diff options
Diffstat (limited to '35743-8.txt')
| -rw-r--r-- | 35743-8.txt | 4022 |
1 files changed, 4022 insertions, 0 deletions
diff --git a/35743-8.txt b/35743-8.txt new file mode 100644 index 0000000..e5cdc49 --- /dev/null +++ b/35743-8.txt @@ -0,0 +1,4022 @@ +The Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by +August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Tri unuaktaj komedioj + +Author: August von Kotzebue + T. Williams + Marie Hankel + +Release Date: April 1, 2011 [EBook #35743] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ *** + + + + +Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and +the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned +images of public domain material from the Google Print +project.) + + + + + +Tri unuaktaj Komedioj + +de + +A. v. Kotzebue + +T. Williams + +M. Hankel + +Ludataj dum la 4a Internacia Esperantista Kongreso +en Dresden, Augusto 1908. + +1908 + + Germanujo: Esperanto Verlag Möller & Borel, Berlin S. + Anglujo: British Esperanto Association, London. + Danujo: Andr.-Fred. Höst & Sön, Kjöbenhavn. + Francujo: Hachette et Cie, Paris. + Hispanujo: J. Espasa, Barcelona. + Italujo: Raffaello Giusti, Livorno. + Polujo: M. Arct, Warszawa. + Svedujo: Esperanto Förening, Stockholm. + +Presejo de Möller & Borel G. m. b. H. +Berlin S., Prinzenstrasse 95. + + + + +Enhavo. + + + Pagho + La malfelichuloj. + Unuakta komedio de Louis Schneider lau A. v. Kotzebue. + Esperantigis Leopold Elb 1 + (Eduard Bloch, Teatra korespondado No. 88.) + + Tie chi oni parolas Esperante. + Unuakta komedio de T. Williams (1859) tradukita kaj + aranghita de M. Hankel 55 + + La Renkonto. + Komedieto originale verkita de Marie Hankel 87 + + + + +La Malfelichuloj + +Unuakta komedio de Louis Schneider + +lau A. v. Kotzebue + +Esperantigis Leopold Elb. + +(Eduard Bloch, Teatra Korespondado No. 88.) + + +PERSONARO: + + Petro Falk, plantisto el Ameriko. + Sinjorino Ghojo, antaue fraulino Falk, aktorino + Adelgunde Falk, cirkorajdistino + Charles Faucon, dancinstruisto + Johano Falk, vilaghlerneja instruisto + Franjo Falk, filino de Johano + Gustavo Falk, helparbaristo + Hipolito Falk + Gotfrido Falk + Hieronimus Akcipitro, jhurnalraportisto + Mustardo, servisto che Petro Falk + +Dresdeno. Nuna tempo. + +Simpla chambro kun unu malantaua kaj du flankaj pordoj. + + +SCENO I. + + Petro Falk (simple vestita, sidas apud tablo fumante pipon). + Mustardo (eniras). + +Petro. + +Jen vi Mustardo, tiel rapidema? Chio preta? + +Mustardo. + +Chio. Mi ordonis al la pordisto, lasi supreniri chiun, kiu demandos pri +Minher van der Kapelen. Jen, en la antauchambro dudek seghoj kaj du +kanapoj. Jen (montras la flankan chambron), bona matenmangho: kaviaro, +shinko, omarsalato -- nur delikatajhoj. Chokoladon por la sinjorinoj, +bonegajn vinojn por la sinjoroj, ech cigarojn mi tien metigis -- se iu +shatus fumadon. + +Petro. + +Bonege! Chio estas prizorgita! Chu vi ne estas iom scivola, kial vi faris +tiom da preparoj? + +Mustardo. + +Certe, treege scivolega -- sed kion mi gajnus per demandado? Mi ja konas +vin de tridek jaroj kaj mi scias, ke vi neniam parolas pli ol nepre +estas necese. + +Petro. + +Prava vi estas, sed ankau neprava, lau vidpunkto. En miaj amerikaj +plantejoj, chirkauita de nigra servistaro, kiel chefo de granda komerca +negoco, mi havis motivon por shpari parolojn. Tie vi estis mia servisto, +sed de kiam mi revenis Europon, vi estas mia amiko, kaj, lau mia opinio, +vi ankorau ne havis okazon por plendi, ke mi ne konfidis al vi. + +Mustardo. + +Efektive -- tial mi ja ne komprenas, kial vi atendas hodiau tiom da homoj? + +Petro. + +Miajn heredontojn! + +Mustardo. + +Dio min gardu! Kiel vi min ektimigis! Chu eble vi intencas morti? + +Petro. + +Mi jam mortis. Jen (donas al li gazeton) legu la noton kun la rugha +substreko. + +Mustardo (legante). + +"El la Hago, la 15an de Junio." (Parolas.) Tio ja estas malnova gazeto. +(Legas.) "Antau kelkaj semajnoj tie chi mortis la richa amerika plantisto +Petro Falk." Kio do? Nu, jen, bona ekzemplo kiamaniere la jhurnalistoj +mensogas! + +Petro. + +Mi ne pretendas, ke ili neniam mensogas, tiun chi fojon tamen ili ne +mensogis, sed ili nur tion raportis, kion mi mem al ili sendis. + +Mustardo. + +Sed vi ja ne estas mortinta! + +Petro. + +Ech morteginta, absolute mortinta! Tuj vi ekvidos, kial. + +Mustardo. + +Nu tion iu alia komprenu! (Legas.) "Petro Falk, mortante havis nek +edzinon nek infanon, sed nekalkuleblan richajhon, au je kontanta mono au +en bone rentumaj plantejoj. Lia patrolando estis Saksujo, kie laudire +multnombra parencaro lia ankorau ekzistas." -- Chu tio estas vera? + +Petro. + +Certe. + +Mustardo (legas). + +"En lia testamento li faris heredonton de la tuto tiun el la parencoj, +kiu pruvos ke li estas la plej malfelicha, kaj la plenumanto de la +testamento, Minher van der Kapelen, fiksis templimon je la 18a de +Augusto, kiam li estos en Dresdeno kaj persone ekzamenos la pretendojn +de chiu el la parencaro de la mortinto." Tio ja estas hodiau! + +Petro. + +Estas hodiau. + +Mustardo. + +Ho, nun mi komprenas. + +Petro. + +Kion? + +Mustardo. + +Okazos nun kvazau familia festeno. Sed, chu vi konas viajn parencojn? + +Petro. + +Ne unu el ili. Mi ja iris Amerikon kiel dekkvarjara knabo. + +Mustardo. + +Chu estas multe da ili? + +Petro. + +Kredeble, char richulo chiam havas multajn parencojn. + +Mustardo. + +Nu ili ja larghe malfermos la okulojn, ekvidante la mortintan kuzon, kiu +kontente fumas pipon. + +Petro. + +Provizore ili konatighos kun mi nur, kvazau mi estus Minher van der +Kapelen, plenumanto de la testamento. + +Mustardo. + +Bone. + +Petro. + +Mallonge: Sola mi ja vivis dum duona jarcento, tio nun komencas farighi +iom enuiga. Mi multe klopodis, kaj ofte mi demandis min, por kiu. Tion +mi almenau deziras scii, antau mia morto. Mian havon mi volas lasi al la +plej inda el miaj parencoj, t. e. al la plej malfelicha. Alie jen alvenus +ia sentaugulo, okaze pli proksima, heredus mian havon, kaj mokus min ech +kushantan en tombo. Ne, jam nun mi volas elekti tiun el miaj parencoj, +kiu iam fermu miajn okulojn. + +Mustardo. + +Sed, se chiuj estas felichaj? + +Petro. + +Chiuj felichaj? Chu vi ne scias, ke felichuloj estas tiel same maloftaj, +kiel virtuloj? + +Mustardo. + +Eble unu alighas al la alia. + +Petro. + +Ne chiam! Sed auskultu! Iu eniris la antauchambron. Se tiu estas unu el +miaj parencoj, enlasu lin, kaj se venas ceteraj, parolu kun ili, ghis +kiam mi audigos la sonorileton, tiam enlasu alian, sed chiam nur po unu, +komprenite? + +Mustardo. + +Fidu al mi! (Eliras el la malantaua pordo.) + + +SCENO II. + +Petro (sola). + +Nun, maljuna Petro Falk, montru kian konon pri homoj vi akiris dum +kvindek jaroj. Okazos ja strangaj pretendoj kaj seniluziighoj, sed mi +profunde enrigardos en homajn korojn, char ofte hered-aferoj malkashas la +veran senton kaj karakteron de la homoj. + + +SCENO III. + + Petro Falk. Gotfrido Falk (eniras el la malantaua pordo, iomete + ebria). + +Gotfrido. + +Sinjoro, la lakeo al mi diris, ke mi trovos matenmanghon en tiu chi au en +la apuda chambro. + +Petro. + +Kun kiu mi havas la honoron paroli? + +Gotfrido. + +Chi tie mi ne vidas matenmanghon, do mi supozas, ke en tiu +chambro -- (montras la apudan chambron). + +Petro. + +Mi mem kondukos vin tien, kiam mi scios . . ? + +Gotfrido. + +Kredeble Minher van der Kapelen? Mi supozas tion sekve de via tuta +eksterajho. Mi estas la heredanto de la maljuna Falk, de tiu amerika +richegulo, lia nepridubebla heredanto. + +Petro. + +Chu vere? Tiam vi devus esti la plej malfelicha el liaj parencoj, kiel vi +tion volas pruvi? + +Gotfrido. + +Minher van der Kapelen, oni estas tre malfelicha kun neniam satigebla +soifo, kiel la mia. + +Petro. + +Nu, shajnas al mi, ke hodiau vi jam iom satigis ghin. + +Gotfrido. + +Malprave! Mi ja iomete provis, sed la plena satigado de mia soifo estas +ekster la limoj de ebleco, kaj jhus pro tio mi deziregas tiun ripete +cititan matenmanghon -- + +Petro. + +Tamen mi petas, havu paciencon, nur por kelkaj minutoj, por ke mi antaue +eksciu, kiugrade vi estas parenco de la mortinta sinjoro Falk. + +Gotfrido. + +Mi ne precize scias. -- Lia nomo estas Falk, ankau la mia estas Falk; li +posedis monon; mi tian specialajhon nur periode posedas, mi do estas lia +nerefutebla heredanto kaj chiuokaze mi estas plensenca. + +Petro. + +Se vi ne havas alian pruvon de parenceco! + +Gotfrido. + +Mian grandegan soifon, -- + +Petro. + +Ech tio kredeble ne estos akceptata kiel pruvo. Chu vi do estas el +Saksujo? + +Gotfrido. + +Ne, el Hanovero! -- Sed ni priparolu tion che la jam citita matenmangho. + +Petro. + +Mi bedauras! Nur tiam, kiam mi konvinkighos, ke ia pruvita rajto pri +pretendo -- + +Gotfrido. + +Permesu, sinjoro. Chu mia nomo ne estas Gotfrido Falk, nepridisputeble +Falk. -- Mia patro ofte rakontis al mi, ke li havis fraton, chu tiu +cirkonstanco ne supozigas, ke mi eble estas la nevo de la Amerikano, +tiom pli, ke tiu frato ankau estis nomata Petro, kaj la antikva legendo +pri Petro en la fremdlando eble -- -- -- + +Petro. + +Sufichas, sinjoro! Mi ja nun vidas, kun kiu mi havas aferon, kaj, se vi +ne povas alporti ian pruvon -- -- + +Gotfrido. + +Ni intertempe transiru al tiu ofte citita matenmangho, char vi ne povas +imagi, kiel terure neplezura interparolado pligrandigas mian soifon. + +Petro. + +Ne estas mia kulpo, ke tiu chi konversacio shajnas al vi neplezura. + +Gotfrido. + +Mi ja ne riprochas vin, mi konas mian fatalon! -- Heredi? -- Neeble! -- +Nekredeble ke mi ia foje faru lotgajnon? Tute nevershajne! Tia estas mia +sorto! Mi estus bonega viro, se mi havus monon. -- Kredu ghin, mi petas, +mia kara plenumanto de testamento. -- Mi ja ne povas havi monon, char mia +soifo estas multe tro granda. -- Chu vi plene komprenas tion? chu vi +komencas kompati mian malfelichon? Jen, mi nature estas talentplena viro, +mi multon lernis, kaj kion mi ekkaptas, tio al mi sukcesas: muziko, +pentrado, literaturo, sed tio, kion oni nomas orda vivo, estas kontrau +mia naturo. Chio, kion vi povas diri al mi: "domaghe pro viaj kapablecoj, +laboru, tiam vi prosperos" -- tion mi ja ankau diras al mi mem, kiam mi ne +havas monon. Sed kiam mi havas monon, chiuj prudentaj frazoj forighas kaj +komencighas gaja vivado. -- La maljuna Falk vere nenie povus meti sian +monon pli bone ol che mi. + +Petro. + +Che ni en Holando oni transsendus tian homon, kia vi estas, en la +koloniojn, tie oni lernas laboradon. + +Gotfrido. + +Ankau tiu chi frazo estas konata al mi, sed same tiel senefika kiel la +ceteraj. -- Mi ne estas malbonulo, mi ne havas malbonajn emojn, sed mi +havas soifon -- mi povas labori, sed tio ne amuzas min. Tiel estas, tia +estas la afero! + +Petro. + +Kiel oni povas paroli tiel prudente, kaj tamen esti ebria jam frumatene? + +Gotfrido. + +Mi ne estas ebria, sinjoro, nur gaja, nur ekscitita, tion vi ne +komprenas. Entute, mi neniam ebriighas -- almenau lau tio, kiel mi +komprenas la