj) mi ech donis al li kison. + +Petro. + +Tute prave. Nun, mia infano, iru intertempe en tiun chi chambron. (Montras +sian kabineton.) Poste ni daurigu nian babiladon. + +Franjo (afable). + +Pri mia Gustavo? + +Petro. + +Kompreneble! Pri la estonta supera arbaristo! Por la tiea societo, +(montras la flankan chambron) vi do shajnas tro delikata. + +Franjo. + +Kiom da tempo la afero pri la titolo "superarbaristo" kredeble dauros? + +Petro. + +Nu, eble nur tridek mallongajn jarojn. + +Franjo (ektimante). + +Ho, Dio mia! + +Petro. + +Tio estas, en la plej favoraj cirkonstancoj. Sed kiu scias? La maljuna +Falk posedis ankau vastajn arbarojn, tial mi eble havigos al Gustavo ion +similan jam en tri jaroj. + +Franjo. + +Ho, sinjoro -- mi volonte -- kiun aghon vi havas? + +Petro. + +Mi estas sesdekulo. + +Franjo. + +Bone, mi volonte kisus vin pro tio. + +Petro. + +Nu tion mi povas honeste akcepti (kisas shin). + +Franjo. + +Vi ghin do ne malbone akceptis? + +Petro. + +Tute ne! Mi jam antauvidas, la sinjoro arbaristo rapide progresos. + +Franjo. + +Sed nun mi ja ne plu estas malfelicha, havante la esperon geedzighi? + +Petro. + +St, st! Tion ne audu la plenumanto de l' testamento! Iru tien! (Franjo +for.) + +Petro (sola). + +Lau mia opinio, shi resignus la tutan heredajhon, kondiche, ke shi povu +paroli la tutan tagon pri sia Gustavo. -- Nun la afero komencas plibonighi, +tian karulinon mi volonte havus en mia proksimeco. (Sonorigas.) + + +SCENO VI. + + Petro. Charles Faucon. + +Charles. + +Ai-je l'honneur de parler Monsieur van der Kapelle, +plnipotentiaire -- de -- + +Petro. + +Mia nomo estas van der Kapelen. Kian deziron vi havas, sinjoro? + +Charles. + +Le grand hritage, Monseigneur, de feu Monsieur Falk. + +Petro. + +Lau mia kono la parencaro de la mortinto vivis nur en Germanujo, kaj vi +shajnas esti Franco. + +Charles. + +C'est dire, non! Monseigneur! Mi estas de germana "origine" kaj tio ja +estis la komenco de mia malfelicho. + +Petro. + +Kial do? + +Charles. + +Je vous le dirai. Mia patro, Karlo Falk el Zwickau mortis, kiam mi +ankorau estis tute malgranda infaneto. Mia zorganto lokis min en la +danclernejon de granda opero, char mi estis tre beleta, vritable amour. +Mi montris grand talent por mia profesio, kaj oni sendis min Paris, +kiam mi nur estis dekunujara, char mi havis grand talent kaj mi estis +vritable amour. Tio estis trs bien! La directeur de spectacles estis +sagha viro, li al mi diris: Monsieur, se vi volas havi engagement kiel +premier danseur, vi ne povas nomighi Karlo Falk. Via nomo estu +francigata, char oni ne kredos en granda opero, ke Germano povas esti +premier danseur. Iru domen kaj pripensu, kiun nomon vi alprenos sur la +afisho. J'y pense, kaj mi trovas, ke monsieur le directeur estas viro +extrmement sagha, mi diras, mi nomighos Faucon, Charles Faucon, kaj mi +diros al neniu, ke mi estas Germano. + +Petro. + +Nu, bone. Eble vi estis prava! Profeto malmulte valoras en sia patrujo. + +Charles. + +N'est ce pas! Ah, monsieur, estas malfelicha afero, kiam oni amas sian +patrujon kaj estas bona patrioto, kaj oni devas paroli france por ke +oni ricevu pagon. O Monsieur, certe tio estas granda malfelicho. Mi tian +longan tempon shajnigis malbonan germanan parolmanieron, ke nun jam mi ne +povas paroli alie. Estas alia afero, de kiam ni havas Esperanton, nian +neutralan lingvon. + +Petro. + +Kaj pluan malfelichon vi ne havas, pri kiu vi plendas? + +Charles. + +Ah, Monseigneur! Dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni +povas havi chagrin. Ah, Monseigneur! Se mi ne havus pluan malfelichon! +Sed rigardu mian kapon, mi havas grizan kapon, rigardu mian talion, mi +estas iomete grasa, quelque peu ventru, preskau dikulo. Grasa +dancmajstro kun griza kapo estas tre malfelicha viro, se li havas 9 +malgrandajn gefilojn, kiuj volas manghi kaj se li havas ambition kaj amon +al sia arto. Ah, Monseigneur, estas tre malfelicha afero, kiam oni devas +forlasi sian arton kaj ne ghustatempe faris kontrakton por la tuta vivo. +Infaneto volas manger kaj por maljunulo leon de danse farighas tre teda. +Mi devas montri la danse de polka kaj mi pensas en mia koro, kiel hejme +atendas min kara infano, char ghi estas tre malsata. + +Petro. + +Certe, tio estas tre maldolcha. + +Charles. + +Oh, Monseigneur, dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni +povas havi chagrin saltante en l'air. Kaj mi havas multe da chagrin. +Kiam mi farighis ventru, kun un peu de ventre, monsieur le journaliste +skribis en sia gazeto: "Estus tempo, ke tiu chi grasa sinjoro Faucon fine +liberigu nin de sia dancado." Tio estis malagrabla, sed mi ne volis +vidigi mian chagrin. Kiam mi venis domen, mia plej maljuna infano legis +la gazeton, ghi iras al panjo, al mia kara edzino kaj diras: "Pachjo estas +dika, kaj li devas liberigi de si la publikon!" O Monseigneur, estas +maldolcha afero, kiam la propra infano, kiun oni amas kaj bone edukis, +legas tion pri sia patro! + +Petro. + +Vi igis min jheti terurigan rigardon malantau la kulisojn. + +Charles. + +Ah, Monseigneur, de antaue la arto havas tre beletan mienon, sed kiam +oni rigardas derrire les coulisses, jen chagrin, multa chagrin. La +gazeto al mi perdigis situacion, jhus kiam mi volis fari kontrakton por +la tuta vivo, monsieur le journaliste skribis, ke oni ne plu volas vidi +min, kaj la junuloj en la parterre siblis. Nun oni ne volis min engager +kaj mi devas prilabori kiel dancinstruisto de malgrandaj knabinoj kaj +malsaghaj bubetoj, kiuj min mokridas, kiam mi montras al ili un Chass, +jet, assembl. Voyez, Monseigneur, tiel, Chass, jet, assembl. +(Dancas.) + +Petro. + +Mi devas konfesi, sinjoro, estas strangajho, vidi tiel maljunan viron +danci. + +Charles. + +Sed kiam tiel maljuna viro malsatas, tio ja ne estas strangajho. Mi faras +un tour de polka kaj scias, ke mi ighas ridinda. Mi montras exercices et +grand battement, kaj dume havas chagrin, ke mi ne lernis alian +profesion. Mi dancas mazurkon kaj miaj maljunaj piedoj doloras, mi +malfacile spiras kaj fininte la leon, mi estas tiel laca, tiel fatigu, +ke mia bona edzino ploras, kiam mi revenas hejmen. + +Petro. + +Nu, kvankam vi ne estos chefheredonto, tamen vi estos prizorgata. Vi +povos edukadi viajn gefilojn kaj ne plu bezonos danci mem. + +Charles. + +Ah, Monseigneur, vous me rendez la vie! Kiam mi ne plu bezonas doni +leons de danse, mi estos tre felicha viro. Tiam mi ree farighos gaja, +kiel mi estis comme jeune homme, tiam mi dancos nur por mia amusement, +tiam mi faros un entrechat por mia plezuro. + +Petro. + +Iru do en tiun chambron kaj amuzighu che matenmangho kun la aliaj sinjoroj. +Chiuokaze mi esperas, ke mi povos fari ion por vi. + +Charles. + +Merci, Monseigneur, merci. Mi rekomendas min al vi kun la plej granda +reconnaissance. Voyez le grand compliment d'adieu! (Profunde +salutfleksighas.) Voyez le petit compliment! (Klinighas malpli solene) Et +voyez le compliment amical et reconnaissant. (Tiel klinighas.) Ah, +Monseigneur, mi estas felicha homo. (Eliras en la flankan chambron.) + +Petro (sola). + +Granda Dio! La maljunulo efektive estas malfelicha! Mi do neniam pensis, +vidante komedion au baleton, ke ankau tiuj personoj sentus chagrenon! Hm, +hm! Nu, lia edzino ne ploru plu, char li revenas hejmen tro laca. + + +SCENO VII. + + Petro. Hieronimo Akcipitro. + +Hieronimo. + +Chu mi havas la honoron paroli kun sinjoro van der Kapelen, kiu fiksis la +hodiauan templimon por la Falka heredo? + +Petro. + +Mia nomo estas van der Kapelen. Chu ankau vi venas pro tiu celo? Chu vi +apartenas al la familio? + +Hieronimo. + +Permesu al mi kelkajn demandojn, antau plua daurigado. Vi vidas ke mi +komprenis nian tempon, mi agas nur parlamente. Mi petas de vi notojn, +kompletajn plenajn sciigojn pri la mortinto, pri lia havo kaj pri la +eble jam faritaj pretendoj. + +Petro. + +Chio pri tio dirinda jam estis presita en la gazeto. + +Hieronimo. + +Bedaure mi ne povas kontentighi je tio, certe ekzistos ankorau detaloj, +iaj specialajhoj, iaj cirkonstancoj, kiujn mi povos utiligi, tio estas, +kiuj estas necesaj por mia scio. + +Petro. + +Chu vi do estas nomata Falk? + +Hieronimo. + +Ghuste dirita, ne! Mia nomo estas Akcipitro, sed Falko kaj Akcipitro +interrilatas proksime, kaj tial ne estas sen eblo, ke malproksima +parenceco -- + +Petro. + +Sinjoro, tio estas malbona sherco. Mia tempo estas limigita kaj mi +petas -- + +Hieronimo. + +Nenia helpo ebla, tre estimata sinjoro van der Kapelen, min forigi estas +tre malfacile. Antaue vi devas doni al mi kelkajn detalojn, specialajhojn +pri tiu chi heredo. + +Petro. + +Sed mi tute ne komprenas, sinjoro -- + +Hieronimo. + +Vi certe komprenos, audinte, ke mi estas raportisto por kelke da +eminentaj gazetoj, ke mi havas la saman intereson kiel vi, ke la afero +estu konvene kaj publike pritraktata, kaj ke mi volonte estas preta +klopodi por tio. + +Petro. + +Mi atentigas vin, ke tiu chi estas familia afero. + +Hieronimo. + +Familiaj aferoj ne plu ekzistas, hodiau chio estas publika. Kiu ajn uzas +publikecon, ech nur per anoncado, sin metas sub la publika jugho, vi do +ne faru pluajn malhelpajhojn. De via agmaniero kontrau mi dependos la +maniero, kiel mi traktos la aferon en la gazetoj al mi malfermitaj. +Skribi pri tio mi nepre devas, mi jam eksciis de personoj en la +antauchambro kelkajn detalojn, kiuj jam faros bonetan artikolon. Via +heredafero vekis scivolemon, ghi estas priparolata en la kafejoj, do, +detaloj, specialajhoj, nomoj, se eble iom da skandalo, tro grandaj +pretendoj de la holanda au de ia alia registaro -- tio multe efikos. + +Petro. + +Pro Dio, chu oni jam ne estas certa en sia propra chambro? + +Hieronimo. + +Ne, chio nun estas publika. La familiaj procesoj, la parlamento, +kongreskunsidoj, chio estas publika. Oni efektive ne plu havas sufiche da +tempo por cheesti chiun publikajhon. Je la naua matene kafejo, por legi +jhurnalojn, fari eltirajhojn, je la deka kunsido de la Esperanta kongreso, +je la dekunua grava proceso che la kriminala kortumo, je tagmezo +artekspozicio, je la unua borso, je la dua tagmangho, je la tria kafejo +Knig, je la kvara vet-rajdado, je la kvina intervido che iu famegulo, +ekz. la D-ro Zamenhof, je la sesa promenado sur la Altmarkt, je la sepa +opero, je la oka centralteatro, je la naua Belvedero, je la deka parko +de la ekspozicio, je la dekunua Kaiserkafejo, je noktmezo alporti la +notojn en presejon, ktp. ktp. Oni efektive devas sin disshiri: chie notoj, +eltirajhoj, novajhoj, versajhoj. Tial ne detenu min tiel longtempe. Nur +antauen diru al mi la detalojn. Ankau vi estos nomata, vi estos citata, +dece citata. + +Petro. + +Mi certe nenion sciigos al vi, kaj se mi estus sciinta, kian publikan +priparoladon okazus mia anonco en la gazetoj -- + +Hieronimo. + +Estis nur via kulpo, se vi tiun ne sciis. Neniu sin povas shirmi kontrau +la publikeco. Nur ni korespondantoj nin kashas, neniam ni diras nian +nomon! Chion kion ni skribas prirespondas la redakcio. Ni estas la solaj +nerespondeblaj homoj de la dudeka jarcento. + +Petro. + +Mi kredas ghin. Sed char mi decidis doni nenian noton al vi, mi pensas -- + +Hieronimo. + +Mi tre bedauras ke vi tiel decidis, tiam mi ne povas citi vin kun +rekomendo, char citita vi estos, tute certe citita! Bonan tagon! (Volas +eniri la flankan chambron.) + +Petro. + +Permesu, jen estas la elirejo. (Montras la mezan pordon.) + +Hieronimo. + +Mi scias, scias. Pro tio mi iras tien, de kie mi audas vivecan +interparoladon, kredeble la gesinjoroj el la antauchambro. + +Petro. + +Certe, sed ili chiuj apartenas al la familio, kaj vi ne estas Falko. + +Hieronimo. + +Sed Akcipitro, do chiuokaze kuza rilato. Chu ne ankau mi havas pretendojn, +mi eble montros poste, ech se mi ne estas malfelicha. Se vi ne volas, mi +ne povas devigi vin, sed notojn mi tamen havos, nome tie, en la chambro +de la aliaj Falkoj. Forpeli vi min ne povas, char la templimo estas +publike fiksata. Adiau, vi legos miajn raportojn. (Eniras la flankan +chambron.) + +Petro. (Sola.) + +Nun, mi devas konfesi, ke mi komencis ja belan aferon. Se tio dauros mi +komencos penti, ke mi -- silentu, silentu! Ne tro rapide, maljuna Falk, +nenia greno sen ventumajho. (Sonorigas.) + + +SCENO VIII[A]. + + Petro. Sinjorino Ghojo. Mustardo. + + [A] En tiu chi sceno la aktorino havas la rajton shanghi la + citatojn. + +Mustardo. + +Tiu chi sinjorino nepre ne volas atendi pli longe. + +Ghojo. + +Ne, mi ne povas atendi pli longe, char mi sopiras ekkoni la viron, kiun +mia kara tro frue mortinta onklo faris plenumanto de lia lasta volo. Chu +mi havas la plezuron paroli al Sinjoro van der Kapelen? Kredeble speco +de holanda nobeleco. Oni tuj ekvidas ghin, tute van, tute holanda +nobeleco. Mi kunportis chiujn dokumentojn. Mia onklo, la mortinta Falk +havis fratinon, Elisabet Klara Henriette Falk. Shi edzinighis kun certa +Frederiko Karlo Hieronimo Werkentin, tiatempe urba muzikisto en +Leitmeritz, ties onklino Sofia Wilhelmina Knoenagel estis nevino de la +geavoj de mia duononklo -- jen la parenceco klarigita. Jen la baptatestoj +chiugradaj, jen mia loghatesto, jen mia hejmatesto! Chio en perfekta ordo. +Kiam mi ricevos la monon? + +Petro. + +Kiun mi havas -- -- + +Ghojo. + +Kiun mi havas la honoron vidi, vi volas diri? Vi vidas, ke mi divenas +viajn plej intimajn pensojn. Sinjorino Amalio Ghojo, eksedzino +Mollenhauer, vidvino Stechow, naskita Falk, drama artistino. Se vi ne +estus Holandano, vi certe estus trovinta mian nomon en diversaj gazetoj +kun laudo cititan. Ankorau antau nelonge la teatra kroniko volis aldoni +mian portreton, kondiche ke mi pagu por la litografio, la presado, la +papero, kaj plie konvenan sumon por la aldonado. Sed mi ne shatas tion, +ech mi malamas ghin. + +Petro. + +Bonege, sed -- -- -- + +Ghojo. + +Sed kial mi estas malfelicha, vi volis diri? Vi vidas, ke mi sekvas vian +pensadon. Ho, sinjoro, chu ekzistas pli granda malfelicho, ol kiam la +baptatesto de aktorino malakordighas kun shia rolaro? Kiam la kruela +parohha libro protestas kontrau Ofelio kaj Desdemono? Kiam la malghentila +baptoregistro kontrauas la artistajn aranghadojn de l' reghisoro? Ho, +sinjoro, baptatesto estas terurajho, senlimajho, ghi estas vera malfelicho. + +Petro. + +Nu, che -- -- -- + +Ghojo. + +Che heredafero, vi volis diri, ili ankau estas bonajho. + +Petro. + +Ne, tion mi ne volis diri. + +Ghojo. + +Nu, tiam vi volis diri ion alian. Sed tio estas negrava. Chiuokaze vi min +interrompis kaj mi havas ankorau multajn sciigojn por vi. + +Mustardo. + +Sed -- -- + +Ghojo. + +Ne interrompu sinjoron van der Kapelen, mia amiko, estas malghentila, +forpreni la parolon al iu, precipe che aferoj. + +Petro. + +Sed rilate al via malfelicho -- -- + +Mustardo (aparte). + +Tiu chi scias paroli. + +Ghojo. + +Jen ni havas denove la propran temon! (Al Mustardo.) Kiel vi vidas, mia +amiko, sinjoro van der Kapelen ne amas interrompighon. Jen, sinjoro (shi +montras paperojn) la pruvoj de mia malfelicho. Tri leteroj de +teatroagentoj, kvin leteroj de direktoroj kaj diversaj recenzoj, chiuj +rilataj al la diferenco inter mia baptatesto kaj mia rolaro. +Maljunulinojn mi ne volas ludi, kaj junulinojn ili ne volas ludigi min. +Ho, sinjoro, la transiro en la maljunan fakon estas malfacila por tiu, +kiu sentas, ke sprite li estas ankorau tute juna. Tial mi ankau neniam +longan tempon daurigis la edzecon, char mi spertis, ke ne estas +rekomendinde, se Katje de Heilbron havas edzon kaj Anna Lisa kelke da +infanoj. + +Petro. + +Sed vi tamen estis -- -- + +Ghojo. + +Edzino, vi volis diri, mi sekvas vian pensadon -- kvar fojojn. + +Petro. + +Kaj chiuj kvar edzoj estas -- + +Ghojo. + +Mortintaj? Vi opinias? Tute ne, nur unu! De la dua mi eksedzinighis, la +trian mi forlasis kaj la kvara min forlasis. Do tri el ili vivas +ankorau. Unu estas teatromajstro en Anspach, la alia kantas baritonon en +Temesvar kaj la tria ie estas sufloro. Ni ofte intershanghas ilustritajn +poshtkartojn. Cetere, amikega rilato regas inter mi kaj miaj tri +eksedzoj. Nenia signo de jhaluzo, chiu malenvias la alian. Ja, se mi povus +tiel same bonrilati kun miaj koleginoj, kiel kun miaj kolegoj, sed tio +ja ne estas ebla. Chu vi scias, sinjoro, kio estas fakrabistino? + +Petro. + +Mi devas konfesi -- -- + +Ghojo. + +Ke vi ghin ne scias, vi volis diri. Mi antausentis chi tiun respondon. +Fakrabistino estas chiu aktorino, kiu rabas de mia fako, tio estas chiu +unua amantino, chu tragedia au komedia. Kiel Holandano vi ne povis vidi +min. Mi kompatas vin. Sed volonte mi estas preta, havigi al vi ideon pri +mia talenteco. + +Petro. + +Humilan dankon. + +Ghojo. + +Pro la komplezemeco de eminenta artistino, por montri al vi shian +talentegon? Ne bezonas, ne estas via kulpo, ke vi naskighis en Holando. +(Al Mustardo.) Vi estu Romeo, mi estas Julio Kapulet. (Deklamante.) Ho, +mia Romeo, jam eksonas la dekdua, la morta horo de nia amo. Kie vi +restas tiel longe? Chu vi ne audas la plendadon de la amkantema +najtingalo? Venu, venu al mia frapeganta koro! + +Mustardo. + +I, Dio gardu min! + +Ghojo. + +Au chu vi volas Eulalion en "Hommalamo kaj Pento"? (Deklamante.) Jen la +pentoplena krimulino che viaj piedoj. Vi donis al shi loketon por vivadi, +vi ankau ne malpermesos al shi la loketon por tie morti. + +Petro. (Ridetante.) + +Nu, bone, sed -- -- -- + +Ghojo. + +Levighu, vi volas diri? Tiu estas ankau la vorto de Meinau en la ludo. Au +chu vi deziras kokoton? (Deklamas.) Maljuna Holandano, chu vi volas edzighi +kun kokoto? + +Mustardo. + +Tondron, kiel malrespekta! + +Ghojo. + +La samon opinias la reghisoroj. Au tragedian heroinon? (Al Mustardo.) +Hontinda tirano! Honoru la virton de virino! Tremu je mia vengho! Vi +mortiginto de mia edzo! + +Petro. + +Nun mi petegas vin, min ankau lasu paroli. Trankvile mi ghis nun atendis, +esperante, ke fine vi estos elcherpita. + +Ghojo. + +Elcherpita? Ho, tute ne, mi nur volis -- -- + +Petro. + +Permesu, momente mi scias sufiche por taksi viajn heredpretendojn. +Bonvolu eniri tiun chambron. Tie vi trovos kelkajn sinjorojn, eble unu el +ili -- -- -- + +Ghojo. + +Povos farighi mia kvina? Adiau, sinjoro van der Kapelen, mi tre ghojis, +persone konatighi kun vi. Mi nur petas ne fordonu la baptatestojn el via +mano, alie vi liverus al la malamiko armilojn kontrau malfelichega +suferulino. (Enirante la chambron enparolas.) Sinjoroj, mi tre ghojas, +konatighi kun vi. (Oni shin audas parolantan ghis la komenco de la sekvonta +sceno.) + +Mustardo. + +Tre rimarkinda sinjorino! + +Petro. + +Kaj tre parolema. Sed antauen. La afero certe ne estas finita. + +Mustardo. + +Chielo scias -- -- (eliras). + +Petro. + +Mi komencas nun kompreni, ke estas eble, ankau vivi sen parencaro. + + +SCENO IX. + + Petro. Gustavo Falk (en arbarista vesto). + +Gustavo (bonkore). + +Bonan tagon! + +Petro (same). + +Koran dankon! + +Gustavo. + +Mi venas pro la heredajho, kiun mi devas ricevi. + +Petro. + +Chu vi do estas la plej malfelicha el viaj konkurantoj? + +Gustavo. + +Nu tion vi ja povas vidi! + +Petro. + +Ne, kontraue, vi shajnas esti juna kaj sana. + +Gustavo. + +Juna? Certe, sana? Ne, sinjoro, malsana, jam de unu jaro tre malsana. + +Petro. + +Pri kio vi do plendas? + +Gustavo. + +Pri chio. Preskau chio mankas al mi. Mi ne povas edzighi kun la amata +knabino, kaj de kiam shi estas for de che ni, mi shajnas al mi mem kvazau +birdoforigilo, kiu forpelas la paserojn de la cherizujo. Nun vi ja vidas, +ke al mi apartenas la heredo, chu ne? + +Petro. + +Nu, nu, ne tiel rapide! Antau chio mi eksciu, kiu vi estas. + +Gustavo. + +Chu vi tion ne scias? Gustavo Falk mi estas. + +Petro. + +Kaj lau via vesto arbaristo. Ho, nun mi bone scias. + +Gustavo. + +Vi ankau devas scii, char Petro Falk kaj mia patro estis veraj kuzoj. + +Petro. + +Tio jam estas grava, sed mi devas sciigi vin, ke dua kondicho estas +plenumota, antau ol vi estas allasebla al la heredo. + +Gustavo. + +Chu vere? Ankorau unu? Se la maljuna sinjoro estus sciinta, kiel felicha +li povus fari unu el siaj malrichaj parencoj per kelkmiloj da markoj, li +ne estus farinta tiom da kondichoj. Kredeble li estis maljuna strangulo? + +Petro. + +Strangulo? Ha, ha, juna viro, vi parolas diable senghene pri mia mortinta +amiko. + +Gustavo. + +Mi sufiche ametas lin, kvankam nur antau kvin semajnoj mi audis pri li la +unuan fojon. Sed strangulo li restas, char se li estus havinta iom da +koreco kaj bonanimeco, tiam li estus demandinta pli frue pri siaj +malrichaj parencoj en la patrujo, char ankau mia patro estas malrichega. + +Petro (aparte). + +Li estas la unua, kiu diras al mi la veron. Tio min chagrenas, sed mi ne +povas mallaudi lin. + +Gustavo. + +Almenau, se li nur estus doninta pri si kelkajn sciigojn, tiam mi ja +estus povinta vojaghi che li au skribi al li leteron tian: Tiel mi fartas, +vi estas richa. Pruntedonu al mi kelkmilojn da markoj, por ke mi povu +edzighi kun mia Franjo! Se nun mi heredas de li, la maljunulo ech ne +havas la ghojon senti, ke li felichigis dankeman paron. Ekzistas do +strangaj homoj en la mondo. + +Petro. + +Vi estas prava. Kaj kion vi diros, audinte la duan kondichon, kiun mi ja +ne povis meti en la gazeton. + +Gustavo. + +Eldiru! Se honesta viro kaj ellerninta chasisto povas ghin plenumi, mi ne +mankos. + +Petro. + +Li havis malproksiman parencinon, kun kiu vi devas edzighi. + +Gustavo. + +Kiu? Mi? + +Petro. + +Jes, certe, vi. Se ne, vi devas rezigni la heredajhon. + +Gustavo. (Volas iri.) + +Adiau. + +Petro. + +Oho! Kien tiel rapide? + +Gustavo. + +Hejmen, che mian patron. + +Petro. + +Chu antaue vi ne volas vidi la knabinon, kiu scias, chu shi ne plachos al +vi? + +Gustavo. + +Se shi estas beleta, shi eble al mi plachos, sed mi ne edzighos kun shi, +ech se shi sidus en richajhoj ghis super la oreloj. + +Petro. + +Pripensu bone, kion vi faros, junulo, tute subite vi ighos richa, povos +vivadi senzorge, ne bezonos plu laboradi. + +Gustavo. + +Diablo! Mi volas labori, laboradi kaj edzighi kun mia Franjo. Nur +kelkmiloj da markoj farus min kontenta. + +Petro. + +Ech tiom vi ne ricevos, se vi estas tiel obstina kaj malafabla. + +Gustavo. + +Ni chasistoj ne estas alie. Do, adiau. + +Petro. + +Kiu ne akceptas konsilon, ne havos helpon. Vi do ne foriros sen +matenmangho? + +Gustavo. + +Mia matenmangho estas glaso da fresha akvo, au, diboche, glaso da biero. + +Petro. + +Tion mi ne permesas. Vi ja devas konatighi kun la aliaj parencoj. En tiu +chambro vi trovos societon. Eble poste vi pensos alie pri la edzigho. + +Gustavo. + +Maltrafe! Cent futojn preter la celtavolo. Mian Franjon mi deziras, mi +edzighos kun shi kiel eble plej baldau! Se vi povas helpi min al tio, +maljuna sinjoro, faru ghin. Vi certe ne pentos. Primeditu! Vi havos koran +ghojon pri ni ambau. Do, ghis revido. (Iras en la flankan chambron.) + +Petro (sola). + +Li estas bonega junulo! Gratulon, maljuna Falk, la sorto shajnas bonvoli. +Kvankam vi ne povis trovi edzinon lau via korgusto, tamen en via +maljuneco al vi ne mankos gefiloj. (Sonorigas.) + + +SCENO X. + + Petro. Adelgundo Falk (en rajdvesto, kun vipo aperas en la + pordo). Mustardo. + +Adelgundo (che la pordo). + +Silentu, maljuna talpo! La atendado tedas min! + +Mustardo (che la pordo). + +Sed unu post la alia. + +Adelgundo. + +Mutighu, sklavo! La rigardo de miaj okuloj eksplode malfermas shlosojn kaj +riglilojn. + +Mustardo. + +Nu, bone, eksplodigu! (Eliras el la malantaua pordo.) + +Adelgundo (al Falk, tre alproksimighinte). + +Mi estas Adelgundo Falk, rajd-artistino, fame konata tra la mondo sub la +nomo Sinjorino Falkonini. + +Petro (levighas kaj salutas shin ironie kaj ceremonie). + +Mia nomo estas van der Kapelen, kion vi deziras? + +Adelgundo. + +Mi volas heredi. + +Petro (sidighas). + +Tion volas multaj. + +Adelgundo. + +Sed tuj, antauen! (Krakigas la vipon.) + +Petro. + +Chu via tempo estas tiom okupita? Vi ja algalopegas al la heredo, antau +chio vi devas diri, kiaj pretendoj -- + +Adelgundo. + +Pretendoj? Absurde! Mi neniam parolas per vortoj: unu el miaj rigardoj +sufichas, unu rideto mutigas chiun proteston. Mi nomighas Falk -- el +Saksujo -- neniam konis mian patron. + +Petro. + +Hm, hm, chu vi ne volas ek -- + +Adelgundo. + +Mi jam sidas. + +Petro. + +Pardonu mi petas, ne malbone akceptu -- + +Adelgundo. + +Malbone akcepti? Absurda frazo! Neniam mi malbone akceptas ion, plivole +mi preferas tute ne akcepti. Permesu -- (elprenas cigaron el ujo). + +Petro. + +Senceremonie -- + +Adelgundo. + +Alumeton, mi petas. + +Petro (prezentas alumeton ekbruligitan). + +Jen. + +Adelgundo (prezentas cigarojn). + +Vi ankau? + +Petro. + +Dankon. Mi estas Holandano -- fumas nur pipon, argilan pipon. + +Adelgundo. + +Ankau virinoj? + +Petro. + +Che ni ili tute ne fumas. + +Adelgundo. + +Malsagho! Fumado ghis nun nur aroganteco de l' forta sekso. Pro kio virino +ne fumu? + +Petro. + +Estimata virino, mi nun permesas al mi demandi, kiel kaj kiamaniere vi +plenumas la kondichojn de la heredo. Chu vi ne bonvolas havigi al mi la +pruvon, kial vi estas malfelicha? + +Adelgundo. + +Mi povas diri al vi mian malfelichon. + +Petro. + +Diru do, ekrakontu. + +Adelgundo. + +Mi havis oficon en cirko Sidoli kaj oni postulis, ke mi rajdu postmorgau +sur elefanto kaj ke mi samtempe portu sur mia brako Tom Puc, la +malgrandegulon. + +Petro. + +Tio meritas ribelon. + +Adelgundo. + +Tial mi eksighis, pensu do, mi sur elefanta dorso? Neniam!!! + +Petro. + +Certe, via doloro estas rajta, tiu estas granda malfelicho. Nu, bonvolu +nur eniri en tiun chambron, ghis la decida jughado, tie vi trovos kolegojn +kaj ech cigarojn, se la viaj ne sufichos. + +Adelgundo. + +Sed rapide! Mi ne shatas longdaurajhojn, entute ne volonte restadas +longtempe en unu urbo. Tujeco estas chefa afero. Veni, plachi, eksciti +furoron, iom da skandalo, poste malaperi. Ien alien, ofte libervole, +kelkfoje iom devigite. Se mi heredos, mi farigos novan fotografajhon, vi +ankau ricevos ekzempleron. + +Petro. + +Kun la vipo? + +Adelgundo. + +Certe, neniam sen vipo! (Eliras.) + + +SCENO XI. + + Petro. Mustardo (poste Johano Falk). + +Mustardo. + +Jen venis ankorau maljuna viro. + +Petro. + +Bone, enkonduku lin. + +Mustardo (malfermas la pordon). + +Eniru do, sinjoro Falk. + +Johano (eniras). + +Mi petas pardonon, se mi malhelpas. Mia nomo estas Johano Falk, mi estas +vilagha instruisto. + +Petro. + +Vi nomighas Falk kaj estas instruisto? Chu vi eble havas filinon en +Dresdeno? + +Johano. + +Jes, sinjoro, kaj mi estas fiera pri mia Franjo. + +Petro. + +Mi scias, ke shi sendas al vi chiujn shparajhojn. + +Johano. + +Ne por mi, por siaj gefratoj. Pripensu do la sentadon de patro, devigata +akcepti tian donacon, kaj konsentu, ke ankau tio chi igas min tre +malfelicha. + +Petro. + +Vi estas prava. Tio devige malfelichigas honestan viron. (Al Mustardo.) +Alvoku do la junulon, kiu estis tiel senceremonia. Vi jam scias, tiun +kun la verda vesto. + +Mustardo. + +Aha! Mi antausentas ion! (Malfermas la flankan pordon.) Sinjoro Gustavo +Falk! + +Johano. + +Kion mi audas -- Gustavo tie chi? + +(Mustardo eliras.) + + +SCENO XII. + +Gustavo. + +Jen mi estas! (Al Johano.) Bona Dio, kion mi vidas? Vi chi tie, Sinjoro +Falk? + +Johano. + +Vi ja vidas! Koran manpremon! Kiel fartas via patro? + +Gustavo. + +Dank' al Dio, bonege! Chu vi ne havas vian Franjon kun vi? + +Johano. + +Kiel vi vidas, ne. Shi ja estas -- + +Petro. + +Ankorau momenton. Nu junulo, chu vi decidis edzighi kun la knabino, de kiu +dependas la heredo? + +Gustavo. + +Chu tio estas chio, kion vi volas diri al mi? + +Petro. + +Momente chio. + +Gustavo (al Johano). + +Nu auskultu, pachjo Falk. Tiu chi sinjoro volas, ke mi edzighu kun alia ol +via Franjo. Ne eble. Diru vi mem. Chu ne? Neeble! + +Petro. + +Chu vi ne volas almenau vidi la knabinon, per kiu vi povas farighi richa +kaj felicha? + +Gustavo. + +Richa, eble, sed felicha mi ighos nur kun mia Franjo! Nu, tute egale! +Vidita ne estas edzigita. Sed vidinte shin, mi tuj foriros. + +Petro. + +Ni atendu! (Malfermas la pordon de la kabineto.) Alproksimighu do, kara +infano. + + +SCENO XIII. + + Samaj. Franjo. + +Franjo (rapidas en la brakojn de l' patro). + +Mia patro, kara patro! + +Gustavo (staras mirante). + +Johano. + +Franjo, vi tie chi? Estas tial, ke mi vin ne trovis dome? + +Franjo. + +Bona Dio! Jen ankau la kuzo Gustavo! + +Gustavo (ekkrias laute). + +Sinjoro Holandano, tiun chi mi volas havi! + +Petro. + +Ja, nun estas tro malfrue. + +Gustavo. + +Ho, ne shercu! Kial do nun subite tro malfrue? -- Sciu do: tiun chi mi +akceptas ech sen heredo. + +Petro. + +Geinfanoj, mi klarigos chion. Petro Falk tute ne mortis. + +Gustavo. + +Des pli bone! Kie li estas? Senprokraste mi volas paroli kun li. + +Petro. + +La maljuna strangulo, kiel bonvole diris la estonta sinjoro +superarbaristo, estas mi mem. Kiel knabo mi iris Amerikon. Richa je +trezoroj, sed malricha je ghojo mi revenis. Maljuneco ekfrapas, la morto +ekstaras malantau mi, mi ne havas infanojn, kaj tial mi demandas vin +ambau: Franjo kaj Gustavo, chu vi volas esti miaj infanoj? + +Ambau. + +Tutkore. + +Johano. + +Tia richa beno de Dio en mia maljuneco! + +Petro. + +Vi eksighos el via ofico, vi loghos en mia domo kune kun viaj geinfanoj, +kaj mi prizorgos pri la cetero. + +Gustavo (kiu dume parolis kun Franjo). + +Nun mi povas kisi vin tute malkashe. + +Franjo. + +Chu mi nun efektive estas via fianchino? + +Gustavo. + +Kompreneble, kaj en kelkaj tagoj mia edzino. (Al Petro.) Chu ne? + +Petro. (Ridetante.) + +Nur paciencon, paciencon! (Oni audas bruon kaj violonon el la flanka +chambro.) + + +SCENO XIV. + +Petro. + +Kio okazas? + +Mustardo. + +Ho, sinjoro, la madejro supreniris en la kapojn de la gesinjoroj. Unue +ili disputis, nun chio estas ree ghojo kaj ghuego. + +Petro. + +Ili disputis? Do pro kio? + +Mustardo. + +Nu, mi ne scias. Unu el ili postulis notojn kaj specialajhojn, la +sinjorino kun la vipo tion ne volis permesi, shi ech uzis la vipon. Tion +malbone akceptis la sinjoro kiu chiam trinkadis, kaj estus farighinta +batalo, se la maljuna sinjorino ne intermiksus sin deklamante frazojn el +ia tragedio. Tiam la aliaj ekridis kaj ridante ne povis disputi. Nun +denove chiuj estas gajaj kaj la maljuna dancmajstro ludas je danco kiun +la dekvarulo aranghas. Jen ili venas. + + +SCENO XV. + + La samaj. Charles Faucon (venas el la flanka chambro ludante + violonon, la aliaj sekvas kantante kaj marshante lau muziko je + poloneza pasho). Adelgundo kondukita de Hipolito, S-ino Ghojo kun + Gotfrido Falk. Akcipitro (notfarante sekvas). Ili rondiras + chirkau la scenejo kaj starighas en duonrondo. + +Petro. + +Gesinjoroj, lau la volo de mia mortinta kuzo neniu el vi povas esti la +universala heredonto. + +Charles. + +Ah mon dieu! Je suis perdu! + +Gotfrido. + +Abomene! Mia malshanco! + +Adelgundo. + +Se li vivus ankorau, mi lin -- -- -- (minacas per la vipo). + +Hipolito. + +Ekstrema dispecigho! + +Ghojo. + +Kontrau malfelicho ech dioj vane batalas! + +Gotfrido (ebrieta). + +Kaj vi ech ne estas diino. + +Akcipitro. + +Jen bonega fino de artikolo por kelkaj eminentaj gazetoj. + +Petro. + +Sed por iel kompensi viajn vojaghelspezojn kaj parte ankau viajn +maltrafajn esperojn mi havas la komision, pagi al chiu el vi mil +spesmilojn. + +Ghojo. + +Tia estis la momento, kiam la markizo Poza ekkriis: "Ho, reghino, tamen +la vivo estas bela!" + +Gotfrido. + +Tio min subtenos almenau dum unu jaro super -- -- -- vino. + +Adelgundo. + +Mi iros Svisujon, por tie vivadi kiel privatulino. + +Akcipitro. + +La fino de l' artikolo nur ighos pli bona, pli ekscitanta per tio. + +Charles. + +Ho, kia ghojo por mia edzino kaj mia bubo! Ni nun povas komenci +malgrandan negocon, mi ne bezonos plu dancadi -- -- -- + +Hipolito. + +Ekghoju, Dresdena chefaplaudisto, vi perdas konkuranton, char nun oni jam +ne aplaudos lau komando. + +Akcipitro. + +Haltu, gesinjoroj, nur parlamente! Mi proponas toaston: vivu la kuzo! + +Chiuj. + +Vivu, li vivu! + +Petro. + +Mi dankas por via bondeziro, kaj mi ghojas povi diri al vi, ke via deziro +jam plenumighis. + +Chiuj (mirege kaj scivole). + +Kiel do? Kio estas? + +Petro. + +La klarigo venos poste, nun ni volas kunsidi kaj gaje matenmanghi. + +(Kurteno.) + + + + +Tie chi oni parolas Esperante + +Unuakta komedio de T. Williams (1859) + +tradukita kaj aranghita de M. Hankel. + + +PERSONOJ: + + Majoro Raten + Sinjorino Julieta Raten, lia edzino + Sinjoro Bergwald + Sinjorino Bergwald, lia edzino + Elza, ilia filino + Viktor Dubois + Berta, servistino + Policano + Komisiisto + +Loko: Dresden. Tempo: Hodiau. + + + Fenestro Pordo 3 + _____ . . . _______ . . . _____ + / \ + . \ + Pordo 2 . \ + . . + / Scenejo . Pordo 4 + . . + Pordo 1 . \ + . \ + /_______________________________________________\ + + +SCENO I. + + Bele meblita chambro. Elza aranghas florojn, Berta vishas tablojn + kaj objektojn. + +Elza. + +Nun mi aranghas la florojn kaj tiam chio estos preta! La luontoj povas +veni! Ke ili nur venu! Certe ili vidos la grandan afishon: Tie chi oni +parolas Esperante. (Shi montras la afishon kaj remetas ghin en la +fenestron.) + +Berta. + +Sed estis granda laboro! De la kvina matene hodiau mi penas kaj laboras. + +Elza. + +Mi ja helpis al vi, kaj nun la chambroj estas en bona ordo kaj tre +komfortaj. + +Berta. + +Certe, la gastoj estos kontentaj! Ni donos al ili la tutan etaghon, kaj +ni loghos en la kvara, sub la tegmento. Sub la tegmento en tiu chi varmega +semajno de Augusto! + +Elza. + +Tio estis ja la deziro de miaj gepatroj ludoni la loghejon dum la +kongreso. Tial ni chiuj lernis ja Esperanton tiel fervore. Ankau vi, +Berta, efektive bone parolas. + +Berta (rigardas la florojn). + +Fraulino, aldonu tiun chi belan filikon al la rozoj! + +Elza. + +Filikon? Vi scias la nomon? Mi jhus volis serchi ghin en la vortaro. + +Berta. + +Ho, fraulino, mia kuzo la policano, donis al mi bukedon de rozoj kaj +filiko. + +Elza. + +Chu via kuzo, la policano ankau donis al vi mirtojn kaj violetojn? + +Berta. + +Certe, certe, fraulino! + +Elza. + +Vi estas felicha knabino! Ho ve, mi neniam revidos la charman sinjoron, +kiu al mi donacis violetojn en Parizo! + + +SCENO II. + +(Sinjorino Bergwald eniras el pordo 2.) + +Sinjorino Bergwald. + +Fine la dormochambroj estas pretaj. Nur la "Manolon" oni ne ankorau +sendis. (La sonorilo de pordo 3 eksonas.) Eble jen, vidu Berta. (Eniras +komisiisto.) + +Komisiisto. + +Mi alportas la objektojn achetitajn de Sinjoro Bergwald: manol, +skribmashinon, . . . . . . + +Sinjorino Bergwald. + +Bona Dio! Kion do mia edzo pensas? Li deziras ludoni chambrojn pro +profito, kaj li elspezis jam multe da mono. La tuta familio vizitis +Esperantajn kursojn dum tri monatoj. . . . + + +SCENO III. + +(Eniras Sinjoro Bergwald el pordo 3, alportante jhurnalojn.) + +Sinjoro Bergwald. + +Estas la chefafero, la jhurnaloj! Niaj gastoj deziros revidi siajn +gazetojn. (Chiuj elprenas unu au du el ili kaj elvokas.) + +Sinjoro Bergwald. + +Jen la Revuo. + +Sinjorino Bergwald. + +Jen Lingvo Internacia kaj Tra la Mondo. + +Elza. + +Ho jen, tute nova gazeto! + +Sinjoro Bergwald. + +Estas "La Bela Mondo". Charma titolo, chu ne? + +Berta. + +Kaj ghia enhavo! Estas belega! Mia kuzo, la policano, konas presiston, li +ricevis unu el la provaj ekzempleroj. + +Sinjorino Bergwald. + +Chu vi achetis tiujn chi jhurnalojn? + +Sinjoro Bergwald. + +Jes, mia kara. Donace mi ilin ne ricevis. + +Sinjorino Bergwald. + +Ghis nun estis nur elspezoj. Nun ni pripensu la enspezojn. Kiom do ni +ricevos por niaj chambroj? + +Sinjoro Bergwald. + +Mi pensas eble dudek Markojn po semajno. + +Berta. + +Permesu, sinjoro. Diru 10 spesmiloj, tio ne shajnas tiel multe. + +Sinjoro Bergwald. + +Kion vi scias pri spesmiloj? + +Berta. + +Mia kuzo, la policano, klarigis al mi la aferon. Li diris, ke dum la +kongreso vi donos al mi la salajron en spesmiloj -- 20 spesmiloj monate. + +Sinjoro Bergwald. + +Kie do estas la tarifo, alportu ghin Elza. + +(Elza alportas grandan kartonon.) + +Elza. + +Jen, pachjo. + +Sinjoro Bergwald (post serchado en la tarifo). + +Mia bona infano tio ne estas ebla. Mi ja ne ankorau havas la profiton. +Ni ja chiuj havos iom da gheno, sed post la kongreso ni chiuj loghos en +Weisser Hirsch, tiam aliaj laboros kaj ni havos la plezuron! + +Elza. + +Tio estas nenio! Mi denove dezirus iri Parizon! + +Berta (faras signon de monricevo). + +Kaj mi sinjoro? (Eksonas la sonorilo 3.) + +Sinjoro Bergwald. + +Ho, eble luontoj! Rapide, rapidege chion en ordon. Elza forprenu vian +florkorbon, kuru, kuru! + +(Elza kun la korbo eliras je pordo 1.) + + +SCENO IV. + +(Berta enkondukas sinjorinon Raten kaj sinjoron Viktor Dubois per pordo +3.) + +Berta. + +Venis gesinjoroj kiuj deziras loghejon. (Eliras el pordo 3.) + +Sinjoro Bergwald. + +Kie do estas la vortaro? (Ekprenas ghin.) + +Viktor. + +Kiajn chambrojn vi ludonos? + +Sinjoro Bergwald (en embaraso). + +Kion vi deziras? Momenton! Momenton! (Li malfermas la vortaron.) + +Viktor (pli laute). + +Kiajn chambrojn vi estas ludononta? + +Sinjoro Bergwald. + +Onta -- inta -- anta -- mi chion forgesis! + +Sinjorino Julieta Raten. + +Eble mi povas helpi. Chu vi ludonos tiun chi belan chambron? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, certe mi ludonos, nun mi komprenas, la du chambrojn dekstre, kune +kun tiu chi komuna salono, 20 Mark semajne. + +Sinjorino Bergwald. + +Dek spesmiloj. + +Sinjoro Bergwald. + +Jes, 10 spesmiloj, jen la tabelo. Estas tre simpla afero, chiam la duono. + +Viktor. + +Tio estos bona profito por ni, chiam la duono, bonege, mi kalkulos. +(Rigardas sur la tarifon.) + +Julieta. + +Mi prenas la du chambrojn, bonvolu alportigi mian kofron kaj sendi al mi +la servistinon. (Sidighas en seghon alshovitan de Viktor, babilas kun li.) + +Sinjorino Bergwald (al sia edzo). + +Estas iom malfacila afero por mi, esti luigantino, char mi estas el la +familio von Blcher. (Al sinjorino Raten, tre majeste.) Mi sendos mian +servistinon. (Eliras je pordo 3.) + +Sinjoro Bergwald. + +Kaj mi skribos la kontrakton. (Eliras pordo 3.) + + +SCENO V. + + Julieta. Viktor. + +Julieta. + +Kaj nun, sinjoro, mi denove esprimas al vi mian sinceran dankon pro la +peno, kiun al vi kauzis mia embaraso. + +Viktor. + +La plezuro servi tian charman sinjorinon estas sufiche da rekompenco. + +Julieta. + +Kia malfelicho ke sur la lasta stacio mia edzo kaj mi perdis unu la +alian. Mi en la kupeo, li ekstere kun la limonado -- kaj jen la vagonaro +forveturis! + +Viktor. + +La malfelicha edzo! Li kuris, kuris, kuregis, sed la vagonaro +forrapidegis. Li nun estos senkonsola! + +Julieta. + +Tiu kara bonulo! Li havas la plej bonan koron de l' mondo, sed nun certe +li estas kolera pro zorgo rilate al mi. Kion fari en tiu chi fremda urbo +sen vi? + +Viktor. + +Mi havas bonan ideon. Mi legis, ke la policanoj de Dresdeno lernis +Esperanton, ili vin helpos. Jen unu el ili! (De l' fenestro.) Ho, +sinjoro policano, mi petas. (Al Julieta.) Ankau en Parizo la policanoj +nun lernas Esperanton, bona, bonega afero! + +Policano. + +(Oni vidas momenton Berta malfermantan la pordon.) + +Chu vi bezonas mian helpon? + +Viktor. + +Jes, sinjoro. Tiu chi sinjorino perdis sian edzon dum la vojagho, li eble +alvenos per alia vagonaro, bonvolu konduki lin tien chi! + +Policano. + +Sinjorino priskribu al mi la sinjoron. + +Julieta. + +Li estas granda, havas longan barbon, grizan chapelon kun granda verda +stelo. + +Policano. + +Chapelon kun stelo? Bonege, mi lin trovos. (Klinighante eliras.) + +Julieta. + +Nun mi iom shanghos mian vestajhon, mia edzo ja certe baldau venos. + +Viktor. + +Kaj nun mi komencos serchi mian anghelon. Ho, sinjorino, en tiu chi urbo +loghas la plej charma fraulino de la mondo, sed mi ne scias kie, mi serchos +shin. Mi renkontis shin sur balo en Parizo, mi nur konas shian antaunomon +"Elza"! Mi faris tiun longan vojaghon por trovi shin. + +Julieta. + +Vi estas enamighinta? + +Viktor. + +Perfekte! Mi ne lacighos en la serchado! + +Julieta. + +Mi deziras bonan sukceson. Adiau. (Foriras ridetante.) + +Viktor. + +Agrabla sinjorineto, sed tute ne komparebla al mia "Elza"! + + +SCENO VI. + +Sinjoro Bergwald (pordo 3). + +Pardonu sinjoro, mi forgesis ion. Bonvolu pagi la duonon de la luprezo +antaue. + +Viktor. + +Kial vi tion diras al mi? + +Sinjoro Bergwald. + +Kial ne? Chu via edzino havas la monujon? + +Viktor. + +La sinjorino ne estas mia edzino. + +Sinjoro Bergwald. + +Kio do shi estas? + +Viktor. + +Estas mia, mia konatino. + +Sinjoro Bergwald (rigardas en la vortaron). + +Konatino? Kio tio estas? Mi esperas, ke chio estas en bona ordo. + +Elza (eniras tra pordo 1). + +Viktor kaj Elza rekonas unu la alian. + +Viktor. + +Chielo! + +Elza. + +Sinjoro Viktor. (Mallaute.) + +Sinjoro Bergwald. + +Kion vi deziras? + +Elza. + +Pachjo, mi nur forgesis mian tranchilon. + +Viktor. + +Mia anghelo, mia Elza! + +Sinjoro Bergwald. + +Ne perdu tempon, la aliaj chambroj ne estas preta. + +Elza. + +Jes pachjo, sed mi tuj revenos. + +Viktor. + +Mia kara sinjoro, chu vi havas alian chambron haveblan? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, la malgrandan chambron maldekstre. + +Viktor. + +Mi ghin luprenos, tuj luprenos. Jen dek spesmiloj, kara estonta bopatro! +(Donas monon al Sinjoro Bergwald kaj rapide eniras la pordon 4.) + + +SCENO VII. + +Sinjoro Bergwald (rigardas en la vortaron). + +Bopatro? Eble insulto? Ne estas en la vortaro. Sed jen la mono! Bona +ideo skribi sur afishon: Tie chi oni parolas Esperante. + +(Eniras Sinjorino Bergwald kun Berta, kiu brosas boton.) + + +SCENO VIII. + +Sinjorino Bergwald. + +Imagu nur, tiu chi Berta postulas duoblan salajron. + +Sinjoro Bergwald. + +Ne eble. + +Berta. + +Tamen eble. Mi havas duoblon da laboro. (Sonorilo eksonas el la chambro +de Julieta, pordo 2.) + +Sinjoro Bergwald. + +Kuru, kuru rapide, nia loghantino sonorigas. + +Berta. + +Nova sinjorino servota, tion mi ne povas. (Iras en la chambron de +Julieta.) + +Sinjoro Bergwald. + +Mi ludonis la malgrandan chambron al la juna sinjoro por 10 spesmiloj. +Bonege, chu ne? + +Sinjorino Bergwald. + +Mi havos novan silkveston? + +Sinjoro Bergwald. + +Ni vidos, vidos, eble! + +Berta (revenas kun la shuoj de Julieta). + +Nun mi devas purigi alian paron da shuoj! Chu vi donos al mi duoblan +salajron? + +Sinjoro Bergwald. + +Kial vi povas esti tiel malmodesta? + +Berta. + +Mi ne estas malmodesta. Mia kuzo, la policano diras, duobla laboro +meritas duoblan salajron. Chu vi volas ghin doni au ne? + +Sinjoro kaj Sinjorino Bergwald. + +Certe ne! + +Berta. + +Tiam, gesinjoroj, brosu mem la botojn de viaj luantoj, mi ghin ne faros. +Jen la antautuko kaj la broso, mi prenas mian liberecon! Adiau! +(Forkuras.) + + +SCENO IX. + +Sinjorino Bergwald. + +Kion fari nun? Idino de la familio von Blcher ne povas brosi shuojn! + +Sinjoro Bergwald. + +Sed ni ghin devas fari, ni ludonis la chambrojn kun servado. (La sonorilo +de Julieta audighas.) + +Sinjorino Bergwald (demandas che la pordo). + +Kion vi deziras? Kompreneble la sinjorino deziras la shuojn, helpon je la +vestigado poste teon kaj tiel plu! Estas neaudite! + +Sinjoro Bergwald. + +Se vi ne volas helpi la sinjorinon, mi ghin faros. + +Sinjorino Bergwald. + +Ne, ne, vi certe ne devas, mi ghin faros. Ho, miaj praavoj! Se vi scius, +ke idino de la familio von Blcher devas purigi shuojn! (Eniras la +chambron de Julieta.) + +(Sonorigado de la alia flanko.) + +Sinjoro Bergwald (frapas al la pordo de Viktor). + +Li ankau postulas la botojn. Tie ne estas helpo, mi devas, devas fari +ghin. (Prenas la antautukon.) Mi ne estas el la familio von Blcher, sed +tio estas tute kontraua al mia inklino. Tamen -- -- (la sonorilo de la +pordo 3 eksonas). Diablo, jen la sonorilo de la loghejo. Mi devas +malfermi. + + +SCENO X. + +(En tiu chi momento Viktor kaj Elza malfermas la du pordojn 1 kaj 4.) + +Elza. + +Se mi nur scius, chu sinjoro Viktor venis pro mi! + +Viktor. + +Servisto! Servanto! -- Ho chielo, la objekto de mia amo, ne estis fantomo! + +Elza. + +Vi sinjoro, vi loghas en nia domo? + +Viktor. + +Felicha hazardo kondukis min tien chi! + +Elza. + +Mi kredis, ke vi forgesis min! + +Viktor. + +Vin forgesi, neniam, neniam, ho fraulino Elza. + +Elza. + +Kial do vi venis Dresdenon? + +Viktor. + +Por trovi vin, mia adorata! + + +SCENO XI. + +(Revenas Bergwald, la du pordoj brue estas fermataj.) + +Bergwald. + +Diablo! Kia terura trablovo! (Eniras sinjoro Raten. Kolonia uniformo, +tre malghentile.) + +Raten. + +Kial vi forkuris sinjoro? Vi lasis min sur la shtuparo? + +Sinjoro Bergwald. (Brosante boton.) + +Pardonu, mi audis ion tie chi. + +Raten. + +Chu vi estas la shupurigisto de tiu chi gastejo? + +Sinjoro Bergwald. + +Shupurigisto? + +Raten. + +Servisto, lakeo, se vi tion preferas. + +Sinjoro Bergwald. + +Tute ne sinjoro, mi nur faras tion pro komplezemo je miaj loghantoj. +(Frapas al la pordo de Viktor.) Sinjoro, jen viaj botoj. (Viktor iom +malfermas kaj prenas ilin.) Ne sinjoro, mi estas la posedanto de tiu chi +domo. + +Raten. + +Vi do ludonas loghejojn? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, sed mi nun chiujn fordonis. + +Raten. + +Diablo! Kial vi ne forprenis la anoncon: loghejojn! tie chi oni parolas +Esperante? Chu vi opinias, ke mi nur eniris por vidi vian malinteresan +vizaghon? Cetere, kiuj estas viaj luantoj? + +Sinjoro Bergwald. + +Sinjorino kaj sinjoro. + +Raten. + +Kiel? Kia sinjorino kaj sinjoro? + +Sinjoro Bergwald. + +Pardonu, mi estas Dresdena domposedanto, mi ne bezonas respondi viajn +demandojn. Krom tio vi shajnas tre ekscitita! + +Raten. + +Ekscitita, ata, ota! Chielo, malbenite, ate, ote! Mi do devas esti +ekscitita. Mi alvenis per automobilo, char lokomotivo ne estis havebla! +Miaj okuloj estas plenaj de polvo. Donu al mi akvon! + +Sinjoro Bergwald. + +Akvon? + +Raten. + +Certe! Por ellavi la polvon el miaj okuloj. (Vidas la florojn.) Jen, tio +sufichos. (Eljhetas la florojn, lavas al si la okulojn.) + +Sinjoro Bergwald. + +Sinjoro! Vi difektas mian tapishon. + +Raten (sekigante la manojn per la kurteno). + +Tio ne difektos ghin. + +Sinjoro Bergwald. + +Miaj kurtenoj! Ho ve! Mi alportas mantukon. + +Raten. + +Ne necese! (Alshovas seghon.) Sidighu! + +Sinjoro Bergwald. + +Dankon! Mi ne estas laca! + +Raten (ordonema). + +Sidighu! + +Sinjoro Bergwald (mallaute). + +Chu mi alvoku policanon? + +Raten (ankau sidighas, multe pli afable). + +Chu vi estas fraulo au edzo? + +Sinjoro Bergwald. + +Edzo. + +Raten. + +Mi estas kontenta. Vi havos kompaton kun malfelicha edzo kiel mi. + +Sinjoro Bergwald. + +Dio mia! + +Raten. + +Mi vivis dudek jarojn en la kolonioj, fine la hotentotoj min tedis, mi +revenis Europon kaj edzighis kun juna bela hispanino . . . . kaj +nun . . . + +Sinjoro Bergwald. + +Kion li diros al mi? + +Raten. + +Ni estis tiel felichaj! Per Esperanto ni trovis unu la alian, Esperanto +estis la lingvo de nia amo. Mi deziris ghojigi mian edzinon per la vizito +de la kvara kongreso. Kaj nun, kiam en la lasta stacio mi alportis al shi +bulkojn, shi ankau petis limonadon. Mi iras alporti ghin ne rimarkante, ke +la dek minutoj pasis -- jen la vagonaro forveturas kun mia edzino kaj juna +bela danghera Franco. + +Sinjoro Bergwald. + +Danghera Franco? + +Raten. + +Jes, li estis kun ni en la sama kupeo! Ili ne parolis unu vorton kune, +dum la vojagho, sed nun mi vidas la ruzon, ili volis forkuri -- la limonado +nur estis preteksto. Sed mi ilin trovos! Mi ilin mortigos! Mi ilin +polverigos, mi ilin disrompos kiel -- (li ekkaptas la florvazon). + +Sinjoro Bergwald. + +Sinjoro! Estas Saksa porcelano! + +Raten (residighas). + +Sinjoro, al mi diris policano, ke tiaj personoj eniris tiun chi domon, +montru ilin al mi, montru al mi viajn loghantinojn. (Ekstaras kaj pushas +la seghon kontrau la planko.) + +Sinjoro Bergwald. + +Trankvilighu, sinjoro! Vi detruas la domon! + +Raten. + +Montru viajn loghantinojn! + +Sinjoro Bergwald (al si mem). + +Dio mia! Se la juna sinjorino estas la forkurinta edzino! Ni chiuj estus +perditaj! + +Raten (ekstarante kaj renversante sian seghon). + +Vi rifuzas montri al mi vian loghantinon? + + +SCENO XI. + +(Sinjorino Bergwald eniras, pordo 3.) + +Sinjoro Bergwald. + +Jen mia edzino, dank' al Dio, luma ideo! Sinjoro, mia loghantino. + +Raten. + +Kiel, tiu maljunulino? + +Sinjorino Bergwald. + +Maljunulino? Mi? + +Sinjoro Bergwald. + +Diru jes, au ni chiuj estas perditaj! + +Raten. + +Chu vi estas la loghantino de tiuj chi chambroj? + +Sinjoro Bergwald. + +Jes, diru jes! + +Sinjorino Bergwald. + +Je-e-e-e-es. + +Raten. + +Ekvidinte vin, sinjorino, miaj suspektoj koncerne tiu chi domo tute +malaperis. Mi serchos alie, kaj poste mi revenos en la Centralhotelon. +Trovonte ilin mi -- mi -- (kun bruo eliras). + + +SCENO XII. + +Sinjorino Bergwald. + +Ho, kiu estis tiu chi persono? + +Sinjoro Bergwald. + +Kiu li estas? Certe iu sovaghulo, regho de la kanibaloj au iu chefrabisto. +Sed ni ne devas perdi tempon (frapas al la pordo 2). Ho, sinjorino, havu +la bonecon, mi devas tuj paroli kun vi! + + +SCENO XIII. + +(Eniras Julieta.) + +Julieta. + +Kun mi sinjoro? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe sinjorino. Vi estas kulpa de granda embaraso, en kiun vi jhetis +honorindan viron kiel min per via terura edzo. + +Julieta. + +Mia edzo! + +(Elza aperas en la pordo 1 kaj auskultas.) + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, sinjorino. Via edzo, de kiu vi forkuris sub preteksto de bulko +kaj limonado. + +Julieta. + +Mia edzo estis tie chi? Ho, kial vi tion ne al mi diris? + +Sinjoro Bergwald. + +Char li volis mortigi vin kaj la junan francon, la partoprenanton de via +forkurado. + +Elza. + +Kion mi audas! La partoprenanto de shia forkuro! Terure! (Rapide +malaperas.) + +Julieta. + +Forkuro, sinjoro! Kiel vi tion riskas diri! Chielo, en kia terura +situacio mi min trovas! Mia edzo estas tiel jhaluza, li faros ion +malbonan en sia erara opinio! Mi chion al li klarigos, kie li estas? + +Sinjoro Bergwald. + +Li parolis pri la Centralhotelo, la plej proksima angulo. + +Julieta. + +Mi tien iros. Mi nur prenos mian chapelon. (Eniras shian chambron pordo +2.) + + +SCENO XIV. + +Sinjorino Bergwald. + +Ho, kial ni do elmetis la anoncon: Tie chi oni parolas Esperante. El tio +la tuta malfelicho rezultis! + +Sinjoro Bergwald. + +Trankvilighu mia kara, bonvolu nur pretigi kafon kaj teon por niaj +gastoj. + +Sinjorino Bergwald. + +Fantomoj de miaj praavoj! Ne vidu la malhonoron de via malfelicha idino! +(Eliras.) + + +SCENO XV. + +Julieta (revenas el sia chambro kun chapelo). + +La hotelo je la angulo, vi diris sinjoro? + +Sinjoro Bergwald. + +Jes sinjorino, mi ghin al vi montros. (Mallaute.) Estus mortigo se li shin +trovus tie chi! (Laute.) Mi montros, mi montros! -- + +(Bergwald kaj Julieta eliras el pordo 3.) + + +SCENO XVI. + +(Elza el pordo 1, iom poste Viktor el pordo 4.) + +Elza (falinte en apogseghon). + +Chu tio estas ebla! Sinjoro Viktor forkuris kun edzinighita virino! +(Eltiras naztukon.) Terure! + +Viktor. + +Fine ili chiuj foriris! Ho la objekto de mia adorado! Mia kara fraulino -- + +Elza. + +Forlasu min! Foriru de mi, via agado estas malhonesta, perfida. + +Viktor. + +Chielo! Kion do mi faris? + +Elza. + +Mi chion audis, sinjoro. Chu vi povas nei, ke vi alvenis tien chi kun +sinjorino, kun edzinighita sinjorino -- kun kiu vi forkuris? + +Viktor. + +Charma fraulino, mia vorto de honoro: mi shin vidis la unuan fojon hodiau +matene en la vagonaro. (Metas la manon al sia koro.) Je la honoro de +Franco, fraulino, mi amas nur unu sinjorinon en la vasta mondo kaj tiu +estas via charma persono. Mi tion jhuras je tiu chi maneto! + +(Genufleksas antau Elza. Eniras sinjoro Bergwald kun kafopledo.) + + +SCENO XVII. + +Sinjoro Bergwald. + +Hallo! Kio tio estas? + +Elza. + +Chielo, mia patro! + +Viktor. + +La estonta bopatro! + +Sinjoro Bergwald (starigas la pledon sur tablon). + +Klarigu al mi la aferon, sinjoro, kial mi vin trovas en la sintenado de +shuisto je la piedoj de mia filino? + +Viktor. + +Sinjoro, la senmorta Shekspir diras: "Mallongeco estas la animo de l' +sprito". Mi havas la honoron peti la manon de via infano por edzigho. + +Sinjoro Bergwald. + +Chu vi estas freneza? + +Viktor. + +Jes, certe. Mi amas shin kaj shi amas min. + +Sinjoro Bergwald. + +Kiel, post kvin minutoj? Tion mi chesigos! Mi postulas ke vi tuj forlasu +mian domon. + +Viktor. + +Tute ne, sinjoro, mi pagis por unu semajno kaj mi restos. Unue mi havos +mian kafon. (Sidighas apud la tablo.) + +Sinjoro Bergwald. + +Mi -- mi sufokighos pro kolero! Kaj chion kauzis la infera anonco: Tie chi +oni parolas Esperante! + + +SCENO XVIII. + +Raten (pordo 3, kolerege). + +Mi do estis prava! Policano diris al mi ke mia edzino loghas en tiu chi +domo. Mi estas bonkora, trankvila viro, ghis nun mi estis dolcha kiel +shafido, sed nun mia kolero eksplodos -- donu al mi mian edzinon! (Kaptas +Bergwald je la brusto.) + +Sinjoro Bergwald. + +Lasu min, vi krispas mian chemizeton! + +Raten. + +Vi ne volas? Mi mem shin trovos. (Eniras la chambron de Julieta, pordo 2.) + +Sinjoro Bergwald. + +Tio estas tro multe. Mi alvokos policanon! Kial do ili chiuj lernis +Esperanton, se ili nun ne al ni helpos! + +Viktor. + +Bonege, kunvoku la tutan policanaron. + +Raten. (Revenas.) + +Strange, mi rigardis en la shrankon, sub la liton, sed nenie ia sinjorino +Raten. Tamen mi vidis shiajn vestojn kaj chapelojn. (Lautege.) Sinjoro, +kie estas mia edzino? + +Sinjoro Bergwald. + +Shi -- shi -- shi eliris. + +Raten. + +Eliris? Shi do estis tie chi? + + +Sinjoro Bergwald. + +Nu jes, shi estis. Shi jhus iris al la Centralhotelo por trovi vin. + +Raten. + +Mensogulo! Vi denove trompas min. Jen alia chambro, mi supozas, ke shi sin +kashas tie. (Volas eniri la chambron de Viktor.) + +Viktor. + +(Levighas kaj ekstarighas inter Raten kaj pordo 4.) + +Diablo! Neniu eniru en mian propran chambron. + +Raten. + +Fulmo kaj tondro! La malbenita juna fripono. (Kriegante.) Kie estas mia +edzino? + +Viktor. + +Mi ne scias. + +Raten. + +Vi mensogas, vi pagis la kondukiston de la fervojo por ke li forveturu +sen mi. + +Viktor. + +Kia neebla ideo! + +Raten. + +Fripono! Donu al mi mian edzinon. + +Viktor. + +Gardu vin, sinjoro. (Alprenas atakan sintenadon.) + +Sinjoro Bergwald. + +Bona Dio! Se vi volas rompi al vi la kapojn, ne faru ghin super mia nova +tapisho. + +Raten. + +Sinjoro, vi donos al mi tujan kontentigon. Mi neniam vojaghas sen +pistoloj. (Elprenas paron el sia posho, donante unu el ili al Viktor.) + +Viktor. + +Sinjoro, vi estas efektiva bifsteko. + +Raten. + +Sinjoro, post du minutoj vi estos mortigita hundo! + + +SCENO XIX. + +Sinjorino Bergwald poste Julieta. Pordo 3. + +Sinjorino Bergwald. + +Sinjoroj, kion vi faras, kio tio estas? + +Raten. + +(Rigardas el la fenestro.) + +Jen mia edzino kun policano! Ili venas tien chi, kia stranga afero! Mi +min kashos post la kurtenoj kaj nun auskultu: kiu el vi perfidos mian +cheeston tiu ricevos kuglon en la cerbon. + +Sinjoro Bergwald. + +Ho, kial mi skribis: Tie chi oni parolas Esperante! + +Julieta. (Parolante malantauen.) + +Mi dankas vin, sinjoro policano! Sed kion vi havas, kial vi havas tiajn +ektimigitajn mienojn? Chu io okazis dum mia foriro? Chu mia edzo estis tie +chi? Chu iu el vi lin vidis? + +Sinjoro Bergwald. + +Ne! + +Sinjorino Bergwald. + +Ne! + +Viktor. + +Ne! + +Julieta. + +Des pli bone (al Viktor) char se li vin trovus sinjoro, mi ne scias kio +okazus. + +Raten. + +Fulmo kaj tondro, shi timas por tiu bubo. + +Julieta. + +Mia kara edzo estas tiel jhaluza! (Al sinjorino Bergwald.) Se li nur +estis vidinta la afablan manpremon de via edzo kiam mi eniris la +pordon -- + +Sinjoro Bergwald (Tremante.) + +Tute ne, tute ne, mi ne premis al vi la manon. Mi jam sentas la kuglon +inter miaj shultroj! + +Julieta. (Iom mirigita al Viktor.) + +Mi estas certe, ke vi rimarkis la kolerajn rigardojn de mia edzo en la +kupeo, kiam vi hazarde rigardis min. (Viktor forte balancas la kapon.) +Mi efektive kredas, ke li estis jhaluza je vi! Je vi, kiu mortas pro amo +al juna fraulino, kun kiu vi konatighis en Parizo, sur balo. + +Raten. + +Balo? Parizo? (Strechas la kapon el la kurtenoj.) + +Julieta. + +Kaj kiun vi tiel fervore amas, ke vi traveturis tian longan vojon por +retrovi shin. + +Raten. + +Kion shi diras? (Rapidegas antauen, subenshirante la kurtenojn.) Chu tio +estas efektive vera, ke vi amas ian alian? + +Julieta. + +Mia edzo! + +Gesinjoroj Bergwald. + +La kurtenoj! + +Viktor. + +Kion vi volas diri, sinjoro? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, certe, mi ghin scias. La juna fraulino estas mia filino. + +Raten. + +Via filino? Vi neniam diris, ke vi havas filinon! Montru shin, montru al +ni vian filinon! (Elza eniras dum la lastaj vortoj.) + +Sinjoro Bergwald. + +Jen venas mia filino. + +Raten. + +Ah, charma fraulino. Tute malsimila al la gepatroj. Junulino, chu tiu chi +bela fremdulo enamighis je vi? + +Elza. + +(Ruzete rigardante Viktoron.) + +Almenau li tion diras. + +Viktor. + +Kaj li estas sincera! (Al la gepatroj.) Miaj karegaj gesinjoroj, mi +petas, donu al mi la manon de via charma infano, mia patro estas tre +richa: Dubois kaj kompanio, strato San Lazaro en Parizo. + +Raten. + +Dubois kaj kompanio, strato de Lazaro, bone, mi konas la firmon, +ekzistas dua en Afriko. Kia azeno mi estis! (Subite.) Prenu shin, junulo, +shi estas la via! Estu benitaj miaj infanoj! + +Sinjoro Bergwald. + +Pardonu, mi estas la patro. Mi priparolos la aferon kun mia edzino, kaj +se chio estas en bona ordo, mi ne scias, kial ni ne akceptu lin kiel +bofilon? Nova vorto kiun mi lernis! + +Viktor. (Kisas la manon de Elza.) + +Kia felichego! + + +SCENO XX. + +(Berta kaj policano eniras. Berta embarasate klinighas.) + +Sinjorino Bergwald. + +Nu Berta, chu vi revenas? Chu vi nun pensas alie? + +Berta. + +Jes, sinjorino, mia kuzo la policano diras, ke por Esperanto oni devas +ion oferi, Esperanto estas ideala afero! + +Raten. + +Sinjoro policano, vi estas prava! Per esperanto kaj via helpo mi +retrovis mian edzinon! + +Viktor. + +Per Esperanto mi vin trovis! + +Elza. + +Vivu Esperanto! + +Policano. + +Permesu, ankau mi per Esperanto trovis fianchinon! + +Sinjoro Bergwald. + +Kaj mi akiris bofilon! Chu ne estis bone meti en la fenestron: + +Tie chi oni parolas Esperante? + + +(Kurteno.) + + + + +La Renkonto + +Komedieto originale verkita + +de Marie Hankel. + + +PERSONOJ: + + Ruso + Anglino + Francino + Italo + Germano + Kelnero + + +SCENO: + + Restoracio. (Kelnero kun telertuko, aranghas objektojn.) + +Vojaghanto (eniras). + +(Ruso, Polo au alia fremdulo diras en sia nacia lingvo.) + +Shajnas esti la ghusta loko! (Diras la nomon de la tiea restoracio.) Mi +skribis al la firmo Cook pri mia vojagho al Norvegujo. Cook al mi +respondis, ke mi trovos tie chi kunvojaghontojn je tiu chi horo. Nun mi +atendos. (Al kelnero, montrante la karton de la trinkajhoj.) Vinon! +(Eltiras el sia posho rusan au polan gazeton, legas.) + +Anglino (eniras). + +O, I think I am right here. (Nomas la restoracion.) O yes, all right. I +wrote to Cook about a voyage to Denmark, Sweden and Norway. The office +sent me a letter -- o yes, all right! Here I am to find my fellow +travellors. There a gentleman is sitting, perhaps he is one of the +company. I'll ask him. (Rimarkante la kelneron.) Some tea, please. +Courage now, courage! Sir, o please, I want to ask you, if you are one +of the travellors, who are to meet here today? + +Ruso (ruse). + +Mi tre bedauras, mi ne komprenas. + +Anglino. + +Seems to me, the gentleman does not understand english? How is it +possible? That is a great pity, I hoped so to find good company. I am so +sorry. What countryman are you? + +Ruso (ruse). + +Mi bedauras, mi ne komprenas ian anglan vorton. (Germane, iom +shancelighe.) Verstehen Sie vielleicht Deutsch? + +Anglino. + +What did you say? I did not understand you. O it is horrid! I so hoped +to enjoy my journey, now I lose all hope for any pleasure! (La kelnero +aportas teon.) I thank you! But o, no, no! Please hot, hot, hot! + +Kelnero. + +Yes! (Post minuto alportas varmegan lakton.) + +Francino (eniras). + +C'est juste ici, je pense! (Nomas la restoracion.) C'est a, c'est +juste! J'ecrivais l'office de Cook cause d'un voyage Danemark, la +Suede et la Norvge. Je veux voir le monde un peu, je dezire faire des +connaissances agrables. C'est pour a, que j'crivais a Cook. Il +m'crit que je trouverai ici dans le restaurant (nomo) cette heure +bonne socit, des compagnons agrables. (Al la kelnero.) Du chocolat, +s'il vous plait. Voil un monsieur, voici une jeune dame! Ah madame, +ai-je l'honneur de voir une des dames partoprenantes au voyage +Danemark? + +Anglino. + +O I am very sorry, I don't understand you. I can not make out what you +mean. It is a great misfortune, that we are speaking different +languages. (Kelnero alportas chokoladon. Chiuj sidighas apud apartaj tabloj +kun malgajaj mienoj.) + +Italo (eniras). + +Ecco mi arrivato! Devo trovar qui i miei compagni di viaggio, come dice +la lettera di Cook. -- Va bene, vi sono qualque signore e signori. +(Alparolas la tri gesinjorojn unu post la alia, chiu el ili skuas la +kapon.) Scusi, mi chiamo . . . . ., sono venuti qui per trovar i +compagni di viaggio? -- Non capiscono l'italiano? -- Nea anche Lei? -- +Peccato! -- (Al kelnero, kiu neas.) Parli italiano? -- Ma che cosa si +deve fare? Dami un bicchiere di limonada! (Sidighas malesperante.) + +Germano (eniras, esperante). + +Chefkelnero! Glason da biero! (La gastoj chiuj ekstarighas.) + +Ruso. + +Kion mi audas! Esperanto! + +Anglino. + +Kia surprizo! Nia kara lingvo! + +Francino. + +O sinjoro, vi parolas Esperante? + +Italo. + +Fine, fine! Kia felicho! + +Ruso. + +Nun ni povas paroli pri nia afero! + +Anglino. + +Chu vi estas kunvojaghonto? + +Francino. + +Vi estas nia bona anghelo! + +Italo. (Al kelnero alportante la bieron.) + +Kaj vi estas nia angheleto, nun ni ne estos plu mutaj shafoj, ni estos +felichaj homoj. (Al la germano.) Sinjoro, ni dankas vin, ghis nun ni ne +povis kompreni unu la alian. + +Germano. + +Mi tre ghojas, ke mi elparolis la sorchan vorton. Nun ni ja povas sidighi +kune. Sed, karaj amikoj kaj samideanoj, permesu al mi demandon. Kial vi +ne tuj provis nian lingvon? + +Ruso. + +Neniu min ghis nun komprenis. + +Anglino. + +Kiam mi parolis esperante, oni alportis al mi fromaghon. + +Francino. + +Al mi oni alportis mineralakvon. + +Italo. + +Kaj mi, gesinjoroj, estis en granda danghero! Mi parolis esperante, la +homoj miris, paroletis mallaute, faris signon tiel (tushas la frunton) +ili kredis, ke mi estis freneza! Ili volis meti min en sanigejon, en +frenezulejon. Tiam mi jhuris ne plu diri unu esperantan vorton, mi jhuris +silenti pri Esperanto! + +Ruso. + +Mi faris la saman. + +Anglino. + +Ankau mi jhuris. + +Francino. + +Mi same. + +Germano. + +Bone, bone, bonege! Kia malsagha jhuro! Kaj tamen tre kompreneble. Kiom da +malbono ni chiam devis audi pri nia lingvo! Ghi estas utopio, sensencajho, +miksajho, neebleco, morte naskita infano! Nu, feliche la infano vivas kaj +ridas, ghis nun ghi nur ludis, baldau ghi estos matura homo, kiu laboros +kaj plenumos gravajn taskojn. Sed karaj amikoj, permesu alian demandon. +Vi diras, ke vi ne komprenis unu la alian, vi shajnas al mi kleraj, +instruitaj personoj, vi vojaghas en Germanujo, kial do mi petas, vi ne +lernis la germanan lingvon? + +Ruso. + +Por diri la veron, mi ja komprenas kaj parolas la germanan lingvon +sufiche bone. Sed oni min plej ofte ne komprenas, tial mi parolas germane +nevolonte. + +Germano. + +Nu bone! (Al la anglino.) Sed vi sinjorino? Via nacio estas parenca al +la nia, vi estas niaj kuzoj, niaj karaj gekuzoj, vi do amas nian +germanan lingvon? + +Anglino. + +Ho, sinjoro, mi ne scias. Ho jes, mi ghin ne malamas, sed mi tute ne +havis la eblecon lerni ghin. En mia urbeto ne ekzistis germana +instruisto; Esperanton mi lernis el "The whole of Esperanto" de Chefech, +sen instruisto. + +Germano. + +Mi tion komprenas. (Al la Francino.) Sed vi sinjorino, kial vi ne lernis +germanan? + +Francino. + +O, sinjoro, pardonu, mi ne volas ofendi vin, sed germana lingvo -- + +Germano. + +Nu, parolu nur, mi petas. + +Francino. + +La germana lingvo estas terure malfacila. Mi provis lerni ghin. Sed nek +mi nek mia bona instruistino povis elparoli la dikajn vortojn. Kontraue +Esperanto, kiel bele ghi sonas. Sed germanan, pardonu mi ne povis lerni +tiun teruran lingvon! + +Germano. + +Ho ve, kion mi devas audi! (Al la Italo.) Sed vi sinjoro, kian motivon +vi havis por ne lerni la germanan, anglan au francan lingvon? + +Italo. + +Mi ilin lernis, mi lernis kvin lingvojn en mia lernejo. + +Germano. + +Des pli bone! Vi do havis la eblecon de interparolado kun tiuj chi +sinjorinoj? + +Italo. + +Tute ne sinjoro, mi lernis la lingvojn, sed mi ilin ne scias paroli. Mi +forgesis la malmulton kiun mi lernis, mi ne povas diri unu solan frazon +en ia lingvo krom mia patra lingvo. + +Germano. + +Chiam la sama: oni lernas kaj lernas, kaj poste oni ne povas paroli! Tute +alia afero en nia neutrala lingvo. Ni povas paroli, babili, lau korghojo, +vi certe nun havos tre plezuran vojaghon. + +Ruso. + +Mi esperas trovi belajn vidindajhojn por fotografio, (al la Anglino) vi +ankau estas fotografistino, chu ni laboros kune? + +Anglino. + +Certe, certe! Mi vin helpos. Ni suprenrampos la montojn, tramigradas la +valojn, kaj vespere ni rivelos niajn bildojn. + +Francino (al la Italo). + +Chu vi estas artisto, sinjoro? Vi havas kajerujon kaj kolorigilojn, mi +ankau desegnas, mi deziras lerni pentri, mi tre deziras perfektigi min. + +Italo. + +O sinjorino. Mi estas felicha instrui vin! Jes, certe, mi estas +pentristo. Mi sopiras je nordaj pejzaghoj, la shtonegoj, la fjordoj estos +miaj modeloj. + +Francino. + +Ni desegnos kaj pentros kune! + +Germano. + +Mi antaudiras al vi multegan plezuron. Sed ne forgesu min, mi petas, +sendu al mi poshtkartojn. + +Chiuj. + +Jes, certe, nia bonfaranto! + +Germano. + +Via vera bonfaranto estas la Esperanto, estas D-ro Zamenhof. + +Vivu Esperanto, vivu Zamenhof! + +(Kurteno.) + + + + +Notoj de la tekstpreparinto: + +Sube estas listo de preseraroj, kiun mi shanghis: + + Originale Korekte + viro extremement sagha viro extrmement sagha + montras exercises et grand montras exercices et grand + heredanto kaj chiuokazo heredanto kaj chiuokaze + havas la ghojon havas la ghojon + devas resigni la heredajhon devas rezigni la heredajhon + bruon kaj violinon bruon kaj violonon + ludante violinon ludante violonon + muziko je polonesa pasho muziko je poloneza pasho + O jes, all right O yes, all right + vojage to Denmark voyage to Denmark + good kompany good company + I loose all hope I lose all hope + cause d'un vojage cause d'un voyage + Du chokolat Du chocolat + partoprenantes au vojage partoprenantes au voyage + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by +August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ *** + +***** This file should be named 35743-8.txt or 35743-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/5/7/4/35743/ + +Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and +the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned +images of public domain material from the Google Print +project.) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/35743-8.zip b/35743-8.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..dedaa3f --- /dev/null +++ b/35743-8.zip diff --git a/35743-h.zip b/35743-h.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e746e6a --- /dev/null +++ b/35743-h.zip diff --git a/35743-h/35743-h.htm b/35743-h/35743-h.htm new file mode 100644 index 0000000..8ce6535 --- /dev/null +++ b/35743-h/35743-h.htm @@ -0,0 +1,5965 @@ +<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> + +<!DOCTYPE html + PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd" > + +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo"> + <head> + <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=UTF-8" /> + <title> + Tri Unuaktaj Komedioj + </title> + <style type="text/css" xml:space="preserve"> + +body {padding-right: 20%; padding-left: 20%;} +div#titolpagho, div#k1, div#k2, div#k3 {text-align: center; line-height: 2.0; margin: 4em;} +div#autoroj {text-align: left; line-height: 1.0; font-weight:bold; margin: auto; width: 9em; font-size: 130%;} +div#presejoj {text-align: left; line-height: 1.0; margin: auto; max-width: 20em;} +div#enhavo {text-align: center; margin: 4em;} +div.personaro {padding-top: 2em; padding-bottom: 4em; margin: auto; text-align: center;} +ul.personaro {text-align: left; list-style-type: none;} +div.sceno {padding-bottom: 2em;} +h2 {font-size: 2em; word-spacing:1ex; text-align: center;} +h3 {font-size: 1.5em; word-spacing:1ex; text-align: center;} +h4 { font-size: 1em; text-align: center;} +h5 { font-size: 1em; text-align: left;} +hr.mallonge {width: 15%;} +a {text-decoration:none;} +sup {font-variant: normal;} +td {padding: 0 0.3em;} +td.titolo { text-align: left; word-spacing:1ex; margin-left: 1em; text-indent: -1em;} +td.numero {text-align: right; vertical-align: top;} +.mg {font-size: small;} +.c {text-align: center;} +p.s {text-align: center; text-indent: 0em;} +img {text-align: center; padding-top: 1em; padding-bottom: 1em;} +div#tpnotoj {border: dashed 1px; padding: 0.5em; margin: 1.5em 10%;} +.pn {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;} +div.piednoto { + border-style: dashed; + border-width: 1px; + border-color: #000000; + font-size: .8em; + margin: 10px; + padding: 10px;} + +</style> + </head> + <body> +<pre xml:space="preserve"> + +The Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by +August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Tri unuaktaj komedioj + +Author: August von Kotzebue + T. Williams + Marie Hankel + +Release Date: April 1, 2011 [EBook #35743] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ *** + + + + +Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and +the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned +images of public domain material from the Google Print +project.) + + + + + + +</pre> + <div id="titolpagho"> + <h1 style="font-size:230%;word-spacing:1ex;"> + Tri unuaktaj Komedioj + </h1> + <div> + de + </div> + <div id="autoroj"> + <div> + A. v. Kotzebue + </div> + <div> + T. Williams + </div> + <div> + M. Hankel + </div> + </div> + <div style="margin-top: 4em;"> + Ludataj dum la 4<sup>a</sup> Internacia Esperantista Kongreso<br /> en + Dresden, Aŭgusto 1908. + </div> + <hr class="mallonge" /> + <div> + <b>1908</b> + </div> + <div> + <b>Germanujo:</b> Esperanto Verlag Möller & Borel, Berlin S. + </div> + <hr class="mallonge" /> + <div id="presejoj"> + <div> + <b>Anglujo:</b> British Esperanto Association, London. + </div> + <div> + <b>Danujo:</b> Andr.-Fred. Höst & Sön, Kjöbenhavn. + </div> + <div> + <b>Francujo:</b> Hachette et Cie, Paris. + </div> + <div> + <b>Hispanujo:</b> J. Espasa, Barcelona. + </div> + <div> + <b>Italujo:</b> Raffaello Giusti, Livorno. + </div> + <div> + <b>Polujo:</b> M. Arct, Warszawa. + </div> + <div> + <b>Svedujo:</b> Esperanto Förening, Stockholm. + </div> + </div> + </div> + <hr class="mallonge" /> + <div style="text-align: center;"> + Presejo de Möller & Borel G. m. b. H.<br /> Berlin S., + Prinzenstrasse 95. + </div> + <hr class="mallonge" /> + <div id="enhavo"> + <h3> + Enhavo. + </h3> + <table summary="enhavotablo" style="max-width: 30em; margin: auto;"> + <tr> + <th></th> + <th> + Paĝo + </th> + </tr> + <tr> + <td class="titolo"> + <a href="#k1"><b>La malfeliĉuloj.</b></a> Unuakta komedio de + Louis Schneider laŭ A. v. Kotzebue. Esperantigis Leopold Elb<br /> + <span class="mg">(Eduard Bloch, Teatra korespondado No. 88.)</span> + </td> + <td class="numero"> + 1 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="titolo"> + <a href="#k2"><b>Tie ĉi oni parolas Esperante.</b></a> Unuakta + komedio de T. Williams (1859) tradukita kaj aranĝita de M. + Hankel + </td> + <td class="numero"> + 55 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="titolo"> + <a href="#k3"><b>La Renkonto.</b></a> Komedieto originale verkita de + Marie Hankel + </td> + <td class="numero"> + 87 + </td> + </tr> + </table> + </div> + <div id="k1"> + <h2> + La Malfeliĉuloj + </h2> + <h3> + Unuakta komedio de Louis Schneider + </h3> + <div> + laŭ A. v. Kotzebue + </div> + <hr class="mallonge" /> + <div> + Esperantigis Leopold Elb. + </div> + <img src="images/image1.png" width="50" height="63" + alt="[Dekoracia ilustraĵo]" /> + <div class="mg" style="text-align: left;"> + (Eduard Bloch, Teatra Korespondado No. 88.) + </div> + </div> + <div class="personaro" style="max-width: 22em"> + <h4> + PERSONARO: + </h4> + <ul class="personaro"> + <li> + Petro Falk, plantisto el Ameriko. + </li> + <li> + Sinjorino Ĝojo, antaŭe fraŭlino Falk, aktorino + </li> + <li> + Adelgunde Falk, cirkorajdistino + </li> + <li> + Charles Faucon, dancinstruisto + </li> + <li> + Johano Falk, vilaĝlerneja instruisto + </li> + <li> + Franjo Falk, filino de Johano + </li> + <li> + Gustavo Falk, helparbaristo + </li> + <li> + Hipolito Falk + </li> + <li> + Gotfrido Falk + </li> + <li> + Hieronimus Akcipitro, ĵurnalraportisto + </li> + <li> + Mustardo, servisto ĉe Petro Falk + </li> + </ul> + <div class="mg"> + Dresdeno. Nuna tempo. + </div> + <div> + Simpla ĉambro kun unu malantaŭa kaj du flankaj pordoj. + </div> + <hr class="mallonge" /> + </div> + <div class="sceno"> + <span class="pn">3</span> + <h4> + SCENO I. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro Falk (simple vestita, sidas apud tablo fumante pipon). Mustardo + (eniras). + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Jen vi Mustardo, tiel rapidema? Ĉio preta? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Ĉio. Mi ordonis al la pordisto, lasi supreniri ĉiun, kiu + demandos pri Minher van der Kapelen. Jen, en la antaŭĉambro + dudek seĝoj kaj du kanapoj. Jen <span class="mg">(montras la + flankan ĉambron)</span>, bona matenmanĝo: kaviaro, ŝinko, + omarsalato – nur delikataĵoj. Ĉokoladon por la + sinjorinoj, bonegajn vinojn por la sinjoroj, eĉ cigarojn mi tien + metigis – se iu ŝatus fumadon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Bonege! Ĉio estas prizorgita! Ĉu vi ne estas iom scivola, kial + vi faris tiom da preparoj? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Certe, treege scivolega – sed kion mi gajnus per demandado? Mi ja + konas vin de tridek jaroj kaj mi scias, ke vi neniam parolas pli ol + nepre estas necese. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Prava vi estas, sed ankaŭ neprava, laŭ vidpunkto. En miaj + amerikaj plantejoj, ĉirkaŭita de nigra servistaro, kiel ĉefo + de granda komerca <span class="pn">4</span> negoco, mi havis motivon por + ŝpari parolojn. Tie vi estis mia servisto, sed de kiam mi revenis Eŭropon, + vi estas mia amiko, kaj, laŭ mia opinio, vi ankoraŭ ne havis + okazon por plendi, ke mi ne konfidis al vi. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Efektive – tial mi ja ne komprenas, kial vi atendas hodiaŭ + tiom da homoj? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Miajn heredontojn! + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Dio min gardu! Kiel vi min ektimigis! Ĉu eble vi intencas morti? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi jam mortis. Jen <span class="mg">(donas al li gazeton)</span> legu la + noton kun la ruĝa substreko. + </p> + <p class="s"> + Mustardo <span class="mg">(legante)</span>. + </p> + <p> + “El la Hago, la 15<sup>an</sup> de Junio.” <span class="mg">(Parolas.)</span> + Tio ja estas malnova gazeto. <span class="mg">(Legas.)</span> “Antaŭ + kelkaj semajnoj tie ĉi mortis la riĉa amerika plantisto Petro + Falk.” Kio do? Nu, jen, bona ekzemplo kiamaniere la ĵurnalistoj + mensogas! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi ne pretendas, ke ili neniam mensogas, tiun ĉi fojon tamen ili ne + mensogis, sed ili nur tion raportis, kion mi mem al ili sendis. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Sed vi ja ne estas mortinta! + </p> + <span class="pn">5</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Eĉ morteginta, absolute mortinta! Tuj vi ekvidos, kial. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Nu tion iu alia komprenu! <span class="mg">(Legas.)</span> “Petro + Falk, mortante havis nek edzinon nek infanon, sed nekalkuleblan riĉaĵon, + aŭ je kontanta mono aŭ en bone rentumaj plantejoj. Lia + patrolando estis Saksujo, kie laŭdire multnombra parencaro lia + ankoraŭ ekzistas.” – Ĉu tio estas vera? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Certe. + </p> + <p class="s"> + Mustardo <span class="mg">(legas)</span>. + </p> + <p> + “En lia testamento li faris heredonton de la tuto tiun el la + parencoj, kiu pruvos ke li estas la plej malfeliĉa, kaj la + plenumanto de la testamento, Minher van der Kapelen, fiksis templimon je + la 18<sup>a</sup> de Aŭgusto, kiam li estos en Dresdeno kaj persone + ekzamenos la pretendojn de ĉiu el la parencaro de la mortinto.” + Tio ja estas hodiaŭ! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Estas hodiaŭ. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Ho, nun mi komprenas. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kion? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Okazos nun kvazaŭ familia festeno. Sed, ĉu vi konas viajn + parencojn? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ne unu el ili. Mi ja iris Amerikon kiel dekkvarjara knabo. + </p> + <span class="pn">6</span> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Ĉu estas multe da ili? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kredeble, ĉar riĉulo ĉiam havas multajn parencojn. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Nu ili ja larĝe malfermos la okulojn, ekvidante la mortintan kuzon, + kiu kontente fumas pipon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Provizore ili konatiĝos kun mi nur, kvazaŭ mi estus Minher van + der Kapelen, plenumanto de la testamento. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Bone. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mallonge: Sola mi ja vivis dum duona jarcento, tio nun komencas fariĝi + iom enuiga. Mi multe klopodis, kaj ofte mi demandis min, por kiu. Tion + mi almenaŭ deziras scii, antaŭ mia morto. Mian havon mi volas + lasi al la plej inda el miaj parencoj, t. e. al la plej malfeliĉa. + Alie jen alvenus ia sentaŭgulo, okaze pli proksima, heredus mian + havon, kaj mokus min eĉ kuŝantan en tombo. Ne, jam nun mi + volas elekti tiun el miaj parencoj, kiu iam fermu miajn okulojn. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Sed, se ĉiuj estas feliĉaj? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉiuj feliĉaj? Ĉu vi ne scias, ke feliĉuloj estas + tiel same maloftaj, kiel virtuloj? + </p> + <span class="pn">7</span> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Eble unu aliĝas al la alia. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ne ĉiam! Sed aŭskultu! Iu eniris la antaŭĉambron. Se + tiu estas unu el miaj parencoj, enlasu lin, kaj se venas ceteraj, parolu + kun ili, ĝis kiam mi aŭdigos la sonorileton, tiam enlasu + alian, sed ĉiam nur po unu, komprenite? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Fidu al mi! <span class="mg">(Eliras el la malantaŭa pordo.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO II. + </h4> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(sola)</span>. + </p> + <p> + Nun, maljuna Petro Falk, montru kian konon pri homoj vi akiris dum + kvindek jaroj. Okazos ja strangaj pretendoj kaj seniluziiĝoj, sed + mi profunde enrigardos en homajn korojn, ĉar ofte hered-aferoj + malkaŝas la veran senton kaj karakteron de la homoj. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO III. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro Falk. Gotfrido Falk (eniras el la malantaŭa pordo, iomete + ebria). + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Sinjoro, la lakeo al mi diris, ke mi trovos matenmanĝon en tiu + ĉi aŭ en la apuda ĉambro. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kun kiu mi havas la honoron paroli? + </p> + <span class="pn">8</span> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Ĉi tie mi ne vidas matenmanĝon, do mi supozas, ke en tiu + ĉambro – <span class="mg">(montras la apudan ĉambron)</span>. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi mem kondukos vin tien, kiam mi scios . . ? + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Kredeble Minher van der Kapelen? Mi supozas tion sekve de via tuta + eksteraĵo. Mi estas la heredanto de la maljuna Falk, de tiu amerika + riĉegulo, lia nepridubebla heredanto. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vere? Tiam vi devus esti la plej malfeliĉa el liaj + parencoj, kiel vi tion volas pruvi? + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Minher van der Kapelen, oni estas tre malfeliĉa kun neniam + satigebla soifo, kiel la mia. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, ŝajnas al mi, ke hodiaŭ vi jam iom satigis ĝin. + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Malprave! Mi ja iomete provis, sed la plena satigado de mia soifo estas + ekster la limoj de ebleco, kaj ĵus pro tio mi deziregas tiun ripete + cititan matenmanĝon – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tamen mi petas, havu paciencon, nur por kelkaj minutoj, por ke mi antaŭe + eksciu, kiugrade vi estas parenco de la mortinta sinjoro Falk. + </p> + <span class="pn">9</span> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p id="err03"> + Mi ne precize scias. – Lia nomo estas Falk, ankaŭ la mia + estas Falk; li posedis monon; mi tian specialaĵon nur periode + posedas, mi do estas lia nerefutebla heredanto kaj ĉiuokaze mi + estas plensenca. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Se vi ne havas alian pruvon de parenceco! + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Mian grandegan soifon, – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Eĉ tio kredeble ne estos akceptata kiel pruvo. Ĉu vi do estas + el Saksujo? + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Ne, el Hanovero! – Sed ni priparolu tion ĉe la jam citita + matenmanĝo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi bedaŭras! Nur tiam, kiam mi konvinkiĝos, ke ia pruvita + rajto pri pretendo – + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Permesu, sinjoro. Ĉu mia nomo ne estas Gotfrido Falk, + nepridisputeble Falk. – Mia patro ofte rakontis al mi, ke li havis + fraton, ĉu tiu cirkonstanco ne supozigas, ke mi eble estas la nevo + de la Amerikano, tiom pli, ke tiu frato ankaŭ estis nomata Petro, + kaj la antikva legendo pri Petro en la fremdlando eble – – + – + </p> + <span class="pn">10</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sufiĉas, sinjoro! Mi ja nun vidas, kun kiu mi havas aferon, kaj, se + vi ne povas alporti ian pruvon – – + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Ni intertempe transiru al tiu ofte citita matenmanĝo, ĉar vi + ne povas imagi, kiel terure neplezura interparolado pligrandigas mian + soifon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ne estas mia kulpo, ke tiu ĉi konversacio ŝajnas al vi + neplezura. + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Mi ja ne riproĉas vin, mi konas mian fatalon! – Heredi? + – Neeble! – Nekredeble ke mi ia foje faru lotgajnon? Tute + neverŝajne! Tia estas mia sorto! Mi estus bonega viro, se mi havus + monon. – Kredu ĝin, mi petas, mia kara plenumanto de + testamento. – Mi ja ne povas havi monon, ĉar mia soifo estas + multe tro granda. – Ĉu vi plene komprenas tion? ĉu vi + komencas kompati mian malfeliĉon? Jen, mi nature estas talentplena + viro, mi multon lernis, kaj kion mi ekkaptas, tio al mi sukcesas: + muziko, pentrado, literaturo, sed tio, kion oni nomas orda vivo, estas + kontraŭ mia naturo. Ĉio, kion vi povas diri al mi: “domaĝe + pro viaj kapablecoj, laboru, tiam vi prosperos” – tion mi ja + ankaŭ diras al mi mem, kiam mi ne havas monon. Sed kiam mi havas + monon, ĉiuj prudentaj frazoj foriĝas kaj komenciĝas gaja + vivado. – La maljuna Falk vere nenie povus meti sian monon pli + bone ol ĉe mi. + </p> + <span class="pn">11</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉe ni en Holando oni transsendus tian homon, kia vi estas, en la + koloniojn, tie oni lernas laboradon. + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Ankaŭ tiu ĉi frazo estas konata al mi, sed same tiel senefika + kiel la ceteraj. – Mi ne estas malbonulo, mi ne havas malbonajn + emojn, sed mi havas soifon – mi povas labori, sed tio ne amuzas + min. Tiel estas, tia estas la afero! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kiel oni povas paroli tiel prudente, kaj tamen esti ebria jam frumatene? + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Mi ne estas ebria, sinjoro, nur gaja, nur ekscitita, tion vi ne + komprenas. Entute, mi neniam ebriiĝas – almenaŭ laŭ + tio, kiel mi komprenas la ebriecon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Dio helpu min. + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Nu mi pensas, ke ni plej bone iru al manĝo. Eĉ se mi nenion + heredus, ne ekzistas ia sufiĉa kaŭzo por malgastemeco, tiom + pli ke mi supozas, ke tiu matenmanĝo estos pagata el la hereda + monsumo. Vi certe ne estos tiel bonkore stulta por pagi vian oficon el + via propra monujo. Jen la diferenco, minher, mi estas tia malsaĝulo, + ke mi pagas festenojn el mia poŝo tiel longe kiel ĝi enhavas + ion. Matenmanĝoj estas mia malfeliĉo, precipe se ili iom longe + daŭradas. + </p> + <span class="pn">12</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kia strangulo vi estas! Tamen pli agrabla ol vi ŝajnis al mi + komence. Preskaŭ mi volus provi – – – + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Min plibonigi? Min igi prudenta? Jam multaj provis, sed mi povas certigi + vin, ke tio estus tute sensukcesa penado, tial mi pensas, ke ni ĉesu + tiun ĉi dialogon kaj iru manĝi – – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi estas prava! Vi ja estas ne plibonigebla. + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Ĉu vi ne venos kun mi? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi bedaŭras, mi atendas ankoraŭ aliajn heredontojn. + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Domaĝe, mi ne amas manĝi sola. Kiam mi estas sola, mi fariĝas + pensema kaj ĉagrena pri mia malorda vivado. En societo mi sentas, + ke la aliaj ne estas pli bonaj ol mi, tio redonas al mi moralan forton. + Venu baldaŭ! <span class="mg">(Kantas.)</span> Ĝuu la vivon . . . . . + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tiu ĉi malfeliĉulo almenaŭ ne intencas trompi min! Jen + vanta vivo, neniam li pliboniĝos. <span class="mg">(Sonorigas.)</span> + </p> + <span class="pn">13</span> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO IV. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro Falk. Hipolito Falk. + </p> + <p class="s"> + Hipolito<br /> <span class="mg">(tre afable kaj komplezeme).</span> + </p> + <p> + Sinjoro, mi estas tre malfeliĉa! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tion vi diras kun tiel gaja mieno, ke vere estas necesa via propra + certigo por kredigi ĝin. + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + La ŝajno trompas. La ekstera formo estas gaja, la vera aganta forto + de mia personeco, la akiraĵo de mia morala konscienco estas + nefortika, neanima, “dispecigita”! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Dispecigita? Kompatinde! Kiun mi havas la honoron vidi? + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Hipolito Falk. Ĝis antaŭ kelkaj semajnoj la plej feliĉa + viro, la plej senzorga, lokita en la plej alta socia pozicio, nun, kiel + mi jam diris – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Dispecigita! Bone! Sed kiajn pretendojn ĉi tiu dispecigiteco donas + al vi por la heredo de mia mortinta amiko? + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + La malplej dubindajn. Mi estas el Saksujo, nomata Falk kaj malfeliĉa. + </p> + <span class="pn">14</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kaj el kio konsistas tiu malfeliĉo? + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + El artikolo de la Berlina ĵurnalo de la kvina de Januaro. Por tion + komprenigi mi devas fari al vi priskribadon de mia antaŭa stato. Vi + ja scias, en kia embaraso estas ĉiu familio de kortega aŭ + sekreta konsilano pro daŭremaj dancantaj gastoj ĉe siaj festoj + kaj vesperaj aranĝoj. Vi ankaŭ scias, kiel malagrable estas + por mastrinoj havi dektri personojn je tablo. – Vi certe scias, + kun kiaj klopodoj la necesaj kantistoj estas akireblaj okaze de jubileo + aŭ festa tagmanĝo. Jen, sinjoro, tia mi estis! Mi estis la + “dekkvara”, se ie kunmanĝis dektri, – mi + dancadis, kaj tie zorgis pri dancistoj, kie edzinigeblaj filinoj estis + provizotaj – mi kantadis kiel dua tenoristo aŭ unua basisto, + kie ajn oni festmanĝis. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tio ja ŝajnas al mi tute amuziga vivado kaj tamen vi estas + dispecigita? + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Ekstreme! – Ĵurnalartikolo ruinigis min. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tio jam okazis al multaj. Sed mi tamen ne komprenas – + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + La ĵurnalo enhavis noton, ke iu vivas en Parizo, kiu faras metion + kiel “dekkvarulo”. + </p> + <span class="pn">15</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Dekkvarulo? Kio tio estas? + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Tio ankaŭ estas tia viro, kiu ebligas tagmanĝojn de dektri + personoj, el kiuj neniu deziras morti. Tiu viro do estas mia rivalo, mia + konkuranto, nur kun la diferenco, ke li akceptis kontantan pagon. Fi! Mi + ĝin faras senpage, nur por la manĝaĵo. Oni ridis pri la + dekkvarulo en Parizo, sed oni hontis plue inviti min, la dekkvarulon en + Dresdeno. Ili preferas ŝpari la dektrian por eviti la dekkvaran. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, nu! Vi do efektive ne plu ekzistas? + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Ne, mi ne ekzistas! Malesperante pro la neokupitaj vesperoj mi fariĝis + aplaŭdisto. – Mi ĝis nun neniel estis teatroamanto, + ĉar tie oni ne vespermanĝas kaj la konfitejo ne bezonas + dekkvarulon. Nun mi devas ĉiuvespere iri tien, mi devas aplaŭdadi + eĉ kiam mi ne amuziĝas. Tio estas tre maldolĉa, sinjoro! + Kaj vi ne povas imagi, kiom tio lacigas pulmon kaj manojn. Kie aliaj + amuziĝas, tie mi devas labori ĝis ŝvitado. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi do ne farus ĝin. + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Facile dirita! Kie do mi pasigus la vesperojn? En societo mi devas esti. + En teatro estas varme; bona lumigado; delikataj manieroj; <span + class="pn">16</span> krom tio oni povas partopreni en la diskutado la + sekvantan matenon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Laŭ ĉio de vi dirita, mi ekkonis unu el tiuj enigmaj personoj + troveblaj nur en urbego. + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + La tuta enigmo estas, ke mi ne havas monon, ke mi partoprenas en ĉiu + plezuro, kaj ke ĉie mi estas afable akceptata. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi havas nenion kaj partoprenas en ĉio, bonvolu klarigi. + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Tre simple. Kiel mi plenigas la vesperojn mi jam rakontis. Je tagmanĝo + mi ĉiam lasas min regali, ĉiu hotelmastro ŝatas min, + ĉar mi amuzas la gastojn kaj incitas al trinkado. Restas nur la + matenmanĝo, por tiu mi ankaŭ estas ĉiam preparita. Ĉiun + tagon okazas almenaŭ unu enterigo kun la granda pompo, mi almetas + la nigran veŝton, la krepon ĉirkaŭ mian cilindron kaj + nigrajn gantojn. <span class="mg">(Faras ĉion, kion li diras.)</span> + Jen mi aperas kiel longjara amiko de l’ mortinto, trinkas ĉokoladon + kaj madejran vinon, mi enŝovas min en kaleŝon kiel malnova + konato de l’ enterigota, faras samtempe novajn rilatojn kaj ĝuas + agrablan veturadon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi aŭskultas kaj admiras. Feliĉe ankaŭ mi jam zorgis pri + matenmanĝo. + </p> + <span class="pn">17</span> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Eĉ se ne, mi instigus vin, tion fari. Estu kompleza, lasu min + heredi. Vere mi estas nedanĝera homo, kontenta je malmulto, mi + vivas tiel kviete kaj simple. + </p> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(ridetante)</span>. + </p> + <p> + Vi ja vidos. Bonvolu eniri en tiun ĉambron. Tie vi trovos + kunheredanton kaj matenmanĝon. + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Permesu, ke antaŭe mi aranĝas mian tualeton. La krepo restas, + ĉar mi funebras pro mortinta parenco. Por la matenmanĝo + blankan kravaton, por la kunheredantoj multkoloran veŝton kaj por + deca eksteraĵo helajn gantojn <span class="mg">(aranĝas sian + tualeton laŭ diro)</span>. Jen! Preta! Mi tre ĝojas konatiĝi + persone kun viro, kies famo alportis jam tiom da bono. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Neeble! + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Tio ne malhelpas; estas ĝentila frazo, agrabla al ĉiu. Gardu + min en favora memoro, kaj disponu pri mi ĉe ĉiu okazontaĵo, + kie oni havas varmajn manĝaĵojn. <span class="mg">(For, en la + ĉambron flanken.)</span> + </p> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(sola)</span>. + </p> + <p> + Pli kaj pli amuzige! Mi ja estis preparita por iu ajn strangaĵo, + sed la personoj iom superas miajn atendojn. <span class="mg">(Sonorigas.)</span> + </p> + <span class="pn">18</span> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO V. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro, Franjo Falk (kun timema riverenco envenante). + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vi ne volas alproksimiĝi, mia bela infano? + </p> + <p class="c mg"> + (Franjo faras kelkajn paŝojn.) + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kia estas via nomo? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Franjo Falk. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vi estas malfeliĉa? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Mi estas filino de brava vilaĝa instruisto. Mia patro, Johano Falk + estas tre malriĉa, mia patrino jam de longe mortis. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu via patro sendis vin? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ho ne, li nenion scias pri mia veno. Vidinte lian troan penadon por + subteni lian multnombran familion, mi serĉis oficon tie ĉi en + Dresdeno, kie mi trovis lokon kiel guvernistino. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, tio estas malfeliĉo por via patro, sed ne por vi. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Vere, sed mi – + </p> + <span class="pn">19</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sed vi? Kian kaŭzon havas via malfeliĉo? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Pli ol unu! Tio estas, mi havas kuzon – kiu – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kuzo, kiu estas malfeliĉa? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ho, bedaŭrinde li estas malfeliĉa, ĉar li amas min, amas + min tiel kore. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, en tio mi ankaŭ ne vidas malfeliĉon, kaj se vi lin amas + same, tio lin ne kvalifikus kiel heredonton. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ĉu vi opinias? Ho, vi estas tre afabla. Mi lin ja amas, ĉar li + estas tiel honesta kaj brava knabo! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, kunedziĝu do, en la nomo de Dio. Tio estos pli bone ol heredi. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Certe estas pli bone. Sed ambaŭ ni estas malriĉaj, li estas + juna, sen ofico, per kio ni gajnos nian porvivon? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi devas labori, kiel la maljuna Falk ankaŭ laboradis dum sia tuta + vivo. + </p> + <span class="pn">20</span> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Volontege, kara sinjoro, sed kiel fari sen okazo? Li ellernis la ĉasmetion. + Ho, se vi havigus al li oficon kiel arbaristo! Por mi vi ne bezonus + zorgi. Mi konas perfekte la terkulturadon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tio estas meditinda. Sed, ĉu vi ne povas ŝpari iom da via + salajro? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ne, mi ne povas. Mia patro ja estas malriĉa, tial mia devo estas, + sendi al li ĉiun ŝparitan groŝon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vere, via devo? Nu, knabino, tio alportos benon al vi. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Tio jam alportis benon al mi, ĉar la amo de mia patro kaj de mia + Gustavo estas miaj solaj riĉaĵoj. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Lia nomo do estas Gustavo? – Beleta nomo por arbaristo. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ho, ankaŭ por supera arbaristo, ĉar tio li certe iam fariĝos. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Eble, se la supera arbarista estraro havas prudenton! – Vi certe + ofte interŝanĝas leteretojn? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Leteretojn? Kion vi volas diri? + </p> + <span class="pn">21</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, karesemajn amleteretojn. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Fi, tio ne estus deca! Ni ne bezonas amĵuradojn. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, nu! Ne ekkoleru pro tio! Ĉu vi estas tiel certaj unu pri la + alia? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Kompreneble. Estas nun unu jaro, du monatoj kaj dekunu tagoj, de kiam mi + ne vidis lin. + </p> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(ridetante)</span>. + </p> + <p> + Kaj kiom da horoj? + </p> + <p class="s"> + Franjo <span class="mg">(serioze kaj fervore)</span>. + </p> + <p> + Sep. Sed tamen mi scias, ke mia Gustavo restos fidela ĝis morto. + Kiam mi foriris de mia hejmo, ni kune ploris meze de la fabopalisoj en + la ĝardeno kaj tiam <span class="mg">(kun okuloj mallevitaj)</span> + mi eĉ donis al li kison. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tute prave. Nun, mia infano, iru intertempe en tiun ĉi ĉambron. + <span class="mg">(Montras sian kabineton.)</span> Poste ni daŭrigu + nian babiladon. + </p> + <p class="s"> + Franjo <span class="mg">(afable)</span>. + </p> + <p> + Pri mia Gustavo? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kompreneble! Pri la estonta supera arbaristo! Por la tiea societo, <span + class="mg">(montras la flankan ĉambron)</span> vi do ŝajnas + tro delikata. + </p> + <span class="pn">22</span> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Kiom da tempo la afero pri la titolo “superarbaristo” + kredeble daŭros? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, eble nur tridek mallongajn jarojn. + </p> + <p class="s"> + Franjo <span class="mg">(ektimante)</span>. + </p> + <p> + Ho, Dio mia! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tio estas, en la plej favoraj cirkonstancoj. Sed kiu scias? La maljuna + Falk posedis ankaŭ vastajn arbarojn, tial mi eble havigos al + Gustavo ion similan jam en tri jaroj. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ho, sinjoro – mi volonte – kiun aĝon vi havas? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi estas sesdekulo. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Bone, mi volonte kisus vin pro tio. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu tion mi povas honeste akcepti <span class="mg">(kisas ŝin)</span>. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Vi ĝin do ne malbone akceptis? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tute ne! Mi jam antaŭvidas, la sinjoro arbaristo rapide progresos. + </p> + <span class="pn">23</span> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Sed nun mi ja ne plu estas malfeliĉa, havante la esperon geedziĝi? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + St, st! Tion ne aŭdu la plenumanto de l’ testamento! Iru + tien! <span class="mg">(Franjo for.)</span> + </p> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(sola)</span>. + </p> + <p> + Laŭ mia opinio, ŝi resignus la tutan heredaĵon, kondiĉe, + ke ŝi povu paroli la tutan tagon pri sia Gustavo. – Nun la + afero komencas pliboniĝi, tian karulinon mi volonte havus en mia + proksimeco. <span class="mg">(Sonorigas.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO VI. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro. Charles Faucon. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p lang="fr"> + Ai-je l’honneur de parler à Monsieur van der Kapelle, plénipotentiaire + – de – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mia nomo estas van der Kapelen. Kian deziron vi havas, sinjoro? + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p lang="fr"> + Le grand héritage, Monseigneur, de feu Monsieur Falk. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Laŭ mia kono la parencaro de la mortinto vivis nur en Germanujo, + kaj vi ŝajnas esti Franco. + </p> + <span class="pn">24</span> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + <span lang="fr">C’est à dire, non! Monseigneur!</span> Mi + estas de germana “origine” kaj tio ja estis la komenco de + mia malfeliĉo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kial do? + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p id="err01"> + Je vous le dirai. Mia patro, Karlo Falk el Zwickaŭ mortis, kiam mi + ankoraŭ estis tute malgranda infaneto. Mia zorganto lokis min en la + danclernejon de granda opero, ĉar mi estis tre beleta, véritable + amour. Mi montris grand talent por mia profesio, kaj oni sendis min + à Paris, kiam mi nur estis dekunujara, ĉar mi havis grand + talent kaj mi estis véritable amour. Tio estis très bien! La + directeur de spectacles estis saĝa viro, li al mi diris: Monsieur, + se vi volas havi engagement kiel premier danseur, vi ne povas nomiĝi + Karlo Falk. Via nomo estu francigata, ĉar oni ne kredos en granda + opero, ke Germano povas esti premier danseur. Iru domen kaj pripensu, + kiun nomon vi alprenos sur la afiŝo. J’y pense, kaj mi + trovas, ke monsieur le directeur estas viro extrêmement saĝa, + mi diras, mi nomiĝos Faucon, Charles Faucon, kaj mi diros al neniu, + ke mi estas Germano. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, bone. Eble vi estis prava! Profeto malmulte valoras en sia patrujo. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + N’est ce pas! Ah, monsieur, estas malfeliĉa afero, kiam oni + amas sian patrujon kaj estas bona patrioto, kaj oni devas paroli france + por ke <span class="pn">25</span> oni ricevu pagon. O Monsieur, certe + tio estas granda malfeliĉo. Mi tian longan tempon ŝajnigis + malbonan germanan parolmanieron, ke nun jam mi ne povas paroli alie. + Estas alia afero, de kiam ni havas Esperanton, nian neŭtralan + lingvon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kaj pluan malfeliĉon vi ne havas, pri kiu vi plendas? + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Ah, Monseigneur! Dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni + povas havi chagrin. Ah, Monseigneur! Se mi ne havus pluan malfeliĉon! + Sed rigardu mian kapon, mi havas grizan kapon, rigardu mian talion, mi + estas iomete grasa, quelque peu ventru, preskaŭ dikulo. Grasa + dancmajstro kun griza kapo estas tre malfeliĉa viro, se li havas 9 + malgrandajn gefilojn, kiuj volas manĝi kaj se li havas ambition kaj + amon al sia arto. Ah, Monseigneur, estas tre malfeliĉa afero, kiam + oni devas forlasi sian arton kaj ne ĝustatempe faris kontrakton por + la tuta vivo. Infaneto volas manger kaj por maljunulo leçon de + danse fariĝas tre teda. Mi devas montri la danse de polka kaj mi + pensas en mia koro, kiel hejme atendas min kara infano, ĉar ĝi + estas tre malsata. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Certe, tio estas tre maldolĉa. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Oh, Monseigneur, dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni + povas havi chagrin saltante en l’air. Kaj mi havas multe da <span + class="pn">26</span> chagrin. Kiam mi fariĝis ventru, kun un peu de + ventre, monsieur le journaliste skribis en sia gazeto: “Estus + tempo, ke tiu ĉi grasa sinjoro Faucon fine liberigu nin de sia + dancado.” Tio estis malagrabla, sed mi ne volis vidigi mian + chagrin. Kiam mi venis domen, mia plej maljuna infano legis la gazeton, + ĝi iras al panjo, al mia kara edzino kaj diras: “Paĉjo + estas dika, kaj li devas liberigi de si la publikon!” O + Monseigneur, estas maldolĉa afero, kiam la propra infano, kiun oni + amas kaj bone edukis, legas tion pri sia patro! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi igis min ĵeti terurigan rigardon malantaŭ la kulisojn. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Ah, Monseigneur, de antaŭe la arto havas tre beletan mienon, sed + kiam oni rigardas derrière les coulisses, jen chagrin, multa + chagrin. La gazeto al mi perdigis situacion, ĵus kiam mi volis fari + kontrakton por la tuta vivo, monsieur le journaliste skribis, ke oni ne + plu volas vidi min, kaj la junuloj en la parterre siblis. Nun oni ne + volis min engager kaj mi devas prilabori kiel dancinstruisto de + malgrandaj knabinoj kaj malsaĝaj bubetoj, kiuj min mokridas, kiam + mi montras al ili un Chassé, jeté, assemblé. Voyez, + Monseigneur, tiel, Chassé, jeté, assemblé. <span + class="mg">(Dancas.)</span> + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi devas konfesi, sinjoro, estas strangaĵo, vidi tiel maljunan + viron danci. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p id="err02"> + Sed kiam tiel maljuna viro malsatas, tio ja ne estas strangaĵo. Mi + faras un tour de polka <span class="pn">27</span> kaj scias, ke mi iĝas + ridinda. Mi montras exercices et grand battement, kaj dume havas + chagrin, ke mi ne lernis alian profesion. Mi dancas mazurkon kaj miaj + maljunaj piedoj doloras, mi malfacile spiras kaj fininte la leçon, + mi estas tiel laca, tiel fatigué, ke mia bona edzino ploras, kiam + mi revenas hejmen. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, kvankam vi ne estos ĉefheredonto, tamen vi estos prizorgata. Vi + povos edukadi viajn gefilojn kaj ne plu bezonos danci mem. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Ah, Monseigneur, vous me rendez la vie! Kiam mi ne plu bezonas doni leçons + de danse, mi estos tre feliĉa viro. Tiam mi ree fariĝos gaja, + kiel mi estis comme jeune homme, tiam mi dancos nur por mia amusement, + tiam mi faros un entrechat por mia plezuro. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Iru do en tiun ĉambron kaj amuziĝu ĉe matenmanĝo kun + la aliaj sinjoroj. Ĉiuokaze mi esperas, ke mi povos fari ion por + vi. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Merci, Monseigneur, merci. Mi rekomendas min al vi kun la plej granda + reconnaissance. Voyez le grand compliment d’adieu! <span class="mg">(Profunde + salutfleksiĝas.)</span> Voyez le petit compliment! <span class="mg">(Kliniĝas + malpli solene)</span> Et voyez le compliment amical et reconnaissant. + <span class="mg">(Tiel kliniĝas.)</span> Ah, Monseigneur, mi estas + feliĉa homo. <span class="mg">(Eliras en la flankan ĉambron.)</span> + </p> + <span class="pn">28</span> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(sola)</span>. + </p> + <p> + Granda Dio! La maljunulo efektive estas malfeliĉa! Mi do neniam + pensis, vidante komedion aŭ baleton, ke ankaŭ tiuj personoj + sentus ĉagrenon! Hm, hm! Nu, lia edzino ne ploru plu, ĉar li + revenas hejmen tro laca. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO VII. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro. Hieronimo Akcipitro. + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Ĉu mi havas la honoron paroli kun sinjoro van der Kapelen, kiu + fiksis la hodiaŭan templimon por la Falka heredo? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mia nomo estas van der Kapelen. Ĉu ankaŭ vi venas pro tiu + celo? Ĉu vi apartenas al la familio? + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Permesu al mi kelkajn demandojn, antaŭ plua daŭrigado. Vi + vidas ke mi komprenis nian tempon, mi agas nur parlamente. Mi petas de + vi notojn, kompletajn plenajn sciigojn pri la mortinto, pri lia havo kaj + pri la eble jam faritaj pretendoj. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉio pri tio dirinda jam estis presita en la gazeto. + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Bedaŭre mi ne povas kontentiĝi je tio, certe ekzistos ankoraŭ + detaloj, iaj specialaĵoj, iaj cirkonstancoj, kiujn mi povos + utiligi, tio estas, kiuj estas necesaj por mia scio. + </p> + <span class="pn">29</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vi do estas nomata Falk? + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Ĝuste dirita, ne! Mia nomo estas Akcipitro, sed Falko kaj Akcipitro + interrilatas proksime, kaj tial ne estas sen eblo, ke malproksima + parenceco – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sinjoro, tio estas malbona ŝerco. Mia tempo estas limigita kaj mi + petas – + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Nenia helpo ebla, tre estimata sinjoro van der Kapelen, min forigi estas + tre malfacile. Antaŭe vi devas doni al mi kelkajn detalojn, + specialaĵojn pri tiu ĉi heredo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sed mi tute ne komprenas, sinjoro – + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Vi certe komprenos, aŭdinte, ke mi estas raportisto por kelke da + eminentaj gazetoj, ke mi havas la saman intereson kiel vi, ke la afero + estu konvene kaj publike pritraktata, kaj ke mi volonte estas preta + klopodi por tio. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi atentigas vin, ke tiu ĉi estas familia afero. + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Familiaj aferoj ne plu ekzistas, hodiaŭ ĉio estas publika. Kiu + ajn uzas publikecon, eĉ nur per anoncado, sin metas sub la publika + juĝo, <span class="pn">30</span> vi do ne faru pluajn malhelpaĵojn. + De via agmaniero kontraŭ mi dependos la maniero, kiel mi traktos la + aferon en la gazetoj al mi malfermitaj. Skribi pri tio mi nepre devas, + mi jam eksciis de personoj en la antaŭĉambro kelkajn detalojn, + kiuj jam faros bonetan artikolon. Via heredafero vekis scivolemon, + ĝi estas priparolata en la kafejoj, do, detaloj, specialaĵoj, + nomoj, se eble iom da skandalo, tro grandaj pretendoj de la holanda aŭ + de ia alia registaro – tio multe efikos. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Pro Dio, ĉu oni jam ne estas certa en sia propra ĉambro? + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Ne, ĉio nun estas publika. La familiaj procesoj, la parlamento, + kongreskunsidoj, ĉio estas publika. Oni efektive ne plu havas sufiĉe + da tempo por ĉeesti ĉiun publikaĵon. Je la naŭa + matene kafejo, por legi ĵurnalojn, fari eltiraĵojn, je la deka + kunsido de la Esperanta kongreso, je la dekunua grava proceso ĉe la + kriminala kortumo, je tagmezo artekspozicio, je la unua borso, je la dua + tagmanĝo, je la tria kafejo König, je la kvara vet-rajdado, je + la kvina intervido ĉe iu famegulo, ekz. la D<sup>ro</sup> Zamenhof, + je la sesa promenado sur la Altmarkt, je la sepa opero, je la oka + centralteatro, je la naŭa Belvedero, je la deka parko de la + ekspozicio, je la dekunua Kaiserkafejo, je noktmezo alporti la notojn en + presejon, ktp. ktp. Oni efektive devas sin disŝiri: ĉie notoj, + eltiraĵoj, novaĵoj, versaĵoj. Tial ne detenu min tiel + longtempe. Nur antaŭen diru al mi la detalojn. Ankaŭ vi estos + nomata, vi estos citata, dece citata. + </p> + <span class="pn">31</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi certe nenion sciigos al vi, kaj se mi estus sciinta, kian publikan + priparoladon okazus mia anonco en la gazetoj – + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Estis nur via kulpo, se vi tiun ne sciis. Neniu sin povas ŝirmi + kontraŭ la publikeco. Nur ni korespondantoj nin kaŝas, neniam + ni diras nian nomon! Ĉion kion ni skribas prirespondas la redakcio. + Ni estas la solaj nerespondeblaj homoj de la dudeka jarcento. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi kredas ĝin. Sed ĉar mi decidis doni nenian noton al vi, mi + pensas – + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Mi tre bedaŭras ke vi tiel decidis, tiam mi ne povas citi vin kun + rekomendo, ĉar citita vi estos, tute certe citita! Bonan tagon! + <span class="mg">(Volas eniri la flankan ĉambron.)</span> + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Permesu, jen estas la elirejo. <span class="mg">(Montras la mezan + pordon.)</span> + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Mi scias, scias. Pro tio mi iras tien, de kie mi aŭdas vivecan + interparoladon, kredeble la gesinjoroj el la antaŭĉambro. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Certe, sed ili ĉiuj apartenas al la familio, kaj vi ne estas Falko. + </p> + <span class="pn">32</span> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Sed Akcipitro, do ĉiuokaze kuza rilato. Ĉu ne ankaŭ mi + havas pretendojn, mi eble montros poste, eĉ se mi ne estas malfeliĉa. + Se vi ne volas, mi ne povas devigi vin, sed notojn mi tamen havos, nome + tie, en la ĉambro de la aliaj Falkoj. Forpeli vi min ne povas, + ĉar la templimo estas publike fiksata. Adiaŭ, vi legos miajn + raportojn. <span class="mg">(Eniras la flankan ĉambron.)</span> + </p> + <p class="s"> + Petro. <span class="mg">(Sola.)</span> + </p> + <p> + Nun, mi devas konfesi, ke mi komencis ja belan aferon. Se tio daŭros + mi komencos penti, ke mi – silentu, silentu! Ne tro rapide, + maljuna Falk, nenia greno sen ventumaĵo. <span class="mg">(Sonorigas.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO VIII. <sup><a href="#fn1">[1]</a></sup> + </h4> + <div class="piednoto" id="fn1"> + <p> + <a href="#fn1">[1]</a> En tiu ĉi sceno la aktorino havas la + rajton ŝanĝi la citatojn. + </p> + </div> + <p class="c mg"> + Petro. Sinjorino Ĝojo. Mustardo. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Tiu ĉi sinjorino nepre ne volas atendi pli longe. + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Ne, mi ne povas atendi pli longe, ĉar mi sopiras ekkoni la viron, + kiun mia kara tro frue mortinta onklo faris plenumanto de lia lasta + volo. Ĉu mi havas la plezuron paroli al Sinjoro van der Kapelen? + Kredeble speco de holanda nobeleco. Oni tuj ekvidas ĝin, tute van, + tute holanda nobeleco. Mi kunportis ĉiujn dokumentojn. Mia onklo, + la mortinta Falk havis fratinon, Elisabet Klara Henriette Falk. Ŝi + edziniĝis kun certa <span class="pn">33</span> Frederiko Karlo + Hieronimo Werkentin, tiatempe urba muzikisto en Leitmeritz, ties onklino + Sofia Wilhelmina Knoenagel estis nevino de la geavoj de mia duononklo + – jen la parenceco klarigita. Jen la baptatestoj ĉiugradaj, + jen mia loĝatesto, jen mia hejmatesto! Ĉio en perfekta ordo. + Kiam mi ricevos la monon? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kiun mi havas – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Kiun mi havas la honoron vidi, vi volas diri? Vi vidas, ke mi divenas + viajn plej intimajn pensojn. Sinjorino Amalio Ĝojo, eksedzino + Mollenhauer, vidvino Stechow, naskita Falk, drama artistino. Se vi ne + estus Holandano, vi certe estus trovinta mian nomon en diversaj gazetoj + kun laŭdo cititan. Ankoraŭ antaŭ nelonge la teatra + kroniko volis aldoni mian portreton, kondiĉe ke mi pagu por la + litografio, la presado, la papero, kaj plie konvenan sumon por la + aldonado. Sed mi ne ŝatas tion, eĉ mi malamas ĝin. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Bonege, sed – – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Sed kial mi estas malfeliĉa, vi volis diri? Vi vidas, ke mi sekvas + vian pensadon. Ho, sinjoro, ĉu ekzistas pli granda malfeliĉo, + ol kiam la baptatesto de aktorino malakordiĝas kun ŝia rolaro? + Kiam la kruela paroĥa libro protestas kontraŭ Ofelio kaj + Desdemono? Kiam la malĝentila baptoregistro kontraŭas la + artistajn <span class="pn">34</span> aranĝadojn de l’ reĝisoro? + Ho, sinjoro, baptatesto estas teruraĵo, senlimaĵo, ĝi + estas vera malfeliĉo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, ĉe – – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Ĉe heredafero, vi volis diri, ili ankaŭ estas bonaĵo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ne, tion mi ne volis diri. + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Nu, tiam vi volis diri ion alian. Sed tio estas negrava. Ĉiuokaze + vi min interrompis kaj mi havas ankoraŭ multajn sciigojn por vi. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Sed – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Ne interrompu sinjoron van der Kapelen, mia amiko, estas malĝentila, + forpreni la parolon al iu, precipe ĉe aferoj. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sed rilate al via malfeliĉo – – + </p> + <p class="s"> + Mustardo <span class="mg">(aparte)</span>. + </p> + <p> + Tiu ĉi scias paroli. + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Jen ni havas denove la propran temon! <span class="mg">(Al Mustardo.)</span> + Kiel vi vidas, mia amiko, sinjoro van der Kapelen ne amas interrompiĝon. + Jen, sinjoro <span class="mg">(ŝi montras paperojn)</span> la + pruvoj de mia malfeliĉo. <span class="pn">35</span> Tri leteroj de + teatroagentoj, kvin leteroj de direktoroj kaj diversaj recenzoj, ĉiuj + rilataj al la diferenco inter mia baptatesto kaj mia rolaro. + Maljunulinojn mi ne volas ludi, kaj junulinojn ili ne volas ludigi min. + Ho, sinjoro, la transiro en la maljunan fakon estas malfacila por tiu, + kiu sentas, ke sprite li estas ankoraŭ tute juna. Tial mi ankaŭ + neniam longan tempon daŭrigis la edzecon, ĉar mi spertis, ke + ne estas rekomendinde, se Katje de Heilbron havas edzon kaj Anna Lisa + kelke da infanoj. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sed vi tamen estis – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Edzino, vi volis diri, mi sekvas vian pensadon – kvar fojojn. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kaj ĉiuj kvar edzoj estas – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Mortintaj? Vi opinias? Tute ne, nur unu! De la dua mi eksedziniĝis, + la trian mi forlasis kaj la kvara min forlasis. Do tri el ili vivas + ankoraŭ. Unu estas teatromajstro en Anspach, la alia kantas + baritonon en Temesvar kaj la tria ie estas sufloro. Ni ofte interŝanĝas + ilustritajn poŝtkartojn. Cetere, amikega rilato regas inter mi kaj + miaj tri eksedzoj. Nenia signo de ĵaluzo, ĉiu malenvias la + alian. Ja, se mi povus tiel same bonrilati kun miaj koleginoj, kiel kun + miaj kolegoj, sed tio ja ne estas ebla. Ĉu vi scias, sinjoro, kio + estas fakrabistino? + </p> + <span class="pn">36</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi devas konfesi – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Ke vi ĝin ne scias, vi volis diri. Mi antaŭsentis ĉi tiun + respondon. Fakrabistino estas ĉiu aktorino, kiu rabas de mia fako, + tio estas ĉiu unua amantino, ĉu tragedia aŭ komedia. Kiel + Holandano vi ne povis vidi min. Mi kompatas vin. Sed volonte mi estas + preta, havigi al vi ideon pri mia talenteco. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Humilan dankon. + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Pro la komplezemeco de eminenta artistino, por montri al vi ŝian + talentegon? Ne bezonas, ne estas via kulpo, ke vi naskiĝis en + Holando. <span class="mg">(Al Mustardo.)</span> Vi estu Romeo, mi estas + Julio Kapulet. <span class="mg">(Deklamante.)</span> Ho, mia Romeo, jam + eksonas la dekdua, la morta horo de nia amo. Kie vi restas tiel longe? + Ĉu vi ne aŭdas la plendadon de la amkantema najtingalo? Venu, + venu al mia frapeganta koro! + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + I, Dio gardu min! + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Aŭ ĉu vi volas Eŭlalion en “Hommalamo kaj Pento”? + <span class="mg">(Deklamante.)</span> Jen la pentoplena krimulino ĉe + viaj piedoj. Vi donis al ŝi loketon por vivadi, vi ankaŭ ne + malpermesos al ŝi la loketon por tie morti. + </p> + <span class="pn">37</span> + <p class="s"> + Petro. <span class="mg">(Ridetante.)</span> + </p> + <p> + Nu, bone, sed – – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Leviĝu, vi volas diri? Tiu estas ankaŭ la vorto de Meinaŭ + en la ludo. Aŭ ĉu vi deziras kokoton? <span class="mg">(Deklamas.)</span> + Maljuna Holandano, ĉu vi volas edziĝi kun kokoto? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Tondron, kiel malrespekta! + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + La samon opinias la reĝisoroj. Aŭ tragedian heroinon? <span + class="mg">(Al Mustardo.)</span> Hontinda tirano! Honoru la virton de + virino! Tremu je mia venĝo! Vi mortiginto de mia edzo! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nun mi petegas vin, min ankaŭ lasu paroli. Trankvile mi ĝis + nun atendis, esperante, ke fine vi estos elĉerpita. + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Elĉerpita? Ho, tute ne, mi nur volis – – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Permesu, momente mi scias sufiĉe por taksi viajn heredpretendojn. + Bonvolu eniri tiun ĉambron. Tie vi trovos kelkajn sinjorojn, eble + unu el ili – – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Povos fariĝi mia kvina? Adiaŭ, sinjoro van der Kapelen, mi tre + ĝojis, persone konatiĝi kun <span class="pn">38</span> vi. Mi + nur petas ne fordonu la baptatestojn el via mano, alie vi liverus al la + malamiko armilojn kontraŭ malfeliĉega suferulino. <span + class="mg">(Enirante la ĉambron enparolas.)</span> Sinjoroj, mi tre + ĝojas, konatiĝi kun vi. <span class="mg">(Oni ŝin aŭdas + parolantan ĝis la komenco de la sekvonta sceno.)</span> + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Tre rimarkinda sinjorino! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kaj tre parolema. Sed antaŭen. La afero certe ne estas finita. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Ĉielo scias – – <span class="mg">(eliras)</span>. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi komencas nun kompreni, ke estas eble, ankaŭ vivi sen parencaro. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO IX. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro. Gustavo Falk (en arbarista vesto). + </p> + <p class="s"> + Gustavo <span class="mg">(bonkore)</span>. + </p> + <p> + Bonan tagon! + </p> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(same)</span>. + </p> + <p> + Koran dankon! + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Mi venas pro la heredaĵo, kiun mi devas ricevi. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vi do estas la plej malfeliĉa el viaj konkurantoj? + </p> + <span class="pn">39</span> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Nu tion vi ja povas vidi! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ne, kontraŭe, vi ŝajnas esti juna kaj sana. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Juna? Certe, sana? Ne, sinjoro, malsana, jam de unu jaro tre malsana. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Pri kio vi do plendas? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Pri ĉio. Preskaŭ ĉio mankas al mi. Mi ne povas edziĝi + kun la amata knabino, kaj de kiam ŝi estas for de ĉe ni, mi + ŝajnas al mi mem kvazaŭ birdoforigilo, kiu forpelas la + paserojn de la ĉerizujo. Nun vi ja vidas, ke al mi apartenas la + heredo, ĉu ne? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, nu, ne tiel rapide! Antaŭ ĉio mi eksciu, kiu vi estas. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Ĉu vi tion ne scias? Gustavo Falk mi estas. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kaj laŭ via vesto arbaristo. Ho, nun mi bone scias. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Vi ankaŭ devas scii, ĉar Petro Falk kaj mia patro estis veraj + kuzoj. + </p> + <span class="pn">40</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tio jam estas grava, sed mi devas sciigi vin, ke dua kondiĉo estas + plenumota, antaŭ ol vi estas allasebla al la heredo. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Ĉu vere? Ankoraŭ unu? Se la maljuna sinjoro estus sciinta, + kiel feliĉa li povus fari unu el siaj malriĉaj parencoj per + kelkmiloj da markoj, li ne estus farinta tiom da kondiĉoj. Kredeble + li estis maljuna strangulo? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Strangulo? Ha, ha, juna viro, vi parolas diable senĝene pri mia + mortinta amiko. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Mi sufiĉe ametas lin, kvankam nur antaŭ kvin semajnoj mi aŭdis + pri li la unuan fojon. Sed strangulo li restas, ĉar se li estus + havinta iom da koreco kaj bonanimeco, tiam li estus demandinta pli frue + pri siaj malriĉaj parencoj en la patrujo, ĉar ankaŭ mia + patro estas malriĉega. + </p> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(aparte)</span>. + </p> + <p> + Li estas la unua, kiu diras al mi la veron. Tio min ĉagrenas, sed + mi ne povas mallaŭdi lin. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p id="err04"> + Almenaŭ, se li nur estus doninta pri si kelkajn sciigojn, tiam mi + ja estus povinta vojaĝi ĉe li aŭ skribi al li leteron + tian: Tiel mi fartas, vi estas riĉa. Pruntedonu al mi kelkmilojn da + markoj, por ke mi povu edziĝi kun mia Franjo! Se nun mi heredas de + li, la maljunulo eĉ ne <span class="pn">41</span> havas la ĝojon + senti, ke li feliĉigis dankeman paron. Ekzistas do strangaj homoj + en la mondo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi estas prava. Kaj kion vi diros, aŭdinte la duan kondiĉon, + kiun mi ja ne povis meti en la gazeton. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Eldiru! Se honesta viro kaj ellerninta ĉasisto povas ĝin + plenumi, mi ne mankos. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Li havis malproksiman parencinon, kun kiu vi devas edziĝi. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Kiu? Mi? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p id="err05"> + Jes, certe, vi. Se ne, vi devas rezigni la heredaĵon. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. <span class="mg">(Volas iri.)</span> + </p> + <p> + Adiaŭ. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Oho! Kien tiel rapide? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Hejmen, ĉe mian patron. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu antaŭe vi ne volas vidi la knabinon, kiu scias, ĉu + ŝi ne plaĉos al vi? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Se ŝi estas beleta, ŝi eble al mi plaĉos, sed mi ne edziĝos + kun ŝi, eĉ se ŝi sidus en riĉaĵoj ĝis + super la oreloj. + </p> + <span class="pn">42</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Pripensu bone, kion vi faros, junulo, tute subite vi iĝos riĉa, + povos vivadi senzorge, ne bezonos plu laboradi. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Diablo! Mi volas labori, laboradi kaj edziĝi kun mia Franjo. Nur + kelkmiloj da markoj farus min kontenta. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Eĉ tiom vi ne ricevos, se vi estas tiel obstina kaj malafabla. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Ni ĉasistoj ne estas alie. Do, adiaŭ. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kiu ne akceptas konsilon, ne havos helpon. Vi do ne foriros sen matenmanĝo? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Mia matenmanĝo estas glaso da freŝa akvo, aŭ, diboĉe, + glaso da biero. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tion mi ne permesas. Vi ja devas konatiĝi kun la aliaj parencoj. En + tiu ĉambro vi trovos societon. Eble poste vi pensos alie pri la + edziĝo. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Maltrafe! Cent futojn preter la celtavolo. Mian Franjon mi deziras, mi + edziĝos kun ŝi kiel eble plej baldaŭ! Se vi povas helpi + min al tio, maljuna sinjoro, faru ĝin. Vi certe ne pentos. + Primeditu! Vi havos koran ĝojon pri ni ambaŭ. Do, ĝis + revido. <span class="mg">(Iras en la flankan ĉambron.)</span> + </p> + <span class="pn">43</span> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(sola)</span>. + </p> + <p> + Li estas bonega junulo! Gratulon, maljuna Falk, la sorto ŝajnas + bonvoli. Kvankam vi ne povis trovi edzinon laŭ via korgusto, tamen + en via maljuneco al vi ne mankos gefiloj. <span class="mg">(Sonorigas.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO X. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro. Adelgundo Falk (en rajdvesto, kun vipo aperas en la pordo). + Mustardo. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo <span class="mg">(ĉe la pordo)</span>. + </p> + <p> + Silentu, maljuna talpo! La atendado tedas min! + </p> + <p class="s"> + Mustardo <span class="mg">(ĉe la pordo)</span>. + </p> + <p> + Sed unu post la alia. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Mutiĝu, sklavo! La rigardo de miaj okuloj eksplode malfermas ŝlosojn + kaj riglilojn. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Nu, bone, eksplodigu! <span class="mg">(Eliras el la malantaŭa + pordo.)</span> + </p> + <p class="s"> + Adelgundo<br /> <span class="mg">(al Falk, tre alproksimiĝinte)</span>. + </p> + <p> + Mi estas Adelgundo Falk, rajd-artistino, fame konata tra la mondo sub la + nomo Sinjorino Falkonini. + </p> + <p class="s"> + Petro<br /> <span class="mg">(leviĝas kaj salutas ŝin ironie + kaj ceremonie)</span>. + </p> + <p> + Mia nomo estas van der Kapelen, kion vi deziras? + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Mi volas heredi. + </p> + <span class="pn">44</span> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(sidiĝas)</span>. + </p> + <p> + Tion volas multaj. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Sed tuj, antaŭen! <span class="mg">(Krakigas la vipon.)</span> + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu via tempo estas tiom okupita? Vi ja algalopegas al la heredo, + antaŭ ĉio vi devas diri, kiaj pretendoj – + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Pretendoj? Absurde! Mi neniam parolas per vortoj: unu el miaj rigardoj + sufiĉas, unu rideto mutigas ĉiun proteston. Mi nomiĝas + Falk – el Saksujo – neniam konis mian patron. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Hm, hm, ĉu vi ne volas ek – + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Mi jam sidas. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Pardonu mi petas, ne malbone akceptu – + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Malbone akcepti? Absurda frazo! Neniam mi malbone akceptas ion, plivole + mi preferas tute ne akcepti. Permesu – <span class="mg">(elprenas + cigaron el ujo)</span>. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Senceremonie – + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Alumeton, mi petas. + </p> + <span class="pn">45</span> + <p class="s"> + Petro<br /> <span class="mg">(prezentas alumeton ekbruligitan)</span>. + </p> + <p> + Jen. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo <span class="mg">(prezentas cigarojn)</span>. + </p> + <p> + Vi ankaŭ? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Dankon. Mi estas Holandano – fumas nur pipon, argilan pipon. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Ankaŭ virinoj? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉe ni ili tute ne fumas. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Malsaĝo! Fumado ĝis nun nur aroganteco de l’ forta + sekso. Pro kio virino ne fumu? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Estimata virino, mi nun permesas al mi demandi, kiel kaj kiamaniere vi + plenumas la kondiĉojn de la heredo. Ĉu vi ne bonvolas havigi + al mi la pruvon, kial vi estas malfeliĉa? + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Mi povas diri al vi mian malfeliĉon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Diru do, ekrakontu. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Mi havis oficon en cirko Sidoli kaj oni postulis, ke mi rajdu postmorgaŭ + sur elefanto kaj ke mi samtempe portu sur mia brako Tom Puc, la + malgrandegulon. + </p> + <span class="pn">46</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tio meritas ribelon. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Tial mi eksiĝis, pensu do, mi sur elefanta dorso? Neniam!!! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Certe, via doloro estas rajta, tiu estas granda malfeliĉo. Nu, + bonvolu nur eniri en tiun ĉambron, ĝis la decida juĝado, + tie vi trovos kolegojn kaj eĉ cigarojn, se la viaj ne sufiĉos. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Sed rapide! Mi ne ŝatas longdaŭraĵojn, entute ne volonte + restadas longtempe en unu urbo. Tujeco estas ĉefa afero. Veni, plaĉi, + eksciti furoron, iom da skandalo, poste malaperi. Ien alien, ofte + libervole, kelkfoje iom devigite. Se mi heredos, mi farigos novan + fotografaĵon, vi ankaŭ ricevos ekzempleron. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kun la vipo? + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Certe, neniam sen vipo! <span class="mg">(Eliras.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XI. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro. Mustardo (poste Johano Falk). + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Jen venis ankoraŭ maljuna viro. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Bone, enkonduku lin. + </p> + <span class="pn">47</span> + <p class="s"> + Mustardo<br /> <span class="mg">(malfermas la pordon)</span>. + </p> + <p> + Eniru do, sinjoro Falk. + </p> + <p class="s"> + Johano <span class="mg">(eniras)</span>. + </p> + <p> + Mi petas pardonon, se mi malhelpas. Mia nomo estas Johano Falk, mi estas + vilaĝa instruisto. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi nomiĝas Falk kaj estas instruisto? Ĉu vi eble havas filinon + en Dresdeno? + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Jes, sinjoro, kaj mi estas fiera pri mia Franjo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi scias, ke ŝi sendas al vi ĉiujn ŝparaĵojn. + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Ne por mi, por siaj gefratoj. Pripensu do la sentadon de patro, devigata + akcepti tian donacon, kaj konsentu, ke ankaŭ tio ĉi igas min + tre malfeliĉa. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi estas prava. Tio devige malfeliĉigas honestan viron. <span + class="mg">(Al Mustardo.)</span> Alvoku do la junulon, kiu estis tiel + senceremonia. Vi jam scias, tiun kun la verda vesto. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Aha! Mi antaŭsentas ion! <span class="mg">(Malfermas la flankan + pordon.)</span> Sinjoro Gustavo Falk! + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Kion mi aŭdas – Gustavo tie ĉi? + </p> + <p> + <span class="mg">(Mustardo eliras.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <span class="pn">48</span> + <h4> + SCENO XII. + </h4> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Jen mi estas! <span class="mg">(Al Johano.)</span> Bona Dio, kion mi + vidas? Vi ĉi tie, Sinjoro Falk? + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Vi ja vidas! Koran manpremon! Kiel fartas via patro? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Dank’ al Dio, bonege! Ĉu vi ne havas vian Franjon kun vi? + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Kiel vi vidas, ne. Ŝi ja estas – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ankoraŭ momenton. Nu junulo, ĉu vi decidis edziĝi kun la + knabino, de kiu dependas la heredo? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Ĉu tio estas ĉio, kion vi volas diri al mi? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Momente ĉio. + </p> + <p class="s"> + Gustavo <span class="mg">(al Johano)</span>. + </p> + <p> + Nu aŭskultu, paĉjo Falk. Tiu ĉi sinjoro volas, ke mi edziĝu + kun alia ol via Franjo. Ne eble. Diru vi mem. Ĉu ne? Neeble! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vi ne volas almenaŭ vidi la knabinon, per kiu vi povas fariĝi + riĉa kaj feliĉa? + </p> + <span class="pn">49</span> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Riĉa, eble, sed feliĉa mi iĝos nur kun mia Franjo! Nu, + tute egale! Vidita ne estas edzigita. Sed vidinte ŝin, mi tuj + foriros. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ni atendu! <span class="mg">(Malfermas la pordon de la kabineto.)</span> + Alproksimiĝu do, kara infano. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XIII. + </h4> + <p class="c mg"> + Samaj. Franjo. + </p> + <p class="s"> + Franjo<br /> <span class="mg">(rapidas en la brakojn de l’ patro)</span>. + </p> + <p> + Mia patro, kara patro! + </p> + <p class="c mg"> + Gustavo <span class="mg">(staras mirante)</span>. + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Franjo, vi tie ĉi? Estas tial, ke mi vin ne trovis dome? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Bona Dio! Jen ankaŭ la kuzo Gustavo! + </p> + <p class="s"> + Gustavo <span class="mg">(ekkrias laŭte)</span>. + </p> + <p> + Sinjoro Holandano, tiun ĉi mi volas havi! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ja, nun estas tro malfrue. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Ho, ne ŝercu! Kial do nun subite tro malfrue? – Sciu do: tiun + ĉi mi akceptas eĉ sen heredo. + </p> + <span class="pn">50</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Geinfanoj, mi klarigos ĉion. Petro Falk tute ne mortis. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Des pli bone! Kie li estas? Senprokraste mi volas paroli kun li. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + La maljuna strangulo, kiel bonvole diris la estonta sinjoro + superarbaristo, estas mi mem. Kiel knabo mi iris Amerikon. Riĉa je + trezoroj, sed malriĉa je ĝojo mi revenis. Maljuneco ekfrapas, + la morto ekstaras malantaŭ mi, mi ne havas infanojn, kaj tial mi + demandas vin ambaŭ: Franjo kaj Gustavo, ĉu vi volas esti miaj + infanoj? + </p> + <p class="s"> + Ambaŭ. + </p> + <p> + Tutkore. + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Tia riĉa beno de Dio en mia maljuneco! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi eksiĝos el via ofico, vi loĝos en mia domo kune kun viaj + geinfanoj, kaj mi prizorgos pri la cetero. + </p> + <p class="s"> + Gustavo<br /> <span class="mg">(kiu dume parolis kun Franjo)</span>. + </p> + <p> + Nun mi povas kisi vin tute malkaŝe. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ĉu mi nun efektive estas via fianĉino? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Kompreneble, kaj en kelkaj tagoj mia edzino. <span class="mg">(Al + Petro.)</span> Ĉu ne? + </p> + <span class="pn">51</span> + <p class="s"> + Petro. <span class="mg">(Ridetante.)</span> + </p> + <p id="err06"> + Nur paciencon, paciencon! <span class="mg">(Oni aŭdas bruon kaj + violonon el la flanka ĉambro.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XIV. + </h4> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kio okazas? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Ho, sinjoro, la madejro supreniris en la kapojn de la gesinjoroj. Unue + ili disputis, nun ĉio estas ree ĝojo kaj ĝuego. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ili disputis? Do pro kio? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Nu, mi ne scias. Unu el ili postulis notojn kaj specialaĵojn, la + sinjorino kun la vipo tion ne volis permesi, ŝi eĉ uzis la + vipon. Tion malbone akceptis la sinjoro kiu ĉiam trinkadis, kaj + estus fariĝinta batalo, se la maljuna sinjorino ne intermiksus sin + deklamante frazojn el ia tragedio. Tiam la aliaj ekridis kaj ridante ne + povis disputi. Nun denove ĉiuj estas gajaj kaj la maljuna + dancmajstro ludas je danco kiun la dekvarulo aranĝas. Jen ili + venas. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XV. + </h4> + <p class="c mg" id="err07"> + La samaj. Charles Faucon (venas el la flanka ĉambro ludante + violonon, la aliaj sekvas kantante kaj marŝante laŭ muziko je + poloneza paŝo). Adelgundo kondukita de Hipolito, S<sup>ino</sup> + Ĝojo kun Gotfrido Falk. Akcipitro (notfarante sekvas). Ili rondiras + ĉirkaŭ la scenejo kaj stariĝas en duonrondo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Gesinjoroj, laŭ la volo de mia mortinta kuzo neniu el vi povas esti + la universala heredonto. + </p> + <span class="pn">52</span> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Ah mon dieu! Je suis perdu! + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Abomene! Mia malŝanco! + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Se li vivus ankoraŭ, mi lin – – – <span class="mg">(minacas + per la vipo)</span>. + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Ekstrema dispeciĝo! + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Kontraŭ malfeliĉo eĉ dioj vane batalas! + </p> + <p class="s"> + Gotfrido <span class="mg">(ebrieta)</span>. + </p> + <p> + Kaj vi eĉ ne estas diino. + </p> + <p class="s"> + Akcipitro. + </p> + <p> + Jen bonega fino de artikolo por kelkaj eminentaj gazetoj. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sed por iel kompensi viajn vojaĝelspezojn kaj parte ankaŭ + viajn maltrafajn esperojn mi havas la komision, pagi al ĉiu el vi + mil spesmilojn. + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Tia estis la momento, kiam la markizo Poza ekkriis: “Ho, reĝino, + tamen la vivo estas bela!” + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Tio min subtenos almenaŭ dum unu jaro super – – – + vino. + </p> + <span class="pn">53</span> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Mi iros Svisujon, por tie vivadi kiel privatulino. + </p> + <p class="s"> + Akcipitro. + </p> + <p> + La fino de l’ artikolo nur iĝos pli bona, pli ekscitanta per + tio. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Ho, kia ĝojo por mia edzino kaj mia bubo! Ni nun povas komenci + malgrandan negocon, mi ne bezonos plu dancadi – – – + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Ekĝoju, Dresdena ĉefaplaŭdisto, vi perdas konkuranton, + ĉar nun oni jam ne aplaŭdos laŭ komando. + </p> + <p class="s"> + Akcipitro. + </p> + <p> + Haltu, gesinjoroj, nur parlamente! Mi proponas toaston: vivu la kuzo! + </p> + <p class="s"> + Ĉiuj. + </p> + <p> + Vivu, li vivu! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi dankas por via bondeziro, kaj mi ĝojas povi diri al vi, ke via + deziro jam plenumiĝis. + </p> + <p class="s"> + Ĉiuj<br /> <span class="mg">(mirege kaj scivole)</span>. + </p> + <p> + Kiel do? Kio estas? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + La klarigo venos poste, nun ni volas kunsidi kaj gaje matenmanĝi. + </p> + <p class="c mg"> + (<span style="letter-spacing:0.3em">Kurteno</span>.) + </p> + <hr class="mallonge" /> + <span class="pn">54</span> + </div> + <div id="k2"> + <span class="pn">55</span> + <h2> + Tie ĉi oni<br /> parolas Esperante + </h2> + <h3> + Unuakta komedio de T. Williams (1859) + </h3> + <div class="c"> + tradukita kaj aranĝita de M. Hankel. + </div> + <img src="images/image1.png" width="50" height="63" + alt="[Dekoracia ilustraĵo]" /> + </div> + <div class="personaro" style="max-width: 22em"> + <span class="pn">56</span> + <h4> + PERSONOJ: + </h4> + <ul class="personaro"> + <li> + Majoro Raten + </li> + <li> + Sinjorino Julieta Raten, lia edzino + </li> + <li> + Sinjoro Bergwald + </li> + <li> + Sinjorino Bergwald, lia edzino + </li> + <li> + Elza, ilia filino + </li> + <li> + Viktor Dubois + </li> + <li> + Berta, servistino + </li> + <li> + Policano + </li> + <li> + Komisiisto + </li> + </ul> + <div class="mg"> + Loko: Dresden. Tempo: Hodiaŭ. + </div> + </div> + <div class="sceno"> + <span class="pn">57</span> + <div class="c"> + <img src="images/image2.png" width="389" height="165" + alt="[Illustration: Scenejo]" /> + </div> + <h4> + SCENO I. + </h4> + <p class="c mg"> + Bele meblita ĉambro. Elza aranĝas florojn, Berta viŝas + tablojn kaj objektojn. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Nun mi aranĝas la florojn kaj tiam ĉio estos preta! La luontoj + povas veni! Ke ili nur venu! Certe ili vidos la grandan afiŝon: Tie + ĉi oni parolas Esperante. <span class="mg">(Ŝi montras la afiŝon + kaj remetas ĝin en la fenestron.)</span> + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Sed estis granda laboro! De la kvina matene hodiaŭ mi penas kaj + laboras. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Mi ja helpis al vi, kaj nun la ĉambroj estas en bona ordo kaj tre + komfortaj. + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Certe, la gastoj estos kontentaj! Ni donos al ili la tutan etaĝon, + kaj ni loĝos en la kvara, sub la tegmento. Sub la tegmento en tiu + ĉi varmega semajno de Aŭgusto! + </p> + <span class="pn">58</span> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Tio estis ja la deziro de miaj gepatroj ludoni la loĝejon dum la + kongreso. Tial ni ĉiuj lernis ja Esperanton tiel fervore. Ankaŭ + vi, Berta, efektive bone parolas. + </p> + <p class="s"> + Berta<br /> <span class="mg">(rigardas la florojn)</span>. + </p> + <p> + Fraŭlino, aldonu tiun ĉi belan filikon al la rozoj! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Filikon? Vi scias la nomon? Mi ĵus volis serĉi ĝin en la + vortaro. + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Ho, fraŭlino, mia kuzo la policano, donis al mi bukedon de rozoj + kaj filiko. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Ĉu via kuzo, la policano ankaŭ donis al vi mirtojn kaj + violetojn? + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Certe, certe, fraŭlino! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Vi estas feliĉa knabino! Ho ve, mi neniam revidos la ĉarman + sinjoron, kiu al mi donacis violetojn en Parizo! + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO II. + </h4> + <p class="c mg"> + (Sinjorino Bergwald eniras el pordo 2.) + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Fine la dormoĉambroj estas pretaj. Nur la “Manolon” oni + ne ankoraŭ sendis. <span class="mg">(La sonorilo <span class="pn">59</span> + de pordo 3 eksonas.)</span> Eble jen, vidu Berta. <span class="mg">(Eniras + komisiisto.)</span> + </p> + <p class="s"> + Komisiisto. + </p> + <p> + Mi alportas la objektojn aĉetitajn de Sinjoro Bergwald: manol, + skribmaŝinon, . . . . . . + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Bona Dio! Kion do mia edzo pensas? Li deziras ludoni ĉambrojn pro + profito, kaj li elspezis jam multe da mono. La tuta familio vizitis + Esperantajn kursojn dum tri monatoj. . . . + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO III. + </h4> + <p class="c mg"> + (Eniras Sinjoro Bergwald el pordo 3, alportante ĵurnalojn.) + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Estas la ĉefafero, la ĵurnaloj! Niaj gastoj deziros revidi + siajn gazetojn. <span class="mg">(Ĉiuj elprenas unu aŭ du el + ili kaj elvokas.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jen la Revuo. + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Jen Lingvo Internacia kaj Tra la Mondo. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Ho jen, tute nova gazeto! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Estas “La Bela Mondo”. Ĉarma titolo, ĉu ne? + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Kaj ĝia enhavo! Estas belega! Mia kuzo, la policano, konas + presiston, li ricevis unu el la provaj ekzempleroj. + </p> + <span class="pn">60</span> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Ĉu vi aĉetis tiujn ĉi ĵurnalojn? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jes, mia kara. Donace mi ilin ne ricevis. + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Ĝis nun estis nur elspezoj. Nun ni pripensu la enspezojn. Kiom do + ni ricevos por niaj ĉambroj? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Mi pensas eble dudek Markojn po semajno. + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Permesu, sinjoro. Diru 10 spesmiloj, tio ne ŝajnas tiel multe. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kion vi scias pri spesmiloj? + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Mia kuzo, la policano, klarigis al mi la aferon. Li diris, ke dum la + kongreso vi donos al mi la salajron en spesmiloj – 20 spesmiloj + monate. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kie do estas la tarifo, alportu ĝin Elza. + </p> + <p class="c mg"> + (Elza alportas grandan kartonon.) + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Jen, paĉjo. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(post serĉado en la tarifo)</span>. + </p> + <p> + Mia bona infano tio ne estas ebla. Mi ja ne ankoraŭ havas la + profiton. Ni ja ĉiuj havos <span class="pn">61</span> iom da ĝeno, + sed post la kongreso ni ĉiuj loĝos en Weisser Hirsch, tiam + aliaj laboros kaj ni havos la plezuron! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Tio estas nenio! Mi denove dezirus iri Parizon! + </p> + <p class="s"> + Berta<br /> <span class="mg">(faras signon de monricevo)</span>. + </p> + <p> + Kaj mi sinjoro? <span class="mg">(Eksonas la sonorilo 3.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ho, eble luontoj! Rapide, rapidege ĉion en ordon. Elza forprenu + vian florkorbon, kuru, kuru! + </p> + <p class="c mg"> + (Elza kun la korbo eliras je pordo 1.) + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO IV. + </h4> + <p class="c mg"> + (Berta enkondukas sinjorinon Raten kaj sinjoron Viktor Dubois per pordo + 3.) + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Venis gesinjoroj kiuj deziras loĝejon. <span class="mg">(Eliras el + pordo 3.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kie do estas la vortaro? <span class="mg">(Ekprenas ĝin.)</span> + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Kiajn ĉambrojn vi ludonos? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald <span class="mg">(en embaraso)</span>. + </p> + <p> + Kion vi deziras? Momenton! Momenton! <span class="mg">(Li malfermas la + vortaron.)</span> + </p> + <p class="s"> + Viktor <span class="mg">(pli laŭte)</span>. + </p> + <p> + Kiajn ĉambrojn vi estas ludononta? + </p> + <span class="pn">62</span> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Onta – inta – anta – mi ĉion forgesis! + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Julieta Raten. + </p> + <p> + Eble mi povas helpi. Ĉu vi ludonos tiun ĉi belan ĉambron? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Certe, certe mi ludonos, nun mi komprenas, la du ĉambrojn dekstre, + kune kun tiu ĉi komuna salono, 20 Mark semajne. + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Dek spesmiloj. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jes, 10 spesmiloj, jen la tabelo. Estas tre simpla afero, ĉiam la + duono. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Tio estos bona profito por ni, ĉiam la duono, bonege, mi kalkulos. + <span class="mg">(Rigardas sur la tarifon.)</span> + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mi prenas la du ĉambrojn, bonvolu alportigi mian kofron kaj sendi + al mi la servistinon. <span class="mg">(Sidiĝas en seĝon alŝovitan + de Viktor, babilas kun li.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald <span class="mg">(al sia edzo)</span>. + </p> + <p> + Estas iom malfacila afero por mi, esti luigantino, ĉar mi estas el + la familio von Blücher. <span class="mg">(Al sinjorino Raten, tre + majeste.)</span> Mi sendos mian servistinon. <span class="mg">(Eliras je + pordo 3.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kaj mi skribos la kontrakton. <span class="mg">(Eliras pordo 3.)</span> + </p> + <span class="pn">63</span> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO V. + </h4> + <p class="c mg"> + Julieta. Viktor. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Kaj nun, sinjoro, mi denove esprimas al vi mian sinceran dankon pro la + peno, kiun al vi kaŭzis mia embaraso. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + La plezuro servi tian ĉarman sinjorinon estas sufiĉe da + rekompenco. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Kia malfeliĉo ke sur la lasta stacio mia edzo kaj mi perdis unu la + alian. Mi en la kupeo, li ekstere kun la limonado – kaj jen la + vagonaro forveturis! + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + La malfeliĉa edzo! Li kuris, kuris, kuregis, sed la vagonaro + forrapidegis. Li nun estos senkonsola! + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Tiu kara bonulo! Li havas la plej bonan koron de l’ mondo, sed nun + certe li estas kolera pro zorgo rilate al mi. Kion fari en tiu ĉi + fremda urbo sen vi? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Mi havas bonan ideon. Mi legis, ke la policanoj de Dresdeno lernis + Esperanton, ili vin helpos. Jen unu el ili! <span class="mg">(De l’ + fenestro.)</span> Ho, sinjoro policano, mi petas. <span class="mg">(Al + Julieta.)</span> Ankaŭ en Parizo la policanoj nun lernas + Esperanton, bona, bonega afero! + </p> + <span class="pn">64</span> + <p class="s"> + Policano.<br /> <span class="mg">(Oni vidas momenton Berta malfermantan + la pordon.)</span> + </p> + <p> + Ĉu vi bezonas mian helpon? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Jes, sinjoro. Tiu ĉi sinjorino perdis sian edzon dum la vojaĝo, + li eble alvenos per alia vagonaro, bonvolu konduki lin tien ĉi! + </p> + <p class="s"> + Policano. + </p> + <p> + Sinjorino priskribu al mi la sinjoron. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Li estas granda, havas longan barbon, grizan ĉapelon kun granda + verda stelo. + </p> + <p class="s"> + Policano. + </p> + <p> + Ĉapelon kun stelo? Bonege, mi lin trovos. <span class="mg">(Kliniĝante + eliras.)</span> + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Nun mi iom ŝanĝos mian vestaĵon, mia edzo ja certe baldaŭ + venos. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Kaj nun mi komencos serĉi mian anĝelon. Ho, sinjorino, en tiu + ĉi urbo loĝas la plej ĉarma fraŭlino de la mondo, + sed mi ne scias kie, mi serĉos ŝin. Mi renkontis ŝin sur + balo en Parizo, mi nur konas ŝian antaŭnomon “Elza”! + Mi faris tiun longan vojaĝon por trovi ŝin. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Vi estas enamiĝinta? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Perfekte! Mi ne laciĝos en la serĉado! + </p> + <span class="pn">65</span> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mi deziras bonan sukceson. Adiaŭ. <span class="mg">(Foriras + ridetante.)</span> + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Agrabla sinjorineto, sed tute ne komparebla al mia “Elza”! + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO VI. + </h4> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald <span class="mg">(pordo 3)</span>. + </p> + <p> + Pardonu sinjoro, mi forgesis ion. Bonvolu pagi la duonon de la luprezo + antaŭe. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Kial vi tion diras al mi? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kial ne? Ĉu via edzino havas la monujon? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + La sinjorino ne estas mia edzino. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kio do ŝi estas? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Estas mia, mia konatino. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(rigardas en la vortaron)</span>. + </p> + <p> + Konatino? Kio tio estas? Mi esperas, ke ĉio estas en bona ordo. + </p> + <p class="s"> + Elza <span class="mg">(eniras tra pordo 1)</span>. + </p> + <p> + Viktor kaj Elza rekonas unu la alian. + </p> + <span class="pn">66</span> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Ĉielo! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Sinjoro Viktor. <span class="mg">(Mallaŭte.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kion vi deziras? + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Paĉjo, mi nur forgesis mian tranĉilon. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Mia anĝelo, mia Elza! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ne perdu tempon, la aliaj ĉambroj ne estas preta. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Jes paĉjo, sed mi tuj revenos. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Mia kara sinjoro, ĉu vi havas alian ĉambron haveblan? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Certe, la malgrandan ĉambron maldekstre. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Mi ĝin luprenos, tuj luprenos. Jen dek spesmiloj, kara estonta + bopatro! <span class="mg">(Donas monon al Sinjoro Bergwald kaj rapide + eniras la pordon 4.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO VII. + </h4> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(rigardas en la vortaron)</span>. + </p> + <p> + Bopatro? Eble insulto? Ne estas en la <span class="pn">67</span> + vortaro. Sed jen la mono! Bona ideo skribi sur afiŝon: Tie ĉi + oni parolas Esperante. + </p> + <p class="c mg"> + (Eniras Sinjorino Bergwald kun Berta, kiu brosas boton.) + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO VIII. + </h4> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Imagu nur, tiu ĉi Berta postulas duoblan salajron. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ne eble. + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Tamen eble. Mi havas duoblon da laboro. <span class="mg">(Sonorilo + eksonas el la ĉambro de Julieta, pordo 2.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kuru, kuru rapide, nia loĝantino sonorigas. + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Nova sinjorino servota, tion mi ne povas. <span class="mg">(Iras en la + ĉambron de Julieta.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Mi ludonis la malgrandan ĉambron al la juna sinjoro por 10 + spesmiloj. Bonege, ĉu ne? + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Mi havos novan silkveston? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ni vidos, vidos, eble! + </p> + <p class="s"> + Berta<br /> <span class="mg">(revenas kun la ŝuoj de Julieta)</span>. + </p> + <p> + Nun mi devas purigi alian paron da ŝuoj! Ĉu vi donos al mi + duoblan salajron? + </p> + <span class="pn">68</span> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kial vi povas esti tiel malmodesta? + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Mi ne estas malmodesta. Mia kuzo, la policano diras, duobla laboro + meritas duoblan salajron. Ĉu vi volas ĝin doni aŭ ne? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro kaj Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Certe ne! + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Tiam, gesinjoroj, brosu mem la botojn de viaj luantoj, mi ĝin ne + faros. Jen la antaŭtuko kaj la broso, mi prenas mian liberecon! + Adiaŭ! <span class="mg">(Forkuras.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO IX. + </h4> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Kion fari nun? Idino de la familio von Blücher ne povas brosi + ŝuojn! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Sed ni ĝin devas fari, ni ludonis la ĉambrojn kun servado. + <span class="mg">(La sonorilo de Julieta aŭdiĝas.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald<br /> <span class="mg">(demandas ĉe la pordo)</span>. + </p> + <p> + Kion vi deziras? Kompreneble la sinjorino deziras la ŝuojn, helpon + je la vestigado poste teon kaj tiel plu! Estas neaŭdite! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Se vi ne volas helpi la sinjorinon, mi ĝin faros. + </p> + <span class="pn">69</span> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Ne, ne, vi certe ne devas, mi ĝin faros. Ho, miaj praavoj! Se vi + scius, ke idino de la familio von Blücher devas purigi ŝuojn! + <span class="mg">(Eniras la ĉambron de Julieta.)</span> + </p> + <p class="c mg"> + (Sonorigado de la alia flanko.) + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(frapas al la pordo de Viktor)</span>. + </p> + <p> + Li ankaŭ postulas la botojn. Tie ne estas helpo, mi devas, devas + fari ĝin. <span class="mg">(Prenas la antaŭtukon.)</span> Mi + ne estas el la familio von Blücher, sed tio estas tute kontraŭa + al mia inklino. Tamen – – <span class="mg">(la sonorilo de + la pordo 3 eksonas)</span>. Diablo, jen la sonorilo de la loĝejo. + Mi devas malfermi. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO X. + </h4> + <p class="c mg"> + (En tiu ĉi momento Viktor kaj Elza malfermas la du pordojn 1 kaj + 4.) + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Se mi nur scius, ĉu sinjoro Viktor venis pro mi! + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Servisto! Servanto! – Ho ĉielo, la objekto de mia amo, ne + estis fantomo! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Vi sinjoro, vi loĝas en nia domo? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Feliĉa hazardo kondukis min tien ĉi! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Mi kredis, ke vi forgesis min! + </p> + <span class="pn">70</span> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Vin forgesi, neniam, neniam, ho fraŭlino Elza. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Kial do vi venis Dresdenon? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Por trovi vin, mia adorata! + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XI. + </h4> + <p class="c mg"> + (Revenas Bergwald, la du pordoj brue estas fermataj.) + </p> + <p class="s"> + Bergwald. + </p> + <p> + Diablo! Kia terura trablovo! <span class="mg">(Eniras sinjoro Raten. + Kolonia uniformo, tre malĝentile.)</span> + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Kial vi forkuris sinjoro? Vi lasis min sur la ŝtuparo? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. <span class="mg">(Brosante boton.)</span> + </p> + <p> + Pardonu, mi aŭdis ion tie ĉi. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ĉu vi estas la ŝupurigisto de tiu ĉi gastejo? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ŝupurigisto? + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Servisto, lakeo, se vi tion preferas. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Tute ne sinjoro, mi nur faras tion pro komplezemo je miaj loĝantoj. + <span class="mg">(Frapas al la pordo de Viktor.)</span> Sinjoro, jen + viaj botoj. <span class="mg">(Viktor iom <span class="pn">71</span> + malfermas kaj prenas ilin.)</span> Ne sinjoro, mi estas la posedanto de + tiu ĉi domo. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Vi do ludonas loĝejojn? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Certe, sed mi nun ĉiujn fordonis. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Diablo! Kial vi ne forprenis la anoncon: loĝejojn! tie ĉi oni + parolas Esperante? Ĉu vi opinias, ke mi nur eniris por vidi vian + malinteresan vizaĝon? Cetere, kiuj estas viaj luantoj? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Sinjorino kaj sinjoro. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Kiel? Kia sinjorino kaj sinjoro? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Pardonu, mi estas Dresdena domposedanto, mi ne bezonas respondi viajn + demandojn. Krom tio vi ŝajnas tre ekscitita! + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ekscitita, ata, ota! Ĉielo, malbenite, ate, ote! Mi do devas esti + ekscitita. Mi alvenis per aŭtomobilo, ĉar lokomotivo ne estis + havebla! Miaj okuloj estas plenaj de polvo. Donu al mi akvon! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Akvon? + </p> + <span class="pn">72</span> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Certe! Por ellavi la polvon el miaj okuloj. <span class="mg">(Vidas la + florojn.)