ebriecon. + +Petro. + +Dio helpu min. + +Gotfrido. + +Nu mi pensas, ke ni plej bone iru al mangho. Ech se mi nenion heredus, ne +ekzistas ia suficha kauzo por malgastemeco, tiom pli ke mi supozas, ke +tiu matenmangho estos pagata el la hereda monsumo. Vi certe ne estos tiel +bonkore stulta por pagi vian oficon el via propra monujo. Jen la +diferenco, minher, mi estas tia malsaghulo, ke mi pagas festenojn el mia +posho tiel longe kiel ghi enhavas ion. Matenmanghoj estas mia malfelicho, +precipe se ili iom longe dauradas. + +Petro. + +Kia strangulo vi estas! Tamen pli agrabla ol vi shajnis al mi komence. +Preskau mi volus provi -- -- -- + +Gotfrido. + +Min plibonigi? Min igi prudenta? Jam multaj provis, sed mi povas certigi +vin, ke tio estus tute sensukcesa penado, tial mi pensas, ke ni chesu +tiun chi dialogon kaj iru manghi -- -- + +Petro. + +Vi estas prava! Vi ja estas ne plibonigebla. + +Gotfrido. + +Chu vi ne venos kun mi? + +Petro. + +Mi bedauras, mi atendas ankorau aliajn heredontojn. + +Gotfrido. + +Domaghe, mi ne amas manghi sola. Kiam mi estas sola, mi farighas pensema +kaj chagrena pri mia malorda vivado. En societo mi sentas, ke la aliaj ne +estas pli bonaj ol mi, tio redonas al mi moralan forton. Venu baldau! +(Kantas.) Ghuu la vivon . . . . . + +Petro. + +Tiu chi malfelichulo almenau ne intencas trompi min! Jen vanta vivo, +neniam li plibonighos. (Sonorigas.) + + +SCENO IV. + + Petro Falk. Hipolito Falk. + +Hipolito (tre afable kaj komplezeme). + +Sinjoro, mi estas tre malfelicha! + +Petro. + +Tion vi diras kun tiel gaja mieno, ke vere estas necesa via propra +certigo por kredigi ghin. + +Hipolito. + +La shajno trompas. La ekstera formo estas gaja, la vera aganta forto de +mia personeco, la akirajho de mia morala konscienco estas nefortika, +neanima, "dispecigita"! + +Petro. + +Dispecigita? Kompatinde! Kiun mi havas la honoron vidi? + +Hipolito. + +Hipolito Falk. Ghis antau kelkaj semajnoj la plej felicha viro, la plej +senzorga, lokita en la plej alta socia pozicio, nun, kiel mi jam diris -- + +Petro. + +Dispecigita! Bone! Sed kiajn pretendojn chi tiu dispecigiteco donas al vi +por la heredo de mia mortinta amiko? + +Hipolito. + +La malplej dubindajn. Mi estas el Saksujo, nomata Falk kaj malfelicha. + +Petro. + +Kaj el kio konsistas tiu malfelicho? + +Hipolito. + +El artikolo de la Berlina jhurnalo de la kvina de Januaro. Por tion +komprenigi mi devas fari al vi priskribadon de mia antaua stato. Vi ja +scias, en kia embaraso estas chiu familio de kortega au sekreta konsilano +pro dauremaj dancantaj gastoj che siaj festoj kaj vesperaj aranghoj. Vi +ankau scias, kiel malagrable estas por mastrinoj havi dektri personojn +je tablo. -- Vi certe scias, kun kiaj klopodoj la necesaj kantistoj estas +akireblaj okaze de jubileo au festa tagmangho. Jen, sinjoro, tia mi +estis! Mi estis la "dekkvara", se ie kunmanghis dektri, -- mi dancadis, kaj +tie zorgis pri dancistoj, kie edzinigeblaj filinoj estis provizotaj -- mi +kantadis kiel dua tenoristo au unua basisto, kie ajn oni festmanghis. + +Petro. + +Tio ja shajnas al mi tute amuziga vivado kaj tamen vi estas dispecigita? + +Hipolito. + +Ekstreme! -- Jhurnalartikolo ruinigis min. + +Petro. + +Tio jam okazis al multaj. Sed mi tamen ne komprenas -- + +Hipolito. + +La jhurnalo enhavis noton, ke iu vivas en Parizo, kiu faras metion kiel +"dekkvarulo". + +Petro. + +Dekkvarulo? Kio tio estas? + +Hipolito. + +Tio ankau estas tia viro, kiu ebligas tagmanghojn de dektri personoj, el +kiuj neniu deziras morti. Tiu viro do estas mia rivalo, mia konkuranto, +nur kun la diferenco, ke li akceptis kontantan pagon. Fi! Mi ghin faras +senpage, nur por la manghajho. Oni ridis pri la dekkvarulo en Parizo, sed +oni hontis plue inviti min, la dekkvarulon en Dresdeno. Ili preferas +shpari la dektrian por eviti la dekkvaran. + +Petro. + +Nu, nu! Vi do efektive ne plu ekzistas? + +Hipolito. + +Ne, mi ne ekzistas! Malesperante pro la neokupitaj vesperoj mi farighis +aplaudisto. -- Mi ghis nun neniel estis teatroamanto, char tie oni ne +vespermanghas kaj la konfitejo ne bezonas dekkvarulon. Nun mi devas +chiuvespere iri tien, mi devas aplaudadi ech kiam mi ne amuzighas. Tio +estas tre maldolcha, sinjoro! Kaj vi ne povas imagi, kiom tio lacigas +pulmon kaj manojn. Kie aliaj amuzighas, tie mi devas labori ghis shvitado. + +Petro. + +Mi do ne farus ghin. + +Hipolito. + +Facile dirita! Kie do mi pasigus la vesperojn? En societo mi devas esti. +En teatro estas varme; bona lumigado; delikataj manieroj; krom tio oni +povas partopreni en la diskutado la sekvantan matenon. + +Petro. + +Lau chio de vi dirita, mi ekkonis unu el tiuj enigmaj personoj troveblaj +nur en urbego. + +Hipolito. + +La tuta enigmo estas, ke mi ne havas monon, ke mi partoprenas en chiu +plezuro, kaj ke chie mi estas afable akceptata. + +Petro. + +Vi havas nenion kaj partoprenas en chio, bonvolu klarigi. + +Hipolito. + +Tre simple. Kiel mi plenigas la vesperojn mi jam rakontis. Je tagmangho +mi chiam lasas min regali, chiu hotelmastro shatas min, char mi amuzas la +gastojn kaj incitas al trinkado. Restas nur la matenmangho, por tiu mi +ankau estas chiam preparita. Chiun tagon okazas almenau unu enterigo kun +la granda pompo, mi almetas la nigran veshton, la krepon chirkau mian +cilindron kaj nigrajn gantojn. (Faras chion, kion li diras.) Jen mi +aperas kiel longjara amiko de l' mortinto, trinkas chokoladon kaj +madejran vinon, mi enshovas min en kaleshon kiel malnova konato de l' +enterigota, faras samtempe novajn rilatojn kaj ghuas agrablan veturadon. + +Petro. + +Mi auskultas kaj admiras. Feliche ankau mi jam zorgis pri matenmangho. + +Hipolito. + +Ech se ne, mi instigus vin, tion fari. Estu kompleza, lasu min heredi. +Vere mi estas nedanghera homo, kontenta je malmulto, mi vivas tiel kviete +kaj simple. + +Petro (ridetante). + +Vi ja vidos. Bonvolu eniri en tiun chambron. Tie vi trovos kunheredanton +kaj matenmanghon. + +Hipolito. + +Permesu, ke antaue mi aranghas mian tualeton. La krepo restas, char mi +funebras pro mortinta parenco. Por la matenmangho blankan kravaton, por +la kunheredantoj multkoloran veshton kaj por deca eksterajho helajn +gantojn (aranghas sian tualeton lau diro). Jen! Preta! Mi tre ghojas +konatighi persone kun viro, kies famo alportis jam tiom da bono. + +Petro. + +Neeble! + +Hipolito. + +Tio ne malhelpas; estas ghentila frazo, agrabla al chiu. Gardu min en +favora memoro, kaj disponu pri mi che chiu okazontajho, kie oni havas +varmajn manghajhojn. (For, en la chambron flanken.) + +Petro (sola). + +Pli kaj pli amuzige! Mi ja estis preparita por iu ajn strangajho, sed la +personoj iom superas miajn atendojn. (Sonorigas.) + + +SCENO V. + + Petro, Franjo Falk (kun timema riverenco envenante). + +Petro. + +Chu vi ne volas alproksimighi, mia bela infano? + +(Franjo faras kelkajn pashojn.) + +Petro. + +Kia estas via nomo? + +Franjo. + +Franjo Falk. + +Petro. + +Chu vi estas malfelicha? + +Franjo. + +Mi estas filino de brava vilagha instruisto. Mia patro, Johano Falk estas +tre malricha, mia patrino jam de longe mortis. + +Petro. + +Chu via patro sendis vin? + +Franjo. + +Ho ne, li nenion scias pri mia veno. Vidinte lian troan penadon por +subteni lian multnombran familion, mi serchis oficon tie chi en Dresdeno, +kie mi trovis lokon kiel guvernistino. + +Petro. + +Nu, tio estas malfelicho por via patro, sed ne por vi. + +Franjo. + +Vere, sed mi -- + +Petro. + +Sed vi? Kian kauzon havas via malfelicho? + +Franjo. + +Pli ol unu! Tio estas, mi havas kuzon -- kiu -- + +Petro. + +Kuzo, kiu estas malfelicha? + +Franjo. + +Ho, bedaurinde li estas malfelicha, char li amas min, amas min tiel kore. + +Petro. + +Nu, en tio mi ankau ne vidas malfelichon, kaj se vi lin amas same, tio +lin ne kvalifikus kiel heredonton. + +Franjo. + +Chu vi opinias? Ho, vi estas tre afabla. Mi lin ja amas, char li estas +tiel honesta kaj brava knabo! + +Petro. + +Nu, kunedzighu do, en la nomo de Dio. Tio estos pli bone ol heredi. + +Franjo. + +Certe estas pli bone. Sed ambau ni estas malrichaj, li estas juna, sen +ofico, per kio ni gajnos nian porvivon? + +Petro. + +Vi devas labori, kiel la maljuna Falk ankau laboradis dum sia tuta vivo. + +Franjo. + +Volontege, kara sinjoro, sed kiel fari sen okazo? Li ellernis la +chasmetion. Ho, se vi havigus al li oficon kiel arbaristo! Por mi vi ne +bezonus zorgi. Mi konas perfekte la terkulturadon. + +Petro. + +Tio estas meditinda. Sed, chu vi ne povas shpari iom da via salajro? + +Franjo. + +Ne, mi ne povas. Mia patro ja estas malricha, tial mia devo estas, sendi +al li chiun shparitan groshon. + +Petro. + +Chu vere, via devo? Nu, knabino, tio alportos benon al vi. + +Franjo. + +Tio jam alportis benon al mi, char la amo de mia patro kaj de mia Gustavo +estas miaj solaj richajhoj. + +Petro. + +Lia nomo do estas Gustavo? -- Beleta nomo por arbaristo. + +Franjo. + +Ho, ankau por supera arbaristo, char tio li certe iam farighos. + +Petro. + +Eble, se la supera arbarista estraro havas prudenton! -- Vi certe ofte +intershanghas leteretojn? + +Franjo. + +Leteretojn? Kion vi volas diri? + +Petro. + +Nu, karesemajn amleteretojn. + +Franjo. + +Fi, tio ne estus deca! Ni ne bezonas amjhuradojn. + +Petro. + +Nu, nu! Ne ekkoleru pro tio! Chu vi estas tiel certaj unu pri la alia? + +Franjo. + +Kompreneble. Estas nun unu jaro, du monatoj kaj dekunu tagoj, de kiam mi +ne vidis lin. + +Petro (ridetante). + +Kaj kiom da horoj? + +Franjo (serioze kaj fervore). + +Sep. Sed tamen mi scias, ke mia Gustavo restos fidela ghis morto. Kiam mi +foriris de mia hejmo, ni kune ploris meze de la fabopalisoj en la +ghardeno kaj tiam (kun okuloj mallevitaj) mi ech donis al li kison. + +Petro. + +Tute prave. Nun, mia infano, iru intertempe en tiun chi chambron. (Montras +sian kabineton.) Poste ni daurigu nian babiladon. + +Franjo (afable). + +Pri mia Gustavo? + +Petro. + +Kompreneble! Pri la estonta supera arbaristo! Por la tiea societo, +(montras la flankan chambron) vi do shajnas tro delikata. + +Franjo. + +Kiom da tempo la afero pri la titolo "superarbaristo" kredeble dauros? + +Petro. + +Nu, eble nur tridek mallongajn jarojn. + +Franjo (ektimante). + +Ho, Dio mia! + +Petro. + +Tio estas, en la plej favoraj cirkonstancoj. Sed kiu scias? La maljuna +Falk posedis ankau vastajn arbarojn, tial mi eble havigos al Gustavo ion +similan jam en tri jaroj. + +Franjo. + +Ho, sinjoro -- mi volonte -- kiun aghon vi havas? + +Petro. + +Mi estas sesdekulo. + +Franjo. + +Bone, mi volonte kisus vin pro tio. + +Petro. + +Nu tion mi povas honeste akcepti (kisas shin). + +Franjo. + +Vi ghin do ne malbone akceptis? + +Petro. + +Tute ne! Mi jam antauvidas, la sinjoro arbaristo rapide progresos. + +Franjo. + +Sed nun mi ja ne plu estas malfelicha, havante la esperon geedzighi? + +Petro. + +St, st! Tion ne audu la plenumanto de l' testamento! Iru tien! (Franjo +for.) + +Petro (sola). + +Lau mia opinio, shi resignus la tutan heredajhon, kondiche, ke shi povu +paroli la tutan tagon pri sia Gustavo. -- Nun la afero komencas plibonighi, +tian karulinon mi volonte havus en mia proksimeco. (Sonorigas.) + + +SCENO VI. + + Petro. Charles Faucon. + +Charles. + +Ai-je l'honneur de parler à Monsieur van der Kapelle, +plénipotentiaire -- de -- + +Petro. + +Mia nomo estas van der Kapelen. Kian deziron vi havas, sinjoro? + +Charles. + +Le grand héritage, Monseigneur, de feu Monsieur Falk. + +Petro. + +Lau mia kono la parencaro de la mortinto vivis nur en Germanujo, kaj vi +shajnas esti Franco. + +Charles. + +C'est à dire, non! Monseigneur! Mi estas de germana "origine" kaj tio ja +estis la komenco de mia malfelicho. + +Petro. + +Kial do? + +Charles. + +Je vous le dirai. Mia patro, Karlo Falk el Zwickau mortis, kiam mi +ankorau estis tute malgranda infaneto. Mia zorganto lokis min en la +danclernejon de granda opero, char mi estis tre beleta, véritable amour. +Mi montris grand talent por mia profesio, kaj oni sendis min à Paris, +kiam mi nur estis dekunujara, char mi havis grand talent kaj mi estis +véritable amour. Tio estis très bien! La directeur de spectacles estis +sagha viro, li al mi diris: Monsieur, se vi volas havi engagement kiel +premier danseur, vi ne povas nomighi Karlo Falk. Via nomo estu +francigata, char oni ne kredos en granda opero, ke Germano povas esti +premier danseur. Iru domen kaj pripensu, kiun nomon vi alprenos sur la +afisho. J'y pense, kaj mi trovas, ke monsieur le directeur estas viro +extrêmement sagha, mi diras, mi nomighos Faucon, Charles Faucon, kaj mi +diros al neniu, ke mi estas Germano. + +Petro. + +Nu, bone. Eble vi estis prava! Profeto malmulte valoras en sia patrujo. + +Charles. + +N'est ce pas! Ah, monsieur, estas malfelicha afero, kiam oni amas sian +patrujon kaj estas bona patrioto, kaj oni devas paroli france por ke +oni ricevu pagon. O Monsieur, certe tio estas granda malfelicho. Mi tian +longan tempon shajnigis malbonan germanan parolmanieron, ke nun jam mi ne +povas paroli alie. Estas alia afero, de kiam ni havas Esperanton, nian +neutralan lingvon. + +Petro. + +Kaj pluan malfelichon vi ne havas, pri kiu vi plendas? + +Charles. + +Ah, Monseigneur! Dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni +povas havi chagrin. Ah, Monseigneur! Se mi ne havus pluan malfelichon! +Sed rigardu mian kapon, mi havas grizan kapon, rigardu mian talion, mi +estas iomete grasa, quelque peu ventru, preskau dikulo. Grasa +dancmajstro kun griza kapo estas tre malfelicha viro, se li havas 9 +malgrandajn gefilojn, kiuj volas manghi kaj se li havas ambition kaj amon +al sia arto. Ah, Monseigneur, estas tre malfelicha afero, kiam oni devas +forlasi sian arton kaj ne ghustatempe faris kontrakton por la tuta vivo. +Infaneto volas manger kaj por maljunulo leçon de danse farighas tre teda. +Mi devas montri la danse de polka kaj mi pensas en mia koro, kiel hejme +atendas min kara infano, char ghi estas tre malsata. + +Petro. + +Certe, tio estas tre maldolcha. + +Charles. + +Oh, Monseigneur, dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni +povas havi chagrin saltante en l'air. Kaj mi havas multe da chagrin. +Kiam mi farighis ventru, kun un peu de ventre, monsieur le journaliste +skribis en sia gazeto: "Estus tempo, ke tiu chi grasa sinjoro Faucon fine +liberigu nin de sia dancado." Tio estis malagrabla, sed mi ne volis +vidigi mian chagrin. Kiam mi venis domen, mia plej maljuna infano legis +la gazeton, ghi iras al panjo, al mia kara edzino kaj diras: "Pachjo estas +dika, kaj li devas liberigi de si la publikon!" O Monseigneur, estas +maldolcha afero, kiam la propra infano, kiun oni amas kaj bone edukis, +legas tion pri sia patro! + +Petro. + +Vi igis min jheti terurigan rigardon malantau la kulisojn. + +Charles. + +Ah, Monseigneur, de antaue la arto havas tre beletan mienon, sed kiam +oni rigardas derrière les coulisses, jen chagrin, multa chagrin. La +gazeto al mi perdigis situacion, jhus kiam mi volis fari kontrakton por +la tuta vivo, monsieur le journaliste skribis, ke oni ne plu volas vidi +min, kaj la junuloj en la parterre siblis. Nun oni ne volis min engager +kaj mi devas prilabori kiel dancinstruisto de malgrandaj knabinoj kaj +malsaghaj bubetoj, kiuj min mokridas, kiam mi montras al ili un Chassé, +jeté, assemblé. Voyez, Monseigneur, tiel, Chassé, jeté, assemblé. +(Dancas.) + +Petro. + +Mi devas konfesi, sinjoro, estas strangajho, vidi tiel maljunan viron +danci. + +Charles. + +Sed kiam tiel maljuna viro malsatas, tio ja ne estas strangajho. Mi faras +un tour de polka kaj scias, ke mi ighas ridinda. Mi montras exercices et +grand battement, kaj dume havas chagrin, ke mi ne lernis alian +profesion. Mi dancas mazurkon kaj miaj maljunaj piedoj doloras, mi +malfacile spiras kaj fininte la leçon, mi estas tiel laca, tiel fatigué, +ke mia bona edzino ploras, kiam mi revenas hejmen. + +Petro. + +Nu, kvankam vi ne estos chefheredonto, tamen vi estos prizorgata. Vi +povos edukadi viajn gefilojn kaj ne plu bezonos danci mem. + +Charles. + +Ah, Monseigneur, vous me rendez la vie! Kiam mi ne plu bezonas doni +leçons de danse, mi estos tre felicha viro. Tiam mi ree farighos gaja, +kiel mi estis comme jeune homme, tiam mi dancos nur por mia amusement, +tiam mi faros un entrechat por mia plezuro. + +Petro. + +Iru do en tiun chambron kaj amuzighu che matenmangho kun la aliaj sinjoroj. +Chiuokaze mi esperas, ke mi povos fari ion por vi. + +Charles. + +Merci, Monseigneur, merci. Mi rekomendas min al vi kun la plej granda +reconnaissance. Voyez le grand compliment d'adieu! (Profunde +salutfleksighas.) Voyez le petit compliment! (Klinighas malpli solene) Et +voyez le compliment amical et reconnaissant. (Tiel klinighas.) Ah, +Monseigneur, mi estas felicha homo. (Eliras en la flankan chambron.) + +Petro (sola). + +Granda Dio! La maljunulo efektive estas malfelicha! Mi do neniam pensis, +vidante komedion au baleton, ke ankau tiuj personoj sentus chagrenon! Hm, +hm! Nu, lia edzino ne ploru plu, char li revenas hejmen tro laca. + + +SCENO VII. + + Petro. Hieronimo Akcipitro. + +Hieronimo. + +Chu mi havas la honoron paroli kun sinjoro van der Kapelen, kiu fiksis la +hodiauan templimon por la Falka heredo? + +Petro. + +Mia nomo estas van der Kapelen. Chu ankau vi venas pro tiu celo? Chu vi +apartenas al la familio? + +Hieronimo. + +Permesu al mi kelkajn demandojn, antau plua daurigado. Vi vidas ke mi +komprenis nian tempon, mi agas nur parlamente. Mi petas de vi notojn, +kompletajn plenajn sciigojn pri la mortinto, pri lia havo kaj pri la +eble jam faritaj pretendoj. + +Petro. + +Chio pri tio dirinda jam estis presita en la gazeto. + +Hieronimo. + +Bedaure mi ne povas kontentighi je tio, certe ekzistos ankorau detaloj, +iaj specialajhoj, iaj cirkonstancoj, kiujn mi povos utiligi, tio estas, +kiuj estas necesaj por mia scio. + +Petro. + +Chu vi do estas nomata Falk? + +Hieronimo. + +Ghuste dirita, ne! Mia nomo estas Akcipitro, sed Falko kaj Akcipitro +interrilatas proksime, kaj tial ne estas sen eblo, ke malproksima +parenceco -- + +Petro. + +Sinjoro, tio estas malbona sherco. Mia tempo estas limigita kaj mi +petas -- + +Hieronimo. + +Nenia helpo ebla, tre estimata sinjoro van der Kapelen, min forigi estas +tre malfacile. Antaue vi devas doni al mi kelkajn detalojn, specialajhojn +pri tiu chi heredo. + +Petro. + +Sed mi tute ne komprenas, sinjoro -- + +Hieronimo. + +Vi certe komprenos, audinte, ke mi estas raportisto por kelke da +eminentaj gazetoj, ke mi havas la saman intereson kiel vi, ke la afero +estu konvene kaj publike pritraktata, kaj ke mi volonte estas preta +klopodi por tio. + +Petro. + +Mi atentigas vin, ke tiu chi estas familia afero. + +Hieronimo. + +Familiaj aferoj ne plu ekzistas, hodiau chio estas publika. Kiu ajn uzas +publikecon, ech nur per anoncado, sin metas sub la publika jugho, vi do +ne faru pluajn malhelpajhojn. De via agmaniero kontrau mi dependos la +maniero, kiel mi traktos la aferon en la gazetoj al mi malfermitaj. +Skribi pri tio mi nepre devas, mi jam eksciis de personoj en la +antauchambro kelkajn detalojn, kiuj jam faros bonetan artikolon. Via +heredafero vekis scivolemon, ghi estas priparolata en la kafejoj, do, +detaloj, specialajhoj, nomoj, se eble iom da skandalo, tro grandaj +pretendoj de la holanda au de ia alia registaro -- tio multe efikos. + +Petro. + +Pro Dio, chu oni jam ne estas certa en sia propra chambro? + +Hieronimo. + +Ne, chio nun estas publika. La familiaj procesoj, la parlamento, +kongreskunsidoj, chio estas publika. Oni efektive ne plu havas sufiche da +tempo por cheesti chiun publikajhon. Je la naua matene kafejo, por legi +jhurnalojn, fari eltirajhojn, je la deka kunsido de la Esperanta kongreso, +je la dekunua grava proceso che la kriminala kortumo, je tagmezo +artekspozicio, je la unua borso, je la dua tagmangho, je la tria kafejo +König, je la kvara vet-rajdado, je la kvina intervido che iu famegulo, +ekz. la D-ro Zamenhof, je la sesa promenado sur la Altmarkt, je la sepa +opero, je la oka centralteatro, je la naua Belvedero, je la deka parko +de la ekspozicio, je la dekunua Kaiserkafejo, je noktmezo alporti la +notojn en presejon, ktp. ktp. Oni efektive devas sin disshiri: chie notoj, +eltirajhoj, novajhoj, versajhoj. Tial ne detenu min tiel longtempe. Nur +antauen diru al mi la detalojn. Ankau vi estos nomata, vi estos citata, +dece citata. + +Petro. + +Mi certe nenion sciigos al vi, kaj se mi estus sciinta, kian publikan +priparoladon okazus mia anonco en la gazetoj -- + +Hieronimo. + +Estis nur via kulpo, se vi tiun ne sciis. Neniu sin povas shirmi kontrau +la publikeco. Nur ni korespondantoj nin kashas, neniam ni diras nian +nomon! Chion kion ni skribas prirespondas la redakcio. Ni estas la solaj +nerespondeblaj homoj de la dudeka jarcento. + +Petro. + +Mi kredas ghin. Sed char mi decidis doni nenian noton al vi, mi pensas -- + +Hieronimo. + +Mi tre bedauras ke vi tiel decidis, tiam mi ne povas citi vin kun +rekomendo, char citita vi estos, tute certe citita! Bonan tagon! (Volas +eniri la flankan chambron.) + +Petro. + +Permesu, jen estas la elirejo. (Montras la mezan pordon.) + +Hieronimo. + +Mi scias, scias. Pro tio mi iras tien, de kie mi audas vivecan +interparoladon, kredeble la gesinjoroj el la antauchambro. + +Petro. + +Certe, sed ili chiuj apartenas al la familio, kaj vi ne estas Falko. + +Hieronimo. + +Sed Akcipitro, do chiuokaze kuza rilato. Chu ne ankau mi havas pretendojn, +mi eble montros poste, ech se mi ne estas malfelicha. Se vi ne volas, mi +ne povas devigi vin, sed notojn mi tamen havos, nome tie, en la chambro +de la aliaj Falkoj. Forpeli vi min ne povas, char la templimo estas +publike fiksata. Adiau, vi legos miajn raportojn. (Eniras la flankan +chambron.) + +Petro. (Sola.) + +Nun, mi devas konfesi, ke mi komencis ja belan aferon. Se tio dauros mi +komencos penti, ke mi -- silentu, silentu! Ne tro rapide, maljuna Falk, +nenia greno sen ventumajho. (Sonorigas.) + + +SCENO VIII[A]. + + Petro. Sinjorino Ghojo. Mustardo. + + [A] En tiu chi sceno