</span> Jen, tio sufiĉos. <span class="mg">(Elĵetas + la florojn, lavas al si la okulojn.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Sinjoro! Vi difektas mian tapiŝon. + </p> + <p class="s"> + Raten<br /> <span class="mg">(sekigante la manojn per la kurteno)</span>. + </p> + <p> + Tio ne difektos ĝin. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Miaj kurtenoj! Ho ve! Mi alportas mantukon. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ne necese! <span class="mg">(Alŝovas seĝon.)</span> Sidiĝu! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Dankon! Mi ne estas laca! + </p> + <p class="s"> + Raten <span class="mg">(ordonema)</span>. + </p> + <p> + Sidiĝu! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald <span class="mg">(mallaŭte)</span>. + </p> + <p> + Ĉu mi alvoku policanon? + </p> + <p class="s"> + Raten<br /> <span class="mg">(ankaŭ sidiĝas, multe pli afable)</span>. + </p> + <p> + Ĉu vi estas fraŭlo aŭ edzo? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Edzo. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Mi estas kontenta. Vi havos kompaton kun malfeliĉa edzo kiel mi. + </p> + <span class="pn">73</span> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Dio mia! + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Mi vivis dudek jarojn en la kolonioj, fine la hotentotoj min tedis, mi + revenis Eŭropon kaj edziĝis kun juna bela hispanino . . . . + kaj nun . . . + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kion li diros al mi? + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ni estis tiel feliĉaj! Per Esperanto ni trovis unu la alian, + Esperanto estis la lingvo de nia amo. Mi deziris ĝojigi mian + edzinon per la vizito de la kvara kongreso. Kaj nun, kiam en la lasta + stacio mi alportis al ŝi bulkojn, ŝi ankaŭ petis + limonadon. Mi iras alporti ĝin ne rimarkante, ke la dek minutoj + pasis – jen la vagonaro forveturas kun mia edzino kaj juna bela + danĝera Franco. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Danĝera Franco? + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Jes, li estis kun ni en la sama kupeo! Ili ne parolis unu vorton kune, + dum la vojaĝo, sed nun mi vidas la ruzon, ili volis forkuri – + la limonado nur estis preteksto. Sed mi ilin trovos! Mi ilin mortigos! + Mi ilin polverigos, mi ilin disrompos kiel – <span class="mg">(li + ekkaptas la florvazon)</span>. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Sinjoro! Estas Saksa porcelano! + </p> + <span class="pn">74</span> + <p class="s"> + Raten <span class="mg">(residiĝas)</span>. + </p> + <p> + Sinjoro, al mi diris policano, ke tiaj personoj eniris tiun ĉi + domon, montru ilin al mi, montru al mi viajn loĝantinojn. <span + class="mg">(Ekstaras kaj puŝas la seĝon kontraŭ la + planko.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Trankviliĝu, sinjoro! Vi detruas la domon! + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Montru viajn loĝantinojn! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald <span class="mg">(al si mem)</span>. + </p> + <p> + Dio mia! Se la juna sinjorino estas la forkurinta edzino! Ni ĉiuj + estus perditaj! + </p> + <p class="s"> + Raten<br /> <span class="mg">(ekstarante kaj renversante sian seĝon)</span>. + </p> + <p> + Vi rifuzas montri al mi vian loĝantinon? + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XI. + </h4> + <p class="c mg"> + (Sinjorino Bergwald eniras, pordo 3.) + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jen mia edzino, dank’ al Dio, luma ideo! Sinjoro, mia loĝantino. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Kiel, tiu maljunulino? + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Maljunulino? Mi? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Diru jes, aŭ ni ĉiuj estas perditaj! + </p> + <span class="pn">75</span> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ĉu vi estas la loĝantino de tiuj ĉi ĉambroj? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jes, diru jes! + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Je-e-e-e-es. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ekvidinte vin, sinjorino, miaj suspektoj koncerne tiu ĉi domo tute + malaperis. Mi serĉos alie, kaj poste mi revenos en la + Centralhotelon. Trovonte ilin mi – mi – <span class="mg">(kun + bruo eliras)</span>. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XII. + </h4> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Ho, kiu estis tiu ĉi persono? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kiu li estas? Certe iu sovaĝulo, reĝo de la kanibaloj aŭ + iu ĉefrabisto. Sed ni ne devas perdi tempon <span class="mg">(frapas + al la pordo 2)</span>. Ho, sinjorino, havu la bonecon, mi devas tuj + paroli kun vi! + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XIII. + </h4> + <p class="c mg"> + (Eniras Julieta.) + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Kun mi sinjoro? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Certe sinjorino. Vi estas kulpa de granda embaraso, en kiun vi ĵetis + honorindan viron kiel min per via terura edzo. + </p> + <span class="pn">76</span> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mia edzo! + </p> + <p class="c mg"> + (Elza aperas en la pordo 1 kaj aŭskultas.) + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Certe, sinjorino. Via edzo, de kiu vi forkuris sub preteksto de bulko + kaj limonado. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mia edzo estis tie ĉi? Ho, kial vi tion ne al mi diris? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ĉar li volis mortigi vin kaj la junan francon, la partoprenanton de + via forkurado. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Kion mi aŭdas! La partoprenanto de ŝia forkuro! Terure! <span + class="mg">(Rapide malaperas.)</span> + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Forkuro, sinjoro! Kiel vi tion riskas diri! Ĉielo, en kia terura + situacio mi min trovas! Mia edzo estas tiel ĵaluza, li faros ion + malbonan en sia erara opinio! Mi ĉion al li klarigos, kie li estas? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Li parolis pri la Centralhotelo, la plej proksima angulo. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mi tien iros. Mi nur prenos mian ĉapelon. <span class="mg">(Eniras + ŝian ĉambron pordo 2.)</span> + </p> + <span class="pn">77</span> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XIV. + </h4> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Ho, kial ni do elmetis la anoncon: Tie ĉi oni parolas Esperante. El + tio la tuta malfeliĉo rezultis! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Trankviliĝu mia kara, bonvolu nur pretigi kafon kaj teon por niaj + gastoj. + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Fantomoj de miaj praavoj! Ne vidu la malhonoron de via malfeliĉa + idino! <span class="mg">(Eliras.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XV. + </h4> + <p class="s"> + Julieta<br /> <span class="mg">(revenas el sia ĉambro kun ĉapelo)</span>. + </p> + <p> + La hotelo je la angulo, vi diris sinjoro? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jes sinjorino, mi ĝin al vi montros. <span class="mg">(Mallaŭte.)</span> + Estus mortigo se li ŝin trovus tie ĉi! <span class="mg">(Laŭte.)</span> + Mi montros, mi montros! – + </p> + <p class="c mg"> + (Bergwald kaj Julieta eliras el pordo 3.) + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XVI. + </h4> + <p class="c mg"> + (Elza el pordo 1, iom poste Viktor el pordo 4.) + </p> + <p class="s"> + Elza<br /> <span class="mg">(falinte en apogseĝon)</span>. + </p> + <p> + Ĉu tio estas ebla! Sinjoro Viktor forkuris kun edziniĝita + virino! <span class="mg">(Eltiras naztukon.)</span> Terure! + </p> + <span class="pn">78</span> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Fine ili ĉiuj foriris! Ho la objekto de mia adorado! Mia kara fraŭlino + – + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Forlasu min! Foriru de mi, via agado estas malhonesta, perfida. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Ĉielo! Kion do mi faris? + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Mi ĉion aŭdis, sinjoro. Ĉu vi povas nei, ke vi alvenis + tien ĉi kun sinjorino, kun edziniĝita sinjorino – kun + kiu vi forkuris? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Ĉarma fraŭlino, mia vorto de honoro: mi ŝin vidis la + unuan fojon hodiaŭ matene en la vagonaro. <span class="mg">(Metas + la manon al sia koro.)</span> Je la honoro de Franco, fraŭlino, mi + amas nur unu sinjorinon en la vasta mondo kaj tiu estas via ĉarma + persono. Mi tion ĵuras je tiu ĉi maneto! + </p> + <p class="c mg"> + (Genufleksas antaŭ Elza. Eniras sinjoro Bergwald kun kafopledo.) + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XVII. + </h4> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Hallo! Kio tio estas? + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Ĉielo, mia patro! + </p> + <span class="pn">79</span> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + La estonta bopatro! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(starigas la pledon sur tablon)</span>. + </p> + <p> + Klarigu al mi la aferon, sinjoro, kial mi vin trovas en la sintenado de + ŝuisto je la piedoj de mia filino? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Sinjoro, la senmorta Ŝekspir diras: “Mallongeco estas la + animo de l’ sprito”. Mi havas la honoron peti la manon de + via infano por edziĝo. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ĉu vi estas freneza? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Jes, certe. Mi amas ŝin kaj ŝi amas min. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kiel, post kvin minutoj? Tion mi ĉesigos! Mi postulas ke vi tuj + forlasu mian domon. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Tute ne, sinjoro, mi pagis por unu semajno kaj mi restos. Unue mi havos + mian kafon. <span class="mg">(Sidiĝas apud la tablo.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Mi – mi sufokiĝos pro kolero! Kaj ĉion kaŭzis la + infera anonco: Tie ĉi oni parolas Esperante! + </p> + <span class="pn">80</span> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XVIII. + </h4> + <p class="s"> + Raten <span class="mg">(pordo 3, kolerege)</span>. + </p> + <p> + Mi do estis prava! Policano diris al mi ke mia edzino loĝas en tiu + ĉi domo. Mi estas bonkora, trankvila viro, ĝis nun mi estis + dolĉa kiel ŝafido, sed nun mia kolero eksplodos – donu + al mi mian edzinon! <span class="mg">(Kaptas Bergwald je la brusto.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Lasu min, vi krispas mian ĉemizeton! + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Vi ne volas? Mi mem ŝin trovos. <span class="mg">(Eniras la ĉambron + de Julieta, pordo 2.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Tio estas tro multe. Mi alvokos policanon! Kial do ili ĉiuj lernis + Esperanton, se ili nun ne al ni helpos! + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Bonege, kunvoku la tutan policanaron. + </p> + <p class="s"> + Raten. <span class="mg">(Revenas.)</span> + </p> + <p> + Strange, mi rigardis en la ŝrankon, sub la liton, sed nenie ia + sinjorino Raten. Tamen mi vidis ŝiajn vestojn kaj ĉapelojn. + <span class="mg">(Laŭtege.)</span> Sinjoro, kie estas mia edzino? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ŝi – ŝi – ŝi eliris. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Eliris? Ŝi do estis tie ĉi? + </p> + <span class="pn">81</span> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Nu jes, ŝi estis. Ŝi ĵus iris al la Centralhotelo por + trovi vin. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Mensogulo! Vi denove trompas min. Jen alia ĉambro, mi supozas, ke + ŝi sin kaŝas tie. <span class="mg">(Volas eniri la ĉambron + de Viktor.)</span> + </p> + <p class="s"> + Viktor.<br /> <span class="mg">(Leviĝas kaj ekstariĝas inter + Raten kaj pordo 4.)</span> + </p> + <p> + Diablo! Neniu eniru en mian propran ĉambron. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Fulmo kaj tondro! La malbenita juna fripono. <span class="mg">(Kriegante.)</span> + Kie estas mia edzino? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Mi ne scias. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Vi mensogas, vi pagis la kondukiston de la fervojo por ke li forveturu + sen mi. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Kia neebla ideo! + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Fripono! Donu al mi mian edzinon. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Gardu vin, sinjoro. <span class="mg">(Alprenas atakan sintenadon.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Bona Dio! Se vi volas rompi al vi la kapojn, ne faru ĝin super mia + nova tapiŝo. + </p> + <span class="pn">82</span> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Sinjoro, vi donos al mi tujan kontentigon. Mi neniam vojaĝas sen + pistoloj. <span class="mg">(Elprenas paron el sia poŝo, donante unu + el ili al Viktor.)</span> + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Sinjoro, vi estas efektiva bifsteko. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Sinjoro, post du minutoj vi estos mortigita hundo! + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XIX. + </h4> + <p class="c mg"> + Sinjorino Bergwald poste Julieta. Pordo 3. + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Sinjoroj, kion vi faras, kio tio estas? + </p> + <p class="s"> + Raten.<br /> <span class="mg">(Rigardas el la fenestro.)</span> + </p> + <p> + Jen mia edzino kun policano! Ili venas tien ĉi, kia stranga afero! + Mi min kaŝos post la kurtenoj kaj nun aŭskultu: kiu el vi + perfidos mian ĉeeston tiu ricevos kuglon en la cerbon. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ho, kial mi skribis: Tie ĉi oni parolas Esperante! + </p> + <p class="s"> + Julieta.<br /> <span class="mg">(Parolante malantaŭen.)</span> + </p> + <p> + Mi dankas vin, sinjoro policano! Sed kion vi havas, kial vi havas tiajn + ektimigitajn mienojn? Ĉu io okazis dum mia foriro? Ĉu mia edzo + estis tie ĉi? Ĉu iu el vi lin vidis? + </p> + <span class="pn">83</span> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ne! + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Ne! + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Ne! + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Des pli bone <span class="mg">(al Viktor)</span> ĉar se li vin + trovus sinjoro, mi ne scias kio okazus. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Fulmo kaj tondro, ŝi timas por tiu bubo. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mia kara edzo estas tiel ĵaluza! <span class="mg">(Al sinjorino + Bergwald.)</span> Se li nur estis vidinta la afablan manpremon de via + edzo kiam mi eniris la pordon – + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald <span class="mg">(Tremante.)</span> + </p> + <p> + Tute ne, tute ne, mi ne premis al vi la manon. Mi jam sentas la kuglon + inter miaj ŝultroj! + </p> + <p class="s"> + Julieta.<br /> <span class="mg">(Iom mirigita al Viktor.)</span> + </p> + <p> + Mi estas certe, ke vi rimarkis la kolerajn rigardojn de mia edzo en la + kupeo, kiam vi hazarde rigardis min. <span class="mg">(Viktor forte + balancas la kapon.)</span> Mi efektive kredas, ke li estis ĵaluza + je vi! Je vi, kiu mortas pro amo al juna fraŭlino, kun kiu vi + konatiĝis en Parizo, sur balo. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Balo? Parizo? <span class="mg">(Streĉas la kapon el la kurtenoj.)</span> + </p> + <span class="pn">84</span> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Kaj kiun vi tiel fervore amas, ke vi traveturis tian longan vojon por + retrovi ŝin. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Kion ŝi diras? <span class="mg">(Rapidegas antaŭen, subenŝirante + la kurtenojn.)</span> Ĉu tio estas efektive vera, ke vi amas ian + alian? + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mia edzo! + </p> + <p class="s"> + Gesinjoroj Bergwald. + </p> + <p> + La kurtenoj! + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Kion vi volas diri, sinjoro? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Certe, certe, mi ĝin scias. La juna fraŭlino estas mia filino. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Via filino? Vi neniam diris, ke vi havas filinon! Montru ŝin, + montru al ni vian filinon! <span class="mg">(Elza eniras dum la lastaj + vortoj.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jen venas mia filino. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ah, ĉarma fraŭlino. Tute malsimila al la gepatroj. Junulino, + ĉu tiu ĉi bela fremdulo enamiĝis je vi? + </p> + <p class="s"> + Elza.<br /> <span class="mg">(Ruzete rigardante Viktoron.)</span> + </p> + <p> + Almenaŭ li tion diras. + </p> + <span class="pn">85</span> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Kaj li estas sincera! <span class="mg">(Al la gepatroj.)</span> Miaj + karegaj gesinjoroj, mi petas, donu al mi la manon de via ĉarma + infano, mia patro estas tre riĉa: Dubois kaj kompanio, strato San + Lazaro en Parizo. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Dubois kaj kompanio, strato de Lazaro, bone, mi konas la firmon, + ekzistas dua en Afriko. Kia azeno mi estis! <span class="mg">(Subite.)</span> + Prenu ŝin, junulo, ŝi estas la via! Estu benitaj miaj infanoj! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Pardonu, mi estas la patro. Mi priparolos la aferon kun mia edzino, kaj + se ĉio estas en bona ordo, mi ne scias, kial ni ne akceptu lin kiel + bofilon? Nova vorto kiun mi lernis! + </p> + <p class="s"> + Viktor.<br /> <span class="mg">(Kisas la manon de Elza.)</span> + </p> + <p> + Kia feliĉego! + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XX. + </h4> + <p class="c mg"> + (Berta kaj policano eniras. Berta embarasate kliniĝas.) + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Nu Berta, ĉu vi revenas? Ĉu vi nun pensas alie? + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Jes, sinjorino, mia kuzo la policano diras, ke por Esperanto oni devas + ion oferi, Esperanto estas ideala afero! + </p> + <span class="pn">86</span> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Sinjoro policano, vi estas prava! Per esperanto kaj via helpo mi + retrovis mian edzinon! + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Per Esperanto mi vin trovis! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Vivu Esperanto! + </p> + <p class="s"> + Policano. + </p> + <p> + Permesu, ankaŭ mi per Esperanto trovis fianĉinon! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kaj mi akiris bofilon! Ĉu ne estis bone meti en la fenestron: + </p> + <p class="c"> + Tie ĉi oni parolas Esperante? + </p> + <p class="c mg"> + (<span style="letter-spacing:0.3em">Kurteno</span>.) + </p> + <hr class="mallonge" /> + </div> + <div id="k3"> + <span class="pn">87</span> + <h2> + La Renkonto + </h2> + <h3> + Komedieto originale verkita + </h3> + <div class="c"> + de Marie Hankel. + </div> + <img src="images/image1.png" width="50" height="63" + alt="[Dekoracia ilustraĵo]" /> + </div> + <div class="personaro" style="max-width: 8em"> + <span class="pn">88</span> + <h4> + PERSONOJ: + </h4> + <ul class="personaro"> + <li> + Ruso + </li> + <li> + Anglino + </li> + <li> + Francino + </li> + <li> + Italo + </li> + <li> + Germano + </li> + <li> + Kelnero + </li> + </ul> + </div> + <div class="sceno"> + <span class="pn">89</span> + <h4> + SCENO: + </h4> + <p class="c"> + Restoracio. <span class="mg">(Kelnero kun telertuko, aranĝas + objektojn.)</span> + </p> + <p class="s"> + Vojaĝanto <span class="mg">(eniras)</span>.<br /> <span class="mg">(Ruso, + Polo aŭ alia fremdulo diras en sia nacia lingvo.)</span> + </p> + <p> + Ŝajnas esti la ĝusta loko! <span class="mg">(Diras la nomon de + la tiea restoracio.)</span> Mi skribis al la firmo Cook pri mia vojaĝo + al Norvegujo. Cook al mi respondis, ke mi trovos tie ĉi kunvojaĝontojn + je tiu ĉi horo. Nun mi atendos. <span class="mg">(Al kelnero, + montrante la karton de la trinkaĵoj.)</span> Vinon! <span class="mg">(Eltiras + el sia poŝo rusan aŭ polan gazeton, legas.)</span> + </p> + <p class="s"> + Anglino <span class="mg">(eniras)</span>. + </p> + <p id="err08"> + <span lang="en">O, I think I am right here.</span> <span class="mg">(Nomas + la restoracion.)</span> <span lang="en">O yes, all right. I wrote to + Cook about a voyage to Denmark, Sweden and Norway. The office sent me a + letter – o yes, all right! Here I am to find my fellow travellors. + There a gentleman is sitting, perhaps he is one of the company. I’ll + ask him.</span> <span class="mg">(Rimarkante la kelneron.)</span> <span + lang="en">Some tea, please. Courage now, courage! Sir, o please, I want + to ask you, if you are one of the travellors, who are to meet here + today?</span> + </p> + <p class="s"> + Ruso <span class="mg">(ruse)</span>. + </p> + <p> + Mi tre bedaŭras, mi ne komprenas. + </p> + <span class="pn">90</span> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p lang="en" id="err09"> + Seems to me, the gentleman does not understand english? How is it + possible? That is a great pity, I hoped so to find good company. I am so + sorry. What countryman are you? + </p> + <p class="s"> + Ruso <span class="mg">(ruse)</span>. + </p> + <p> + Mi bedaŭras, mi ne komprenas ian anglan vorton. <span class="mg">(Germane, + iom ŝanceliĝe.)</span> <span lang="de">Verstehen Sie + vielleicht Deutsch?</span> + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p id="err10"> + <span lang="en">What did you say? I did not understand you. O it is + horrid! I so hoped to enjoy my journey, now I lose all hope for any + pleasure!</span> <span class="mg">(La kelnero aportas teon.)</span> + <span lang="en">I thank you! But o, no, no! Please hot, hot, hot!</span> + </p> + <p class="s"> + Kelnero. + </p> + <p> + <span lang="en">Yes!</span> <span class="mg">(Post minuto alportas + varmegan lakton.)</span> + </p> + <p class="s"> + Francino <span class="mg">(eniras)</span>. + </p> + <p id="err11"> + <span lang="fr">C’est juste ici, je pense!</span> <span class="mg">(Nomas + la restoracion.)</span> <span lang="fr">C’est ça, c’est + juste! J’ecrivais à l’office de Cook à cause d’un + voyage à Danemark, la Suede et la Norvège. Je veux voir le + monde un peu, je dezire faire des connaissances agréables. C’est + pour ça, que j’écrivais a Cook. Il m’écrit + que je trouverai ici dans le restaurant</span> <span class="mg">(nomo)</span> + <span lang="fr">à cette heure bonne société, des + compagnons agréables.</span> <span class="mg">(Al la kelnero.)</span> + <span lang="fr">Du chocolat, s’il vous plait. Voilà un + monsieur, voici une jeune dame! Ah madame, ai-je l’honneur de voir + une des dames partoprenantes au voyage à Danemark?</span> + </p> + <span class="pn">91</span> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p id="err12"> + <span lang="en">O I am very sorry, I don’t understand you. I can + not make out what you mean. It is a great misfortune, that we are + speaking different languages.</span> <span class="mg">(Kelnero alportas + ĉokoladon. Ĉiuj sidiĝas apud apartaj tabloj kun malgajaj + mienoj.)</span> + </p> + <p class="s"> + Italo <span class="mg">(eniras)</span>. + </p> + <p> + <span lang="it">Ecco mi arrivato! Devo trovar qui i miei compagni di + viaggio, come dice la lettera di Cook. – Va bene, vi sono qualque + signore e signori.</span> <span class="mg">(Alparolas la tri gesinjorojn + unu post la alia, ĉiu el ili skuas la kapon.)</span> <span lang="it">Scusi, + mi chiamo . . . . ., sono venuti qui per trovar i + compagni di viaggio? – Non capiscono l’italiano? – Nea + anche Lei? – Peccato! –</span> <span class="mg">(Al kelnero, + kiu neas.)</span> <span lang="it">Parli italiano? – Ma che cosa si + deve fare? Dami un bicchiere di limonada!</span> <span class="mg">(Sidiĝas + malesperante.)</span> + </p> + <p class="s"> + Germano <span class="mg">(eniras, esperante)</span>. + </p> + <p> + Ĉefkelnero! Glason da biero! <span class="mg">(La gastoj ĉiuj + ekstariĝas.)</span> + </p> + <p class="s"> + Ruso. + </p> + <p> + Kion mi aŭdas! Esperanto! + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p> + Kia surprizo! Nia kara lingvo! + </p> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + O sinjoro, vi parolas Esperante? + </p> + <p class="s"> + Italo. + </p> + <p> + Fine, fine! Kia feliĉo! + </p> + <span class="pn">92</span> + <p class="s"> + Ruso. + </p> + <p> + Nun ni povas paroli pri nia afero! + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p> + Ĉu vi estas kunvojaĝonto? + </p> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + Vi estas nia bona anĝelo! + </p> + <p class="s"> + Italo.<br /> <span class="mg">(Al kelnero alportante la bieron.)</span> + </p> + <p> + Kaj vi estas nia anĝeleto, nun ni ne estos plu mutaj ŝafoj, ni + estos feliĉaj homoj. <span class="mg">(Al la germano.)</span> + Sinjoro, ni dankas vin, ĝis nun ni ne povis kompreni unu la alian. + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Mi tre ĝojas, ke mi elparolis la sorĉan vorton. Nun ni ja + povas sidiĝi kune. Sed, karaj amikoj kaj samideanoj, permesu al mi + demandon. Kial vi ne tuj provis nian lingvon? + </p> + <p class="s"> + Ruso. + </p> + <p> + Neniu min ĝis nun komprenis. + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p> + Kiam mi parolis esperante, oni alportis al mi fromaĝon. + </p> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + Al mi oni alportis mineralakvon. + </p> + <p class="s"> + Italo. + </p> + <p> + Kaj mi, gesinjoroj, estis en granda danĝero! Mi parolis esperante, + la homoj miris, paroletis mallaŭte, faris signon tiel <span + class="mg">(tuŝas la frunton)</span> ili <span class="pn">93</span> + kredis, ke mi estis freneza! Ili volis meti min en sanigejon, en + frenezulejon. Tiam mi ĵuris ne plu diri unu esperantan vorton, mi + ĵuris silenti pri Esperanto! + </p> + <p class="s"> + Ruso. + </p> + <p> + Mi faris la saman. + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p> + Ankaŭ mi ĵuris. + </p> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + Mi same. + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Bone, bone, bonege! Kia malsaĝa ĵuro! Kaj tamen tre + kompreneble. Kiom da malbono ni ĉiam devis aŭdi pri nia + lingvo! Ĝi estas utopio, sensencaĵo, miksaĵo, neebleco, + morte naskita infano! Nu, feliĉe la infano vivas kaj ridas, ĝis + nun ĝi nur ludis, baldaŭ ĝi estos matura homo, kiu + laboros kaj plenumos gravajn taskojn. Sed karaj amikoj, permesu alian + demandon. Vi diras, ke vi ne komprenis unu la alian, vi ŝajnas al + mi kleraj, instruitaj personoj, vi vojaĝas en Germanujo, kial do mi + petas, vi ne lernis la germanan lingvon? + </p> + <p class="s"> + Ruso. + </p> + <p> + Por diri la veron, mi ja komprenas kaj parolas la germanan lingvon sufiĉe + bone. Sed oni min plej ofte ne komprenas, tial mi parolas germane + nevolonte. + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Nu bone! <span class="mg">(Al la anglino.)</span> Sed vi sinjorino? Via + nacio estas parenca al la nia, vi estas niaj <span class="pn">94</span> + kuzoj, niaj karaj gekuzoj, vi do amas nian germanan lingvon? + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p> + Ho, sinjoro, mi ne scias. Ho jes, mi ĝin ne malamas, sed mi tute ne + havis la eblecon lerni ĝin. En mia urbeto ne ekzistis germana + instruisto; Esperanton mi lernis el “The whole of Esperanto” + de Ĉefeĉ, sen instruisto. + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Mi tion komprenas. <span class="mg">(Al la Francino.)</span> Sed vi + sinjorino, kial vi ne lernis germanan? + </p> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + O, sinjoro, pardonu, mi ne volas ofendi vin, sed germana lingvo – + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Nu, parolu nur, mi petas. + </p> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + La germana lingvo estas terure malfacila. Mi provis lerni ĝin. Sed + nek mi nek mia bona instruistino povis elparoli la dikajn vortojn. + Kontraŭe Esperanto, kiel bele ĝi sonas. Sed germanan, pardonu + mi ne povis lerni tiun teruran lingvon! + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Ho ve, kion mi devas aŭdi! <span class="mg">(Al la Italo.)</span> + Sed vi sinjoro, kian motivon vi havis por ne lerni la germanan, anglan aŭ + francan lingvon? + </p> + <p class="s"> + Italo. + </p> + <p> + Mi ilin lernis, mi lernis kvin lingvojn en mia lernejo. + </p> + <span class="pn">95</span> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Des pli bone! Vi do havis la eblecon de interparolado kun tiuj ĉi + sinjorinoj? + </p> + <p class="s"> + Italo. + </p> + <p> + Tute ne sinjoro, mi lernis la lingvojn, sed mi ilin ne scias paroli. Mi + forgesis la malmulton kiun mi lernis, mi ne povas diri unu solan frazon + en ia lingvo krom mia patra lingvo. + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Ĉiam la sama: oni lernas kaj lernas, kaj poste oni ne povas paroli! + Tute alia afero en nia neŭtrala lingvo. Ni povas paroli, babili, laŭ + korĝojo, vi certe nun havos tre plezuran vojaĝon. + </p> + <p class="s"> + Ruso. + </p> + <p> + Mi esperas trovi belajn vidindaĵojn por fotografio, <span class="mg">(al + la Anglino)</span> vi ankaŭ estas fotografistino, ĉu ni + laboros kune? + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p> + Certe, certe! Mi vin helpos. Ni suprenrampos la montojn, tramigradas la + valojn, kaj vespere ni rivelos niajn bildojn. + </p> + <p class="s"> + Francino <span class="mg">(al la Italo)</span>. + </p> + <p> + Ĉu vi estas artisto, sinjoro? Vi havas kajerujon kaj kolorigilojn, + mi ankaŭ desegnas, mi deziras lerni pentri, mi tre deziras + perfektigi min. + </p> + <p class="s"> + Italo. + </p> + <p> + O sinjorino. Mi estas feliĉa instrui vin! Jes, certe, mi estas + pentristo. Mi sopiras je nordaj pejzaĝoj, la ŝtonegoj, la + fjordoj estos miaj modeloj. + </p> + <span class="pn">96</span> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + Ni desegnos kaj pentros kune! + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Mi antaŭdiras al vi multegan plezuron. Sed ne forgesu min, mi + petas, sendu al mi poŝtkartojn. + </p> + <p class="s"> + Ĉiuj. + </p> + <p> + Jes, certe, nia bonfaranto! + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Via vera bonfaranto estas la Esperanto, estas D<sup>ro</sup> Zamenhof. + </p> + <p class="c"> + Vivu Esperanto, vivu Zamenhof! + </p> + <p class="c mg"> + (<span style="letter-spacing:0.3em">Kurteno</span>.) + </p> + </div> + <div id="tpnotoj"> + <h5> + Notoj de la tekstpreparinto: + </h5> + <p> + Sube estas listo de preseraroj, kiun mi ŝanĝis: + </p> + <table summary="listo de korektoj" style="margin: auto;"> + <tr> + <th> + Originale + </th> + <th> + Korekte + </th> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err01">viro extremement saĝa</a> + </td> + <td> + viro <b>extrêmement</b> saĝa + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err02">montras exercises et grand battement</a> + </td> + <td> + montras <b>exercices</b> et grand battement + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err03">heredanto kaj ĉiuokazo</a> + </td> + <td> + heredanto kaj <b>ĉiuokaze</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err04">havas la ĝoĵon</a> + </td> + <td> + havas la <b>ĝojon</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err05">devas resigni la heredaĵon</a> + </td> + <td> + devas <b>rezigni</b> la heredaĵon + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err06">bruon kaj violinon</a> + </td> + <td> + bruon kaj <b>violonon</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err07">ludante violinon</a> + </td> + <td> + ludante <b>violonon</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err07">muziko je polonesa paŝo</a> + </td> + <td> + muziko je <b>poloneza</b> paŝo + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err08">O jes, all right</a> + </td> + <td> + O <b>yes</b>, all right + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err08">vojage to Denmark</a> + </td> + <td> + <b>voyage</b> to Denmark + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err09">good kompany</a> + </td> + <td> + good <b>company</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err10">I loose all hope</a> + </td> + <td> + I <b>lose</b> all hope + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err11">cause d’un vojage</a> + </td> + <td> + cause d’un <b>voyage</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err11">Du chokolat</a> + </td> + <td> + Du <b>chocolat</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err11">partoprenantes au vojage</a> + </td> + <td> + partoprenantes au <b>voyage</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err12">I kan not make out</a> + </td> + <td> + I <b>can</b> not make out + </td> + </tr> + </table> + </div> +<pre xml:space="preserve"> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by +August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ *** + +***** This file should be named 35743-h.htm or 35743-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/5/7/4/35743/ + +Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and +the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned +images of public domain material from the Google Print +project.) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + </body> +</html> diff --git a/35743-h/images/image1.png b/35743-h/images/image1.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f5688fe --- /dev/null +++ b/35743-h/images/image1.png diff --git a/35743-h/images/image2.png b/35743-h/images/image2.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b324019 --- /dev/null +++ b/35743-h/images/image2.png diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..26faae1 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #35743 (https://www.gutenberg.org/ebooks/35743) diff --git a/old/35743-h.htm.2020-02-06 b/old/35743-h.htm.2020-02-06 new file mode 100644 index 0000000..f8d7230 --- /dev/null +++ b/old/35743-h.htm.2020-02-06 @@ -0,0 +1,5964 @@ +<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> + +<!DOCTYPE html + PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd" > + +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo"> + <head> + <title> + Tri Unuaktaj Komedioj + </title> + <style type="text/css" xml:space="preserve"> + +body {padding-right: 20%; padding-left: 20%;} +div#titolpagho, div#k1, div#k2, div#k3 {text-align: center; line-height: 2.0; margin: 4em;} +div#autoroj {text-align: left; line-height: 1.0; font-weight:bold; margin: auto; width: 9em; font-size: 130%;} +div#presejoj {text-align: left; line-height: 1.0; margin: auto; max-width: 20em;} +div#enhavo {text-align: center; margin: 4em;} +div.personaro {padding-top: 2em; padding-bottom: 4em; margin: auto; text-align: center;} +ul.personaro {text-align: left; list-style-type: none;} +div.sceno {padding-bottom: 2em;} +h2 {font-size: 2em; word-spacing:1ex; text-align: center;} +h3 {font-size: 1.5em; word-spacing:1ex; text-align: center;} +h4 { font-size: 1em; text-align: center;} +h5 { font-size: 1em; text-align: left;} +hr.mallonge {width: 15%;} +a {text-decoration:none;} +sup {font-variant: normal;} +td {padding: 0 0.3em;} +td.titolo { text-align: left; word-spacing:1ex; margin-left: 1em; text-indent: -1em;} +td.numero {text-align: right; vertical-align: top;} +.mg {font-size: small;} +.c {text-align: center;} +p.s {text-align: center; text-indent: 0em;} +img {text-align: center; padding-top: 1em; padding-bottom: 1em;} +div#tpnotoj {border: dashed 1px; padding: 0.5em; margin: 1.5em 10%;} +.pn {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;} +div.piednoto { + border-style: dashed; + border-width: 1px; + border-color: #000000; + font-size: .8em; + margin: 10px; + padding: 10px;} + +</style> + </head> + <body> +<pre xml:space="preserve"> + +The Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by +August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Tri unuaktaj komedioj + +Author: August von Kotzebue + T. Williams + Marie Hankel + +Release Date: April 1, 2011 [EBook #35743] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ *** + + + + +Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and +the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned +images of public domain material from the Google Print +project.) + + + + + + +</pre> + <div id="titolpagho"> + <h1 style="font-size:230%;word-spacing:1ex;"> + Tri unuaktaj Komedioj + </h1> + <div> + de + </div> + <div id="autoroj"> + <div> + A. v. Kotzebue + </div> + <div> + T. Williams + </div> + <div> + M. Hankel + </div> + </div> + <div style="margin-top: 4em;"> + Ludataj dum la 4<sup>a</sup> Internacia Esperantista Kongreso<br /> en + Dresden, Aŭgusto 1908. + </div> + <hr class="mallonge" /> + <div> + <b>1908</b> + </div> + <div> + <b>Germanujo:</b> Esperanto Verlag Möller & Borel, Berlin S. + </div> + <hr class="mallonge" /> + <div id="presejoj"> + <div> + <b>Anglujo:</b> British Esperanto Association, London. + </div> + <div> + <b>Danujo:</b> Andr.-Fred. Höst & Sön, Kjöbenhavn. + </div> + <div> + <b>Francujo:</b> Hachette et Cie, Paris. + </div> + <div> + <b>Hispanujo:</b> J. Espasa, Barcelona. + </div> + <div> + <b>Italujo:</b> Raffaello Giusti, Livorno. + </div> + <div> + <b>Polujo:</b> M. Arct, Warszawa. + </div> + <div> + <b>Svedujo:</b> Esperanto Förening, Stockholm. + </div> + </div> + </div> + <hr class="mallonge" /> + <div style="text-align: center;"> + Presejo de Möller & Borel G. m. b. H.<br /> Berlin S., + Prinzenstrasse 95. + </div> + <hr class="mallonge" /> + <div id="enhavo"> + <h3> + Enhavo. + </h3> + <table summary="enhavotablo" style="max-width: 30em; margin: auto;"> + <tr> + <th></th> + <th> + Paĝo + </th> + </tr> + <tr> + <td class="titolo"> + <a href="#k1"><b>La malfeliĉuloj.</b></a> Unuakta komedio de + Louis Schneider laŭ A. v. Kotzebue. Esperantigis Leopold Elb<br /> + <span class="mg">(Eduard Bloch, Teatra korespondado No. 88.)</span> + </td> + <td class="numero"> + 1 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="titolo"> + <a href="#k2"><b>Tie ĉi oni parolas Esperante.</b></a> Unuakta + komedio de T. Williams (1859) tradukita kaj aranĝita de M. + Hankel + </td> + <td class="numero"> + 55 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="titolo"> + <a href="#k3"><b>La Renkonto.</b></a> Komedieto originale verkita de + Marie Hankel + </td> + <td class="numero"> + 87 + </td> + </tr> + </table> + </div> + <div id="k1"> + <h2> + La Malfeliĉuloj + </h2> + <h3> + Unuakta komedio de Louis Schneider + </h3> + <div> + laŭ A. v. Kotzebue + </div> + <hr class="mallonge" /> + <div> + Esperantigis Leopold Elb. + </div> + <img src="images/image1.png" width="50" height="63" + alt="[Dekoracia ilustraĵo]" /> + <div class="mg" style="text-align: left;"> + (Eduard Bloch, Teatra Korespondado No. 88.) + </div> + </div> + <div class="personaro" style="max-width: 22em"> + <h4> + PERSONARO: + </h4> + <ul class="personaro"> + <li> + Petro Falk, plantisto el Ameriko. + </li> + <li> + Sinjorino Ĝojo, antaŭe fraŭlino Falk, aktorino + </li> + <li> + Adelgunde Falk, cirkorajdistino + </li> + <li> + Charles Faucon, dancinstruisto + </li> + <li> + Johano Falk, vilaĝlerneja instruisto + </li> + <li> + Franjo Falk, filino de Johano + </li> + <li> + Gustavo Falk, helparbaristo + </li> + <li> + Hipolito Falk + </li> + <li> + Gotfrido Falk + </li> + <li> + Hieronimus Akcipitro, ĵurnalraportisto + </li> + <li> + Mustardo, servisto ĉe Petro Falk + </li> + </ul> + <div class="mg"> + Dresdeno. Nuna tempo. + </div> + <div> + Simpla ĉambro kun unu malantaŭa kaj du flankaj pordoj. + </div> + <hr class="mallonge" /> + </div> + <div class="sceno"> + <span class="pn">3</span> + <h4> + SCENO I. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro Falk (simple vestita, sidas apud tablo fumante pipon). Mustardo + (eniras). + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Jen vi Mustardo, tiel rapidema? Ĉio preta? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Ĉio. Mi ordonis al la pordisto, lasi supreniri ĉiun, kiu + demandos pri Minher van der Kapelen. Jen, en la antaŭĉambro + dudek seĝoj kaj du kanapoj. Jen <span class="mg">(montras la + flankan ĉambron)</span>, bona matenmanĝo: kaviaro, ŝinko, + omarsalato – nur delikataĵoj. Ĉokoladon por la + sinjorinoj, bonegajn vinojn por la sinjoroj, eĉ cigarojn mi tien + metigis – se iu ŝatus fumadon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Bonege! Ĉio estas prizorgita! Ĉu vi ne estas iom scivola, kial + vi faris tiom da preparoj? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Certe, treege scivolega – sed kion mi gajnus per demandado? Mi ja + konas vin de tridek jaroj kaj mi scias, ke vi neniam parolas pli ol + nepre estas necese. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Prava vi estas, sed ankaŭ neprava, laŭ vidpunkto. En miaj + amerikaj plantejoj, ĉirkaŭita de nigra servistaro, kiel ĉefo + de granda komerca <span class="pn">4</span> negoco, mi havis motivon por + ŝpari parolojn. Tie vi estis mia servisto, sed de kiam mi revenis Eŭropon, + vi estas mia amiko, kaj, laŭ mia opinio, vi ankoraŭ ne havis + okazon por plendi, ke mi ne konfidis al vi. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Efektive – tial mi ja ne komprenas, kial vi atendas hodiaŭ + tiom da homoj? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Miajn heredontojn! + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Dio min gardu! Kiel vi min ektimigis! Ĉu eble vi intencas morti? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi jam mortis. Jen <span class="mg">(donas al li gazeton)</span> legu la + noton kun la ruĝa substreko. + </p> + <p class="s"> + Mustardo <span class="mg">(legante)</span>. + </p> + <p> + “El la Hago, la 15<sup>an</sup> de Junio.” <span class="mg">(Parolas.)</span> + Tio ja estas malnova gazeto. <span class="mg">(Legas.)</span> “Antaŭ + kelkaj semajnoj tie ĉi mortis la riĉa amerika plantisto Petro + Falk.” Kio do? Nu, jen, bona ekzemplo kiamaniere la ĵurnalistoj + mensogas! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi ne pretendas, ke ili neniam mensogas, tiun ĉi fojon tamen ili ne + mensogis, sed ili nur tion raportis, kion mi mem al ili sendis. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Sed vi ja ne estas mortinta! + </p> + <span class="pn">5</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Eĉ morteginta, absolute mortinta! Tuj vi ekvidos, kial. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Nu tion iu alia komprenu! <span class="mg">(Legas.)</span> “Petro + Falk, mortante havis nek edzinon nek infanon, sed nekalkuleblan riĉaĵon, + aŭ je kontanta mono aŭ en bone rentumaj plantejoj. Lia + patrolando estis Saksujo, kie laŭdire multnombra parencaro lia + ankoraŭ ekzistas.” – Ĉu tio estas vera? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Certe. + </p> + <p class="s"> + Mustardo <span class="mg">(legas)</span>. + </p> + <p> + “En lia testamento li faris heredonton de la tuto tiun el la + parencoj, kiu pruvos ke li estas la plej malfeliĉa, kaj la + plenumanto de la testamento, Minher van der Kapelen, fiksis templimon je + la 18<sup>a</sup> de Aŭgusto, kiam li estos en Dresdeno kaj persone + ekzamenos la pretendojn de ĉiu el la parencaro de la mortinto.” + Tio ja estas hodiaŭ! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Estas hodiaŭ. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Ho, nun mi komprenas. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kion? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Okazos nun kvazaŭ familia festeno. Sed, ĉu vi konas viajn + parencojn? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ne unu el ili. Mi ja iris Amerikon kiel dekkvarjara knabo. + </p> + <span class="pn">6</span> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Ĉu estas multe da ili? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kredeble, ĉar riĉulo ĉiam havas multajn parencojn. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Nu ili ja larĝe malfermos la okulojn, ekvidante la mortintan kuzon, + kiu kontente fumas pipon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Provizore ili konatiĝos kun mi nur, kvazaŭ mi estus Minher van + der Kapelen, plenumanto de la testamento. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Bone. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mallonge: Sola mi ja vivis dum duona jarcento, tio nun komencas fariĝi + iom enuiga. Mi multe klopodis, kaj ofte mi demandis min, por kiu. Tion + mi almenaŭ deziras scii, antaŭ mia morto. Mian havon mi volas + lasi al la plej inda el miaj parencoj, t. e. al la plej malfeliĉa. + Alie jen alvenus ia sentaŭgulo, okaze pli proksima, heredus mian + havon, kaj mokus min eĉ kuŝantan en tombo. Ne, jam nun mi + volas elekti tiun el miaj parencoj, kiu iam fermu miajn okulojn. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Sed, se ĉiuj estas feliĉaj? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉiuj feliĉaj? Ĉu vi ne scias, ke feliĉuloj estas + tiel same maloftaj, kiel virtuloj? + </p> + <span class="pn">7</span> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Eble unu aliĝas al la alia. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ne ĉiam! Sed aŭskultu! Iu eniris la antaŭĉambron. Se + tiu estas unu el miaj parencoj, enlasu lin, kaj se venas ceteraj, parolu + kun ili, ĝis kiam mi aŭdigos la sonorileton, tiam enlasu + alian, sed ĉiam nur po unu, komprenite? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Fidu al mi! <span class="mg">(Eliras el la malantaŭa pordo.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO II. + </h4> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(sola)</span>. + </p> + <p> + Nun, maljuna Petro Falk, montru kian konon pri homoj vi akiris dum + kvindek jaroj. Okazos ja strangaj pretendoj kaj seniluziiĝoj, sed + mi profunde enrigardos en homajn korojn, ĉar ofte hered-aferoj + malkaŝas la veran senton kaj karakteron de la homoj. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO III. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro Falk. Gotfrido Falk (eniras el la malantaŭa pordo, iomete + ebria). + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Sinjoro, la lakeo al mi diris, ke mi trovos matenmanĝon en tiu + ĉi aŭ en la apuda ĉambro. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kun kiu mi havas la honoron paroli? + </p> + <span class="pn">8</span> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Ĉi tie mi ne vidas matenmanĝon, do mi supozas, ke en tiu + ĉambro – <span class="mg">(montras la apudan ĉambron)</span>. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi mem kondukos vin tien, kiam mi scios . . ? + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Kredeble Minher van der Kapelen? Mi supozas tion sekve de via tuta + eksteraĵo. Mi estas la heredanto de la maljuna Falk, de tiu amerika + riĉegulo, lia nepridubebla heredanto. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vere? Tiam vi devus esti la plej malfeliĉa el liaj + parencoj, kiel vi tion volas pruvi? + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Minher van der Kapelen, oni estas tre malfeliĉa kun neniam + satigebla soifo, kiel la mia. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, ŝajnas al mi, ke hodiaŭ vi jam iom satigis ĝin. + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Malprave! Mi ja iomete provis, sed la plena satigado de mia soifo estas + ekster la limoj de ebleco, kaj ĵus pro tio mi deziregas tiun ripete + cititan matenmanĝon – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tamen mi petas, havu paciencon, nur por kelkaj minutoj, por ke mi antaŭe + eksciu, kiugrade vi estas parenco de la mortinta sinjoro Falk. + </p> + <span class="pn">9</span> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p id="err03"> + Mi ne precize scias. – Lia nomo estas Falk, ankaŭ la mia + estas Falk; li posedis monon; mi tian specialaĵon nur periode + posedas, mi do estas lia nerefutebla heredanto kaj ĉiuokaze mi + estas plensenca. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Se vi ne havas alian pruvon de parenceco! + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Mian grandegan soifon, – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Eĉ tio kredeble ne estos akceptata kiel pruvo. Ĉu vi do estas + el Saksujo? + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Ne, el Hanovero! – Sed ni priparolu tion ĉe la jam citita + matenmanĝo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi bedaŭras! Nur tiam, kiam mi konvinkiĝos, ke ia pruvita + rajto pri pretendo – + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Permesu, sinjoro. Ĉu mia nomo ne estas Gotfrido Falk, + nepridisputeble Falk. – Mia patro ofte rakontis al mi, ke li havis + fraton, ĉu tiu cirkonstanco ne supozigas, ke mi eble estas la nevo + de la Amerikano, tiom pli, ke tiu frato ankaŭ estis nomata Petro, + kaj la antikva legendo pri Petro en la fremdlando eble – – + – + </p> + <span class="pn">10</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sufiĉas, sinjoro! Mi ja nun vidas, kun kiu mi havas aferon, kaj, se + vi ne povas alporti ian pruvon – – + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Ni intertempe transiru al tiu ofte citita matenmanĝo, ĉar vi + ne povas imagi, kiel terure neplezura interparolado pligrandigas mian + soifon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ne estas mia kulpo, ke tiu ĉi konversacio ŝajnas al vi + neplezura. + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Mi ja ne riproĉas vin, mi konas mian fatalon! – Heredi? + – Neeble! – Nekredeble ke mi ia foje faru lotgajnon? Tute + neverŝajne! Tia estas mia sorto! Mi estus bonega viro, se mi havus + monon. – Kredu ĝin, mi petas, mia kara plenumanto de + testamento. – Mi ja ne povas havi monon, ĉar mia soifo estas + multe tro granda. – Ĉu vi plene komprenas tion? ĉu vi + komencas kompati mian malfeliĉon? Jen, mi nature estas talentplena + viro, mi multon lernis, kaj kion mi ekkaptas, tio al mi sukcesas: + muziko, pentrado, literaturo, sed tio, kion oni nomas orda vivo, estas + kontraŭ mia naturo. Ĉio, kion vi povas diri al mi: “domaĝe + pro viaj kapablecoj, laboru, tiam vi prosperos” – tion mi ja + ankaŭ diras al mi mem, kiam mi ne havas monon. Sed kiam mi havas + monon, ĉiuj prudentaj frazoj foriĝas kaj komenciĝas gaja + vivado. – La maljuna Falk vere nenie povus meti sian monon pli + bone ol ĉe mi. + </p> + <span class="pn">11</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉe ni en Holando oni transsendus tian homon, kia vi estas, en la + koloniojn, tie oni lernas laboradon. + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Ankaŭ tiu ĉi frazo estas konata al mi, sed same tiel senefika + kiel la ceteraj. – Mi ne estas malbonulo, mi ne havas malbonajn + emojn, sed mi havas soifon – mi povas labori, sed tio ne amuzas + min. Tiel estas, tia estas la afero! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kiel oni povas paroli tiel prudente, kaj tamen esti ebria jam frumatene? + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Mi ne estas ebria, sinjoro, nur gaja, nur ekscitita, tion vi ne + komprenas. Entute, mi neniam ebriiĝas – almenaŭ laŭ + tio, kiel mi komprenas la ebriecon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Dio helpu min. + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Nu mi pensas, ke ni plej bone iru al manĝo. Eĉ se mi nenion + heredus, ne ekzistas ia sufiĉa kaŭzo por malgastemeco, tiom + pli ke mi supozas, ke tiu matenmanĝo estos pagata el la hereda + monsumo. Vi certe ne estos tiel bonkore stulta por pagi vian oficon el + via propra monujo. Jen la diferenco, minher, mi estas tia malsaĝulo, + ke mi pagas festenojn el mia poŝo tiel longe kiel ĝi enhavas + ion. Matenmanĝoj estas mia malfeliĉo, precipe se ili iom longe + daŭradas. + </p> + <span class="pn">12</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kia strangulo vi estas! Tamen pli agrabla ol vi ŝajnis al mi + komence. Preskaŭ mi volus provi – – – + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Min plibonigi? Min igi prudenta? Jam multaj provis, sed mi povas certigi + vin, ke tio estus tute sensukcesa penado, tial mi pensas, ke ni ĉesu + tiun ĉi dialogon kaj iru manĝi – – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi estas prava! Vi ja estas ne plibonigebla. + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Ĉu vi ne venos kun mi? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi bedaŭras, mi atendas ankoraŭ aliajn heredontojn. + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Domaĝe, mi ne amas manĝi sola. Kiam mi estas sola, mi fariĝas + pensema kaj ĉagrena pri mia malorda vivado. En societo mi sentas, + ke la aliaj ne estas pli bonaj ol mi, tio redonas al mi moralan forton. + Venu baldaŭ! <span class="mg">(Kantas.)</span> Ĝuu la vivon . . . . . + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tiu ĉi malfeliĉulo almenaŭ ne intencas trompi min! Jen + vanta vivo, neniam li pliboniĝos. <span class="mg">(Sonorigas.)</span> + </p> + <span class="pn">13</span> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO IV. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro Falk. Hipolito Falk. + </p> + <p class="s"> + Hipolito<br /> <span class="mg">(tre afable kaj komplezeme).</span> + </p> + <p> + Sinjoro, mi estas tre malfeliĉa! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tion vi diras kun tiel gaja mieno, ke vere estas necesa via propra + certigo por kredigi ĝin. + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + La ŝajno trompas. La ekstera formo estas gaja, la vera aganta forto + de mia personeco, la akiraĵo de mia morala konscienco estas + nefortika, neanima, “dispecigita”! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Dispecigita? Kompatinde! Kiun mi havas la honoron vidi? + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Hipolito Falk. Ĝis antaŭ kelkaj semajnoj la plej feliĉa + viro, la plej senzorga, lokita en la plej alta socia pozicio, nun, kiel + mi jam diris – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Dispecigita! Bone! Sed kiajn pretendojn ĉi tiu dispecigiteco donas + al vi por la heredo de mia mortinta amiko? + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + La malplej dubindajn. Mi estas el Saksujo, nomata Falk kaj malfeliĉa. + </p> + <span class="pn">14</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kaj el kio konsistas tiu malfeliĉo? + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + El artikolo de la Berlina ĵurnalo de la kvina de Januaro. Por tion + komprenigi mi devas fari al vi priskribadon de mia antaŭa stato. Vi + ja scias, en kia embaraso estas ĉiu familio de kortega aŭ + sekreta konsilano pro daŭremaj dancantaj gastoj ĉe siaj festoj + kaj vesperaj aranĝoj. Vi ankaŭ scias, kiel malagrable estas + por mastrinoj havi dektri personojn je tablo. – Vi certe scias, + kun kiaj klopodoj la necesaj kantistoj estas akireblaj okaze de jubileo + aŭ festa tagmanĝo. Jen, sinjoro, tia mi estis! Mi estis la + “dekkvara”, se ie kunmanĝis dektri, – mi + dancadis, kaj tie zorgis pri dancistoj, kie edzinigeblaj filinoj estis + provizotaj – mi kantadis kiel dua tenoristo aŭ unua basisto, + kie ajn oni festmanĝis. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tio ja ŝajnas al mi tute amuziga vivado kaj tamen vi estas + dispecigita? + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Ekstreme! – Ĵurnalartikolo ruinigis min. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tio jam okazis al multaj. Sed mi tamen ne komprenas – + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + La ĵurnalo enhavis noton, ke iu vivas en Parizo, kiu faras metion + kiel “dekkvarulo”. + </p> + <span class="pn">15</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Dekkvarulo? Kio tio estas? + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Tio ankaŭ estas tia viro, kiu ebligas tagmanĝojn de dektri + personoj, el kiuj neniu deziras morti. Tiu viro do estas mia rivalo, mia + konkuranto, nur kun la diferenco, ke li akceptis kontantan pagon. Fi! Mi + ĝin faras senpage, nur por la manĝaĵo. Oni ridis pri la + dekkvarulo en Parizo, sed oni hontis plue inviti min, la dekkvarulon en + Dresdeno. Ili preferas ŝpari la dektrian por eviti la dekkvaran. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, nu! Vi do efektive ne plu ekzistas? + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Ne, mi ne ekzistas! Malesperante pro la neokupitaj vesperoj mi fariĝis + aplaŭdisto. – Mi ĝis nun neniel estis teatroamanto, + ĉar tie oni ne vespermanĝas kaj la konfitejo ne bezonas + dekkvarulon. Nun mi devas ĉiuvespere iri tien, mi devas aplaŭdadi + eĉ kiam mi ne amuziĝas. Tio estas tre maldolĉa, sinjoro! + Kaj vi ne povas imagi, kiom tio lacigas pulmon kaj manojn. Kie aliaj + amuziĝas, tie mi devas labori ĝis ŝvitado. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi do ne farus ĝin. + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Facile dirita! Kie do mi pasigus la vesperojn? En societo mi devas esti. + En teatro estas varme; bona lumigado; delikataj manieroj; <span + class="pn">16</span> krom tio oni povas partopreni en la diskutado la + sekvantan matenon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Laŭ ĉio de vi dirita, mi ekkonis unu el tiuj enigmaj personoj + troveblaj nur en urbego. + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + La tuta enigmo estas, ke mi ne havas monon, ke mi partoprenas en ĉiu + plezuro, kaj ke ĉie mi estas afable akceptata. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi havas nenion kaj partoprenas en ĉio, bonvolu klarigi. + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Tre simple. Kiel mi plenigas la vesperojn mi jam rakontis. Je tagmanĝo + mi ĉiam lasas min regali, ĉiu hotelmastro ŝatas min, + ĉar mi amuzas la gastojn kaj incitas al trinkado. Restas nur la + matenmanĝo, por tiu mi ankaŭ estas ĉiam preparita. Ĉiun + tagon okazas almenaŭ unu enterigo kun la granda pompo, mi almetas + la nigran veŝton, la krepon ĉirkaŭ mian cilindron kaj + nigrajn gantojn. <span class="mg">(Faras ĉion, kion li diras.)</span> + Jen mi aperas kiel longjara amiko de l’ mortinto, trinkas ĉokoladon + kaj madejran vinon, mi enŝovas min en kaleŝon kiel malnova + konato de l’ enterigota, faras samtempe novajn rilatojn kaj ĝuas + agrablan veturadon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi aŭskultas kaj admiras. Feliĉe ankaŭ mi jam zorgis pri + matenmanĝo. + </p> + <span class="pn">17</span> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Eĉ se ne, mi instigus vin, tion fari. Estu kompleza, lasu min + heredi. Vere mi estas nedanĝera homo, kontenta je malmulto, mi + vivas tiel kviete kaj simple. + </p> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(ridetante)</span>. + </p> + <p> + Vi ja vidos. Bonvolu eniri en tiun ĉambron. Tie vi trovos + kunheredanton kaj matenmanĝon. + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Permesu, ke antaŭe mi aranĝas mian tualeton. La krepo restas, + ĉar mi funebras pro mortinta parenco. Por la matenmanĝo + blankan kravaton, por la kunheredantoj multkoloran veŝton kaj por + deca eksteraĵo helajn gantojn <span class="mg">(aranĝas sian + tualeton laŭ diro)</span>. Jen! Preta! Mi tre ĝojas konatiĝi + persone kun viro, kies famo alportis jam tiom da bono. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Neeble! + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Tio ne malhelpas; estas ĝentila frazo, agrabla al ĉiu. Gardu + min en favora memoro, kaj disponu pri mi ĉe ĉiu okazontaĵo, + kie oni havas varmajn manĝaĵojn. <span class="mg">(For, en la + ĉambron flanken.)</span> + </p> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(sola)</span>. + </p> + <p> + Pli kaj pli amuzige! Mi ja estis preparita por iu ajn strangaĵo, + sed la personoj iom superas miajn atendojn. <span class="mg">(Sonorigas.)</span> + </p> + <span class="pn">18</span> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO V. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro, Franjo Falk (kun timema riverenco envenante). + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vi ne volas alproksimiĝi, mia bela infano? + </p> + <p class="c mg"> + (Franjo faras kelkajn paŝojn.) + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kia estas via nomo? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Franjo Falk. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vi estas malfeliĉa? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Mi estas filino de brava vilaĝa instruisto. Mia patro, Johano Falk + estas tre malriĉa, mia patrino jam de longe mortis. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu via patro sendis vin? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ho ne, li nenion scias pri mia veno. Vidinte lian troan penadon por + subteni lian multnombran familion, mi serĉis oficon tie ĉi en + Dresdeno, kie mi trovis lokon kiel guvernistino. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, tio estas malfeliĉo por via patro, sed ne por vi. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Vere, sed mi – + </p> + <span class="pn">19</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sed vi? Kian kaŭzon havas via malfeliĉo? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Pli ol unu! Tio estas, mi havas kuzon – kiu – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kuzo, kiu estas malfeliĉa? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ho, bedaŭrinde li estas malfeliĉa, ĉar li amas min, amas + min tiel kore. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, en tio mi ankaŭ ne vidas malfeliĉon, kaj se vi lin amas + same, tio lin ne kvalifikus kiel heredonton. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ĉu vi opinias? Ho, vi estas tre afabla. Mi lin ja amas, ĉar li + estas tiel honesta kaj brava knabo! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, kunedziĝu do, en la nomo de Dio. Tio estos pli bone ol heredi. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Certe estas pli bone. Sed ambaŭ ni estas malriĉaj, li estas + juna, sen ofico, per kio ni gajnos nian porvivon? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi devas labori, kiel la maljuna Falk ankaŭ laboradis dum sia tuta + vivo. + </p> + <span class="pn">20</span> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Volontege, kara sinjoro, sed kiel fari sen okazo? Li ellernis la ĉasmetion. + Ho, se vi havigus al li oficon kiel arbaristo! Por mi vi ne bezonus + zorgi. Mi konas perfekte la terkulturadon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tio estas meditinda. Sed, ĉu vi ne povas ŝpari iom da via + salajro? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ne, mi ne povas. Mia patro ja estas malriĉa, tial mia devo estas, + sendi al li ĉiun ŝparitan groŝon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vere, via devo? Nu, knabino, tio alportos benon al vi. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Tio jam alportis benon al mi, ĉar la amo de mia patro kaj de mia + Gustavo estas miaj solaj riĉaĵoj. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Lia nomo do estas Gustavo? – Beleta nomo por arbaristo. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ho, ankaŭ por supera arbaristo, ĉar tio li certe iam fariĝos. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Eble, se la supera arbarista estraro havas prudenton! – Vi certe + ofte interŝanĝas leteretojn? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Leteretojn? Kion vi volas diri? + </p> + <span class="pn">21</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, karesemajn amleteretojn. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Fi, tio ne estus deca! Ni ne bezonas amĵuradojn. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, nu! Ne ekkoleru pro tio! Ĉu vi estas tiel certaj unu pri la + alia? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Kompreneble. Estas nun unu jaro, du monatoj kaj dekunu tagoj, de kiam mi + ne vidis lin. + </p> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(ridetante)</span>. + </p> + <p> + Kaj kiom da horoj? + </p> + <p class="s"> + Franjo <span class="mg">(serioze kaj fervore)</span>. + </p> + <p> + Sep. Sed tamen mi scias, ke mia Gustavo restos fidela ĝis morto. + Kiam mi foriris de mia hejmo, ni kune ploris meze de la fabopalisoj en + la ĝardeno kaj tiam <span class="mg">(kun okuloj mallevitaj)</span> + mi eĉ donis al li kison. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tute prave. Nun, mia infano, iru intertempe en tiun ĉi ĉambron. + <span class="mg">(Montras sian kabineton.)</span> Poste ni daŭrigu + nian babiladon. + </p> + <p class="s"> + Franjo <span class="mg">(afable)</span>. + </p> + <p> + Pri mia Gustavo? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kompreneble! Pri la estonta supera arbaristo! Por la tiea societo, <span + class="mg">(montras la flankan ĉambron)</span> vi do ŝajnas + tro delikata. + </p> + <span class="pn">22</span> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Kiom da tempo la afero pri la titolo “superarbaristo” + kredeble daŭros? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, eble nur tridek mallongajn jarojn. + </p> + <p class="s"> + Franjo <span class="mg">(ektimante)</span>. + </p> + <p> + Ho, Dio mia! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tio estas, en la plej favoraj cirkonstancoj. Sed kiu scias? La maljuna + Falk posedis ankaŭ vastajn arbarojn, tial mi eble havigos al + Gustavo ion similan jam en tri jaroj. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ho, sinjoro – mi volonte – kiun aĝon vi havas? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi estas sesdekulo. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Bone, mi volonte kisus vin pro tio. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu tion mi povas honeste akcepti <span class="mg">(kisas ŝin)</span>. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Vi ĝin do ne malbone akceptis? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tute ne! Mi jam antaŭvidas, la sinjoro arbaristo rapide progresos. + </p> + <span class="pn">23</span> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Sed nun mi ja ne plu estas malfeliĉa, havante la esperon geedziĝi? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + St, st! Tion ne aŭdu la plenumanto de l’ testamento! Iru + tien! <span class="mg">(Franjo for.)</span> + </p> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(sola)</span>. + </p> + <p> + Laŭ mia opinio, ŝi resignus la tutan heredaĵon, kondiĉe, + ke ŝi povu paroli la tutan tagon pri sia Gustavo. – Nun la + afero komencas pliboniĝi, tian karulinon mi volonte havus en mia + proksimeco. <span class="mg">(Sonorigas.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO VI. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro. Charles Faucon. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p lang="fr"> + Ai-je l’honneur de parler à Monsieur van der Kapelle, plénipotentiaire + – de – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mia nomo estas van der Kapelen. Kian deziron vi havas, sinjoro? + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p lang="fr"> + Le grand héritage, Monseigneur, de feu Monsieur Falk. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Laŭ mia kono la parencaro de la mortinto vivis nur en Germanujo, + kaj vi ŝajnas esti Franco. + </p> + <span class="pn">24</span> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + <span lang="fr">C’est à dire, non! Monseigneur!</span> Mi + estas de germana “origine” kaj tio ja estis la komenco de + mia malfeliĉo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kial do? + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p id="err01"> + Je vous le dirai. Mia patro, Karlo Falk el Zwickaŭ mortis, kiam mi + ankoraŭ estis tute malgranda infaneto. Mia zorganto lokis min en la + danclernejon de granda opero, ĉar mi estis tre beleta, véritable + amour. Mi montris grand talent por mia profesio, kaj oni sendis min + à Paris, kiam mi nur estis dekunujara, ĉar mi havis grand + talent kaj mi estis véritable amour. Tio estis très bien! La + directeur de spectacles estis saĝa viro, li al mi diris: Monsieur, + se vi volas havi engagement kiel premier danseur, vi ne povas nomiĝi + Karlo Falk. Via nomo estu francigata, ĉar oni ne kredos en granda + opero, ke Germano povas esti premier danseur. Iru domen kaj pripensu, + kiun nomon vi alprenos sur la afiŝo. J’y pense, kaj mi + trovas, ke monsieur le directeur estas viro extrêmement saĝa, + mi diras, mi nomiĝos Faucon, Charles Faucon, kaj mi diros al neniu, + ke mi estas Germano. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, bone. Eble vi estis prava! Profeto malmulte valoras en sia patrujo. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + N’est ce pas! Ah, monsieur, estas malfeliĉa afero, kiam oni + amas sian patrujon kaj estas bona patrioto, kaj oni devas paroli france + por ke <span class="pn">25</span> oni ricevu pagon. O Monsieur, certe + tio estas granda malfeliĉo. Mi tian longan tempon ŝajnigis + malbonan germanan parolmanieron, ke nun jam mi ne povas paroli alie. + Estas alia afero, de kiam ni havas Esperanton, nian neŭtralan + lingvon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kaj pluan malfeliĉon vi ne havas, pri kiu vi plendas? + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Ah, Monseigneur! Dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni + povas havi chagrin. Ah, Monseigneur! Se mi ne havus pluan malfeliĉon! + Sed rigardu mian kapon, mi havas grizan kapon, rigardu mian talion, mi + estas iomete grasa, quelque peu ventru, preskaŭ dikulo. Grasa + dancmajstro kun griza kapo estas tre malfeliĉa viro, se li havas 9 + malgrandajn gefilojn, kiuj volas manĝi kaj se li havas ambition kaj + amon al sia arto. Ah, Monseigneur, estas tre malfeliĉa afero, kiam + oni devas forlasi sian arton kaj ne ĝustatempe faris kontrakton por + la tuta vivo. Infaneto volas manger kaj por maljunulo leçon de + danse fariĝas tre teda. Mi devas montri la danse de polka kaj mi + pensas en mia koro, kiel hejme atendas min kara infano, ĉar ĝi + estas tre malsata. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Certe, tio estas tre maldolĉa. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Oh, Monseigneur, dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni + povas havi chagrin saltante en l’air. Kaj mi havas multe da <span + class="pn">26</span> chagrin. Kiam mi fariĝis ventru, kun un peu de + ventre, monsieur le journaliste skribis en sia gazeto: “Estus + tempo, ke tiu ĉi grasa sinjoro Faucon fine liberigu nin de sia + dancado.” Tio estis malagrabla, sed mi ne volis vidigi mian + chagrin. Kiam mi venis domen, mia plej maljuna infano legis la gazeton, + ĝi iras al panjo, al mia kara edzino kaj diras: “Paĉjo + estas dika, kaj li devas liberigi de si la publikon!” O + Monseigneur, estas maldolĉa afero, kiam la propra infano, kiun oni + amas kaj bone edukis, legas tion pri sia patro! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi igis min ĵeti terurigan rigardon malantaŭ la kulisojn. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Ah, Monseigneur, de antaŭe la arto havas tre beletan mienon, sed + kiam oni rigardas derrière les coulisses, jen chagrin, multa + chagrin. La gazeto al mi perdigis situacion, ĵus kiam mi volis fari + kontrakton por la tuta vivo, monsieur le journaliste skribis, ke oni ne + plu volas vidi min, kaj la junuloj en la parterre siblis. Nun oni ne + volis min engager kaj mi devas prilabori kiel dancinstruisto de + malgrandaj knabinoj kaj malsaĝaj bubetoj, kiuj min mokridas, kiam + mi montras al ili un Chassé, jeté, assemblé. Voyez, + Monseigneur, tiel, Chassé, jeté, assemblé. <span + class="mg">(Dancas.)</span> + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi devas konfesi, sinjoro, estas strangaĵo, vidi tiel maljunan + viron danci. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p id="err02"> + Sed kiam tiel maljuna viro malsatas, tio ja ne estas strangaĵo. Mi + faras un tour de polka <span class="pn">27</span> kaj scias, ke mi iĝas + ridinda. Mi montras exercices et grand battement, kaj dume havas + chagrin, ke mi ne lernis alian profesion. Mi dancas mazurkon kaj miaj + maljunaj piedoj doloras, mi malfacile spiras kaj fininte la leçon, + mi estas tiel laca, tiel fatigué, ke mia bona edzino ploras, kiam + mi revenas hejmen. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, kvankam vi ne estos ĉefheredonto, tamen vi estos prizorgata. Vi + povos edukadi viajn gefilojn kaj ne plu bezonos danci mem. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Ah, Monseigneur, vous me rendez la vie! Kiam mi ne plu bezonas doni leçons + de danse, mi estos tre feliĉa viro. Tiam mi ree fariĝos gaja, + kiel mi estis comme jeune homme, tiam mi dancos nur por mia amusement, + tiam mi faros un entrechat por mia plezuro. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Iru do en tiun ĉambron kaj amuziĝu ĉe matenmanĝo kun + la aliaj sinjoroj. Ĉiuokaze mi esperas, ke mi povos fari ion por + vi. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Merci, Monseigneur, merci. Mi rekomendas min al vi kun la plej granda + reconnaissance. Voyez le grand compliment d’adieu! <span class="mg">(Profunde + salutfleksiĝas.)</span> Voyez le petit compliment! <span class="mg">(Kliniĝas + malpli solene)</span> Et voyez le compliment amical et reconnaissant. + <span class="mg">(Tiel kliniĝas.)</span> Ah, Monseigneur, mi estas + feliĉa homo. <span class="mg">(Eliras en la flankan ĉambron.)</span> + </p> + <span class="pn">28</span> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(sola)</span>. + </p> + <p> + Granda Dio! La maljunulo efektive estas malfeliĉa! Mi do neniam + pensis, vidante komedion aŭ baleton, ke ankaŭ tiuj personoj + sentus ĉagrenon! Hm, hm! Nu, lia edzino ne ploru plu, ĉar li + revenas hejmen tro laca. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO VII. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro. Hieronimo Akcipitro. + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Ĉu mi havas la honoron paroli kun sinjoro van der Kapelen, kiu + fiksis la hodiaŭan templimon por la Falka heredo? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mia nomo estas van der Kapelen. Ĉu ankaŭ vi venas pro tiu + celo? Ĉu vi apartenas al la familio? + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Permesu al mi kelkajn demandojn, antaŭ plua daŭrigado. Vi + vidas ke mi komprenis nian tempon, mi agas nur parlamente. Mi petas de + vi notojn, kompletajn plenajn sciigojn pri la mortinto, pri lia havo kaj + pri la eble jam faritaj pretendoj. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉio pri tio dirinda jam estis presita en la gazeto. + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Bedaŭre mi ne povas kontentiĝi je tio, certe ekzistos ankoraŭ + detaloj, iaj specialaĵoj, iaj cirkonstancoj, kiujn mi povos + utiligi, tio estas, kiuj estas necesaj por mia scio. + </p> + <span class="pn">29</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vi do estas nomata Falk? + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Ĝuste dirita, ne! Mia nomo estas Akcipitro, sed Falko kaj Akcipitro + interrilatas proksime, kaj tial ne estas sen eblo, ke malproksima + parenceco – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sinjoro, tio estas malbona ŝerco. Mia tempo estas limigita kaj mi + petas – + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Nenia helpo ebla, tre estimata sinjoro van der Kapelen, min forigi estas + tre malfacile. Antaŭe vi devas doni al mi kelkajn detalojn, + specialaĵojn pri tiu ĉi heredo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sed mi tute ne komprenas, sinjoro – + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Vi certe komprenos, aŭdinte, ke mi estas raportisto por kelke da + eminentaj gazetoj, ke mi havas la saman intereson kiel vi, ke la afero + estu konvene kaj publike pritraktata, kaj ke mi volonte estas preta + klopodi por tio. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi atentigas vin, ke tiu ĉi estas familia afero. + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Familiaj aferoj ne plu ekzistas, hodiaŭ ĉio estas publika. Kiu + ajn uzas publikecon, eĉ nur per anoncado, sin metas sub la publika + juĝo, <span class="pn">30</span> vi do ne faru pluajn malhelpaĵojn. + De via agmaniero kontraŭ mi dependos la maniero, kiel mi traktos la + aferon en la gazetoj al mi malfermitaj. Skribi pri tio mi nepre devas, + mi jam eksciis de personoj en la antaŭĉambro kelkajn detalojn, + kiuj jam faros bonetan artikolon. Via heredafero vekis scivolemon, + ĝi estas priparolata en la kafejoj, do, detaloj, specialaĵoj, + nomoj, se eble iom da skandalo, tro grandaj pretendoj de la holanda aŭ + de ia alia registaro – tio multe efikos. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Pro Dio, ĉu oni jam ne estas certa en sia propra ĉambro? + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Ne, ĉio nun estas publika. La familiaj procesoj, la parlamento, + kongreskunsidoj, ĉio estas publika. Oni efektive ne plu havas sufiĉe + da tempo por ĉeesti ĉiun publikaĵon. Je la naŭa + matene kafejo, por legi ĵurnalojn, fari eltiraĵojn, je la deka + kunsido de la Esperanta kongreso, je la dekunua grava proceso ĉe la + kriminala kortumo, je tagmezo artekspozicio, je la unua borso, je la dua + tagmanĝo, je la tria kafejo König, je la kvara vet-rajdado, je + la kvina intervido ĉe iu famegulo, ekz. la D<sup>ro</sup> Zamenhof, + je la sesa promenado sur la Altmarkt, je la sepa opero, je la oka + centralteatro, je la naŭa Belvedero, je la deka parko de la + ekspozicio, je la dekunua Kaiserkafejo, je noktmezo alporti la notojn en + presejon, ktp. ktp. Oni efektive devas sin disŝiri: ĉie notoj, + eltiraĵoj, novaĵoj, versaĵoj. Tial ne detenu min tiel + longtempe. Nur antaŭen diru al mi la detalojn. Ankaŭ vi estos + nomata, vi estos citata, dece citata. + </p> + <span class="pn">31</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi certe nenion sciigos al vi, kaj se mi estus sciinta, kian publikan + priparoladon okazus mia anonco en la gazetoj – + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Estis nur via kulpo, se vi tiun ne sciis. Neniu sin povas ŝirmi + kontraŭ la publikeco. Nur ni korespondantoj nin kaŝas, neniam + ni diras nian nomon! Ĉion kion ni skribas prirespondas la redakcio. + Ni estas la solaj nerespondeblaj homoj de la dudeka jarcento. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi kredas ĝin. Sed ĉar mi decidis doni nenian noton al vi, mi + pensas – + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Mi tre bedaŭras ke vi tiel decidis, tiam mi ne povas citi vin kun + rekomendo, ĉar citita vi estos, tute certe citita! Bonan tagon! + <span class="mg">(Volas eniri la flankan ĉambron.)</span> + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Permesu, jen estas la elirejo. <span class="mg">(Montras la mezan + pordon.)</span> + </p> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Mi scias, scias. Pro tio mi iras tien, de kie mi aŭdas vivecan + interparoladon, kredeble la gesinjoroj el la antaŭĉambro. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Certe, sed ili ĉiuj apartenas al la familio, kaj vi ne estas Falko. + </p> + <span class="pn">32</span> + <p class="s"> + Hieronimo. + </p> + <p> + Sed Akcipitro, do ĉiuokaze kuza rilato. Ĉu ne ankaŭ mi + havas pretendojn, mi eble montros poste, eĉ se mi ne estas malfeliĉa. + Se vi ne volas, mi ne povas devigi vin, sed notojn mi tamen havos, nome + tie, en la ĉambro de la aliaj Falkoj. Forpeli vi min ne povas, + ĉar la templimo estas publike fiksata. Adiaŭ, vi legos miajn + raportojn. <span class="mg">(Eniras la flankan ĉambron.)</span> + </p> + <p class="s"> + Petro. <span class="mg">(Sola.)</span> + </p> + <p> + Nun, mi devas konfesi, ke mi komencis ja belan aferon. Se tio daŭros + mi komencos penti, ke mi – silentu, silentu! Ne tro rapide, + maljuna Falk, nenia greno sen ventumaĵo. <span class="mg">(Sonorigas.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO VIII. <sup><a href="#fn1">[1]</a></sup> + </h4> + <div class="piednoto" id="fn1"> + <p> + <a href="#fn1">[1]</a> En tiu ĉi sceno la aktorino havas la + rajton ŝanĝi la citatojn. + </p> + </div> + <p class="c mg"> + Petro. Sinjorino Ĝojo. Mustardo. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Tiu ĉi sinjorino nepre ne volas atendi pli longe. + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Ne, mi ne povas atendi pli longe, ĉar mi sopiras ekkoni la viron, + kiun mia kara tro frue mortinta onklo faris plenumanto de lia lasta + volo. Ĉu mi havas la plezuron paroli al Sinjoro van der Kapelen? + Kredeble speco de holanda nobeleco. Oni tuj ekvidas ĝin, tute van, + tute holanda nobeleco. Mi kunportis ĉiujn dokumentojn. Mia onklo, + la mortinta Falk havis fratinon, Elisabet Klara Henriette Falk. Ŝi + edziniĝis kun certa <span class="pn">33</span> Frederiko Karlo + Hieronimo Werkentin, tiatempe urba muzikisto en Leitmeritz, ties onklino + Sofia Wilhelmina Knoenagel estis nevino de la geavoj de mia duononklo + – jen la parenceco klarigita. Jen la baptatestoj ĉiugradaj, + jen mia loĝatesto, jen mia hejmatesto! Ĉio en perfekta ordo. + Kiam mi ricevos la monon? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kiun mi havas – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Kiun mi havas la honoron vidi, vi volas diri? Vi vidas, ke mi divenas + viajn plej intimajn pensojn. Sinjorino Amalio Ĝojo, eksedzino + Mollenhauer, vidvino Stechow, naskita Falk, drama artistino. Se vi ne + estus Holandano, vi certe estus trovinta mian nomon en diversaj gazetoj + kun laŭdo cititan. Ankoraŭ antaŭ nelonge la teatra + kroniko volis aldoni mian portreton, kondiĉe ke mi pagu por la + litografio, la presado, la papero, kaj plie konvenan sumon por la + aldonado. Sed mi ne ŝatas tion, eĉ mi malamas ĝin. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Bonege, sed – – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Sed kial mi estas malfeliĉa, vi volis diri? Vi vidas, ke mi sekvas + vian pensadon. Ho, sinjoro, ĉu ekzistas pli granda malfeliĉo, + ol kiam la baptatesto de aktorino malakordiĝas kun ŝia rolaro? + Kiam la kruela paroĥa libro protestas kontraŭ Ofelio kaj + Desdemono? Kiam la malĝentila baptoregistro kontraŭas la + artistajn <span class="pn">34</span> aranĝadojn de l’ reĝisoro? + Ho, sinjoro, baptatesto estas teruraĵo, senlimaĵo, ĝi + estas vera malfeliĉo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, ĉe – – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Ĉe heredafero, vi volis diri, ili ankaŭ estas bonaĵo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ne, tion mi ne volis diri. + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Nu, tiam vi volis diri ion alian. Sed tio estas negrava. Ĉiuokaze + vi min interrompis kaj mi havas ankoraŭ multajn sciigojn por vi. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Sed – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Ne interrompu sinjoron van der Kapelen, mia amiko, estas malĝentila, + forpreni la parolon al iu, precipe ĉe aferoj. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sed rilate al via malfeliĉo – – + </p> + <p class="s"> + Mustardo <span class="mg">(aparte)</span>. + </p> + <p> + Tiu ĉi scias paroli. + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Jen ni havas denove la propran temon! <span class="mg">(Al Mustardo.)</span> + Kiel vi vidas, mia amiko, sinjoro van der Kapelen ne amas interrompiĝon. + Jen, sinjoro <span class="mg">(ŝi montras paperojn)</span> la + pruvoj de mia malfeliĉo. <span class="pn">35</span> Tri leteroj de + teatroagentoj, kvin leteroj de direktoroj kaj diversaj recenzoj, ĉiuj + rilataj al la diferenco inter mia baptatesto kaj mia rolaro. + Maljunulinojn mi ne volas ludi, kaj junulinojn ili ne volas ludigi min. + Ho, sinjoro, la transiro en la maljunan fakon estas malfacila por tiu, + kiu sentas, ke sprite li estas ankoraŭ tute juna. Tial mi ankaŭ + neniam longan tempon daŭrigis la edzecon, ĉar mi spertis, ke + ne estas rekomendinde, se Katje de Heilbron havas edzon kaj Anna Lisa + kelke da infanoj. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sed vi tamen estis – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Edzino, vi volis diri, mi sekvas vian pensadon – kvar fojojn. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kaj ĉiuj kvar edzoj estas – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Mortintaj? Vi opinias? Tute ne, nur unu! De la dua mi eksedziniĝis, + la trian mi forlasis kaj la kvara min forlasis. Do tri el ili vivas + ankoraŭ. Unu estas teatromajstro en Anspach, la alia kantas + baritonon en Temesvar kaj la tria ie estas sufloro. Ni ofte interŝanĝas + ilustritajn poŝtkartojn. Cetere, amikega rilato regas inter mi kaj + miaj tri eksedzoj. Nenia signo de ĵaluzo, ĉiu malenvias la + alian. Ja, se mi povus tiel same bonrilati kun miaj koleginoj, kiel kun + miaj kolegoj, sed tio ja ne estas ebla. Ĉu vi scias, sinjoro, kio + estas fakrabistino? + </p> + <span class="pn">36</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi devas konfesi – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Ke vi ĝin ne scias, vi volis diri. Mi antaŭsentis ĉi tiun + respondon. Fakrabistino estas ĉiu aktorino, kiu rabas de mia fako, + tio estas ĉiu unua amantino, ĉu tragedia aŭ komedia. Kiel + Holandano vi ne povis vidi min. Mi kompatas vin. Sed volonte mi estas + preta, havigi al vi ideon pri mia talenteco. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Humilan dankon. + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Pro la komplezemeco de eminenta artistino, por montri al vi ŝian + talentegon? Ne bezonas, ne estas via kulpo, ke vi naskiĝis en + Holando. <span class="mg">(Al Mustardo.)</span> Vi estu Romeo, mi estas + Julio Kapulet. <span class="mg">(Deklamante.)</span> Ho, mia Romeo, jam + eksonas la dekdua, la morta horo de nia amo. Kie vi restas tiel longe? + Ĉu vi ne aŭdas la plendadon de la amkantema najtingalo? Venu, + venu al mia frapeganta koro! + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + I, Dio gardu min! + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Aŭ ĉu vi volas Eŭlalion en “Hommalamo kaj Pento”? + <span class="mg">(Deklamante.)</span> Jen la pentoplena krimulino ĉe + viaj piedoj. Vi donis al ŝi loketon por vivadi, vi ankaŭ ne + malpermesos al ŝi la loketon por tie morti. + </p> + <span class="pn">37</span> + <p class="s"> + Petro. <span class="mg">(Ridetante.)</span> + </p> + <p> + Nu, bone, sed – – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Leviĝu, vi volas diri? Tiu estas ankaŭ la vorto de Meinaŭ + en la ludo. Aŭ ĉu vi deziras kokoton? <span class="mg">(Deklamas.)</span> + Maljuna Holandano, ĉu vi volas edziĝi kun kokoto? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Tondron, kiel malrespekta! + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + La samon opinias la reĝisoroj. Aŭ tragedian heroinon? <span + class="mg">(Al Mustardo.)</span> Hontinda tirano! Honoru la virton de + virino! Tremu je mia venĝo! Vi mortiginto de mia edzo! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nun mi petegas vin, min ankaŭ lasu paroli. Trankvile mi ĝis + nun atendis, esperante, ke fine vi estos elĉerpita. + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Elĉerpita? Ho, tute ne, mi nur volis – – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Permesu, momente mi scias sufiĉe por taksi viajn heredpretendojn. + Bonvolu eniri tiun ĉambron. Tie vi trovos kelkajn sinjorojn, eble + unu el ili – – – + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Povos fariĝi mia kvina? Adiaŭ, sinjoro van der Kapelen, mi tre + ĝojis, persone konatiĝi kun <span class="pn">38</span> vi. Mi + nur petas ne fordonu la baptatestojn el via mano, alie vi liverus al la + malamiko armilojn kontraŭ malfeliĉega suferulino. <span + class="mg">(Enirante la ĉambron enparolas.)</span> Sinjoroj, mi tre + ĝojas, konatiĝi kun vi. <span class="mg">(Oni ŝin aŭdas + parolantan ĝis la komenco de la sekvonta sceno.)</span> + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Tre rimarkinda sinjorino! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kaj tre parolema. Sed antaŭen. La afero certe ne estas finita. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Ĉielo scias – – <span class="mg">(eliras)</span>. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi komencas nun kompreni, ke estas eble, ankaŭ vivi sen parencaro. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO IX. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro. Gustavo Falk (en arbarista vesto). + </p> + <p class="s"> + Gustavo <span class="mg">(bonkore)</span>. + </p> + <p> + Bonan tagon! + </p> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(same)</span>. + </p> + <p> + Koran dankon! + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Mi venas pro la heredaĵo, kiun mi devas ricevi. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vi do estas la plej malfeliĉa el viaj konkurantoj? + </p> + <span class="pn">39</span> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Nu tion vi ja povas vidi! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ne, kontraŭe, vi ŝajnas esti juna kaj sana. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Juna? Certe, sana? Ne, sinjoro, malsana, jam de unu jaro tre malsana. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Pri kio vi do plendas? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Pri ĉio. Preskaŭ ĉio mankas al mi. Mi ne povas edziĝi + kun la amata knabino, kaj de kiam ŝi estas for de ĉe ni, mi + ŝajnas al mi mem kvazaŭ birdoforigilo, kiu forpelas la + paserojn de la ĉerizujo. Nun vi ja vidas, ke al mi apartenas la + heredo, ĉu ne? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Nu, nu, ne tiel rapide! Antaŭ ĉio mi eksciu, kiu vi estas. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Ĉu vi tion ne scias? Gustavo Falk mi estas. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kaj laŭ via vesto arbaristo. Ho, nun mi bone scias. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Vi ankaŭ devas scii, ĉar Petro Falk kaj mia patro estis veraj + kuzoj. + </p> + <span class="pn">40</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tio jam estas grava, sed mi devas sciigi vin, ke dua kondiĉo estas + plenumota, antaŭ ol vi estas allasebla al la heredo. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Ĉu vere? Ankoraŭ unu? Se la maljuna sinjoro estus sciinta, + kiel feliĉa li povus fari unu el siaj malriĉaj parencoj per + kelkmiloj da markoj, li ne estus farinta tiom da kondiĉoj. Kredeble + li estis maljuna strangulo? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Strangulo? Ha, ha, juna viro, vi parolas diable senĝene pri mia + mortinta amiko. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Mi sufiĉe ametas lin, kvankam nur antaŭ kvin semajnoj mi aŭdis + pri li la unuan fojon. Sed strangulo li restas, ĉar se li estus + havinta iom da koreco kaj bonanimeco, tiam li estus demandinta pli frue + pri siaj malriĉaj parencoj en la patrujo, ĉar ankaŭ mia + patro estas malriĉega. + </p> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(aparte)</span>. + </p> + <p> + Li estas la unua, kiu diras al mi la veron. Tio min ĉagrenas, sed + mi ne povas mallaŭdi lin. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p id="err04"> + Almenaŭ, se li nur estus doninta pri si kelkajn sciigojn, tiam mi + ja estus povinta vojaĝi ĉe li aŭ skribi al li leteron + tian: Tiel mi fartas, vi estas riĉa. Pruntedonu al mi kelkmilojn da + markoj, por ke mi povu edziĝi kun mia Franjo! Se nun mi heredas de + li, la maljunulo eĉ ne <span class="pn">41</span> havas la ĝojon + senti, ke li feliĉigis dankeman paron. Ekzistas do strangaj homoj + en la mondo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi estas prava. Kaj kion vi diros, aŭdinte la duan kondiĉon, + kiun mi ja ne povis meti en la gazeton. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Eldiru! Se honesta viro kaj ellerninta ĉasisto povas ĝin + plenumi, mi ne mankos. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Li havis malproksiman parencinon, kun kiu vi devas edziĝi. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Kiu? Mi? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p id="err05"> + Jes, certe, vi. Se ne, vi devas rezigni la heredaĵon. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. <span class="mg">(Volas iri.)</span> + </p> + <p> + Adiaŭ. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Oho! Kien tiel rapide? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Hejmen, ĉe mian patron. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu antaŭe vi ne volas vidi la knabinon, kiu scias, ĉu + ŝi ne plaĉos al vi? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Se ŝi estas beleta, ŝi eble al mi plaĉos, sed mi ne edziĝos + kun ŝi, eĉ se ŝi sidus en riĉaĵoj ĝis + super la oreloj. + </p> + <span class="pn">42</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Pripensu bone, kion vi faros, junulo, tute subite vi iĝos riĉa, + povos vivadi senzorge, ne bezonos plu laboradi. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Diablo! Mi volas labori, laboradi kaj edziĝi kun mia Franjo. Nur + kelkmiloj da markoj farus min kontenta. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Eĉ tiom vi ne ricevos, se vi estas tiel obstina kaj malafabla. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Ni ĉasistoj ne estas alie. Do, adiaŭ. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kiu ne akceptas konsilon, ne havos helpon. Vi do ne foriros sen matenmanĝo? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Mia matenmanĝo estas glaso da freŝa akvo, aŭ, diboĉe, + glaso da biero. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tion mi ne permesas. Vi ja devas konatiĝi kun la aliaj parencoj. En + tiu ĉambro vi trovos societon. Eble poste vi pensos alie pri la + edziĝo. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Maltrafe! Cent futojn preter la celtavolo. Mian Franjon mi deziras, mi + edziĝos kun ŝi kiel eble plej baldaŭ! Se vi povas helpi + min al tio, maljuna sinjoro, faru ĝin. Vi certe ne pentos. + Primeditu! Vi havos koran ĝojon pri ni ambaŭ. Do, ĝis + revido. <span class="mg">(Iras en la flankan ĉambron.)</span> + </p> + <span class="pn">43</span> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(sola)</span>. + </p> + <p> + Li estas bonega junulo! Gratulon, maljuna Falk, la sorto ŝajnas + bonvoli. Kvankam vi ne povis trovi edzinon laŭ via korgusto, tamen + en via maljuneco al vi ne mankos gefiloj. <span class="mg">(Sonorigas.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO X. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro. Adelgundo Falk (en rajdvesto, kun vipo aperas en la pordo). + Mustardo. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo <span class="mg">(ĉe la pordo)</span>. + </p> + <p> + Silentu, maljuna talpo! La atendado tedas min! + </p> + <p class="s"> + Mustardo <span class="mg">(ĉe la pordo)</span>. + </p> + <p> + Sed unu post la alia. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Mutiĝu, sklavo! La rigardo de miaj okuloj eksplode malfermas ŝlosojn + kaj riglilojn. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Nu, bone, eksplodigu! <span class="mg">(Eliras el la malantaŭa + pordo.)</span> + </p> + <p class="s"> + Adelgundo<br /> <span class="mg">(al Falk, tre alproksimiĝinte)</span>. + </p> + <p> + Mi estas Adelgundo Falk, rajd-artistino, fame konata tra la mondo sub la + nomo Sinjorino Falkonini. + </p> + <p class="s"> + Petro<br /> <span class="mg">(leviĝas kaj salutas ŝin ironie + kaj ceremonie)</span>. + </p> + <p> + Mia nomo estas van der Kapelen, kion vi deziras? + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Mi volas heredi. + </p> + <span class="pn">44</span> + <p class="s"> + Petro <span class="mg">(sidiĝas)</span>. + </p> + <p> + Tion volas multaj. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Sed tuj, antaŭen! <span class="mg">(Krakigas la vipon.)</span> + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu via tempo estas tiom okupita? Vi ja algalopegas al la heredo, + antaŭ ĉio vi devas diri, kiaj pretendoj – + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Pretendoj? Absurde! Mi neniam parolas per vortoj: unu el miaj rigardoj + sufiĉas, unu rideto mutigas ĉiun proteston. Mi nomiĝas + Falk – el Saksujo – neniam konis mian patron. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Hm, hm, ĉu vi ne volas ek – + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Mi jam sidas. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Pardonu mi petas, ne malbone akceptu – + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Malbone akcepti? Absurda frazo! Neniam mi malbone akceptas ion, plivole + mi preferas tute ne akcepti. Permesu – <span class="mg">(elprenas + cigaron el ujo)</span>. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Senceremonie – + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Alumeton, mi petas. + </p> + <span class="pn">45</span> + <p class="s"> + Petro<br /> <span class="mg">(prezentas alumeton ekbruligitan)</span>. + </p> + <p> + Jen. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo <span class="mg">(prezentas cigarojn)</span>. + </p> + <p> + Vi ankaŭ? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Dankon. Mi estas Holandano – fumas nur pipon, argilan pipon. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Ankaŭ virinoj? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉe ni ili tute ne fumas. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Malsaĝo! Fumado ĝis nun nur aroganteco de l’ forta + sekso. Pro kio virino ne fumu? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Estimata virino, mi nun permesas al mi demandi, kiel kaj kiamaniere vi + plenumas la kondiĉojn de la heredo. Ĉu vi ne bonvolas havigi + al mi la pruvon, kial vi estas malfeliĉa? + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Mi povas diri al vi mian malfeliĉon. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Diru do, ekrakontu. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Mi havis oficon en cirko Sidoli kaj oni postulis, ke mi rajdu postmorgaŭ + sur elefanto kaj ke mi samtempe portu sur mia brako Tom Puc, la + malgrandegulon. + </p> + <span class="pn">46</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Tio meritas ribelon. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Tial mi eksiĝis, pensu do, mi sur elefanta dorso? Neniam!!! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Certe, via doloro estas rajta, tiu estas granda malfeliĉo. Nu, + bonvolu nur eniri en tiun ĉambron, ĝis la decida juĝado, + tie vi trovos kolegojn kaj eĉ cigarojn, se la viaj ne sufiĉos. + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Sed rapide! Mi ne ŝatas longdaŭraĵojn, entute ne volonte + restadas longtempe en unu urbo. Tujeco estas ĉefa afero. Veni, plaĉi, + eksciti furoron, iom da skandalo, poste malaperi. Ien alien, ofte + libervole, kelkfoje iom devigite. Se mi heredos, mi farigos novan + fotografaĵon, vi ankaŭ ricevos ekzempleron. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kun la vipo? + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Certe, neniam sen vipo! <span class="mg">(Eliras.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XI. + </h4> + <p class="c mg"> + Petro. Mustardo (poste Johano Falk). + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Jen venis ankoraŭ maljuna viro. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Bone, enkonduku lin. + </p> + <span class="pn">47</span> + <p class="s"> + Mustardo<br /> <span class="mg">(malfermas la pordon)</span>. + </p> + <p> + Eniru do, sinjoro Falk. + </p> + <p class="s"> + Johano <span class="mg">(eniras)</span>. + </p> + <p> + Mi petas pardonon, se mi malhelpas. Mia nomo estas Johano Falk, mi estas + vilaĝa instruisto. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi nomiĝas Falk kaj estas instruisto? Ĉu vi eble havas filinon + en Dresdeno? + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Jes, sinjoro, kaj mi estas fiera pri mia Franjo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi scias, ke ŝi sendas al vi ĉiujn ŝparaĵojn. + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Ne por mi, por siaj gefratoj. Pripensu do la sentadon de patro, devigata + akcepti tian donacon, kaj konsentu, ke ankaŭ tio ĉi igas min + tre malfeliĉa. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi estas prava. Tio devige malfeliĉigas honestan viron. <span + class="mg">(Al Mustardo.)</span> Alvoku do la junulon, kiu estis tiel + senceremonia. Vi jam scias, tiun kun la verda vesto. + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Aha! Mi antaŭsentas ion! <span class="mg">(Malfermas la flankan + pordon.)</span> Sinjoro Gustavo Falk! + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Kion mi aŭdas – Gustavo tie ĉi? + </p> + <p> + <span class="mg">(Mustardo eliras.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <span class="pn">48</span> + <h4> + SCENO XII. + </h4> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Jen mi estas! <span class="mg">(Al Johano.)</span> Bona Dio, kion mi + vidas? Vi ĉi tie, Sinjoro Falk? + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Vi ja vidas! Koran manpremon! Kiel fartas via patro? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Dank’ al Dio, bonege! Ĉu vi ne havas vian Franjon kun vi? + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Kiel vi vidas, ne. Ŝi ja estas – + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ankoraŭ momenton. Nu junulo, ĉu vi decidis edziĝi kun la + knabino, de kiu dependas la heredo? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Ĉu tio estas ĉio, kion vi volas diri al mi? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Momente ĉio. + </p> + <p class="s"> + Gustavo <span class="mg">(al Johano)</span>. + </p> + <p> + Nu aŭskultu, paĉjo Falk. Tiu ĉi sinjoro volas, ke mi edziĝu + kun alia ol via Franjo. Ne eble. Diru vi mem. Ĉu ne? Neeble! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ĉu vi ne volas almenaŭ vidi la knabinon, per kiu vi povas fariĝi + riĉa kaj feliĉa? + </p> + <span class="pn">49</span> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Riĉa, eble, sed feliĉa mi iĝos nur kun mia Franjo! Nu, + tute egale! Vidita ne estas edzigita. Sed vidinte ŝin, mi tuj + foriros. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ni atendu! <span class="mg">(Malfermas la pordon de la kabineto.)</span> + Alproksimiĝu do, kara infano. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XIII. + </h4> + <p class="c mg"> + Samaj. Franjo. + </p> + <p class="s"> + Franjo<br /> <span class="mg">(rapidas en la brakojn de l’ patro)</span>. + </p> + <p> + Mia patro, kara patro! + </p> + <p class="c mg"> + Gustavo <span class="mg">(staras mirante)</span>. + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Franjo, vi tie ĉi? Estas tial, ke mi vin ne trovis dome? + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Bona Dio! Jen ankaŭ la kuzo Gustavo! + </p> + <p class="s"> + Gustavo <span class="mg">(ekkrias laŭte)</span>. + </p> + <p> + Sinjoro Holandano, tiun ĉi mi volas havi! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ja, nun estas tro malfrue. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Ho, ne ŝercu! Kial do nun subite tro malfrue? – Sciu do: tiun + ĉi mi akceptas eĉ sen heredo. + </p> + <span class="pn">50</span> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Geinfanoj, mi klarigos ĉion. Petro Falk tute ne mortis. + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Des pli bone! Kie li estas? Senprokraste mi volas paroli kun li. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + La maljuna strangulo, kiel bonvole diris la estonta sinjoro + superarbaristo, estas mi mem. Kiel knabo mi iris Amerikon. Riĉa je + trezoroj, sed malriĉa je ĝojo mi revenis. Maljuneco ekfrapas, + la morto ekstaras malantaŭ mi, mi ne havas infanojn, kaj tial mi + demandas vin ambaŭ: Franjo kaj Gustavo, ĉu vi volas esti miaj + infanoj? + </p> + <p class="s"> + Ambaŭ. + </p> + <p> + Tutkore. + </p> + <p class="s"> + Johano. + </p> + <p> + Tia riĉa beno de Dio en mia maljuneco! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Vi eksiĝos el via ofico, vi loĝos en mia domo kune kun viaj + geinfanoj, kaj mi prizorgos pri la cetero. + </p> + <p class="s"> + Gustavo<br /> <span class="mg">(kiu dume parolis kun Franjo)</span>. + </p> + <p> + Nun mi povas kisi vin tute malkaŝe. + </p> + <p class="s"> + Franjo. + </p> + <p> + Ĉu mi nun efektive estas via fianĉino? + </p> + <p class="s"> + Gustavo. + </p> + <p> + Kompreneble, kaj en kelkaj tagoj mia edzino. <span class="mg">(Al + Petro.)</span> Ĉu ne? + </p> + <span class="pn">51</span> + <p class="s"> + Petro. <span class="mg">(Ridetante.)</span> + </p> + <p id="err06"> + Nur paciencon, paciencon! <span class="mg">(Oni aŭdas bruon kaj + violonon el la flanka ĉambro.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XIV. + </h4> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Kio okazas? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Ho, sinjoro, la madejro supreniris en la kapojn de la gesinjoroj. Unue + ili disputis, nun ĉio estas ree ĝojo kaj ĝuego. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Ili disputis? Do pro kio? + </p> + <p class="s"> + Mustardo. + </p> + <p> + Nu, mi ne scias. Unu el ili postulis notojn kaj specialaĵojn, la + sinjorino kun la vipo tion ne volis permesi, ŝi eĉ uzis la + vipon. Tion malbone akceptis la sinjoro kiu ĉiam trinkadis, kaj + estus fariĝinta batalo, se la maljuna sinjorino ne intermiksus sin + deklamante frazojn el ia tragedio. Tiam la aliaj ekridis kaj ridante ne + povis disputi. Nun denove ĉiuj estas gajaj kaj la maljuna + dancmajstro ludas je danco kiun la dekvarulo aranĝas. Jen ili + venas. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XV. + </h4> + <p class="c mg" id="err07"> + La samaj. Charles Faucon (venas el la flanka ĉambro ludante + violonon, la aliaj sekvas kantante kaj marŝante laŭ muziko je + poloneza paŝo). Adelgundo kondukita de Hipolito, S<sup>ino</sup> + Ĝojo kun Gotfrido Falk. Akcipitro (notfarante sekvas). Ili rondiras + ĉirkaŭ la scenejo kaj stariĝas en duonrondo. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Gesinjoroj, laŭ la volo de mia mortinta kuzo neniu el vi povas esti + la universala heredonto. + </p> + <span class="pn">52</span> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Ah mon dieu! Je suis perdu! + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Abomene! Mia malŝanco! + </p> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Se li vivus ankoraŭ, mi lin – – – <span class="mg">(minacas + per la vipo)</span>. + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Ekstrema dispeciĝo! + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Kontraŭ malfeliĉo eĉ dioj vane batalas! + </p> + <p class="s"> + Gotfrido <span class="mg">(ebrieta)</span>. + </p> + <p> + Kaj vi eĉ ne estas diino. + </p> + <p class="s"> + Akcipitro. + </p> + <p> + Jen bonega fino de artikolo por kelkaj eminentaj gazetoj. + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Sed por iel kompensi viajn vojaĝelspezojn kaj parte ankaŭ + viajn maltrafajn esperojn mi havas la komision, pagi al ĉiu el vi + mil spesmilojn. + </p> + <p class="s"> + Ĝojo. + </p> + <p> + Tia estis la momento, kiam la markizo Poza ekkriis: “Ho, reĝino, + tamen la vivo estas bela!” + </p> + <p class="s"> + Gotfrido. + </p> + <p> + Tio min subtenos almenaŭ dum unu jaro super – – – + vino. + </p> + <span class="pn">53</span> + <p class="s"> + Adelgundo. + </p> + <p> + Mi iros Svisujon, por tie vivadi kiel privatulino. + </p> + <p class="s"> + Akcipitro. + </p> + <p> + La fino de l’ artikolo nur iĝos pli bona, pli ekscitanta per + tio. + </p> + <p class="s"> + Charles. + </p> + <p> + Ho, kia ĝojo por mia edzino kaj mia bubo! Ni nun povas komenci + malgrandan negocon, mi ne bezonos plu dancadi – – – + </p> + <p class="s"> + Hipolito. + </p> + <p> + Ekĝoju, Dresdena ĉefaplaŭdisto, vi perdas konkuranton, + ĉar nun oni jam ne aplaŭdos laŭ komando. + </p> + <p class="s"> + Akcipitro. + </p> + <p> + Haltu, gesinjoroj, nur parlamente! Mi proponas toaston: vivu la kuzo! + </p> + <p class="s"> + Ĉiuj. + </p> + <p> + Vivu, li vivu! + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + Mi dankas por via bondeziro, kaj mi ĝojas povi diri al vi, ke via + deziro jam plenumiĝis. + </p> + <p class="s"> + Ĉiuj<br /> <span class="mg">(mirege kaj scivole)</span>. + </p> + <p> + Kiel do? Kio estas? + </p> + <p class="s"> + Petro. + </p> + <p> + La klarigo venos poste, nun ni volas kunsidi kaj gaje matenmanĝi. + </p> + <p class="c mg"> + (<span style="letter-spacing:0.3em">Kurteno</span>.) + </p> + <hr class="mallonge" /> + <span class="pn">54</span> + </div> + <div id="k2"> + <span class="pn">55</span> + <h2> + Tie ĉi oni<br /> parolas Esperante + </h2> + <h3> + Unuakta komedio de T. Williams (1859) + </h3> + <div class="c"> + tradukita kaj aranĝita de M. Hankel. + </div> + <img src="images/image1.png" width="50" height="63" + alt="[Dekoracia ilustraĵo]" /> + </div> + <div class="personaro" style="max-width: 22em"> + <span class="pn">56</span> + <h4> + PERSONOJ: + </h4> + <ul class="personaro"> + <li> + Majoro Raten + </li> + <li> + Sinjorino Julieta Raten, lia edzino + </li> + <li> + Sinjoro Bergwald + </li> + <li> + Sinjorino Bergwald, lia edzino + </li> + <li> + Elza, ilia filino + </li> + <li> + Viktor Dubois + </li> + <li> + Berta, servistino + </li> + <li> + Policano + </li> + <li> + Komisiisto + </li> + </ul> + <div class="mg"> + Loko: Dresden. Tempo: Hodiaŭ. + </div> + </div> + <div class="sceno"> + <span class="pn">57</span> + <div class="c"> + <img src="images/image2.png" width="389" height="165" + alt="[Illustration: Scenejo]" /> + </div> + <h4> + SCENO I. + </h4> + <p class="c mg"> + Bele meblita ĉambro. Elza aranĝas florojn, Berta viŝas + tablojn kaj objektojn. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Nun mi aranĝas la florojn kaj tiam ĉio estos preta! La luontoj + povas veni! Ke ili nur venu! Certe ili vidos la grandan afiŝon: Tie + ĉi oni parolas Esperante. <span class="mg">(Ŝi montras la afiŝon + kaj remetas ĝin en la fenestron.)</span> + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Sed estis granda laboro! De la kvina matene hodiaŭ mi penas kaj + laboras. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Mi ja helpis al vi, kaj nun la ĉambroj estas en bona ordo kaj tre + komfortaj. + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Certe, la gastoj estos kontentaj! Ni donos al ili la tutan etaĝon, + kaj ni loĝos en la kvara, sub la tegmento. Sub la tegmento en tiu + ĉi varmega semajno de Aŭgusto! + </p> + <span class="pn">58</span> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Tio estis ja la deziro de miaj gepatroj ludoni la loĝejon dum la + kongreso. Tial ni ĉiuj lernis ja Esperanton tiel fervore. Ankaŭ + vi, Berta, efektive bone parolas. + </p> + <p class="s"> + Berta<br /> <span class="mg">(rigardas la florojn)</span>. + </p> + <p> + Fraŭlino, aldonu tiun ĉi belan filikon al la rozoj! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Filikon? Vi scias la nomon? Mi ĵus volis serĉi ĝin en la + vortaro. + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Ho, fraŭlino, mia kuzo la policano, donis al mi bukedon de rozoj + kaj filiko. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Ĉu via kuzo, la policano ankaŭ donis al vi mirtojn kaj + violetojn? + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Certe, certe, fraŭlino! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Vi estas feliĉa knabino! Ho ve, mi neniam revidos la ĉarman + sinjoron, kiu al mi donacis violetojn en Parizo! + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO II. + </h4> + <p class="c mg"> + (Sinjorino Bergwald eniras el pordo 2.) + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Fine la dormoĉambroj estas pretaj. Nur la “Manolon” oni + ne ankoraŭ sendis. <span class="mg">(La sonorilo <span class="pn">59</span> + de pordo 3 eksonas.)</span> Eble jen, vidu Berta. <span class="mg">(Eniras + komisiisto.)</span> + </p> + <p class="s"> + Komisiisto. + </p> + <p> + Mi alportas la objektojn aĉetitajn de Sinjoro Bergwald: manol, + skribmaŝinon, . . . . . . + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Bona Dio! Kion do mia edzo pensas? Li deziras ludoni ĉambrojn pro + profito, kaj li elspezis jam multe da mono. La tuta familio vizitis + Esperantajn kursojn dum tri monatoj. . . . + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO III. + </h4> + <p class="c mg"> + (Eniras Sinjoro Bergwald el pordo 3, alportante ĵurnalojn.) + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Estas la ĉefafero, la ĵurnaloj! Niaj gastoj deziros revidi + siajn gazetojn. <span class="mg">(Ĉiuj elprenas unu aŭ du el + ili kaj elvokas.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jen la Revuo. + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Jen Lingvo Internacia kaj Tra la Mondo. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Ho jen, tute nova gazeto! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Estas “La Bela Mondo”. Ĉarma titolo, ĉu ne? + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Kaj ĝia enhavo! Estas belega! Mia kuzo, la policano, konas + presiston, li ricevis unu el la provaj ekzempleroj. + </p> + <span class="pn">60</span> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Ĉu vi aĉetis tiujn ĉi ĵurnalojn? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jes, mia kara. Donace mi ilin ne ricevis. + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Ĝis nun estis nur elspezoj. Nun ni pripensu la enspezojn. Kiom do + ni ricevos por niaj ĉambroj? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Mi pensas eble dudek Markojn po semajno. + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Permesu, sinjoro. Diru 10 spesmiloj, tio ne ŝajnas tiel multe. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kion vi scias pri spesmiloj? + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Mia kuzo, la policano, klarigis al mi la aferon. Li diris, ke dum la + kongreso vi donos al mi la salajron en spesmiloj – 20 spesmiloj + monate. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kie do estas la tarifo, alportu ĝin Elza. + </p> + <p class="c mg"> + (Elza alportas grandan kartonon.) + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Jen, paĉjo. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(post serĉado en la tarifo)</span>. + </p> + <p> + Mia bona infano tio ne estas ebla. Mi ja ne ankoraŭ havas la + profiton. Ni ja ĉiuj havos <span class="pn">61</span> iom da ĝeno, + sed post la kongreso ni ĉiuj loĝos en Weisser Hirsch, tiam + aliaj laboros kaj ni havos la plezuron! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Tio estas nenio! Mi denove dezirus iri Parizon! + </p> + <p class="s"> + Berta<br /> <span class="mg">(faras signon de monricevo)</span>. + </p> + <p> + Kaj mi sinjoro? <span class="mg">(Eksonas la sonorilo 3.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ho, eble luontoj! Rapide, rapidege ĉion en ordon. Elza forprenu + vian florkorbon, kuru, kuru! + </p> + <p class="c mg"> + (Elza kun la korbo eliras je pordo 1.) + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO IV. + </h4> + <p class="c mg"> + (Berta enkondukas sinjorinon Raten kaj sinjoron Viktor Dubois per pordo + 3.) + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Venis gesinjoroj kiuj deziras loĝejon. <span class="mg">(Eliras el + pordo 3.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kie do estas la vortaro? <span class="mg">(Ekprenas ĝin.)</span> + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Kiajn ĉambrojn vi ludonos? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald <span class="mg">(en embaraso)</span>. + </p> + <p> + Kion vi deziras? Momenton! Momenton! <span class="mg">(Li malfermas la + vortaron.)</span> + </p> + <p class="s"> + Viktor <span class="mg">(pli laŭte)</span>. + </p> + <p> + Kiajn ĉambrojn vi estas ludononta? + </p> + <span class="pn">62</span> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Onta – inta – anta – mi ĉion forgesis! + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Julieta Raten. + </p> + <p> + Eble mi povas helpi. Ĉu vi ludonos tiun ĉi belan ĉambron? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Certe, certe mi ludonos, nun mi komprenas, la du ĉambrojn dekstre, + kune kun tiu ĉi komuna salono, 20 Mark semajne. + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Dek spesmiloj. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jes, 10 spesmiloj, jen la tabelo. Estas tre simpla afero, ĉiam la + duono. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Tio estos bona profito por ni, ĉiam la duono, bonege, mi kalkulos. + <span class="mg">(Rigardas sur la tarifon.)</span> + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mi prenas la du ĉambrojn, bonvolu alportigi mian kofron kaj sendi + al mi la servistinon. <span class="mg">(Sidiĝas en seĝon alŝovitan + de Viktor, babilas kun li.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald <span class="mg">(al sia edzo)</span>. + </p> + <p> + Estas iom malfacila afero por mi, esti luigantino, ĉar mi estas el + la familio von Blücher. <span class="mg">(Al sinjorino Raten, tre + majeste.)</span> Mi sendos mian servistinon. <span class="mg">(Eliras je + pordo 3.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kaj mi skribos la kontrakton. <span class="mg">(Eliras pordo 3.)</span> + </p> + <span class="pn">63</span> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO V. + </h4> + <p class="c mg"> + Julieta. Viktor. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Kaj nun, sinjoro, mi denove esprimas al vi mian sinceran dankon pro la + peno, kiun al vi kaŭzis mia embaraso. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + La plezuro servi tian ĉarman sinjorinon estas sufiĉe da + rekompenco. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Kia malfeliĉo ke sur la lasta stacio mia edzo kaj mi perdis unu la + alian. Mi en la kupeo, li ekstere kun la limonado – kaj jen la + vagonaro forveturis! + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + La malfeliĉa edzo! Li kuris, kuris, kuregis, sed la vagonaro + forrapidegis. Li nun estos senkonsola! + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Tiu kara bonulo! Li havas la plej bonan koron de l’ mondo, sed nun + certe li estas kolera pro zorgo rilate al mi. Kion fari en tiu ĉi + fremda urbo sen vi? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Mi havas bonan ideon. Mi legis, ke la policanoj de Dresdeno lernis + Esperanton, ili vin helpos. Jen unu el ili! <span class="mg">(De l’ + fenestro.)</span> Ho, sinjoro policano, mi petas. <span class="mg">(Al + Julieta.)</span> Ankaŭ en Parizo la policanoj nun lernas + Esperanton, bona, bonega afero! + </p> + <span class="pn">64</span> + <p class="s"> + Policano.<br /> <span class="mg">(Oni vidas momenton Berta malfermantan + la pordon.)</span> + </p> + <p> + Ĉu vi bezonas mian helpon? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Jes, sinjoro. Tiu ĉi sinjorino perdis sian edzon dum la vojaĝo, + li eble alvenos per alia vagonaro, bonvolu konduki lin tien ĉi! + </p> + <p class="s"> + Policano. + </p> + <p> + Sinjorino priskribu al mi la sinjoron. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Li estas granda, havas longan barbon, grizan ĉapelon kun granda + verda stelo. + </p> + <p class="s"> + Policano. + </p> + <p> + Ĉapelon kun stelo? Bonege, mi lin trovos. <span class="mg">(Kliniĝante + eliras.)</span> + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Nun mi iom ŝanĝos mian vestaĵon, mia edzo ja certe baldaŭ + venos. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Kaj nun mi komencos serĉi mian anĝelon. Ho, sinjorino, en tiu + ĉi urbo loĝas la plej ĉarma fraŭlino de la mondo, + sed mi ne scias kie, mi serĉos ŝin. Mi renkontis ŝin sur + balo en Parizo, mi nur konas ŝian antaŭnomon “Elza”! + Mi faris tiun longan vojaĝon por trovi ŝin. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Vi estas enamiĝinta? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Perfekte! Mi ne laciĝos en la serĉado! + </p> + <span class="pn">65</span> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mi deziras bonan sukceson. Adiaŭ. <span class="mg">(Foriras + ridetante.)</span> + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Agrabla sinjorineto, sed tute ne komparebla al mia “Elza”! + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO VI. + </h4> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald <span class="mg">(pordo 3)</span>. + </p> + <p> + Pardonu sinjoro, mi forgesis ion. Bonvolu pagi la duonon de la luprezo + antaŭe. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Kial vi tion diras al mi? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kial ne? Ĉu via edzino havas la monujon? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + La sinjorino ne estas mia edzino. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kio do ŝi estas? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Estas mia, mia konatino. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(rigardas en la vortaron)</span>. + </p> + <p> + Konatino? Kio tio estas? Mi esperas, ke ĉio estas en bona ordo. + </p> + <p class="s"> + Elza <span class="mg">(eniras tra pordo 1)</span>. + </p> + <p> + Viktor kaj Elza rekonas unu la alian. + </p> + <span class="pn">66</span> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Ĉielo! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Sinjoro Viktor. <span class="mg">(Mallaŭte.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kion vi deziras? + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Paĉjo, mi nur forgesis mian tranĉilon. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Mia anĝelo, mia Elza! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ne perdu tempon, la aliaj ĉambroj ne estas preta. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Jes paĉjo, sed mi tuj revenos. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Mia kara sinjoro, ĉu vi havas alian ĉambron haveblan? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Certe, la malgrandan ĉambron maldekstre. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Mi ĝin luprenos, tuj luprenos. Jen dek spesmiloj, kara estonta + bopatro! <span class="mg">(Donas monon al Sinjoro Bergwald kaj rapide + eniras la pordon 4.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO VII. + </h4> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(rigardas en la vortaron)</span>. + </p> + <p> + Bopatro? Eble insulto? Ne estas en la <span class="pn">67</span> + vortaro. Sed jen la mono! Bona ideo skribi sur afiŝon: Tie ĉi + oni parolas Esperante. + </p> + <p class="c mg"> + (Eniras Sinjorino Bergwald kun Berta, kiu brosas boton.) + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO VIII. + </h4> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Imagu nur, tiu ĉi Berta postulas duoblan salajron. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ne eble. + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Tamen eble. Mi havas duoblon da laboro. <span class="mg">(Sonorilo + eksonas el la ĉambro de Julieta, pordo 2.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kuru, kuru rapide, nia loĝantino sonorigas. + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Nova sinjorino servota, tion mi ne povas. <span class="mg">(Iras en la + ĉambron de Julieta.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Mi ludonis la malgrandan ĉambron al la juna sinjoro por 10 + spesmiloj. Bonege, ĉu ne? + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Mi havos novan silkveston? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ni vidos, vidos, eble! + </p> + <p class="s"> + Berta<br /> <span class="mg">(revenas kun la ŝuoj de Julieta)</span>. + </p> + <p> + Nun mi devas purigi alian paron da ŝuoj! Ĉu vi donos al mi + duoblan salajron? + </p> + <span class="pn">68</span> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kial vi povas esti tiel malmodesta? + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Mi ne estas malmodesta. Mia kuzo, la policano diras, duobla laboro + meritas duoblan salajron. Ĉu vi volas ĝin doni aŭ ne? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro kaj Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Certe ne! + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Tiam, gesinjoroj, brosu mem la botojn de viaj luantoj, mi ĝin ne + faros. Jen la antaŭtuko kaj la broso, mi prenas mian liberecon! + Adiaŭ! <span class="mg">(Forkuras.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO IX. + </h4> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Kion fari nun? Idino de la familio von Blücher ne povas brosi + ŝuojn! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Sed ni ĝin devas fari, ni ludonis la ĉambrojn kun servado. + <span class="mg">(La sonorilo de Julieta aŭdiĝas.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald<br /> <span class="mg">(demandas ĉe la pordo)</span>. + </p> + <p> + Kion vi deziras? Kompreneble la sinjorino deziras la ŝuojn, helpon + je la vestigado poste teon kaj tiel plu! Estas neaŭdite! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Se vi ne volas helpi la sinjorinon, mi ĝin faros. + </p> + <span class="pn">69</span> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Ne, ne, vi certe ne devas, mi ĝin faros. Ho, miaj praavoj! Se vi + scius, ke idino de la familio von Blücher devas purigi ŝuojn! + <span class="mg">(Eniras la ĉambron de Julieta.)</span> + </p> + <p class="c mg"> + (Sonorigado de la alia flanko.) + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(frapas al la pordo de Viktor)</span>. + </p> + <p> + Li ankaŭ postulas la botojn. Tie ne estas helpo, mi devas, devas + fari ĝin. <span class="mg">(Prenas la antaŭtukon.)</span> Mi + ne estas el la familio von Blücher, sed tio estas tute kontraŭa + al mia inklino. Tamen – – <span class="mg">(la sonorilo de + la pordo 3 eksonas)</span>. Diablo, jen la sonorilo de la loĝejo. + Mi devas malfermi. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO X. + </h4> + <p class="c mg"> + (En tiu ĉi momento Viktor kaj Elza malfermas la du pordojn 1 kaj + 4.) + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Se mi nur scius, ĉu sinjoro Viktor venis pro mi! + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Servisto! Servanto! – Ho ĉielo, la objekto de mia amo, ne + estis fantomo! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Vi sinjoro, vi loĝas en nia domo? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Feliĉa hazardo kondukis min tien ĉi! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Mi kredis, ke vi forgesis min! + </p> + <span class="pn">70</span> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Vin forgesi, neniam, neniam, ho fraŭlino Elza. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Kial do vi venis Dresdenon? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Por trovi vin, mia adorata! + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XI. + </h4> + <p class="c mg"> + (Revenas Bergwald, la du pordoj brue estas fermataj.) + </p> + <p class="s"> + Bergwald. + </p> + <p> + Diablo! Kia terura trablovo! <span class="mg">(Eniras sinjoro Raten. + Kolonia uniformo, tre malĝentile.)</span> + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Kial vi forkuris sinjoro? Vi lasis min sur la ŝtuparo? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. <span class="mg">(Brosante boton.)</span> + </p> + <p> + Pardonu, mi aŭdis ion tie ĉi. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ĉu vi estas la ŝupurigisto de tiu ĉi gastejo? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ŝupurigisto? + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Servisto, lakeo, se vi tion preferas. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Tute ne sinjoro, mi nur faras tion pro komplezemo je miaj loĝantoj. + <span class="mg">(Frapas al la pordo de Viktor.)</span> Sinjoro, jen + viaj botoj. <span class="mg">(Viktor iom <span class="pn">71</span> + malfermas kaj prenas ilin.)</span> Ne sinjoro, mi estas la posedanto de + tiu ĉi domo. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Vi do ludonas loĝejojn? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Certe, sed mi nun ĉiujn fordonis. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Diablo! Kial vi ne forprenis la anoncon: loĝejojn! tie ĉi oni + parolas Esperante? Ĉu vi opinias, ke mi nur eniris por vidi vian + malinteresan vizaĝon? Cetere, kiuj estas viaj luantoj? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Sinjorino kaj sinjoro. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Kiel? Kia sinjorino kaj sinjoro? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Pardonu, mi estas Dresdena domposedanto, mi ne bezonas respondi viajn + demandojn. Krom tio vi ŝajnas tre ekscitita! + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ekscitita, ata, ota! Ĉielo, malbenite, ate, ote! Mi do devas esti + ekscitita. Mi alvenis per aŭtomobilo, ĉar lokomotivo ne estis + havebla! Miaj okuloj estas plenaj de polvo. Donu al mi akvon! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Akvon? + </p> + <span class="pn">72</span> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Certe! Por ellavi la polvon el miaj okuloj. <span class="mg">(Vidas la + florojn.)</span> Jen, tio sufiĉos. <span class="mg">(Elĵetas + la florojn, lavas al si la okulojn.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Sinjoro! Vi difektas mian tapiŝon. + </p> + <p class="s"> + Raten<br /> <span class="mg">(sekigante la manojn per la kurteno)</span>. + </p> + <p> + Tio ne difektos ĝin. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Miaj kurtenoj! Ho ve! Mi alportas mantukon. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ne necese! <span class="mg">(Alŝovas seĝon.)</span> Sidiĝu! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Dankon! Mi ne estas laca! + </p> + <p class="s"> + Raten <span class="mg">(ordonema)</span>. + </p> + <p> + Sidiĝu! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald <span class="mg">(mallaŭte)</span>. + </p> + <p> + Ĉu mi alvoku policanon? + </p> + <p class="s"> + Raten<br /> <span class="mg">(ankaŭ sidiĝas, multe pli afable)</span>. + </p> + <p> + Ĉu vi estas fraŭlo aŭ edzo? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Edzo. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Mi estas kontenta. Vi havos kompaton kun malfeliĉa edzo kiel mi. + </p> + <span class="pn">73</span> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Dio mia! + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Mi vivis dudek jarojn en la kolonioj, fine la hotentotoj min tedis, mi + revenis Eŭropon kaj edziĝis kun juna bela hispanino . . . . + kaj nun . . . + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kion li diros al mi? + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ni estis tiel feliĉaj! Per Esperanto ni trovis unu la alian, + Esperanto estis la lingvo de nia amo. Mi deziris ĝojigi mian + edzinon per la vizito de la kvara kongreso. Kaj nun, kiam en la lasta + stacio mi alportis al ŝi bulkojn, ŝi ankaŭ petis + limonadon. Mi iras alporti ĝin ne rimarkante, ke la dek minutoj + pasis – jen la vagonaro forveturas kun mia edzino kaj juna bela + danĝera Franco. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Danĝera Franco? + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Jes, li estis kun ni en la sama kupeo! Ili ne parolis unu vorton kune, + dum la vojaĝo, sed nun mi vidas la ruzon, ili volis forkuri – + la limonado nur estis preteksto. Sed mi ilin trovos! Mi ilin mortigos! + Mi ilin polverigos, mi ilin disrompos kiel – <span class="mg">(li + ekkaptas la florvazon)</span>. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Sinjoro! Estas Saksa porcelano! + </p> + <span class="pn">74</span> + <p class="s"> + Raten <span class="mg">(residiĝas)</span>. + </p> + <p> + Sinjoro, al mi diris policano, ke tiaj personoj eniris tiun ĉi + domon, montru ilin al mi, montru al mi viajn loĝantinojn. <span + class="mg">(Ekstaras kaj puŝas la seĝon kontraŭ la + planko.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Trankviliĝu, sinjoro! Vi detruas la domon! + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Montru viajn loĝantinojn! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald <span class="mg">(al si mem)</span>. + </p> + <p> + Dio mia! Se la juna sinjorino estas la forkurinta edzino! Ni ĉiuj + estus perditaj! + </p> + <p class="s"> + Raten<br /> <span class="mg">(ekstarante kaj renversante sian seĝon)</span>. + </p> + <p> + Vi rifuzas montri al mi vian loĝantinon? + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XI. + </h4> + <p class="c mg"> + (Sinjorino Bergwald eniras, pordo 3.) + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jen mia edzino, dank’ al Dio, luma ideo! Sinjoro, mia loĝantino. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Kiel, tiu maljunulino? + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Maljunulino? Mi? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Diru jes, aŭ ni ĉiuj estas perditaj! + </p> + <span class="pn">75</span> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ĉu vi estas la loĝantino de tiuj ĉi ĉambroj? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jes, diru jes! + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Je-e-e-e-es. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ekvidinte vin, sinjorino, miaj suspektoj koncerne tiu ĉi domo tute + malaperis. Mi serĉos alie, kaj poste mi revenos en la + Centralhotelon. Trovonte ilin mi – mi – <span class="mg">(kun + bruo eliras)</span>. + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XII. + </h4> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Ho, kiu estis tiu ĉi persono? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kiu li estas? Certe iu sovaĝulo, reĝo de la kanibaloj aŭ + iu ĉefrabisto. Sed ni ne devas perdi tempon <span class="mg">(frapas + al la pordo 2)</span>. Ho, sinjorino, havu la bonecon, mi devas tuj + paroli kun vi! + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XIII. + </h4> + <p class="c mg"> + (Eniras Julieta.) + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Kun mi sinjoro? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Certe sinjorino. Vi estas kulpa de granda embaraso, en kiun vi ĵetis + honorindan viron kiel min per via terura edzo. + </p> + <span class="pn">76</span> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mia edzo! + </p> + <p class="c mg"> + (Elza aperas en la pordo 1 kaj aŭskultas.) + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Certe, sinjorino. Via edzo, de kiu vi forkuris sub preteksto de bulko + kaj limonado. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mia edzo estis tie ĉi? Ho, kial vi tion ne al mi diris? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ĉar li volis mortigi vin kaj la junan francon, la partoprenanton de + via forkurado. + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Kion mi aŭdas! La partoprenanto de ŝia forkuro! Terure! <span + class="mg">(Rapide malaperas.)</span> + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Forkuro, sinjoro! Kiel vi tion riskas diri! Ĉielo, en kia terura + situacio mi min trovas! Mia edzo estas tiel ĵaluza, li faros ion + malbonan en sia erara opinio! Mi ĉion al li klarigos, kie li estas? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Li parolis pri la Centralhotelo, la plej proksima angulo. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mi tien iros. Mi nur prenos mian ĉapelon. <span class="mg">(Eniras + ŝian ĉambron pordo 2.)</span> + </p> + <span class="pn">77</span> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XIV. + </h4> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Ho, kial ni do elmetis la anoncon: Tie ĉi oni parolas Esperante. El + tio la tuta malfeliĉo rezultis! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Trankviliĝu mia kara, bonvolu nur pretigi kafon kaj teon por niaj + gastoj. + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Fantomoj de miaj praavoj! Ne vidu la malhonoron de via malfeliĉa + idino! <span class="mg">(Eliras.)</span> + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XV. + </h4> + <p class="s"> + Julieta<br /> <span class="mg">(revenas el sia ĉambro kun ĉapelo)</span>. + </p> + <p> + La hotelo je la angulo, vi diris sinjoro? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jes sinjorino, mi ĝin al vi montros. <span class="mg">(Mallaŭte.)</span> + Estus mortigo se li ŝin trovus tie ĉi! <span class="mg">(Laŭte.)</span> + Mi montros, mi montros! – + </p> + <p class="c mg"> + (Bergwald kaj Julieta eliras el pordo 3.) + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XVI. + </h4> + <p class="c mg"> + (Elza el pordo 1, iom poste Viktor el pordo 4.) + </p> + <p class="s"> + Elza<br /> <span class="mg">(falinte en apogseĝon)</span>. + </p> + <p> + Ĉu tio estas ebla! Sinjoro Viktor forkuris kun edziniĝita + virino! <span class="mg">(Eltiras naztukon.)</span> Terure! + </p> + <span class="pn">78</span> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Fine ili ĉiuj foriris! Ho la objekto de mia adorado! Mia kara fraŭlino + – + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Forlasu min! Foriru de mi, via agado estas malhonesta, perfida. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Ĉielo! Kion do mi faris? + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Mi ĉion aŭdis, sinjoro. Ĉu vi povas nei, ke vi alvenis + tien ĉi kun sinjorino, kun edziniĝita sinjorino – kun + kiu vi forkuris? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Ĉarma fraŭlino, mia vorto de honoro: mi ŝin vidis la + unuan fojon hodiaŭ matene en la vagonaro. <span class="mg">(Metas + la manon al sia koro.)</span> Je la honoro de Franco, fraŭlino, mi + amas nur unu sinjorinon en la vasta mondo kaj tiu estas via ĉarma + persono. Mi tion ĵuras je tiu ĉi maneto! + </p> + <p class="c mg"> + (Genufleksas antaŭ Elza. Eniras sinjoro Bergwald kun kafopledo.) + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XVII. + </h4> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Hallo! Kio tio estas? + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Ĉielo, mia patro! + </p> + <span class="pn">79</span> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + La estonta bopatro! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald<br /> <span class="mg">(starigas la pledon sur tablon)</span>. + </p> + <p> + Klarigu al mi la aferon, sinjoro, kial mi vin trovas en la sintenado de + ŝuisto je la piedoj de mia filino? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Sinjoro, la senmorta Ŝekspir diras: “Mallongeco estas la + animo de l’ sprito”. Mi havas la honoron peti la manon de + via infano por edziĝo. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ĉu vi estas freneza? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Jes, certe. Mi amas ŝin kaj ŝi amas min. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kiel, post kvin minutoj? Tion mi ĉesigos! Mi postulas ke vi tuj + forlasu mian domon. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Tute ne, sinjoro, mi pagis por unu semajno kaj mi restos. Unue mi havos + mian kafon. <span class="mg">(Sidiĝas apud la tablo.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Mi – mi sufokiĝos pro kolero! Kaj ĉion kaŭzis la + infera anonco: Tie ĉi oni parolas Esperante! + </p> + <span class="pn">80</span> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XVIII. + </h4> + <p class="s"> + Raten <span class="mg">(pordo 3, kolerege)</span>. + </p> + <p> + Mi do estis prava! Policano diris al mi ke mia edzino loĝas en tiu + ĉi domo. Mi estas bonkora, trankvila viro, ĝis nun mi estis + dolĉa kiel ŝafido, sed nun mia kolero eksplodos – donu + al mi mian edzinon! <span class="mg">(Kaptas Bergwald je la brusto.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Lasu min, vi krispas mian ĉemizeton! + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Vi ne volas? Mi mem ŝin trovos. <span class="mg">(Eniras la ĉambron + de Julieta, pordo 2.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Tio estas tro multe. Mi alvokos policanon! Kial do ili ĉiuj lernis + Esperanton, se ili nun ne al ni helpos! + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Bonege, kunvoku la tutan policanaron. + </p> + <p class="s"> + Raten. <span class="mg">(Revenas.)</span> + </p> + <p> + Strange, mi rigardis en la ŝrankon, sub la liton, sed nenie ia + sinjorino Raten. Tamen mi vidis ŝiajn vestojn kaj ĉapelojn. + <span class="mg">(Laŭtege.)</span> Sinjoro, kie estas mia edzino? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ŝi – ŝi – ŝi eliris. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Eliris? Ŝi do estis tie ĉi? + </p> + <span class="pn">81</span> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Nu jes, ŝi estis. Ŝi ĵus iris al la Centralhotelo por + trovi vin. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Mensogulo! Vi denove trompas min. Jen alia ĉambro, mi supozas, ke + ŝi sin kaŝas tie. <span class="mg">(Volas eniri la ĉambron + de Viktor.)</span> + </p> + <p class="s"> + Viktor.<br /> <span class="mg">(Leviĝas kaj ekstariĝas inter + Raten kaj pordo 4.)</span> + </p> + <p> + Diablo! Neniu eniru en mian propran ĉambron. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Fulmo kaj tondro! La malbenita juna fripono. <span class="mg">(Kriegante.)</span> + Kie estas mia edzino? + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Mi ne scias. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Vi mensogas, vi pagis la kondukiston de la fervojo por ke li forveturu + sen mi. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Kia neebla ideo! + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Fripono! Donu al mi mian edzinon. + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Gardu vin, sinjoro. <span class="mg">(Alprenas atakan sintenadon.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Bona Dio! Se vi volas rompi al vi la kapojn, ne faru ĝin super mia + nova tapiŝo. + </p> + <span class="pn">82</span> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Sinjoro, vi donos al mi tujan kontentigon. Mi neniam vojaĝas sen + pistoloj. <span class="mg">(Elprenas paron el sia poŝo, donante unu + el ili al Viktor.)</span> + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Sinjoro, vi estas efektiva bifsteko. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Sinjoro, post du minutoj vi estos mortigita hundo! + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XIX. + </h4> + <p class="c mg"> + Sinjorino Bergwald poste Julieta. Pordo 3. + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Sinjoroj, kion vi faras, kio tio estas? + </p> + <p class="s"> + Raten.<br /> <span class="mg">(Rigardas el la fenestro.)</span> + </p> + <p> + Jen mia edzino kun policano! Ili venas tien ĉi, kia stranga afero! + Mi min kaŝos post la kurtenoj kaj nun aŭskultu: kiu el vi + perfidos mian ĉeeston tiu ricevos kuglon en la cerbon. + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ho, kial mi skribis: Tie ĉi oni parolas Esperante! + </p> + <p class="s"> + Julieta.<br /> <span class="mg">(Parolante malantaŭen.)</span> + </p> + <p> + Mi dankas vin, sinjoro policano! Sed kion vi havas, kial vi havas tiajn + ektimigitajn mienojn? Ĉu io okazis dum mia foriro? Ĉu mia edzo + estis tie ĉi? Ĉu iu el vi lin vidis? + </p> + <span class="pn">83</span> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Ne! + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Ne! + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Ne! + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Des pli bone <span class="mg">(al Viktor)</span> ĉar se li vin + trovus sinjoro, mi ne scias kio okazus. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Fulmo kaj tondro, ŝi timas por tiu bubo. + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mia kara edzo estas tiel ĵaluza! <span class="mg">(Al sinjorino + Bergwald.)</span> Se li nur estis vidinta la afablan manpremon de via + edzo kiam mi eniris la pordon – + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald <span class="mg">(Tremante.)</span> + </p> + <p> + Tute ne, tute ne, mi ne premis al vi la manon. Mi jam sentas la kuglon + inter miaj ŝultroj! + </p> + <p class="s"> + Julieta.<br /> <span class="mg">(Iom mirigita al Viktor.)</span> + </p> + <p> + Mi estas certe, ke vi rimarkis la kolerajn rigardojn de mia edzo en la + kupeo, kiam vi hazarde rigardis min. <span class="mg">(Viktor forte + balancas la kapon.)</span> Mi efektive kredas, ke li estis ĵaluza + je vi! Je vi, kiu mortas pro amo al juna fraŭlino, kun kiu vi + konatiĝis en Parizo, sur balo. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Balo? Parizo? <span class="mg">(Streĉas la kapon el la kurtenoj.)</span> + </p> + <span class="pn">84</span> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Kaj kiun vi tiel fervore amas, ke vi traveturis tian longan vojon por + retrovi ŝin. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Kion ŝi diras? <span class="mg">(Rapidegas antaŭen, subenŝirante + la kurtenojn.)</span> Ĉu tio estas efektive vera, ke vi amas ian + alian? + </p> + <p class="s"> + Julieta. + </p> + <p> + Mia edzo! + </p> + <p class="s"> + Gesinjoroj Bergwald. + </p> + <p> + La kurtenoj! + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Kion vi volas diri, sinjoro? + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Certe, certe, mi ĝin scias. La juna fraŭlino estas mia filino. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Via filino? Vi neniam diris, ke vi havas filinon! Montru ŝin, + montru al ni vian filinon! <span class="mg">(Elza eniras dum la lastaj + vortoj.)</span> + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Jen venas mia filino. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Ah, ĉarma fraŭlino. Tute malsimila al la gepatroj. Junulino, + ĉu tiu ĉi bela fremdulo enamiĝis je vi? + </p> + <p class="s"> + Elza.<br /> <span class="mg">(Ruzete rigardante Viktoron.)</span> + </p> + <p> + Almenaŭ li tion diras. + </p> + <span class="pn">85</span> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Kaj li estas sincera! <span class="mg">(Al la gepatroj.)</span> Miaj + karegaj gesinjoroj, mi petas, donu al mi la manon de via ĉarma + infano, mia patro estas tre riĉa: Dubois kaj kompanio, strato San + Lazaro en Parizo. + </p> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Dubois kaj kompanio, strato de Lazaro, bone, mi konas la firmon, + ekzistas dua en Afriko. Kia azeno mi estis! <span class="mg">(Subite.)</span> + Prenu ŝin, junulo, ŝi estas la via! Estu benitaj miaj infanoj! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Pardonu, mi estas la patro. Mi priparolos la aferon kun mia edzino, kaj + se ĉio estas en bona ordo, mi ne scias, kial ni ne akceptu lin kiel + bofilon? Nova vorto kiun mi lernis! + </p> + <p class="s"> + Viktor.<br /> <span class="mg">(Kisas la manon de Elza.)</span> + </p> + <p> + Kia feliĉego! + </p> + </div> + <div class="sceno"> + <h4> + SCENO XX. + </h4> + <p class="c mg"> + (Berta kaj policano eniras. Berta embarasate kliniĝas.) + </p> + <p class="s"> + Sinjorino Bergwald. + </p> + <p> + Nu Berta, ĉu vi revenas? Ĉu vi nun pensas alie? + </p> + <p class="s"> + Berta. + </p> + <p> + Jes, sinjorino, mia kuzo la policano diras, ke por Esperanto oni devas + ion oferi, Esperanto estas ideala afero! + </p> + <span class="pn">86</span> + <p class="s"> + Raten. + </p> + <p> + Sinjoro policano, vi estas prava! Per esperanto kaj via helpo mi + retrovis mian edzinon! + </p> + <p class="s"> + Viktor. + </p> + <p> + Per Esperanto mi vin trovis! + </p> + <p class="s"> + Elza. + </p> + <p> + Vivu Esperanto! + </p> + <p class="s"> + Policano. + </p> + <p> + Permesu, ankaŭ mi per Esperanto trovis fianĉinon! + </p> + <p class="s"> + Sinjoro Bergwald. + </p> + <p> + Kaj mi akiris bofilon! Ĉu ne estis bone meti en la fenestron: + </p> + <p class="c"> + Tie ĉi oni parolas Esperante? + </p> + <p class="c mg"> + (<span style="letter-spacing:0.3em">Kurteno</span>.) + </p> + <hr class="mallonge" /> + </div> + <div id="k3"> + <span class="pn">87</span> + <h2> + La Renkonto + </h2> + <h3> + Komedieto originale verkita + </h3> + <div class="c"> + de Marie Hankel. + </div> + <img src="images/image1.png" width="50" height="63" + alt="[Dekoracia ilustraĵo]" /> + </div> + <div class="personaro" style="max-width: 8em"> + <span class="pn">88</span> + <h4> + PERSONOJ: + </h4> + <ul class="personaro"> + <li> + Ruso + </li> + <li> + Anglino + </li> + <li> + Francino + </li> + <li> + Italo + </li> + <li> + Germano + </li> + <li> + Kelnero + </li> + </ul> + </div> + <div class="sceno"> + <span class="pn">89</span> + <h4> + SCENO: + </h4> + <p class="c"> + Restoracio. <span class="mg">(Kelnero kun telertuko, aranĝas + objektojn.)</span> + </p> + <p class="s"> + Vojaĝanto <span class="mg">(eniras)</span>.<br /> <span class="mg">(Ruso, + Polo aŭ alia fremdulo diras en sia nacia lingvo.)</span> + </p> + <p> + Ŝajnas esti la ĝusta loko! <span class="mg">(Diras la nomon de + la tiea restoracio.)</span> Mi skribis al la firmo Cook pri mia vojaĝo + al Norvegujo. Cook al mi respondis, ke mi trovos tie ĉi kunvojaĝontojn + je tiu ĉi horo. Nun mi atendos. <span class="mg">(Al kelnero, + montrante la karton de la trinkaĵoj.)</span> Vinon! <span class="mg">(Eltiras + el sia poŝo rusan aŭ polan gazeton, legas.)</span> + </p> + <p class="s"> + Anglino <span class="mg">(eniras)</span>. + </p> + <p id="err08"> + <span lang="en">O, I think I am right here.</span> <span class="mg">(Nomas + la restoracion.)</span> <span lang="en">O yes, all right. I wrote to + Cook about a voyage to Denmark, Sweden and Norway. The office sent me a + letter – o yes, all right! Here I am to find my fellow travellors. + There a gentleman is sitting, perhaps he is one of the company. I’ll + ask him.</span> <span class="mg">(Rimarkante la kelneron.)</span> <span + lang="en">Some tea, please. Courage now, courage! Sir, o please, I want + to ask you, if you are one of the travellors, who are to meet here + today?</span> + </p> + <p class="s"> + Ruso <span class="mg">(ruse)</span>. + </p> + <p> + Mi tre bedaŭras, mi ne komprenas. + </p> + <span class="pn">90</span> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p lang="en" id="err09"> + Seems to me, the gentleman does not understand english? How is it + possible? That is a great pity, I hoped so to find good company. I am so + sorry. What countryman are you? + </p> + <p class="s"> + Ruso <span class="mg">(ruse)</span>. + </p> + <p> + Mi bedaŭras, mi ne komprenas ian anglan vorton. <span class="mg">(Germane, + iom ŝanceliĝe.)</span> <span lang="de">Verstehen Sie + vielleicht Deutsch?</span> + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p id="err10"> + <span lang="en">What did you say? I did not understand you. O it is + horrid! I so hoped to enjoy my journey, now I lose all hope for any + pleasure!</span> <span class="mg">(La kelnero aportas teon.)</span> + <span lang="en">I thank you! But o, no, no! Please hot, hot, hot!</span> + </p> + <p class="s"> + Kelnero. + </p> + <p> + <span lang="en">Yes!</span> <span class="mg">(Post minuto alportas + varmegan lakton.)</span> + </p> + <p class="s"> + Francino <span class="mg">(eniras)</span>. + </p> + <p id="err11"> + <span lang="fr">C’est juste ici, je pense!</span> <span class="mg">(Nomas + la restoracion.)</span> <span lang="fr">C’est ça, c’est + juste! J’ecrivais à l’office de Cook à cause d’un + voyage à Danemark, la Suede et la Norvège. Je veux voir le + monde un peu, je dezire faire des connaissances agréables. C’est + pour ça, que j’écrivais a Cook. Il m’écrit + que je trouverai ici dans le restaurant</span> <span class="mg">(nomo)</span> + <span lang="fr">à cette heure bonne société, des + compagnons agréables.</span> <span class="mg">(Al la kelnero.)</span> + <span lang="fr">Du chocolat, s’il vous plait. Voilà un + monsieur, voici une jeune dame! Ah madame, ai-je l’honneur de voir + une des dames partoprenantes au voyage à Danemark?</span> + </p> + <span class="pn">91</span> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p id="err12"> + <span lang="en">O I am very sorry, I don’t understand you. I can + not make out what you mean. It is a great misfortune, that we are + speaking different languages.</span> <span class="mg">(Kelnero alportas + ĉokoladon. Ĉiuj sidiĝas apud apartaj tabloj kun malgajaj + mienoj.)</span> + </p> + <p class="s"> + Italo <span class="mg">(eniras)</span>. + </p> + <p> + <span lang="it">Ecco mi arrivato! Devo trovar qui i miei compagni di + viaggio, come dice la lettera di Cook. – Va bene, vi sono qualque + signore e signori.</span> <span class="mg">(Alparolas la tri gesinjorojn + unu post la alia, ĉiu el ili skuas la kapon.)</span> <span lang="it">Scusi, + mi chiamo . . . . ., sono venuti qui per trovar i + compagni di viaggio? – Non capiscono l’italiano? – Nea + anche Lei? – Peccato! –</span> <span class="mg">(Al kelnero, + kiu neas.)</span> <span lang="it">Parli italiano? – Ma che cosa si + deve fare? Dami un bicchiere di limonada!</span> <span class="mg">(Sidiĝas + malesperante.)</span> + </p> + <p class="s"> + Germano <span class="mg">(eniras, esperante)</span>. + </p> + <p> + Ĉefkelnero! Glason da biero! <span class="mg">(La gastoj ĉiuj + ekstariĝas.)</span> + </p> + <p class="s"> + Ruso. + </p> + <p> + Kion mi aŭdas! Esperanto! + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p> + Kia surprizo! Nia kara lingvo! + </p> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + O sinjoro, vi parolas Esperante? + </p> + <p class="s"> + Italo. + </p> + <p> + Fine, fine! Kia feliĉo! + </p> + <span class="pn">92</span> + <p class="s"> + Ruso. + </p> + <p> + Nun ni povas paroli pri nia afero! + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p> + Ĉu vi estas kunvojaĝonto? + </p> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + Vi estas nia bona anĝelo! + </p> + <p class="s"> + Italo.<br /> <span class="mg">(Al kelnero alportante la bieron.)</span> + </p> + <p> + Kaj vi estas nia anĝeleto, nun ni ne estos plu mutaj ŝafoj, ni + estos feliĉaj homoj. <span class="mg">(Al la germano.)</span> + Sinjoro, ni dankas vin, ĝis nun ni ne povis kompreni unu la alian. + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Mi tre ĝojas, ke mi elparolis la sorĉan vorton. Nun ni ja + povas sidiĝi kune. Sed, karaj amikoj kaj samideanoj, permesu al mi + demandon. Kial vi ne tuj provis nian lingvon? + </p> + <p class="s"> + Ruso. + </p> + <p> + Neniu min ĝis nun komprenis. + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p> + Kiam mi parolis esperante, oni alportis al mi fromaĝon. + </p> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + Al mi oni alportis mineralakvon. + </p> + <p class="s"> + Italo. + </p> + <p> + Kaj mi, gesinjoroj, estis en granda danĝero! Mi parolis esperante, + la homoj miris, paroletis mallaŭte, faris signon tiel <span + class="mg">(tuŝas la frunton)</span> ili <span class="pn">93</span> + kredis, ke mi estis freneza! Ili volis meti min en sanigejon, en + frenezulejon. Tiam mi ĵuris ne plu diri unu esperantan vorton, mi + ĵuris silenti pri Esperanto! + </p> + <p class="s"> + Ruso. + </p> + <p> + Mi faris la saman. + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p> + Ankaŭ mi ĵuris. + </p> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + Mi same. + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Bone, bone, bonege! Kia malsaĝa ĵuro! Kaj tamen tre + kompreneble. Kiom da malbono ni ĉiam devis aŭdi pri nia + lingvo! Ĝi estas utopio, sensencaĵo, miksaĵo, neebleco, + morte naskita infano! Nu, feliĉe la infano vivas kaj ridas, ĝis + nun ĝi nur ludis, baldaŭ ĝi estos matura homo, kiu + laboros kaj plenumos gravajn taskojn. Sed karaj amikoj, permesu alian + demandon. Vi diras, ke vi ne komprenis unu la alian, vi ŝajnas al + mi kleraj, instruitaj personoj, vi vojaĝas en Germanujo, kial do mi + petas, vi ne lernis la germanan lingvon? + </p> + <p class="s"> + Ruso. + </p> + <p> + Por diri la veron, mi ja komprenas kaj parolas la germanan lingvon sufiĉe + bone. Sed oni min plej ofte ne komprenas, tial mi parolas germane + nevolonte. + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Nu bone! <span class="mg">(Al la anglino.)</span> Sed vi sinjorino? Via + nacio estas parenca al la nia, vi estas niaj <span class="pn">94</span> + kuzoj, niaj karaj gekuzoj, vi do amas nian germanan lingvon? + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p> + Ho, sinjoro, mi ne scias. Ho jes, mi ĝin ne malamas, sed mi tute ne + havis la eblecon lerni ĝin. En mia urbeto ne ekzistis germana + instruisto; Esperanton mi lernis el “The whole of Esperanto” + de Ĉefeĉ, sen instruisto. + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Mi tion komprenas. <span class="mg">(Al la Francino.)</span> Sed vi + sinjorino, kial vi ne lernis germanan? + </p> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + O, sinjoro, pardonu, mi ne volas ofendi vin, sed germana lingvo – + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Nu, parolu nur, mi petas. + </p> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + La germana lingvo estas terure malfacila. Mi provis lerni ĝin. Sed + nek mi nek mia bona instruistino povis elparoli la dikajn vortojn. + Kontraŭe Esperanto, kiel bele ĝi sonas. Sed germanan, pardonu + mi ne povis lerni tiun teruran lingvon! + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Ho ve, kion mi devas aŭdi! <span class="mg">(Al la Italo.)</span> + Sed vi sinjoro, kian motivon vi havis por ne lerni la germanan, anglan aŭ + francan lingvon? + </p> + <p class="s"> + Italo. + </p> + <p> + Mi ilin lernis, mi lernis kvin lingvojn en mia lernejo. + </p> + <span class="pn">95</span> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Des pli bone! Vi do havis la eblecon de interparolado kun tiuj ĉi + sinjorinoj? + </p> + <p class="s"> + Italo. + </p> + <p> + Tute ne sinjoro, mi lernis la lingvojn, sed mi ilin ne scias paroli. Mi + forgesis la malmulton kiun mi lernis, mi ne povas diri unu solan frazon + en ia lingvo krom mia patra lingvo. + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Ĉiam la sama: oni lernas kaj lernas, kaj poste oni ne povas paroli! + Tute alia afero en nia neŭtrala lingvo. Ni povas paroli, babili, laŭ + korĝojo, vi certe nun havos tre plezuran vojaĝon. + </p> + <p class="s"> + Ruso. + </p> + <p> + Mi esperas trovi belajn vidindaĵojn por fotografio, <span class="mg">(al + la Anglino)</span> vi ankaŭ estas fotografistino, ĉu ni + laboros kune? + </p> + <p class="s"> + Anglino. + </p> + <p> + Certe, certe! Mi vin helpos. Ni suprenrampos la montojn, tramigradas la + valojn, kaj vespere ni rivelos niajn bildojn. + </p> + <p class="s"> + Francino <span class="mg">(al la Italo)</span>. + </p> + <p> + Ĉu vi estas artisto, sinjoro? Vi havas kajerujon kaj kolorigilojn, + mi ankaŭ desegnas, mi deziras lerni pentri, mi tre deziras + perfektigi min. + </p> + <p class="s"> + Italo. + </p> + <p> + O sinjorino. Mi estas feliĉa instrui vin! Jes, certe, mi estas + pentristo. Mi sopiras je nordaj pejzaĝoj, la ŝtonegoj, la + fjordoj estos miaj modeloj. + </p> + <span class="pn">96</span> + <p class="s"> + Francino. + </p> + <p> + Ni desegnos kaj pentros kune! + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Mi antaŭdiras al vi multegan plezuron. Sed ne forgesu min, mi + petas, sendu al mi poŝtkartojn. + </p> + <p class="s"> + Ĉiuj. + </p> + <p> + Jes, certe, nia bonfaranto! + </p> + <p class="s"> + Germano. + </p> + <p> + Via vera bonfaranto estas la Esperanto, estas D<sup>ro</sup> Zamenhof. + </p> + <p class="c"> + Vivu Esperanto, vivu Zamenhof! + </p> + <p class="c mg"> + (<span style="letter-spacing:0.3em">Kurteno</span>.) + </p> + </div> + <div id="tpnotoj"> + <h5> + Notoj de la tekstpreparinto: + </h5> + <p> + Sube estas listo de preseraroj, kiun mi ŝanĝis: + </p> + <table summary="listo de korektoj" style="margin: auto;"> + <tr> + <th> + Originale + </th> + <th> + Korekte + </th> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err01">viro extremement saĝa</a> + </td> + <td> + viro <b>extrêmement</b> saĝa + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err02">montras exercises et grand battement</a> + </td> + <td> + montras <b>exercices</b> et grand battement + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err03">heredanto kaj ĉiuokazo</a> + </td> + <td> + heredanto kaj <b>ĉiuokaze</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err04">havas la ĝoĵon</a> + </td> + <td> + havas la <b>ĝojon</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err05">devas resigni la heredaĵon</a> + </td> + <td> + devas <b>rezigni</b> la heredaĵon + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err06">bruon kaj violinon</a> + </td> + <td> + bruon kaj <b>violonon</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err07">ludante violinon</a> + </td> + <td> + ludante <b>violonon</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err07">muziko je polonesa paŝo</a> + </td> + <td> + muziko je <b>poloneza</b> paŝo + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err08">O jes, all right</a> + </td> + <td> + O <b>yes</b>, all right + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err08">vojage to Denmark</a> + </td> + <td> + <b>voyage</b> to Denmark + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err09">good kompany</a> + </td> + <td> + good <b>company</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err10">I loose all hope</a> + </td> + <td> + I <b>lose</b> all hope + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err11">cause d’un vojage</a> + </td> + <td> + cause d’un <b>voyage</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err11">Du chokolat</a> + </td> + <td> + Du <b>chocolat</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err11">partoprenantes au vojage</a> + </td> + <td> + partoprenantes au <b>voyage</b> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#err12">I kan not make out</a> + </td> + <td> + I <b>can</b> not make out + </td> + </tr> + </table> + </div> +<pre xml:space="preserve"> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by +August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ *** + +***** This file should be named 35743-h.htm or 35743-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/5/7/4/35743/ + +Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and +the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned +images of public domain material from the Google Print +project.) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + </body> +</html> |