la aktorino havas la rajton shanghi la + citatojn. + +Mustardo. + +Tiu chi sinjorino nepre ne volas atendi pli longe. + +Ghojo. + +Ne, mi ne povas atendi pli longe, char mi sopiras ekkoni la viron, kiun +mia kara tro frue mortinta onklo faris plenumanto de lia lasta volo. Chu +mi havas la plezuron paroli al Sinjoro van der Kapelen? Kredeble speco +de holanda nobeleco. Oni tuj ekvidas ghin, tute van, tute holanda +nobeleco. Mi kunportis chiujn dokumentojn. Mia onklo, la mortinta Falk +havis fratinon, Elisabet Klara Henriette Falk. Shi edzinighis kun certa +Frederiko Karlo Hieronimo Werkentin, tiatempe urba muzikisto en +Leitmeritz, ties onklino Sofia Wilhelmina Knoenagel estis nevino de la +geavoj de mia duononklo -- jen la parenceco klarigita. Jen la baptatestoj +chiugradaj, jen mia loghatesto, jen mia hejmatesto! Chio en perfekta ordo. +Kiam mi ricevos la monon? + +Petro. + +Kiun mi havas -- -- + +Ghojo. + +Kiun mi havas la honoron vidi, vi volas diri? Vi vidas, ke mi divenas +viajn plej intimajn pensojn. Sinjorino Amalio Ghojo, eksedzino +Mollenhauer, vidvino Stechow, naskita Falk, drama artistino. Se vi ne +estus Holandano, vi certe estus trovinta mian nomon en diversaj gazetoj +kun laudo cititan. Ankorau antau nelonge la teatra kroniko volis aldoni +mian portreton, kondiche ke mi pagu por la litografio, la presado, la +papero, kaj plie konvenan sumon por la aldonado. Sed mi ne shatas tion, +ech mi malamas ghin. + +Petro. + +Bonege, sed -- -- -- + +Ghojo. + +Sed kial mi estas malfelicha, vi volis diri? Vi vidas, ke mi sekvas vian +pensadon. Ho, sinjoro, chu ekzistas pli granda malfelicho, ol kiam la +baptatesto de aktorino malakordighas kun shia rolaro? Kiam la kruela +parohha libro protestas kontrau Ofelio kaj Desdemono? Kiam la malghentila +baptoregistro kontrauas la artistajn aranghadojn de l' reghisoro? Ho, +sinjoro, baptatesto estas terurajho, senlimajho, ghi estas vera malfelicho. + +Petro. + +Nu, che -- -- -- + +Ghojo. + +Che heredafero, vi volis diri, ili ankau estas bonajho. + +Petro. + +Ne, tion mi ne volis diri. + +Ghojo. + +Nu, tiam vi volis diri ion alian. Sed tio estas negrava. Chiuokaze vi min +interrompis kaj mi havas ankorau multajn sciigojn por vi. + +Mustardo. + +Sed -- -- + +Ghojo. + +Ne interrompu sinjoron van der Kapelen, mia amiko, estas malghentila, +forpreni la parolon al iu, precipe che aferoj. + +Petro. + +Sed rilate al via malfelicho -- -- + +Mustardo (aparte). + +Tiu chi scias paroli. + +Ghojo. + +Jen ni havas denove la propran temon! (Al Mustardo.) Kiel vi vidas, mia +amiko, sinjoro van der Kapelen ne amas interrompighon. Jen, sinjoro (shi +montras paperojn) la pruvoj de mia malfelicho. Tri leteroj de +teatroagentoj, kvin leteroj de direktoroj kaj diversaj recenzoj, chiuj +rilataj al la diferenco inter mia baptatesto kaj mia rolaro. +Maljunulinojn mi ne volas ludi, kaj junulinojn ili ne volas ludigi min. +Ho, sinjoro, la transiro en la maljunan fakon estas malfacila por tiu, +kiu sentas, ke sprite li estas ankorau tute juna. Tial mi ankau neniam +longan tempon daurigis la edzecon, char mi spertis, ke ne estas +rekomendinde, se Katje de Heilbron havas edzon kaj Anna Lisa kelke da +infanoj. + +Petro. + +Sed vi tamen estis -- -- + +Ghojo. + +Edzino, vi volis diri, mi sekvas vian pensadon -- kvar fojojn. + +Petro. + +Kaj chiuj kvar edzoj estas -- + +Ghojo. + +Mortintaj? Vi opinias? Tute ne, nur unu! De la dua mi eksedzinighis, la +trian mi forlasis kaj la kvara min forlasis. Do tri el ili vivas +ankorau. Unu estas teatromajstro en Anspach, la alia kantas baritonon en +Temesvar kaj la tria ie estas sufloro. Ni ofte intershanghas ilustritajn +poshtkartojn. Cetere, amikega rilato regas inter mi kaj miaj tri +eksedzoj. Nenia signo de jhaluzo, chiu malenvias la alian. Ja, se mi povus +tiel same bonrilati kun miaj koleginoj, kiel kun miaj kolegoj, sed tio +ja ne estas ebla. Chu vi scias, sinjoro, kio estas fakrabistino? + +Petro. + +Mi devas konfesi -- -- + +Ghojo. + +Ke vi ghin ne scias, vi volis diri. Mi antausentis chi tiun respondon. +Fakrabistino estas chiu aktorino, kiu rabas de mia fako, tio estas chiu +unua amantino, chu tragedia au komedia. Kiel Holandano vi ne povis vidi +min. Mi kompatas vin. Sed volonte mi estas preta, havigi al vi ideon pri +mia talenteco. + +Petro. + +Humilan dankon. + +Ghojo. + +Pro la komplezemeco de eminenta artistino, por montri al vi shian +talentegon? Ne bezonas, ne estas via kulpo, ke vi naskighis en Holando. +(Al Mustardo.) Vi estu Romeo, mi estas Julio Kapulet. (Deklamante.) Ho, +mia Romeo, jam eksonas la dekdua, la morta horo de nia amo. Kie vi +restas tiel longe? Chu vi ne audas la plendadon de la amkantema +najtingalo? Venu, venu al mia frapeganta koro! + +Mustardo. + +I, Dio gardu min! + +Ghojo. + +Au chu vi volas Eulalion en "Hommalamo kaj Pento"? (Deklamante.) Jen la +pentoplena krimulino che viaj piedoj. Vi donis al shi loketon por vivadi, +vi ankau ne malpermesos al shi la loketon por tie morti. + +Petro. (Ridetante.) + +Nu, bone, sed -- -- -- + +Ghojo. + +Levighu, vi volas diri? Tiu estas ankau la vorto de Meinau en la ludo. Au +chu vi deziras kokoton? (Deklamas.) Maljuna Holandano, chu vi volas edzighi +kun kokoto? + +Mustardo. + +Tondron, kiel malrespekta! + +Ghojo. + +La samon opinias la reghisoroj. Au tragedian heroinon? (Al Mustardo.) +Hontinda tirano! Honoru la virton de virino! Tremu je mia vengho! Vi +mortiginto de mia edzo! + +Petro. + +Nun mi petegas vin, min ankau lasu paroli. Trankvile mi ghis nun atendis, +esperante, ke fine vi estos elcherpita. + +Ghojo. + +Elcherpita? Ho, tute ne, mi nur volis -- -- + +Petro. + +Permesu, momente mi scias sufiche por taksi viajn heredpretendojn. +Bonvolu eniri tiun chambron. Tie vi trovos kelkajn sinjorojn, eble unu el +ili -- -- -- + +Ghojo. + +Povos farighi mia kvina? Adiau, sinjoro van der Kapelen, mi tre ghojis, +persone konatighi kun vi. Mi nur petas ne fordonu la baptatestojn el via +mano, alie vi liverus al la malamiko armilojn kontrau malfelichega +suferulino. (Enirante la chambron enparolas.) Sinjoroj, mi tre ghojas, +konatighi kun vi. (Oni shin audas parolantan ghis la komenco de la sekvonta +sceno.) + +Mustardo. + +Tre rimarkinda sinjorino! + +Petro. + +Kaj tre parolema. Sed antauen. La afero certe ne estas finita. + +Mustardo. + +Chielo scias -- -- (eliras). + +Petro. + +Mi komencas nun kompreni, ke estas eble, ankau vivi sen parencaro. + + +SCENO IX. + + Petro. Gustavo Falk (en arbarista vesto). + +Gustavo (bonkore). + +Bonan tagon! + +Petro (same). + +Koran dankon! + +Gustavo. + +Mi venas pro la heredajho, kiun mi devas ricevi. + +Petro. + +Chu vi do estas la plej malfelicha el viaj konkurantoj? + +Gustavo. + +Nu tion vi ja povas vidi! + +Petro. + +Ne, kontraue, vi shajnas esti juna kaj sana. + +Gustavo. + +Juna? Certe, sana? Ne, sinjoro, malsana, jam de unu jaro tre malsana. + +Petro. + +Pri kio vi do plendas? + +Gustavo. + +Pri chio. Preskau chio mankas al mi. Mi ne povas edzighi kun la amata +knabino, kaj de kiam shi estas for de che ni, mi shajnas al mi mem kvazau +birdoforigilo, kiu forpelas la paserojn de la cherizujo. Nun vi ja vidas, +ke al mi apartenas la heredo, chu ne? + +Petro. + +Nu, nu, ne tiel rapide! Antau chio mi eksciu, kiu vi estas. + +Gustavo. + +Chu vi tion ne scias? Gustavo Falk mi estas. + +Petro. + +Kaj lau via vesto arbaristo. Ho, nun mi bone scias. + +Gustavo. + +Vi ankau devas scii, char Petro Falk kaj mia patro estis veraj kuzoj. + +Petro. + +Tio jam estas grava, sed mi devas sciigi vin, ke dua kondicho estas +plenumota, antau ol vi estas allasebla al la heredo. + +Gustavo. + +Chu vere? Ankorau unu? Se la maljuna sinjoro estus sciinta, kiel felicha +li povus fari unu el siaj malrichaj parencoj per kelkmiloj da markoj, li +ne estus farinta tiom da kondichoj. Kredeble li estis maljuna strangulo? + +Petro. + +Strangulo? Ha, ha, juna viro, vi parolas diable senghene pri mia mortinta +amiko. + +Gustavo. + +Mi sufiche ametas lin, kvankam nur antau kvin semajnoj mi audis pri li la +unuan fojon. Sed strangulo li restas, char se li estus havinta iom da +koreco kaj bonanimeco, tiam li estus demandinta pli frue pri siaj +malrichaj parencoj en la patrujo, char ankau mia patro estas malrichega. + +Petro (aparte). + +Li estas la unua, kiu diras al mi la veron. Tio min chagrenas, sed mi ne +povas mallaudi lin. + +Gustavo. + +Almenau, se li nur estus doninta pri si kelkajn sciigojn, tiam mi ja +estus povinta vojaghi che li au skribi al li leteron tian: Tiel mi fartas, +vi estas richa. Pruntedonu al mi kelkmilojn da markoj, por ke mi povu +edzighi kun mia Franjo! Se nun mi heredas de li, la maljunulo ech ne +havas la ghojon senti, ke li felichigis dankeman paron. Ekzistas do +strangaj homoj en la mondo. + +Petro. + +Vi estas prava. Kaj kion vi diros, audinte la duan kondichon, kiun mi ja +ne povis meti en la gazeton. + +Gustavo. + +Eldiru! Se honesta viro kaj ellerninta chasisto povas ghin plenumi, mi ne +mankos. + +Petro. + +Li havis malproksiman parencinon, kun kiu vi devas edzighi. + +Gustavo. + +Kiu? Mi? + +Petro. + +Jes, certe, vi. Se ne, vi devas rezigni la heredajhon. + +Gustavo. (Volas iri.) + +Adiau. + +Petro. + +Oho! Kien tiel rapide? + +Gustavo. + +Hejmen, che mian patron. + +Petro. + +Chu antaue vi ne volas vidi la knabinon, kiu scias, chu shi ne plachos al +vi? + +Gustavo. + +Se shi estas beleta, shi eble al mi plachos, sed mi ne edzighos kun shi, +ech se shi sidus en richajhoj ghis super la oreloj. + +Petro. + +Pripensu bone, kion vi faros, junulo, tute subite vi ighos richa, povos +vivadi senzorge, ne bezonos plu laboradi. + +Gustavo. + +Diablo! Mi volas labori, laboradi kaj edzighi kun mia Franjo. Nur +kelkmiloj da markoj farus min kontenta. + +Petro. + +Ech tiom vi ne ricevos, se vi estas tiel obstina kaj malafabla. + +Gustavo. + +Ni chasistoj ne estas alie. Do, adiau. + +Petro. + +Kiu ne akceptas konsilon, ne havos helpon. Vi do ne foriros sen +matenmangho? + +Gustavo. + +Mia matenmangho estas glaso da fresha akvo, au, diboche, glaso da biero. + +Petro. + +Tion mi ne permesas. Vi ja devas konatighi kun la aliaj parencoj. En tiu +chambro vi trovos societon. Eble poste vi pensos alie pri la edzigho. + +Gustavo. + +Maltrafe! Cent futojn preter la celtavolo. Mian Franjon mi deziras, mi +edzighos kun shi kiel eble plej baldau! Se vi povas helpi min al tio, +maljuna sinjoro, faru ghin. Vi certe ne pentos. Primeditu! Vi havos koran +ghojon pri ni ambau. Do, ghis revido. (Iras en la flankan chambron.) + +Petro (sola). + +Li estas bonega junulo! Gratulon, maljuna Falk, la sorto shajnas bonvoli. +Kvankam vi ne povis trovi edzinon lau via korgusto, tamen en via +maljuneco al vi ne mankos gefiloj. (Sonorigas.) + + +SCENO X. + + Petro. Adelgundo Falk (en rajdvesto, kun vipo aperas en la + pordo). Mustardo. + +Adelgundo (che la pordo). + +Silentu, maljuna talpo! La atendado tedas min! + +Mustardo (che la pordo). + +Sed unu post la alia. + +Adelgundo. + +Mutighu, sklavo! La rigardo de miaj okuloj eksplode malfermas shlosojn kaj +riglilojn. + +Mustardo. + +Nu, bone, eksplodigu! (Eliras el la malantaua pordo.) + +Adelgundo (al Falk, tre alproksimighinte). + +Mi estas Adelgundo Falk, rajd-artistino, fame konata tra la mondo sub la +nomo Sinjorino Falkonini. + +Petro (levighas kaj salutas shin ironie kaj ceremonie). + +Mia nomo estas van der Kapelen, kion vi deziras? + +Adelgundo. + +Mi volas heredi. + +Petro (sidighas). + +Tion volas multaj. + +Adelgundo. + +Sed tuj, antauen! (Krakigas la vipon.) + +Petro. + +Chu via tempo estas tiom okupita? Vi ja algalopegas al la heredo, antau +chio vi devas diri, kiaj pretendoj -- + +Adelgundo. + +Pretendoj? Absurde! Mi neniam parolas per vortoj: unu el miaj rigardoj +sufichas, unu rideto mutigas chiun proteston. Mi nomighas Falk -- el +Saksujo -- neniam konis mian patron. + +Petro. + +Hm, hm, chu vi ne volas ek -- + +Adelgundo. + +Mi jam sidas. + +Petro. + +Pardonu mi petas, ne malbone akceptu -- + +Adelgundo. + +Malbone akcepti? Absurda frazo! Neniam mi malbone akceptas ion, plivole +mi preferas tute ne akcepti. Permesu -- (elprenas cigaron el ujo). + +Petro. + +Senceremonie -- + +Adelgundo. + +Alumeton, mi petas. + +Petro (prezentas alumeton ekbruligitan). + +Jen. + +Adelgundo (prezentas cigarojn). + +Vi ankau? + +Petro. + +Dankon. Mi estas Holandano -- fumas nur pipon, argilan pipon. + +Adelgundo. + +Ankau virinoj? + +Petro. + +Che ni ili tute ne fumas. + +Adelgundo. + +Malsagho! Fumado ghis nun nur aroganteco de l' forta sekso. Pro kio virino +ne fumu? + +Petro. + +Estimata virino, mi nun permesas al mi demandi, kiel kaj kiamaniere vi +plenumas la kondichojn de la heredo. Chu vi ne bonvolas havigi al mi la +pruvon, kial vi estas malfelicha? + +Adelgundo. + +Mi povas diri al vi mian malfelichon. + +Petro. + +Diru do, ekrakontu. + +Adelgundo. + +Mi havis oficon en cirko Sidoli kaj oni postulis, ke mi rajdu postmorgau +sur elefanto kaj ke mi samtempe portu sur mia brako Tom Puc, la +malgrandegulon. + +Petro. + +Tio meritas ribelon. + +Adelgundo. + +Tial mi eksighis, pensu do, mi sur elefanta dorso? Neniam!!! + +Petro. + +Certe, via doloro estas rajta, tiu estas granda malfelicho. Nu, bonvolu +nur eniri en tiun chambron, ghis la decida jughado, tie vi trovos kolegojn +kaj ech cigarojn, se la viaj ne sufichos. + +Adelgundo. + +Sed rapide! Mi ne shatas longdaurajhojn, entute ne volonte restadas +longtempe en unu urbo. Tujeco estas chefa afero. Veni, plachi, eksciti +furoron, iom da skandalo, poste malaperi. Ien alien, ofte libervole, +kelkfoje iom devigite. Se mi heredos, mi farigos novan fotografajhon, vi +ankau ricevos ekzempleron. + +Petro. + +Kun la vipo? + +Adelgundo. + +Certe, neniam sen vipo! (Eliras.) + + +SCENO XI. + + Petro. Mustardo (poste Johano Falk). + +Mustardo. + +Jen venis ankorau maljuna viro. + +Petro. + +Bone, enkonduku lin. + +Mustardo (malfermas la pordon). + +Eniru do, sinjoro Falk. + +Johano (eniras). + +Mi petas pardonon, se mi malhelpas. Mia nomo estas Johano Falk, mi estas +vilagha instruisto. + +Petro. + +Vi nomighas Falk kaj estas instruisto? Chu vi eble havas filinon en +Dresdeno? + +Johano. + +Jes, sinjoro, kaj mi estas fiera pri mia Franjo. + +Petro. + +Mi scias, ke shi sendas al vi chiujn shparajhojn. + +Johano. + +Ne por mi, por siaj gefratoj. Pripensu do la sentadon de patro, devigata +akcepti tian donacon, kaj konsentu, ke ankau tio chi igas min tre +malfelicha. + +Petro. + +Vi estas prava. Tio devige malfelichigas honestan viron. (Al Mustardo.) +Alvoku do la junulon, kiu estis tiel senceremonia. Vi jam scias, tiun +kun la verda vesto. + +Mustardo. + +Aha! Mi antausentas ion! (Malfermas la flankan pordon.) Sinjoro Gustavo +Falk! + +Johano. + +Kion mi audas -- Gustavo tie chi? + +(Mustardo eliras.) + + +SCENO XII. + +Gustavo. + +Jen mi estas! (Al Johano.) Bona Dio, kion mi vidas? Vi chi tie, Sinjoro +Falk? + +Johano. + +Vi ja vidas! Koran manpremon! Kiel fartas via patro? + +Gustavo. + +Dank' al Dio, bonege! Chu vi ne havas vian Franjon kun vi? + +Johano. + +Kiel vi vidas, ne. Shi ja estas -- + +Petro. + +Ankorau momenton. Nu junulo, chu vi decidis edzighi kun la knabino, de kiu +dependas la heredo? + +Gustavo. + +Chu tio estas chio, kion vi volas diri al mi? + +Petro. + +Momente chio. + +Gustavo (al Johano). + +Nu auskultu, pachjo Falk. Tiu chi sinjoro volas, ke mi edzighu kun alia ol +via Franjo. Ne eble. Diru vi mem. Chu ne? Neeble! + +Petro. + +Chu vi ne volas almenau vidi la knabinon, per kiu vi povas farighi richa +kaj felicha? + +Gustavo. + +Richa, eble, sed felicha mi ighos nur kun mia Franjo! Nu, tute egale! +Vidita ne estas edzigita. Sed vidinte shin, mi tuj foriros. + +Petro. + +Ni atendu! (Malfermas la pordon de la kabineto.) Alproksimighu do, kara +infano. + + +SCENO XIII. + + Samaj. Franjo. + +Franjo (rapidas en la brakojn de l' patro). + +Mia patro, kara patro! + +Gustavo (staras mirante). + +Johano. + +Franjo, vi tie chi? Estas tial, ke mi vin ne trovis dome? + +Franjo. + +Bona Dio! Jen ankau la kuzo Gustavo! + +Gustavo (ekkrias laute). + +Sinjoro Holandano, tiun chi mi volas havi! + +Petro. + +Ja, nun estas tro malfrue. + +Gustavo. + +Ho, ne shercu! Kial do nun subite tro malfrue? -- Sciu do: tiun chi mi +akceptas ech sen heredo. + +Petro. + +Geinfanoj, mi klarigos chion. Petro Falk tute ne mortis. + +Gustavo. + +Des pli bone! Kie li estas? Senprokraste mi volas paroli kun li. + +Petro. + +La maljuna strangulo, kiel bonvole diris la estonta sinjoro +superarbaristo, estas mi mem. Kiel knabo mi iris Amerikon. Richa je +trezoroj, sed malricha je ghojo mi revenis. Maljuneco ekfrapas, la morto +ekstaras malantau mi, mi ne havas infanojn, kaj tial mi demandas vin +ambau: Franjo kaj Gustavo, chu vi volas esti miaj infanoj? + +Ambau. + +Tutkore. + +Johano. + +Tia richa beno de Dio en mia maljuneco! + +Petro. + +Vi eksighos el via ofico, vi loghos en mia domo kune kun viaj geinfanoj, +kaj mi prizorgos pri la cetero. + +Gustavo (kiu dume parolis kun Franjo). + +Nun mi povas kisi vin tute malkashe. + +Franjo. + +Chu mi nun efektive estas via fianchino? + +Gustavo. + +Kompreneble, kaj en kelkaj tagoj mia edzino. (Al Petro.) Chu ne? + +Petro. (Ridetante.) + +Nur paciencon, paciencon! (Oni audas bruon kaj violonon el la flanka +chambro.) + + +SCENO XIV. + +Petro. + +Kio okazas? + +Mustardo. + +Ho, sinjoro, la madejro supreniris en la kapojn de la gesinjoroj. Unue +ili disputis, nun chio estas ree ghojo kaj ghuego. + +Petro. + +Ili disputis? Do pro kio? + +Mustardo. + +Nu, mi ne scias. Unu el ili postulis notojn kaj specialajhojn, la +sinjorino kun la vipo tion ne volis permesi, shi ech uzis la vipon. Tion +malbone akceptis la sinjoro kiu chiam trinkadis, kaj estus farighinta +batalo, se la maljuna sinjorino ne intermiksus sin deklamante frazojn el +ia tragedio. Tiam la aliaj ekridis kaj ridante ne povis disputi. Nun +denove chiuj estas gajaj kaj la maljuna dancmajstro ludas je danco kiun +la dekvarulo aranghas. Jen ili venas. + + +SCENO XV. + + La samaj. Charles Faucon (venas el la flanka chambro ludante + violonon, la aliaj sekvas kantante kaj marshante lau muziko je + poloneza pasho). Adelgundo kondukita de Hipolito, S-ino Ghojo kun + Gotfrido Falk. Akcipitro (notfarante sekvas). Ili rondiras + chirkau la scenejo kaj starighas en duonrondo. + +Petro. + +Gesinjoroj, lau la volo de mia mortinta kuzo neniu el vi povas esti la +universala heredonto. + +Charles. + +Ah mon dieu! Je suis perdu! + +Gotfrido. + +Abomene! Mia malshanco! + +Adelgundo. + +Se li vivus ankorau, mi lin -- -- -- (minacas per la vipo). + +Hipolito. + +Ekstrema dispecigho! + +Ghojo. + +Kontrau malfelicho ech dioj vane batalas! + +Gotfrido (ebrieta). + +Kaj vi ech ne estas diino. + +Akcipitro. + +Jen bonega fino de artikolo por kelkaj eminentaj gazetoj. + +Petro. + +Sed por iel kompensi viajn vojaghelspezojn kaj parte ankau viajn +maltrafajn esperojn mi havas la komision, pagi al chiu el vi mil +spesmilojn. + +Ghojo. + +Tia estis la momento, kiam la markizo Poza ekkriis: "Ho, reghino, tamen +la vivo estas bela!" + +Gotfrido. + +Tio min subtenos almenau dum unu jaro super -- -- -- vino. + +Adelgundo. + +Mi iros Svisujon, por tie vivadi kiel privatulino. + +Akcipitro. + +La fino de l' artikolo nur ighos pli bona, pli ekscitanta per tio. + +Charles. + +Ho, kia ghojo por mia edzino kaj mia bubo! Ni nun povas komenci +malgrandan negocon, mi ne bezonos plu dancadi -- -- -- + +Hipolito. + +Ekghoju, Dresdena chefaplaudisto, vi perdas konkuranton, char nun oni jam +ne aplaudos lau komando. + +Akcipitro. + +Haltu, gesinjoroj, nur parlamente! Mi proponas toaston: vivu la kuzo! + +Chiuj. + +Vivu, li vivu! + +Petro. + +Mi dankas por via bondeziro, kaj mi ghojas povi diri al vi, ke via deziro +jam plenumighis. + +Chiuj (mirege kaj scivole). + +Kiel do? Kio estas? + +Petro. + +La klarigo venos poste, nun ni volas kunsidi kaj gaje matenmanghi. + +(Kurteno.) + + + + +Tie chi oni parolas Esperante + +Unuakta komedio de T. Williams (1859) + +tradukita kaj aranghita de M. Hankel. + + +PERSONOJ: + + Majoro Raten + Sinjorino Julieta Raten, lia edzino + Sinjoro Bergwald + Sinjorino Bergwald, lia edzino + Elza, ilia filino + Viktor Dubois + Berta, servistino + Policano + Komisiisto + +Loko: Dresden. Tempo: Hodiau. + + + Fenestro Pordo 3 + _____ . . . _______ . . . _____ + / \ + . \ + Pordo 2 . \ + . . + / Scenejo . Pordo 4 + . . + Pordo 1 . \ + . \ + /_______________________________________________\ + + +SCENO I. + + Bele meblita chambro. Elza aranghas florojn, Berta vishas tablojn + kaj objektojn. + +Elza. + +Nun mi aranghas la florojn kaj tiam chio estos preta! La luontoj povas +veni! Ke ili nur venu! Certe ili vidos la grandan afishon: Tie chi oni +parolas Esperante. (Shi montras la afishon kaj remetas ghin en la +fenestron.) + +Berta. + +Sed estis granda laboro! De la kvina matene hodiau mi penas kaj laboras. + +Elza. + +Mi ja helpis al vi, kaj nun la chambroj estas en bona ordo kaj tre +komfortaj. + +Berta. + +Certe, la gastoj estos kontentaj! Ni donos al ili la tutan etaghon, kaj +ni loghos en la kvara, sub la tegmento. Sub la tegmento en tiu chi varmega +semajno de Augusto! + +Elza. + +Tio estis ja la deziro de miaj gepatroj ludoni la loghejon dum la +kongreso. Tial ni chiuj lernis ja Esperanton tiel fervore. Ankau vi, +Berta, efektive bone parolas. + +Berta (rigardas la florojn). + +Fraulino, aldonu tiun chi belan filikon al la rozoj! + +Elza. + +Filikon? Vi scias la nomon? Mi jhus volis serchi ghin en la vortaro. + +Berta. + +Ho, fraulino, mia kuzo la policano, donis al mi bukedon de rozoj kaj +filiko. + +Elza. + +Chu via kuzo, la policano ankau donis al vi mirtojn kaj violetojn? + +Berta. + +Certe, certe, fraulino! + +Elza. + +Vi estas felicha knabino! Ho ve, mi neniam revidos la charman sinjoron, +kiu al mi donacis violetojn en Parizo! + + +SCENO II. + +(Sinjorino Bergwald eniras el pordo 2.) + +Sinjorino Bergwald. + +Fine la dormochambroj estas pretaj. Nur la "Manolon" oni ne ankorau +sendis. (La sonorilo de pordo 3 eksonas.) Eble jen, vidu Berta. (Eniras +komisiisto.) + +Komisiisto. + +Mi alportas la objektojn achetitajn de Sinjoro Bergwald: manol, +skribmashinon, . . . . . . + +Sinjorino Bergwald. + +Bona Dio! Kion do mia edzo pensas? Li deziras ludoni chambrojn pro +profito, kaj li elspezis jam multe da mono. La tuta familio vizitis +Esperantajn kursojn dum tri monatoj. . . . + + +SCENO III. + +(Eniras Sinjoro Bergwald el pordo 3, alportante jhurnalojn.) + +Sinjoro Bergwald. + +Estas la chefafero, la jhurnaloj! Niaj gastoj deziros revidi siajn +gazetojn. (Chiuj elprenas unu au du el ili kaj elvokas.) + +Sinjoro Bergwald. + +Jen la Revuo. + +Sinjorino Bergwald. + +Jen Lingvo Internacia kaj Tra la Mondo. + +Elza. + +Ho jen, tute nova gazeto! + +Sinjoro Bergwald. + +Estas "La Bela Mondo". Charma titolo, chu ne? + +Berta. + +Kaj ghia enhavo! Estas belega! Mia kuzo, la policano, konas presiston, li +ricevis unu el la provaj ekzempleroj. + +Sinjorino Bergwald. + +Chu vi achetis tiujn chi jhurnalojn? + +Sinjoro Bergwald. + +Jes, mia kara. Donace mi ilin ne ricevis. + +Sinjorino Bergwald. + +Ghis nun estis nur elspezoj. Nun ni pripensu la enspezojn. Kiom do ni +ricevos por niaj chambroj? + +Sinjoro Bergwald. + +Mi pensas eble dudek Markojn po semajno. + +Berta. + +Permesu, sinjoro. Diru 10 spesmiloj, tio ne shajnas tiel multe. + +Sinjoro Bergwald. + +Kion vi scias pri spesmiloj? + +Berta. + +Mia kuzo, la policano, klarigis al mi la aferon. Li diris, ke dum la +kongreso vi donos al mi la salajron en spesmiloj -- 20 spesmiloj monate. + +Sinjoro Bergwald. + +Kie do estas la tarifo, alportu ghin Elza. + +(Elza alportas grandan kartonon.) + +Elza. + +Jen, pachjo. + +Sinjoro Bergwald (post serchado en la tarifo). + +Mia bona infano tio ne estas ebla. Mi ja ne ankorau havas la profiton. +Ni ja chiuj havos iom da gheno, sed post la kongreso ni chiuj loghos en +Weisser Hirsch, tiam aliaj laboros kaj ni havos la plezuron! + +Elza. + +Tio estas nenio! Mi denove dezirus iri Parizon! + +Berta (faras signon de monricevo). + +Kaj mi sinjoro? (Eksonas la sonorilo 3.) + +Sinjoro Bergwald. + +Ho, eble luontoj! Rapide, rapidege chion en ordon. Elza forprenu vian +florkorbon, kuru, kuru! + +(Elza kun la korbo eliras je pordo 1.) + + +SCENO IV. + +(Berta enkondukas sinjorinon Raten kaj sinjoron Viktor Dubois per pordo +3.) + +Berta. + +Venis gesinjoroj kiuj deziras loghejon. (Eliras el pordo 3.) + +Sinjoro Bergwald. + +Kie do estas la vortaro? (Ekprenas ghin.) + +Viktor. + +Kiajn chambrojn vi ludonos? + +Sinjoro Bergwald (en embaraso). + +Kion vi deziras? Momenton! Momenton! (Li malfermas la vortaron.) + +Viktor (pli laute). + +Kiajn chambrojn vi estas ludononta? + +Sinjoro Bergwald. + +Onta -- inta -- anta -- mi chion forgesis! + +Sinjorino Julieta Raten. + +Eble mi povas helpi. Chu vi ludonos tiun chi belan chambron? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, certe mi ludonos, nun mi komprenas, la du chambrojn dekstre, kune +kun tiu chi komuna salono, 20 Mark semajne. + +Sinjorino Bergwald. + +Dek spesmiloj. + +Sinjoro Bergwald. + +Jes, 10 spesmiloj, jen la tabelo. Estas tre simpla afero, chiam la duono. + +Viktor. + +Tio estos bona profito por ni, chiam la duono, bonege, mi kalkulos. +(Rigardas sur la tarifon.) + +Julieta. + +Mi prenas la du chambrojn, bonvolu alportigi mian kofron kaj sendi al mi +la servistinon. (Sidighas en seghon alshovitan de Viktor, babilas kun li.) + +Sinjorino Bergwald (al sia edzo). + +Estas iom malfacila afero por mi, esti luigantino, char mi estas el la +familio von Blücher. (Al sinjorino Raten, tre majeste.) Mi sendos mian +servistinon. (Eliras je pordo 3.) + +Sinjoro Bergwald. + +Kaj mi skribos la kontrakton. (Eliras pordo 3.) + + +SCENO V. + + Julieta. Viktor. + +Julieta. + +Kaj nun, sinjoro, mi denove esprimas al vi mian sinceran dankon pro la +peno, kiun al vi kauzis mia embaraso. + +Viktor. + +La plezuro servi tian charman sinjorinon estas sufiche da rekompenco. + +Julieta. + +Kia malfelicho ke sur la lasta stacio mia edzo kaj mi perdis unu la +alian. Mi en la kupeo, li ekstere kun la limonado -- kaj jen la vagonaro +forveturis! + +Viktor. + +La malfelicha edzo! Li kuris, kuris, kuregis, sed la vagonaro +forrapidegis. Li nun estos senkonsola! + +Julieta. + +Tiu kara bonulo! Li havas la plej bonan koron de l' mondo, sed nun certe +li estas kolera pro zorgo rilate al mi. Kion fari en tiu chi fremda urbo +sen vi? + +Viktor. + +Mi havas bonan ideon. Mi legis, ke la policanoj de Dresdeno lernis +Esperanton, ili vin helpos. Jen unu el ili! (De l' fenestro.) Ho, +sinjoro policano, mi petas. (Al Julieta.) Ankau en Parizo la policanoj +nun lernas Esperanton, bona, bonega afero! + +Policano. + +(Oni vidas momenton Berta malfermantan la pordon.) + +Chu vi bezonas mian helpon? + +Viktor. + +Jes, sinjoro. Tiu chi sinjorino perdis sian edzon dum la vojagho, li eble +alvenos per alia vagonaro, bonvolu konduki lin tien chi! + +Policano. + +Sinjorino priskribu al mi la sinjoron. + +Julieta. + +Li estas granda, havas longan barbon, grizan chapelon kun granda verda +stelo. + +Policano. + +Chapelon kun stelo? Bonege, mi lin trovos. (Klinighante eliras.) + +Julieta. + +Nun mi iom shanghos mian vestajhon, mia edzo ja certe baldau venos. + +Viktor. + +Kaj nun mi komencos serchi mian anghelon. Ho, sinjorino, en tiu chi urbo +loghas la plej charma fraulino de la mondo, sed mi ne scias kie, mi serchos +shin. Mi renkontis shin sur balo en Parizo, mi nur konas shian antaunomon +"Elza"! Mi faris tiun longan vojaghon por trovi shin. + +Julieta. + +Vi estas enamighinta? + +Viktor. + +Perfekte! Mi ne lacighos en la serchado! + +Julieta. + +Mi deziras bonan sukceson. Adiau. (Foriras ridetante.) + +Viktor. + +Agrabla sinjorineto, sed tute ne komparebla al mia "Elza"! + + +SCENO VI. + +Sinjoro Bergwald (pordo 3). + +Pardonu sinjoro, mi forgesis ion. Bonvolu pagi la duonon de la luprezo +antaue. + +Viktor. + +Kial vi tion diras al mi? + +Sinjoro Bergwald. + +Kial ne? Chu via edzino havas la monujon? + +Viktor. + +La sinjorino ne estas mia edzino. + +Sinjoro Bergwald. + +Kio do shi estas? + +Viktor. + +Estas mia, mia konatino. + +Sinjoro Bergwald (rigardas en la vortaron). + +Konatino? Kio tio estas? Mi esperas, ke chio estas en bona ordo. + +Elza (eniras tra pordo 1). + +Viktor kaj Elza rekonas unu la alian. + +Viktor. + +Chielo! + +Elza. + +Sinjoro Viktor. (Mallaute.) + +Sinjoro Bergwald. + +Kion vi deziras? + +Elza. + +Pachjo, mi nur forgesis mian tranchilon. + +Viktor. + +Mia anghelo, mia Elza! + +Sinjoro Bergwald. + +Ne perdu tempon, la aliaj chambroj ne estas preta. + +Elza. + +Jes pachjo, sed mi tuj revenos. + +Viktor. + +Mia kara sinjoro, chu vi havas alian chambron haveblan? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, la malgrandan chambron maldekstre. + +Viktor. + +Mi ghin luprenos, tuj luprenos. Jen dek spesmiloj, kara estonta bopatro! +(Donas monon al Sinjoro Bergwald kaj rapide eniras la pordon 4.) + + +SCENO VII. + +Sinjoro Bergwald (rigardas en la vortaron). + +Bopatro? Eble insulto? Ne estas en la vortaro. Sed jen la mono! Bona +ideo skribi sur afishon: Tie chi oni parolas Esperante. + +(Eniras Sinjorino Bergwald kun Berta, kiu brosas boton.) + + +SCENO VIII. + +Sinjorino Bergwald. + +Imagu nur, tiu chi Berta postulas duoblan salajron. + +Sinjoro Bergwald. + +Ne eble. + +Berta. + +Tamen eble. Mi havas duoblon da laboro. (Sonorilo eksonas el la chambro +de Julieta, pordo 2.) + +Sinjoro Bergwald. + +Kuru, kuru rapide, nia loghantino sonorigas. + +Berta. + +Nova sinjorino servota, tion mi ne povas. (Iras en la chambron de +Julieta.) + +Sinjoro Bergwald. + +Mi ludonis la malgrandan chambron al la juna sinjoro por 10 spesmiloj. +Bonege, chu ne? + +Sinjorino Bergwald. + +Mi havos novan silkveston? + +Sinjoro Bergwald. + +Ni vidos, vidos, eble! + +Berta (revenas kun la shuoj de Julieta). + +Nun mi devas purigi alian paron da shuoj! Chu vi donos al mi duoblan +salajron? + +Sinjoro Bergwald. + +Kial vi povas esti tiel malmodesta? + +Berta. + +Mi ne estas malmodesta. Mia kuzo, la policano diras, duobla laboro +meritas duoblan salajron. Chu vi volas ghin doni au ne? + +Sinjoro kaj Sinjorino Bergwald. + +Certe ne! + +Berta. + +Tiam, gesinjoroj, brosu mem la botojn de viaj luantoj, mi ghin ne faros. +Jen la antautuko kaj la broso, mi prenas mian liberecon! Adiau! +(Forkuras.) + + +SCENO IX. + +Sinjorino Bergwald. + +Kion fari nun? Idino de la familio von Blücher ne povas brosi shuojn! + +Sinjoro Bergwald. + +Sed ni ghin devas fari, ni ludonis la chambrojn kun servado. (La sonorilo +de Julieta audighas.) + +Sinjorino Bergwald (demandas che la pordo). + +Kion vi deziras? Kompreneble la sinjorino deziras la shuojn, helpon je la +vestigado poste teon kaj tiel plu! Estas neaudite! + +Sinjoro Bergwald. + +Se vi ne volas helpi la sinjorinon, mi ghin faros. + +Sinjorino Bergwald. + +Ne, ne, vi certe ne devas, mi ghin faros. Ho, miaj praavoj! Se vi scius, +ke idino de la familio von Blücher devas purigi shuojn! (Eniras la +chambron de Julieta.) + +(Sonorigado de la alia flanko.) + +Sinjoro Bergwald (frapas al la pordo de Viktor). + +Li ankau postulas la botojn. Tie ne estas helpo, mi devas, devas fari +ghin. (Prenas la antautukon.) Mi ne estas el la familio von Blücher, sed +tio estas tute kontraua al mia inklino. Tamen -- -- (la sonorilo de la +pordo 3 eksonas). Diablo, jen la sonorilo de la loghejo. Mi devas +malfermi. + + +SCENO X. + +(En tiu chi momento Viktor kaj Elza malfermas la du pordojn 1 kaj 4.) + +Elza. + +Se mi nur scius, chu sinjoro Viktor venis pro mi! + +Viktor. + +Servisto! Servanto! -- Ho chielo, la objekto de mia amo, ne estis fantomo! + +Elza. + +Vi sinjoro, vi loghas en nia domo? + +Viktor. + +Felicha hazardo kondukis min tien chi! + +Elza. + +Mi kredis, ke vi forgesis min! + +Viktor. + +Vin forgesi, neniam, neniam, ho fraulino Elza. + +Elza. + +Kial do vi venis Dresdenon? + +Viktor. + +Por trovi vin, mia adorata! + + +SCENO XI. + +(Revenas Bergwald, la du pordoj brue estas fermataj.) + +Bergwald. + +Diablo! Kia terura trablovo! (Eniras sinjoro Raten. Kolonia uniformo, +tre malghentile.) + +Raten. + +Kial vi forkuris sinjoro? Vi lasis min sur la shtuparo? + +Sinjoro Bergwald. (Brosante boton.) + +Pardonu, mi audis ion tie chi. + +Raten. + +Chu vi estas la shupurigisto de tiu chi gastejo? + +Sinjoro Bergwald. + +Shupurigisto? + +Raten. + +Servisto, lakeo, se vi tion preferas. + +Sinjoro Bergwald. + +Tute ne sinjoro, mi nur faras tion pro komplezemo je miaj loghantoj. +(Frapas al la pordo de Viktor.) Sinjoro, jen viaj botoj. (Viktor iom +malfermas kaj prenas ilin.) Ne sinjoro, mi estas la posedanto de tiu chi +domo. + +Raten. + +Vi do ludonas loghejojn? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, sed mi nun chiujn fordonis. + +Raten. + +Diablo! Kial vi ne forprenis la anoncon: loghejojn! tie chi oni parolas +Esperante? Chu vi opinias, ke mi nur eniris por vidi vian malinteresan +vizaghon? Cetere, kiuj estas viaj luantoj? + +Sinjoro Bergwald. + +Sinjorino kaj sinjoro. + +Raten. + +Kiel? Kia sinjorino kaj sinjoro? + +Sinjoro Bergwald. + +Pardonu, mi estas Dresdena domposedanto, mi ne bezonas respondi viajn +demandojn. Krom tio vi shajnas tre ekscitita! + +Raten. + +Ekscitita, ata, ota! Chielo, malbenite, ate, ote! Mi do devas esti +ekscitita. Mi alvenis per automobilo, char lokomotivo ne estis havebla! +Miaj okuloj estas plenaj de polvo. Donu al mi akvon! + +Sinjoro Bergwald. + +Akvon? + +Raten. + +Certe! Por ellavi la polvon el miaj okuloj. (Vidas la florojn.) Jen, tio +sufichos. (Eljhetas la florojn, lavas al si la okulojn.) + +Sinjoro Bergwald. + +Sinjoro! Vi difektas mian tapishon. + +Raten (sekigante la manojn per la kurteno). + +Tio ne difektos ghin. + +Sinjoro Bergwald. + +Miaj kurtenoj! Ho ve! Mi alportas mantukon. + +Raten. + +Ne necese! (Alshovas seghon.) Sidighu! + +Sinjoro Bergwald. + +Dankon! Mi ne estas laca! + +Raten (ordonema). + +Sidighu! + +Sinjoro Bergwald (mallaute). + +Chu mi alvoku policanon? + +Raten (ankau sidighas, multe pli afable). + +Chu vi estas fraulo au edzo? + +Sinjoro Bergwald. + +Edzo. + +Raten. + +Mi estas kontenta. Vi havos kompaton kun malfelicha edzo kiel mi. + +Sinjoro Bergwald. + +Dio mia! + +Raten. + +Mi vivis dudek jarojn en la kolonioj, fine la hotentotoj min tedis, mi +revenis Europon kaj edzighis kun juna bela hispanino . . . . kaj +nun . . . + +Sinjoro Bergwald. + +Kion li diros al mi? + +Raten. + +Ni estis tiel felichaj! Per Esperanto ni trovis unu la alian, Esperanto +estis la lingvo de nia amo. Mi deziris ghojigi mian edzinon per la vizito +de la kvara kongreso. Kaj nun, kiam en la lasta stacio mi alportis al shi +bulkojn, shi ankau petis limonadon. Mi iras alporti ghin ne rimarkante, ke +la dek minutoj pasis -- jen la vagonaro forveturas kun mia edzino kaj juna +bela danghera Franco. + +Sinjoro Bergwald. + +Danghera Franco? + +Raten. + +Jes, li estis kun ni en la sama kupeo! Ili ne parolis unu vorton kune, +dum la vojagho, sed nun mi vidas la ruzon, ili volis forkuri -- la limonado +nur estis preteksto. Sed mi ilin trovos! Mi ilin mortigos! Mi ilin +polverigos, mi ilin disrompos kiel -- (li ekkaptas la florvazon). + +Sinjoro Bergwald. + +Sinjoro! Estas Saksa porcelano! + +Raten (residighas). + +Sinjoro, al mi diris policano, ke tiaj personoj eniris tiun chi domon, +montru ilin al mi, montru al mi viajn loghantinojn. (Ekstaras kaj pushas +la seghon kontrau la planko.) + +Sinjoro Bergwald. + +Trankvilighu, sinjoro! Vi detruas la domon! + +Raten. + +Montru viajn loghantinojn! + +Sinjoro Bergwald (al si mem). + +Dio mia! Se la juna sinjorino estas la forkurinta edzino! Ni chiuj estus +perditaj! + +Raten (ekstarante kaj renversante sian seghon). + +Vi rifuzas montri al mi vian loghantinon? + + +SCENO XI. + +(Sinjorino Bergwald eniras, pordo 3.) + +Sinjoro Bergwald. + +Jen mia edzino, dank' al Dio, luma ideo! Sinjoro, mia loghantino. + +Raten. + +Kiel, tiu maljunulino? + +Sinjorino Bergwald. + +Maljunulino? Mi? + +Sinjoro Bergwald. + +Diru jes, au ni chiuj estas perditaj! + +Raten. + +Chu vi estas la loghantino de tiuj chi chambroj? + +Sinjoro Bergwald. + +Jes, diru jes! + +Sinjorino Bergwald. + +Je-e-e-e-es. + +Raten. + +Ekvidinte vin, sinjorino, miaj suspektoj koncerne tiu chi domo tute +malaperis. Mi serchos alie, kaj poste mi revenos en la Centralhotelon. +Trovonte ilin mi -- mi -- (kun bruo eliras). + + +SCENO XII. + +Sinjorino Bergwald. + +Ho, kiu estis tiu chi persono? + +Sinjoro Bergwald. + +Kiu li estas? Certe iu sovaghulo, regho de la kanibaloj au iu chefrabisto. +Sed ni ne devas perdi tempon (frapas al la pordo 2). Ho, sinjorino, havu +la bonecon, mi devas tuj paroli kun vi! + + +SCENO XIII. + +(Eniras Julieta.) + +Julieta. + +Kun mi sinjoro? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe sinjorino. Vi estas kulpa de granda embaraso, en kiun vi jhetis +honorindan viron kiel min per via terura edzo. + +Julieta. + +Mia edzo! + +(Elza aperas en la pordo 1 kaj auskultas.) + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, sinjorino. Via edzo, de kiu vi forkuris sub preteksto de bulko +kaj limonado. + +Julieta. + +Mia edzo estis tie chi? Ho, kial vi tion ne al mi diris? + +Sinjoro Bergwald. + +Char li volis mortigi vin kaj la junan francon, la partoprenanton de via +forkurado. + +Elza. + +Kion mi audas! La partoprenanto de shia forkuro! Terure! (Rapide +malaperas.) + +Julieta. + +Forkuro, sinjoro! Kiel vi tion riskas diri! Chielo, en kia terura +situacio mi min trovas! Mia edzo estas tiel jhaluza, li faros ion +malbonan en sia erara opinio! Mi chion al li klarigos, kie li estas? + +Sinjoro Bergwald. + +Li parolis pri la Centralhotelo, la plej proksima angulo. + +Julieta. + +Mi tien iros. Mi nur prenos mian chapelon. (Eniras shian chambron pordo +2.) + + +SCENO XIV. + +Sinjorino Bergwald. + +Ho, kial ni do elmetis la anoncon: Tie chi oni parolas Esperante. El tio +la tuta malfelicho rezultis! + +Sinjoro Bergwald. + +Trankvilighu mia kara, bonvolu nur pretigi kafon kaj teon por niaj +gastoj. + +Sinjorino Bergwald. + +Fantomoj de miaj praavoj! Ne vidu la malhonoron de via malfelicha idino! +(Eliras.) + + +SCENO XV. + +Julieta (revenas el sia chambro kun chapelo). + +La hotelo je la angulo, vi diris sinjoro? + +Sinjoro Bergwald. + +Jes sinjorino, mi ghin al vi montros. (Mallaute.) Estus mortigo se li shin +trovus tie chi! (Laute.) Mi montros, mi montros! -- + +(Bergwald kaj Julieta eliras el pordo 3.) + + +SCENO XVI. + +(Elza el pordo 1, iom poste Viktor el pordo 4.) + +Elza (falinte en apogseghon). + +Chu tio estas ebla! Sinjoro Viktor forkuris kun edzinighita virino! +(Eltiras naztukon.) Terure! + +Viktor. + +Fine ili chiuj foriris! Ho la objekto de mia adorado! Mia kara fraulino -- + +Elza. + +Forlasu min! Foriru de mi, via agado estas malhonesta, perfida. + +Viktor. + +Chielo! Kion do mi faris? + +Elza. + +Mi chion audis, sinjoro. Chu vi povas nei, ke vi alvenis tien chi kun +sinjorino, kun edzinighita sinjorino -- kun kiu vi forkuris? + +Viktor. + +Charma fraulino, mia vorto de honoro: mi shin vidis la unuan fojon hodiau +matene en la vagonaro. (Metas la manon al sia koro.) Je la honoro de +Franco, fraulino, mi amas nur unu sinjorinon en la vasta mondo kaj tiu +estas via charma persono. Mi tion jhuras je tiu chi maneto! + +(Genufleksas antau Elza. Eniras sinjoro Bergwald kun kafopledo.) + + +SCENO XVII. + +Sinjoro Bergwald. + +Hallo! Kio tio estas? + +Elza. + +Chielo, mia patro! + +Viktor. + +La estonta bopatro! + +Sinjoro Bergwald (starigas la pledon sur tablon). + +Klarigu al mi la aferon, sinjoro, kial mi vin trovas en la sintenado de +shuisto je la piedoj de mia filino? + +Viktor. + +Sinjoro, la senmorta Shekspir diras: "Mallongeco estas la animo de l' +sprito". Mi havas la honoron peti la manon de via infano por edzigho. + +Sinjoro Bergwald. + +Chu vi estas freneza? + +Viktor. + +Jes, certe. Mi amas shin kaj shi amas min. + +Sinjoro Bergwald. + +Kiel, post kvin minutoj? Tion mi chesigos! Mi postulas ke vi tuj forlasu +mian domon. + +Viktor. + +Tute ne, sinjoro, mi pagis por unu semajno kaj mi restos. Unue mi havos +mian kafon. (Sidighas apud la tablo.) + +Sinjoro Bergwald. + +Mi -- mi sufokighos pro kolero! Kaj chion kauzis la infera anonco: Tie chi +oni parolas Esperante! + + +SCENO XVIII. + +Raten (pordo 3, kolerege). + +Mi do estis prava! Policano diris al mi ke mia edzino loghas en tiu chi +domo. Mi estas bonkora, trankvila viro, ghis nun mi estis dolcha kiel +shafido, sed nun mia kolero eksplodos -- donu al mi mian edzinon! (Kaptas +Bergwald je la brusto.) + +Sinjoro Bergwald. + +Lasu min, vi krispas mian chemizeton! + +Raten. + +Vi ne volas? Mi mem shin trovos. (Eniras la chambron de Julieta, pordo 2.) + +Sinjoro Bergwald. + +Tio estas tro multe. Mi alvokos policanon! Kial do ili chiuj lernis +Esperanton, se ili nun ne al ni helpos! + +Viktor. + +Bonege, kunvoku la tutan policanaron. + +Raten. (Revenas.) + +Strange, mi rigardis en la shrankon, sub la liton, sed nenie ia sinjorino +Raten. Tamen mi vidis shiajn vestojn kaj chapelojn. (Lautege.) Sinjoro, +kie estas mia edzino? + +Sinjoro Bergwald. + +Shi -- shi -- shi eliris. + +Raten. + +Eliris? Shi do estis tie chi? + + +Sinjoro Bergwald. + +Nu jes, shi estis. Shi jhus iris al la Centralhotelo por trovi vin. + +Raten. + +Mensogulo! Vi denove trompas min. Jen alia chambro, mi supozas, ke shi sin +kashas tie. (Volas eniri la chambron de Viktor.) + +Viktor. + +(Levighas kaj ekstarighas inter Raten kaj pordo 4.) + +Diablo! Neniu eniru en mian propran chambron. + +Raten. + +Fulmo kaj tondro! La malbenita juna fripono. (Kriegante.) Kie estas mia +edzino? + +Viktor. + +Mi ne scias. + +Raten. + +Vi mensogas, vi pagis la kondukiston de la fervojo por ke li forveturu +sen mi. + +Viktor. + +Kia neebla ideo! + +Raten. + +Fripono! Donu al mi mian edzinon. + +Viktor. + +Gardu vin, sinjoro. (Alprenas atakan sintenadon.) + +Sinjoro Bergwald. + +Bona Dio! Se vi volas rompi al vi la kapojn, ne faru ghin super mia nova +tapisho. + +Raten. + +Sinjoro, vi donos al mi tujan kontentigon. Mi neniam vojaghas sen +pistoloj. (Elprenas paron el sia posho, donante unu el ili al Viktor.) + +Viktor. + +Sinjoro, vi estas efektiva bifsteko. + +Raten. + +Sinjoro, post du minutoj vi estos mortigita hundo! + + +SCENO XIX. + +Sinjorino Bergwald poste Julieta. Pordo 3. + +Sinjorino Bergwald. + +Sinjoroj, kion vi faras, kio tio estas? + +Raten. + +(Rigardas el la fenestro.) + +Jen mia edzino kun policano! Ili venas tien chi, kia stranga afero! Mi +min kashos post la kurtenoj kaj nun auskultu: kiu el vi perfidos mian +cheeston tiu ricevos kuglon en la cerbon. + +Sinjoro Bergwald. + +Ho, kial mi skribis: Tie chi oni parolas Esperante! + +Julieta. (Parolante malantauen.) + +Mi dankas vin, sinjoro policano! Sed kion vi havas, kial vi havas tiajn +ektimigitajn mienojn? Chu io okazis dum mia foriro? Chu mia edzo estis tie +chi? Chu iu el vi lin vidis? + +Sinjoro Bergwald. + +Ne! + +Sinjorino Bergwald. + +Ne! + +Viktor. + +Ne! + +Julieta. + +Des pli bone (al Viktor) char se li vin trovus sinjoro, mi ne scias kio +okazus. + +Raten. + +Fulmo kaj tondro, shi timas por tiu bubo. + +Julieta. + +Mia kara edzo estas tiel jhaluza! (Al sinjorino Bergwald.) Se li nur +estis vidinta la afablan manpremon de via edzo kiam mi eniris la +pordon -- + +Sinjoro Bergwald (Tremante.) + +Tute ne, tute ne, mi ne premis al vi la manon. Mi jam sentas la kuglon +inter miaj shultroj! + +Julieta. (Iom mirigita al Viktor.) + +Mi estas certe, ke vi rimarkis la kolerajn rigardojn de mia edzo en la +kupeo, kiam vi hazarde rigardis min. (Viktor forte balancas la kapon.) +Mi efektive kredas, ke li estis jhaluza je vi! Je vi, kiu mortas pro amo +al juna fraulino, kun kiu vi konatighis en Parizo, sur balo. + +Raten. + +Balo? Parizo? (Strechas la kapon el la kurtenoj.) + +Julieta. + +Kaj kiun vi tiel fervore amas, ke vi traveturis tian longan vojon por +retrovi shin. + +Raten. + +Kion shi diras? (Rapidegas antauen, subenshirante la kurtenojn.) Chu tio +estas efektive vera, ke vi amas ian alian? + +Julieta. + +Mia edzo! + +Gesinjoroj Bergwald. + +La kurtenoj! + +Viktor. + +Kion vi volas diri, sinjoro? + +Sinjoro Bergwald. + +Certe, certe, mi ghin scias. La juna fraulino estas mia filino. + +Raten. + +Via filino? Vi neniam diris, ke vi havas filinon! Montru shin, montru al +ni vian filinon! (Elza eniras dum la lastaj vortoj.) + +Sinjoro Bergwald. + +Jen venas mia filino. + +Raten. + +Ah, charma fraulino. Tute malsimila al la gepatroj. Junulino, chu tiu chi +bela fremdulo enamighis je vi? + +Elza. + +(Ruzete rigardante Viktoron.) + +Almenau li tion diras. + +Viktor. + +Kaj li estas sincera! (Al la gepatroj.) Miaj karegaj gesinjoroj, mi +petas, donu al mi la manon de via charma infano, mia patro estas tre +richa: Dubois kaj kompanio, strato San Lazaro en Parizo. + +Raten. + +Dubois kaj kompanio, strato de Lazaro, bone, mi konas la firmon, +ekzistas dua en Afriko. Kia azeno mi estis! (Subite.) Prenu shin, junulo, +shi estas la via! Estu benitaj miaj infanoj! + +Sinjoro Bergwald. + +Pardonu, mi estas la patro. Mi priparolos la aferon kun mia edzino, kaj +se chio estas en bona ordo, mi ne scias, kial ni ne akceptu lin kiel +bofilon? Nova vorto kiun mi lernis! + +Viktor. (Kisas la manon de Elza.) + +Kia felichego! + + +SCENO XX. + +(Berta kaj policano eniras. Berta embarasate klinighas.) + +Sinjorino Bergwald. + +Nu Berta, chu vi revenas? Chu vi nun pensas alie? + +Berta. + +Jes, sinjorino, mia kuzo la policano diras, ke por Esperanto oni devas +ion oferi, Esperanto estas ideala afero! + +Raten. + +Sinjoro policano, vi estas prava! Per esperanto kaj via helpo mi +retrovis mian edzinon! + +Viktor. + +Per Esperanto mi vin trovis! + +Elza. + +Vivu Esperanto! + +Policano. + +Permesu, ankau mi per Esperanto trovis fianchinon! + +Sinjoro Bergwald. + +Kaj mi akiris bofilon! Chu ne estis bone meti en la fenestron: + +Tie chi oni parolas Esperante? + + +(Kurteno.) + + + + +La Renkonto + +Komedieto originale verkita + +de Marie Hankel. + + +PERSONOJ: + + Ruso + Anglino + Francino + Italo + Germano + Kelnero + + +SCENO: + + Restoracio. (Kelnero kun telertuko, aranghas objektojn.) + +Vojaghanto (eniras). + +(Ruso, Polo au alia fremdulo diras en sia nacia lingvo.) + +Shajnas esti la ghusta loko! (Diras la nomon de la tiea restoracio.) Mi +skribis al la firmo Cook pri mia vojagho al Norvegujo. Cook al mi +respondis, ke mi trovos tie chi kunvojaghontojn je tiu chi horo. Nun mi +atendos. (Al kelnero, montrante la karton de la trinkajhoj.) Vinon! +(Eltiras el sia posho rusan au polan gazeton, legas.) + +Anglino (eniras). + +O, I think I am right here. (Nomas la restoracion.) O yes, all right. I +wrote to Cook about a voyage to Denmark, Sweden and Norway. The office +sent me a letter -- o yes, all right! Here I am to find my fellow +travellors. There a gentleman is sitting, perhaps he is one of the +company. I'll ask him. (Rimarkante la kelneron.) Some tea, please. +Courage now, courage! Sir, o please, I want to ask you, if you are one +of the travellors, who are to meet here today? + +Ruso (ruse). + +Mi tre bedauras, mi ne komprenas. + +Anglino. + +Seems to me, the gentleman does not understand english? How is it +possible? That is a great pity, I hoped so to find good company. I am so +sorry. What countryman are you? + +Ruso (ruse). + +Mi bedauras, mi ne komprenas ian anglan vorton. (Germane, iom +shancelighe.) Verstehen Sie vielleicht Deutsch? + +Anglino. + +What did you say? I did not understand you. O it is horrid! I so hoped +to enjoy my journey, now I lose all hope for any pleasure! (La kelnero +aportas teon.) I thank you! But o, no, no! Please hot, hot, hot! + +Kelnero. + +Yes! (Post minuto alportas varmegan lakton.) + +Francino (eniras). + +C'est juste ici, je pense! (Nomas la restoracion.) C'est ça, c'est +juste! J'ecrivais à l'office de Cook à cause d'un voyage à Danemark, la +Suede et la Norvège. Je veux voir le monde un peu, je dezire faire des +connaissances agréables. C'est pour ça, que j'écrivais a Cook. Il +m'écrit que je trouverai ici dans le restaurant (nomo) à cette heure +bonne société, des compagnons agréables. (Al la kelnero.) Du chocolat, +s'il vous plait. Voilà un monsieur, voici une jeune dame! Ah madame, +ai-je l'honneur de voir une des dames partoprenantes au voyage à +Danemark? + +Anglino. + +O I am very sorry, I don't understand you. I can not make out what you +mean. It is a great misfortune, that we are speaking different +languages. (Kelnero alportas chokoladon. Chiuj sidighas apud apartaj tabloj +kun malgajaj mienoj.) + +Italo (eniras). + +Ecco mi arrivato! Devo trovar qui i miei compagni di viaggio, come dice +la lettera di Cook. -- Va bene, vi sono qualque signore e signori. +(Alparolas la tri gesinjorojn unu post la alia, chiu el ili skuas la +kapon.) Scusi, mi chiamo . . . . ., sono venuti qui per trovar i +compagni di viaggio? -- Non capiscono l'italiano? -- Nea anche Lei? -- +Peccato! -- (Al kelnero, kiu neas.) Parli italiano? -- Ma che cosa si +deve fare? Dami un bicchiere di limonada! (Sidighas malesperante.) + +Germano (eniras, esperante). + +Chefkelnero! Glason da biero! (La gastoj chiuj ekstarighas.) + +Ruso. + +Kion mi audas! Esperanto! + +Anglino. + +Kia surprizo! Nia kara lingvo! + +Francino. + +O sinjoro, vi parolas Esperante? + +Italo. + +Fine, fine! Kia felicho! + +Ruso. + +Nun ni povas paroli pri nia afero! + +Anglino. + +Chu vi estas kunvojaghonto? + +Francino. + +Vi estas nia bona anghelo! + +Italo. (Al kelnero alportante la bieron.) + +Kaj vi estas nia angheleto, nun ni ne estos plu mutaj shafoj, ni estos +felichaj homoj. (Al la germano.) Sinjoro, ni dankas vin, ghis nun ni ne +povis kompreni unu la alian. + +Germano. + +Mi tre ghojas, ke mi elparolis la sorchan vorton. Nun ni ja povas sidighi +kune. Sed, karaj amikoj kaj samideanoj, permesu al mi demandon. Kial vi +ne tuj provis nian lingvon? + +Ruso. + +Neniu min ghis nun komprenis. + +Anglino. + +Kiam mi parolis esperante, oni alportis al mi fromaghon. + +Francino. + +Al mi oni alportis mineralakvon. + +Italo. + +Kaj mi, gesinjoroj, estis en granda danghero! Mi parolis esperante, la +homoj miris, paroletis mallaute, faris signon tiel (tushas la frunton) +ili kredis, ke mi estis freneza! Ili volis meti min en sanigejon, en +frenezulejon. Tiam mi jhuris ne plu diri unu esperantan vorton, mi jhuris +silenti pri Esperanto! + +Ruso. + +Mi faris la saman. + +Anglino. + +Ankau mi jhuris. + +Francino. + +Mi same. + +Germano. + +Bone, bone, bonege! Kia malsagha jhuro! Kaj tamen tre kompreneble. Kiom da +malbono ni chiam devis audi pri nia lingvo! Ghi estas utopio, sensencajho, +miksajho, neebleco, morte naskita infano! Nu, feliche la infano vivas kaj +ridas, ghis nun ghi nur ludis, baldau ghi estos matura homo, kiu laboros +kaj plenumos gravajn taskojn. Sed karaj amikoj, permesu alian demandon. +Vi diras, ke vi ne komprenis unu la alian, vi shajnas al mi kleraj, +instruitaj personoj, vi vojaghas en Germanujo, kial do mi petas, vi ne +lernis la germanan lingvon? + +Ruso. + +Por diri la veron, mi ja komprenas kaj parolas la germanan lingvon +sufiche bone. Sed oni min plej ofte ne komprenas, tial mi parolas germane +nevolonte. + +Germano. + +Nu bone! (Al la anglino.) Sed vi sinjorino? Via nacio estas parenca al +la nia, vi estas niaj kuzoj, niaj karaj gekuzoj, vi do amas nian +germanan lingvon? + +Anglino. + +Ho, sinjoro, mi ne scias. Ho jes, mi ghin ne malamas, sed mi tute ne +havis la eblecon lerni ghin. En mia urbeto ne ekzistis germana +instruisto; Esperanton mi lernis el "The whole of Esperanto" de Chefech, +sen instruisto. + +Germano. + +Mi tion komprenas. (Al la Francino.) Sed vi sinjorino, kial vi ne lernis +germanan? + +Francino. + +O, sinjoro, pardonu, mi ne volas ofendi vin, sed germana lingvo -- + +Germano. + +Nu, parolu nur, mi petas. + +Francino. + +La germana lingvo estas terure malfacila. Mi provis lerni ghin. Sed nek +mi nek mia bona instruistino povis elparoli la dikajn vortojn. Kontraue +Esperanto, kiel bele ghi sonas. Sed germanan, pardonu mi ne povis lerni +tiun teruran lingvon! + +Germano. + +Ho ve, kion mi devas audi! (Al la Italo.) Sed vi sinjoro, kian motivon +vi havis por ne lerni la germanan, anglan au francan lingvon? + +Italo. + +Mi ilin lernis, mi lernis kvin lingvojn en mia lernejo. + +Germano. + +Des pli bone! Vi do havis la eblecon de interparolado kun tiuj chi +sinjorinoj? + +Italo. + +Tute ne sinjoro, mi lernis la lingvojn, sed mi ilin ne scias paroli. Mi +forgesis la malmulton kiun mi lernis, mi ne povas diri unu solan frazon +en ia lingvo krom mia patra lingvo. + +Germano. + +Chiam la sama: oni lernas kaj lernas, kaj poste oni ne povas paroli! Tute +alia afero en nia neutrala lingvo. Ni povas paroli, babili, lau korghojo, +vi certe nun havos tre plezuran vojaghon. + +Ruso. + +Mi esperas trovi belajn vidindajhojn por fotografio, (al la Anglino) vi +ankau estas fotografistino, chu ni laboros kune? + +Anglino. + +Certe, certe! Mi vin helpos. Ni suprenrampos la montojn, tramigradas la +valojn, kaj vespere ni rivelos niajn bildojn. + +Francino (al la Italo). + +Chu vi estas artisto, sinjoro? Vi havas kajerujon kaj kolorigilojn, mi +ankau desegnas, mi deziras lerni pentri, mi tre deziras perfektigi min. + +Italo. + +O sinjorino. Mi estas felicha instrui vin! Jes, certe, mi estas +pentristo. Mi sopiras je nordaj pejzaghoj, la shtonegoj, la fjordoj estos +miaj modeloj. + +Francino. + +Ni desegnos kaj pentros kune! + +Germano. + +Mi antaudiras al vi multegan plezuron. Sed ne forgesu min, mi petas, +sendu al mi poshtkartojn. + +Chiuj. + +Jes, certe, nia bonfaranto! + +Germano. + +Via vera bonfaranto estas la Esperanto, estas D-ro Zamenhof. + +Vivu Esperanto, vivu Zamenhof! + +(Kurteno.) + + + + +Notoj de la tekstpreparinto: + +Sube estas listo de preseraroj, kiun mi shanghis: + + Originale Korekte + viro extremement sagha viro extrêmement sagha + montras exercises et grand montras exercices et grand + heredanto kaj chiuokazo heredanto kaj chiuokaze + havas la ghojon havas la ghojon + devas resigni la heredajhon devas rezigni la heredajhon + bruon kaj violinon bruon kaj violonon + ludante violinon ludante violonon + muziko je polonesa pasho muziko je poloneza pasho + O jes, all right O yes, all right + vojage to Denmark voyage to Denmark + good kompany good company + I loose all hope I lose all hope + cause d'un vojage cause d'un voyage + Du chokolat Du chocolat + partoprenantes au vojage partoprenantes au voyage + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by +August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ *** + +***** This file should be named 35743-8.txt or 35743-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/5/7/4/35743/ + +Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and +the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned +images of public domain material from the Google Print +project.) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |