diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:48:18 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:48:18 -0700 |
| commit | 7d13f5bd949d686403d7940d1c03bed1aa6e6f0e (patch) | |
| tree | 0b4834181bb24365ee5cc01f3fa10a96a88391c7 | |
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 29834-0.txt | 5803 | ||||
| -rw-r--r-- | 29834-0.zip | bin | 0 -> 165431 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29834-8.txt | 5801 | ||||
| -rw-r--r-- | 29834-8.zip | bin | 0 -> 136486 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
7 files changed, 11620 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/29834-0.txt b/29834-0.txt new file mode 100644 index 0000000..da93975 --- /dev/null +++ b/29834-0.txt @@ -0,0 +1,5803 @@ +The Project Gutenberg EBook of Peloponnesian war, by Thucydides + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Peloponnesian war + Volume 2 (of 4) + +Author: Thucydides + +Translator: Ioannis Zervos + +Release Date: August 28, 2009 [EBook #29834] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PELOPONNESIAN WAR *** + + + + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + + + + +Note: The tonic system has been changed from polytonic to monοtonic. +The spelling of the book has not been changed otherwise. Footnotes +have been converted to endnotes. + +Σημείωση: Ο τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό. +Κατά τα άλλα έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. Οι +υποσημειώσεις έχουν μεταφερθεί στο τέλος του βιβλίου. + + + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + + + +ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ + + + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ + +ΙΟΑΝ. ΖΕΡΒΟΥ + + + + +ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ + + + + +ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ + + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + +ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ + +ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ + +I Ω Α Ν. Ζ Ε Ρ Β Ο Υ + + + +ΒΙΒΛΙΟΝ Γ'. + + + +1. Κατά δε το επακολουθήσαν θέρος (1) οι Πελοποννήσιοι και οι +σύμμαχοι την εποχήν της ωριμάσεως του σίτου εξεστράτευσαν κατά της +Αττικής· ήτο δε ηγεμών αυτών ο βασιλεύς των Λακεδαιμονίων Αρχίδαμος +ο Ζευξιδάμου. Και στρατοπεδεύσαντες ελεηλάτουν την χώραν. Οι δε +Αθηναίοι ιππείς επετίθεντο κατά το σύνηθες παντού όπου παρουσιάζετο +ευκαιρία, και ημπόδιζαν τα ελαφρά στρατεύματα να απομακρύνωνται του +στρατοπέδου και καταστρέφουν τα περίχωρα της πόλεως. Διαμείναντες δε +οι Πελοποννήσιοι όσον καιρόν είχον τρόφιμα ανεχώρησαν και διελύθησαν +κατά πόλεις. + +2. Ευθύς δε μετά την εισβολήν των Πελοποννησίων απεστάτησεν από τους +Αθηναίους η Λέσβος εκτός της Μηθύμνης· τούτο είχον αποφασίσει μεν οι +Λεσβίοι και προ του πολέμου, αλλά, επειδή οι Λακεδαιμόνιοι δεν το +παρεδέχθησαν, ηναγκάσθησαν να το εκτελέσουν ταχύτερον του απ' αρχής +ορισθέντος χρόνου. Το σχέδιον αυτών ήτο κυρίως να προσχώσουν τους +λιμένας, να εγείρουν τείχη, να κατασκευάσουν πλοία, και τέλος να +προμηθευθούν εκ του Ευξείνου πόντου όσα εχρειάζοντο, ήτοι τοξότας, +τρόφιμα και όσα είχον παραγγείλει. Αλλ' οι Τενέδιοι, οι οποίοι ήσαν +εχθροί των, οι Μηθυμναίοι καί τινες πολίται Μυτιληναίοι οπαδοί και +δι' όρκων φιλοξενίας συνδεόμενοι μετά των Αθηναίων εμήνυσαν εις τας +Αθήνας ότι εξηναγκάζοντο οι κάτοικοι της Λέσβου να συναθροίζωνται +εις την Μυτιλήνην και ότι με βίαν διωργανούτο η αποστασία εκ +συμφώνου μετά των Λακεδαιμονίων και των Βοιωτών, οι οποίοι ήσαν εκ +της αυτής φυλής με τους Λεσβίους· ότι τέλος, εάν δεν επρολαμβάνετο +το πράγμα αμέσως, η Λέσβος ήθελεν αποσπασθή οριστικώς από των +Αθηνών. + +3. Οι δε Αθηναίοι, επειδή είχαν πάθει πολλά από την νόσον και τον +προ μικρού αρξάμενον και ήδη εις ακμήν ευρισκόμενον πόλεμον, +ενόμισαν ότι μέγα θα ήτο το έργον, εάν μαζί με τάλλα επεχείρουν τον +πόλεμον και κατά της Λέσβου, η οποία είχε ναυτικόν και δύναμιν +ακεραίαν, και δεν επίστευσαν κατ' αρχάς εις την κατηγορίαν εκείνην, +διά μόνον τον λόγον ότι επεθυμούσαν να ήτο ψευδής· εν τούτοις, αφού +έπεμψαν πρέσβεις εις τους Μυτιληναίους και δεν ηδυνήθησαν να τους +πείσουν να παύσουν την συνάθροισιν και τας πολεμικάς παρασκευάς, +ήρχισαν να φοβώνται και ηθέλησαν να τους προλάβουν. Στέλλουν δε +αιφνιδίως τεσσαράκοντα πλοία, τα οποία ήσαν παρεσκευασμένα να +πλεύσουν κατά της Πελοποννήσου· Κλεϊππίδης δε ο Δεινίου ήτο +στρατηγός μετά δύο άλλων. Είχον αναγγείλει εις τους Αθηναίους ότι +ετελείτο έξω της πόλεως η εορτή του Μαλόεντος Απόλλωνος, εις την +οποίαν προστρέχουν πανδημεί οι Μυτιληναίοι, και ότι υπήρχεν ελπίς να +τους προκαταλάβουν επιπίπτοντες εξαίφνης. Και, εάν μεν επετύγχανεν η +απόπειρα αύτη, καλώς· άλλως θα διέτατταν τους Μυτιληναίους να +παραδώσουν τα πλοία των και να κρημνίσουν τα τείχη, εάν δε δεν +υπήκουαν, θα τους επολέμουν. Και τα μεν πλοία των Αθηναίων +ανεχώρησαν· τας δε δέκα τριήρεις των Μυτιληναίων, αι οποίαι έτυχαν +τότε κατά τας συνθήκας της συμμαχίας πλησίον αυτών, κατέσχον οι +Αθηναίοι και εφυλάκισαν τα πληρώματα αυτών. Ευτυχώς όμως διά τους +Μυτιληναίους ανήρ τις εκ των Αθηνών διαβάς την Εύβοιαν και ελθών +πεζός εις Γεραιστόν επέτυχεν εκεί φορτηγόν πλοίον εκπλέον, και, +επειδή έπνεεν ούριος άνεμος, έφθασε μετά τρεις ημέρας εξ Αθηνών εις +Μυτιλήνην και ανήγγειλε την επικειμένην εκστρατείαν. Οι δε +Μυτιληναίοι ουδέ εις τον Μαλόεντα εξήλθον και αμυντικάς προφυλάξεις +έλαβον, φράξαντες τα τείχη και τους λιμένας, των οποίων δεν είχε +συμπληρωθή η κατασκευή. + +4. Και οι Αθηναίοι καταπλεύσαντες μετ' ολίγον είδον τα γενόμενα. Οι +δε στρατηγοί ανεκοίνωσαν μεν εις τους Μυτιληναίους τας διαταγάς, τας +οποίας έφεραν, επειδή δε δεν υπήκουαν οι Μυτιληναίοι, ήρχισαν τας +εχθροπραξίας. Οι Μυτιληναίοι απαράσκευοι όντες και αναγκασθέντες να +πολεμήσουν εξήλθον μετά των πλοίων των ολίγον έξω του λιμένος, ωσάν +θέλοντες να ναυμαχήσουν· αλλά καταδιωχθέντες υπό των Αττικών πλοίων +επρότειναν λόγους συμβιβαστικούς προς τους στρατηγούς, με τον σκοπόν +να απομακρύνουν τα πλοία προς το παρόν, ει δυνατόν, κάμνοντες +επιεικείς συμφωνίας. Οι δε στρατηγοί των Αθηναίων απεδέχθησαν, +φοβούμενοι και αυτοί μήπως δεν είναι ικανοί να πολεμήσουν εναντίον +όλης της Λέσβου. Και, αφού εσυμφωνήθη ανακωχή, στέλλουν οι +Μυτιληναίοι εις τας Αθήνας ένα εκ των μηνυτών, ο οποίος είχεν ήδη +μετανοήσει, και άλλους πρέσβεις διά να επιτύχουν την ανάκλησιν του +στόλου υποσχόμενοι ότι δεν ήθελον αποστατήσει. Συγχρόνως όμως +αποστέλλουν και εις την Λακεδαίμονα πρέσβεις επί ενός πολεμικού +πλοίου διαφυγόντες την προσοχήν του ναυτικού των Αθηναίων, το οποίον +ήτο ηγκυροβολημένον εις την προς βορράν της πόλεως Μαλέαν άκραν, +διότι δεν επίστευαν ότι ήθελον επιτύχει παρά τοις Αθηναίοις. Και οι +μεν πρέσβεις ταλαιπωρηθέντες εις το πέλαγος έφθασαν εις την +Λακεδαίμονα και διεπραγματεύοντο εκεί, όπως σταλή βοήθεια (εις +Μυτιλήνην). + +5. Επειδή δε οι εξ Αθηνών πρέσβεις επανήλθον άπρακτοι, οι +Μυτιληναίοι και η λοιπή Λέσβος πλην της Μηθύμνης απεφάσισαν να +πολεμήσουν· οι Μηθυμναίοι μετά των Ιμβρίων και των Λημνίων και τινων +άλλων ολίγων συμμάχων ήλθον εις βοήθειαν των Αθηναίων. Οι +Μυτιληναίοι έκαμαν γενικήν έξοδον εναντίον του στρατοπέδου των +Αθηναίων και εγένετο μάχη· και μολονότι εις αυτήν οι Μυτιληναίοι δεν +ενικήθησαν, όμως ούτε να κατασκηνώσουν εις τους αγρούς ετόλμησαν +ούτε να εμπιστευθούν εις τας δυνάμεις των, αλλ' ανεχώρησαν εις τα +τείχη των, όπου έμεναν ησυχάζοντες και μη θέλοντες να κινδυνεύσουν +ειμή με άλλας προπαρασκευάς, και εάν ήρχετο προς αυτούς βοήθεια εκ +Πελοποννήσου. Τωόντι ο Λάκων Μελέας φθάνει, και ο Θηβαίος +Ερμαιώνδας, οι οποίοι απεστάλησαν μεν προ της αποστασίας, αλλά μη +δυνηθέντες να προλάβουν τους Αθηναίους κρυφίως μετά την μάχην +ύστερον εισήλθον εις τον λιμένα διά πολεμικού πλοίου και +συνεβούλευσαν να πέμψουν εις την Λακεδαίμονα και άλλους πρεσβευτάς +μαζί με αυτούς επί άλλου πολεμικού πλοίου· τούτο δε και εγένετο. + +6. Οι δε Αθηναίοι ενθαρρυνθέντες από την ησυχίαν των Μυτιληναίων και +συμμάχους προσεκάλουν, οι οποίοι προθύμως προσήρχοντο βλέποντες ότι +οι Λεσβίοι δεν ήσαν ισχυροί, και προσορμισθέντες εις το νότιον μέρος +της πόλεως ωχύρωσαν δύο στρατόπεδα από τα δύο μέρη της πόλεως και +απέκλεισαν και τους δύο λιμένας. Και την μεν χρήσιν της θαλάσσης +απηγόρευσαν εις τους Μυτιληναίους, ούτοι όμως και οι άλλοι Λεσβίοι, +οι οποίοι είχον ήδη ελθή προς βοήθειάν των, ήσαν κύριοι της +επιλοίπου χώρας· οι Αθηναίοι δεν κατείχον πολύ διάστημα γύρω των +στρατοπέδων, και η Μαλέα εχρησίμευε μάλλον εις αυτούς ως τόπος +αγκυροβολήσεως των πλοίων και αγοράς. Τοιαύτα υπήρξαν τα πρώτα έργα +της πολιορκίας της Μυτιλήνης. + +7. Κατά την αυτήν εποχήν, διαρκούντος του θέρους τούτου, οι Αθηναίοι +εξαπέστειλαν και κατά της Πελοποννήσου τριάκοντα πλοία, υπό τον +στρατηγόν Ασώπιον τον Φορμίωνος συνεπεία αιτήσεως των Ακαρνάνων να +τοις σταλή ως στρατηγός υιός τις ή συγγενής του Φορμίωνος. Τα πλοία +εκείνα παραπλέοντα κατέστρεψαν τα παραθαλάσσια μέρη της Λακωνικής. +Έπειτα ο Ασώπιος τα μεν πλειότερα των πλοίων αποστέλλει πάλιν εις +Αθήνας, αυτός δε έχων δώδεκα φθάνει εις Ναύπακτον, και ύστερον +σηκώσας εις τα όπλα όλους τους Ακαρνάνας στρατεύει κατά των +Οινιαδών. Και αυτός μεν μετά των πλοίων αναπλέει τον Αχελώον, ο δε +κατά γην στρατός ελεηλάτει την χώραν. Επειδή όμως η πόλις δεν +παρεδίδετο, τον μεν πεζόν στρατόν διέλυσεν, αυτός δε πλεύσας εις την +Λευκάδα απεβιβάσθη εις την Νήρικον· αλλά κατά την αναχώρησίν του +αυτός και μέρος του στρατού φονεύονται από τους τρέξαντας εις +βοήθειαν και από μερικούς ευρισκομένους εκεί διά την φρούρησιν. +Ύστερον δε οι Αθηναίοι απέπλευσαν παραλαβόντες μαζί τους και τους +νεκρούς διά συνθήκης. + +8. Οι δε πρέσβεις των Μυτιληναίων οι διά του πρώτου πλοίου σταλέντες +μετέβησαν εις την Ολυμπίαν, όπως παρήγγειλαν εις αυτούς οι +Λακεδαιμόνιοι, ίνα και οι λοιποί σύμμαχοι συσκεφθούν, αφού τους +ακούσουν. Ήτο δε η Ολυμπιάς κατά την οποίαν ενίκα το δεύτερον ο εκ +Ρόδου Δωριεύς. (2) Και, επειδή μετά την εορτήν συνηθροίσθησαν εις +συμβούλιον, οι πρέσβεις ωμίλησαν ως εξής. + +9. « Ω άνδρες Λακεδαιμόνιοι και σεις οι σύμμαχοι, γνωρίζομεν την +επικρατούσαν εις τους Έλληνας συνήθειαν λαός όστις αποστατεί εν +καιρώ πολέμου και εγκαταλείπει τους πρώην συμμάχους του, καθίσταται +μεν ευάρεστος εις τους υποδεχομένους αυτόν καθ' όσον ούτοι +ωφελούνται, αλλά συγχρόνως περιφρονείται υπ' αυτών, διότι τον +νομίζουν προδότην των προτέρων του φίλων. Η κρίσις αύτη δεν θα ήτο +άδικος, εάν μεταξύ των αποστατούντων και εκείνων από τους οποίους +ούτοι αποχωρίζονται υπήρχεν ομοιότης αισθημάτων και αγάπης, ισότης +μέσων και δυνάμεως, και εάν δεν υπήρχε καμμία λογική αιτία προς +αποστασίαν· αλλά μεταξύ ημών και των Αθηναίων τίποτε τοιούτον δεν +υπάρχει. Δεν είναι λοιπόν παράδοξον αν, τιμώμενοι υπ' αυτών εν καιρώ +ειρήνης ζητούμεν να τους εγκαταλείψωμεν εν καιρώ κινδύνων. + +10. » Και πρώτον μεν θέλομεν εξετάσει το ζήτημα υπό την έποψιν της +δικαιοσύνης και της χρηστότητος, ζητούντες προ πάντων την συμμαχίαν +σας. Ηξεύρομεν ότι ούτε διαρκής φιλία υπάρχει μεταξύ των ιδιωτών +ούτε συμμαχία ειλικρινής μεταξύ των πόλεων χωρίς την αμοιβαίαν +τιμιότητα και χωρίς την ομοιότητα χαρακτήρων διότι εις την διαφοράν +των αισθημάτων στηρίζονται αι διαφοραί των πράξεων. Μεταξύ ημών και +των Αθηναίων εγένετο κατά πρώτον η συμμαχία, ότε σεις απεχωρήσατε εκ +του Μηδικού πολέμου και οι Αθηναίοι έμειναν ίνα διεξαγάγουν αυτόν +μέχρι τέλους. Εγίναμεν δε σύμμαχοι, ουχί διά να υποδουλώσωμεν τους +Έλληνας εις τους Αθηναίους, αλλά διά να ελευθερώσωμεν τους Έλληνας +από του Μήδου. Και ενόσω μεν οι Αθηναίοι ήσαν αρχηγοί με ισοτιμίαν +τους ακολουθούσαμεν προθύμως· αλλ' ότε είδαμεν αυτούς να χαλαρώνουν +το κατά του Μήδου μίσος και να καταγίνωνται με ζήλον διά την +υποδούλωσιν των συμμάχων προς ωφέλειάν των, δεν ηδυνήθημεν να μη +καταληφθώμεν υπό φόβων. Ένεκα της πολυψηφίας μη δυνάμενοι οι +σύμμαχοι να συνέλθουν εις έν ίνα αντισταθούν υπεδουλώθησαν πλην ημών +και των Χίων· ημείς δε όντες δήθεν αυτόνομοι και κατ' όνομα +ελεύθεροι συνεστρατεύσαμεν. Αλλ' έχοντες ως παραδείγματα τα +προηγούμενα γεγονότα δεν είχαμεν πλέον την αυτήν εμπιστοσύνην εις +την ηγεμονίαν των διότι δεν ήτο πιθανόν, αφού υπεδούλωσαν εκείνους, +τους οποίους εδέχθησαν ως ημάς εις την συμμαχίαν των, να μη πράξουν +το αυτό και διά τους άλλους συμμάχους, εάν ήθελαν δυνηθή. + +11. » Εάν διετηρούμεν όλοι την αυτονομίαν μας, θα ήμεθα οπωσδήποτε +βεβαιότεροι ότι δεν ήθελαν εις βάρος μας νεωτερίση εις τίποτε. Αλλ' +επειδή είχαν ήδη υποχειρίους τους πλείστους συμμάχους, και ημείς +ήμεθα οι μόνοι προς τους οποίους ωμίλουν ισοτίμως, ήτο φυσικόν ότι +εν μέσω της γενικής υποταγής μετά φθόνου θα έβλεπαν την εξαιρετικήν +ημών ισότητα, καθ' όσον μάλιστα αυτοί μεν εγίνοντο οσημέραι +δυνατώτεροι, ημείς δε εμένομεν πλέον απομονωμένοι. Ο αμοιβαίος φόβος +είναι ο μόνος όστις παρέχει ασφαλή εγγύησιν εις συμμαχίαν· διότι ο +θέλων να παραβή καθήκον τι προς τους συμμάχους αποτρέπεται +συλλογιζόμενος ότι ισοδύναμος ων ίσως δεν ήθελεν υπερισχύσει. +Εμείναμεν μέχρι τούδε αυτόνομοι ουχί δι' άλλο τι παρά διά να έχουν +εύσχημον δικαιολογίαν της επί των Ελλήνων ηγεμονίας των, την οποίαν +ήθελον να καταλάβουν διά διπλωματικής μάλλον μεθόδου παρά διά της +βίας. Μετεχειρίζοντο ημάς ως απόδειξιν λέγοντες ότι οι ισόψηφοι +Μυτιληναίοι δεν θα συνεξεστράτευον μη θέλοντες, εάν δεν είχον άδικον +εκείνοι εναντίον των οποίων εξεστράτευον οι Αθηναίοι· συγχρόνως δε +και τους ισχυροτάτους ημάς παρελάμβανον πρώτους εναντίον των +ασθενεστέρων Ελλήνων, ίνα, αφού υπεδουλώνοντο οι άλλοι και εμένομεν +ημείς τελευταίοι, μας νικήσουν ευκολώτερον ένεκα της εξασθενήσεως +ημών. Εάν ήρχιζον από ημάς, ότε οι άλλοι σύμμαχοι είχαν ακόμη τας +δυνάμεις των και στήριγμά τι, θα τοις ήτο ολιγώτερον εύκολον να μας +υποτάξουν· άλλως τε και το ναυτικόν ημών ενέβαλε κάποιον φόβον μή +ποτε συγκεντρούμενον και προστιθέμενον εις το ιδικόν σας ή εις άλλο +εμβάλη αυτούς εις κίνδυνον· εν μέρει δε διαμένομεν ακέραιοι μέχρι +σήμερον κολακεύοντες πάντοτε αυτούς και διαφθείροντες διά δώρων τους +άρχοντας αυτών. Έχοντες ως παραδείγματα τα προς τους άλλους υπό των +Αθηναίων γενόμενα νομίζομεν ότι η αυτονομία ημών αύτη δεν θα διήρκει +επί πολύ, εάν δεν επήρχετο ο παρών πόλεμος. + +12. »Τις ήτο λοιπόν η φιλία αύτη παρά η σταθερά ελευθερία την οποίαν +είχαμεν περιποιούμενοι αλλήλους μετά δυσπιστίας ; Οι μεν Αθηναίοι +μας επεριποιούντο ένεκα φόβου εν καιρώ πολέμου, ημείς δε επράττομεν +προς αυτούς το αυτό εν καιρώ ειρήνης· και ενώ παρά τοις άλλοις η +αγάπη βεβαιώνει την πίστιν, εις ημάς έκαμνεν αυτήν ισχυράν ο προς +αλλήλους φόβος, διότι μάλλον υπό φόβου ή υπό φιλίας εμποδιζόμενοι +εμένομεν σύμμαχοι· και οι ταχύτερον ενθαρρυνθέντες διά της +ασφαλείας, εκείνοι έμελλον πρώτοι να διαλύσουν τας συνθήκας. Ώστε, +εάν νομίση τις ότι αδικούμεν διά τον λόγον ότι απεστατήσαμεν χωρίς +πριν να ίδωμεν τους Αθηναίους κακοποιούντας ημάς και χωρίς να +περιμείνωμεν καταφανή απόδειξιν του κινδύνου που μας απειλεί, η +σκέψις αυτού δεν είναι ορθή. Διότι, εάν ήμεθα επίσης δυνατοί όσον +αυτοί ώστε και ότε μας επεβουλεύοντο να αντεπιβουλεύωμεν και ότε μας +ανέβαλλαν να αναβάλλωμεν, τις η ανάγκη να υπακούωμεν εις αυτούς, ενώ +είμεθα ίσοι κατά την δύναμιν; Επειδή δε είναι πάντοτε εις την +εξουσίαν των να προσβάλλουν, είναι ανάγκη να προφυλαχθώμεν πριν μας +επιτεθούν. + +13. »Τοιαύτα, ω Λακεδαιμόνιοι και σύμμαχοι, έχοντες αίτια και +αφορμάς απεστατήσαμεν. Καθαρά μεν αποδειγμένας εις τους ακούοντας, +ώστε η πράξις μας να μην είναι αναιτιολόγητος, τόσον δε σοβαράς ώστε +να εκφοβήσουν ημάς και να μας αναγκάσουν να ζητήσωμεν εξασφάλισιν. +Ήδη προ πολλού εζητήσαμεν τούτο, ότε η ειρήνη διήρκει ακόμη, και +επέμψαμεν προς σας διά να ομιλήσωμεν περί της αποστατήσεως· αλλ' +ημποδίσθημεν ένεκα της μη παραδοχής σας· σήμερον δε, επειδή οι +Βοιωτοί μας προσεκάλεσαν, υπηκούσαμεν ευθύς. Ενομίσαμεν ότι έπρεπε +να χωρισθώμεν και από τους Έλληνας διά να μη τους αδικώμεν μετά των +Αθηναίων, αλλά να ενεργήσωμεν μαζί σας την απελευθέρωσίν των, και +από τους Αθηναίους διά να τους προλάβωμεν και να μη καταστραφώμεν +υπ' αυτών βραδύτερον. Είναι αληθές ότι η αποστασία ημών εγένετο +ταχύτερον αφ' ό,τι έπρεπε και απροπαράσκευα· αλλά τούτο είναι +ισχυρότερος λόγος να μας δεχθήτε συμμάχους και να μας αποστείλητε +ταχείαν βοήθειαν, όπως φανήτε ότι ηξεύρετε να προστατεύετε τους +αξίους προστασίας και συγχρόνως να βλάπτετε τους εχθρούς. Ευκαιρίαν +καλλιτέραν ταύτης δεν θα εύρετε. Διότι οι Αθηναίοι εξηντλήθησαν και +υπό της νόσου και υπό της χρηματικής δαπάνης· εκ των πλοίων των δε +τα μεν ευρίσκονται γύρω εις την χώραν σας, τα δε προσδιωρίσθησαν +προς υποδούλωσιν ημών, ώστε δεν είναι πιθανόν ότι θα απαντήσετε +πολλά πλοία των, εάν κατά το θέρος τούτο εισβάλητε και εκ δευτέρου +διά θαλάσσης συγχρόνως και διά ξηράς. Εν τη περιπτώσει δε ταύτη ή +δεν θα αντισταθούν εναντίον σας, όταν επιτεθήτε, ή θα φύγουν και από +την χώραν σας και από την χώραν μας. Ας μη νομίση κανείς ότι περί +ξένης γης θέλει εκτεθή εις ατομικούς κινδύνους. Η Λέσβος θα +ευρίσκεται εγγύτατα διά να ωφελήση εκείνον, όστις την νομίζει +απομακρυσμένην. Διότι ο πόλεμος δεν θα γίνη εις την Αττικήν, ως +νομίζουν, αλλ' εις την χώραν ένεκα της οποίας η Αττική ωφελείται. Αι +χρηματικαί πρόσοδοι των Αθηναίων προέρχονται από τους συμμάχους, θα +αυξήσουν δε αύται ακόμη περισσότερον, εάν υποδουλώσουν ημάς· διότι +ουδείς άλλος θέλει αποστατήσει πλέον, και τα εισοδήματα των θέλουν +αυξηθή διά των ημετέρων φόρων, θέλομεν δε πάθει πλειότερα δεινά παρ' +όσα έπασχον οι προ της υποδουλώσεως ημών υπήκοοί των. Εάν όμως μας +βοηθήσετε προθύμως, και πόλιν θα αποκτήσετε μαζί σας έχουσαν μέγα +ναυτικόν, του οποίου τα μάλιστα έχετε ανάγκην, και τους Αθηναίους +ευκολώτερον θέλετε καταβάλη αποσπώντες χωρίς βίαν απ' αυτών τους +συμμάχους (διότι θαρραλεώτερον θα προσέρχεται προς σας καθένας), και +την κατηγορίαν την οποίαν είχετε μέχρι τούδε θα αποφύγετε, ότι δεν +βοηθείτε τους από των Αθηναίων αποστατούντας. Εάν δε φανήτε +ελευθερωταί, τότε η νίκη θα σας είναι ασφαλεστέρα. + +14. » Σεβασθέντες λοιπόν και τας προς σας ελπίδας των Ελλήνων και +τον Δία τον Ολύμπιον, εντός του ναού του οποίου καθήμεθα ως ικέται, +βοηθήσατε τους Μυτιληναίους γινόμενοι σύμμαχοι ημών και μη μας +εγκαταλείψετε, πού μολονότι εκθέτομεν την ζωήν μας εις κίνδυνον +ατομικόν, εν τούτοις θα παράσχωμεν εις όλους εν περιπτώσει επιτυχίας +ωφέλειαν κοινήν, αλλ' επίσης γενικωτέραν βλάβην, εάν, διότι δεν θα +επείθεσθε σεις, ηθέλαμεν αποτύχει. Φανήτε άνδρες, οποίους και οι +Έλληνες σας περιμένουσι και ο φόβος ημών σας επιθυμεί». + +15. Ταύτα είπον οι Μυτιληναίοι. Οι δε Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι, +αφού τους ήκουσαν, δεχθέντες τας προτάσεις και τους Λεσβίους έκαμαν +συμμάχους, και εις τους παρόντας συμμάχους παρήγγειλαν να υπάγουν +ταχέως εκ των δύο μέρων εις τον ισθμόν διά να εισβάλουν εις την +Αττικήν, και αυτοί πρώτοι έφθασαν εις τον ισθμόν, και μηχανάς +προητοίμασαν διά να σύρουν τα πλοία και τα μεταφέρουν άνωθεν του +ισθμού εκ της Κορίνθου εις την προς τας Αθήνας θάλασσαν, διότι +εσκόπευον να επιτεθούν συγχρόνως και διά ξηράς και διά θαλάσσης. Και +οι μεν Λακεδαιμόνιοι προθύμως έπραττον ταύτα· οι δε άλλοι σύμμαχοι +απασχολημένοι εις την συγκομιδήν των καρπών και κουρασθέντες από +τους πολέμους βραδέως συνηθροίζοντο. + +16. Εννοήσαντες δε οι Αθηναίοι ότι αι προετοιμασίαι εκείναι +εγίνοντο, διότι τους ενόμιζον αδυνάτους ηθέλησαν να αποδείξουν ότι η +κρίσις των δεν ήτο ορθή, και ότι, χωρίς να καλέσουν οπίσω τον εν +Λέσβω στόλον, ηδύναντο να αποδιώξουν εύκολα τον επερχόμενον από της +Πελοποννήσου. Οπλίσαντες λοιπόν εκατόν πλοία και εισελθόντες εις +αυτά αυτοί και οι μέτοικοι, πλην των ιππέων και των +πεντακοσιομεδίμνων, παρέπλευσαν τον ισθμόν κάμνοντες επίδειξιν των +δυνάμεων των και αποβιβαζόμενοι όπου ήθελον. Οι δε Λακεδαιμόνιοι +βλέποντες τοιαύτην τόλμην, ενόμισαν ότι οι Λεσβίοι τους ηπάτησαν και +ότι η επιχείρησις, την οποίαν εσκόπευαν, δεν θα ήτο δυνατόν να +πραγματοποιηθή. Και επειδή οι σύμμαχοι δεν εφαίνοντο και ανηγγέλλετο +ότι τα τριάκοντα πλοία των Αθηναίων τα περιπλέοντα την Πελοπόννησον +κατέστρεφον τους αγρούς της Λακεδαίμονος, επέστρεψαν εις τα ίδια. +Ύστερον δε παρεσκεύασαν ναυτικόν διά να το στείλουν εις την Λέσβον +και εζήτησαν παρά των πόλεων να δώσουν αυταί τεσσαράκοντα πλοία και +διώρισαν ναύαρχον τον Αλκίδαν, ο οποίος έμελλε να διεξαγάγη την +εκστρατείαν εκείνην. Ανεχώρησαν δε και οι Αθηναίοι με τα εκατόν +πλοία, ότε είδαν εκείνους αναχωρήσαντας. + +17. Και κατά την εποχήν εκείνην, ότε εξέπλεον τα πλοία ταύτα, αι +Αθήνας είχον πλοία πολλά και λαμπρά εις ενέργειαν, όμοια δε και +ακόμη περισσότερα κατά την έναρξιν του πολέμου. Διότι και την +Αττικήν και την Εύβοιαν και την Σαλαμίνα εφύλασσον με εκατόν, και +περί την Πελοπόννησον ήσαν άλλα εκατόν, χωρίς να υπολογίσωμεν τα +περί την Ποτείδαιαν και τα εις άλλα μέρη· εις τρόπον ώστε, εις έν +μόνον θέρος, ο αριθμός όλων των πλοίων ανήλθεν εις διακόσια και +πεντήκοντα. Η διατήρησις του στόλου τούτου και η πολιορκία της +Ποτειδαίας εξήντλησαν ολίγον κατ' ολίγον τον δημόσιον θησαυρόν. +Διότι την Ποτείδαιαν επολιόρκουν στρατιώται λαμβάνοντες δύο δραχμάς +(διότι έκαστος αυτών είχε μίαν δραχμήν καθ' ημέραν και μίαν διά τον +υπηρέτην του), τρισχίλιοι μεν όντες οι πρώτοι, οίτινες έμειναν καθ' +όλην την διάρκειαν της πολιορκίας, εξακόσιοι δε και χίλιοι οι μετά +του Φορμίωνος ελθόντες, οι οποίοι όμως δεν έμειναν μέχρι τέλους. Όλα +τα πληρώματα των πλοίων ελάμβανον τον αυτόν μισθόν. Τα μεν χρήματα +λοιπόν τοιουτορόπως εξωδιάσθησαν και τοιούτος ήτον ο αριθμός των +εξωπλισμένων πλοίων. + +18. Οι δε Μυτιληναίοι, κατά την αυτήν εποχήν, που οι Λακεδαιμόνιοι +ήσαν περί τον ισθμόν, αυτοί και οι επίκουροι αυτών εστράτευσαν διά +ξηράς εναντίον της Μηθύμνης, ελπίζοντες ότι ήθελον την κυριεύσει διά +προδοσίας· προσβαλόντες όμως αυτήν και ιδόντες ότι δεν παρεδίδετο +ανεχώρησαν διά της Αντίσσης, της Πύρρας και της Ερέσου· +καταστήσαντες δε τα αμυντικά μέσα των πόλεων τούτων ασφαλέστερα και +ενδυναμώσαντες τα τείχη, επέστρεψαν ταχέως εις τα ίδια. Μετά την +αναχώρησιν αυτών εξεστράτευσαν οι Μηθυμναίοι κατά της Αντίσσης· αλλά +υποστάντες επίθεσιν από τους εξελθόντας Αντισσαίους και τους +βοηθήοαντας αυτούς εφονεύθησαν πολλοί, οι δε λοιποί ανεχώρησαν +βιαστικά. Οι δε Αθηναίοι μαθόντες ταύτα, ότι οι Μυτιληναίοι ήσαν +κύριοι της χώρας και ότι οι Αθηναίοι στρατιώται δεν ήσαν ικανοί δια +να τους συγκρατούν, στέλλουν εις την αρχήν του φθινοπώρου τον +στρατηγόν Πάχητα τον Επικούρου μετά χιλίων στρατιωτών αυτών. Οι +στρατιώται ούτοι, εκτελούντες οι ίδιοι χρέη κωπηλατών, έφθασαν και +περιετείχισαν την Μυτιλήνην δι' απλού τείχους κυκλοτερούς, +οικοδομήσαντες συγχρόνως και φρούρια επί διαφόρων υψηλών μερών. Και +η μεν Μυτιλήνη, ούτω στενώς επολιορκείτο από τα δύο μέρη και διά +ξηράς και διά θαλάσσης, και ο χειμών ήρχιζε να γίνεται επαισθητός. + +19. Έχοντες δε οι Αθηναίοι ανάγκην χρημάτων διά να εξακολουθήσουν +την πολιορκίαν κατέβαλαν αυτοί πρώτοι συνεισφοράν εκ διακοσίων +ταλάντων και έστειλαν προς τους συμμάχους των διά να συνάξουν +χρήματα δώδεκα πλοία υπό τας διαταγάς του στρατηγού Λυσικλέους και +τεσσάρων άλλων. Ο Λυσικλής περιπλέων διάφορους παραλίας συνήθροιζε +χρήματα, και προχωρήσας εις την Καρίαν διά της πεδιάδος του +Μαιάνδρου, από της Μυούντος μέχρι του Σανδίου λόφου, προσεβλήθη υπό +των Καρών και των Αναιιτών και εχάθη μαζί με το περισσότερον μέρος +του στρατού του. + +20. Κατά τον αυτόν χειμώνα οι Πλαταιείς (πολιορκούμενοι πάντοτε υπό +των Πελοποννησίων και των Θηβαίων), επειδή επιέζοντο υπό της πείνης +και δεν ήλπιζαν ούτε βοήθειαν εκ των Αθηνών ούτε σωτηρίαν εξ άλλου +μέρους, απεφάσισαν, συνεννοηθέντες μετά των συμπολιορκουμένων +Αθηναίων, πρώτον μεν να εξέλθουν όλοι ομού και να υπερβούν τα τείχη +των εχθρών, εάν κατώρθωναν ν' ανοίξουν διά της βίας διέξοδον. Του +σχεδίου τούτου εισηγηταί ήσαν ο μάντις Θεαίνετος ο Τολμίδου και ο +στρατηγός Ευμολπίδης ο Δαϊμάχου· έπειτα οι μεν ημίσεις εδίστασαν, +νομίσαντες μεγάλον τον κίνδυνον, διακόσιοι δε και είκοσιν άνδρες +επέμειναν μόνοι να εκτελέσουν την έξοδον διά του ακολούθου τρόπου. +Έκαμαν κλίμακας ίσας με το τείχος των πολεμίων· εμέτρησαν δε αυτό +κατά προσέγγισιν, οδηγούμενοι από τας επιστρώσεις των πλίνθων των +τεθειμένων προς το μέρος των Πλαταιών και τας οποίας είχον αμελήσει +να σκεπάσουν διά κονιάματος. Πολλοί συγχρόνως ηρίθμουν τας +επιστρώσεις, και οι μεν ενδεχόμενον ήτο να σφάλλουν, οι δε +περισσότεροι να επιτύχουν την αληθή αρίθμησιν. Άλλως δε +επανελάμβανον πολλάκις την αρίθμησιν, και η απόστασις δεν ήτο +τοσαύτη, ώστε να μη διακρίνουν εύκολα το μέρος, το οποίον ήθελον. +Την μεν καταμέτρησιν λοιπόν των κλιμάκων τοιουτοτρόπως έλαβον, +εικάσαντες το μέτρον εκ του πάχους μιας πλίνθου. + +21. Το δε τείχος των Πελοποννησίων τοιούτον ήτο κατά την οικοδομήν. +Είχε μεν δύο περιβόλους, τον ένα προς τας Πλαταιάς και τον άλλον +εστραμμένον προς τα έξω, διά να αντισταθούν προς τας βοηθείας, αι +οποίαι πιθανόν να ήρχοντο εξ Αθηνών, απείχον δε οι περίβολοι απ' +αλλήλων δεκαέξ πόδας ολοκλήρους. Εις το μεταξύ των δεκαέξ τούτων +ποδών διάστημα ήσαν κτισμένα οικήματα μοιρασμένα εις τους φύλακας, +και ήσαν τοσούτον συνεχή, ώστε εφαίνοντο ως έν τείχος παχύ έχον +αμφοτέρωθεν επάλξεις. Από δέκα δε εις δέκα επάλξεις υψούντο πύργοι +μεγάλοι και ίσον πλάτος έχοντες με το τείχος, και κατείχον όλον το +διάστημα το περιλαμβανόμενον μεταξύ του εσωτερικού και του +εξωτερικού μετώπου, ούτως ώστε να μη υπάρχη διάβασις πλησίον των +πύργων, αλλά να συνέχωνται δι' οπών ανοικτών εις το κέντρον αυτών. +Κατά τας νύκτας λοιπόν, οπότε ο χειμών ήτο βροχερός, τας μεν +επάλξεις εγκατέλειπαν, εφρούρουν δε εις τους πύργους, οίτινες ήσαν +στεγασμένοι και απείχον ολίγον απ' αλλήλων. Το μεν τείχος λοιπόν διά +του οποίου περιεφρουρούντο οι Πλαταιείς ήτο τοιούτον. + +22. Ούτοι δε, άμα ητοιμάσθησαν, περιμείναντες νύκτα χειμερινήν, +βροχεράν και συνάμα ασέληνον, εξήλθον της πόλεως· επί κεφαλής δ' +αυτών ήσαν οι αίτιοι της επιχειρήσεως. Και πρώτον μεν διέβησαν την +τάφρον ήτις περιέβαλλεν αυτούς, έπειτα δε επλησίασαν εις το τείχος +των πολεμίων διαφυγόντες την προσοχήν των φυλάκων, οίτινες ούτε να +τους ιδούν ηδύναντο ένεκα του σκότους, ούτε να ακούσουν τον κρότον +των πλησιαζόντων βημάτων των ένεκα του ανέμου ο οποίος εβόϋζε +δυνατά· εκτός τούτου οι Πλαταιείς ήσαν εις μακράν απόστασιν απ' +αλλήλων, διά να μη τους προδώσουν τα αλληλοσυγκρουόμενα όπλα των. +Ήσαν δ' ελαφρώς ωπλισμένοι και φορούντες υπόδημα μόνον εις τον +αριστερόν πόδα διά να μη γλιστρούν εις τον πηλόν. Επλησίασαν λοιπόν +εις τας μεταξύ των πύργων επάλξεις, όπου ήξευραν ότι ήσαν +αφρούρητοι, πρώτον μεν οι φέροντες τας κλίμακας και προσήρμοσαν +αυτάς· έπειτα δε ανέβησαν δώδεκα στρατιώται έχοντες ξιφίδιον και +θώρακα, των οποίων ήτον αρχηγός Αμμέας ο Κοροίβου, ο οποίος και +πρώτος ανέβη. Μετ' αυτόν δε ανέβαινον οι επόμενοι έξ εις καθένα από +τους πύργους. Έπειτα μετά τούτους επροχώρουν άλλοι ελαφρά ωπλισμένοι +με μικρά δόρατα, άλλοι δε κατόπιν έφερον τας ασπίδας των, όπως +εκείνοι ευκολώτερον αναβαίνουν και τας οποίας ώφειλον να δώσουν άμα +ήθελον φθάσει πλησίον των εχθρών. Οι πλειότεροι είχον ήδη αναβή, ότε +ενόησαν αυτούς οι φύλακες των πύργων· διότι Πλαταιεύς τις, +αναρριχηθείς εις τας επάλξεις, έρριψε κάτω μίαν κεραμίδα, ήτις +πεσούσα έκαμε κρότον. Και αμέσως υψώθη βοή, οι δε πολιορκούντες +ώρμησαν επί του τείχους χωρίς να ηξεύρουν πόθεν ήτο ο θόρυβος +εκείνος εν μέσω της σκοτεινής και θυελλώδους νυκτός. Συγχρόνως δε οι +εν τη πόλει μείναντες Πλαταιείς εξελθόντες προσβάλλουν το μέρος του +τείχους το αντίθετον εκείνου διά του οποίου είχαν αναβή οι άνδρες +αυτών όπως περισπάσουν την προσοχήν των Πελοποννησίων. Οι εχθροί +λοιπόν θορυβηθέντες έμεναν ακίνητοι, ουδείς δ' ετόλμα να αφήση την +θέσιν του αγνοών τι να εικάση περί των γινομένων. Εν τούτοις οι +τριακόσιοι Πελοποννήσιοι, οίτινες είχον διαταγήν να βοηθούν, όπου +ήθελεν επιστή ανάγκη, επροχώρησαν έξω του τείχους προς την βοήν, και +ύψωσαν πυρά προς το μέρος των Θηβών, ίνα αναγγείλουν τον ερχομόν των +εχθρών· αλλά και οι Πλαταιείς της πόλεως ύψωσαν επίσης πολλά πυρά +παρεσκευασμένα εκ των προτέρων προς τον σκοπόν τούτον, ίνα οι εχθροί +συγχύσουν τα πυρφόρα ταύτα σημεία, και υποπτεύοντες παν άλλο ή την +αλήθειαν μη τρέξουν εις βοήθειαν πριν οι εξελθόντες Πλαταιείς +διαφύγουν και εξασφαλισθούν. + +23. Κατά το αυτό διάστημα οι Πλαταιείς εξηκολούθουν την ανάβασίν +των· άμα δε οι πρώτοι έφθασαν εις την κορυφήν, έσφαξαν τους φύλακας +και έγιναν κύριοι και των δύο πύργων καταλαβόντες τας διόδους διά να +εμποδίσουν τους θέλοντας διά των διόδων τούτων να τρέξουν εις +βοήθειαν. Έπειτα εφαρμόσαντες εκ του ύψους των τειχών κλίμακας εις +τους πύργους ανεβίβασαν πλείστους εκ των συστρατιωτών των. Οι μεν εκ +των πύργων τοξεύοντες ημπόδιζον τους ερχόμενους εις βοήθειαν και εκ +των κάτω και εκ των άνω· συγχρόνως δε οι άλλοι, οίτινες ήσαν +περισσότεροι, έστησαν ομού πολλάς κλίμακας και αποσπάσαντες τας +επάλξεις υπερέβαινον το μεταξύ των πύργων κενόν διάστημα. Καθ' όσον +διήρχοντο έμενον επί του χείλους της τάφρου και απ' εκεί ετόξευαν +και ηκόντιζαν εναντίον καθενός, που προχωρών εις βοήθειαν προς το +τείχος παρεκώλυε την διάβασιν των. Αφού όλοι διεπεραιώθησαν, οι εις +τους πύργους ευρισκόμενοι, καταβαίνοντες τελευταίοι, έφθασαν μετά +δυσκολίας εις την τάφρον, και τότε οι τριακόσιοι Πελοποννήσιοι τους +εκυνήγησαν με δάδας εις τας χείρας. Αλλ' οι Πλαταιείς ευρισκόμενοι +εις το χείλος της τάφρου, ηδύναντο εις το σκότος να τους διακρίνουν +καλλίτερα και τους ετόξευον και τους ηκόντιζαν εις τα γυμνά μέρη του +σώματος, ενώ ο εχθρός θαμβούμενος από τα φώτα δεν ηδύνατο να τους +διακρίνη μέσα εις το σκότος. Τοιουτοτρόπως όλοι οι Πλαταιείς μέχρι +και του τελευταίου διέβησαν την τάφρον μετά πολλής δυσκολίας και +βίας· διότι ο σχηματισθείς επ' αυτής κρύσταλλος δεν ήτο τόσον +στερεός ώστε να διαβούν δι' αυτού, αλλά μάλλον ήτο υδατώδης όπως +συμβαίνει όταν πνέη ανατολικός μάλλον άνεμος παρά βορεινός, και η +κατά την ανεμώδη εκείνην νύκτα πεσούσα χιών είχε πληρώσει ύδατος την +τάφρον την οποίαν διεπέρασαν οι Πλαταιείς μόλις έχοντες την κεφαλήν +εκτός του ύδατος. Εν τούτοις η απόδρασίς των έγινεν ευκολωτέρα ένεκα +της βιαιότητος της θυέλλης. + +24. Ορμήσαντες δ' από της τάφρου οι Πλαταιείς επροχώρουν άπαντες εις +τον δρόμον, τον φέροντα προς τας Θήβας, δεξιά έχοντες τον ναόν του +ήρωος Ανδροκράτους. Ενόμιζον ότι ποτέ δεν ήθελον τους υποπτεύσει ότι +θα εξέλεγον την οδόν ταύτην, ήτις έφερε προς τους εχθρούς. Εν +τούτοις έβλεπον τους Πελοποννησίους ότι τους εκυνήγουν με δάδας προς +την οδόν την διά του Κιθαιρώνος και των Δρυός κεφαλών φέρουσαν εις +τας Αθήνας. Και επί έξ μεν ή επτά σταδίους οι Πλαταιείς επροχώρουν +προς τας Θήβας, έπειτα δε στρέψαντες προς τα οπίσω ηκολούθησαν τον +δρόμον, που φέρει προς το όρος, εις Ερύθρας και Υσιάς· και +διελθόντες τα όρη κατέφυγον εις τας Αθήνας διακόσιοι δώδεκα άνδρες. +Είχον αναχωρήσει περισσότεροι· αλλά τινές εξ αυτών είχον επιστρέψει +εις την πόλιν πριν αναβούν τας κλίμακας, είς μάλιστα τοξότης είχε +συλληφθή κατά την εξωτερικήν τάφρον. Οι μεν λοιπόν Πελοποννήσιοι +παύσαντες την καταδίωξιν επέστρεψαν εις τας θέσεις των· οι δε εν τη +πόλει μείναντες Πλαταιείς ηγνόουν εντελώς τα γινόμενα· και μαθόντες +παρά των επιστρεψάντων ότι ουδείς έζη εκ των συστρατιωτών των +έπεμψαν κήρυκα άμα εξημέρωσε διά να συναθροίσουν διά συνθήκης τους +νεκρούς· μαθόντες όμως την αλήθειαν έπαυσαν. Οι μεν Πλαταιείς λοιπόν +τοιουτοτρόπως εσώθησαν διά μέσου των εχθρών. + +25. Κατά τα τέλη δε του αυτού χειμώνος ο Λακεδαιμόνιος Σάλαιθος +αποστέλλεται με πλοίον πολεμικόν εις Μυτιλήνην. Και φθάσας εις +Πύρραν εξηκολούθησεν εκείθεν την πορείαν του διά ξηράς, και διαφυγών +την προσοχήν εισήλθεν εις την Μυτιλήνην από μίαν χαράδραν, όπου το +περιτείχισμα ήτο δυνατόν να το υπερβή κανείς, και είπεν εις τους +άρχοντας ότι η εις την Αττικήν εισβολή έμελλε να γίνη προσεχώς, και +τα τεσσαράκοντα πλοία τα προωρισμένα προς βοήθειάν των επρόκειτο να +φθάσουν εντός ολίγου. Προσέθετε δε ότι αυτός είχε προαποσταλή διά να +αναγγείλη ταύτα και διά να ενασχοληθή εις τας λοιπάς πολεμικάς +παρασκευάς. Και οι μεν Μυτιληναίοι ενεθαρρύνθησαν και ολιγώτερον +έκλινον προς την γνώμην να συνθηκολογήσουν μετά των Αθηναίων. Και ο +χειμών αυτός ετελείωνε καθώς και το τέταρτον έτος του πολέμου +τούτου, τον οποίον συνέγραψεν ο Θουκυδίδης. + +26. Κατά το ακόλουθον δε θέρος οι Πελοποννήσιοι απέστειλαν εις την +Μυτιλήνην τα τεσσαράκοντα δύο πλοία υπό τον Αλκίδαν τον οποίον +κατέστησαν ναύαρχον εις αυτά, ούτοι δε καθώς και οι σύμμαχοι +εισέβαλαν εις την Αττικήν, ίνα οι Αθηναίοι, παρενοχλούμενοι από τα +δύο μέρη, μη δυνηθούν να προσβάλουν τα πλοία τα πλέοντα προς την +Μυτιλήνην. Αρχηγός δε της εισβολής εκείνης ήτο ο Κλεομένης, προς +πατρός θείος και επίτροπος του Παυσανίου, υιού του Πλειστοάνακτος +και ανηλίκου ακόμη βασιλέως. Ελεηλάτησαν δε και τα πρότερον +λεηλατηθέντα μέρη, και τα αναβλαστήσαντα, και όσα είχον παραλειφθή +κατά τας προτέρας εισβολάς. Η εισβολή αύτη, μετά την δευτέραν, +υπήρξε διά τους Αθηναίους η καταστρεπτικωτάτη από όλας· διότι οι +Πελοποννήσιοι, περιμένοντες πάντοτε παρά της Λέσβου ειδήσεις περί +των πλοίων των, τα οποία, ως επίστευαν, είχον ήδη φθάσει εκεί, +διέτρεξαν όλην σχεδόν την χώραν λεηλατούντες αυτήν. Αλλ' επειδή η +προσδοκία εκείνη απέβαινε ματαία και τα τρόφιμα είχαν τελειώσει, +ανεχώρησαν και διελύθησαν κατά πόλεις. + +27. Εν τω μεταξύ τούτω οι Μυτιληναίοι βλέποντες ότι δεν ήρχοντο τα +από της Πελοποννήσου πλοία, ότι ο καιρός παρήρχετο και ότι τα +τρόφιμα ήρχιζαν να τελειώνουν, αναγκάζονται να συνθηκολογήσουν προς +τους Αθηναίους διά την εξής αιτίαν. Ο Σάλαιθος μη περιμένων πλέον +και αυτός τα πλοία έδωκεν όπλα εις τον λαόν, ο οποίος πρότερον δεν +είχε τοιαύτα, διά να κάμουν έξοδον εναντίον των Αθηναίων· αλλά μόλις +ο λαός ωπλίσθη δεν ήθελε πλέον ν' ακούση τους άρχοντας, αλλά +συναθροιζόμενος εις ομίλους επρόσταξε τους πλουσίους να φανερώσουν +τον σίτον, τον οποίον είχαν κρυμμένον και να τον μοιράσουν εις +όλους· άλλως, απειλούσαν ότι συνθηκολογούντες μετά των Αθηναίων θα +παρέδιδον εις αυτούς την πόλιν. + +28. Μαθόντες ταύτα οι διοικούντες, αλλά μη δυνάμενοι να εμποδίσουν +τον λαόν και εννοούντες τον κίνδυνον τον οποίον ήθελον διατρέξει, +εάν απεκλείοντο εκ της μετά των Αθηναίων συνθήκης, ηνώθησαν μετ' +αυτού, διά να συνομολογήσουν μετά του Πάχητος και του στρατού του +σύμβασιν, κατά την οποίαν οι Αθηναίοι θα ήσαν κύριοι να αποφασίσουν +ό,τι ήθελαν περί των Μυτιληναίων, να εισέλθη ο στρατός των εις την +πόλιν και να αποστείλουν εις τας Αθήνας οι Μυτιληναίοι πρεσβείαν διά +να φροντίση περί των ιδίων των υποθέσεων. Μέχρις όμως της επιστροφής +των πρέσβεων ο Πάχης υπεχρεούτο μήτε να δέση μήτε να ανδραποδίση +μήτε να αποκτείνη κανένα Μυτιληναίον. Και η μεν σύμβασις αύτη +εγένετο. Οι δε μετά των Λακεδαιμονίων συνεννοούμενοι καταληφθέντες +υπό φόβου κατά την είσοδον του στρατού και μη νομίζοντες εαυτούς +ασφαλείς εκάθισαν παρά τους βωμούς· ανεγείρας δ' αυτούς ο Πάχης τοις +υπεσχέθη να μη τους βλάψη και τους παρακατέθεσεν εις την Τένεδον +μέχρις ου οι Αθηναίοι ήθελαν αποφασίσει περί αυτών. Πέμψας δε και +εις την Άντισσαν τριήρεις υπέταξεν αυτήν και έλαβεν όλα τα +στρατιωτικά μέτρα όσα ενόμισε κατάλληλα. + +29. Οι δε εντός των τεσσαράκοντα πλοίων Πελοποννήσιοι, οίτινες +ώφειλαν να φθάσουν γρήγορα, και περί την Πελοπόννησον ενδιέτριψαν +πολύ και τον επίλοιπον πλουν εξετέλεσαν με αργοπορίαν· εις τρόπον +ώστε η αναχώρησίς των δεν έγινε γνωστή εις τας Αθήνας ειμή αφού +προσήγγισαν εις την Δήλον. Εκ της νήσου δε ταύτης μετέβησαν οι +Πελοποννήσιοι εις την Ίκαρον και την Μύκονον, όπου έμαθαν κατά +πρώτον ότι εκυριεύθη η Μυτιλήνη. Θέλοντες δε να βεβαιωθούν +κατέπλευσαν εις το Έμβατον της Ερυθραίας· ότε δε κατέπλευσαν εις το +Έμβατον, είχαν παρέλθει επτά ολόκληροι ημέραι από της αλώσεως της +Μυτιλήνης. Βεβαιωθέντες δε περί της αληθείας συνεκρότησαν συμβούλιον +περί των ληπτέων μέτρων· ο δε Ηλείος Τευτίαπλος είπε προς αυτούς τα +εξής. + +30. «Αλκίδα και αρχηγοί του Πελοποννησιακού στρατού όσοι είσθε +παρόντες, η γνώμη μου είναι να πλεύσωμεν προς την Μυτιλήνην όπως +ευρισκόμεθα, πριν γνωσθή ο ερχομός μας. Πολύ πιθανόν να εύρωμεν +αφυλάκτους τους ανθρώπους, οίτινες μόλις προ μικρού εγένοντο κύριοι +της πόλεως· προ πάντων εκ του μέρους της θαλάσσης, πού ποτέ δεν +υποθέτουν ότι δύναται από αυτό να επέλθη εχθρός τις και όπου έχομεν +κάθε δύναμιν όπως επιχειρήσωμεν την επίθεσιν. Είναι επίσης πιθανόν +ότι και το πεζικόν αυτών θα είναι διεσπαρμένον εις τας οικίας κατά +την συνήθη των νικητών αμέλειαν. Εάν λοιπόν επιτεθώμεν αίφνης και +διά νυκτός, ελπίζω ότι μετά των εν τη πόλει, εάν μας έμεινεν ακόμη +κανείς πιστός, θέλομεν γίνει κύριοι. Μη φοβηθώμεν τον κίνδυνον, +έχοντες πεποίθησιν ότι ουδέν άλλο είναι το τοιούτον παρά νίκη εξ +επιθέσεως. Ο στρατηγός, όστις και αυτός προφυλάσσεται και επιβλέπει +τον εχθρόν, διά να επιχειρήση τοιαύτην επίθεσιν, πάντοτε σχεδόν +αναδεικνύεται νικητής ». + +31. Εκείνος μεν ταύτα ειπών δεν έπεισε τον Αλκίδαν. Άλλοι δέ τινες +των εκ της Ιωνίας φυγάδων και οι συμπλέοντες Λεσβίοι τον +συνεβούλευσαν, επειδή εφοβείτο τον κίνδυνον τούτον, να καταλάβη μίαν +των εν τη Ιωνία πόλεων, ή την Αιολίοα Κύμην, ίνα έχοντες από την +πόλιν εκείνην ορμητήριον δυνηθούν να επαναστατήσουν την Ιωνίαν +(υπήρχε δε τοιαύτη ελπίς, καθότι κανείς δεν είδε δυσαρέστως την +άφιξίν των). Και τους Αθηναίους ήθελον στερήσει της πρωτίστης πηγής +των προσόδων των, και αυτοί θα ωφελούντο, εάν διετήρουν εκεί στόλον· +ήλπιζον προσέτι ότι διά του μέσου τούτου ήθελον πείσει τον +Πισσούθνην να συμπολεμήση μετ' αυτών. Ο δε Αλκίδας ουδέ ταύτα +παρεδέχθη, αλλ' επέμενεν ότι, επειδή δεν ηδυνήθη να βοηθήση εγκαίρως +την Μυτιλήνην, έπρεπε τάχιστα να επιστρέψη εις την Πελοπόννησον. + +32. Αναχωρήσας ο εκ του Εμβάτου παρέπλεε τας ακτάς· και αποβιβασθείς +εις την Μυόννησον των Τηίων έσφαξε τους πλείστους εκ των αιχμαλώτων, +τους οποίους είχε συλλάβει κατά τον πλουν. Άμα δε ηγκυροβόλησεν εις +τον λιμένα της Εφέσου, φθάνουν εκ των Αναίων Σάμιοι πρέσβεις +λέγοντες ότι δεν ήτο συντελεστικόν προς απελευθέρωσιν των Ελλήνων να +φονεύη ανθρώπους, που ούτε ωπλισμένας χείρας ύψωσαν ούτε εχθροί +ήσαν, αλλά διετέλουν αναγκαστικώς σύμμαχοι των Αθηναίων· εάν δε +εξηκολούθει πράττων ταύτα, ολιγίστους εχθρούς ήθελεν ελκύσει εις την +φιλίαν του, μάλλον δε πολλούς φίλους ήθελε καταστήσει εχθρούς. Ο +Αλκίδας πεισθείς εις τους λόγους τούτους ηλευθέρωσε και τους Χίους, +οίτινες του έμεναν ακόμη αιχμάλωτοι, και άλλους τινάς· διότι εις την +θέαν των πλοίων εκείνων ουδείς έφευγεν, αλλ' εξ εναντίας πάντες +επλησίαζον νομίζοντες ότι ήσαν των Αθηναίων, και ουδ' εφαντάζοντό +ποτε ότι πελοποννησιακός στόλος ήθελε πλησιάσει εις την Ιωνίαν ενόσω +οι Αθηναίοι ήσαν κύριοι της θαλάσσης. + +33. Αναχωρήσας δ' εκ της Εφέσου ο Αλκίδας έπλεε γρήγορα ωσάν να +ετρέπετο εις φυγήν· διότι, ενώ ευρίσκετο ακόμη εις τα ύδατα της +Κλάρου, έγινεν αντιληπτός από τα πλοία Σαλαμινίαν και Πάραλον (τα +οποία έτυχον ερχόμενα εξ Αθηνών), και φοβηθείς την καταδίωξιν έπλεεν +εις τ' ανοικτά, απόφασιν έχων να μη προσεγγίση θεληματικώς αλλού +παρά εις την Πελοπόννησον. Αι ειδήσεις αύται έφθασαν εις τον Πάχητα +και τους Αθηναίους πρώτον εκ της Ερυθραίας· κατόπιν δ' έφθασαν +πανταχόθεν και επειδή η Ιωνία ήτον ατείχιστος, εφοβήθησαν πολύ μήπως +οι Πελοποννήσιοι, μολονότι μη έχοντες σκοπόν να μείνουν, λεηλατήσουν +τας πόλεις όσας ήθελον προσβάλει κατά τον περίπλουν αυτών. Η δε +Σαλαμινία και η Πάραλος ήλθον αι ίδιαι να αναγγείλουν ότι είδον τον +Αλκίδαν εις την Κλάρον. Τότε ο Πάχης έσπευσε να τον καταδιώξη, και +επροχώρησε μάλιστα μέχρι της νήσου Πάτμου, αλλά βλέπων ότι δεν +ηδύνατο να τον φθάση επέστρεψε. Κέρδος δε ενόμισεν, επειδή δεν +συνήντησε το εχθρικόν ναυτικόν εις το πέλαγος, ότι δεν έμεινε τούτο +εις κανέν άλλο μέρος όπου να στήση στρατόπεδον και να τον αναγκάση +να το φυλάττη και να το περικλείση. + +34. Παραπλέων δε εσταμάτησε κατά την επιστροφήν του εις το Νότιον, +πόλιν των Κολοφωνίων, όπου ο λαός ούτος κατώκησεν, αφού η άνω πόλις +εκυριεύθη υπό του Ιταμάνους και των βαρβάρων, τους οποίους +προσεκάλεσεν εκεί εμφυλία στάσις· εκυριεύθη δε η πόλις αύτη, ότε +εγίνετο εις την Αττικήν η δευτέρα εισβολή των Πελοποννησίων. Εν +τούτοις οι καταφυγόντες εις το Νότιον και κατοικήσαντες εκεί ήρχισαν +πάλιν τας εμφυλίους έριδας. Και μία μεν μερίς εξ αυτών εισαγαγούσα +επικουρικόν στρατόν από Αρκάδας και βαρβάρους, τους οποίους είχε +στείλει ο Πισσούθνης, εκλείσθη εις διατείχισμά τι· εισήλθον δ' +επίσης μετ' αυτών και εκυβέρνων τας υποθέσεις όσοι από τους +Κολοφωνίους της άνω πόλεως ήσαν φίλοι των Μήδων· η δε αντίπαλος +μερίς αναγκασθείσα να φύγη προσεκάλεσε τον Πάχητα. Ούτος εζήτησε +συνέντευξιν μετά του Ιππίου του εν τω διατειχίσματι αρχηγού των +Αρκάδων, υποσχεθείς εις αυτόν ότι θα τον απέλυε πάλιν σώον και υγιά, +εάν δεν εδέχετο τας προτάσεις του. Και ο μεν Ιππίας εξήλθε προς +αυτόν· ο δε Πάχης τούτον μεν εφυλάκισεν, όχι όμως σιδηροδέσμιον, +επιτεθείς δε εξ απροόπτου κατά του τειχίσματος εκυρίευσεν αυτό και +εφόνευσεν όλους τους εν αυτώ ευρισκομένους Αρκάδας και βαρβάρους· +επανέφερε δε τον Ιππίαν ως είχεν υποσχεθή· αλλ' άμα εισελθόντα τον +συλλαμβάνει και τον φονεύει διά τόξου. Και απέδωκε το Νότιον εις +τους Κολοφωνίους εξαιρέσας εκείνους όσοι έδειξαν φιλίαν προς τους +Μήδους. Βραδύτερον οι Αθηναίοι στείλαντες οικιστάς, σύμφωνα με τους +νόμους των, συνώκισαν το Νότιον, συναθροίσαντες εκ των διαφόρων +πόλεων όλους τους διεσπαρμένους Κολοφωνίους. + +35. Ο δε Πάχης επιστρέψας εις την Μυτιλήνην υπέταξε την Πύρραν και +την Έρεσον· συλλαβών δε τον Λακεδαιμόνιον Σάλαιθον κρυμμένον εν τη +πόλει αποστέλλει αυτόν εις Αθήνας μετά των εν Τενέδω κρατουμένων και +των άλλων, τους οποίους υπέθετεν ως αιτίους της αποστασίας· +αποπέμπει επίσης και το πλειότερον μέρος του στρατού. Μείνας δε μετά +του υπολοίπου διωργάνωσε κατά το δοκούν τα της Μυτιλήνης και της +λοιπής Λέσβου. + +36. Ότε δ' έφθασαν οι Μυτιληναίοι και ο Σάλαιθος, οι Αθηναίοι τον +μεν Σάλαιθον ευθύς εφόνευσαν, μολονότι ούτος υπέσχετο μεταξύ πολλών +άλλων να απομακρύνη τους Πελοποννησίους και από των Πλαταιών, αι +οποίαι επολιορκούντο ακόμη· περί δε των λοιπών διεσκέπτοντο. Εν τη +οργή των απεφάσισαν όχι μόνον τους παρόντας να φονεύσουν, αλλά και +όλους τους εφήβους Μυτιληναίους, και να ανδραποδίσουν τους παίδας +και τας γυναίκας. Διότι εύρισκαν ασυγχώρητον το ότι απεστάτησαν +χωρίς να έχουν παράπονα ως οι άλλοι· εκείνο δε το οποίον ηύξανε την +οργήν των ήτο ότι ο στόλος των Πελοποννησίων, όπως βοηθήση την +Μυτιλήνην, ετόλμησε να διακινδυνεύση εις τα παράλια της Ιωνίας· +διότι δεν επίστευαν ότι οι Μυτιληναίοι είχαν αποστατήσει χωρίς να +έχουν κατά νουν μέγα σχέδιον. Στέλλουν λοιπόν τριήρη προς τον +Πάχητα, όπως αναγγείλη τα αποφασισθέντα και διατάξη αυτόν να φονεύση +ταχέως τους Μυτιληναίους· αλλά κατά την επομένην ημέραν κατέλαβεν +αυτούς ευθύς η μεταμέλεια και ανελογίσθησαν την σοβαρότητα και την +σκληρότητα αποφάσεως, η οποία κατεδίκαζεν εις θάνατον ολόκληρον +πόλιν και όχι τους αιτίους. Άμα ενόησαν τούτο οι παρόντες πρέσβεις +των Μυτιληναίων και οι εν Αθήναις φίλοι των, παρεσκεύασαν τους +άρχοντας ούτως ώστε να σκεφθούν και πάλιν περί του πράγματος τούτου· +τους έπεισαν δε ευκόλως· διότι και οι άρχοντες ούτοι είχαν +πεποίθησιν ότι οι πλείστοι των πολιτών επεθύμουν να κάμουν δευτέραν +διάσκεψιν. Σχηματισθείσης λοιπόν της εκκλησίας αμέσως, ο καθείς +επρότεινε την γνώμην του. Κλέων δε ο Κλεαινίτου, του οποίου η υπέρ +του θανάτου γνώμη είχεν υπερισχύσει κατά την προτεραίαν, ο +βιαιότερος των πολιτών εις πάσαν περίστασιν και μεγίστην έχων τότε +επίδρασιν επί του δήμου, ανελθών εις το βήμα πάλιν έλεγε ταύτα. + +37. «Πολλάκις και τώρα και κατά το παρελθόν υπεστήριξα ότι η +δημοκρατία είναι αδύνατον να κυβερνά άλλους λαούς, και την γνώμην +ταύτην ισχυροποιεί ακόμη περισσότερον η σημερινή μεταμέλειά σας περί +των Μυτιληναίων. Συνηθίσαντες εις τον καθημερινόν βίον μήτε να +φοβήσθε μήτε να επιβουλεύησθε αλλήλους πράττετε το αυτό και προς +τους συμμάχους· και εάν η παραπειθόμενοι από την ευγλωττίαν των ή +ενδίδοντες από οίκτον περιπίπτετε εις σφάλμα τι, δεν πιστεύετε ότι η +αδυναμία σας θα σας αποβή επικίνδυνος και άνευ ευγνωμοσύνης εκ +μέρους των συμμάχων. Δεν παρατηρείτε ότι η κυριαρχία σας είναι +αληθής τυραννία επιβεβλημένη επί ανθρώπων επιβούλων, οίτινες +ακουσίως υπακούουν, οίτινες, ουδεμίαν σας χρεωστούν χάριν διά τας +γινομένας προς αυτούς με βλάβην ιδικήν σας χάριτας, αλλ' οίτινες σας +υποτάσσονται από ανάγκην μάλλον παρά από ευγνωμοσύνην. Το δεινότατον +δε πάντων είναι ότι ουδεμία πλέον σταθερότης θέλει υπάρχει εις τας +αποφάσεις μας και δεν θα εννοώμεν ότι καλήτερον η πόλις μας να έχη +κακούς, αλλά σταθερούς νόμους παρά καλούς αλλά ακύρους· ότι σώφρων +αμάθεια είναι ωφελιμωτέρα της ακολάστου δεξιότητος· και ότι ως επί +το πλείστον αι πόλεις ευδαιμονούν όταν έχουν ανθρώπους μετρίους παρ' +όταν έχουν ανθρώπους συνετωτάτους· διότι ούτοι θέλουν αι ιδικαί των +γνώμαι να φαίνωνται σοφώτεραι από τους νόμους και τα λεγόμενά των να +κατισχύουν εις τας συνελεύσεις, ως να μη υπήρχον τάχα άλλαι +μεγαλύτεραι ευκαιρίαι διά να δείξουν την ευφυίαν των, τούτου δ' +ένεκα καταστρέφουν τας πόλεις· ενώ οι άλλοι, οι δυσπιστούντες προς +την ιδίαν αυτών σύνεσιν, ομολογούν ότι είναι αμαθέστεροι των νόμων +και ολιγώτερον ικανοί να επικρίνουν τον λόγον του ρήτορος· δίκαιοι +δε όντες μάλλον κριταί παρά ρητορικοί αθληταί επιτυγχάνουν σχεδόν +πάντοτε. Ούτω λοιπόν πρέπει να πράττωμεν και ημείς αντί να +περιπλεκώμεθα εις αγώνα ευγλωττίας και ευφυίας και σας δίδωμεν +συμβουλάς αντιθέτους προς τας πεποιθήσεις μας. + +38. »Και εγώ μεν την αυτήν έχω γνώμην και απορώ με εκείνους, οίτινες +επρότειναν δευτέραν διάσκεψιν περί των Μυτιληναίων και επροκάλεσαν +χρονοτριβήν ήτις αποβαίνει προς όφελος των αδικησάντων (διότι η οργή +του παθόντος εναντίον του αδικήσαντος γίνεται χαλαρωτέρα, ενώ η +άμυνα, όταν ακολουθή αμέσως μετά την ύβριν, επειδή επέρχεται ευθύς +προς αντίκρουσιν, επιβάλλει την αρμόζουσαν τιμωρίαν), απορώ δε και +ποίος θέλει αντείπει εις εμέ και αποδείξει ότι αι μεν αδικίαι των +Μυτιληναίων είναι ωφέλιμοι εις ημάς, αι δε συμφοραί μας καθίστανται +βλαβεραί εις τους συμμάχους. Είναι φανερόν ότι βασιζόμενος εις την +ρητορικήν αυτού δεινότητα ήθελε προσπαθήσει να υποστηρίξη το +εναντίον, διά να αποδείξη ότι δεν εγένετο κοινή απόφασις, ή, +κινούμενος από κέρδος, ήθελε παρασκευάσει μετά κόπου λόγον +ευπρόσωπον, αποπειρώμενος να σας απατήση. Δυστυχώς η πολιτεία τα μεν +βραβεία των τοιούτων αγώνων δίδει εις άλλους, δι' εαυτήν δε +επιφυλάσσει μόνον τους κινδύνους. Του κακού τούτου αίτιοι είσθε +σεις, οίτινες κακώς διανέμοντες τας αμοιβάς συνηθίζετε να παρίστασθε +θεαταί των λόγων και ακροαταί των έργων. Από τους τεχνικούς λόγους +των καλώς ομιλούντων κρίνετε περί των μελλόντων έργων, παρασυρόμενοι +δε τοιουτοτρόπως πιστεύετε ότι τα μέχρι τούδε πραχθέντα εγένοντο +ουχί όπως τα είδατε αλλ' όπως τα ακούετε παρ' αυτών· και από +καινοφανή μεν λόγον τείνετε παραπολύ εις το ν' απατάσθε, υπό λόγου +δε εκ πείρας ανεγνωρισμένου ως αρίστου δεν πείθεσθε, ακαθέκτως +παρασυρόμενοι υπό των εκάστοτε παραδόξων και περιφρονούντες των +συνήθων. Όλοι θέλετε να είσθε ρήτορες, επειδή δε τούτο δεν είναι +δυνατόν, ανταγωνίζεσθε προς τους όντας τοιούτους, διά να μη φανήτε +ότι ηκολουθήσατε την προηγούμενως τεθείσαν γνώμην, αλλ' ότι πρότερον +επεδοκιμάσατε, αν είπη τι με ευφυίαν ο ρήτωρ. Ταχείς εις το να +προαισθάνεσθε όσα σας λέγουσιν είσθε βραδείς εις το να προβλέπετε τα +εξ αυτών αποβησόμενα. Ζητούντες, ούτως ειπείν, άλλα νεώτερα από όσα +είνε συνηθισμένα και με τα οποία κυβερνώμεθα, ουδέ περί των παρόντων +κρίνετε ορθώς. Τέλος παρασυρόμενοι υπό της τέρψεως της ακοής +ομοιάζετε μάλλον με καθημένους ακροατάς σοφιστών παρά με πολίτας +σκεπτομένους περί των συμφερόντων της πόλεως. + +39. » Εκ τούτων των ελαττωμάτων θέλων να σας αποτρέψω αποφαίνομαι +ότι οι Μυτιληναίοι την πόλιν ημών πλειότερον παρά κάθε άλλη πόλις +ηδίκησαν. Και εκείνους μεν οίτινες απεστάτησαν μη δυνηθέντες να +υποφέρουν την ημετέραν δεσποτείαν ή αναγκασθέντες υπό των εχθρών +τους συγχωρώ· τι να είπω όμως δι' εκείνους οίτινες έχοντες νήσον +μετά τειχών και μόνον κατά θάλασσαν φοβούμενοι τους ημετέρους +εχθρούς, και εν τη οποία όμως (θαλάσση) ηδύναντο να αντιτάξουν προς +αυτούς πλοία, είναι αυτόνομοι και απολαύουν των πρώτων τιμών; τι +άλλο παρά ότι η διαγωγή των είναι συνωμοσία και επανάστασις μάλλον +παρά αποστασία (διότι η αποστασία προέρχεται μόνον από +καταπιεζομένους), τι άλλο τέλος παρά συνεννόησις μετά των +σκληροτάτων εχθρών μας, διά να τους βοηθήσουν να μας καταστρέψουν; +Το έγκλημά των είναι μεγαλύτερον παρά εάν στηριζόμενοι επί των ιδίων +των δυνάμεων μας εκήρυτταν πόλεμον φανερόν. Ουδέν εχρησίμευσεν +αυτοίς ως παράδειγμα, ούτε αι συμφοραί των άλλων όσοι αποστατήσαντες +από ημάς υπετάγησαν ήδη, ούτε η παρούσα ευδαιμονία των τους +απέτρεψεν από του να ριφθούν εις τους κινδύνους, γενόμενοι δε +θρασείς προς το μέλλον και ελπίσαντες πράγματα μεγαλύτερα μεν της +δυνάμεώς των, μικρότερα δε της πραγματικής θελήσεώς των έκαμαν +πρώτοι πόλεμον, προτιμήσαντες την βίαν παρά την προς ημάς πίστιν· +και άμα ενόμισαν ότι ήσαν ισχυρότεροι προσέβαλον ημάς χωρίς να +αδικηθούν. Πολλάκις συμβαίνει ώστε αι πόλεις εις όσας έλθη +απροσδόκητος ευτυχία να τρέπωνται εις την ύβριν· εξ εναντίας αι κατά +τους φυσικούς νόμους ευτυχίαι είναι ολιγώτερον επικίνδυνοι των +απροσδοκήτων και είναι ευκολώτερον ούτως ειπείν να αποκρούσουν την +δυστυχίαν παρά να διασώσουν την ευδαιμονίαν. Έπρεπε προ πολλού ήδη +οι Μυτιληναίοι να μη τιμώνται παρ' ημών τόσον ευνοϊκώτερα των άλλων· +εάν εγίνετο τούτο, δεν θα περιήρχοντο εις τοιούτον βαθμόν αυθαδείας, +τοσούτω μάλλον όσω έγκειται εις την φύσιν του ανθρώπου να περιφρονή +τους θωπεύοντας και να σέβεται τους μη υποχωρούντας. Ας τιμωρηθούν +λοιπόν σήμερον ανταξίως της αδικίας των, και μη συγχωρήσετε τον λαόν +επιρρίπτοντες το σφάλμα εις τους ολιγαρχικούς. Όλοι επετέθησαν καθ' +ημών ομοίως, ενώ ηδύναντο προστρέχοντες εις ημάς να αποκατασταθούν +τώρα πάλιν εις την πόλιν των· αλλά προτιμήσαντες να συγκινδυνεύσουν +μετά των αριστοκρατών συναπεστάτησαν. Σκέφθητε καλώς· εάν επιβάλλετε +την αυτήν τιμωρίαν εις τους συμμάχους οίτινες αποστατούν +αναγκαζόμενοι υπό των εχθρών και εις τους συμμάχους των οποίων η +αποστασία είναι εκουσία, νομίζετε ότι θα ευρεθή κανείς, όστις δεν +θέλει αποστατήσει με την πλέον παραμικράν πρόφασιν, όταν λάβη υπ' +όψιν του ότι νικήσας μεν θα γίνη ελεύθερος, νικηθείς δε δεν θα πάθη +τίποτε αθεράπευτον; Πολεμούντες εναντίον κάθε πόλεως θέλομεν +διακινδυνεύει την περιουσίαν και τα σώματα ημών. Και εάν μεν +επιτύχωμεν, θα παραλαμβάνωμεν πόλιν κατεστραμμένην και θα στερώμεθα +διά παντός της προσόδου, ήτις αποτελεί την δύναμιν ημών· εάν δε +αποτύχωμεν, θα προσθέτωμεν εις τους προϋπάρχοντας και άλλους +εχθρούς, και τον χρόνον τον οποίον έπρεπε να διαθέτωμεν εις το να +πολεμώμεν τους υπάρχοντας εχθρούς θα τον διαθέτωμεν εις το να +πολεμώμεν τους ιδικούς μας συμμάχους. + +40. » Δεν πρέπει λοιπόν να ελπίσουν ότι θα τύχουν συγγνώμης, διότι +ημάρτησαν ανθρωπίνως, ούτε διά της πειθούς ούτε διά των χρημάτων· +διότι έβλαψαν όχι χωρίς να θέλουν, αλλ' επεβουλεύθησαν ημάς εν +γνώσει· είναι δε αξιοσυγχώρητα μόνα τα ακούσια σφάλματα. Εγώ και +τότε και σήμερον διατείνομαι ότι δεν πρέπει να μετανοήτε διά τα άπαξ +αποφασισθέντα, εάν θέλετε να αποφύγετε τους τρεις βλαπτικωτάτους διά +την πολιτείαν σκοπέλους, τον οίκτον, την από τους λόγους γοητείαν +και την επιείκειαν. Διότι δίκαιος οίκτος οφείλεται προς ανθρώπους +ομοίους με ημάς, ουδόλως δε προς εκείνους, οίτινες είναι ανάξιοι του +οίκτου ημών και οίτινες δεν θα παύσουν να είναι πάντοτε εχθροί. Οι +ρήτορες πού σας ευχαριστούν με τους λόγους των δύνανται να εύρουν +στάδιον εις άλλας περιστάσεις ολιγώτερον σπουδαίας από την παρούσαν, +και όχι τώρα, ότε η μεν πόλις βραχείαν ηδονήν απολαύσασα θέλει +ζημιωθή μεγάλως, αυτοί δε θέλουν πληρωθή καλώς διά την καλήν ομιλίαν +των. Τέλος η επιείκεια οφείλεται εις τους ανθρώπους, οι οποίοι είναι +και θα είναι φίλοι, και όχι εις εκείνους, οι οποίοι θα μείνουν +πάντοτε οι ίδιοι και την αυτήν έχθραν θα διατρέφουν πάντοτε προς +ημάς. Εν ενί λόγω, εάν μεν πεισθήτε εις εμέ, θέλετε πράξει ό,τι +είναι δίκαιον προς τους Μυτιληναίους και συμφέρον προς ημάς, μη +πεισθέντες δε όχι μόνον αυτών την ευγνωμοσύνην δεν θέλετε επισύρει, +αλλά μάλλον θα καταδικάσετε τον εαυτόν σας. Διότι, εάν η αποστασία +των ήτο νόμιμος, τότε η κυριαρχία σας δεν θα είναι τοιαύτη. Εάν δε, +μολονότι παράνομον ούσαν, θελήσετε εισέτι να την εξασκήτε, πρέπει +επίσης παρανόμως και τούτους να τιμωρήσετε χάριν του συμφέροντος της +αρχής. Άλλως παραιτήσατε την αρχήν και μετέρχεσθε ανδραγαθίαν +ακίνδυνον. Μεταχειρισθήτε αυτούς όπως θα σας μετεχειρίζοντο. +Διαφυγόντες τον κίνδυνον μη φανήτε πλέον απαθείς από εκείνους, που +σας επεβουλεύθησαν. Ενθυμηθήτε τι θα έπραττον ούτοι πιθανώς προς +σας, εάν ενίκων, και προ πάντων ότι αυτοί υπήρξαν οι πρώτοι +αδικήσαντες. Οι άνευ προφάσεως προσβάλλοντές τινα επιμένουν μέχρις +ου τον εξολοθρεύσουν, επειδή φοβούνται τον εκ του υπολειπομένου +εχθρού κίνδυνον· διότι ο αδίκως παθών τι οργίζεται μάλλον κατά του +αδικήσαντος αυτόν παρά ο παθών τι από δικαίας αιτίας. Μη γίνετε +προδόται του εαυτού σας, αλλά αναλογιζόμενοι τι εμέλλετε να πάθετε, +και προ πάντων πόσας θυσίας ηθέλετε υποστή, διά να τους νικήσετε, +ανταποδώσατε σήμερον ό,τι εμέλλετε να πάθετε, χωρίς να δείξετε +αιφνιδίαν αδυναμίαν και χωρίς να λησμονήσετε τον προ ολίγου επί των +κεφαλών επικρεμασθέντα κίνδυνον. Και τούτους τιμωρήσατε αξίως και +δείξατε φανερά διά παραδείγματος εις τους συμμάχους ότι πάσης +αποστασίας η τιμωρία θα είναι θάνατος. Άμα γίνη γνωστή η απόφασίς +σας, σπανιώτερον θα αμελήτε τους εχθρούς σας, διά να πολεμήτε τους +συμμάχους σας ». + +41. Ταύτα είπεν ο Κλέων· μετ' αυτόν δε ο Διόδοτος ο Ευκράτους, ο +οποίος και κατά την προτέραν εκκλησίαν επολέμησε ζωηρώς το κατά των +Μυτιληναίων ψήφισμα θανάτου, αναβάς και τότε εις το βήμα, είπε τα +εξής. + +42. « Ούτε τους προτείναντας την δευτέραν περί των Μυτιληναίων +διάσκεψιν κατηγορώ, ούτε επαινώ εκείνους, που επικρίνουν την +επανειλημμένην σύσκεψιν περί των σπουδαιοτάτων υποθέσεων· νομίζω δε +ότι δύο πράγματα είναι εναντιώτατα εις την καλήν σκέψιν, η ταχύτης +και η οργή, εκ των οποίων η μεν προέρχεται από ανοησίαν, η δε από +την αγροικίαν και την μετριότητα του νου. Ο υποστηρίζων ότι η +συζήτησις δεν διαφωτίζει τα πράγματα, ή ασύνετος είναι ή έχει +ατομικόν συμφέρον· ασύνετος, εάν νομίζη ότι υπάρχει άλλο μέσον, διά +να εκφρασθή τις περί του μέλλοντος και του αφανούς· ενδιαφερόμενος, +εάν θέλων να προτείνη κάτι κακόν και μη ελπίζων ότι θα δυνηθή να +υποστηρίξη διά κακών λόγων κακήν υπόθεσιν ζητή δι' επιτηδείων +διαβολών να εκφοβίση τους αντιπάλους και τους ακροατάς του. Οι +επικινδυνότατοι όμως πάντων είναι οι κατηγορούντες τους ανταγωνιστάς +των ότι πωλούν αντί χρημάτων την ρητορικήν των τέχνην. Εάν +κατηγορούν αυτούς δι' αμάθειαν, τότε η ήττα αυτών θα επέφερεν +απώλειαν ρητορικής ικανότητος μόνον, όχι δε και τιμιότητος· αλλ' +ενώπιον κατηγορίας επί αισχροκερδεία, εάν μεν ο ρήτωρ πείση, +καθίσταται ύποπτος, εάν δε αποτύχη του σκοπού, χάνει συγχρόνως την +υπόληψίν του και ως προς την φρόνησιν και ως προς την τιμιότητα του. +Εις τοιαύτην δε περίστασιν η πόλις ουδόλως ωφελείται, διότι ο φόβος +στερεί αυτήν των συμβούλων της, ενώ εξ εναντίας θα ηυδαιμόνει +περισσότερον, εάν οι τοιούτοι κατήγοροι δεν ήσαν καλοί ρήτορες, +διότι τότε δεν θα την παρέσυρον εις τόσα σφάλματα. Πρέπει δε ο +αγαθός πολίτης να φαίνεται ότι προτείνει τα άριστα, όχι θέλων να +εκφοβίζη τους αντιφρονούντας, αλλ' ομιλών χωρίς να εξασφαλίζη κανέν +ιδιαίτερον πλεονέκτημα, η δε σώφρων πολιτεία δεν πρέπει μήτε μαζί με +την υπάρχουσαν να δίδη και άλλην τιμήν εις τον πολλά και άριστα +συμβουλεύοντα, μήτε όμως να μικρύνη την εις αυτόν υπάρχουσαν· όχι +μόνον δεν πρέπει να τιμωρή τον αποτυγχάνοντα ρήτορα, αλλ' ούτε και +να δεικνύη προς αυτόν δυσμένειαν. Διά του τρόπου τούτου ούτε ο +επιτυχών εις τας προτάσεις του θα ομιλή εναντίον του αισθήματος του +και διά να αρέση εις το πλήθος, όπως αξιωθή ακόμη μεγαλυτέρων τιμών, +ούτε ο αποτυχών θα καταφεύγη εις αυτά τα μέσα, χαριζόμενος και αυτός +διά να προσελκύση το πλήθος. + +43. »Τούτων ημείς πράττομεν τα εναντία, και ακόμη εάν κανείς τα +άριστα μεν συμβουλεύη, καταστή όμως ύποπτος ότι ομιλεί διά κάποιον +κέρδος, φθονήσαντες αυτόν διά τα κέρδη περί των οποίων υποψίαν μόνον +έχομεν, στερούμεν την πολιτείαν φανεράς ωφελείας. Εις τοιούτο δε +σημείον περιήλθομεν, ώστε αι καλαί συμβουλαί, άνευ ρητορικων +στολισμάτων λεγόμεναι, δεν είναι ολιγώτερον ύποπτοι των κακών. Είναι +λοιπόν ανάγκη όχι μόνον ο προτείνων ολεθριωτάτην πρότασιν να πείθη +το πλήθος δι' απάτης, αλλά και η μάλλον ωφέλιμος γνώμη πρέπει να +περιβάλλεται με ψεύδος, διά να γίνη πιστευτή. Ένεκα του φιλυπόπτου +αυτής χαρακτήρος η πόλις ημών είναι η μόνη την οποίαν δεν δύναται +κανείς να υπηρετήση φανερά και χωρίς να την απατήση. Ο δίδων φανερώς +ωφέλιμον συμβουλήν διεγείρει υπονοίας ότι επιζητεί κρυφίως κάποιαν +ατομικήν αμοιβήν. Πρέπει δε, προκειμένου περί των μεγίστων +συμφερόντων και εις τοιαύτην κρίσιμον περίστασιν, να απαιτήτε να +λέγωμεν κάτι ημείς των οποίων η διάνοια φθάνει μακρύτερα από σας, οι +οποίοι δι' ολίγην ώραν σκέπτεσθε, προ πάντων επειδή ημείς είμεθα +υπεύθυνοι σύμβουλοι και σεις ανεύθυνοι ακροαταί. Εάν όμως υφίστατο +ζημίαν και ο πείσας και ο πεισθείς, αι αποφάσεις θα ήσαν +δικαιότεραι· σήμερον δε, εάν περιπίπτετε ενίοτε εις σφάλματα +παρασυρόμενοι υπό της ορμής, την οποίαν θα τύχη να έχετε, τιμωρείτε +μόνον την γνώμην του πείσαντος, όχι δε και τας ιδικάς σας, αι +οποίαι, μολονότι πολλαί, συνημάρτησαν. + +44. » Εγώ δε ανέβην εις το βήμα, όχι διά να αντείπω εις τα κατά των +Μυτιληναίων αποφασισθέντα ουδέ διά να κατηγορήσω αυτούς. Διότι, εάν +κρίνωμεν φρονίμως τα πράγματα, όχι περί της αδικίας εκείνων +πρόκειται εις ημάς συζήτησις, αλλά ποία η συμφερωτέρα δι' ημάς +απόφασις. Και εάν αποδειχθή ότι είναι εις τον ανώτατον βαθμόν +ένοχοι, δεν θα συμβουλεύσω διά τούτο ότι είναι άξιοι θανάτου, καθώς +επίσης δεν θα τους συγχωρήσω ειμή καθ' όσον συμφέρει εις την +πολιτείαν. Νομίζω δε ότι πρέπει να σκεφθώμεν μάλλον διά το μέλλον +παρά διά το παρόν. Και μολονότι ο Κλέων ισχυρίζεται ότι η θανατική +ποινή θα είναι ωφέλιμος εις το μέλλον, διότι θα ελαττώση τας +αποστασίας, εγώ αποβλέπων εις την μέλλουσαν ησυχίαν μας ισχυρίζομαι +τα εναντία. Μη παρασυρθήτε από την ευπρέπειαν του λόγου του και +ούτως απορρίψετε την από του ιδικού μου λόγου ωφέλειαν· διότι ο +λόγος του, ένεκα της οργής, την οποίαν έχετε εναντίον των +Μυτιληναίων, δύναται να σας φανή δικαιότερος και να σας πείση· ημείς +όμως δεν δικαζόμεθα προς αυτούς ώστε να έχωμεν ανάγκην δικαιοσύνης, +αλλά σκεπτόμεθα περί αυτών κατά πόσον ο θάνατος ή η σωτηρία των +συμφέρει προς ημάς. + +45. »Εις τας πλείστας πόλεις η ποινή του θανάτου είναι καθιερωμένη +διά πολλά εγκλήματα, των οποίων τινά δεν εξισούνται με το των +Μυτιληναίων· όμως παρασυρόμενοι από την ελπίδα οι άνθρωποι αψηφούν +τον κίνδυνον, και ουδείς μέχρι τούδε εξετέθη εις αυτόν πιστεύων ότι +δεν θα επιτύχη εις το κατά των εχθρών επιχείρημα του· επίσης ποία +πόλις αποστατούσα επεχείρησε τούτο χωρίς να έχη αρκούσαν βεβαιότητα +ότι θα υποστηριχθή είτε από τα ιδικά της μέσα είτε από τας δυνάμεις +των συμμάχων; Είναι φυσικόν εις όλους τους ανθρώπους να σφάλλουν και +εις τον ιδιωτικον βίον και εις τον δημόσιον, ουδέ υπάρχει νόμος +δυνάμενος να εμποδίση τούτο, διότι οι άνθρωποι εδοκίμασαν διαδοχικώς +όλας τας τιμωρίας επαυξάνοντες αυτάς κατά μικρόν, διά να +προφυλάσσωνται περισσότερον από τους κακούργους. Είναι μάλιστα +πιθανόν ότι άλλοτε αι ποιναί ήσαν ηπιώτεραι διά τα μέγιστα +εγκλήματα· αλλ' επειδή τα περιεφρόνουν, ανέβησαν αι πολλαί τούτων +διά του χρόνου εις τον θάνατον· και με αυτόν όμως οι άνθρωποι +παραβαίνουν τους νόμους. Ή πρέπει λοιπόν να εύρωμεν άλλο φόβητρον +τρομερώτερον, ή να ομολογήσωμεν ότι η θανατική ποινή είναι ανωφελής. +Όλοι οι άνθρωποι ωθούνται προς τους κινδύνους· ο μεν πτωχός +ενθαρρύνεται υπό της ανάγκης, ο δε πλούσιος υπό της υπερηφανείας του +πλούτου, οι δε τυχόν άλλοι υπό άλλων παθών τα οποία έχουσι και τα +οποία τους παρασύρουν. Η ελπίς και η επιθυμία ευρίσκονται πανταχού· +η επιθυμία προηγείται, η ελπίς ακολουθεί· εκείνη μεν σχεδιάζουσα την +επιχείρησιν, αύτη δε υποδεικνύουσα την ευκολίαν της επιτυχίας, +προξενούν τα μεγαλύτερα δυστυχήματα· και επειδή είναι αφανείς, διά +τούτο είναι φοβερώτεροι των φανερών κινδύνων. Εκτός τούτων συντελεί +όχι λιγώτερον εις την παρακίνησιν ημών και η τύχη· διότι παρισταμένη +απροσδοκήτως και από μικρών αφορμών παρασύρει τον άνθρωπον προς τους +κινδύνους, και προ πάντων τας πόλεις, μάλιστα διότι πρόκειται περί +δύο μεγάλων ζητημάτων ως προς αυτάς, ήτοι περί της ελευθερίας ή της +των άλλων αρχής, και έκαστος ενούμενος μετά των συμπολιτών του +νομίζει ότι είναι κάπως ισχυρότερος παρά όσον είναι πράγματι. Εν +συντόμω φρονώ παράλογον και πολύ βλακώδες το να πιστεύωμεν, ότι η +ανθρωπίνη φύσις, όταν παρασύρεται βίαια προς πράξίν τινα, είναι +δυνατόν να αποτραπή είτε διά της ισχύος των νόμων είτε διά κανενός +φόβου. + +46. » Δεν πρέπει λοιπόν μήτε να εκφέρητε κακήν απόφασιν πιστεύοντες +ότι η θανατική ποινή παρέχει εγγύησιν, μήτε να αφαιρέσητε από τους +αποστατήσαντας κάθε ιδέαν μετανοίας και ταχείας εξαλείψεως του +εγκλήματός των. Σκεφθήτε ότι σήμερον, εάν καμμία πόλις αποστατήση +και ιδή ότι δεν είναι ικανή να υπερισχύση, δύναται να έλθη εις +συμβιβασμόν ενόσω ακόμη είναι εις κατάστασιν να αποζημιώση διά τα +έξοδα του πολέμου και εις το μέλλον να πληρώνη φόρους· εν εναντία +περιπτώσει, νομίζετε ότι θα ευρίσκετο, πόλις η οποία δεν ήθελε +παρασκευασθή τελειότερον παρ' ό,τι τώρα αι πόλεις παρασκευάζονται +και δεν ήθελεν υποστή την μέχρι τελείας εξαντλήσεως πολιορκίαν, εάν +ήξευρεν ότι ουδεμία υπήρχε διαφορά μεταξύ ταχείας υποταγής και +παρατάσεως του αγώνος; δεν θα ήτο δε και εις ημάς επιζήμιον να +δαπανώμεν διά πολιορκίαν πόλεως απόφασιν εχούσης να μη παραδοθή, +αφού δε την κυριεύομεν, να την ευρίσκωμεν κατεστραμμένην και να +χάνωμεν του λοιπού τας εξ αυτής προσόδους ; Και όμως διά των +προσόδων τούτων είμεθα ισχυροί εναντίον των εχθρών ημών. Δεν πρέπει +λοιπόν να βλάπτωμεν ημάς αυτούς τιμωρούντες αυστηρώς τους +αμαρτάνοντας, αλλ' ας προσπαθώμεν μάλλον διά μετρίων ποινών να +έχωμεν τας πόλεις ακμαίας εις πλούτον, εξαρτώντες την φύλαξιν αυτών +όχι από την αυστηρότητα των νόμων αλλ' από την πραγματικήν +επιμέλειαν. Σήμερον πράττομεν τα εναντία τούτων. Εάν υποδουλώσωμεν +ένα λαόν ελεύθερον του οποίου διά της βίας άρχομεν και ο οποίος +αποστατεί κατά φυσικόν νόμον χάριν της αυτονομίας του, νομίζομεν ότι +πρέπει να τον τιμωρήσωμεν αυστηρώς. Εν τούτοις δεν πρέπει να +τιμωρώμεν απηνώς άνδρας ελευθέρους οίτινες αποστατούσιν, αλλά πρέπει +να τους επιτηρώμεν αυστηρά πριν αποστατήσουν και να προλαμβάνωμεν +μηδέ εις την φαντασίαν των να έρχεται τοιαύτη ιδέα, ή, αφού τους +υποτάσσωμεν, να μη επιρρίπτωμεν την ενοχήν που αρμόζει να +επιρρίπτωμεν παρά εις όσον το δυνατόν ολίγους. + +47. » Σκέφθητε πόσον θα σφάλετε πειθόμενοι εις τον Κλέωνα. Σήμερον +εις όλας τας πόλεις ο λαός είναι ευνοϊκός προς σας και δεν +επαναστατεί μετά των ολιγαρχικών, παρά, εάν βιασθή, αμέσως γίνεται +εχθρός εκείνων οίτινες τον ηνάγκασαν να αποστατήση· και όταν +εκστρατεύετε εναντίον πόλεως εχθρικής, έχετε σύμμαχον· το πλήθος +αυτής. Εάν όμως εξολοθρεύσετε τον λαόν των Μυτιληναίων, ο οποίος όχι +μόνον δεν μετέσχε της αποστασίας, αλλ' άμα έλαβεν όπλα παρέδωκεν +εκουσίως την πόλιν, πρώτον μεν θα αδικήσετε φονεύοντες τους +ευεργέτας, έπειτα δε θα πράξετε διά τους ισχυρούς των ανθρώπων +εκείνο, το οποίον κατ' εξοχήν επιθυμούν διότι, αποστατούντες ούτοι +τας πόλεις, ευθύς θα έχουν σύμμαχον τον δήμον, αφού σεις εδείξατε +προηγουμένως ότι η αυτή ποινή περιμένει και τους αθώους και τους +ενόχους. Πρέπει δε, και εάν είναι ένοχοι, να υποκρινώμεθα ότι δεν +είναι, διά να μη καταστήσωμεν εχθρόν τον μόνον σύμμαχον, ο οποίος +μας μένει. Νομίζω δε ότι είναι πολύ συμφερώτερον προς διατήρησιν της +αρχής να αδικηθώμεν εκουσίως παρά να εξολοθρεύσωμεν δικαίως +ανθρώπους, τους οποίους πρέπει να φεισθώμεν προς το συμφέρον της +πόλεως. Και ό,τι ο Κλέων υποστηρίζει ως δίκαιον να γίνη και ως +συμφέρον δεν είναι δυνατόν να είναι τοιούτον συγχρόνως (δίκαιον και +συμφέρον). + +48. » Σεις δε αναγνωρίζσντες ότι ταύτα είναι συμφερώτερα, και μήτε +εις τον οίκτον μήτε εις την επιείκειαν ενδίδοντες περισσότερον (κατά +των οποίων εγώ πρώτος θα είχον καθήκον να σας προφυλάξω) ακούσατε +μόνον την φωνήν του ορθού λόγου. Δικάσατε χωρίς μεγάλην βιασύνην +τους Μυτιληναίους, τους οποίους ο Πάχης έπεμψεν ως ενόχους, τους δε +άλλους αφήσατε να ζουν ήσυχα εις τας οικίας των. Η πράξις αύτη και +διά το μέλλον είναι ωφέλιμος και από τούδε διά τους εχθρούς φοβερά· +διότι ο φρόνιμα σκεπτόμενος είναι ισχυρότερος παρά ο μετά +πραγματικής μεν δυνάμεως, αλλ' αφρόνως προσβάλλων τους εχθρούς ». + +49. Ταύτα είπεν ο Διόδοτος. Αφού δε ειπώθησαν αι τελείως αντίθετοι +μεταξύ των γνώμαι αύται, οι Αθηναίοι εφιλονείκησαν μεν ως προς την +απόφασιν, και μάλιστα αι ψήφοι διηρέθησαν, υπερίσχυσεν όμως η γνώμη +του Διοδότου. Ευθύς λοιπόν, έστειλαν δεύτερον πολεμικόν πλοίον, ίνα +μη το άλλο, το οποίον είχεν εκπεμφθή μίαν ημέραν και μίαν νύκτα +πρότερον, φθάση πρώτον και ευρεθή κατεστραμμένη η Μυτιλήνη. Αφού δε +επρομήθευσαν οι Μυτιληναίοι πρέσβεις εις το πλοίον, οίνον και +άλευρον και πολλά υπεσχέθησαν, εάν έφθανον εγκαίρως οι εις αυτό +εισελθόντες. Τοσαύτη δε κατεβλήθη ταχύτης εις τον πλουν, ώστε οι +κωπηλάται εκωπηλάτουν τρώγοντες συγχρόνως άλευρα ζυμωμένα με οίνον +και έλαιον, και οι μεν εκοιμώντο, οι δε εκωπηλάτουν αλληλοδιαδόχως. +Κατά τύχην δε επειδή δεν εσηκώθη άνεμος κανείς αντίθετος και το +πρώτον πλοίον το οποίον έφερε την τρομεράν διαταγήν δεν έπλεε +ταχέως, η δε άλλη έσπευδε τοιουτοτρόπως, η μεν πρώτη τοσούτον μόνον +επρόλαβε την δευτέραν όσον ήρκει να αναγνώση ο Πάχης το ψήφισμα και +να ετοιμάση τα προς εκτέλεσιν αυτού· η άφιξις όμως της τελευταίας +τον ημπόδισεν. Ούτω λοιπόν παρ' ολίγον να καταστραφή η Μυτιλήνη. + +50. Οι δε άλλοι Μυτιληναίοι, τους οποίους είχε πέμψει ο Πάχης ως +πρωτίστους αιτίους της αποστασίας, εθανατώθησαν υπό των Αθηναίων +κατά πρότασιν του Κλέωνος· και ήσαν ούτοι ολίγον περισσότεροι των +χιλίων. Κατεδαφίσαντες δε οι Αθηναίοι τα τείχη των Μυτιληναίων +παρέλαβον τα πλοία. Ύστερον φόρον μεν δεν επέβαλον εις τους +Λεσβίους, διαιρέσαντες δε την χώραν των, εκτός της των Μηθυμναίων, +εις τρισχίλια τεμάχια, τα μεν τριακόσια αφιέρωσαν εις τους θεούς, +εις δε τα άλλα έπεμψαν διά να τα καταλάβουν άποικοι Αθηναίοι, εις +τους οποίους έπεσεν ο κλήρος να τα λάβουν, και οι Λεσβίοι, +υποχρεωθέντες να πληρώνουν κατ' έτος δύο μνας δι' έκαστον τεμάχιον, +εκαλλιέργουν αυτοί οι ίδιοι την γην. Κατέλαβαν επίσης οι Αθηναίοι +και όλα τα χωρία όσα είχον οι Μυτιληναίοι εις την αντικρύ ήπειρον +και υπέταξαν αυτούς υπό την κυριαρχίαν των. Και τα μεν συμβάντα της +Μυτιλήνης τοιαύτα υπήρξαν. + +51. Κατά το αυτό δε θέρος, μετά την άλωσιν της Λέσβου, οι Αθηναίοι +υπό την στρατηγίαν Νικίου του Νικηράτου εξεστράτευσαν κατά της νήσου +Μινώας, η οποία κείται προ των Μεγάρων. Οι Μεγαρείς είχαν +οικοδομήσει εκεί πύργον και μετεχειρίζοντο αυτόν ως φρούριον. Ήθελε +δε ο Νικίας να θέση φρουράν εις το μέρος εκείνο, το οποίον ήτο +πλησιέστερον προς τους Αθηναίους παρά το Βούδορον και η Σαλαμίς, διά +να παύσουν οι Πελοποννήσιοι να στέλλουν από το μέρος εκείνο κρυφίως +πολεμικά πλοία και πειρατάς, το οποίον έγίνετο προηγουμένως, και +εμποδισθή κάθε είσπλευσις εις τα Μέγαρα. Εκυρίευσε λοιπόν πρώτον διά +θαλάσσης και διά μηχανών δύο πύργους προέχοντας, προς το μέρος της +Νισαίας, και, αφού ηλευθέρωσε τον είσπλουν μεταξύ της νήσου και της +ηπείρου, έκλεισε το μέρος από το οποίον ήτο δυνατόν, διά γεφύρας +άνωθεν από τα τέλματα, να έλθη βοήθεια εις την νήσον μη απέχουσαν +πολύ από της στερεάς. Ότε δε συνετελέσθη το έργον εις ολίγας ημέρας, +ο Νικίας αφήσας εις την Μινώαν φρούριον και φρουράν επέστρεψε μετά +του στρατού. + +52. Κατά την αυτήν εποχήν, διαρκούντος του θέρους εκείνου, οι +Πλαταιείς μη έχοντες πλέον σίτον μηδέ δυνάμενοι να υφίστανται την +πολιορκίαν υπετάγησαν εις τους Πελοποννησίους κατά τον ακόλουθον +τρόπον. Οι πολιορκούντες προσέβαλον το τείχος των, οι δε Πλαταιείς +δεν ηδυνήθησαν να το υπερασπισθούν. Εννοήσας δ' ο Λακεδαιμόνιος +στρατηγός την αδυναμίαν των διά της βίας μεν δεν ηθέλησε να κυριεύση +την πόλιν (διότι εξ οδηγιών πεμφθεισών εκ Λακεδαίμονος είχε μάθει +ότι, εάν ποτε εγίνετο ειρήνη με τους Αθηναίους και απεφασίζετο και +υπό των δύο η απόδοσις των κυριευθεισών πόλεων, η Πλάταια έπρεπε να +εξαιρεθή ως παραδοθείσα εκουσίως), έπεμψε όμως προς τους Πλαταιείς +κήρυκα λέγοντα ότι, εάν συγκατετίθεντο να παραδώσουν θεληματικώς την +πόλιν των εις τους Λακεδαιμονίους και να τους λάβουν ως δικαστάς, θα +ετιμώρουν τους ενόχους και ουδένα θα κατεδίκαζον χωρίς να τον +δικάσουν. Ταύτα είπεν ο κήρυξ, εκείνοι δε (διότι ήσαν πλέον εις την +εσχάτην εξασθένησιν) παρέδωκαν την πόλιν. Και τους Πλαταιείς έτρεφον +οι Πελοποννήσιοι επί τινας ημέρας, μέχρις ου έφθασαν οι εκ +Λακεδαίμονος πέντε δικασταί. Ελθόντες ούτοι ουδεμίαν κατηγορίαν +απήγγειλαν κατά των Πλαταιέων, αλλά προσκαλέσαντες ηρώτων αυτούς +τούτο μόνον· « Εάν κατά τον παρόντα πόλεμον είχον προσφέρει +εκδούλευσίν τινα εις τους Λακεδαιμονίους και τους συμμάχους ». +Εκείνοι δε ζητήσαντες να ομιλήσουν ευρύτερον ανέθεσαν το έργον τούτο +εις δύο Πλαταιείς, τον Αστύμαχον τον Ασωπολάου και τον Λάκωνα τον +Αειμνήστου, ο οποίος ήτο και πρόξενος των Λακεδαιμονίων. +Προχωρήσαντες λοιπόν ούτοι είπον τα εξής. + +53. «Την μεν πόλιν σας παρεδώσαμεν, ω Λακεδαιμόνιοι, νομίζοντες ότι +η δίκη μας θα εγίνετο οπωσδήποτε δικαιοτέρα παρ' όσον γίνεται την +στιγμήν ταύτην, και παρουσιάσθημεν όχι ενώπιον άλλων δικαστών, αλλ' +ενώπιόν σας φρονούντες ότι από σας μόνον θα ευρίσκομεν δικαιοσύνην. +Τώρα δε φοβούμεθα ότι και εις τα δύο ηπατήθημεν διότι υποπτεύομεν +ευλόγως ότι πρόκειται όχι μόνον να αγωνισθώμεν κατά του θανάτου, +αλλά και ότι η απόφασίς σας δεν θα είναι αμερόληπτος, συμπεραίνοντες +τούτο εκ του ότι και κατηγορία εναντίον μας δεν έγινε κατά της +οποίας να αντιτάξωμεν λόγους υπερασπίσεως (αλλ' ημείς αυτοί +εζητήσαμεν τον λόγον) και εκ του ότι, επειδή η ερώτησίς σας είναι +συνοπτική, εάν μεν είπωμεν την αλήθειαν, θα στραφή αύτη καθ' ημών, +εάν δε είπωμεν ψεύδη, θα εξελεγχθώμεν ως ψεύσται. Μολονότι δε +περιελθόντες εις την εσχάτην αμηχανίαν, αναγκαζόμεθα εν τούτοις και +νομίζομεν ασφαλέστερον να διακινδυνεύσωμεν λέξεις τινάς προς +απολογίαν μας· διότι η σιωπή ημών εις τοιαύτην περίστασιν θα μας +εξέθετεν εις την μομφήν ότι δεν επράξαμεν ό,τι ήτο δυνατόν, διά να +σωθώμεν. Εις τα δεινά δε ταύτα προστίθεται και η δυσκολία να σας +πείσωμεν. Εάν ήμεθα άγνωστοι προς αλλήλους, θα ηδυνάμεθα να +ωφεληθώμεν προσάγοντες μαρτυρίας διά τας οποίας να μη έχετε είδησιν· +αλλά σήμερον θα ομιλήσωμεν προς ανθρώπους γνωρίζοντας τα πάντα, και +φοβούμεθα ότι θα κρίνετε τας εκδουλεύσεις ημών κατωτέρας των ιδικών +σας και θα καταλογίσετε τούτο εις ημάς ως έγκλημα, καθόσον μάλλον +προς ευχαρίστησιν άλλων εισαγόμεθα εις δίκην προαποφασισμένην. + +54. » Παρέχοντες όμως προς υπεράσπισίν μας δικαιολογίας ως προς τας +διενέξεις ημών προς τους Θηβαίους και προς σας τους άλλους Έλληνας +θέλομεν κάμει υπόμνησιν των αγαθών πράξεων ημών και θέλομεν +προσπαθήσει να σας πείσωμεν. Αποκρινόμεθα λοιπόν προς την βραχείαν +εκείνην επερώτησιν. «Εάν κατά τον παρόντα πόλεμον προσεφέραμεν +καμμίαν εκδούλευσιν εις τους Λακεδαιμονίους και τους συμμάχους»· εάν +μεν μας ερωτάτε ως εχθρούς, δεν πρέπει να εύρετε κακόν ότι δεν σας +παρέσχομεν καμμίαν υπηρεσίαν, εάν δε μας νομίζετε φίλους, τον εαυτόν +σας μάλλον να κατηγορήσετε, διότι ήλθατε να μας πολεμήσετε. Ως προς +δε την διαγωγήν ημών εν καιρώ ειρήνης και εν καιρώ του πολέμου κατά +του Μήδου, αύτη υπήρξεν άμεμπτος· και την μεν ειρήνην δεν διελύσαμεν +ημείς πρώτοι, κατά δε τον μηδικόν πόλεμον μόνοι ημείς εκ των Βοιωτών +επολεμήσαμεν διά την ελευθερίαν της Ελλάδος. Μολονότι ηπειρώται, +εναυμαχήσαμεν εις το Αρτεμίσιον, και κατά την μάχην την γενομένην +εις την χώραν μας ηνώθημεν μαζί με σας και τον Παυσανίαν· δεν +υπάρχει δε κίνδυνος απειλήσας κατ' εκείνην την εποχήν τους Έλληνας +εις τον οποίον να μη μετέσχομεν περισσότερον των δυνάμεών μας. Ως +προς σας δε ιδίως, ότε ο σεισμός περιέζωσε την Σπάρτην και +απεχώρησαν εις την Ιθώμην οι αποστατήσαντες Είλωτες, ημείς επέμψαμεν +εις βοήθειαν σας το έν τρίτον του στρατού μας· τοιαύται υπηρεσίαι +δεν πρέπει να λησμονώνται. + +55. »Και κατά μεν τας παλαιάς και κρισίμους εκείνας περιστάσεις +τοιούτοι εφάνημεν, ύστερον όμως εγενόμεθα εχθροί. Τούτου αίτιοι +είσθε σεις, διότι, ότε, εζητήσαμεν την συμμαχίαν σας ότε μας +προσέβαλον διά της βίας οι Θηβαίοι, σεις μας απεκρούσατε ειπόντες να +αποταθώμεν προς τους Αθηναίους υπό την πρόφασιν ότι ούτοι είναι +πλησίον, σεις δε πολύ μακράν. Και κατά μεν τον πόλεμον τούτον ούτε +επάθετε ούτε εκινδυνεύσατε να πάθητε τίποτε υφ' ημών. Εάν δε δεν +ηθελήσαμεν να αποσπασθώμεν από τους Αθηναίους, καθώς μας +εσυμβουλεύσατε, η διαγωγή μας δεν ήτο άδικος, διότι και οι Αθηναίοι +εβοήθησαν ημάς εναντίον των Θηβαίων, ότε σεις ηρνήθητε να μας +βοηθήσετε. Ήθελεν είσθαι αισχρόν να τους προδώσωμεν προ πάντων ότε, +αφού εδέχθημεν τας ευεργεσίας των, εισήλθομεν εις την συμμαχίαν των, +ζητήσαντες αυτήν, και μετέσχομεν του δικαιώματος της ισοπολιτείας. +Είχομεν λοιπόν καθήκον να ακολουθώμεν προθύμως τας διαταγάς των. Εις +τας διαταγάς, τας οποίας δίδετε ως ηγεμόνες οι μεν ή οι δε εις τους +συμμάχους σας, εάν υπάρχη τι αξιοκατάκριτον, δεν πταίουν οι +ακολουθούντες αλλ' οι αρχηγούντες, οι οποίοι δεν οδηγούσιν ορθώς. + +56. » Οι δε Θηβαίοι πολλάς και άλλας αδικίας έπραξαν προς ημάς, την +δε τελευταίαν γνωρίζετε σεις, διότι ένεκα ταύτης πάσχομεν ταύτα +σήμερον. Εισήλθον εις την πόλιν μας εν καιρώ ειρήνης και εις ημέραν +εορτής, δικαίως λοιπόν τους ετιμωρήσαμεν σύμφωνα με τον κοινώς +ανεγνωρισμένον νόμον, όστις καθιεροί το δικαίωμα να απωθή τις τον +επερχόμενον πολέμιον, και δεν είναι δίκαιον να μας τιμωρήσετε +σήμερον χάριν αυτών. Εάν θεωρήσετε το δίκαιον αποβλέποντες εις το +προσωρινόν συμφέρον σας και την έχθραν εκείνων, θέλετε φανή ότι +είσθε όχι αληθείς κριταί του ορθού, αλλά μάλλον δούλοι του +συμφέροντος. Εν τούτοις, εάν οι Θηβαίοι σας φαίνωνται χρήσιμοι +σήμερον, ημείς όμως και οι άλλοι Έλληνες υπήρξαμεν πολύ περισσότερον +άλλοτε, ότε διετρέχετε μεγαλύτερον κίνδυνον· αλλά κατ' εκείνον τον +καιρόν, ότε ο βάρβαρος έφερε πανταχού την δουλείαν, οι Θηβαίοι ήσαν +μετ' αυτού. Δίκαιον λοιπόν είναι εις το σημερινόν σφάλμα, εάν τωόντι +εσφάλομεν, να αντισταθμίσετε την τότε προθυμίαν. Θα εύρετε δε ταύτην +σχετικώς μεγαλυτέραν και εις περιστάσεις, κατά τας οποίας ήτο +σπάνιον μεταξύ των Ελλήνων να αντιτάξη τις ανδρείαν κατά της +δυνάμεως του Ξέρξου. Τότε επηνούντο μάλλον οι μη πράττοντες +ακινδύνως τα συμφέροντα εις αυτούς ως προς την έφοδον των βαρβάρων, +και εκουσίως αψηφούντες τους κινδύνους χάριν του καλού. Απ' αυτούς +όντες και ημείς και τιμηθέντες άλλοτε διά των πρώτων τιμών φοβούμεθα +σήμερον μήπως χαθώμεν, διότι ηκολουθήσαμεν τας αυτάς αρχάς +προτιμήσαντες τους Αθηναίους χάριν της δικαιοσύνης μάλλον παρά εκ +συμφέροντος. Εν τούτοις πρέπει να έχετε την αυτήν γνώμην περί των +αυτών, και να μη νομίσετε ότι το συμφέρον είναι άλλο τι παρά το να +δύνασθε να συμβιβάζετε την εκάστοτε ωφέλειάν σας με την σταθεράν +ευγνωμοσύνην των συμμάχων. + +57. »Σκεφθήτε επίσης ότι παρά των πλείστων Ελλήνων νομίζεσθε ως +παράδειγμα αρετής· εάν εκφέρετε καθ' ημών άδικον απόφασιν (η δε δίκη +δεν δύναται να δικασθή αφανώς, διότι και οι κρίνοντες είναι +επαινούμενοι και οι κρινόμενοι αξιόμεμπτοι), προσέξατε μήπως απαρέση +εις τους Έλληνας να καταδικασθούν άνδρες ανδρείοι υπό ανδρών ακόμη +πλέον ανδρείων και ανατεθούν εις τα κοινά ιερά τα εκ των πτωμάτων +λάφυρα ημών των ευεργετών της Ελλάδος. Θα φανή τρομερόν ότι σεις οι +Λακεδαιμόνιοι επορθήσατε την Πλάταιαν, την οποίαν οι μεν πατέρες σας +ως μαρτύριον ανδρείας ανέγραψαν εις τον εν Δελφοίς τρίποδα, σεις δε +εξηφανίσατε σύρριζα από όλον το ελληνικόν χάριν των Θηβαίων. Ιδού +λοιπόν εις ποίον σημείον συμφοράς περιήλθομεν ημείς, οι οποίοι, και +οι Μήδοι εάν ενίκων, θα κατεστρεφόμεθα και σήμερον νικώμεθα υπό των +Θηβαίων εμπρός εις σας, οι οποίοι άλλοτε ήσθε φίλτατοι. Δύο +τρομερούς αγώνας υπέστημεν· προ μικρού μεν εκινδυνεύσαμεν να +αποθάνωμεν υπό πείνης, εάν δεν παρεδίδομεν την πόλιν, τώρα δε να +καταδικασθώμεν εις θάνατον, και εξ όλων των Ελλήνων ημείς οι +Πλαταιείς οι τοσούτον πρόθυμοι εις το να συντρέχωμεν τους Έλληνας +υπεράνω των δυνάμεων μας, ημείς μόνοι παρηγκωνίσθημεν και +κατηντήσαμεν να εγκαταλειφθώμεν έρημοι και αβοήθητοι· ουδείς εκ των +τότε συμμάχων μας ωφελεί, φοβούμεθα δε ότι και σεις, ω +Λακεδαιμόνιοι, η μόνη ελπίς, ουδεμίαν βοήθειαν θέλετε μας παράσχει. + +58. » Σας ικετεύομεν εν ονόματι των θεών των εφόρων της ημετέρας +συμμαχίας και εν ονόματι της αφοσιώσεως ημών προς τους Έλληνας να +καμφθήτε και να μεταβάλετε την απόφασιν την οποίαν εσχηματίσατε +πεισθέντες εις τους Θηβαίους, και σας παρακαλούμεν να απαιτήσετε και +σεις την χάριν να μη φονεύσετε εκείνους τους οποίους δεν αρμόζει εις +σας να φονεύσετε· απολαύσατε έντιμον ευγνωμοσύνην αντί ατίμου, και +μη επισύρετε εναντίον σας δυσφημίαν, διά να αρέσητε εις τους άλλους· +μία στιγμή αρκεί, διά να εξαφανίση τα σώματα ημών, είναι όμως +επίπονον να εξαλείψετε την δυσφημίαν από την πράξιν αυτήν. Ημείς +τους οποίους θα τιμωρήσετε δεν είμεθα εχθροί, διότι τότε θα ήτο +δίκαιον, αλλά φίλοι, οι οποίοι εξ ανάγκης σας επολέμησαν. Χαρίζοντες +εις ημάς την ζωήν θέλετε πράξει όσιον έργον. Ενθυμηθήτε ότι +παρεδόθημεν εκουσίως τείνοντες προς σας ικέτιδας χείρας (ο δε +καθιερωμένος νόμος εις τους Έλληνας απαγορεύει να φονεύωνται +ικέται), και προσέτι εγενόμεθα ευεργέται σας εις κάθε περίστασιν. +Αποβλέψατε εις τους τάφους των πατέρων σας, τους οποίους φονευθέντας +υπό των Μήδων και ταφέντας εις την ημετέραν γην, ετιμώμεν κατ' έτος +δημοσία προσφέροντες και τας εν χρήσει θυσίας και τας απαρχάς όλων +των ημετέρων καρπών, ευνοϊκοί προς άνδρας εκ φιλικής χώρας +καταγομένους και σύμμαχοι προς αρχαίους συμπολεμιστές. Τούτων θέλετε +πράξει σεις τα εναντία, εάν εκφέρετε άδικον απόφασιν. Σκεφθήτε +καλώς· ο Παυσανίας έθαψεν αυτούς ενταύθα νομίζων ότι τους απέθετε +και εις γην φιλικήν και πλησίον φίλων· σεις δε, εάν μας φονεύσετε +και την χώραν των Πλαταιών μεταβάλετε εις χώραν των Θηβών, τι άλλο +θα πράξετε παρά θα εγκαταλείψετε τους πατέρας σας και τους συγγενείς +σας εις γην πολεμίαν και πλησίον των φονέων των, και θα τους +στερήσετε των τιμών, τας οποίας έχουν σήμερον ; Προς τούτοις και την +γην, εις την οποίαν ηλευθερώθησαν οι Έλληνες, θα την καταστήσετε +υπόδουλον, και τους ναούς των θεών, τους οποίους επικαλεσθέντες +ενίκησαν τους Μήδους θέλετε ερημώσει, και θέλετε αφαιρέσει από τους +ναούς τούτους τας θυσίας, τας οποίας εθέσπισαν οι ιδρυταί αυτών. + +59. » Τοιαύτη διαγωγή, ω Λακεδαιμόνιοι, θα ήτον αναξία της δόξης +σας, εναντία εις τα κοινά των Ελλήνων έθιμα, και υβριστική διά τους +προγόνους σας· μη θυσιάσετε ημάς τους ευεργέτας ένεκα έχθρας, την +οποίαν άλλοι μας έχουν, αλλά μάλλον φεισθήτε ημών και καμφθήτε υπό +συμπαθείας συνετής. Λάβετε υπ' όψιν όχι μόνον την σπουδαιότητα της +ποινής, την οποίαν θα υποστώμεν, αλλ' ότι θέλουν υποστή αυτήν άνδρες +ωσάν ημείς και ότι δεν δύναται κανείς να προΐδη πότε και επάνω εις +ποίον θα πέση η συμφορά, που δυνατόν να μη ήτο άξιος αυτής. Ημείς, +όπως πρέπει εις δυστυχείς και όπως απαιτεί η ανάγκη, επικαλούμενοι +τους θεούς τους τιμωμένους εις τους αυτούς και ομοίους βωμούς και +κοινούς εις όλους τους Έλληνας ικετεύωμεν να σας πείσουν περί +τούτων, συνάμα ζητούντες να μη λησμονήσετε ότι ενθυμούμενοι τους +όρκους, τους οποίους ώμοσαν οι πατέρες σας, εγενόμεθα ικέται των +πατρόων τάφων σας και επικαλούμενα τους αποθανόντας να μη δουλωθώμεν +υπό των Θηβαίων μήτε να παραδοθώμεν εις εχθίστους, ενώ είμεθα φίλοι. +Υπενθυμίζομεν προσέτι την ημέραν εκείνην, κατά την οποίαν μετ' +εκείνων εδοξάσθημεν, ενώ η παρούσα μας απειλεί διά της εσχάτης +τιμωρίας. Περαίνοντες τον λόγον, το οποίον είναι υποχρεωτικόν +συνάμα, αλλά και φοβερόν διά τους εν τοιαύτη καταστάσει +ευρισκομένους, επειδή και ο βίος συντελευτά συνήθως μετά του λόγου, +λέγομεν τέλος, ότι δεν παρεδώσαμεν εις τους Θηβαίους την πόλιν ημών +(διότι αντί τούτου προτιμότερος ο ελεεινότατος θάνατος ο διά του +λιμού), αλλά προσήλθομεν εμπιστευθέντες εις σας. Είναι δίκαιον, εάν +δεν πείσωμεν, να επανέλθωμεν εις την αυτήν θέσιν, εις την οποίαν +ευρισκόμεθα προτερον και να μας αφήσετε την εκλογήν του κινδύνου. +Σας εξορκίζομεν συγχρόνως, ω Λακεδαιμόνιοι, να μη παραδώσετε διά των +ιδίων σας χειρών και εναντίον της πίστεώς σας τους ικέτας σας και +προθυμοτάτους υπερασπιστάς της Ελλάδος Πλαταιείς εις τους Θηβαίους +τους εχθροτάτους προς ημάς. Γενήτε μάλλον σωτήρες ημών και μη μας +εξολοθρεύσετε καθ' ην στιγμήν αποδίδετε την ελευθερίαν εις τους +άλλους Έλληνας ». + +60. Ταύτα είπον οι Πλαταιείς, οι δε Θηβαίοι φοβηθέντες μήπως οι +Λακεδαιμόνιοι καμφθώσι παρασυρόμενοι από τον λόγον τούτον +επροχώρησαν λέγοντες ότι ήθελαν και αυτοί να ομιλήσουν, αφού, +εναντίον της γνώμης, την οποίαν είχαν δώσει, επετράπη εις τους +Πλαταιείς να παρατείνουν πέραν του δέοντος την απόκρισίν των εις την +υποβληθείσαν ερώτησιν. Άμα δε εδόθη εις αυτούς η άδεια, είπαν τα +εξής. + +61. «Δεν θα εζητούμεν τον λόγον, εάν οι Πλαταιείς απεκρίνοντο με +συντομίαν εις την ερώτησιν και εάν στρέφοντες τον λόγον εναντίον μας +δεν κατηγόρουν ημάς· τέλος, εάν δεν έκαμναν μακράν και έξω του +προκειμένου απολογίαν και δεν επήνουν εκείνα, τα οποία ουδείς +εμέμφθη. Τούτο μας αναγκάζει τα μεν να αποκρούσωμεν, τα δε να +εξελέγξωμεν, διά να μη ωφεληθούν μήτε από την κακίαν ημών μήτε από +την ιδικήν των δόξαν και διά να δικάσετε, αφού ακούσετε τα αληθή +περί αμφοτέρων. Η πρώτη αιτία, διά την οποίαν εχωρίσθημεν απ' +αυτούς, είναι, διότι οι Πλαταιείς, αφού ημείς εγίναμεν κύριοι της +Βοιωτίας και εκτίσαμεν την Πλάταιαν και άλλας πόλεις, εκ των οποίων +εδιώξαμεν τους συμμίκτους λαούς, δεν κατεδέχοντο να κυβερνώνται υφ' +ημών, όπως εσυμφωνήθη κατ' αρχάς, μόνοι δε μεταξύ των Βοιωτών +παραβαίνοντες τα πάτρια, επειδή ηθελήσαμεν να τους σωφρονίσωμεν, +ηνώθησαν με τους Αθηναίους και μετ' αυτών μας έβλαπταν πολύ, αλλά +και ημείς τοις ανταπεδίδαμεν τα ίσα. + +62. » Ότε δε ο βάρβαρος ήλθε κατά της Ελλάδος, λέγουν ότι αυτοί +μόνοι δεν εμήδισαν (ετάχθησαν με τους Μήδους), και τούτου ένεκα προ +πάντων αγάλλονται και μας χλευάζουν. Ημείς όμως δεν είπομεν ότι +εμήδισαν, καθώς ούτε οι Αθηναίοι· αλλ' ότε βραδύτερον οι Αθηναίοι, +τον αυτόν σκοπόν έχοντες ως οι Μήδοι, επήλθον κατά των Ελλήνων, +λέγομεν ότι οι Πλαταιείς μόνοι μεταξύ των Βοιωτών εκηρύχθησαν +αττικίζοντες. Σκεφθήτε εν τούτοις ποίον πολίτευμα μας διείπεν +εκατέρους, ότε επράξαμεν τούτο. Η μεν πόλις ημών ούτε κατ' +ολιγαρχίαν αριστοκρατικήν επολιτεύετο τότε, ούτε κατά δημοκρατίαν· +αλλ' εκείνο που και εις τους νόμους και εις την σωφροσύνην είναι +εναντιώτατον και εις την τυραννίαν πλησιέστατον εγίνετο εις ημάς, +ήτοι ολίγοι άνδρες κατείχον βιαίως την αρχήν. Ούτοι δε ελπίσαντες +ότι ήθελον γίνει δυνατώτεροι, εάν επεκράτουν οι Μήδοι, προσεκάλεσαν +αυτούς κυριαρχούντες του λαού διά της βίας· και ότε ολόκληρος η +πόλις έπραξε τούτο, δεν ήτο κυρία εαυτής και δεν έπρεπε να +ονειδίζεται δι' εκείνα, τα οποία έπραξεν ευρισκομένη εις έκνομον +κατάστασιν. Αλλ' ότε ο Μήδος έφυγε και η πόλις ανέλαβε το νόμιμόν +της πολίτευμα, ότε βραδύτερον εισέβαλον οι Αθηναίοι προσπαθούντες να +καθυποτάξουν την χώραν ημών και την άλλην Ελλάδα, ότε διά των +διαιρέσεων κατέλαβαν ήδη τα πλείστα μέρη αυτής, σκεφθήτε, αν +νικήσαντες αυτούς εις την Κορώνειαν δεν ηλευθερώσαμεν την Βοιωτίαν +και εάν σήμερον δεν συνελευθερούμεν προθύμως τους άλλους και ιππικόν +παρέχοντες και πολεμικά εφόδια πλειότερα παρά κάθε άλλος εκ των +συμμάχων. Και ταύτα μεν απολογούμεθα ως προς τον μηδισμόν ημών. + +63. » Ότι δε σεις (οι Πλαταιείς) ηδικήσατε περισσότερον τους Έλληνας +και ότι είσθε αξιώτεροι παρ' ό,τι ημείς κάθε τιμωρίας, τούτο θα +προσπαθήσωμεν να αποδείξωμεν. Λέγετε ότι, διά να μας εκδικηθήτε, +εγίνατε σύμμαχοι και πολίται αυτών. Έπρεπε λοιπόν μόνον καθ' ημών να +φέρετε αυτούς και όχι να βαδίσετε μετ' αυτών κατά των άλλων· τούτο +δε ήτο εις την εξουσίαν σας, και εάν ακόμη εβιάζεσθε υπό των +Αθηναίων, αφού η μετά των Λακεδαιμονίων κατά του Μήδου συμμαχία +υπήρχεν ήδη, συμμαχία, την οποίαν προβάλλετε αιωνίως. Τωόντι αύτη +ήτο ικανή να σας προφυλάττη από τας προσβολάς μας, και προ πάντων να +σας επιτρέπη να σκέπτεσθε αφόβως. Αλλ' εκόντες, και ουχί βιαζόμενοι +επροτιμήσατε τους Αθηναίους. Λέγετε ότι θα ήτο αισχρόν να προδώσετε +τους ευεργέτας· και όμως ήτο πολύ αισχρότερον και αδικώτερον να +καταπροδίδετε όλους τους Έλληνας, μετά των οποίων είχετε συμμαχήσει, +παρά τους Αθηναίους μόνους, από την στιγμήν, πού αυτοί μεν +ειργάζοντο προς υποδούλωσιν της Ελλάδος, εκείνοι δε προς ελευθέρωσιν +αυτής. Και όμως δεν ανταπεδώκατε εις αυτούς ουδέ καν ισαξίαν χάριν, +η οποία να μη φέρη αισχύνην, διότι προσεκαλέσατε μεν αυτούς, ως +διατείνεσθε, διά να σας προφυλάξουν από πάσης αδίκου επιθέσεως, +εγίνετε δε συνεργοί αυτών να επιτεθούν αδίκως εναντίον των άλλων. Εν +τούτοις είναι μάλλον αισχρόν το να μη αποδίδη κανείς τας ίσας +χάριτας παρά τας δικαίως μεν οφειλομένας, των οποίων όμως η απόδοσις +αδικεί άλλους. + +64. » Κατεστήσατε φανερόν ότι, εάν σεις μόνοι δεν εμηδίσατε τότε, +επράξατε τούτο όχι χάριν των Ελλήνων, αλλά διότι και οι Αθηναίοι δεν +εμήδισαν, και διότι άλλοτε μεν ηθέλετε να μιμήσθε τούτους, άλλοτε δε +να αντιπράττετε εις τους άλλους. Και σήμερον αξιούτε να ωφεληθήτε εξ +εκείνων, τα οποία επράξατε προς όφελος και προς χάριν άλλων. Αλλά +τούτο δεν είναι δίκαιον· αφού επροτιμήσατε τους Αθηναίους, μένετε +τούτων σύμμαχοι και συναγωνισταί, και μη προβάλλετε την κατά τον +γνωστόν εκείνον χρόνον γενομένην συμμαχίαν λέγοντες ότι πρέπει να +σωθήτε ένεκα αυτής. Την εγκατελίπετε, την παρεβιάσατε συντελούντες +εις το να υποδουλωθούν οι Αιγινήται και άλλοι σύμμαχοι, αντί να +κωλύετε τούτο. Και όλα ταύτα δεν τα επράττετε ακουσίως, αλλ' +αυτόνομοι όντες μέχρι σήμερον και χωρίς να αναγκάζεσθε ως ημείς. Την +τελευταίαν πρόσκλησιν, η οποία, πριν να πολιορκηθήτε σας έγινεν όπως +ησυχάζετε και μένετε ουδέτεροι, δεν την εδέχεσθε. Τίνες λοιπόν άλλοι +παρά σεις, οι οποίοι προς βλάβην εκείνων επεδεικνύετε αρετήν, είναι +δικαιότερον να μισώνται υφ' όλων των Ελλήνων; Και όσα μεν παρέσχετε +άλλοτε από ενάρετον πρόθεσιν, όπως διατείνεσθε, απεδείξατε σήμερον +ότι δεν ήσαν σύμφωνα με τον αληθινόν σας χαρακτήρα, όσα δε ήθελεν ο +φυσικός σας χαρακτήρ εφανερώθησαν κατά την αληθή των όψιν, διότι +ηκολουθήσατε τους Αθηναίους εις την οδόν της αδικίας. Και ως προς +μεν τον ημέτερον ακούσιον μηδισμόν και τον ιδικόν σας εκούσιον +αττικισμόν αυτά είχομεν να είπωμεν. + +65. » Ως προς δε τα τελευταία αδικήματα, τα οποία λέγετε (ότι δηλαδή +παρανόμως επετέθημεν κατά της πόλεώς σας, ενώ ήτον ειρήνη και +ετελείτο εορτή), νομίζομεν ότι ουδέ εις ταύτα αδικούμεν πλειότερον +παρ' ό,τι σεις. Διότι, εάν ημείς αυτόκλητοι ηρχόμεθα εις την πόλιν +σας με σκοπόν να πολεμήσωμεν και να λεηλατήσωμεν την χώραν ως +πολέμιοι, θα είχομεν άδικον· αφού όμως πολλοί εκ των συμπολιτών σας, +οι πρώτοι κατά τα χρήματα και το γένος, θέλοντες να σας αποσπάσουν +από την εξωτερικήν συμμαχίαν και να σας επαναφέρουν εις τα κοινά +πάτρια πάντων των Βοιωτών, μας προσεκάλεσαν μόνοι των θεληματικώς, +τότε πού η αδικία ημών; Διότι οι άγοντες παρανομούν μάλλον παρά οι +ακολουθούντες. Αλλά, καθώς κρίνομεν ημείς, ούτε εκείνοι παρενόμησαν +ούτε ημείς. Πολίται όντες, ως σεις, και πλειότερα έχοντες να χάσουν +ήνοιξαν τας θύρας και εισήγαγον ημάς φιλικώς, και όχι εχθρικώς, εις +την πόλιν των. Ήθελαν και οι μεταξύ σας πλέον κακοί να μη γίνουν +χειρότεροι, και οι καλλίτεροι να τιμηθούν κατ' αξίαν. Ήθελαν να +περιστείλουν την ορμήν της ψυχής ημών χωρίς να στερήσουν την πόλιν +από τα άτομα, συμφιλιώνοντες σάς προς τους ομοφύλους σας και μη +κάμνοντες εχθρούς κανενός, αλλά φίλους όλων. + +66. » Απόδειξις δε ότι ενηργούμεν όχι εχθρικώς και ότι δεν +ηδικήσαμεν κανένα είναι ότι ημείς προείπομεν ότι ο θέλων δύναται να +προσέλθη προς ημάς και να διέπεται κατά τα πάτρια των Παμβοιωτών. +Και σεις με προθυμίαν δεχθέντες τούτο και σύμβασιν ποιήσαντες κατ' +αρχάς μεν ησυχάζατε, ύστερον δε εννοήσαντες ημάς ολίγους όντας +(υποτεθείσθω δε ότι εφέρθημεν ολίγον απρεπώς εισελθόντες εις την +πόλιν σας άνευ της συγκαταθέσεως του πλήθους) τα μεν ίσα δεν +ανταπεδώκατε εις ημάς, αλλά, χωρίς να μας προειδοποιήσετε ότι +ηθέλετε παρεκτραπή εις βιαιοπραγίας, χωρίς να προσπαθήσετε διά του +λόγου να μας πείσετε να εξέλθωμεν, επετέθητε εναντίον μας +παραβαίνοντες την συμφωνίαν. Και όσους μεν εφονεύσατε μετ' αυτών +κατά την συμπλοκήν δεν λυπούμεθα (διότι οπωσδήποτε τούτο εγένετο +κατά τους πολεμικούς νόμους), αλλά δεν είναι δεινόν πράγμα να +φονεύσετε παρανόμως τους ικέτας, τους οποίους εσυλλάβετε ζώντας και +τους οποίους μας υπεσχέθητε ύστερον ότι δεν θα φονεύσετε; Και εν +τούτοις, ενώ επράξατε εντός ολίγου καιρού τρεις αδικίας, την +διάλυσιν της συμβάσεως, τον μετά ταύτα θάνατον των συλληφθέντων και +την ψευδή υπόσχεσιν ότι δεν θα τους φονεύσετε, εάν αφήσωμεν αβλαβείς +τους αγρούς σας, όμως λέγετε ότι ημείς παρενομήσαμεν και ότι σεις +δεν πρέπει να τιμωρηθήτε. Όχι, εάν ούτοι δικάσουν ορθώς· αλλά προ +πάντων ένεκα τούτων των αδικιών θέλετε τιμωρηθή. + +67. » Και ταύτα, ω Λακεδαιμόνιοι, διά τον λόγον αυτόν διεξήλθομεν +διά σας και δι' ημάς, ίνα σεις μεν εννοήσετε ότι δικαίως θέλετε +καταδικάσει αυτούς, ημείς δε, ότι ακόμη δικαιοτέραν εκδίκησιν +θέλομεν λάβει από σας. Μη καμφθήτε εκ της απαριθμήσεως των πολλών +ανδραγαθιών των, εάν έκαμάν ποτε τοιαύτας. Αι ανδραγαθίαι δύνανται +να έλθουν εις επικουρίαν ανδρών αδικουμένων, αλλά πρέπει να +επισύρουν διπλήν τιμωρίαν κατ' εκείνων, οι οποίοι κάμνουν έργα +άτιμα, διότι το έγκλημά των είναι διάψευσις της προτέρας αρετής. Ας +μη τους ωφελήσουν ο ολοφυρμός και ο οίκτος, μολονότι επικαλούνται +τους τάφους των πατέρων σας και την ιδίαν των εγκατάλειψιν, διότι +και ημείς θα αντιτάξωμεν ότι πολύ χειρότερα έπαθον οι υπ' αυτών +φονευθέντες νέοι, των οποίων οι πατέρες οι μεν έπεσαν εις την +Κορώνειαν θέλοντες να καταστήσουν σύμμαχόν σας την Βοιωτίαν, οι δε +εγκαταλειφθέντες γέροντες και άνευ τέκνων εις τας οικίας, σας +ικετεύουν πολύ δικαιότερον να τους τιμωρήσετε. Οι παρ' αξίαν +πάσχοντες, ούτοι είναι μάλλον άξιοι οίκτου· αλλά διά τους δικαίως +πάσχοντας, ως τους Πλαταιείς τούτους, εξ εναντίας η τιμωρία των +καθίσταται αντικείμενον χαράς. Την σημερινήν των εγκατάλειψιν εις +ουδένα άλλον πρέπει να την αποδώσουν παρά εις εαυτούς, διότι τους +καλλιτέρους συμμάχους μόνοι τους τούς απέρριψαν και παρενόμησαν +χωρίς να πάθουν τίποτε προηγουμένως υφ' ημών, αλλά παρακινούμενοι +από μίσος μάλλον παρά από δικαιοσύνην και χωρίς να τιμωρηθούν μέχρι +τούδε όπως έπρεπε, θέλουν δε τιμωρηθή κατά τους νόμους, όχι επειδή +έτειναν, ως λέγουν, μετά την μάχην χείρας ικέτιδας, αλλ' επειδή +δυνάμει συμβάσεως παρεδόθησαν διά να δικασθούν. Εκδικήσατε λοιπόν, ω +Λακεδαιμόνιοι, τους νόμους των Ελλήνων, παραβιασθέντας υπό τούτων, +και ανταποδώσατε εις ημάς χάριν δικαίαν διά την προθυμίαν, την +οποίαν επεδείξαμεν. Μη απωθήσετε ημάς πεισθέντες εις τους λόγους +των, αλλά δείξατε διά παραδείγματος εις τους Έλληνας ότι οι αγώνες, +τους οποίους θέλετε προβάλει, δεν είναι λόγων αγώνες, αλλ' έργων· +ταύτα, όταν μεν είναι αγαθά, αρκούν ολίγαι λέξεις διά να τα +αναγγείλουν, όταν δε είναι αξιόμεμπτα, έχουν ανάγκην λόγων +στολισμένων δι' εντέχνων φράσεων, αίτινες χρησιμεύουν ως +περικαλύμματα. Αλλ' εάν οι αρχηγοί, όπως είσθε σεις σήμερον, τα +πάντα εις έν συμπεριλαβόντες διακοινώσουν συντόμους αποφάσεις, εις +το εξής θα ελαττωθούν οι έντεχνοι λόγοι διά τας αδίκους πράξεις». + +68. Ταύτα είπον και οι Θηβαίοι. Οι δε Λακεδαιμόνιοι δικασταί +ενόμισαν συμφέρον να επιμείνουν εις την προτέραν ερώτησιν, « εάν +παρέσχον οι Πλαταιείς εκδούλευσίν τινα εις αυτούς ». Επειδή τωόντι +είχαν προσκαλέσει άλλοτε τους Πλαταιείς να ησυχάζουν, σύμφωνα με τας +παλαιάς συνθήκας, αι οποίαι συνωμολογήθησαν μετά την φυγήν του +Μήδου· επειδή ύστερον, πριν τους πολιορκήσουν, τους επρότειναν, +δυνάμει της αυτής συνθήκης, να μένουν ουδέτεροι και δεν το +εδέχθησαν· υπό την πρόφασιν ταύτην οι Λακεδαιμόνιοι, νομίζοντες ότι +οι Πλαταιείς παραβιάσαντες τας σπονδάς δικαίως υπέστησαν επίθεσιν, +διέταξαν αυτούς να παρουσιασθούν, και απέτειναν εκ νέου εις έκαστον +αυτών την αυτήν ερώτησιν «εάν κατά τον παρόντα πόλεμον παρέσχον +υπηρεσίαν τινά εις τους Λακεδαιμονίους »· επί τη αρνητική δε +αποκρίσει των απήγον αυτούς και τους εφόνευον χωρίς να εξαιρέσουν +κανένα. Διά του τρόπου τούτου εθανατώθησαν όχι ολιγώτεοοι των +διακοσίων Πλαταιέων και εικοσιπέντε Αθηναίοι, οι οποίοι είχον +συμπολιορκηθή, αι δε γυναίκες εξηνδραποδίσθησαν. Όσον αφορά την +πόλιν, οι Θηβαίοι προσέφεραν αυτήν να την κατοικήσουν οι Μεγαρείς, +οι οποίοι ένεκα εμφυλίων ερίδων είχαν απομακρυνθή της πατρίδος των, +και εις τους ομοφρονούντας εκ των Πλαταιέων, τους οποίους δεν +ετιμώρησαν καθόλου· ύστερον δε κατεδαφίσαντες αυτήν εκ θεμελίων +ωκοδόμησαν πλησίον του Ηραίου πανδοχείον διακοσίων ποδών, έχον +ολόγυρα οικήματα διώροφα. Διά την οικοδομήν ταύτην μετεχειρίσθησαν +τας στέγας και τα θυρώματα των Πλαταιών. Τα δε εν τη πόλει έπιπλα, +χαλκά και σιδηρά, τα μετεχειρίσθησαν προς κατασκευήν κλινών +ανατεθεισών εις την Ήραν, οικοδομήσαντες συγχρόνως προς τιμήν αυτής +λίθινον ναόν εκτάσεως εκατόν ποδών. Αι γαίαι εδημεύθησαν και +εμισθώθησαν επί δέκα έτη, ενέμοντο δε αυτάς οι Θηβαίοι. Το κύριον δε +αίτιον, αν όχι το μόνον, της τόσης αποστροφής των Λακεδαιμονίων προς +την πόλιν των Πλαταιέων ήτο πως να αρέσουν εις τους Θηβαίους, +νομίζοντες ότι ούτοι ήθελον τους ωφελήσει κατά τον προ ολίγου +αρχίσαντα πόλεμον. Ούτω κατεστράφη η Πλάταια, αφού επί ενενήκοντα +τρία έτη υπήρξε σύμμαχος των Αθηναίων. + +69. Εν τούτοις τα τεσσαράκοντα πλοία των Πελοποννησίων, τα οποία +ήρχοντο προς βοήθειαν των Λεσβίων, και τα οποία, ως εγνωρίσαμεν, +έφυγον διά του πελάγους καταδιωκόμενα από τα των Αθηναίων, υπέστησαν +κατά τα παράλια της Κρήτης τρικυμίαν, η οποία τα διεσκόρπισε προς +την Πελοπόννησον. Φθάσαντα συνήντησαν εις την Κυλλήνην δεκατρείς +τριήρεις των Λευκαδίων και των Αμπρακιωτών και τον Βρασίδαν τον +Τέλλιδος ελθόντα ως σύμβουλον του Αλκίδου. Ήθελον δε οι +Λακεδαιμόνιοι, επειδή απέτυχον εις την Λέσβον, να αυξήσουν το +ναυτικόν των, να πλεύσουν εις την Κέρκυραν, η οποία διετέλει εις +στάσιν, και να προλάβουν τους Αθηναίους μη έχοντας πλησίον της +Ναυπάκτου ειμή δώδεκα μόνον πλοία, και πριν έλθουν εξ Αθηνών άλλαι +βοήθειαι. Ο Βρασίδας λοιπόν και ο Αλκίδας παρεσκευάζοντο προς ταύτα. + +70. Οι δε Κερκυραίοι ήρχισαν να στασιάζουν αμέσως μετά την +επιστροφήν των συμπολιτών των, οι οποίοι είχον συλληφθή κατά τας +ναυμαχίας περί την Επίδαμνον και αφεθή παρά των Κορινθίων με +αιτιολογίαν μεν αντί οκτακοσίων ταλάντων, των οποίων την πληρωμήν +ηγγυήθησαν οι πρόξενοι των, πράγματι δε διότι οι αιχμάλωτοι ούτοι +υπέσχοντο να υποτάξουν την Κέρκυραν εις τους Κορινθίους. Ήρχισαν +λοιπόν τωόντι ραδιουργούντες και κατηχούντες έκαστον των πολιτών, +όπως διεγείρουν την πόλιν κατά των Αθηναίων. Μετά την άφιξιν δε ενός +πλοίου εξ Αθηνών και ενός εκ Κορίνθου φερόντων πρέσβεις συνεκρότησαν +συμβούλια και εψήφισαν να εξακολουθούν μεν οι Κερκυραίοι την μετά +των Αθηναίων συμμαχίαν, συμφώνως προς τα κείμενα, να μένουν δε φίλοι +των Πελοποννησίων καθώς και πρότερον. Υπήρχε τότε κάποιος Πειθίας +εθελοπρόξενος των Αθηναίων και του δήμου προεστώς, τον οποίον οι +αιχμάλωτοι εκείνοι εκάλεσαν εις δίκην λέγοντες ότι ενήργει να +υποδουλωθή η Κέρκυρα εις τους Αθηναίους. Αλλ' απολυθείς ενήγαγε και +αυτός πέντε από τους αντιπάλους του, τους μάλλον πλουσίους, λέγων +ότι έκοπταν κλώνους αμπέλου φυτευτικούς (χάρακας) από τα ιερά +κτήματα (τεμένη) του Διός και του Αλκίνου· διά κάθε δε χάρακα ήτο +ωρισμένον πρόστιμον ένας στατήρ. Καταδικασθέντες να πληρώσουν, +επειδή το πρόστιμον ήτον υπέρογκον(3), κατέφυγον εις τα ιερά ως +ικέται, ίνα επιτύχουν προθεσμίας προς πληρωμήν. Ο Πειθίας (ο οποίος +τότε ετύγχανεν ων μέλος της βουλής) πείθει να εφαρμόσουν κατ' αυτών +την βίαν του νόμου. Εκείνοι δε, επειδή και υπό του νόμου +κατηναγκάζοντο και έμαθον ότι ο Πειθίας, ενόσω ήτο βουλευτής, θα +κατεγίνετο να πείση τον λαόν να έχη φίλους και εχθρούς τους φίλους +και εχθρούς των Αθηναίων, συνώμοσαν και οπλισθέντες δι' εγχειριδίων +εισήλθον απροσδοκήτως εις την βουλήν και εφόνευσαν τον Πειθίαν και +εξήκοντα άλλους εκ των βουλευτών και ιδιωτών. Τινές δε εκ των +ομοφρόνων του Πειθίου κατέφυγαν εις το Αττικόν πλοίον, μένουσαν +ακόμη εις τον λιμένα. + +71. Πράξαντες τούτο και συγκαλέσαντες τους Κερκυραίους είπαν ότι +ταύτα ήσαν τα καλλίτερα των μέτρων και τα μόνα διά να διαφύγουν την +δουλείαν των Αθηναίων· ότι εις το μέλλον πρέπει να ησυχάζουν και να +μη δέχωνται τους Αθηναίους και τους Λακεδαιμονίους ειμή επί ενός +μόνον πλοίου, και, εάν παρουσιάζοντο περισσότεροι, να τους +μεταχειρίζωνται ως εχθρούς. Αφού έγινεν η ανακοίνωσις αυτή, +ηνάγκασαν τον λαόν να την επικυρώση. Πέμπουν δε ευθύς πρέσβεις εις +τας Αθήνας, όπως και τα πεπραγμένα αναγγείλουν ως μέτρα ωφέλιμα και +τους εκεί καταφυγόντας πείσουν να μη πράξουν τίποτε ακατάλληλον +δυνάμενον να διεγείρη την προσοχήν. + +72. Μετά τον ερχομόν των πρέσβεων τούτων οι Αθηναίοι συλλαβόντες +αυτούς ως στασιαστάς και τους οπαδούς αυτών κατέθεσαν εις Αίγιναν. +Εν τω μεταξύ δε τούτω, ενώ είχεν έλθει εις Κέρκυραν έν πολεμικόν +πλοίον κορινθιακόν μετά πρέσβεων Λακεδαιμονίων, οι εν τοις πράγμασι +Κερκυραίοι επετέθησαν κατά του δήμου και πολεμήσαντες ενίκησαν. Ότε +δε επήλθε νυξ, οι μεν δημοκρατικοί κατέφυγαν εις την ακρόπολιν και +τα ύψη της πόλεως και συναθροισθέντες αυτού εγκατέστησαν και +κατέλαβαν τον Υλλαϊκόν λιμένα· οι δε της εναντίας μερίδος και την +αγοράν κατέλαβον, όπου οι πλείστοι εξ αυτών είχον τας οικίας των, +και τον λιμένα τον πλησίον αυτής και προς την ήπειρον. + +73. Την επιούσαν έγιναν μερικοί ακροβολισμοί. Αμφότεραι αι μερίδες +έστειλαν εις τους αγρούς διά να προσκαλέσουν με το μέρος των τους +δούλους υποσχόμενοι εις αυτούς την ελευθερίαν· και μετά των +δημοκρατικών μεν ηνώθη το πλήθος των καταγινομένων εις οικιακά +δούλων, εις δε τους άλλους προσήλθον εκ της άντικρυ ηπείρου +οκτακόσιοι επίκουροι. + +74. Μετά μιας ημέρας διάλειμμα γίνεται πάλιν μάχη, και νικούν οι +δημοκρατικοί υπερέχοντες και κατά τας θέσεις και κατά τον αριθμόν· +αι γυναίκες συνέτρεξαν αυτούς τολμηρώς ρίπτουσαι από των οικιών +κεράμους και παρά την γυναικείαν αδυναμίαν υπομένουσαι τον θόρυβον. +Ότε δε επήλθεν η οριστική επικράτησις περί το δειλινόν, οι +ολιγαρχικοί, φοβηθέντες μήπως σύσσωμος ο λαός επελθών καταλάβη τον +λιμένα και αποκτείνη αυτούς, ενέπρησαν τας οικίας, αι οποίαι ήσαν +περί την αγοράν και τας συνοικίας (4) διά να προφυλαχθούν από την +έφοδον, μη φεισθέντες μήτε των ιδίων μήτε των αλλοτρίων, ούτως ώστε +και πολλαί πραγματείαι εμπόρων κατεκάησαν και η πόλις εκινδύνευε να +αποτεφρωθή όλη, εάν εσηκώνετο άνεμος φέρων τας φλόγας προς αυτήν. Αι +δύο μερίδες παύσασαι την μάχην, διά να αναπαυθούν, επέρασαν την +νύκτα φρουρούσαι· και η Κορινθία ναυς, ότε εφάνη η επικράτησις των +δημοκρατικών, ανεχώρησε κρυφίως, και οι πλείστοι των επικούρων +διέβησαν αντικρύ εις την ήπειρον. + +75. Κατά την ακόλουθον ημέραν ο στρατηγός των Αθηναίων Νικόστρατος ο +Διιτρέφους ήλθεν εις βοήθειαν εκ Ναυπάκτου μετά δώδεκα πλοίων και +πεντακοσίων οπλιτών Μεσσηνίων διεπραγματεύθη σύμβασιν και έπεισε να +συγχωρήσουν αλλήλους εισάγοντες εις δίκην τους δέκα πολίτας τους +μάλλον ενόχους, οίτινες όμως και αμέσως έφυγαν κρυφά, τους δε άλλους +να αφήσουν ανενοχλήτους και να κάμουν συνθήκην μετά των Αθηναίων, +ώστε να έχουν αμφότεροι τους αυτούς φίλους και τους αυτούς εχθρούς. +Και ο μεν ταύτα πράξας ητοιμάζετο να αποπλεύση· οι δε προεστώτες των +δημοκρατικών πείθουν αυτόν πέντε μεν εκ των πλοίων του να αφήση εις +αυτούς, όπως περιστέλλουν τα κινήματα των αντιπάλων, εξοπλίζοντες δε +πέντε εκ των ιδικών των να τον προπέμψουν δι' αυτών. Και εκείνος, +μεν συγκατετέθη, αυτοί δε εκλέγοντες μεταξύ των εχθρών τους εβίαζον +να εισέλθουν εις τα πλοία. Φοβηθέντες ούτοι μήπως σταλούν εις Αθήνας +κατέφυγαν εις το ιερόν των Διοσκούρων, αλλ' ο Νικόστρατος ανεγείρων +αυτούς προσεπάθει να τους ενθαρρύνη. Αλλ' επειδή δεν τους έπειθεν, +οπλισθείς ο λαός επί τη προφάσει ταύτη, ότι δηλαδή η άρνησίς των εις +το να υπακούσουν υπέκρυπτε κάποιαν απιστίαν, αφήρεσε τα όπλα από τας +οικίας των και ήθελε μάλιστα φονεύσει και μερικούς, τους οποίους +συνήντησεν, αν δεν ημπόδιζεν ο Νικόστρατος. Βλέποντες δε και οι +άλλοι τα γινόμενα κάθονται ικέται εις τον ναόν της Ήρας και +συναθροίζονται εκεί σχεδόν τετρακόσιοι. Ο δε λαός, φοβηθείς μήπως +προκαλέσουν επανάστασιν, τους έπεισε να εγερθούν και τους +μετεκόμισεν εις την απέναντι του Ηραίου νήσον πέμψας εις αυτούς και +τρόφιμα. + +76. Εις τούτο το σημείον ευρίσκετο η στάσις, ότε, τέσσαρας ή πέντε +ημέρας μετά την μετακόμισιν των πολιτών εκείνων εις την νήσον, τα +πελοποννησιακά πλοία τα μετά την επιστροφήν των εκ της Ιωνίας +συναθροισθέντα εις την Κυλλήνην έφθασαν πεντήκοντα τρία τον αριθμόν· +ήτο δε άρχων αυτών ο Αλκίδας ως πρότερον, και ο Βρασίδας συνέπλεεν +ως σύμβουλος αυτού. Προσορμισθέντα εις Σύβοτα, λιμένα της Ηπείρου, +έπλευσαν μόλις εξημέρωσε προς την Κέρκυραν. + +77. Οι δε Κερκυραίοι εις πολλήν ταραχήν ευρισκόμενος ως εκ της +εσωτερικής των καταστάσεως και ως εκ της προσεγγίσεως του στόλου +εκείνου εξώπλισαν μετά σπουδής εξήκοντα πλοία, και καθ' όσον αυτά +εξωπλίζοντο τα έστελλαν κατά του εχθρού μολονότι οι Αθηναίοι τους +συνεβούλευσαν να αφήσουν αυτούς να εξέλθουν πρώτοι και έπειτα να +τους βοηθήσουν μεθ' όλων των πλοίων. Και, επειδή τα πλοία των +Κερκυραίων επροχώρουν κατά του εχθρού χωριστά, δύο μεν ευθύς +ηυτομόλησαν, επί τινων δε άλλων συμπλακέντα τα πληρώματα εμάχοντο +μεταξύ των, και τα πάντα ήσαν εις μεγίστην αταξίαν. Ιδόντες την +ταραχήν ταύτην οι Πελοποννήσιοι κατά μεν των Κερκυραίων αντέταξαν +είκοσι πλοία των· ο επίλοιπος δε στόλος των έπλευσε κατά των αττικών +πλοίων, μεταξύ των οποίων ήσαν η Σαλαμινία και η Πάραλος. + +78. Και οι μεν Κερκυραίοι μερικώς και ατάκτως επιπίπτοντες +εξηντλούντο εις ματαίους αγώνας· οι δε Αθηναίοι φοβούμενοι το πλήθος +των εχθρικών πλοίων και την περικύκλιοσιν δεν τα επρόσβαλον αθρόα +ουδέ κατά το μέσον, αλλ' επιπεσόντες καθενός κέρατος εβύθισαν έν +πλοίον. Και μετά ταύτα περιέπλεον περί τα εχθρικά πλοία, τα οποία +είχον ταχθή κυκλοειδώς και επροσπάθουν να τα εμβάλουν εις ταραχήν. +Οι δε Πελοποννήσιοι, οίτινες ήσαν εναντίον των Κερκυραϊκών πλοίων, +ιδόντες τον σκοπόν τούτον και φοβηθέντες μήπως συμβή ό,τι συνέβη εις +την Ναύπακτον έτρεξαν εις βοήθειαν· και ενώσαντες τα πλοία +επροχώρουν κατά των Αθηναίων, ούτοι όμως χωρίς να στρέψουν τα νώτα +ήρχισαν να υποχωρούν, όπως δώσουν καιρόν εις τους Κερκυραίους να +φύγουν ταχέως, ενώ αυτοί θα υπεχώρουν βραδέως και θα συνείχον τους +εναντίον των βαλμένους εχθρούς. Η μεν ναυμαχία λοιπόν, τοιαύτη +γενομένη, ετελείωνε περί την δύσιν του ηλίου. + +79. Οι δε Κερκυραίοι, φοβηθέντες μήπως οι πολέμιοι, ήδη νικηταί, +πλεύσουν εναντίον της πόλεως, είτε διά να αρπάσουν τους εντός αύτης +διαμένοντας, είτε διά να φέρουν αντίδρασίν τινα, μετεκόμισαν πάλιν +εις το Ηραίον τους ευρισκομένους εις την νήσον και εφύλασσον την +πόλιν. Οι δε Πελοποννήσιοι κατά μεν της πόλεως δεν ετόλμησαν να +πλεύσουν μολονότι νικηταί· έχοντες όμως δεκατρία πλοία των +Κερκυραίων απέπλευσαν εις την ήπειρον, εκ της οποίας είχον +αναχωρήσει. Και μάλιστα ουδέ κατά την επομένην ετόλμησαν να +επιτεθούν κατά της πόλεως, μολονότι εν αυτή επεκράτει ταραχή και +μέγας φόβος και ο Βρασίδας συνεβούλευσεν, ως λέγεται, τον Αλκίδαν να +πράξη τούτο. Αλλά δεν υπερίσχυσεν η γνώμη του και οι Πελοποννήσιοι +απέβησαν εις το ακρωτήριον Λευκίμμην και κατέστρεφον τους αγρούς. + +80. Εν τούτοις οι δημοκρατικοί εκ των Κερκυραίων περίτρομοι +γενόμενοι μήπως υποστούν προσβολήν διά θαλάσσης ήρχισαν +διαπραγματεύσεις μετά των ικετών και των άλλων πως να σώσουν την +πόλιν. Καί τινας μεν εξ αυτών έπεισαν να εισέλθουν εις τα πλοία· και +εγέμισαν τοιουτοτρόπως τριάκοντα. Οι δε Πελοποννήσιοι λεηλατήσαντες +την χώραν μέχρι της μεσημβρίας απέπλευσαν. Και επελθούσης της νυκτός +πυρά εκ Λευκάδος ανήγγειλεν εις αυτούς την προσέγγισιν εξήκοντα +πλοίων αττικών, τα οποία οι Αθηναίοι, μαθόντες την στάσιν της +Κερκύρας και την μελετωμένην επίθεσιν των μετά του Αλκίδου πλοίων, +απέστειλαν υπό τον στρατηγόν Ευρυμέδοντα τον Θουκλέους. + +81. Οι μεν λοιπόν Πελοποννήσιοι μόλις επήλθεν η νυξ βιαστικά +εξεκίνησαν εις τα ίδια παραπλέοντες την παραλίαν· και μετακομίσαντες +τα πλοία των άνωθεν του ισθμού της Λευκάδος, ίνα μη παραπλέοντες +γίνουν ορατοί, ανεχώρησαν. Οι δε Κερκυραίοι μαθόντες ότι επλησίαζον +τα πλοία των Αθηναίων και ότι τα εχθρικά ανεχώρησαν εισήγαγον εις +την πόλιν τους μέχρις εκείνης της στιγμής μένοντας έξω Μεσσηνίους +και πέμψαντες εις τον Υλλαϊκόν λιμένα τα ετοιμασθέντα πλοία εφόνευον +κατ' αυτό το διάστημα όσους συνελάμβανον εκ των εχθρών των εκείνους +δε τους οποίους είχον πείσει να εισέλθουν εις τα πλοία, εξάγοντες +αυτούς, τους εφόνευον· ελθόντες δε εις το Ηραίον έπεισαν περί τους +πεντήκοντα από τους εκεί καταφυγόντας άνδρας να υποστούν δίκην και +κατεδίκασαν πάντας εις θάνατον. Οι δε πολλοί των ικετών, όσοι δεν +επείσθησαν, βλέποντες τα γενόμενα, εφόνευον αλλήλους εντός του +ιερού, και μερικοί απηγχονίζοντο εκ των δένδρων, άλλοι δε απέθνησκον +όπως ηδύνατο καθείς. Κατά τας επτά δε ημέρας, κατά τας οποίας +παρέμεινεν εις την Κέρκυραν ο μετά των εξήκοντα πλοίων ελθών +Ευρυμέδων, οι Κερκυραίοι εφόνευαν όσους ενόμιζαν ως εχθρούς των, +κατηγορούντες αυτούς ότι ήθελαν να καταλύσουν την δημοκρατίαν, +εφονεύθησαν όμως και μερικοί ένεκα ιδιαιτέρας έχθρας, και άλλοι υπ' +εκείνων, εις τους οποίους είχαν δανείσει χρήματα· ο θάνατος επήρχετο +υπό μυρίας μορφάς (διά μυρίας προφάσεις) παν ό,τι συμβαίνει εις +τοιαύτας περιστάσεις, συνέβη και τότε, και ακόμη περισσότερον. Διότι +πατήρ εφόνευε τον υιόν, και ικέται απεσπώντο από των ναών και +πλησίον των ιερών εκείνων τόπων εφονεύοντο· μερικοί δ' εθανατώθησαν +περιτειχισθέντες εντός του ιερού του Διονύσου. + +82. Τοιουτοτρόπως απάνθρωπα επροχώρησεν η στάσις ή μάλλον εφάνη +τοιαύτη, διότι υπήρξεν η πρώτη. Βραδύτερον όλη η Ελλάς εκινήθη ένεκα +των διαφορών, αι οποίαι υπήρχον πανταχού, των μεν προεστώτων του +δήμου προσκαλούντων τους Αθηναίους, των δε ολιγαρχικών τους +Λακεδαιμονίους. Και εν καιρώ ειρήνης μεν δεν θα είχον ούτε την +πρόφασιν ούτε την θέλησιν να επικαλώνται την βοήθειάν των, αλλ' εν +πολέμω αι προσκλήσεις αύται απέβαιναν εύκολοι εις τους θέλοντας να +επιχειρήσουν μεταβολήν τινα με την βοήθειαν συμμαχιών γενομένων πότε +από τον ένα και πότε από τον άλλον διά κακοποίησιν του εναντίου +κόμματος και ενίσχυσιν της ιδίας δυνάμεως. Επήλθον εις τας πόλεις, +ένεκα των στάσεων τούτων, πολλαί συμφοραί, αι οποίαι συμβαίνουν μεν +και θα συμβαίνουν ενόσω η ανθρωπίνη φύσις είναι η αυτή, θα είναι δε +περισσότερον ή ολιγώτερον απαίσιαι και διάφοροι τον χαρακτήρα +αναλόγως των παρουσιαζομένων ποικίλων περιστάσεων. Εν καιρώ ειρήνης +και ευδαιμονίας και αι πόλεις και οι ιδιώται έχουν καλλιτέρας +γνώμας, διότι δεν πιέζονται από ανωτέραν ανάγκην· αλλ' ο πόλεμος, +καταστρέφων την ευπορίαν του καθημερινού βίου, γίνεται βίαιος +διδάσκαλος και ρυθμίζει τα πάθη του πλήθους ανάλογα με τας +περιστάσεις της ώρας. Εστασίαζαν λοιπόν αι πόλεις, και αι κατόπιν +ερχόμεναι, διδασκόμεναι από τα προηγούμενα παραδείγματα, έφεραν εις +τα πνεύματα τελείαν αναστάτωσιν και ως προς την επινόησιν νέων +παρεκτροπών και ως προς την τελειοποίησιν των επιβαλλομένων ποινών. +Εις την πρακτικήν ενέργειαν η αξία των συνήθων λέξεων μετεβλήθη +αυθαίρετα· διότι η μεν άλογος τόλμη εχαρακτηρίσθη ως θάρρος +αφωσιωμένον προς τους συνεταίρους· η προβλεπτική βραδύτης ως +ευπρεπής δειλία· η μετριοφροσύνη ως πρόσχημα ανανδρίας· η πολλή +περίσκεψις ως εντελής αδράνεια· η τυφλή παραφορά εθεωρείτο ως +ένδειξις ανδρείας· η σύνεσις ως εύλογος πρόφασις προς αποφυγήν. Και +ο μεν βίαιος ελογίζετο ως πάντοτε πιστός, ο δε αντιλέγων ως ύποπτος. +Ο σύρων τους εχθρούς εις ενέδραν τινά ενομίζετο συνετός, +επιτηδειότερος δε ο αποφεύγων αυτήν. Ο αποφεύγων με φρόνησιν τα +μέτρα ταύτα υπεδεικνύετο ως προδότης και ως φοβούμενος τους +αντιπάλους. Και μ' ένα λόγον επηνείτο ο προλαμβάνων τον μέλλοντα να +κακοποιήση και ο παρορμών τον μη έχοντα κατά νουν τούτο. Ολιγωτέραν +οικειότητα είχον μετά των συγγενών των παρά μετά των συνεταίρων των, +διότι οι τελευταίοι ούτοι ήσαν ετοιμότεροι να τολμούν τα πάντα +απροφάσιστα· τωόντι οι συνεταιρισμοί ούτοι δεν εσχηματίζοντο κατά +τους κειμένους νόμους επί ωφελεία, αλλά μάλλον κατά παράβασιν των +καθεστώτων και προς πλεονεξίαν· τα δε εκατέρωθεν διδόμενα μαρτύρια +της πίστεως εθεμελιούντο μάλλον επί της συνενοχής του εγκλήματος +παρά επί του θείου νόμου. Εάν υπερείχον, παρεδέχοντο τα υπό των +εχθρών καλώς λεγόμενα όχι εκ γενναιότητος, αλλά διά να προφυλάττουν +τον εαυτόν τους, πλειοτέραν δε αξίαν απέδιδον εις το να τιμωρήσουν +ύβριν τινά παρά να προλάβουν αυτήν. Οι ενίοτε διδόμενοι όρκοι +συνδιαλλαγής ισχύν είχον μόνον εφ' όσον οι συνδιαλλαττόμενοι δεν +ευρίσκοντο εις θέσιν να πράξουν άλλο τίποτε· εις την ελαχίστην δε +ευκαιρίαν, ο πρώτος αναλαμβάνων θάρρος, άμα έβλεπε τον αντίπαλόν του +απροφύλακτον, εξεδικείτο ευχαριστότερον διά προδοσίας παρά διά +φανεράς δυνάμεως. Υπελόγιζεν ούτω την ασφάλειάν του, και επιτυγχάνων +διά της απάτης προσελάμβανε και τον έπαινον ότι ήτο επιτηδειότατος. +Διότι ευκολώτερον οι κακούργοι καλούνται επιτήδειοι, παρά οι απλοί +και αγαθοί άνθρωποι· και διά μεν την αγαθότητα αισχύνονται, διά δε +την κακίαν σεμνύνονται. Όλα δε ταύτα τα κακά προέρχονται εκ της +μανίας των ανθρώπων προς το να άρχουν, την οποίαν εμπνέουν η +πλεονεξία και η φιλοδοξία· εκ τούτου δε διεγείρονται και αντιζηλίαι. +Διότι οι προεξάρχοντες των πραγμάτων εις τας πόλεις, έχοντες ως +σύνθημα οι μεν την πολιτικήν ισονομίαν του πλήθους, οι δε την +σώφρονα αριστοκρατίαν, προυτίθεντο, ως έλεγον, το δημόσιον καλόν ως +σκοπόν των εργασιών των, και αγωνιζόμενοι δι' όλων των μέσων να +υποσκελίσουν αλλήλους έκαμναν τα αίσχιστα. Κατεδίωκον τους +αντιπάλους των επιβάλλοντες εις αυτούς μεγίστας τιμωρίας, όχι οποίας +απήτει το δίκαιον και το συμφέρον της πόλεως, αλλ' όπως ήθελον η μία +μερίς ή η άλλη· και ότε κατελάμβανον την αρχήν έσπευδον είτε δι' +αδίκων αποφάσεων είτε διά της βίας να ικανοποιήσουν την στιγμιαίαν +φιλοδοξίαν των. Εις τρόπον ώστε ούτε οι μεν ούτε οι δε εσέβοντο τους +όρκους, αλλ επήνουν εκείνους, οι οποίοι διά της ευγλωττίας των +επετύγχανον κάποιον αξιοζήλευτον αποτέλεσμα. Οι δε μετριοπαθείς εκ +των πολιτών έπιπταν θύματα αμφοτέρων, είτε διότι δεν συνεμερίζοντο +τους κινδύνους, είτε διότι εφθονούντο διά την ησυχίαν των. + +83. Ούτω λοιπόν παρά τοις Έλλησι κάθε είδος ανομίας διεπράχθη εξ +αιτίας των στάσεων. Η ηπιότης, η αχώριστος αύτη σύντροφος της +ευθύτητος του χαρακτήρος, έγινεν αντικείμενον γέλωτος και +εξηφανίσθη, και υπερίσχυσε κατά πολύ το να αντιτάσσωνται οι μεν +εναντίον των δε με αμοιβαίαν δυσπιστίαν. Ούτε λόγος υπήρχε τοσούτον +ισχυρός ούτε λόγος τοσούτον φοβερός, ώστε να φέρη συνδιαλλαγήν. +Κατεχόμενοι άπαντες υπό της ιδέας ότι δεν ήτο δυνατόν να ελπίσουν +τίποτε σταθερόν, και μη δυνάμενοι να εμπιστευθούν εις κανένα, +ενησχολούντο μάλλον πώς να προφυλαχθούν. Συνήθως οι μάλλον +περιωρισμένον πνεύμα έχοντες εδέσποζον επί των άλλων διότι +φοβούμενοι μήπως ένεκα της ανικανότητάς των και της συνέσεως των +εναντίων νικηθούν υπό της ευγλωττίας των και προληφθούν υπό του +πολυμηχάνου πνεύματος των εχώρουν τολμηρώς εις τα έργα. Οι δε +ενάντιοι, περιφρονούντες και αυτήν την προαίσθησιν του κινδύνου, και +νομίζοντες ότι δεν ήτο ανάγκη έργων εκεί όπου ήρκει ο λόγος, έμεναν +απροφύλακτοι και κατεστρέφοντο. + +84. Πρώτη λοιπόν η Κέρκυρα έδωκε το σημείον των πλείστων ανομιών και +εκείνων που διεπράχθησαν είτε υπό πολιτών εκδικουμένων και +τιμωρούντων εκείνους, οι οποίοι τους είχον κυβερνήσει μετ' αυθαδείας +μάλλον παρά μετά μετριότητας, είτε υπό ιδιωτών, οι οποίοι +επιθυμούντες να απαλλαγούν της συνήθους πτωχείας των, ή μάλλον +εποφθαλμιώντες τα ξένα αγαθά, διέπρατταν κάθε βιαιότητα, είτε τέλος +υπ' εκείνων, οι οποίοι επιτιθέμενοι όχι εκ πλεονεξίας, αλλά μάλλον +διά να ανταποδώσουν τα ίσα, και παραφερόμενοι υπό τυφλής οργής +εξεδικούντο σκληρά και ανηλεώς. Κατ' εκείνην την εποχήν η κοινωνία +συνεταράχθη εις την κακότυχον αυτήν πόλιν και η ανθρωπίνη φύσις, η +οποία και υπ' αυτό το κράτος των νόμων ρέπει συνήθως προς την +αδικίαν, τεθείσα υπεράνω από τους νόμους, πρόθυμα εφανέρωσεν ότι ήτο +ακράτητος εις την οργήν αυτής, ισχυροτέρα του δικαίου και εχθρά της +υπεροχής. Διότι, εάν ο φθόνος δεν είχε τόσην τάσιν εις το να βλάπτη, +δεν θα επροτιμούσαν την εκδίκησιν αντί του οίκτου, το κέρδος αντί +της δικαιοσύνης· άλλως τε και οι άνθρωποι, προκειμένου να τιμωρήσουν +τους άλλους, αρέσκονται να καταργούν πριν τους κοινούς νόμους, οι +οποίοι αφήνουν εις τον ένοχον κάποιαν ελπίδα σωτηρίας, με κίνδυνον +μάλιστα να μη δύνανται να τους επικαλεσθούν αυτοί οι ίδιοι, εάν ποτε +λάβουν ανάγκην αυτών. + +85. Τοιαύτα τα αποτελέσματα των πρώτων εν Κερκύρα ταραχών, ο δε +Ευρυμέδων και οι Αθηναίοι ανεχώρησαν μετά των πλοίων. Αργότερα οι +Κερκυραίοι φυγάδες (διεσώθησαν δε πεντακόσιοι) καταλαβόντες τα +φρούρια, τα οποία ήσαν εις την αντικρύ ήπειρον, έγιναν κύριοι της +αντικρυνής γης και εκείθεν ορμώμενοι ελεηλάτουν τους εν τη νήσω και +έβλαπταν αυτούς υπερβολικά, ένεκα δε τούτου φρικώδης λιμός συνέβη +εις την πόλιν. Έστειλαν δε και πρέσβεις εις την Λακεδαίμονα και εις +την Κόρινθον, διά των οποίων εζήτουν να επανέλθουν εις την πόλιν. +Αλλά, επειδή όλαι εκείναι αι προσπάθειαι απέβησαν μάταιαι, μετά τινα +καιρόν ετοιμάσαντες πλοία και παραλαβόντες επικούρους διέβησαν εις +την νήσον εξακόσιοι εν όλω. Εμπρήσαντες δε τα πλοία, διά να μη τους +μένη άλλη ελπίς παρά να κυριεύσουν την χώραν, ανέβησαν εις το όρος +Ιστώνην και οικοδομήσαντες φρούριον έβλαπταν διαρπάζοντες τα πέριξ +της πόλεως και ήσαν κύριοι των αγρών. + +86. Κατά τα τέλη δε του αυτού θέρους οι Αθηναίοι έστειλαν εις +Σικελίαν είκοσι πλοία υπό τους στρατηγούς Λάχητα τον Μελανώπου και +Χαροιάδην τον Ευφιλήτου, διότι τότε οι Συρακούσιοι και οι Λεοντίνοι +είχαν περιπλακή εις πόλεμον προς αλλήλους. Σύμμαχοι δε των μεν +Συρακουσίων ήσαν, εξαιρέσει των Καμαριναίων, όλαι αι Δωρικαί πόλεις +αι συνταχθείσαι με τους Λακεδαιμονίους μόλις ήρχισεν ο +πελοποννησιακός πόλεμος χωρίς όμως και να συμπολεμήσουν, των δε +Λεοντίνων αι Χαλκιδικαί πόλεις και η Καμαρίνα. Εν Ιταλία οι μεν +Λοκροί ήσαν υπέρ των Συρακουσίων, οι δε Ρηγίνοι ένεκα της αυτής +καταγωγής υπέρ των Λεοντίνων. Οι σύμμαχοι των Λεοντίνων πέμψαντες +πρεσβείαν εις τας Αθήνας δυνάμει παλαιάς συμμαχίας και ως Ίωνες +έπεισαν τους Αθηναίους να στείλουν προς βοήθειαν αυτών πλοία, διότι +οι Συρακούσιοι τους είχαν αποκλείσει και δια ξηράς και διά θαλάσσης. +Οι Αθηναίοι εδέχθησαν την αίτησιν υπό το πρόσχημα της μετά των +Λεοντίνων συγγενείας, πράγματι όμως διότι ήθελαν να μη εισάγεται +εκείθεν σίτος εις την Πελοπόννησον. Συγχρόνως ήθελαν να δοκιμάσουν, +αν ηδύναντο να γίνουν κύριοι της νήσου εκείνης. Εγκατασταθέντες +λοιπόν εις το Ρήγιον της Ιταλίας ήρχισαν τον πόλεμον ενωθέντες μετά +των συμμάχων των. Και το θέρος ετελείωσεν. + +87. Κατά τον ακόλουθον δε χειμώνα ενέσκηψεν εις τους Αθηναίους και +εκ δευτέρου η νόσος, η οποία δεν είχε μεν παύσει εντελώς, είχεν όμως +διακοπή. Η δευτέρα αύτη εμφάνισις δεν διήρκεσεν ολιγώτερον του ενός +έτους, η δε πρώτη δύο ολόκληρα έτη, ώστε ουδέν άλλο συνετέλεσε +πλειότερον εις την εξασθένησιν των Αθηναίων. Από τας τάξεις του +στρατού δεν απέθαναν ολιγώτεροι των τετρακισχιλίων και τετρακοσίων +οπλιτών και των τριακοσίων ιππέων, του δε λοιπού πληθυσμού ο αριθμός +υπήρξεν ανεξεύρετος. Τότε δε συνέβησαν και οι περισσότεροι σεισμοί +της γης εν Αθήναις, εν Ευβοία, εν Βοιωτία και προ πάντων εις τον +Ορχομενόν. + +88. Κατά τον αυτόν χειμώνα οι εν Σικελία Αθηναίοι και οι Ρηγίνοι +εξεστράτευσαν μετά τριάκοντα πλοίων κατά των καλουμένων νήσων του +Αιόλου, διότι η ανυδρία δεν επιτρέπει κατά το θέρος τοιαύτας +εκστρατείας. Οι Λιπαραίοι, άποικοι όντες των Κνιδίων, νέμονται αυτάς +και κατοικούν εις μίαν εκ των νήσων όχι μεγάλην, η οποία καλείται +Λιπάρα· εκ ταύτης δε μεταβαίνουν και καλλιεργούν τας άλλας, την +Διδύμην, την Στρογγύλην και την Ιεράν. Οι κάτοικοι της Ιεράς +νομίζουν ότι ο Ήφαιστος χαλκεύει εις την νήσον εκείνην, διότι κατά +μεν την νύκτα φαίνεται ότι αναδίδεται απ' αυτήν πυρ πολύ, κατά δε +την ημέραν καπνός. Κείνται δε αι νήσοι αύται απέναντι των αγρών των +Σικελών και των Μεσσηνίων, και οι κάτοικοι των ήσαν σύμμαχοι των +Συρακουσίων. Οι δε Αθηναίοι, αφού ελεηλάτησαν μεν τας νήσους +εκείνας, δεν κατώρθωσαν δε να τας κυριεύσουν, επέστρεψαν εις το +Ρήγιον. Τοιουτοτρόπως ετελείωσεν ο χειμών και το πέμπτον έτος του +πολέμου τούτου, τον οποίον συνέγραψεν ο Θουκυδίδης. + +89. Κατά δε το ακόλουθον θέρος οι Πελοποννήσιοι και οι σύμμαχοι υπό +την στρατηγίαν Άγιδος του Αρχιδάμου, βασιλέως των Πελοποννησίων, +ήλθον μεν εις τον ισθμόν επί τω σκοπώ να εισβάλουν εις την Αττικήν, +επειδή δε έγιναν πολλοί σεισμοί, απετράπησαν του σκοπού και η +εισβολή δεν έγινε. Κατά τους χρόνους εκείνους, ενώ οι σεισμοί +εξηκολούθουν εν ταις Οροβίαις της Ευβοίας, η θάλασσα επροχώρησε διά +τινος μέρους, το οποίον τότε ήτο γη, και εξογκωθείσα επήλθε κατά της +πόλεως· και μέρος μεν της ξηράς εσκέπασαν τα κύματα, από το άλλο δε +μέρος απεσύρθησαν, και σήμερον είναι θάλασσα εκείνο, πού άλλοτε ήτο +γη. Όλοι οι μη προφθάσαντες ν' αναβούν εις τα υψηλά μέρη εχάθησαν. +Ομοία δε κατακάλυψις υπό ύδατος έγινε και εις την νήσον Αταλάντην +κειμένην πλησίον των Οπουντίων Λοκρών, ήτις και μέρος του φρουρίου +των Αθηναίων παρέσυρε και εκ των δύο επί της παραλίας ανειλκυσμένων +πλοίων συνέτριψε το έν. Εξεχείλισαν ομοίως τα κύματα και επί της +Πεπαρήθου, αλλά δεν την κατέκλυσαν, σεισμός δε επισυμβάς ανέτρεψε +μέρος του τείχους, το πρυτανείον καί τινας οικίας. Εγώ νομίζω ως +αίτιον τούτου το ότι εκεί, όπου ο σεισμός γίνεται ισχυρότατος, η +θάλασσα απωθείται, και κατά την αιφνιδίαν επιστροφήν της καθιστά την +επίκλυσιν βιαιοτέραν· χωρίς δε σεισμόν μου φαίνεται ότι δεν είναι +δυνατόν να συμβή το τοιούτο. + +90. Κατά το αυτό θέρος επολέμουν εις την Σικελίαν και άλλοι, όπως +ετύχαινε, και αυτοί οι Σικελιώται εκστρατεύοντες εναντίον αλλήλων +και οι Αθηναίοι μετά των συμμάχων· θέλω δε αναφέρει τα μάλλον άξια +λόγου από όσα έπραξαν οι σύμμαχοι ούτοι βοηθούμενοι υπό των Αθηναίων +παρά οι πολεμούντες εναντίον των Αθηναίων. Επειδή δε είχεν ήδη +φονευθή ο στρατηγός των Αθηναίων Χαροιάδης έν τινι μάχη υπό των +Συρακουσίων, ο Λάχης παρέλαβε την διοίκησιν όλων των πλοίων και +εξετράτευσε μετά των συμμάχων κατά των Μυλών, φρουρίου των +Μεσσηνίων. Έτυχον δε εις τας Μυλάς να φρουρούν δύο φυλαί των +Μεσσηνίων, αίτινες έστησαν ενέδραν τινά κατά των αποβάντων εκ +πλοίων. Οι δε Αθηναίοι και οι σύμμαχοι και τους ενεδρεύοντας τρέπουν +εις φυγήν και φονεύουν πολλούς, και προσβαλόντες το φρούριον τους +ηνάγκασαν και την ακρόπολιν να παραδώσουν διά συνθήκης και κατά της +Μεσσήνης να συνεκστρατεύσουν. Μετά τούτο οι Μεσσήνιοι, ιδόντες +επερχομένους τους Αθηναίους και τους συμμάχους, παρεδόθησαν και +αυτοί δώσαντες ομήρους και παρασχόντες όλας τας αιτηθείσας +εγγυήσεις. + +91. Κατά το αυτό θέρος οι Αθηναίοι τριάκοντα μεν πλοία έστειλαν περί +την Πελοπόννησον, των οποίων ήτο στρατηγός Δημοσθένης ο Αλκισθένους +και Προκλής ο Θεοδώρου, εξήκοντα δε εις Μήλον μετά δισχιλίων +οπλιτών, των οποίων ήτο στρατηγός Νικίας ο Νικηράτου, διότι ήθελον +να υποτάξουν τους Μηλίους, οίτινες νησιώται όντες ηρνούντο να +υπακούσουν και να εισέλθουν εις την συμμαχίαν των. Επειδή όμως οι +Μήλιοι, μολονότι ελεηλατείτο η χώρα των, δεν υπέκυπτον, +αποπλεύσαντες οι Αθηναίοι εκ της Μήλου έπλευσαν προς τον Ωρωπόν +κείμενον εις την άντικρυ στερεάν. Πλησιάσαντες εκεί νύκτα απεβίβασαν +ευθύς τους οπλίτας, οίτινες επορεύθησαν πεζή προς την Τάναγραν της +Βοιωτίας. Εις σημείον δοθέν οι κάτοικοι των Αθηνών, στρατηγούντος +Ιππονίκου του Καλλίου και Ευρυμέδοντος του Θουκλέους, ήλθον διά +ξηράς και τους συνήντησαν. Και στρατοπεδεύσαντες ελεηλάτουν κατ' +εκείνην την ημέραν τα πέριξ της Τανάγρας και διενυκτέρευσαν εκεί. +Κατά δε την επομένην ημέραν ενίκησαν εν μάχη τους εξελθόντας +Ταναγραίους και μερικούς ελθόντας εις βοήθειαν Θηβαίους, και +λαβόντες όπλα και στήσαντες τρόπαιον ανεχώρησαν, οι μεν εις Αθήνας, +οι δε εις τα πλοία. Παραπλεύσας δε ο Νικίας μετά των εξήκοντα πλοίων +ελεηλάτησε τα παραθαλάσσια μέρη της Λοκρίδος και επέστρεψεν εις τας +Αθήνας. + +92. Κατά τον αυτόν χρόνον οι Λακεδαιμόνιοι ίδρυσαν την εν Τραχινία +αποικίαν της Δεκελείας κατά την ακόλουθον περίστασιν. Όλοι οι +Μαλιείς είναι διηρημένοι εις τρία μέρη, εις Παραλίους, εις Ιερείς +και εις Τραχινίους, αλλ' οι τελευταίοι ούτοι νικηθέντες υπό των +γειτόνων Οιταίων, εσκέφθησαν κατ' αρχάς να παραδοθούν εις τους +Αθηναίους· έπειτα όμως, φοβηθέντες μήπως δεν τους εύρουν πιστούς, +έστειλαν εις την Λακεδαίμονα εκλέξαντες ως πρεσβευτήν τον Τισαμενόν. +Εις την πρεσβείαν ταύτην ηνώθη και η πόλις των Δωριέων, μητρόπολις +ούσα των Λακεδαιμονίων, διά να ζητήση τα αυτά, επειδή οι κάτοικοι +αυτής έπασχον ομοίως από τας εχθροπραξίας των Οιταίων. Ακούσαντες οι +Λακεδαιμόνιοι εγνωμάτευσαν να πέμψουν αποικίαν, όπως προστατεύση και +τους Τραχινίους και τους Δωριείς, τοσούτω μάλλον όσω και η πόλις +τοις εφαίνετο κειμένη εις επίκαιρον θέσιν διά τον κατά των Αθηναίων +πόλεμον διότι και ναυτικόν ηδύναντο να παρασκευάζουν εκεί, και να +διαπερούν ταχέως εις την Εύβοιαν, και εις την Θράκην να μεταβαίνουν +ευκολώτερον. Δι' όλους αυτούς τους λόγους επεχείρησαν μετά ζήλου την +ίδρυσιν εκείνην. Και πρώτον μεν ηρώτησαν τον εν Δελφοίς θεόν ότε δε +αυτός προέτρεψεν εις τούτο, έστειλαν εκεί ιδίους οικήτορας και +περιοίκους, προσκαλούντες να συνοδεύσουν την αποικίαν όσοι ήθελον εκ +των άλλων Ελλήνων πλην των Ιώνων, των Αχαιών καί τινων άλλων λαών. +Την διεύθυνσιν της εγκαταστάσεως εκείνης ανέλαβον τρεις +Λακεδαιμόνιοι, ο Λέων, ο Αλκίδας και ο Δαμάγων. Φθάσαντες δε +ετείχισαν εκ νέου την πόλιν, η οποία καλείται σήμερον Ηράκλεια και +απέχει από μεν των Θερμοπυλών τεσσαράκοντα σταδίους, από δε της +θαλάσσης είκοσι. Κατεσκεύασαν ωσαύτως και νεώρια, τα οποία ήρχισαν +από αυτό το στενόν των Θερμοπυλών, διά να τα προφυλάττουν +ευκολώτερον. + +93. Οι δε Αθηναίοι καθ' ον καιρόν συνωκίζετο η πόλις αυτή πρώτον μεν +εφοβήθησαν και ενόμισαν ότι κυρίως ηπειλείτο η Εύβοια, διότι πολύ +μικρόν διάστημα την χωρίζει από το Κήναιον ακρωτήριον της Ευβοίας. +Έπειτα όμως δεν επηλήθευσαν οι φόβοι των, διότι δεν έπαθαν τίποτε εκ +της αποικίας εκείνης και ιδού ο λόγος. Οι Θεσσαλοί, κύριοι των χωρών +εκείνων και του μέρους όπου εκτίσθη η πόλις, φοβηθέντες μήπως οι +γείτονές των κατασταθούν πολύ ισχυροί, δεν έπαυαν πολεμούντες τους +νεωστί εγκαταστημένους εκείνους ανθρώπους μέχρις ου κατέστρεψαν +αυτούς εντελώς, μολονότι αυτοί ήσαν κατ' αρχάς πολυαριθμότατοι +(διότι πας τις ήρχετο θαρραλέως νομίζων ότι η πόλις ήθελεν είσθαι +σταθερά οικιζομένη υπό των Λακεδαιμονίων)· αλλ' αυτοί ούτοι οι εκ +Λακεδαίμονος ερχόμενοι άρχοντες συνετέλεσαν εις την ελάττωσιν του +πληθυσμού εκφοβούντες τους πολλούς και κυβερνώντες μετά ταχύτητος, +ενίοτε δε μετ' αδικίας, εις τρόπον ώστε ευκόλως ηδυνήθησαν να +κατισχύσουν αυτών οι γείτονες. + +94. Κατά το αυτό δε θέρος και περί τον αυτόν χρόνον καθ' ον οι +Αθηναίοι ησχολούντο περί της Μήλου οι άλλοι Αθηναίοι οι μετά των +τριάκοντα πλοίων πλέοντες περί την Πελοπόννησον πρώτον εφόνευσαν εν +τω Ελλομένω της Λευκαδίας φρουρούς τινας ενεδρεύσαντες, και έπειτα +ήλθον κατά της Λευκάδος μετά μεγαλυτέρου στόλου. Σύμπαντες οι +Ακαρνάνες, εκτός των Οινιαδών, ηκολούθουν αυτούς, καθώς καί τινες +Ζακύνθιοι και Κεφαλλήνες και δεκαπέντε πλοία των Κερκυραίων. Και οι +μεν Λευκάδιοι, μολονότι ελεηλάτουν την χώραν των και την έξω και την +έσω του ισθμού, όπου και η Λευκάς υπάρχει και το ιερόν του +Απόλλωνος, ησύχαζον εξαναγκαζόμενοι εις τούτο από την υπεροχήν του +αριθμού· οι δε Ακαρνάνες παρεκάλουν τον στρατηγόν των Αθηναίων +Δημοσθένην να περιτειχίση αυτούς, ελπίζοντες ότι ευκόλως ήθελον +εκπολιορκήσει αυτήν και απαλλαγή πόλεως η οποία πάντοτε ήτον έχθρα +προς αυτούς. Αλλά κατά τον αυτόν χρόνον οι Μεσσήνιοι έπεισαν τον +Δημοσθένην ότι θα ήτο άξιον αυτού, αφού είχε μαζί του τόσον στρατόν +συνηθροισμένον, να επιτεθή κατά των Αιτωλών, οι οποίοι ήσαν εχθροί +της Ναυπάκτου, και μάλιστα διότι, εάν ήθελε τους υποτάξει, ευκόλως +υπό τους Αθηναίους θα καθυπέτασσε τους προς τα μέρη ταύτα άλλους +λαούς της Ηπείρου· έλεγον ότι τωόντι οι Αιτωλοί είναι έθνος μέγα και +μάχιμον, αλλ' επειδή είναι ελαφρώς ωπλισμένον και κατοικεί κατά +κώμας ατείχιστους, απομακρυσμένας δε πολύ απ' αλλήλων δεν θ' +απέβαινε δύσκολον να τους νικήσουν πριν βοηθήσουν αλλήλους. Τον +συνεβούλευον δε να προσβάλη πρώτον τους Αποδότους, έπειτα τους +Οφιονείς, και μετά τούτους τους Ευρυτάνας, οίτινες απήρτιζον το +πλείστον μέρος των Αιτωλών, ωμίλουν γλώσσαν όλως ακατάληπτον και +έτρωγαν, ως έλεγον, ωμά κρέατα. Εάν οι λαοί ούτοι υπετάσσοντο, +ευκόλως ήθελον υποταγή και τα άλλα μέρη. + +95. Ο δε Δημοσθένης, διά να αρέση εις τους Μεσσηνίους, επείσθη +νομίσας μάλιστα ότι και άνευ της δυνάμεως των Αθηναίων θα ηδύνατο +μετά των ηπειρωτικών συμμάχων και μετά των Αιτωλών να επιτεθή κατά +των Βοιωτών διά ξηράς. Προς τούτο ήρκει να διέλθη διά των Οπουντίων +Λοκρών και να φθάση εις το Κυτίνιον το Δωρικόν έχων εν δεξιά τον +Παρνασσόν μέχρις ου καταβή εις τους Φωκείς, οίτινες ένεκα της φιλίας +η οποία υπήρχε πάντοτε μεταξύ αυτών και των Αθηναίων, θα +συνεξεστράτευον προθύμως μετ' αυτού, ή τουλάχιστον θα εξηναγκάζοντο +να πράξουν τούτο (καθότι η Βοιωτία συνορεύει με τους Φωκείς προς +τούτο το μέρος)· εκπλεύσας λοιπόν μετά παντός του στρατού από της +Λευκάδος παρά την θέλησιν των Ακαρνάνων παρέπλευσε μέχρι του +Σολλίου. Ανακοινώσας το σχέδιόν του εις τους Ακαρνάνας, οίτινες +ηρνήθησαν να το παραδεχθούν δυσαρεστηθέντες διότι δεν επολιάρκησε +την Λευκάδα, μετέβη να πολεμήση τους Αιτωλούς μετά του υπολειπομένου +στρατού, δηλαδή μετά των Κεφαλλήνων, των Μεσσηνίων, των Ζακυνθίων +και τριακοσίων επιβατών Αθηναίων, οίτινες ευρίσκοντο επί των ιδικών +των πλοίων, διότι τα δεκαπέντε πλοία των Κερκυραίων είχον απέλθει. +Ανεχώρησε δε εκ του εν Λοκρίδι Οινεώνος. Οι δε Οζόλαι ούτοι Λοκροί +ήσαν σύμμαχοι των Αθηναίων και ώφειλαν να ενωθούν πανστρατιά με τους +Αθηναίους εις το εσωτερικόν της χώρας. Όντες γείτονες των Αιτωλών +και τα αυτά όπλα φέροντες ενομίζοντο ότι μεγάλην ωφέλειαν ήθελον +παράσχει εις την εκστρατείαν ταύτην, καθότι και την χώραν εγνώριζον +και τον τρόπον του πολέμου. + +96. Διανυκτερεύσας δε μετά του στρατού εντός του ιερού του Νεμείου +Διός, όπου, ως λέγεται, ο ποιητής Ησίοδος εφονεύθη υπό των ανθρώπων +του μέρους εκείνου, προρρηθέντος εις αυτόν υπό τινος χρησμού ότι +έμελλε να πάθη τούτο εν τη Νεμέα, ανεχώρησεν άμα τη πρωία και +επροχώρει προς την Αιτωλίαν. Και κατά μεν την πρώτην ημέραν +εκυρίευσε την Ποτιδανίαν, κατά δε την δευτέραν το Κροκύλειον, και +κατά την τρίτην το Τείχιον. Εκεί εσταμάτησε και έπεμψε την λείαν εις +το Ευπάλιον της Λοκρίδος, διότι εσκόπευε, μετά την καθυπόταξιν της +χώρας, να επιστρέψη εις Ναύπακτον και να εκστρατεύση ακολούθως κατά +των Οφιονέων, εάν ηρνούντο να υποταχθούν. Αλλά τους Αιτωλούς δεν +διέφυγαν αι προετοιμασίαι αύται, ενόησαν μάλιστα το σχέδιον ευθύς εξ +αρχής· και, ότε ο στρατός εισήλθεν εις την χώραν, όλοι έσπευσαν +εναντίον του προς συνάντησίν του με ισχυράς δυνάμεις· εις τρόπον +ώστε και αυτοί οι εις τα έσχατα σύνορα των Οφιονέων λαοί, πλησίον +του Μαλιακού κόλπου, Βωμιείς και Καλλιείς, έτρεξαν εις βοήθειαν. + +97. Οι δε Μεσσήνιοι εξηκολούθουν δίδοντες εις τον Δημοσθένην την +αυτήν συμβουλήν ως και πρότερον, παριστώντες εις αυτόν ότι ήθελεν +είσθαι εύκολος η καθυπόταξις των Αιτωλών, και τον ηνάγκαζον να +βαδίση όσον τάχιστα κατά των κωμών και να προσπαθή να καταλαμβάνη +όσας εύρισκε προχείρους, χωρίς να περιμείνη ώστε να συναθροισθούν +όλαι αι δυνάμεις εναντίον του. Ο δε Δημοσθένης πεισθείς εις αυτούς +και αποθέσας τας ελπίδας του εις την τύχην, επειδή αύτη ουδέποτε του +υπήρξεν εναντία, δεν περιέμεινε τους Λοκρούς οίτινες έμελλον να +έλθουν εις βοήθειάν του (μολονότι είχε μεγίστην ανάγκην ψιλών +ακοντιστών), αλλά προχωρήσας κατά του Αιγιτίου εκυρίευσεν αυτό +αμαχητί, διότι οι κάτοικοι έφυγαν και απεσύρθησαν επί των λόφων των +υπεράνω της πόλεως· ήτο δε η πόλις αύτη κτισμένη επί μέρους υψηλού, +ογδοήκοντα σταδίους απέχουσα της θαλάσσης. Οι δε Αιτωλοί (οίτινες +είχαν φθάσει εις βοήθειαν του Αιγιτίου) προσέβαλλαν τους Αθηναίους +και τους συμμάχους, ορμώντες πανταχόθεν εκ των λόφων και +ακοντίζοντες αυτούς. Και, ότε μεν επροχώρει ο στρατός των Αθηναίων, +υπεχώρουν, ότε δε ανεχώρει, επετίθεντο. Το είδος τούτο της μάχης, η +οποία συνίστατο εις διώξεις και υποχωρήσεις, διήρκεσεν επί πολύ, και +κατ' αμφοτέρας τας περιπτώσεις οι Αθηναίοι εφάνησαν υποδεέστεροι. + +98. Οι δε Αθηναίοι, ενόσω μεν οι τοξόται είχον τα βέλη των και +ηδύναντο να τα μεταχειρίζωνται, αντείχον· διότι οι Αιτωλοί, ελαφρώς +ωπλισμένοι, υπεχώρουν τοξευόμενοι· φονευθέντος όμως του τοξάρχου +διεσπάρησαν, οι δε Αθηναίοι εκουράσθησαν υπό της αδιάκοπου +επαναλήψεως των αυτών κινημάτων τότε οι Αιτωλοί, διπλασιάζοντες τας +προσπαθείας των, εκάλυψαν αυτούς διά βελών, εις τρόπον ώστε οι +Αθηναίοι ετράπησαν επί τέλους εις φυγήν, και πίπτοντες εις χαράδρας +αδιεξόδους και εις μέρη τα οποία δεν εγνώριζον, κατεστρέφοντο, διότι +ο οδηγός των οδών, Χρόμων ο Μεσσήνιος, είχεν ήδη φονευθή. Οι δε +Αιτωλοί, ταχύποδες και ελαφρώς ωπλισμένοι, ηκόντιζον τους φυγάδας +και καταδιώκοντες αυτούς από κοντά, τους έφθανον και τους εφόνευον· +τους πλείστους όμως, παραπλανηθέντας εις τον δρόμον και εμπεσόντας +εις δάσος αδιέξοδον, ανάψαντες πυρ κατέκαυσαν. Οι δε Αθηναίοι +υποστάντες πανωλεθρίαν έφυγον καθ' όλας τας διευθύνσεις, και μόλις +οι περισωθέντες ηδυνήθησαν να φθάσουν εις την θάλασσαν και τον +Οινεώνα της Λοκρίδος, εκ του οποίου είχον αναχωρήσει. Απέθαναν δε +και εκ των συμμάχων πολλοί και εξ αυτών των Αθηναίων εκατόν είκοσιν +οπλίται· τοσούτοι ήσαν κατά το πλήθος οι εν τη ακμή της ηλικίας +εκείνοι πολεμισταί, τους οποίους απώλεσεν η πόλις των Αθηναίων κατά +τον πόλεμον τούτον. Απέθανε δε και ο έτερος στρατηγός Προκλής. Τους +δε νεκρούς συναθροίσαντες διά συνθήκης προς τους Αιτωλούς ανεχώρησαν +εις την Ναύπακτον και ύστερον εφέρθησαν (οι νεκροί ούτοι) διά των +πλοίων εις τας Αθήνας. Ο δε Δημοσθένης έμεινε περί την Ναύπακτον και +τας πέριξ πόλεις, φοβούμενος την οργήν των Αθηναίων διά τα συμβάντα. + +99. Κατά τον αυτόν χρόνον οι Αθηναίοι οίτινες ήσαν περί την Σικελίαν +έπλευσαν προς την Λοκρίδα, και αποβιβασθέντες ενίκησαν τους εναντίον +των δραμόντας Λοκρούς και κατέλαβον ισχυράν τινα θέσιν κειμένην εις +το στόμιον του Άληκος ποταμού. + +100. Κατά το αυτό δε θέρος οι Αιτωλοί, έχοντες στείλει προηγουμένως +πρέσβεις εις Κόρινθον και εις Λακεδαίμονα, τον Οφιονέα Τόλοφον, τον +Ευρυτάνα Βοριάδην και τον Απόδωτον Τίσανδρον, επέτυχον να τοις +αποσταλή στρατός προωρισμένος να προσβάλη την Ναύπακτον, η οποία +είχε προσκαλέσει την βοήθειαν των Αθηναίων. Και εξαπέστειλαν οι +Λακεδαιμόνιοι περί το φθινόπωρον τρισχιλίους οπλίτας εκ των +συμμάχων. Τούτων πεντακόσιοι ήσαν εκ της εν Τραχίνι πόλεως +Ηρακλείας, νεοκτίστου τότε ούσης· αρχηγός δε της εκστρατείας ταύτης +ήτο ο Σπαρτιάτης Ευρύλοχος, τον οποίον συνώδευον οι Σπαρτιάται +Μακάριος και Μενεδάϊος. + +101. Ότε δε συνηθροίσθη ο στρατός εις Δελφούς, ο Ευρύλοχος έπεμψε +κήρυκα εις τους Λοκρούς τους Οζόλας, διότι και δι' αυτών έπρεπε να +διέλθη διά να υπάγη εις Ναύπακτον και διότι ήθελε να τους αποσπάση +από τους Αθηναίους. Εις την διαπραγμάτευσιν ταύτην τον εβοήθησαν προ +πάντων οι Λοκροί της Αμφίσσης διά τον φόβον τον οποίον τοις ενέπνεε +το μίσος των Φωκέων. Αυτοί δε πρώτοι δώσαντες ομήρους υπεχρέωσαν και +τους άλλους, οίτινες εφοβούντο την προσέγγισιν του στρατού, να +δώσουν και αυτοί. Και πρώτον μεν έπεισαν τους Μυονείς (διά τούτων δε +είναι δυσχερεστάτη η εις την Λοκρίδα είσοδος), έπειτα δε τους +Ιπνείς, τους Μεσσαπίους, τους Τριταιείς, τους Χαλαίους, τους +Τολοφωνίους, τους Ησσίους και τους Οιανθείς. Πάντες δε ούτοι και +συνεξεστράτευσαν. Οι δε Φωκιείς έδωκαν μεν ομήρους, όμως δεν +συνεξεστράτευσαν· και οι Υαίοι δεν έδωκαν ομήρους παρά αφού +εκυριεύθη η κώμη των, ήτις εκαλείτο Πόλις. + +102. Ότε δε όλα ητοιμάσθησαν και οι όμηροι αφέθησαν φυλαττόμενοι εις +το Κυτίνιον το Δωρικόν, ο Ευρύλοχος επροχώρησε μετά του στρατού κατά +της Ναυπάκτου διά των Λοκρών, και καθ' οδόν εκυρίευσε τας πόλεις του +Οινεώνος και του Ευπαλίου, αι οποίαι είχον αρνηθή να ενωθούν μετ' +αυτού. Φθάσας δ' ο στρατός εις Ναυπακτίαν και ενωθείς ήδη μετά των +Αιτωλών ελεηλάτει την χώραν και εκυρίευσε το προάστιον το οποίον ήτο +ατείχιστον. Ελθών δε και εις το Μολύκρειον, αποικίαν μεν των +Κορινθίων, υπήκοον όμως των Αθηναίων, εκυρίευσεν αυτό· Δημοσθένης δε +ο Αθηναίος, (ο οποίος έτυχε να ευρίσκεται ακόμη εις τα πέριξ της +Ναυπάκτου μετά την εκστρατείαν της Αιτωλίας) προϊδών την εισβολήν +του στρατού και φοβηθείς διά την Ναύπακτον μετέβη και έπεισε τους +Ακαρνάνας να στείλουν βοήθειαν. Μετά δυσκολίας όμως επέτυχε τούτο +ένεκα της αναχωρήσεώς του εκ της Λευκάδος. Εν τούτοις τω έδωκαν +χιλίους οπλίτας, τους οποίους επεβίβασεν επί των πλοίων και οι +οποίοι εισελθόντες εις την πόλιν έσωσαν αυτήν· διότι, επειδή ήτο +μεγάλον το τείχος και ολίγοι οι αμυνόμενοι, υπήρχε φόβος ότι δεν +ήθελεν ανθέξει. Ο δε Ευρύλοχος και οι μετ' αυτού, μαθόντες ότι +εισήλθεν εις την πόλιν στρατός και ότι ήτο αδύνατον να την +κυριεύσουν διά της βίας, ανεχώρησαν όχι εις την Πελοπόννησον, αλλ' +εις την Αιολίδα, την σήμερον ονομαζομένην Καλυδώνα και Πλευρώνα, εις +τα περίχωρα αυτής και εις το Πρόσχιον της Αιτωλίας. Διότι ελθόντες +οι Αμπρακιώται προς αυτούς τους έπεισαν να προσβάλουν από κοινού το +Αμφιλοχικόν Άργος, την επίλοιπον Αμφιλοχίαν και την Ακαρνανίαν, +προσθέτοντες ότι, εάν γίνουν κύριοι των χωρών τούτων, όλοι οι +ηπειρώται ήθελαν γίνει σύμμαχοι των Λακεδαιμονίων. Και ο μεν +Ευρύλοχος πεισθείς και αποπέμψας τους Αιτωλούς έμεινεν ησυχάζων μετά +του στρατού κατά τους τόπους εκείνους, μέχρις ου θα ήρχετο ο καιρός +να ενωθή με τους Αμπρακιώτας, οίτινες είχον αναχωρήσει διά να +πολιορκήσουν το Άργος. Και το θέρος ετελείωνε τότε. + +103. Κατά τον ακόλουθον δε χειμώνα οι εν τη Σικελία Αθηναίοι +ενωθέντες με τους Έλληνας συμμάχους των και με όσους εκ των Σικελών +είχαν αφήσει την συμμαχίαν των Συρακουσίων ένεκα της τυραννικής +αυτών διοικήσεως και προσέλθουν εις τους Αθηναίους, προσέβαλαν από +κοινού την Ίνησσαν, μικράν Σικελικήν πόλιν, της οποίας την ακρόπολιν +κατείχον οι Συρακούσιοι· μη δυνηθέντες όμως να την κυριεύσουν +ανεχώρησαν. Αλλά κατά την αναχώρησιν εκείνην οι σύμμαχοι, οι οποίοι +εβάδιζαν όπισθεν των Αθηναίων, προσεβλήθησαν υπό των Συρακουσίων του +φρουρίου, οι οποίοι επετέθησαν κατ' αυτών, έτρεψαν μέρος του στρατού +εις φυγήν και εφόνευσαν όχι ολίγους. Μετά το συμβάν τούτο ο Λάχης +και οι Αθηναίοι επιχειρήσαντες μερικάς αποβάσεις εις την Λοκρίδα, +ενίκησαν πλησίον του Καικίνου ποταμού τριακόσιους Λοκρούς ελθόντας +να τους πολεμήσουν μετά του Προξένου και Καπάτωνος και λαβόντες όπλα +ανεχώρησαν. + +104. Κατά τον αυτόν δε χειμώνα οι Αθηναίοι εκαθάρισαν την Δήλον +υπακούοντες εις ένα χρησμόν. Ήδη ο τύραννος Πεισίστρατος είχε +καθαρίσει αυτήν πρότερον, όχι καθ όλην αυτής την έκτασιν, αλλά μόνον +κατά το μέρος της νήσου όπου εφαίνετο ο ναός· τότε δε εκαθαρίσθη +ολόκληρος κατά τον ακόλουθον τρόπον. Όλοι οι τάφοι όσοι ευρέθησαν +εκεί αφηρέθησαν, και εδόθη διαταγή μήτε θάνατος μήτε τοκετός να μη +γίνεται εις την νήσον, αλλ' οι ψυχορραγούντες και αι ετοιμόγεννοι +γυναίκες να μεταφέρονται εις την Ρήνειαν. Τόσον ολίγον δε απέχει η +Ρήνεια από της Δήλου, ώστε ο τύραννος των Σαμίων Πολυκράτης, ο +οποίος επί τινα χρόνον είχεν ισχυρόν ναυτικόν και υπέταξεν υπό την +κυριαρχίαν του τας άλλας νήσους, κυριεύσας την Ρήνειαν την ανέθηκεν +εις τον Δήλιον Απόλλωνα δέσας αυτήν δι' αλύσεως μετά της Δήλου. Και +τότε κατά πρώτον μετά την κάθαρσιν εώρτασαν οι Αθηναίοι τα ανά πάσαν +πενταετίαν τελούμενα Δήλια. Άλλοτε, εις απωτάτην εποχήν, εγίνετο εις +Δήλον μεγάλη συρροή Ιώνων και γειτόνων νησιωτών, οι οποίοι +μετέβαινον μετά γυναικών και τέκνων, καθώς σήμερον μεταβαίνουν οι +Ίωνες εις τα Εφέσια. Εγίνετο δε εκεί αγών γυμνικός και μουσικός, και +αι πόλεις έστελλαν εκεί χορούς (θρησκευτικάς συνοδείας). Τούτο +μαρτυρεί και ο Όμηρος εις τους ακολούθους στίχους του ύμνου προς τον +Απόλλωνα· + + «Αλλ', ω Φοίβε, εις την Δήλον προ πάντων ευχαριστήθη, η ψυχή σου + Εκεί προς τιμήν σου συναθροίζονται οι μακροχίτωνες Ίωνες + με τα τέκνα και τας συζύγους των εις την πανήγυρίν σου. + + Εκεί, διά του χορού και διά του άσματος, + σε τέρπουν ψάλλοντές σε, όταν κατέρχωνται εις αγώνας. + +Ότι δε υπήρχε και αγών μουσικής και ήρχοντο όπως αγωνισθούν εις τα +τοιαύτα, τούτο το μαρτυρεί διά των άλλων στίχων του αυτού ύμνου. +Διότι υμνήσας τον Δηλιακόν χορόν των γυναικών τελειώνει τον έπαινον +διά των εξής επών, εις τα οποία αναφέρει και τον εαυτόν του· + + «Αλλ' ας είναι εις ημάς ίλεοι ο Απόλλων και η Άρτεμις· + σεις δε πάσαι, χαίρετε. Εμέ δε και κατόπιν + ενθυμηθήτε, όταν βραδύτερον κανείς ξένος + έλθη ενταύθα ταλαιπωρημένος και σας ερωτήση : + Ω κόραι, ποίος εξ όλων των αοιδών είναι μάλλον ευάρεστος εις σας + αφ' όσους έρχονται εδώ κ' ευχαριστείσθε απ'αυτόν περισσότερον; + + Σεις δε πρόθυμοι όλαι αποκριθήτε επαινετικά: + Ο τυφλός, ο κατοικών εις την πετρώδη νήσον της Χίου». + +Ιδού λοιπόν πώς ο Όμηρος, υπέδειξεν ότι άλλοτε εγίνετο μεγάλη συρροή +και εορτή εις την Δήλον· ύστερον δε τους μεν χορούς και τα αναθήματα +εξηκολούθουν να στέλλουν οι νησιώται και οι Αθηναίοι, οι αγώνες όμως +και τα άλλα κατελύθησαν, πιθανώς υπό των συμφορών, μέχρι της στιγμής +κατά την οποίαν οι Αθηναίοι αποκατέστησαν αυτούς πάλιν προσθέσαντες +και ιπποδρομίας, αι οποίαι δεν υπήρχον πρότερον. + +105. Κατά τον αυτόν δε χειμώνα οι Αμπρακιώται, συμφώνως με την +υπόσχεσιν, την οποίαν είχον δώσει εις τον Ευρύλοχον διά να κρατήση +τον στρατόν του, εξεστράτευσαν κατά του Αμφιλοχικού Άργους μετά +τρισχιλίιων οπλιτών και εισβαλόντες εις την Αργείαν κατέλαβον τας +Όλπας, τείχος ισχυρόν επί λόφου πλησίον της θαλάσσης, το οποίον +κτίσαντες άλλοτε οι Ακαρνάνες μετεχειρίζοντο ως κοινόν δικαστήριον· +απέχει δε τούτο εικοσιπέντε σταδίους από της πόλεως των Αργείων, η +οποία είναι παραθαλασσία. Εκ των Ακαρνάνων μέρος μεν έσπευσε προς +βοήθειαν του Άργους, μέρος δε εστρατοπέδευσεν εις χωρίον τι της +Αμφιλοχίας, το οποίον ονομάζεται Κρήναι, όπως εμποδίσουν την ένωσιν +των Αμπρακιωτών μετά του Ευρυλόχου και των Πελοποννησίων. Έστειλαν +επίσης να προσφέρουν την αρχηγίαν εις τον Δημοσθένην, ο οποίος +υπήρξε στρατηγός των Αθηναίων εις την Αιτωλίαν, και ειδοποίησαν τα +είκοσι πλοία των Αθηναίων, τα οποία ευρίσκοντο περί την Πελοπόννησον +και τα οποία εκυβερνώντο από τον Ιεροφώντα του Αντιμνήστου. +Απέστειλαν δε και οι περί τας Όλπας Αμπρακιώται άγγελον εις την +Αμπρακίαν, διά να ζητήσουν πολλήν συνδρομήν. Εφοβούντο μήπως οι μετά +του Ευρυλόχου δεν δυνηθούν να διέλθουν διά των Ακαρνάνων και +αναγκασθούν να πολεμήσουν μόνοι των ή να κινδυνεύσουν, εάν +επεχείρουν υποχώρησιν. + +106. Οι μεν λοιπόν μετά του Ευρυλόχου Πελοποννήσιοι, άμα έμαθαν την +άφιξιν των Αμπρακιωτών εις τας Όλπας, ανεχώρησαν εκ του Προσχίου και +έσπευσαν να τους συναντήσουν. Και διαβάντες τον Αχελώον επροχώρουν +κατά της Ακαρνανίας, η οποία είχε μείνει έρημος ένεκα της +συγκεντρώσεως των κατοίκων της εις το Άργος, εν δεξιά μεν έχοντες +την πόλιν των Στρατιών και την φρουράν αυτών, εν αριστερά δε την +άλλην Ακαρνανίαν. Διελθόντες την χώραν των Στρατιών επροχώρουν διά +της Φυτίας, έπειτα διά των έσχατων του Μεδεώνος και διά της +Λιμναίας· εισήλθον δε εις την χώραν των Αγραίων, η οποία δεν ανήκεν +ακόμη εις την Ακαρνανίαν, αλλ' ήτο χώρα φιλική. Φθάσαντες εις το +όρος Θύαμον, το οποίον είναι άγριον, επροχώρουν δι' αυτού και +κατέβησαν εις την Αργείαν, ενώ είχεν επέλθει ήδη νυξ, και διελθόντες +απαρατήρητοι μεταξύ της πόλεως των Αργείων και της φρουράς των εν +ταις Κρήναις Ακαρνάνων, ηνώθησαν μετά των εν ταις Όλπαις Ακαρνάνων. + +107. Ενωθέντες δ' ούτω εσταμάτησαν άμα τη ημέρα πλησίον της +ονομαζομένης Μητροπόλεως, όπου και εστραποπέδευσαν. Οι δε Αθηναίοι +ολίγον μετά ταύτα ήλθον και μετά των είκοσι πλοίων εις τον +Αμπρακικόν κόλπον, διά να βοηθήσουν τους Αργείους. Ήλθεν ωσαύτως και +ο Δημοσθένης οδηγών διακοσίους οπλίτας Μεσσηνίους και εξήκοντα +τοξότας Αθηναίους. Και τα μεν πλοία ηγκυροβόλησαν ενώπιον του λόφου +τον οποίον κατείχον αι Όλπαι· οι δε Ακαρνάνες και ολίγοι Αμφίλοχοι +(επειδή οι περισσότεροι εκρατούντο διά της βίας υπό των Αμπρακιωτών) +συνελθόντες ήδη εις το Άργος ητοιμάζοντο να πολεμήσουν τους +εναντίους και εξέλεξαν ηγεμόνα όλου του συμμαχικού στρατού τον +Δημοσθένην συνεργούντων και των ιδίων αυτών στρατηγών. Ούτος δε +προσαγαγών τον στρατόν πλησίον της Όλπης εστρατοπέδευσεν εκεί· +βαθεία δε χαράδρα εχώριζε τους δύο στρατούς. Και επί πέντε μεν +ημέρας ησύχαζον, κατά δε την έκτην παρετάχθησαν αμφότεροι προς +μάχην. Επειδή δε ο στρατός των Πελοποννησίων ήτον ισχυρότερος και +κατείχε μέγα διάστημα, φοβηθείς ο Δημοσθένης μήπως κυκλωθή, έθεσεν +ενέδραν εις οδόν τινα κοίλην και λοχμώδη οπλίτας και ψιλούς +τετρακοσίους εν άλω, ίνα κατά την συμπλοκήν εγερθούν και προσβάλουν +κατά νώτον τον εχθρόν προς το μέρος όπου ούτος ήθελεν είσθαι +υπέρτερος κατά τον αριθμόν. Αφού δ' αμφότεροι ητοιμάσθησαν, ήλθον +εις χείρας, και ο μεν Δημοσθένης κατείχε το δεξιόν κέρας μετά των +Μεσσηνίων και ολίγων Αθηναίων, το δε άλλο, παραταγμένον εις σώματα +ωρισμένα, κατείχον οι Ακαρνάνες μετά των ακοντιστών Αμφιλόχων, +οίτινες ήσαν παρόντες εις την μάχην. Οι δε Πελοποννήσιοι και οι +Αμπρακιώται ήσαν παραταγμένοι ανάμικτοι, πλην των Μαντινέων, οι +οποίοι ήσαν συνηθροισμένοι προς το αριστερόν κέρας, αλλ' όχι εις την +άκραν, την οποίαν κατείχεν ο Ευρύλοχος και οι μετ' αυτού, οι οποίοι +ήσαν απέναντι των Μεσσηνίων και του Δημοσθένους. + +108. Ήδη η συμπλοκή έγινε και το κέρας των Πελοποννησίων, υπέρτερον +κατά τον αριθμόν, περιεκύκλωνε το δεξιόν των εναντίων, ότε οι εκ της +ενέδρας Ακαρνάνες επιπεσόντες κατ' αυτού το προσέβαλον εκ των +όπισθεν και το έτρεψαν εις φυγήν, ούτως ώστε μη δυνηθέν να υπομείνη +την προσβολήν και κυριευθέν υπό φόβου παρέσυρεν εν τη φυγή του και +το πλείστον μέρος του στρατεύματος· διότι, άμα είδον οι +Πελοποννήσιοι καταστρεφόμενον το υπό τον Ευρύλοχον σώμα, το οποίον +ήτο και το ισχυρότερον όλων, εφοβήθησαν πολύ περισσότερον. Οι +Μεσσήνιοι, οίτινες ευρίσκοντο εις το μέρος τούτο, διεξήγαγον το +πλείστον του έργου· οι δε Αμπρακιώται και οι κατά το δεξιόν κέρας +ενίκων εις το μέρος των και εδίωξαν τον εχθρόν προς το Άργος, διότι +είναι οι μαχιμώτατοι των περί τα μέρη εκείνα κατοικούντων. Αλλ' ότε +κατά την επιστροφήν των είδον την ήτταν του πλειοτέρου στρατού, +πιεζόμενοι και αυτοί πολύ υπό των άλλων Ακαρνάνων, μόλις εσώθησαν +εις τας Όλπας. Πλείστοι όμως αυτών εφονεύθησαν, άτακτα και +συγκεχυμένα πίπτοντες εις το μέσον του εχθρού. Μόνοι οι Μαντινείς +υπεχώρησαν εις καλήν τάξιν μετά του υπολοίπου στρατού. Και η μεν +μάχη ετελείωσε περί την εσπέραν. + +109. Την άλλην ημέραν δε ο Μενεδάϊος, ο οποίος παρέλαβε την +στρατηγίαν μετά τον θάνατον του Ευρυλόχου και του Μακαρίου, απορών +πώς, ύστερον από τοιαύτην ήτταν, θα υπομείνη την πολιορκίαν +ευρισκόμενος αποκλεισμένος διά ξηράς και διά θαλάσσης από τα Αττικά +πλοία, ή πώς θα σωθή, εάν υπεχώρει, στέλλει προς τον Δημοσθένην και +τους στρατηγούς των Ακαρνάνων μήνυμα περί σπονδών και αναχωρήσεως +και παραλαβής των νεκρών. Ούτοι δε συνήνεσαν εις την τελευταίαν +αυτήν αίτησιν, έστησαν τρόπαιον και εσύναξαν τους νεκρούς των, +τριακοσίους τον αριθμόν· αλλά δεν επέτρεψαν φανεράν αναχώρησιν εις +όλους· μόνον ο Δημοσθένης, με την συγκατάθεσιν των συστρατήγων +Ακαρνάνων, επέτρεψε κρυφίως εις τους Μαντινείς, εις τον Μενεδάϊον, +εις τους άλλους στρατηγούς των Πελοποννησίων και εις τους +επισημοτέρους του στρατού να αποχωρήσουν ταχέως, θέλων να απομονώση +τους Αμπρακιώτας και το πλήθος των μισθωτών ξένων και να κατορθώση +να εκπέσουν εις την υπόληψιν των Ελλήνων των χωρών εκείνων οι +Λακεδαιμόνιοι και οι Πελοποννήσιοι παριστών αυτούς ως προδότας +προτιμήσαντας μάλλον την ιδικήν των σωτηρίαν. Και οι μεν +Πελοποννήσιοι συνάζοντες τους νεκρούς τους έθαπτον ταχέως και όπως +ηδύναντο, και εκείνοι, εις τους οποίους είχε δοθή η άδεια να +αποχωρήσουν επερίμεναν την κατάλληλον στιγμήν, διά να εκτελέσουν +τούτο κρυφά. + +110. Εις δε τον Δημοσθένην και τους Ακαρνάνας αγγέλλεται ότι οι +Αμπρακιώται της πόλεως, εις την πρώτην εκ των Ολπών αγγελίαν, +ήρχοντο προς βοήθειαν πάντες ομού, διά της χώρας των Αμφιλόχων, +έχοντες σκοπόν να ενωθούν μετά των ευρισκομένων εις τας Όλπας και +χωρίς να ηξεύρουν τίποτε εκ των εκεί συμβάντων. Ευθύς λοιπόν ο +Δημοσθένης στέλλει μέρος του στρατού, διά να στήση εκ των προτέρων +ενέδρας εις τας οδούς και καταλάβη τας οχυράς θέσεις. Μετά του +επιλοίπου δε στρατού παρεσκευάζετο να σπεύση κατ' αυτών. + +111. Εν τούτοις οι Μαντινείς και εκείνοι προς τους οποίους +εσυνθηκολόγησεν εξελθόντες με την πρόφασιν να συλλέξουν λάχανα, και +φρύγανα ανεχώρησαν ολίγον κατ' ολίγον, συλλέγοντες εκείνα διά τα +οποία δήθεν εξήλθον· ότε δε έφθασαν πέραν της Όλπης, έσπευσαν την +πορείαν των. Οι δε Αμπρακιώται και οι άλλοι οίτινες έμενον +συναθροισμένοι, εννοήσαντες την αναχώρησίν των, ώρμησαν και αυτοί +και ήρχισαν να τρέχουν θέλοντες να τους φθάσουν. Οι Ακαρνάνες +ενόμισαν κατ' αρχάς ότι όλοι ανεχώρουν άνευ συνθήκης, και διά τούτο +ήρχισαν να καταδιώκουν τους Πελοποννησίους· και μάλιστα στρατηγούς +τινας οίτινες ανθίσταντο εις την καταδίωξιν και έλεγαν ότι υπήρχε +σύμβασις είς στρατιώτης Ακαρνάν τους εκτύπησε διά του ακοντίου του +νομίζων αυτούς προδότας· επί τέλους όμως τους μεν Μαντινείς και +Πελοποννησίους αφήκαν να περάσουν, τους δε Αμπρακιώτας εφόνευσαν. +Πολλή δε φιλονεικία επεκράτησε και άγνοια περί του ποίος ήτον +Αμπρακιώτης και ποίος Πελοποννήσιος. Και διακόσιοι μεν περίπου εξ +αυτών εφονεύθησαν, οι δε άλλοι κατέφυγαν εις την Αγραΐδα, η οποία +ήτο γειτονική, όπου ο βασιλεύς των Αγραίων Σαλύνθιος, φίλος ων, +υπεδέξατο αυτούς. + +112. Οι δε εκ της πόλεως Αμπρακιώται φθάνουν εις την Ιδομένην· είναι +δε η Ιδομένη δύο λόφοι υψηλοί. Ήτο ήδη νυξ ότε οι προαποσταλέντες +υπό του Δημοσθένους στρατιώται προκατέλαβον τους Αμπρακιώτας και +έφθασαν απαρατήρητοι εις τον μεγαλύτερον εξ αυτών· οι Αμπρακιώται, +οι οποίοι είχον επίσης αναβή επί του μικροτέρου, διενυκτέρευσαν +εκεί. Ο δε Δημοσθένης δειπνήσας επροχώρει μετά του επίλοιπου +στρατεύματος άμα τη εσπέρα. Και αυτός μεν μετά του ημίσεος στρατού +ήλθεν εις το στενόν, το δε άλλο ήμισυ διηυθύνετο διά των Αμφιλοχικών +ορέων. Άμα τω όρθρω επιπίπτει κατά των Αμπρακιωτών, οι οποίοι ακόμη +εκοιμώντο και δεν είχον εννοήσει τα γενόμενα νομίσαντες ότι οι +επερχόμενοι ήσαν φίλοι· διότι επίτηδες ο Δημοσθένης προέταξε πρώτους +τους Μεσσηνίους και προσέταξε να προσαγορεύουν τον εχθρόν λαλούντες +την Δωρικήν γλώσσαν και να εμπνεύσουν εμπιστοσύνην εις τους +προφύλακας· άλλως δε ήτο ακόμη νυξ και δεν ηδύναντο να +αναγνωρισθούν. Άμα λοιπόν επέπεσε κατά του στρατεύματος των +Αμπρακιωτών, το έφερεν εις αταξίαν και τους μεν περισσοτέρους αυτών +εφόνευσαν, οι δε λοιποί έφυγαν ταχέως προς τα όρη. Αλλ' επειδή αι +οδοί ήσαν από πριν κατειλημμέναι και συγχρόνως οι Αμφίλοχοι +εγνώριζον την ιδικήν των χώραν και ήσαν ψιλοί εναντίον οπλιτών, ενώ +ούτοι αγνοούντες τας διόδους δεν ήξευραν προς ποίον μέρος να +διευθυνθούν, έπιπτον εις χαράδρας και τας προητοιμασμένας ενέδρας +και κατεστρέφοντο. Έφευγον δε προς πάσας τας διευθύνσεις και μερικοί +ετράπησαν προς την θάλασσαν, ήτις δεν απείχε πολύ, και άμα είδον τα +Αττικά πλοία, τα οποία παρέπλεον κατά την ώραν, πού έγινεν η τροπή, +διηυθύνθησαν προς αυτά κολυμβώντες, προτιμώντες εις τον τρόμον των +να απολεσθούν διά της χειρός των εν τοις πλοίοις, εάν ήτο ανάγκη, +παρά διά της χειρός των βαρβάρων και εχθίστων Αμφιλόχων. Οι μεν +Αμπρακιώται λοιπόν τοιαύτην δεινήν ήτταν παθόντες εσώθησαν εις την +πόλιν ολίγοι από πολλών· οι δε Ακαρνάνες σκυλεύσαντες τους νεκρούς +και στήσαντες τρόπαια επέστρεψαν εις το Άργος. + +113. Την δ'επιούσαν ήλθε προς αυτούς κήρυξ εκ μέρους των +Αμπρακιωτών, οίτινες εκ της Όλπης είχον καταφύγει εις τους Αγραίους, +διά να ζητήση τα σώματα των ανδρών όσοι εφονεύθησαν μετά την πρώτην +μάχην, ότε μετά των Μαντινέων και εκείνων πού εσυνθηκολόγησαν με +σπονδάς εξήλθον άσπονδοι. Ιδών δε ο κήρυξ τα όπλα των εκ της πόλεως +Αμπρακιωτών εθαύμαζε το πλήθος αυτών, διότι δεν εγνώριζε το πάθημα, +αλλ' ενόμιζεν ότι ήσαν των συμπολιτών του. Ερωτηθείς δε υπό τινος +διατί θαυμάζει και πόσοι εξ αυτών είχον φονευθή (ενόμιζε δε ο ερωτών +ότι ο κήρυξ απετέλει μέρος των εν ταις Ιδομεναίς), ο κήρυξ απεκρίθη +ότι εφονεύθησαν έως διακόσιοι. Απαντήσας δε ο ερωτών είπεν· « αλλ' +αυτά τα όπλα δεν είναι διακοσίων ανδρών αλλά πλέον των χιλίων». +Απεκρίθη πάλιν ο κήρυξ· «δεν είναι λοιπόν των ανδρών οίτινες +εμάχοντο μεθ' ημών; »· ο συνομιλών είπε « ναι, εάν σεις επολεμήσατε +χθες εν Ιδομένη»· «αλλ' ημείς δεν επολεμήσαμεν χθες με κανένα, αλλά +προχθές εις την υποχώρησιν»· «και ημείς επολεμήσαμεν χθες προς +αυτούς εξελθόντας εκ της πόλεως των Αμπρακιωτών, διά να βοηθήσουν +τους συμπατριώτας των». Άμα ήκουσε ταύτα ο κήρυξ και ενόησεν ότι η +πεμφθείσα εκ της πόλεως βοήθεια είχε καταστραφή, στενάξας βαθέως και +καταπλαγείς διά το μέγεθος της καταστροφής, ανεχώρησεν αμέσως +άπρακτος χωρίς να ζητήση πλέον τους νεκρούς. Η καταστροφή δε αύτη +υπήρξεν η μεγίστη αφ' όσας υπέστη ελληνική πόλις εντός τόσον ολίγων +ημερών κατά τον παρόντα πόλεμον. Δεν ανέφερα δε τον αριθμόν των +αποθανόντων, διότι λέγεται ότι εχάθη απίστευτον πλήθος σχετικώς με +το μέγεθος της πόλεως· ηξεύρω όμως ότι, εάν οι Ακαρνάνες και οι +Αμφίλοχοι ήθελαν να καταλάβουν την Αμπρακίαν, πειθόμενοι εις τους +Αθηναίους και τον Δημοσθένην, θα ηδύναντο ευκολώτατα να πράξουν +τούτο· αλλ' εφοβήθησαν μήπως οι Αθηναίοι, έχοντες αυτήν, κατασταθούν +γείτονες επίφοβοι. + +114. Μετά ταύτα δώσαντες το τρίτον μέρος των σκύλων εις τους +Αθηναίους διένειμαν τα άλλα μεταξύ των συμμάχων πόλεων. Και τα μεν +εις τους Αθηναίους δοθέντα εκυριεύθησαν εις την θάλασσαν, αι δε +τριακόσιαι πανοπλίαι, αίτινες φαίνονται σήμερον εις τους ναούς της +Αττικής, εδόθησαν ιδιαιτέρως εις τον Δημοσθένην, ο οποίος τας έφερε +διά θαλάσσης εις την πατρίδα του· η νίκη δε αύτη μετά την της +Αιτωλίας συμφοράν κατέστησεν εις αυτόν την εις Αθήνας κάθοδον +ολιγώτερον επικίνδυνον. Απήλθον δε εις την Ναύπακτον και οι +ευρισκόμενοι εντός των είκοσι πλοίων Αθηναίοι. Μετά την αναχώρησιν +αυτών και του Δημοσθένους οι Ακαρνάνες και οι Αμφίλοχοι +συνωμολόγησαν μετά των Αμπρακιωτών και των Πελοποννησίων, οίτινες +είχον καταφύγει πρώτον μεν εις τον βασιλέα των Αγραίων Σαλύνθιον, +έπειτα δε εις τους Οινιάδας, συνθήκην, ήτις επέτρεψεν εις αυτούς να +εγκαταλείψουν το άσυλον εκείνο. Κατόπιν οι Ακαρνάνες και οι +Αμφίλοχοι έκαμον συνθήκας και εκατονταετή συμμαχίαν μετά των +Αμπρακιωτών υπό τους ακολούθους όρους. Μήτε οι Αμπρακιώται ηνωμένοι +μετά των Ακαρνάνων να πολεμήσουν τους Πελοποννησίους, μήτε οι +Ακαρνάνες μετά των Αμπρακιωτών τους Αθηναίους, αλλά να βοηθούν +αμοιβαίως τας ιδικάς των χώρας, να αποδώσουν οι Αμπρακιώται όσα +χωρία και όσους ομήρους των Αμφιλόχων κατεκράτουν και να μη στείλουν +βοήθειαν εις το Ανακτόριον, πόλιν πολεμίαν των Ακαρνάνων. Ταύτα +συνομολογήσαντες έπαυσαν τον πόλεμον. Μετά δε ταύτα οι Κορίνθιοι +έστειλαν εις την Αμπρακίαν φρουράν εκ τριακοσίων οπλιτών υπό τον +στρατηγόν Ξενοκλείδαν τον Ευθυκλέους, οίτινες μετέβησαν διά ξηράς +και έφθασαν μετά πολλάς ταλαιπωρίας. Και τα μεν συμβάντα της +Αμπρακίας τοιαύτα ήσαν. + +115. Οι δε εν τη Σικελία Ελληνες έκαμον κατά τον αυτόν χειμώνα +απόβασιν εις την Ιμεραίαν, ενώ οι Σικελοί εισέβαλον εκ του +εσωτερικού εις τα όρια της Ιμεραίας. Έπλευσαν επίσης και κατά των +νήσων του Αιόλου. Επιστρέψαντες εις Ρήγιον εύρον εκεί τον Πυθόδωρον +τον Ισολάχου, στρατηγόν των Αθηναίων, ελθόντα να διαδεχθή τον Λάχητα +εις την διοίκησιν του στόλου. Τούτο δε, διότι οι εν Σικελία σύμμαχοι +ήλθον προς τους Αθηναίους και τους έπεισαν να πέμψουν βοήθειαν εκ +περισσοτέρων πλοίων· διότι οι Συρακούσιοι, κύριοι όντες της ξηράς +και αγανακτούντες διότι ημποδίζοντο κατά θάλασσαν υπό ολίγων πλοίων, +συνήθροιζον το ναυτικόν και ητοιμάζοντο να μη ανεχθούν επί πλέον την +ύβριν ταύτην. Οι Αθηναίοι λοιπόν εξώπλισαν τεσσαράκοντα πλοία, διά +να τα αποστείλουν εις τους συμμάχους των, συνάμα μεν νομίζοντες ότι +τοιουτοτρόπως ήθελε τελειώσει ταχύτερον ο εκεί πόλεμος, συνάμα δε +θέλοντες να εκτελέσουν ναυτικάς ασκήσεις. Είς εκ των τριών στρατηγών +εστάλη πρώτος μετά τινων πλοίων, κατόπιν δε έμελλον να αποσταλούν ο +Σοφοκλής Σωστρατίδου και ο Ευρυμέδων Θουκλέους μετά των περισσοτέρων +πλοίων. Ο δε Πυθόδωρος παραλαβών από τον Λάχητα την διοίκησιν των +πλοίων έπλευσε κατά τα τέλη του χειμώνος εναντίον του φρουρίου των +Λοκρών, το οποίον ο Λάχης είχε κυριεύσει εις προηγουμένην +εκστρατείαν. Νικηθείς όμως υπό των Λοκρών ανεχώρησεν. + +116. Ότε δ' επλησίαζεν η άνοιξις, ρύαξ πυρός έρρευσεν από την +Αίτναν, όπως τούτο είχε συμβή και πρότερον, και κατέστρεψε μέρος της +χώρας των Καταναίων, οι οποίοι κατοικούν εις τους πρόποδας του όρους +Αίτνης, ήτις είναι το μέγιστον των εν Σικελία ορέων. Λέγουν δε ότι η +δευτέρα αύτη έκρηξις έγινε πεντήκοντα έτη μετά την πρώτην, και ότι +εν συνόλω συνέβησαν τρεις εκρήξεις αφ' ότου η Σικελία κατοικείται +υπό Ελλήνων. Ταύτα ήσαν τα συμβάντα του χειμώνος τούτου, μετά του +οποίου ετελείωσε και το έκτον έτος του πολέμου τούτου, τον οποίον +συνέγραψεν ο Θουκυδίδης. + +ΒΙΒΛΙΟΝ Δ'. + +ΘΟYΚΥΔΙΔΟΥ + +ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ + + + +ΒΙΒΛΙΟΝ Δ'. + + + +1. Κατά το ακόλουθον θέρος, ότε ήρχισε να σχηματίζη στάχυς ο σίτος, +δέκα πλοία των Συρακουσίων και άλλα τόσα των Λοκρών μετέβησαν επί τη +προσκλήσει των κατοίκων εις Μεσσήνην της Σικελίας και κατέλαβαν +αυτήν, αποσπασθείσαν τοιουτοτρόπως από της συμμαχίας των Αθηναίων. +Έπραξαν δε τούτο οι Συρακούσιοι προ πάντων διότι έβλεπον ότι η θέσις +εκείνη καθίστα εύκολον την προσβολήν της Σικελίας και διότι +εφοβούντο μήπως οι Αθηναίοι εξ αυτής αφορμώμενοί ποτε επέλθουν κατ' +αυτών μετά μεγαλυτέρας δυνάμεως. Το αίτιον δε των Λοκρών ήτο το +μίσος των κατά των Ρηγίνων, τους οποίους ήθελαν να καταπολεμήσουν +και από τα δύο μέρη. Εισέβαλαν λοιπόν οι Λοκροί εις την χώραν των +Ρηγίνων με όλον τον στρατόν αυτών, διά να τους εμποδίσουν να +στείλουν βοήθειαν εις τους Μεσσηνίους και συγχρόνως επειδή τους +παρεκίνουν οι φυγάδες του Ρηγίου, οι οποίοι ήσαν πλησίον των διότι +οι Ρηγίνοι προ πολλού εστασίαζαν και ήτον αδύνατον τότε να +αποκρούσουν τους Λοκρούς, οι οποίοι ένεκα τούτου επέμεναν να +επιτεθούν. Και οι μεν Λοκροί λεηλατήσαντες την χώραν απεσύρθησαν +μετά του πεζικού, τα δε πλοία έμειναν φυλάττοντα την Μεσσήνην και τα +άλλα πλοία, όσα ητοιμάζοντο, έμελλον να προσορμισθούν εκεί, διά να +εξακολουθήσουν τον πόλεμον. + +2. Περί την αυτήν εποχήν, κατά το έαρ, και πριν ωριμάση ο σίτος, οι +Πελοποννήσιοι και οι σύμμαχοι εισέβαλαν εις την Αττικήν· ήτο δε +στρατηγός Άγις ο Αρχιδάμου, βασιλεύς των Λακεδαιμονίων· και +στρατοπεδεύσαντες ελεηλάτουν την χώραν. Οι δε Αθηναίοι και τα +τεσσαράκοντα πλοία απέστειλαν εις Σικελίαν άμα παρεσκευάσθησαν, και +τους υπολοίπους δύο στρατηγούς, τον Ευρυμέδοντα και τον Σοφοκλέα· +διότι ο τρίτος αυτών, ο Πυθόδωρος, είχεν ήδη φθάσει πρότερον εις +Σικελίαν. Είπον δε εις αυτούς να προστατεύσουν συνάμα τους εν τη +πόλει Κερκυραίους, οι οποίοι εληστεύοντο υπό των ευρισκομένων εις το +όρος φυγάδων, προς βοήθειαν των οποίων είχον έλθει εξήκοντα πλοία +των Πελοποννησίων και, επειδή η πόλις έπασχε μεγάλως από πείναν, +ήλπιζαν ότι ευκόλως ήθελον καταστή κύριοι αυτής. Ο δε Δημοσθένης, +μένων ιδιώτης μετά την εξ Ακαρνανίας επιστροφήν, προσεκλήθη υπό των +Αθηναίων, κατ' αίτησίν του, να μεταχειρισθή τα πλοία ταύτα, εάν +ήθελε, περί την Πελοπόννησον. + +3. Φθάσαντες δε εις τα παράλια της Λακωνικής και μαθόντες ότι τα +πλοία των Πελοποννησίων ήσαν ήδη εις Κέρκυραν ο μεν Ευρυμέδων και ο +Σοφοκλής έσπευδον να μεταβούν εις Κέρκυραν, ο δε Δημοσθένης εζήτει +εξ εναντίας να προσεγγίσουν πρώτον εις την Πύλον, και, αφού πράξουν +εκεί όσα έπρεπε, να εξακολουθήσουν έπειτα τον πλουν. Ενώ δε οι +άλλοι, στρατηγοί αντέλεγαν εις την γνώμην ταύτην, επήλθε σφοδρά, +τρικυμία, η οποία έσπρωξε τα πλοία εις την Πύλον. Ο Δημοσθένης +ήρχισε πάλιν να παρακινή επιμόνως, όπως ευθύς οχυρώσουν την πόλιν +διά τείχους (λέγων ότι προς τον σκοπόν τούτον είχε συνεκπλεύσει μετ' +αυτών), και παρίστα ότι υπήρχεν αφθονία ξύλων και λίθων και ότι η +θέσις ήτο φύσει οχυρά και ακατοίκητος καθώς και το πλείστον μέρος +των πέριξ· διότι η Πύλος, κειμένη εις την αρχαίαν Μεσσηνίαν απέχει +της Σπάρτης, τετρακοσίους σταδίους, καλούν δε αυτήν οι Λακεδαιμόνιοι +Κορυφάσιον. Εις ταύτα οι στρατηγοί απεκρίθησαν ότι πολλά έρημα +ακρωτήρια υπάρχουν εις την Πελοπόννησον, τα οποία ηδύνατο να +καταλάβη, εάν ήθελε να υποβάλη την πόλιν εις μεγάλας δαπάνας. Αλλ' +εις τον Δημοσθένην η θέσις αύτη εφαίνετο πολύ μάλλον κατάλληλος παρά +κάθε άλλη, καθότι είχε λιμένα, και οι Μεσσήνιοι, συνηθισμένοι όντες +προς αυτήν παλαιόθεν και λαλούντες την αυτήν διάλεκτον με τους +Λακεδαιμονίους ηδύναντο μεγάλας βλάβας να προξενούν εις τον εχθρόν, +ορμώμενοι εκείθεν και συγχρόνως να φυλάττουν αυτήν πιστώς. + +4. Επειδή όμως δεν έπειθεν ούτε τους στρατηγούς ούτε ύστερον τους +στρατιώτας, ότε ανεκοίνωσε το σχέδιόν του εις τους ταξιάρχας, +έμεινεν ήσυχος εμποδιζόμενος υπό των εναντίων ανέμων μέχρις ου ζωηρά +επιθυμία κατέλαβε τους στρατιώτας, οι οποίοι έμεναν αργοί, να +περιτειχίσουν την θέσιν. Αμέσως λοιπόν ήρχισαν το έργον, μη έχοντες +μεν εργαλεία διά το πελέκημα των λίθων, φέροντες όμως τους λίθους +τους οποίους εξέλεγαν ένα προς ένα και τακτοποιούντες αυτούς όπως +προσηρμόζετο έκαστος· και τον πηλόν, όπου υπήρχεν ανάγκη αυτού, +εκόμιζον επί της ράχεώς των εν ελλείψει αγγείων, κύπτοντες διά να +τον υποβαστάζουν και συμπλέκοντες όπισθεν τας χείρας διά να μη +πίπτη. Και έσπευδαν παντοιοτρόπως να προλάβουν τους Λακεδαιμονίους +τειχίζοντες τα μάλλον εύκολα εις έξωθεν επίθεσιν μέρη πριν ούτοι +σπεύσουν προς βοήθειαν της θέσεως· διότι το πλείστον μέρος αυτής ήτο +φύσει οχυρόν και δεν είχεν ανάγκην τείχους. + +5. Οι δε Λακεδαιμόνιοι τότε ετέλουν εορτήν τινα· και, άμα έμαθον την +είδησιν ταύτην, δεν ανησύχησαν, νομίζοντες ότι επί τη εμφανίσει των +ο εχθρός δεν ήθελε δυνηθή να υπομείνη την επίθεσίν των ή ότι ευκόλως +ήθελαν καταλάβει την θέσιν διά της βίας· ημποδίζοντο δε άλλοις, +διότι ο στρατός αυτών ήτο ακόμη εις τας Αθήνας. Τειχίσαντες δε οι +Αθηναίοι εις έξ ημέρας τα προς την ήπειρον μέρη και όσα άλλα είχαν +απόλυτον ανάγκην, αφήκαν προς φύλαξιν της θέσεως τον Δημοσθένην μετά +πέντε πλοίων, και με τα επίλοιπα πλοία έσπευσαν να πλεύσουν προς την +Κέρκυραν και την Σικελίαν. + +6. Οι δε ευρισκόμενοι εις την Αττικήν Πελοποννήσιοι, άμα ήκουσαν ότι +κατελήφθη η Πύλος, επέστρεψαν ταχέως εις τα ίδια. Οι Λακεδαιμόνιοι +και ο βασιλεύς Άγις εθεώρουν ότι το συμβάν της Πύλου απέβλεπεν εις +αυτούς ατομικώς· άλλως δε, επειδή εισέβαλαν πολύ προώρως και ο σίτος +δεν είχεν ωριμάσει ακόμη, οι πλείστοι εστερούντο τροφής· επί πλέον +επήλθε ψύχος ασύνηθες εις τοιαύτην ώραν του έτους και ο στρατός +υπέφερε πολύ. Όλα ταύτα τα αίτια συνετέλεσαν, ώστε να αναχωρήσουν +ταχύτερον και να καταστήσουν πολύ ολιγοχρόνιον την εισβολήν εκείνην· +διότι μόνον δεκαπέντε ημέρας έμειναν εις την Αττικήν. + +7. Κατά τον αυτόν δε χρόνον ο στρατηγός των Αθηναίων Σιμωνίδης, +συναθροίσας ολίγους Αθηναίους εκ των φρουρίων και πλήθος συμμάχων +εγχωρίων, κατέλαβε διά προδοσίας την Ηιόνα εις τα παράλια της +Θράκης, αποικίαν των Μενδαίων και εχθράν των Αθηναίων. Αλλά, επειδή +έτρεξαν ταχέως οι Χαλκιδείς και οι Βοττιαίοι προς βοήθειαν, +απεκρούσθη και έχασε πολλούς των στρατιωτών. + +8. Μόλις επέστρεψαν οι Πελοποννήσιοι εκ της Αττικής, οι μεν +Σπαρτιάται και οι πλησιέστεροι περίοικοι έσπευσαν προς βοήθειαν της +Πύλου, οι δε άλλοι Λακεδαιμόνιοι, μόλις φθάσαντες από άλλην +εκστρατείαν, εκίνησαν πολύ αργότερα. Παρήγγειλαν δε εις την +Πελοπόννησον να πέμψη όσον τάχιστα βοηθείας εις την Πύλον και +προσεκάλεσαν επίσης να έλθουν και τα εν Κερκύρα εξήκοντα πλοία των, +τα οποία μεταφερθέντα άνωθεν του ισθμού της Λευκάδος έφθασαν εις την +Πύλον χωρίς να παρατηρηθούν υπό των εν Ζακύνθω αττικών πλοίων· είχε +δε προσέλθη ήδη και ο πεζός στρατός. Ο δε Δημοσθένης ενώ επλησίαζεν +ο πελοποννησιακός στόλος, εξαπέστειλεν εις Ζάκυνθον δύο πλοία, διά +να μηνύση εις τον Ευρυμέδοντα και τους ευρισκομένους εις τα πλοία +Αθηναίους να σπεύσουν, διότι εκινδύνευεν η Πύλος. Και τα μεν πλοία +ανεχώρησαν ταχέως εκ της Ζακύνθου, κατά την παραγγελίαν του +Δημοσθένους· οι δε Λακεδαιμόνιοι παρεσκευάζοντο να προσβάλουν το +τείχος κατά γην και κατά θάλασσαν, νομίζοντες ότι ευκόλως θα +εκυρίευαν κτίριον το οποίον κατεσκευάσθη βιαστικά και εφυλάσσετο από +ολίγους ανθρώπους. Περιμένοντες από στιγμής εις στιγμήν προστρέχοντα +εις βοήθειαν τα πλοία των Αθηναίων είχον κατά νουν, εάν δεν +κατώρθουν να κυριεύσουν πρότερον την θέσιν, να κλείσουν όλας τας +εισόδους του λιμένος, όπως μη δυνηθούν να προσορμισθούν εις αυτόν οι +Αθηναίοι. Η νήσος η σήμερον ονομαζομένη Σφακτηρία, εκτεινομένη κατά +μήκος του λιμένος και κειμένη εγγύς, την προφυλάττει από τους +ανέμους και δύο μόνον εισόδους αφήνει στενάς· εκ τούτων η πρώτη, +απέναντι της Πύλου και των Αθηναϊκών τειχισμάτων, εις δύο μόνον +πλοία παρέχει δίοδον η δευτέρα, εις την άλλην άκραν, δύναται να +δεχθή οκτώ ή εννέα. Η νήσος αύτη, τότε έρημος, ήτο πολύδενδρος και +δεν είχε δρόμους διαβατούς, το δε μήκος αυτής ήτον έως δεκαπέντε +στάδιοι. Και τας μεν εισόδους έμελλον να κλείσουν στενώς διά των +πλοίων, τα οποία να έχουν εστραμμένην την πρώραν εις την θάλασσαν, +εις δε την νήσον, επειδή εφοβούντο μήπως ο εχθρός τους πολεμήση, απ' +εκεί, απεβίβασαν οπλίτας και έθεσαν άλλους καθ' όλον το μήκος της +ηπείρου. Διά του τρόπου τούτου οι Αθηναίοι ήθελαν εύρει την νήσον +κατειλημμένην και ουδέν μέρος κατάλληλον προς απόβασιν επειδή τα έξω +της εισόδου και προς το πέλαγος παράλια της Πύλου δεν έχουν λιμένας, +οι Αθηναίοι ουδαμού ηδύναντο να αποβιβασθούν, διά να σπεύσουν εις +βοήθειαν των στρατιωτών των· και τοιουτοτρόπως οι Πελοποννήσιοι άνευ +ναυμαχίας και κινδύνου θα ηδύναντο κατά πάσαν πιθανότητα να +εκπολιορκήσουν την θέσιν, η οποία εστερείτο τροφίμων και εφρουρείτο +ανεπαρκώς. Αφού δε παρεδέχθησαν τα μέτρα ταύτα, διεβίβασαν εις την +νήσον τους οπλίτας κληρώσαντες αυτούς εξ όλων των λόχων. Και είχαν +μεν διαβιβασθή πρότερον άλλοι διαδοχικώς, οι τελευταίοι όμως, +οίτινες και έμειναν εκεί, ήσαν τετρακόσιοι είκοσι, εκτός των +Ειλώτων. Αρχηγός δε αυτών ήτον Επιτάδας ο Μολόβρου. + +9. Βλέπων δε ο Δημοσθένης τους Λακεδαιμονίους ετοιμαζομένους να +επιτεθούν διά ξηράς και διά θαλάσσης παρεσκευάζετο και αυτός και +ανασύρας εις την παραλίαν τα πλοία τα οποία του είχαν αφήσει, +παρέταξεν αυτά υπό το τείχισμα και ώπλισε τους ναύτας αυτών με +ασπίδας φθαρμένας και κατεσκευασμένας ως επί το πλείστον από +λυγαριάν· διότι εις τον έρημον εκείνον τόπον δεν ήτο δυνατόν να +εύρουν άλλα όπλα· εκείνα μάλιστα, τα οποία μετεχειρίσθησαν, τα +έλαβαν από ένα τριακόντορον πλοίον και ένα ταχύπλουν πειρατικόν των +Μεσσηνίων, τα οποία ευρέθησαν εκεί κατά τύχην. Οι Μεσσήνιοι ούτοι +παρέσχον τεσσαράκοντα οπλίτας, τους οποίους ο Δημοσθένης ήνωσε μετά +των άλλων. Και τους μεν πολλούς των αόπλων και των ωπλισμένων έταξε +προς το μέρος της ηπείρου επί όλων των ισχυρών και ασφαλών μερών, +διατάξας αυτούς ν' απωθήσουν το πεζικόν, εάν επήρχετο κατ' αυτών· +αυτός δε εκλέξας εξ όλων εξήκοντα οπλίτας και ολίγους τοξότας εχώρει +έξω του τείχους προς την θάλασσαν, εις το μέρος, όπου υπέθετεν ότι +οι εχθροί ήθελαν αποπειραθή ν' αποβιβασθούν· το μέρος εκείνο ήτο μεν +δυσπρόσιτον και πετρώδες και προς το πέλαγος στραμμένον, αλλά, +επειδή το τείχος εκεί ήτον ασθενέστερον, ενόμισεν ο Δημοσθένης ότι +οι εχθροί μετά προθυμίας ήθελαν σπεύσει να αποβιβασθούν· οι δε +Αθηναίοι, μη υποθέσαντές ποτε ότι ήτο δυνατόν να νικηθούν κατά +θάλασσαν, παρημέλησαν να οχυρώσουν το μέρος εκείνο, εις τρόπον ώστε +ο εχθρός, εάν επεχείρει εκεί απόβασιν, είχεν ελπίδα επιτυχίας. +Ενταύθα λοιπόν, προχωρήσας προς αυτήν την παραλίαν, παρέταξε τους +οπλίτας, όπως εμποδίση, ει δυνατόν, την απόβασιν και τους απηύθυνε +την εξής προτροπήν : + +10. «Ω άνδρες, οι μετ' εμού συμμεριζόμενοι τον παρόντα κίνδυνον, +κανείς ας μη θελήση εις τοιαύτην κρίσιμον στιγμήν να φανή ότι είναι +συνετός, ακριβώς υπολογίζων το μέγεθος του κινδύνου πού μας +περιστοιχίζει, αλλά μάλλον, πλήρης απερισκέπτου πεποιθήσεως ας +ορμήση κατά των εχθρών ελπίζων ότι ούτω μόνον θέλει αναδειχθή +νικητής. Απέναντι αναποφεύκτου ανάγκης ουδεμία σκέψις απαιτείται +αλλά παράβολος τόλμη. Εγώ δε βλέπω ότι πλείστας ελπίδας έχομεν +επιτυχίας, εάν θελήσωμεν να υπομείνωμεν και να μεταχειρισθώμεν τα +πλεονεκτήματα ημών χωρίς να φοβηθώμεν το πλήθος των εχθρών. Το +δυσπρόσιτον της θέσεως νομίζω ότι αποβαίνει υπέρ ημών. Εάν +υπομείνωμεν, θα μας είναι υποβοηθητικόν, εάν δε υποχωρήσωμεν, +μολονότι είναι δύσκολα προσιτόν, θέλει κατασταθή ευκολοπρόσιτον εις +τους Λακεδαιμονίους, όταν κανείς δεν ευρεθή εκεί, διά να τους +αντισταθή· τότε δε θα τους εύρωμεν πολύ φοβερωτέρους, εάν, μη +δυναμένους να υποχωρήσουν, θελήσωμεν έπειτα να τους αναγκάσωμεν εις +τούτο. Ενόσω ευρίσκονται επί των καταστρωμάτων, εύκολον είναι να +τους πολεμήσωμεν, άμα όμως αποβιβασθούν, ο αγών καθίσταται ίσος. +Αλλ' ουδέ το πλήθος αυτών είναι επίφοβον· διότι, μολονότι πολύ, +μικρόν όμως μέρος αυτού θα πολεμή κάθε φοράν, μη ευρίσκον μάλιστα +πού να προσορμισθή. Δεν πρόκειται ενταύθα περί μάχης εις πεδιάδα, +ότε, επειδή είναι ίσα όλα τα μέσα, η πλάστιγξ κλίνει υπέρ του +αριθμητικώς ανωτέρου, αλλά περί μάχης εκ των πλοίων, και γνωστόν +είναι ότι εις την θάλασσαν απαιτείται να συντρέξουν πολλαί και +ευνοϊκαί περιστάσεις. Νομίζω λοιπόν ότι τα μειονεκτήματα αυτών +ισοφαρίζουν τον μικρόν αριθμόν μας. Ομιλών προς σας, πού είσθε +Αθηναίοι, και γνωρίζετε εκ πείρας πόσον δυσχερής είναι η απόβασις, +επί παρουσία εχθρού, ο οποίος έχει απόφασιν να υπομείνη και να μη +υποχωρήση φοβηθείς τον κρότον των κυμάτων και την ορμητικήν +προσέγγισιν των πλοίων, σας προτρέπω να μείνετε σταθεροί εις τους +βράχους τούτους και να αμυνθήτε κατά του εχθρού, όπως και τον εαυτόν +σας σώσετε και την θέσιν αυτήν ». + +11. Μετά την παρότρυνσιν ταύτην του Δημοσθένους οι Αθηναίοι +ησθάνθησαν πλειότερον θάρρος, και ακολουθήσαντες αυτόν παρετάχθησαν +παρά την θάλασσαν, Οι δε Λακεδαιμόνιοι επροχώρησαν τότε και +προσέβαλαν την θέσιν διά του πεζού στρατού και των πλοίων, τα οποία +ήσαν τεσσαράκοντα τρία· ήτο δε ναύαρχος αυτών ο Σπαρτιάτης +Θρασυμηλίδας ο Κρατησικλέους, όστις και προσέβαλε το μέρος το οποίον +είχε προϊδεί ο Δημοσθένης. Και οι μεν Αθηναίοι ημύνοντο αμφοτέρωθεν, +και εκ της ξηράς και εκ της θαλάσσης· οι δε Λακεδαιμόνιοι, +διαιρέσαντες τον στόλον εις μικράς μοίρας, διότι δεν ηδύναντο να +πλησιάσουν πολλοί, προσέβαλλαν και ανεπαύοντο αλληλοδιαδόχως. Οι δε +στρατιώται κάθε προθυμίαν κατέβαλλαν παροτρυνόμενοι αμοιβαίως διά ν' +απωθήσουν τους Αθηναίους και καταλάβουν την θέσιν, προ πάντων όμως +διεκρίθη ο Βρασίδας. Αυτός διοικών έν πλοίον και βλέπων ότι ένεκα +του δυσπροσίτου της ακτής οι τριήραρχοι και οι κυβερνήται, +φοβούμενοι μήπως συντρίψουν τα πλοία των, εδίσταζον να πλησιάσουν +και εις αυτά ακόμη τα μέρη όπου εφαίνετο δυνατή η προσέγγισις, εβόα +λέγων ότι δεν έπρεπε, φειδόμενοι ξύλων, να αφήσουν τους εχθρούς να +εγείρουν τείχος εις την χώραν των, και παρώτρυνεν όχι μόνον να +προσεγγίσουν και να κατασυντρίψουν τα πλοία, αλλά και οι σύμμαχοι να +μη διστάσουν κατόπιν τόσων ευεργεσιών, να θυσιάσουν κατά την +περίστασιν ταύτην τα πλοία των εις τους Λακεδαιμονίους, εξοκέλλοντες +δε και αποβιβαζόμενοι διά παντός τρόπου να νικήσουν τους εχθρούς και +να κυριεύσουν την θέσιν. + +12. Και ο μεν Βρασίδας τοιουτοτρόπως παρώτρυνε και τους άλλους και +τον ιδικόν του κυβερνήτην αναγκάσας να εξοκείλη το πλοίον επροχώρησε +προς την αποβάθραν· αλλ' ενώ προσεπάθει να αποβή ανεκόπη υπό των +Αθηναίων, και τραυματισθείς εις πολλά μέρη του σώματος ελιποψύχησε· +καθ' ην στιγμήν δε έπιπτεν εις τα έμπροσθεν της πρώρας, η ασπίς +ωλίσθησεν εις την θάλασσαν και οι Αθηναίοι λαβόντες αυτήν, ριφθείσαν +υπό των κυμάτων εις την ξηράν, προσήρτησαν ύστερα εις το τρόπαιον, +το οποίον έστησαν προς ανάμνησιν της προσβολής εκείνης. Οι δε άλλοι, +με όλας των τας προσπάθειας, δεν ηδυνήθησαν να αποβούν τόσον ένεκα +του δυσπροσίτου της θέσεως, όσον και ένεκα της αντιστάσεως των +Αθηναίων, οι οποίοι δεν υπεχώρουν. + +Αλλόκοτος μεταβολή τύχης! Οι Αθηναίοι κατά ξηράν και εις χώραν +Λακωνικήν απέκρουον τους Λακεδαιμονίους επιτιθεμένους διά θαλάσσης, +ενώ ούτοι επιβαίνοντες εις πλοία προσεπάθουν να αποβιβασθούν εις +ιδίαν χώραν, γενομένην όμως εχθρικήν, και να προσβάλλουν τους +Αθηναίους· διότι κατ' εκείνον τον χρόνον, γενική επεκράτει ιδέα ότι +οι μεν υπερείχον διά την ηπειρωτικήν τακτικήν, οι δε διά την περί τα +ναυτικά τελείαν εμπειρίαν των. + +13. Μετά τας προσβολάς τας οποίας έκαμον κατ' εκείνην την ημέραν και +μέρος της ακολούθου έπαυσαν την μάχην· κατά την τρίτην δε ημέραν +έστειλαν και μερικά πλοία εις Ασίνην, διά να φέρουν ξύλα προς +κατασκευήν μηχανών, ελπίζοντες διά των μηχανών τούτων να κυριεύσουν +το προς τον λιμένα τείχος, το οποίον ήτο μεν υψηλόν, παρείχεν όμως +ευκολίαν προς απόβασιν. Εν τούτω τω μεταξύ φθάνουν τα πεντήκοντα +πλοία των Αθηναίων εκ της Ζακύνθου· διότι μετ' αυτών είχαν ενωθή +τινα εκ των φρουρούντων την Ναύπακτον και τέσσαρα των Χίων. Ότε δε +είδον την ήπειρον και την νήσον πλήρη οπλιτών, και εις τον λιμένα +τον εχθρικόν στόλον μη εξερχόμενον, ευρέθησαν εις απορίαν πού να +αράξουν· ακολούθως όμως έπλευσαν προς την νήσον Πρώτην, η οποία +είναι έρημος και δεν απέχει πολύ, και διενυκτέρευσαν εκεί. Την +επιούσαν δ' έπλευσαν εις τανοικτά προπαρασκευασθέντες ως διά +ναυμαχίαν, κάμνοντες διπλήν υπόθεσιν, ή ότι ο εχθρός θα εξήρχετο εις +το πέλαγος προς συνάντησίν των, ή ότι αυτοί θα εισήρχοντο εις τον +λιμένα. Και οι μεν Λακεδαιμόνιοι ούτε εξήλθον εις το πέλαγος, ούτε +έκλεισαν τας εισόδους του λιμένος, ως διενοήθησαν αλλ' ησυχάζοντες +επί της ξηράς ενησχολούντο να επιβιβάζουν τα στρατεύματα των και να +παρασκευάζωνται, εν περιπτώσει προσβολής, να ναυμαχήσουν εντός του +λιμένος, ο οποίος δεν ήτο μικρός. + +14. Οι δε Αθηναίοι εννοήσαντες τους σκοπούς των επέπεσαν κατ' αυτών +δι' αμφοτέρων των εισόδων, και προσβαλόντες τα περισσότερα πλοία, τα +οποία προτείναντα την πρώραν απεμακρύνοντο ήδη από της παραλίας, +έτρεψαν αυτά εις φυγήν. Καταδιώκοντες δε αυτά, επειδή ο χώρος ήτο +μικρός, έβλαψαν πολλά, εκυρίευσαν πέντε, και έν πλοίον πολεμικόν με +όλον το πλήρωμα· ώρμησαν δε και κατά των λοιπών, τα οποία είχον +καταφύγει εις την ξηράν και κατέστρεψαν εκείνα εις τα οποία, δεν +είχον προφθάσει να εισέλθουν τα πληρώματα και να απομακρυνθούν· άλλα +πάλιν τα έδεσαν εκ της πρύμνης και τα έσυρον κενά, τραπέντων εις +ταχείαν φυγήν των εις αυτά ανδρών. Ταύτα βλέποντες οι Λακεδαιμόνιοι +και υπερβολικά στενοχωρούμενοι διά το πάθημα, το οποίον έκλειεν εις +την νήσον τους πολεμιστάς των, ηγωνίσθησαν να τους βοηθήσουν και +εισερχόμενοι εις την θάλασσαν ένοπλοι ελάμβαναν τα πλοία των και τα +έσυρον προς το μέρος, όπου έμεναν. Έκαστος ενόμιζεν ότι θα επήρχετο +αποτυχία όπου αυτούς δεν συνήργει ατομικώς. Ηγέρθη λοιπόν θόρυβος +μέγας και διαφέρων μόνον ως προς τον τρόπον, διά του οποίου καθείς +των μαχομένων επολέμει πέριξ των πλοίων διότι οι μεν Λακεδαιμόνιοι +καταπλαγέντες, αλλά πλήρεις προθυμίας, ουδέν άλλο έπρατταν, ούτως +ειπείν, παρά εναυμάχουν επί της ξηράς, οι δε Αθηναίοι, νικώντες και +θέλοντες, να παρατείνουν όσον το δυνατόν περισσότερον τα +πλεονεκτήματα των, επεζομάχουν επί των πλοίων. Τέλος μετά πολλούς +αγώνας και πληγάς εκατέρωθεν εχωρίσθησαν, και οι Λακεδαιμόνιοι +διέσωσαν τα κενά των πλοία, εκτός εκείνων, τα οποία είχον κυριευθή +εις τας αρχάς. Ότε δε απεσύρθησαν καθείς εις το ίδιον στρατόπεδον, +οι μεν Αθηναίοι έστησαν τρόπαιον, απέδωκαν τους νεκρούς, εσύναξαν τα +ναυάγια των πλοίων και ευθύς ήρχισαν να περιπλέουν την νήσον, διά να +αποκλείουν φυλάττοντες τους εν αυτή μείναντας Λακεδαιμονίους, οι δε +εν τη ηπείρω Πελοποννήσιοι, οι οποίοι πανταχόθεν είχον έλθει ήδη +προς βοήθειαν, έμειναν στρατοπεδευμένοι πλησίον της Πύλου. + +15. Άμα ηγγέλθησαν εις την Σπάρτην τα γεγονότα της Πύλου, +απεφασίσθη, ως αν προέκειτο περί μεγάλης συμφοράς, να καταβούν οι +άρχοντες εις το στρατόπεδον, ίνα, εκ του σύνεγγυς βλέποντες τα +πράγματα, σκεφθούν αμέσως τι συνέφερε να πράξουν. Οι άρχοντες +ανεγνώρισαν μεν το αδύνατον του να συντρέξουν τους πολεμιστάς των, +δεν ηθέλησαν όμως να τους αφήσουν να αποθάνουν της πείνης ή να +καταβληθούν υπό του πλήθους· έκριναν λοιπόν ότι προτιμότερον ήτο να +συνομολογήσουν με τους στρατηγούς των Αθηναίων ανακωχήν μόνον ως +προς την Πύλον, εάν συγκατετίθεντο να στείλουν εις τας Αθήνας +πρέσβεις προς συμβιβασμόν και να προσπαθήσουν όσον το δυνατόν +ταχύτερον να ελευθερώσουν τους πολεμιστάς των. + +16. Ότε δε εδέχθησαν οι στρατηγοί την πρότασιν ταύτην, συνωμολογήθη +η ανακωχή υπό τους εξής όρους. Οι μεν Λακεδαιμόνιοι να φέρουν εις +την Πύλον και να παραδώσουν εις τους Αθηναίους τα πλοία μετά των +οποίων είχον ναυμαχήσει καθώς και όλα τα μακρά πλοία όσα ευρίσκοντο +εις την Λακωνικήν, και να απέχουν κάθε επιθέσεως εναντίον του +τειχίσματος είτε διά ξηράς είτε διά θαλάσσης· οι δε Αθηναίοι να +επιτρέπουν εις τους εν τη νήσω αποκλεισμένους άνδρας ωρισμένην +ποσότητα σίτου αλεσμένου, ήτοι δύο χοίνικας Αττικάς αλεύρου δι' +έκαστον, δύο κοτύλας οίνου και κρέας, εις έκαστον δε υπηρέτην τα +μισά εκ τούτων· αι αποστολαί αύται ώφειλον να γίνουν υπό τα όμματα +των Αθηναίων και κανέν πλοίον να μη εισπλεύση κρυφά· να φυλάττουν δε +και την νήσον οι Αθηναίοι χωρίς όμως να αποβιβασθούν εις αυτήν και +να απέχουν κάθε επιθέσεως κατά του Πελοποννησιακού στρατού είτε διά +ξηράς είτε διά θαλάσσης. Εις την ελαχίστην δε παραβίασιν, η οποία +ήθελε γίνει υπό του ενός ή υπό του άλλου, η ανακωχή διελύετο. Έμελλε +δε αύτη να διαρκέση μέχρις ου επανέλθουν εκ των Αθηνών οι πρέσβεις +των Λακεδαιμονίων, τους οποίους υπεχρεούντο να αποστείλουν οι +Αθηναίοι διά πολεμικού πλοίου και να τους επαναφέρουν. Άμα δε τη +επιστροφή των η ανακωχή ήθελε παύσει και οι Αθηναίοι ώφειλαν να +παραδώσουν τα πλοία εις την κατάστασιν εις την οποίαν τα είχον +παραλάβει. Και η μεν ανακωχή έγινεν υπό τοιούτους όρους και +παρεδόθησαν πλοία περί τα εξήκοντα· οι δε πρέσβεις ελθόντες εις τας +Αθήνας είπον ταύτα. + +17. « Οι Λακεδαιμόνιοι έπεμψαν ημάς, ω Αθηναίοι, διά να +διαπραγματευθώμεν μαζί σας περί των ευρισκομένων εις την νήσον +ανδρών και να σας πείσωμεν να πράξετε εκείνο, το οποίον και εις σας +θα είναι ωφέλιμον, και εις ημάς αξιοπρεπές εις την παρούσαν ημών +συμφοράν. Δεν παραβαίνομεν δε τας συνηθείας μας, εάν σήμερον +μακρύνωμεν τον λόγον, διότι το αξίωμά μας είναι να ομιλώμεν ολίγα, +όπου δεν χρειάζονται πολλά, και να λέγωμεν πολλά, όταν παρουσιάζεται +περίστασις να πράττωμεν το καθήκον μας ερμηνεύοντες διά λόγων +μακροτέρων κάθε σπουδαίαν υπόθεσιν. Ακούσατε λοιπόν τους λόγους +τούτους όχι ως παρά πολεμίων λεγομένους, μηδέ ως διδασκαλίαν +γινομένην προς ασυνέτους, αλλά μάλλον ως υπενθύμισιν διδομένην προς +άνδρας συνετούς, όπως σκεφθούν καλώς. Εις την εξουσίαν σας απόκειται +το να μεταχειρισθήτε την παρούσαν ευτυχίαν προς το συμφέρον σας +διατηρούντες όσα κατέχετε και προσλαμβάνοντες τιμήν και δόξαν. Μη +μιμηθήτε τους ανθρώπους εκείνους, οι οποίοι ευτυχήσαντες +απροσδοκήτως δεν έχουν πλέον όριον εις την φιλοδοξίαν των. Άνθρωποι, +πού καθώς σεις και ημείς εδοκιμάσαμεν πόσον η τύχη είναι ασταθής, +έχουν δικαίωμα και καθήκον να δυσπιστούν προς αυτήν. + +18. » Διά να πεισθήτε, αρκεί να ρίψετε έν βλέμμα εις τας παρούσας +ημών συμφοράς. Ημείς, οι οποίοι απολαύομεν πλείστης υπολήψεως μεταξύ +των Ελλήνων, ερχόμεθα να ζητήσωμεν από σας εκείνο, το οποίον προ +ολίγου ενομίζαμεν ότι ημείς μάλλον ήμεθα κύριοι να δώσωμεν. Και +μόλον τούτο επάθαμεν αυτό ούτε ένεκα στερήσεως δυνάμεως ούτε +υπερηφανευθέντες διά την αύξησιν αυτής, αλλ' επειδή, την αυτήν +έχοντες πάντοτε δύναμιν, ηπατήθημεν εις τας σκέψεις μας, όπως τούτο +δύναται να συμβή εις πάντας. Δεν πρέπει λοιπόν και σεις, ένεκα της +δυνάμεως της πόλεώς σας και του μεγέθους των προσφάτων επιτυχιών +σας, να πιστεύσετε ότι η ευτυχία θα σας είναι πάντοτε σύντροφος. +Φρόνιμοι είναι οι εξασφαλίζοντες τας αμφιβόλους ευτυχίας, οι προς +τας συμφοράς συνετώτερον αντέχοντες, και οι γνωρίζοντες ότι δεν +δύνανται να μακραίνουν ή να παρατείνουν κατ' αρέσκειαν τον πόλεμον, +αλλ' ότι αι περιστάσεις οδηγούν αυτούς· οι δε τοιούτοι εις ολιγώτερα +περιπίπτουν σφάλματα, διότι δεν επαίρονται βασιζόμενοι εις την κατά +τον πόλεμον επιτυχίαν των και συμβιβάζονται προς τους εχθρούς εις +αυτήν την ακμήν της ευτυχίας των. Τούτο είναι έντιμον, ω Αθηναίοι, +να πράξετε σήμερον προς ημάς, ίνα μη βραδύτερον αποδοθούν εις την +τύχην και αι μέχρι τούδε επιτυχίαι σας, εάν μη πειθόμενοι πράξετε +σφάλματα (εις τα οποία πολλά όντα ενδέχεται να περιπέσετε), ενώ +δύνασθε να καταλίπετε εις τους μεταγενεστέρους ασφαλή υπόληψιν +ανδρείας και ευβουλίας. + +19. » Οι δε Λακεδαιμόνιοι σας προσκαλούν να συνθηκολογήσετε και να +διαλύσετε τον πόλεμον, προσφέροντες μεν εις σας ειρήνην, συμμαχίαν +και κάθε φιλίαν και οικειότητα προς αλλήλους να υπάρχη· αντί τούτων +δε ζητούν τους εν τη νήσω άνδρας, νομίζοντες ότι είναι προτιμότερον +εις αμφοτέρους ημάς να μη διατρέξωμεν πλέον άλλους κινδύνους είτε +διαφύγουν οι άνδρες ούτοι διά της βίας ωφελούμενοι από κάποιαν +ευνοϊκήν περίστασιν είτε, στενώς πολιορκηθέντες, περιέλθουν +περισσότερον εις την εξουσίαν σας παρ' ό,τι τώρα. Και έχομεν την +γνώμην ότι αι μεγαλύτεραι έχθραι διαλύονται βεβαιότερα όχι όταν +ανταμυνόμενος κανείς και νικών κατά το πλείστον εις τον πόλεμον +αναγκάζη αυτόν δι' όρκων και μη θέλοντα εις συνθήκας αδίκους, αλλ' +όταν, δυνάμενος να πράξη τούτο μετ' επιεικείας, και υπερτερών κατά +την γενναιότητα την προσδοκίαν του εχθρού, συμβιβάζεται μετ' αυτού +με μετρίους όρους. Τότε ο εχθρός ούτος, οφείλων να μη εκδικηθή ως +βιασθείς, αλλά ν' αποδώση την ευεργεσίαν, αισχύνεται και εμμένει +προθυμότερον εις τας συνθήκας· άλλως οι άνθρωποι δεικνύουν +μετριοπάθειαν μάλλον προς τους μεγαλυτέρους εχθρούς των παρά προς +εκείνους, μετά των οποίων έχουν μετρίας διενέξεις. Εις εκείνους οι +οποίοι έκαμαν θεληματικάς παραχωρήσεις είναι φυσικόν να ενδίδη +κανείς με πλειοτέραν ευχαρίστησιν, ενώ προς τους μεγαλαυχούντας +ανθίσταται εναντίον του ορθού λόγου. + +20. » Εις ημάς δε η συμφιλίωσις είναι εκατέρωθεν είπερ ποτέ καλή, +πριν μας επέλθη καμμία παρεμπεσούσα ανεπανόρθωτος βλάβη εις το +μέσον, διότι τότε αναγκαίως μαζί με την κοινήν να έχετε και την +ιδιαιτέραν ημών αιωνίαν έχθραν, και να στερηθήτε εκείνο, το οποίον +σας προσκαλούμεν να δεχθήτε σήμερον. Ας διαλλαγώμεν ενόσω ακόμη +μένουν αναποφάσιστοι τα εις την Σφακτηρίαν πράγματα και δύνασθε να +εξασφαλίσετε την δόξαν σας και την φιλίαν μας· ενώ ημείς, πριν +πάθωμεν τίποτε αισχρόν, δυνάμεθα να υποστώμεν μετρίαν ποινήν. Ας +προτιμήσωμεν αμφότεροι την ειρήνην αντί του πολέμου και ας δώσωμεν +ανάπαυσιν μετά τοσαύτα παθήματα εις τους άλλους Έλληνας, οι οποίοι +και κατά την περίστασιν ταύτην θα σας νομίσουν ως κυριοτέρους +αιτίους του ευεργετήματος τούτου· διότι ευρίσκονται εις πόλεμον +χωρίς να γνωρίζουν τις πρώτος ήρχισεν αυτόν όταν δε επέλθη +κατάπαυσις του πολέμου, πού σήμερον εξαρτάται από σας μάλλον, τότε +προς σας θα χρεωστούν χάριν. Εάν πεισθήτε, θα καταστήσετε τους +Λακεδαιμονίους βέβαιους φίλους, διότι αυτοί οι ίδιοι σας προσκαλούν +ελπίζοντες ότι μάλλον θα χαρισθήτε ή θα μεταχειρισθήτε βίαν. +Σκεφθήτε πόσα καλά δύνανται να προέλθουν εκ της συμφιλιώσεως ταύτης, +διότι όταν ημείς έχωμεν ομόνοιαν οι άλλοι Έλληνες, οι οποίοι είναι +υποδεέστεροι, θα σέβωνται τα υφ' ημών οριζόμενα». + +21. Οι μεν λοιπόν Λακεδαιμόνιοι τοσαύτα είπον νομίζοντες ότι οι +Αθηναίοι προηγουμένως διατεθειμένοι προς συμβιβασμόν, όστις ένεκα +της εναντιώσεως των Λακεδαιμονίων είχεν αποτύχει, ήθελαν μετά +προθυμίας δεχθή την προσφερομένην ειρήνην και ήθελαν αποδώσει τους +εν τη νήσω άνδρας. Αλλ' οι Αθηναίοι, έχοντες αυτούς αποκλεισμένους, +επίστευαν ότι ήσαν κύριοι να κλείσουν ειρήνην ότε ήθελον, και τούτου +ένεκα ηύξανεν η πλεονεξία των. Προ πάντων δε ηρέθιζεν αυτούς ο Κλέων +του Κλεαινέτου, δημαγωγός της εποχής εκείνης και εις τον οποίον +μεγάλως επείθετο το πλήθος· τους έπεισε λοιπόν να αποκριθούν ότι +έπρεπε πρώτον να παραδοθούν και να κομισθούν εις τας Αθήνας οι εν τη +νήσω άνδρες και τα όπλα, μετά δε την αφιξίν των να αποδώσουν οι +Λακεδαιμόνιοι την Νίσαιαν, τας Πηγάς, την Τροιζήνα, και την Αχαΐαν, +τας οποίας έλαβον ουχί δικαιώματι πολέμου αλλά διά προηγουμένης +συνθήκης, εις την οποίαν οι Αθηναίοι είχαν ενδώσει κατόπιν συμφορών +και ότε η ειρήνη ήτο δι' αυτούς μάλλον αναγκαία· μόνον υπό τους +όρους τούτους έστεργον να αποδώσουν τους άνδρας και να κάμουν +ειρήνην, της οποίας αμφότεροι ήθελον προσδιορίσει την διάρκειαν. + +22. Οι δε πρέσβεις ουδεμίαν αντίρρησιν έκαμαν εις την απόκρισιν +ταύτην, αλλ' εζήτησαν να εκλεχθώσι σύνεδροι, οι οποίοι να συζητήσουν +ησύχως μετ' αυτών τα διάφορα άρθρα και να παραδεχθούν εκείνα, εις τα +οποία αμφότεροι ήθελον συμφωνήσει. Εις την πρότασιν όμως ταύτην ο +Κλέων είπε μετά πλειοτέρας βιαιότητας ότι ήξευρε μεν και πρότερον +ότι οι Λακεδαιμόνιοι ουδένα καλόν σκοπόν είχον, αλλά τώρα εγίνετο +τούτο καταφανές, αφού ηρνούντο να εξηγηθούν ενώπιον του πλήθους και +ήθελαν να συζητήσουν εις συνέλευσιν η οποία ν' αποτελήται από +ολίγους μόνον άνδρας. Τους προσεκάλεσε λοιπόν, εάν οι σκοποί των +ήσαν ειλικρινείς, να τους εκθέσουν επί παρουσία όλων. Αλλ' οι +Λακεδαιμόνιοι, βλέποντες ότι ήτον αδύνατον να ομιλήσουν ενώπιον του +πλήθους, μολονότι ήθελαν ένεκα των συμφορών των να κάμουν +υποχωρήσεις, επί τω φόβω όμως μήπως συκοφαντηθούν εις τους συμμάχους +ότι ωμίλησαν και δεν εισηκούσθησαν, και προϋποθέτοντες άλλως ότι οι +Αθηναίοι δεν θα συγκατετίθεντο με μετρίους όρους, ανεχώρησαν εξ +Αθηνών άπρακτοι. + +23. Κατά την επιστροφήν των ευθύς διελύθη η ανακωχή της Πύλου, και +οι Λακεδαιμόνιοι απήτουν τα πλοία των, όπως είχον συμφωνήσει· αλλ' +οι Αθηναίοι, προφασιζόμενοι ότι επετέθησαν κατά του τειχίσματος παρά +τα συμφωνηθέντα και ότι έπραξαν και άλλας τινάς ασημάντους +παραβιάσεις, δεν τα απέδωκαν και επέμεναν ότι η ανακωχή εθεωρείτο +διαλυθείσα εις την ελαχίστην οιανδήποτε παραβίασιν. Οι δε +Λακεδαιμόνιοι αντέλεγαν ελέγχοντες αυτούς ότι κατεκράτουν αδίκως τα +πλοία, και απήλθον, διά ν' αρχίσουν εκ νέου τας εχθροπραξίας. +Αμφότεροι λοιπόν ήρχισαν να πολεμούν με όλας τας δυνάμεις των περί +την Πύλον. Και οι μεν Αθηναίοι περιέπλεον δι' όλης της ημέρας την +νήσον μετά δύο πλοίων διασταυρουμένων, κατά δε την νύκτα όλα τα +πλοία περιεκύκλουν την νήσον, όχι όμως και το προς το πέλαγος μέρος, +ότε έπνεεν άνεμος· είχον δε έλθει εξ Αθηνών προς φύλαξιν της νήσου +είκοσι πλοία, ώστε όλος ο στόλος συνέκειτο ήδη εξ εβδομήκοντα +πολεμικών πλοίων· οι δε Πελοποννήσιοι, εστρατοπεδευμένοι εις την +ήπειρον και προσβάλλοντες το τείχος, επερίμενον κατάλληλον +περίστασιν να σώσουν τους συμπολεμιστάς των. + +24. Εν τούτοις οι εις την Σικελίαν Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι, +ενώσαντες με τα πλοία τα οποία εφρούρουν την Μεσσήνην εκείνα τα +οποία είχαν παρασκευάσει, ήρχισαν εκ της πόλεως ταύτης να κάμουν +πολεμικάς επιδρομάς. Ηρέθιζον δε αυτούς προ πάντων οι Λοκροί διά το +μίσος το οποίον είχον κατά των Ρηγίνων, εισελθόντες πανδημεί και +αυτοί εις το Ρήγιον. Ήθελον δε οι Συρακούσιοι, να αποπειραθούν και +ναυμαχίας· βλέποντες ότι οι Αθηναίοι ολίγα μόνον πλοία είχον +παρόντα, και ηξεύροντες ότι τα πλειότερα τα οποία έμελλον να φθάσουν +επολιόρκουν την Σφακτηρίαν. Ήλπιζον ότι νικώντες άπαξ κατά θάλασσαν +ευκόλως ήθελαν υποτάξει το Ρήγιον, προσβάλλοντες αυτό διά πεζού +στρατού και πλοίων, και αυξήσει ούτω την δύναμίν των· διότι ένεκα +της μικράς αποστάσεως, η οποία υπήρχε μεταξύ του εν Ιταλία Ρηγίου +και της εν Σικελίω Μεσσήνης, οι Αθηναίοι δεν θα ηδύναντο να +προσορμίζωνται εκεί και να είναι κύριοι του πορθμού. Πορθμός δε +είναι η μεταξύ Ρηγίου και Μεσσήνης θάλασσα, εις το μέρος όπου η +Σικελία προσεγγίζει πλειότερον προς την ήπειρον καλείται Χάρυβδις +και λέγουν ότι την διήλθεν ο Οδυσσεύς. Ένεκα δε της στενότητος αυτού +τα ύδατα της Τυρρηνικής και της Σικελικής θαλάσσης, εισπίπτοντα μεθ' +ορμής, κάμνουν ρεύματα, ώστε δικαίως ενομίσθη επικίνδυνος. + +25. Εντός τούτου λοιπόν του στενού οι Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι +μετά πλοίων ολίγω περισσοτέρων των τριάκοντα ηναγκάσθησαν περί την +δύσιν του ηλίου να ναυμαχήσουν εξ αιτίας ενός πλοίου διαβαίνοντος, +προχωρήσαντες εναντίον δεκαέξ πλοίων των Αθηναίων και οκτώ των +Ρηγίνων. Νικηθέντες όμως υπό των Αθηναίων απέπλευσαν γρήγορα και +όπως ηδυνήθη έκαστος εις τα στρατόπεδα τους, εις Μεσσήνην και εις +Ρήγιον, χάσαντες έν πλοίον, και η μάχη διήρκεσε μέχρι νυκτός. Μετά +δε τούτο οι μεν Λοκροί απήλθον εκ της χώρας των Ρηγίνων, τα δε πλοία +των Συρακουσίων και των συμμάχων συναθροισθέντα εις την Πελωρίδα της +Μεσσήνης προσωρμίσθησαν εκεί παρόντος και του πεζού στρατού. Οι +Αθηναίοι και Ρηγίνοι επλησίασαν, και βλέποντες τα πλοία κενά ώρμησαν +κατ' αυτών, αλλ' απώλεσαν μίαν ναυν υπό σιδηράς αρπάγης (χειρός) +συλληφθείσαν, της οποίας το πλήρωμα εσώθη κολυμβών. Έπειτα, ενώ οι +Συρακούσιοι εισελθόντες εις τα πλοία έσυρον αυτά διά σχοινιών και +έπλεον κοντά εις την παραλίαν, διά να φθάσουν εις την Μεσσήνην, +προσεβλήθησαν πάλιν υπό των Αθηναίων· αλλ' ο στόλος των Συρακουσίων +απομακρυνθείς της παραλίας και ορμήσας κατ' αυτών εκυρίευσε και άλλο +πλοίον. Εις τον διάπλουν και την ναυμαχίαν ταύτην τοιουτοτρόπως +γενομένην οι Συρακούσιοι ουδεμίαν ελάττωσιν υποστάντες έφθασαν εις +τον εν τη Μεσσήνη λιμένα. Και οι μεν Αθηναίοι, ειδοποιηθέντες ότι η +Καμαρίνα επροδόθη εις τους Συρακουσίους υπό του Αρχίου και των μετ' +αυτού, έπλευσαν εκεί· οι δε Μεσσήνιοι εν τούτω τω μεταξύ πανδημεί +διά ξηράς και διά θαλάσσης εστράτευσαν κατά της Νάξου της +Χαλκιδικής, η οποία ήτο όμορος. Την πρώτην ημέραν κλείσαντες τους +Ναξίους εις τα τείχη των ελεηλάτουν την χώραν, την επομένην δε διά +μεν των πλοίων περιπλεύσαντες τον Ακεσίνην ποταμόν ελεηλάτουν τους +αγρούς, διά δε του πεζικού στρατού εισέβαλαν εις την πόλιν. Αλλά +κατά το διάστημα τούτο πολλοί Σικελοί κατέβαιναν από τα ύψη, διά να +την βοηθήσουν κατά των Μεσσηνίων. Άμα είδον αυτούς οι Νάξιοι, +ενεθαρρύνθησαν και, παροτρυνόμενοι αμοιβαίως με την ιδέαν ότι οι +Λεοντίνοι και οι άλλοι Έλληνες σύμμαχοι έρχονται να τους βοηθήσουν, +εξέρχονται αίφνης εκ της πόλεως και επιπίπτουν κατά των Μεσσηνίων· +τρέψαντες αυτούς εις φυγήν εφόνευσαν υπέρ τους χιλίους, οι δε λοιποί +μόλις και μετά βίας εσώθησαν διότι οι βάρβαροι επιπεσόντες εις τας +οδούς κατέστρεφαν τους πλείστους. Και τα πλοία τα προσορμισθέντα εις +την Μεσσήνην διελύθησαν ύστερον και καθείς επέστρεφεν εις τα ίδια. +Ευθύς δε οι Λεοντίνοι και οι σύμμαχοι εξεστράτευσαν μετά των +Αθηναίων κατά της Μεσσήνης, νομίζοντες αυτήν εξησθενημένην. Και +προσβαλόντες αυτήν οι μεν Αθηναίοι έκαμναν αποπείρας διά των πλοίων +προς το μέρος του λιμένος, ο δε πεζός στρατός προς το μέρος της +πόλεως. Οι Μεσσήνιοι καί τινες Λοκροί υπό τον Δημοτέλην, οίτινες +μετά το πάθημα είχαν μείνει ως φρουροί, εξελθόντες και επιπεσόντες +αιφνιδίως, έτρεψαν εις φυγήν το πλείστον μέρος του στρατεύματος των +Λεοντίνων και εφόνευσαν πολλούς. Ιδόντες δε οι Αθηναίοι και +αποβάντες εκ των πλοίων εβοήθουν, επέπεσαν δε κατά των εν αταξία +ευρισκομένων Μεσσηνίων και κατεδίωξαν αυτούς μέχρι της πόλεως. +Έπειτα έστησαν τρόπαιον και ανεχώρησαν εις το Ρήγιον. Μετά ταύτα δε +οι εν τη Σικελία Έλληνες εξηκολούθησαν πολεμούντες αναμεταξύ των διά +ξηράς και διά θαλάσσης χωρίς την συνδρομήν των Αθηναίων. + +26. Εις δε την Πύλον οι Αθηναίοι εξηκολούθουν πολιορκούντες τους εν +τη νήσοι Λακεδαιμονίους, ενώ το εις την αντικρύ ξηράν στρατόπεδον +των Πελοποννησίων έμενεν εις τας θέσεις του. Η φρούρησις όμως της +νήσου ήτον επίπονος διά τους Αθηναίους ένεκα της ελλείψεως τροφίμων +και ύδατος· διότι μία μόνον κρήνη υπήρχεν εις την ακρόπολιν της +Πύλου, και αύτη όχι μεγάλη· διά τούτο οι περισσότεροι σκάπτοντες +οπάς εις την χαλικώδη παραλίαν έπιναν τοιούτον δήθεν πόσιμον ύδωρ. +Εις μικρόν χώρον στρατοπεδευμένοι, υπέκειντο εις πολλάς στερήσεις· +επειδή δε δεν υπήρχεν όρμος διά τα πλοία, μέρος των πληρωμάτων +μετέβαινεν εις την ξηράν και επρομηθεύετο, ενώ το άλλο έμενεν εις το +πέλαγος. Προ πάντων όμως τους έφερεν εις πλείστην αθυμίαν η παρά +πάσαν προσδοκίαν χρονοτριβή, διότι κατ' αρχάς είχαν πιστεύσει ότι +έφθαναν ολίγαι ημέραι, διά να υποτάξουν ανθρώπους πολιορκουμένους +εις νήσον έρημον και πίνοντας αλμυρόν ύδωρ. Την παράτασιν δε ταύτην +επέτυχαν οι Λακεδαιμόνιοι προσφέροντες πολλήν χρηματικήν αμοιβήν εις +καθένα, που ήθελε φέρει εις την νήσον άλευρον, οίνον, τυρόν και κάθε +άλλο τρόφιμον χρήσιμον εις τους πολιαρκουμένους, και υποσχόμενοι την +ελευθερίαν εις κάθε είλωτα, ο οποίος ήθελεν εισαγάγει τοιαύτα είδη. +Πολλοί λοιπόν, ιδίως δε οι είλωτες, εισήγον τοιαύτα με κίνδυνον της +ζωής των· ανεχώρουν δε εξ όλων των μερών της Πελοποννήσου και +επλησίαζαν νύκτα εις τα προς το πέλαγος μέρη της νήσου, προ πάντων +όμως έπραττον τούτο, ότε έπνεεν ο άνεμος εκ του πελάγους, διότι τότε +διέφευγαν ευκολώτερα την προσοχήν των πολεμικών πλοίων, τα οποία δεν +ηδύναντο να περιπλέουν την νήσον ένεκα της τρικυμίας, ενώ ούτοι +αψήφιστα επεχείρουν να προσεγγίσουν· έρριπτον δε τα πλοία εις την +ξηράν βέβαιοι ότι ήθελαν αποζημιωθή διά την απώλειαν αυτών· υπήρχον +άλλως οπλίται φυλάττοντες όλα τα ευπρόσιτα μέρη της νήσου. Όσοι όμως +εισέπλεαν εις καιρόν γαλήνης συνελαμβάνοντο. Εισήρχοντο δε εις τον +λιμένα δύται κολυμβηταί σύροντες διά καλωδίου ασκούς περιέχοντας +μήκωνας διατηρημένους με μέλι και λινόσπορον τριμμένον. Και κατ' +αρχάς μεν επερνούσαν απαρατήρητοι, ύστερον όμως επετηρούντο. +Εκατέρωθεν δε κάθε μέσον εφεύρισκον, οι μεν διά να εισαγάγουν +τρόφιμα, οι δε διά να εμποδίσουν την εισαγωγήν. + +27. Ότε δε έμαθαν εις τας Αθήνας ότι ο στρατός ταλαιπωρείται και ότι +εισάγονται τρόφιμα εις τους εν τη νήσω, ηπόρουν περί του πρακτέου +και εφοβήθησαν μη καταλάβη ο χειμών τους πολιορκούντας και κατασταθή +αδύνατον να τους στείλουν ζωοτροφίας από τα παράλια της +Πελοποννήσου, αφού και κατ' αυτήν την εποχήν του θέρους δυσκόλως +ηδύναντο να στέλλουν αρκετάς προμηθείας εις χώραν στερημένην των +πάντων επειδή δε τα παράλια δεν είχαν λιμένας, ο στόλος των δεν θα +ηδύνατο να προσορμίζεται· κατά συνέπειαν δε οι εν τη νήσω άνδρες, ή +χαλαρωμένου του αποκλεισμού θα συνετηρούντο ή με τα πλοιάρια, τα +οποία τους έφεραν τα τρόφιμα θα διέφευγον εν καιρώ τρικυμίας. Οι +Αθηναίοι εφοβούντο προ πάντων τους Λακεδαιμονίους, διότι ενόμιζαν +ότι ούτοι, άμα ανελάμβαναν δύναμίν τινα, ήθελαν παύσει στέλλοντες +κήρυκας περί ειρήνης, και μετενόουν, διότι δεν εδέχθησαν τας +προτάσεις των. Ο δε Κλέων εννοήσας ότι ήρχισαν να εγείρωνται +δυσαρέσκειαι κατ' αυτού ως εμποδίσαντος την σύμβασιν, ισχυρίσθη ότι +αι ειδήσεις δεν ήσαν αληθείς. Επειδή δε οι ελθόντες παρεκίνουν να +γίνη, εάν τους επίστευαν, αποστολή μερικών ανδρών, διά να +επισκοπήσουν τα συμβαίνοντα, οι Αθηναίοι εξέλεξαν προς τον σκοπόν +τούτον τον Κλέωνα αυτόν και τον Θεαγένην. Τότε ο Κλέων ησθάνθη ότι +θα ηναγκάζετο ή να επιβεβαιώση την έκθεσιν εκείνων τους οποίους +εσυκοφάντει, ή, εάν έλεγε τα εναντία, θα κατηγορείτο ως ψεύστης· +ιδών όμως τους Αθηναίους κλίνοντας μάλλον προς τον πόλεμον +συνεβούλευσεν αυτούς να μη στείλουν εξεταστάς των πραγμάτων μηδέ να +χάνουν την ευκαιρίαν δι' αναβολών, αλλ' εάν τα αγγελλόμενα τοις +εφαίνοντο αληθή, να πλεύσουν αμέσως εναντίον των ευρισκομένων εις +την νήσον. Απευθύνων έπειτα υπαινιγμούς τινας εναντίον του στρατηγού +Νικίου του Νικηράτου, του οποίου ήτο εχθρός προσωπικός και αντίπαλος +πολιτικός, είπεν ότι, εάν ήσαν άνδρες οι στρατηγοί, ευκόλως θα +ηδύναντο με τας δυνάμεις, τας οποίας είχαν, να πλεύσουν εναντίον των +ευρισκομένων εις την νήσον και να συλλάβουν αυτούς· προσέθετε δε ότι +και αυτός ούτος θα το έπραττεν, εάν ήτο στρατηγός. + +28. Επειδή δε οι Αθηναίοι υποκώφως εθορυβούσαν κατά του Κλέωνος +διατί τάχα αυτός δεν ανεχώρει αμέσως, αφού η επιχείρησις του +εφαίνετο εύκολος, ο Νικίας, πειραχθείς διά τον σαρκασμόν του +Κλέωνος, απεκρίθη ότι οι στρατηγοί του επέτρεπαν να λάβη όσας ήθελε +δυνάμεις και να επιχειρήση την προσβολήν. Ο Κλέων, νομίσας εις τας +αρχάς ότι παρεχώρει την θέσιν του με λόγους μόνον, ητοιμάζετο να +δεχθή· εννοήσας όμως ότι ούτος ήθελε τωόντι να παραδώση εις αυτόν +την στρατηγίαν υπεχώρησε λέγων ότι όχι αυτός, αλλ' ο Νικίας ήτο +στρατηγός. Ήρχισε δε ήδη να φοβήται και δεν επίστευεν ότι ο Νικίας +θα ετόλμα να παραχωρήση προς αυτόν την θέσιν του· και πάλιν όμως ο +Νικίας επέμεινε και καταθέσας την εναντίον της Πύλου στρατηγίαν +επεκαλείτο ως μάρτυρας τούτου τους Αθηναίους. Ούτοι δε (κατά την +συνήθειαν του όχλου) όσον μάλλον ο Κλέων έκαμνεν υπεκφυγάς διά την +εκστρατείαν και ανεκάλει όσα είπε, τόσον μάλλον εβίαζαν τον Νικίαν +να παραδώση την αρχήν και έκραζαν προς τον Κλέωνα να αναχωρήση. Τότε +ο Κλέων, μη δυνάμενος πλέον να αντείπη, εδέχθη την εκστρατείαν, και +προχωρήσας εις το μέσον της συνελεύσεως είπεν ότι δεν φοβείται τους +Λακεδαιμονίους, ότι θα πλεύση χωρίς να συμπαραλάβη κανένα εκ της +πόλεως, αλλά μόνον τους παρόντας εκ των Λημνίων και των Ιμβρίων, +τους εκ της Αίνου ελθόντας εις βοήθειαν πελταστάς, και τετρακοσίους +τοξότας άλλων τόπων. Διά τούτων και των εις την Πύλον υπαρχόντων +στρατιωτών υπέσχετο ή να φέρη εντός είκοσιν ημερών ζώντας τους +Λακεδαιμονίους, ή να τους φονεύση επί τόπου. Οι Αθηναίοι εγέλασαν +ολίγον διά την κουφότητα των λόγων τούτων, αλλ' οι φρόνιμοι εχάρησαν +σκεφθέντες ότι εκ των δύο αγαθών ήθελον επιτύχει το έν ή θα +απηλλάσσοντο του Κλέωνος, το οποίον ήτο πιθανώτερον, ή, εν εναντία +περιπτώσει, θα εκράτουν τους Λακεδαιμονίους υπό την εξουσίαν των. + +29. Και αφού εκανόνισε τα πάντα εις την εκκλησίαν και έλαβε διά την +εκστρατείαν ταύτην τας ψήφους των Αθηναίων, επέσπευσε την αναχώρησιν +παραδεχθείς ως συστράτηγον ένα μόνον εκ των εν τη Πύλω στρατηγών, +τον Δημοσθένην. Προσέλαβε δε τον Δημοσθένην μαθών ότι διενοείτο και +αυτός να κάμη απόβασιν εις την νήσον· διότι οι στρατιώται, +κακοπαθούντες από στερήσεις και όντες μάλλον πολιορκούμενοι ή +πολιορκούντες, ζωηρά επεθύμουν να διακινδυνεύσουν. Εις την απόφασιν +ταύτην τον ενεθάρρυνεν ακόμη περισσότερον ο εμπρησμός της νήσου, +διότι πριν συμβή τούτο εφοβείτο να αποβή εις νήσον, η οποία, διότι +πάντοτε έμενεν ακατοίκητος, ήτο δασώδης και άβατος· η ιδιότης δε +αύτη του εφαίνετο ότι ωφέλει μάλλον τους εχθρούς, οι οποίοι +εξερχόμενοι εξ αφανών μερών ηδύναντο να βλάπτουν τους εις την νήσον +αποβαίνοντας, διότι τα σφάλματα και αι προπαρασκευαί των, ένεκα της +πυκνότητος του δάσους, δεν θα εφαίνοντο καθαρά, ενώ όλα τα σφάλματα +του στρατού των Αθηναίων, μένοντα καταφανή, θα επέτρεπαν εις τον +εχθρόν να επιπίπτη απροσδοκήτως όπου ήθελε, διότι θα ήτο κύριος της +προσβολής. Άλλως ο Δημοσθένης εσκέπτετο ότι, εάν ηναγκάζετο να +πολεμήση εντός του δάσους, στρατιώται ολιγώτεροι μεν τον αριθμόν, +γνωρίζοντες δε τα μέρη, θα ενίκων στρατόν πολυαριθμότερον μεν, μη +γνωρίζοντα δε τα μέρη· τέλος δε ότι ο πολυάριθμος στρατός του θα +κατεστρέφετο σιγά σιγά, χωρίς να δύνανται τα διάφορα σώματα να +βλέπουν τον εχθρόν μακρόθεν και να βοηθώνται αμοιβαίως. + +30. Προ πάντων δ' ένεκα του εις την Αιτωλίαν παθήματος (το οποίον εν +μέρει συνέβη ως εκ του δάσους) ήρχοντο εις τον νουν του αι σκέψεις +αύται. Επειδή δε οι Αθηναίοι στρατιώται ένεκα της στενοχωρίας του +στρατοπέδου των επλησίαζαν τα άκρα της νήσου, διά να ετοιμάσουν το +γεύμα των θέτοντες γύρω φρουρούς και κάποιος χωρίς να το θέλη +έκαυσεν ολίγους θάμνους και ηγέρθη άνεμος κατεκάη εκείθεν +ανεπαισθήτως το πλείστον μέρος του δάσους. Εκ τούτου ο Δημοσθένης +ηδυνήθη να ίδη καλλίτερον ότι οι Λακεδαιμόνιοι ήσαν περισσότεροι, +και απ' εκείνης της στιγμής επείσθη ότι οι Αθηναίοι έπρεπε να +σκεφθούν σπουδαίως περί τοσούτον σοβαράς επιχειρήσεως· διότι εις τας +αρχάς είχε νομίσει ότι εισήγοντο εις την νήσον τρόφιμα, δι' +ολιγωτέρους ανθρώπους· βλέπων δε επίσης ότι η εις την νήσον απόβασις +καθίστατο ευχερεστέρα ητοιμάζετο να την εκτελέση ζητήσας στρατόν από +τους γειτονικούς συμμάχους και τα άλλα ετοιμάζων. Εν τούτοις ο +Κλέων, στείλας προηγουμένως εις τον Δημοσθένην άγγελον, διά να τον +ειδοποιήση ότι έμελλε να έλθη μετ' ολίγον και να του φέρη τον +ζητηθέντα στρατόν, φθάνει εις την Πύλον· και ενωθέντες οι δύο +στρατηγοί στέλλουν πρώτον εις το επί της αντικρύ ξηράς στρατόπεδον +κήρυκας προσκαλούντες αυτούς, εάν ήθελαν, να διατάξουν τους εν τη +νήσω πολεμιστάς των να παραδοθούν μετά των όπλων των, με την +υπόσχεσιν ότι οι Αθηναίοι θα κρατούν μέτριον αποκλεισμόν μέχρις ου +συνομολογήσουν οριστικόν συμβιβασμόν. + +31. Επειδή δε αυτοί δεν εδέχθησαν, οι Αθηναίοι στρατηγοί περιέμειναν +ακόμη μίαν ημέραν αλλά κατά την επομένην εμακρύνθησαν από τον λιμένα +διά νυκτός, αφού επεβίβασαν τους οπλίτας επί ολίγων πλοίων· ολίγον +δε προ της αυγής απέβησαν εις την νήσον εκ δύο μερών, εκ του +πελάγους και προ του λιμένος, οκτακόσιοι οπλίται εν συνόλω, και +ώρμησαν εναντίον της πρώτης φρουράς της νήσου. Οι Λακεδαιμόνιοι ήσαν +παραταγμένοι κατά τον ακόλουθον τρόπον. Εις ταύτην μεν την πρώτην +φρουράν ήσαν τριάκοντα περίπου οπλίται, το μέσον δε και ομαλώτατον, +το πέριξ του ύδατος, κατείχον οι πλείστοι εξ αυτών και ο άρχων +Επιτάδας· τέλος μικρόν σώμα εφύλαττε την εσχατιάν της νήσου την προς +την Πύλον, η οποία και απόκρημνος είναι προς το μέρος της θαλάσσης +και δυσπρόσιτος διά ξηράς, επειδή υπήρχεν εκεί παλαιόν οχύρωμα εκ +λίθων ακατεργάστων, το οποίον ενόμιζον οι Λακεδαιμόνιοι ότι ήθελεν +είναι εις αυτούς ωφέλιμον, εάν ηναγκάζοντο εις βιαίαν υποχώρησιν. +Ούτω λοιπόν ήσαν ταγμένοι οι Λακεδαιμόνιοι. + +32. Οι δε Αθηναίοι τους μεν πρώτους φύλακας, εναντίον των οποίων +ώρμησαν, εφόνευσαν ευθύς, και μάλιστα ενώ ακόμη εκοιμώντο ή μόλις +έπαιρναν τα όπλα. Η απόβασις είχεν ενεργηθή μετά τοσαύτης σιωπής, +ώστε οι εχθροί την εξέλαβον ως την συνήθη κίνησιν των +προσορμιζομένων κατά την νύκτα πλοίων. Άμα δε εξημέρωσε απέβαινον +και οι λοιποί στρατιώται μετά των ιδίων όπλων καθένας, από +εβδομήκοντα πλοία ή ολίγον περισσότερα, επί των οποίων δεν αφήκαν +άλλους ειμή τους θαλαμίους (5). Ήσαν οκτακόσιοι τοξόται, ισάριθμοι +πελτασταί, οι εις βοήθειαν ελθόντες Μεσσήνιοι καθώς και όλη η φρουρά +της Πύλου εκτός εκείνων πού επρόκειτο να φυλάξουν τα τείχη. +Ταχθέντες υπό του Δημοσθένους διηρέθησαν κατά διακοσίους, κατά το +μάλλον ή ήττον, και κατέλαβον τας υψηλοτέρας θέσεις, ίνα ο εχθρός, +περικυκλούμενος πανταχόθεν, ευρεθή εις εντελή αμηχανίαν, χωρίς να +ηξεύρη προς ποίον μέρος να αντιταχθή, και να προσβληθή κατά πάσαν +διεύθυνσιν υπό του πλήθους, κατά νώτον μεν, εάν ήθελε προχωρήσει, +εις τα πλάγια δε, εάν εφέρετο προς τα δεξιά ή προς τα αριστερά. Δεν +θα ηδύνατο ουδέ βήμα να κάμη χωρίς να έχη κατόπιν του τους ψιλούς +και εκείνους οίτινες μη έχοντες κανέν όπλον θα τον προσέβαλλον διά +βελών, ακοντίων, λίθων και σφενδονών. Δεν θα ηδύνατο δε και να +προχωρήση κατά των στρατιωτών τούτων, διότι και φεύγοντες είχον +υπεροχήν, και άμα αυτός υπεχώρει θα τον προσέβαλλον εκ των όπισθεν. +Τοιούτον ήτο το σχέδιον της προσβολής το οποίον προηγουμένως είχε +καταρτίσει ο Δημοσθένης και ήδη επραγματοποίει. + +33. Οι δε περί την Επιτάδαν, οι οποίοι ήσαν οι περισσότεροι, άμα +είδον ότι η πρώτη φρουρά κατεστράφη και ότι επροχώρει κατ' αυτών +στρατός, παρετάχθησαν εις μάχην και επροχώρησαν κατά των Αθηναίων +οπλιτών θέλοντες να συμπλακούν προς αυτούς, διότι τους είχαν +απέναντι, εκ πλαγίου δε και εις τα νώτα είχαν τους ελαφρά +ωπλισμένους· και με τους οπλίτας μεν δεν ηδυνήθησαν να συμπλακούν +ουδέ να χρησιμοποιήσουν την εμπειρίαν των· διότι οι μεν ψιλοί τους +ημπόδιζαν τοξεύοντες εκατέρωθεν, οι δε Αθηναίοι οπλίται δεν +αντεπεξήλθον, αλλ' έμεναν ησυχάζοντες. Τους ψιλούς όμως τους έτρεπον +εις φυγήν πανταχού όπου επλησίαζον πολύ· αλλ' ούτοι, ελαφρώς +ωπλισμένοι, εμάχοντο υποχωρούντες και έφευγαν εύκολα πριν τους +φθάσουν, ένεκα της ανωμαλίας των μερών, τα οποία, ακατοίκητα έως +τότε, ήσαν δύσβατα, και οι Λακεδαιμόνιοι, βαρέως ωπλισμένοι, δεν +ηδύναντο να καταδιώξουν αυτούς. + +34. Και επί τινα μεν χρόνον εμάχοντο ακροβολιστικά τοιουτοτρόπως· +αλλά μετ' ολίγον οι Λακεδαιμόνιοι δεν ηδύναντο πλέον να τρέχουν +αρκετά ταχέως προς τα απειλούμενα μέρη, οι δε ψιλοί ενόησαν ότι οι +προς υπεράσπισιν αγώνες των καθίσταντο ολονέν πλέον δύσκολοι, και +έλαβον πλειότερον θάρρος βλέποντες εαυτούς περισσοτέρους και +συνηθίσαντες πλέον να μη τους νομίζουν επίσης φοβερούς όσον +πρότερον, διότι δεν έπαθαν ευθύς όσα επερίμεναν, ότε κατά πρώτον +απέβησαν εις την νήσον κατεχόμενοι υπό τρόμου ότι έμελλον να +πολεμήσουν Λακεδαιμονίους. Περιφρονούντες λοιπόν αυτούς εξέβαλον +κραυγάς και ώρμησαν αθρόοι κατ' αυτών ρίπτοντες λίθους, βέλη, +ακόντια, και παν ό,τι είχεν έκαστος πρόχειρον. Αι συν τη βιαία ταύτη +επιθέσει κραυγαί κατέπληξαν ανθρώπους μη συνηθισμένους εις τοιαύτην +μάχην. Νέφη στάκτης από το δάσος, το οποίον εσχάτως είχε καή, +υψώνοντο εις τον αέρα και ήτο αδύνατον να ίδη κανείς τα προ των +οφθαλμών του ένεκα των βελών και των λίθων που ερρίπτοντο υπό πολλών +ανθρώπων και μετά του κονιορτού εφέροντο. Από της στιγμής ταύτης +τρομερά υπήρξεν η θέσις των Λακεδαιμονίων, διότι και τα μάλλινα +θωράκιά των δεν ηδύναντο να τους προφυλάττουν πλέον κατά των +τοξευμάτων, και τα δοράτια συνετρίβοντο εις τας χείρας των, ενώ τους +προσέβαλαν πανταχόθεν. Δεν ήξευραν δε πλέον πώς να μεταχειρισθούν +τον εαυτόν τους, διότι δεν ηδύναντο να βλέπουν τα προ των οφθαλμών +των, και η μεγάλη βοή των πολεμίων τους ημπόδιζε να ακούουν τα +προστάγματα. Ο κίνδυνος τους είχε περικυκλώσει από παντού και +ουδεμίαν πλέον είχαν ελπίδα να σωθούν μαχόμενοι. + +35. Τέλος δε, αφού ετραυματίσθησαν πολλοί, διότι περιεστρέφοντο εις +την ιδίαν θέσιν πάντοτε, επύκνωσαν τους ζυγούς και επροχώρησαν μέχρι +του εσχάτου οχυρώματος της νήσου, το οποίον δεν απείχε πολύ, και των +φυλασσόντων αυτό ανδρών. Οι ψιλοί, ιδόντες αυτούς υποχωρούντας, +ενεθαρρύνθησαν περισσότερον και επετέθησαν ζωηρότερα και μετά +μεγαλυτέρων κραυγών. Και όσοι μεν εκ των Λακεδαιμονίων +περιεκυκλώθησαν κατά την υποχώρησιν κατεστράφησαν· οι δε +περισσότεροι, καταφυγόντες εις το οχύρωμα, παρετάχθησαν μετά των +φυλάκων προς κάθε μέρος ευπρόσβλητον, όπως υπερασπίσουν τον εαυτόν +τους. Οι Αθηναίοι τους ηκολούθησαν από κοντά, αλλά μη δυνάμενοι να +τους περικυκλώσουν, διότι ήτον απόκρημνος η θέσι επλησίασαν κατά +μέτωπον και προσεπάθουν να τους πιέσουν. Επί πολύ και κατά το +πλείστον μέρος της ημέρας ταλαιπωρούμενοι αμφότεροι υπό της μάχης, +της δίψης και του καύσωνας αντείχον και προσεπάθουν οι μεν να +διώξουν τους εχθρούς από τα ύψη, οι δε να μη υποχωρήσουν. Εν τούτοις +οι Λακεδαιμόνιοι ημύνοντο ευκολώτερα παρά πριν, διότι είχαν +εξησφαλισμένα τα πλάγια. + +36. Επειδή δε τοιουτοτρόπως δεν εδίδετο τέλος, προσελθών ο στρατηγός +των Μεσσηνίων εις τον Κλέωνα και τον Δημοσθένην τους είπεν ότι +μάταια εκοπίαζαν· αλλ' εάν ήθελαν να του δώσουν μέρος των τοξοτών +και των ψιλών, θα προσεπάθει να προσβάλη τον εχθρόν από τα νώτα διά +τινος οδού, την οποίαν θα εύρισκε και θα κατώρθωνε διά της βίας την +διάβασιν. Λαβών δε όσα εζήτει ανεχώρησεν αθορύβως, και αποκρύπτων +την πορείαν του εις τους εχθρούς έφθασε μετά πολλούς κόπους και +περιστροφάς διά τινος οδού, την οποίαν εύρε βατήν μεταξύ των κρημνών +της νήσου, μέχρι του μέρους, το οποίον οι Λακεδαιμόνιοι πιστεύσαντες +ως ισχυρόν δεν εφύλαττον. Ότε δε αυτός ενεφανίσθη αιφνιδίως επί του +ύψους όπισθεν, οι μεν Λακεδαιμόνιοι κατελήφθησαν υπό τρόμου διά την +απροσδόκητον εκείνην εμφάνισιν, οι δε Αθηναίοι πολύ μάλλον +ενεθαρρύνθησαν ιδόντες ό,τι επερίμεναν. Από της στιγμής δε εκείνης +οι Λακεδαιμόνιοι, προσβαλλόμενοι εκατέρωθεν ευρέθησαν (διά να +παραβάλωμεν τα μικρά προς τα μεγάλα) εις θέσιν ομοίαν των εν +Θερμοπύλαις, όταν οι Πέρσαι τους περιεκύκλωσαν και κατέστρεψαν +αυτούς. Περικυκλωθέντες λοιπόν και ούτοι από τα δύο μέρη δεν +ηδυνήθησαν πλέον να αντισταθούν, αλλά μαχόμενοι ολίγοι προς πολλούς +και εξηντλημένοι εκ της πείνης ήρχισαν να υποχωρούν και οι Αθηναίοι +ήσαν ήδη κύριοι των διόδων. + +37. Εν τούτοις ο Κλέων και ο Δημοσθένης βλέποντες ότι ο στρατός των +έμελλε να καταστρέψη εντελώς τους Λακεδαιμονίους, εάν ολίγον ακόμη +υπεχώρουν, έπαυσαν την μάχην και εκράτησαν τους στρατιώτας των, +θέλοντες να φέρουν ζώντας τους Λακεδαιμονίους εις τας Αθήνας, εάν +νικώμενοι υπό τόσων παθημάτων υπήκουαν εις το κήρυγμα και +εταπεινούντο τόσον, ώστε να παραδώσουν τα όπλα. Τους προσεκάλεσαν +λοιπόν διά κήρυκος να παραδώσουν τα όπλα και εαυτούς εις τους +Αθηναίους, οι οποίοι θα απεφάσιζαν περί της τύχης των ό,τι ήθελαν +κρίνει εύλογον. + +38. Ακούσαντες δε την προκήρυξιν κατέθεσαν οι πλείστοι τας ασπίδας +και ανέσεισαν τας χείρας δηλούντες ότι εδέχοντο. Έπειτα, γενομένης +ανακωχής, ο Κλέων και ο Δημοσθένης ήλθον εις διαπραγματεύσεις μετά +του Στύφωνος του Φαρνάκου, στρατηγού των Λακεδαιμονίων διότι, εκ των +προηγουμένων στρατηγών ο μεν Επιτάδας είχε φονευθή πρώτος, ο δε +Ιππαγρέτας, ο οποίος είχεν εκλεχθή κατόπιν, μολονότι έζη ακόμη, +έκειτο κατά γης ωσάν αποθαμμένος. Ο δε Στύφων είχεν εκλεχθή τρίτος, +σύμφωνα με τον νόμον, διά να άρχη, εάν ετύχαινε να πάθουν τίποτε οι +δύο άλλοι. Έλεγε δε ο Στύφων και οι μετ' αυτού ότι ήθελαν να +στείλουν κήρυκα εις τους επί της ηπείρου μείναντας Λακεδαιμονίους +περί του πρακτέου. Αλλ' οι Αθηναίοι δεν άφησαν να εξέλθη κανείς +Λακεδαιμόνιος, επροσκάλεσαν δε οι ίδιοι κήρυκας εκ της ηπείρου και, +γενομένων επερωτήσεων δις ή τρις, ο τελευταίος από των εκ της +ηπείρου Λακεδαιμονίων ελθών εις την νήσον είπεν ότι «οι +Λακεδαιμόνιοι σας δίδουν εντολήν να σκεφθήτε μόνοι σας διά τον +εαυτόν σας, μηδέν ατιμωτικόν πράττοντες». Ούτοι δε διασκεφθέντες +παρέδωκαν τα όπλα και εαυτούς. Και ταύτην μεν την ημέραν και την +ακόλουθον νύκτα εφρούρουν αυτούς οι Αθηναίοι· την επομένην δε +ημέραν, οι μεν Αθηναίοι στήσαντες τρόπαιον ητοίμασαν τα πάντα προς +απόπλουν και ενεπιστεύθησαν τους αιχμαλώτους εις την φύλαξιν των +τριηράρχων, οι δε Λακεδαιμόνιοι στείλαντες κήρυκα μετέφεραν τους +νεκρούς. Ιδού δε ο αριθμός των φονευθέντων εν τη νήσω και εκείνων, +οι οποίοι συνελήφθησαν ζώντες· τετρακόσιοι είκοσιν οπλίται εν όλοις +είχαν διαβή εις την νήσον· εκ τούτων διακόσιοι ενενήκοντα δύο +μετεκομίσθησαν εις τας Αθήνας ζώντες, οι δε λοιποί εφονεύθησαν. +Μεταξύ των ζώντων ήσαν εκατόν είκοσι περίπου Σπαρτιάται. Εκ δε των +Αθηναίων εφονεύθησαν όχι πολλοί, διότι η μάχη δεν ήτον εκ του +συστάδην. + +39. Ο καιρός δε όσος παρήλθεν, αφ' ότου οι άνδρες εκείνοι έμεναν +αποκλεισμένοι εις την νήσον, από της ναυμαχίας μέχρι της εν τη νήσω +μάχης, ήτον εβδομήκοντα δύο ημέραι. Εκ τούτων περί τας είκοσιν +ημέρας, κατά τας οποίας οι πρέσβεις απήλθον, όπως διαπραγματευθούν +συνθήκην, οι Λακεδαιμόνιοι εσιτοδοτούντο, κατά τας υπολοίπους δε +διετρεφόντο από τους εισπλέοντας κρυφά· ευρέθησαν εν τούτοις εις την +νήσον σίτος και άλλαι τροφαί αφεθείσας εκεί, διότι ο άρχων Επιτάδας +εμοίραζεν εις καθένα ολιγωτέρας μερίδας αφ' όσας είχε διαθέσιμους. +Ανεχώρησαν λοιπόν οι Αθηναίοι και οι Πελοποννήσιοι μετά του στρατού +των εκ της Πύλου και μετέβη καθείς εις την πατρίδα του, η δε +υπόσχεσις του Κλέωνος, αν και παράλογος, εξεπληρώθη· διότι εντός +είκοσιν ημερών έφερε τους Λακεδαιμονίους εις τας Αθήνας, ως +υπεσχέθη. + +40. Και εξ όλων των κατά τον πόλεμον εκείνον συμβάντων, τούτο υπήρξε +το μάλλον απροσδόκητον, διότι επίστευον ότι ούτε η πείνα ούτε +ουδεμία άλλη ανάγκη θα ηδύνατο να αναγκάση τους Λακεδαιμονίους να +παραδώσουν τα όπλα, αλλ' ότι θα απέθνησκον έχοντες αυτά και +μαχόμενοι μέχρι τέλους· δεν ηδύναντο δε να πιστεύσουν ότι οι +αποθανόντες ήσαν όμοιοι με τους παραδοθέντας. Και πρός τινα σύμμαχον +των Αθηναίων, ο οποίος ηρώτησε κάποτε ένα εκ των αιχμαλώτων +ειρωνικώς, αν ήσαν ανδρείοι οι φονευθέντες, ο αιχμάλωτος απεκρίθη +ότι ο χάρος (εννοών το βέλος) θα, ήτο ανεκτίμητος, εάν ηδύνατο να +διακρίνη τους ανδρείους, φανερώνων διά των λέξεων τούτων ότι τα +τοξεύματα και οι λίθοι εφόνευαν τυχαίως. + +41. Ότε δε εφέρθησαν οι άνδρες, οι Αθηναίοι απεφάσισαν να τους +φυλάττουν σιδηροδεσμίους, μέχρις ου γίνη συμβιβασμός τις· εάν δε προ +τούτου εισβάλουν εις την Αττικήν οι Πελοποννήσιοι, να τους εξαγάγουν +από την φυλακήν και να τους φονεύσουν. Και εις την Πύλον αφήκαν +φρουράν. Οι δε Μεσσήνιοι της Ναυπάκτου θεωρούντες αυτήν ως πατρίδα +των (διότι η Πύλος ανήκεν άλλοτε εις την Μεσσηνίαν) έστειλαν τους +μάλλον ικανούς προς τούτο εκ των συμπολιτών των, οι οποίοι ελήστευαν +την Λακωνικήν και έβλαπταν μεγάλως καθό ομιλούντες την αυτήν +διάλεκτον. Οι Λακεδαιμόνιοι, αγνοούντες μέχρις εκείνης της εποχής +την ληστείαν και το είδος εκείνο του πολέμου και φοβούμενοι μήπως +ένεκα της αυτομολήσεως των ειλώτων το πνεύμα της αποστασίας επεκταθή +εις όλην την χώραν ήρχισαν να ανησυχούν πολύ· και μολονότι δεν +ήθελαν να φανερωθούν οι φόβοι των εις τους Αθηναίους, έστειλαν όμως +προς αυτούς κήρυκας, διά να διαπραγματευθούν την απόδοσιν των +αιχμαλώτων και της Πύλου. Αλλ' οι Αθηναίοι είχαν μεγαλυτέρας +αξιώσεις και έστειλαν οπίσω απράκτους πολλάς πρεσβείας, αι οποίαι +ήλθαν εκ της Πελοποννήσου. Και ταύτα μεν ήσαν τα γεγονότα της Πύλου. + +42. Κατά το αυτό δε θέρος και αμέσως μετά ταύτα οι Αθηναίοι +εξεστράτευσαν κατά της Κορινθίας με ογδοήκοντα πλοία και δύο +χιλιάδας ιδικούς των οπλίτας και διακοσίους ιππείς επί ιππαγωγών +πλοίων· ηκολούθουν δε αυτούς εκ των συμμάχων οι Μιλήσιοι, οι Άνδριοι +και οι Καρύστιοι, στρατηγός δε ήτο Νικίας ο Νικηράτου μετά δύο +άλλων. Πλέοντες εις την ανοικτήν θαλασσαν έφθασαν το πρωί μεταξύ της +Χερσονήσου και του Ρείτου εις τον αιγιαλόν όπου υψούται ο Σολύγειος +λόφος και επί του οποίου εγκατασταθέντες τον παλαιόν καιρόν οι +Δωριείς επολέμουν κατά των εν τη πόλει Κορινθίων, οι οποίοι ήσαν +Αιολείς· ακόμη δε και σήμερον σώζεται εκεί κώμη ονομαζομένη +Σολύγεια. Από του αιγιαλού δε εκείνου, όπου τα πλοία επλησίασαν, η +μεν κώμη αύτη απέχει δώδεκα σταδίους, η δε πόλις των Κορινθίων +εξήκοντα, ο δε ισθμός είκοσι. Μαθόντες οι Κορίνθιοι εξ Άργους ότι ο +στρατός των Αθηναίων δεν θα εβράδυνε να φθάση συνηθροίσθησαν +ενωρίτερα εις τον ισθμόν όλοι, πλην των έξω του ισθμού· και εξ αυτών +πεντακόσιοι μεν επήγαν να φυλάξουν την Αμπρακίαν και την Λευκάδα, +όλοι δε οι λοιποί επετήρουν τους Αθηναίους πού ήθελον προσορμισθή· +αλλ' ούτοι τους ηπάτησαν και προσωρμίσθησαν εν καιρώ νυκτός. Αμέσως +λοιπόν υψώθησαν τα σημεία και οι Κορίνθιοι, υπόσαντες τους ημίσεις +εκ των στρατιωτών εις την Κεγχρειάν, διά τον φόβον μήπως οι Αθηναίοι +διευθυνθούν κατά του Κρομμυώνος, επροχώρησαν γρήγορα προς συνάντησίν +των. + +43. Ο είς δε των στρατηγών, ο Βάττος (διότι ήσαν παρόντες δύο εις +την μάχην), λαβών ένα λόχον ήλθεν εις την Σολύγειαν κώμην, διά να +την φυλάξη, διότι ήτο ατείχιστος, ο δε Λυκόφρων επετέθη μετά των +άλλων. Και κατ' αρχάς μεν οι Κορίνθιοι επετέθησαν κατά του δεξιού +κέρατος των Αθηναίων, άμα αποβιβασθέντος προ της Χερσονήσου, έπειτα +δε και κατά του λοιπού στρατού. Η μάχη έγινε πεισματώδης και πάντοτε +σώμα προς σώμα. Και το μεν δεξιόν κέρας των Αθηναίων και Καρυστίων +(οίτινες ήσαν οι τελευταίοι της παρατάξεως) εδέχθη την προσβολήν των +Κορινθίων και με πολλήν δυσκολίαν τους απέκρουσεν· ούτοι δε +οπισθοχωρήσαντες έως εις κάποιον υψηλόν μέρος (διότι όλον το έδαφος +είναι κατωφερικόν) έρριπταν εκ του ύψους εκείνου λίθους και +ψάλλοντες τον παιάνα επανέλαβον την επίθεσιν. Οι Αθηναίοι όμως τους +εδέχθησαν με σταθερότητα και ήρχισε πάλιν η μάχη σώμα προς σώμα. Εν +τούτοις λόχος τις των Κορινθίων, ελθών προς βοήθειαν του αριστερού +κέρατος, έτρεψεν εις φυγήν το δεξιόν κέρας των Αθηναίων και το +κατεδίωξε μέχρι της θαλάσσης· αλλ' οι Αθηναίοι και οι Καρύστιοι, +εξελθόντες πάλιν εκ των πλοίων, επέστρεψαν εις την μάχην, ο δε άλλος +στρατός εμάχετο αδιάκοπα από τα δύο μέρη, και μάλιστα το δεξιόν +κέρας των Κορινθίων, όπου ευρισκόμενος ο Λυκόφρων εμάχετο εναντίον +των Αθηναίων, διότι εφοβείτο μήπως ούτοι προχωρήσουν κατά της +Σολυγείας κώμης. + +44. Επί πολύ μεν αντείχον και οι δύο μη υποχωρούντες ο είς προς τον +άλλον· αλλ' έπειτα, επειδή οι Αθηναίοι επλεονέκτουν κατά το ιππικόν +το οποίον εμάχετο μετ' αυτών, ενώ οι εχθροί δεν είχαν ίππους, +ετράπησαν εις φυγήν οι Κορίνθιοι και υπεχώρησαν προς τον λόφον· +καταθέσαντες δε τα όπλα έμειναν εκεί εις ησυχίαν και δεν κατέβησαν +πλέον. Εις την φυγήν αυτήν πλείστοι Κορίνθιοι εφονεύθησαν εκ του +δεξιού κέρατος, μεταξύ των οποίων και ο στρατηγός Λυκόφρων. Ο δε +άλλος στρατός, μολονότι νικηθείς, δεν κατεδιώχθη ζωηρά, αλλ' +αναγκασθείς να υποχωρήση απεσύρθη βραδέως προς τα ύψη και +εγκατεστάθη εκεί. Τότε οι Αθηναίοι, επειδή δεν επανήρχοντο πλέον οι +εχθροί, διά να τους προσβάλουν, σκυλεύσαντες τους νεκρούς των εχθρών +και συναθροίσαντες τους ιδικούς των, έστησαν αμέσως τρόπαιον. Εν +τούτοις οι ημίσεις των Κορινθίων, οι οποίοι έμενον φυλάσσοντες την +Κεγχρειάν διά τον φόβον μήπως οι Αθηναίοι, πλεύσουν κατά του +Κρομμυώνος, δεν ηδύναντο να ίδουν την μάχην, διότι ευρίσκετο εις το +αναμεταξύ το Όνειον όρος· αλλ' άμα είδον τον κονιορτόν ενόησαν τα +διατρέχοντα και έτρεξαν αμέσως εις βοήθειαν. Επίσης έτρεξαν εις +βοήθειαν εκ της πόλεως και οι πρεσβύτεροι των Κορινθίων, άμα έμαθαν +τα συμβαίνοντα. Ιδόντες δε οι Αθηναίοι επερχομένους όλους τούτους +και νομίσαντες ότι ήτο βοήθεια στελλομένη εκ των πλησιοχώρων +γειτόνων Πελοποννησίων απεσύρθησαν με βίαν εις τα πλοία έχοντες τα +σκυλεύματα και τους νεκρούς των εκτός δύο τους οποίους εγκατέλιπον +μη δυνάμενοι να τους εύρουν. Και αναβάντες εις τα πλοία επεραιώθησαν +εις τας παρακειμένους νήσους, οπόθεν έπεμψαν κήρυκα και έλαβον διά +συμφωνίας τους νεκρούς τους οποίους εγκατέλιπον. Απέθανον δε εις +ταύτην την μάχην εκ μεν των Κορινθίων διακόσιοι δώδεκα, εκ δε των +Αθηναίων πεντήκοντα ως έγγιστα. + +45. Αναχωρήσαντες δ' εκ των νήσων οι Αθηναίοι έπλευσαν αυθημερόν +προς τον Κρομμυώνα της Κορινθίας· απέχει δε ούτος εκατόν είκοσι +σταδίους από της πόλεως. Και προσορμισθέντες εκεί ελεηλάτησαν την +χώραν και διενυκτέρευσαν εκεί. Την δε επιούσαν, παραπλεύσαντες +πρώτον μέχρι της Επιδαυρίας, έκαμαν απόβασίν τινα· έπειτα έφθασαν +εις την Μεθώνην (Μέθανα) την μεταξύ Επιδαύρου και Τροιζήνος, και +καταλαβόντες τον ισθμόν της Χερσονήσου όπου κείται η Μεθώνη, +έκλεισαν αυτόν διά τείχους και ήγειραν φρούριον. Εκείθεν δε +ελήστευαν τας χώρας της Τροιζηνίας, της Αλιάδος και της Επιδαυρίας· +και, αφού ωχύρωσαν το μέρος εκείνο, επέστρεψαν εις τα ίδια. + +46. Κατά τον αυτόν δε χρόνον (ότε) συνέβαινον ταύτα, ο Ευρυμέδων και +ο Σοφοκλής, αναχωρήσαντες εκ Πύλου διά την Σικελίαν επί των πλοίων +των Αθηναίων, έφθασαν εις Κέρκυραν. Ενωθέντες δε με τους εις την +πόλιν εξεστράτευσαν κατά των επί του όρους της Ιστώνης +εγκατεστημένων, οίτινες μετά την στάσιν μεταβάντες εκεί έγιναν +κύριοι των πέριξ και επροξένουν πολλάς ζημίας. Προσβαλόντες αυτούς +εκυρίευσαν το τείχος, οι δε διωχθέντες κατέφυγον αθρόοι εις ύψωμά τι +και συνήνεσαν διά συνθήκης να παραδώσουν τους βοηθούς, να καταθέσουν +τα όπλα και δικασθούν ακολούθως υπό του δήμου των Αθηναίων. Τους +μετέφεραν λοιπόν οι στρατηγοί κατά την συμφωνίαν ταύτην εις την +νήσον Πτυχίαν, διά να φυλάττωνται μέχρις ου σταλούν εις τας Αθήνας, +υπό τον ρητόν όρον να διαλυθούν αι συνθήκαι δι' όλους, εάν κανείς +φανερωθή θέλων να φύγη. Οι δε προεστώτες του δήμου των Κερκυραίων, +φοβηθέντες μήπως οι Αθηναίοι δεν φονεύσουν τους αιχμαλώτους τούτους, +επενόησαν το εξής. Στείλαντες κρυφίως ολίγους φίλους προσεπάθησαν με +προσποιημένην συμπάθειαν να πείσουν τινάς των εν τη νήσω ότι +καλλίτερον δι' αυτούς θα ήτο να αποδράσουν το ταχύτερον και ότι +αυτοί οι ίδιοι θα είχον δι' αυτούς πλοίον έτοιμον προς τον σκοπόν +τούτον, διότι οι στρατηγοί των Αθηναίων έμελλαν να τους παραδώσουν +εις τον δήμον των Κερκυραίων. + +47. Άμα δ' ούτοι επείσθησαν και ελήφθησαν όλα τα κατάλληλα μέτρα, +ώστε να συλληφθή το φέρον αυτούς πλοίον, αι συνθήκαι διελύθησαν και +παρεδόθησαν όλοι εις τους Κερκυραίους. Συνήργησαν δε εις την +μηχανορραφίαν ταύτην όχι ολίγον και οι στρατηγοί των Αθηναίων, ώστε +και η πρόφασις να φανή ευλογοφανής και οι επινοηταί αυτής +τολμηρότεροι εις την επιχείρησιν· έβλεπε τις σαφώς ότι μέλλοντες να +πλεύσουν εις την Σικελίαν δεν ήθελαν να μετακομισθούν οι αιχμάλωτοι +δι' άλλων εις τους οποίους η πράξις αύτη ήθελε περιποιήσει τιμήν. +Παραλαβόντες λοιπόν αυτούς οι Κερκυραίοι τους έκλεισαν εις μέγα +οίκημα. Έπειτα τους εξήγον ανά είκοσι και τους ηνάγκαζον να +διέρχονται διά δύο στοίχων οπλιτών παραταγμένων εκατέρωθεν. Δεμένοι +προς αλλήλους εδέροντο και εκεντώντο υπό των παραταγμένων, άμα ούτοι +έβλεπον μεταξύ αυτών κανένα εχθρόν τους. Μαστιγοφόροι δε βαδίζοντες +πλησίον των επετάχυναν το βάδισμα των βραδύτερον προχωρούντων. + +48. Και περί τους εξήκοντα μεν άνδρες εξήχθησαν του κτιρίου αυτού +τοιουτοτρόπως και εφονεύθησαν εν αγνοία των εντός κεκλεισμένων (οι +οποίοι ενόμιζαν ότι τους εξήγον διά να τους μεταφέρουν αλλαχού) αλλ' +ότε έμαθαν τούτο παρά τινος, ο οποίος τους το εφανέρωσεν, +επεκαλέσθησαν τους Αθηναίους και εζήτησαν να τους αφήσουν, εάν +ήθελαν, να φονευθούν μεταξύ των. Ηρνούντο να εξέλθουν εκ του +οικήματος και διεκήρυξαν ότι κάθε προσπάθειαν θα κατέβαλλον, διά να +μη αφήσουν κανένα να εισέλθη. Οι δε Κερκυραίοι ουδ' αυτοί +διενοήθησαν να παραβιάσουν τας θύρας, αλλ' αναβάντες εις την στέγην +του οικήματος και διατρυπήσαντες την οροφήν έρριπταν κεράμους και +ετόξευαν κάτω. Οι αιχμάλωτοι και επροφυλάσσοντο όπως ηδύναντο και +συγχρόνως οι πολλοί εφόνευαν αλλήλους οι μεν εμπηγνύοντες εις τον +λαιμόν τα βέλη, τα οποία οι προσβάλλοντες έρριπταν κατ' αυτών, οι δε +απαγχονιζόμενοι με σχοινιά από σπαρτά, τα οποία επρομηθεύοντο από +μερικάς κλίνας ευρισκομένας εκεί δι αυτούς και διά λωρίδων, τας +οποίας έκαμναν από τα ενδύματα των. Και κατά το πλείστον μέρος της +νυκτός (διότι επήλθεν η νυξ διαρκούσης της σφαγής ταύτης) φονεύοντες +αυτοί εαυτούς και προσβαλλόμενοι υπό των άνω κατεστράφησαν. Ότε δε +εξημέρωσε, συσσωρεύσανε οι Κερκυραίοι τα πτώματα επί αμαξών απήγαγον +έξω της πόλεως, όλαι δε αι γυναίκες όσαι συνελήφθησαν εις το τείχος +επωλήθησαν ως ανδράποδα. Τοιουτοτρόπως οι εν τω άρει καταφυγόντες +Κερκυραίοι εξολοθρεύθηκαν υπό του δήμου, και η στάσις αύτη, αφού +έλαβε τόσην μεγάλην έκτασιν, έλαβε τοιούτο τέλος, τουλάχιστον +σχετικώς με τον πόλεμον τούτον και τωόντι δεν έμεινε πλέον τίποτε +άξιον μνείας. Οι δε Αθηναίοι έπλευσαν εις την Σικελίαν, όπου εξ +αρχής εσκόπευαν να μεταβούν, και ενωθέντες μετά των εκεί συμμάχων +επολέμουν. + +49. Και οι εν τη Ναυπάκτω Αθηναίοι και Ακαρνάνες εκστρατεύοντες περί +τα τέλη του θέρους εκυρίευσαν διά προδοσίας το Ανακτόριον, πόλιν της +Κορινθίας, η οποία κείται εις το στόμιον του Αμβρακικού κόλπου. Οι +Ακαρνάνες ούτοι εδίωξαν εκ πάντων των μερών τους Κορινθίους +οικήτορας και κατέλαβαν όλην την πόλιν. Και το θέρος ετελείωσεν. + +50. Κατά τον ακόλουθον δε χειμώνα, Αριστείδης ο Αρχίππου, είς των +στρατηγών του στόλου, ο οποίος είχε σταλή, διά να σύναξη χρήματα από +τους συμμάχους, συλλαμβάνει εις Ηιόνα την επί του Στρυμόνος τον +Πέρσην Αρταφέρνη πάμφθηνα υπό του βασιλέως εις την Λακεδαίμονα. Ότε +δε εφέρθη αυτός εις τας Αθήνας, τας μεν επιστολάς ανέγνωσαν οι +Αθηναίοι μεταφρασθέντες αυτάς εκ της Ασσυριακής γλώσσης και είδον +ότι μεταξύ άλλων έλεγαν ο βασιλεύς εν συνάψει εις τους +Λακεδαιμονίους, ότι δεν εννοεί τι εζήτουν παρ' αυτού, ότι, μολονότι +πολλοί ήλθον προς αυτόν πρέσβεις, ουδείς όμως έλεγε τα αυτά, και +ότι, εάν ήθελαν να εξηγηθούν καθαρά, έπρεπε να στείλουν προς αυτόν +πρέσβεις μετά του Πάρσου· τον δε Αρταφέρνη απέστειλαν ύστερον οι +Αθηναίοι διά τριήρους εις την Έφεσον και πρέσβεις συγχρόνως, οι +οποίοι μαθόντες εκεί ότι απέθανεν ο υιός του Ξέρξου Αρταξέρξης (ο +οποίος πράγματι απέθανε κατ' εκείνον τον χρόνον) επέστρεψαν εις τα +ίδια. + +51. Κατά τον αυτόν δε χειμώνα οι Χίοι κατηδάφισαν το νέον τείχος των +κατά διαταγήν των Αθηναίων, οι οποίοι τους εποπτεύοντα ότι εμελέτων +επανάσταση τινα κατ' αυτών· εν τούτοις υπήκουσαν μόνον, αφού +επέτυχον παρά των Αθηναίων οριστικών διαβεβαίωσιν ότι ουδένα +διέτρεχαν κίνδυνον. Και τοιουτοτρόπως ετελείωσεν ο χειμών και το +έβδομον έτος του πολέμου τούτου, τον οποίον συνέγραψεν ο Θουκυδίδης. + +52. Μόλις δε ήλθε το επόμενον θέρος και ευθύς με την νέαν σελήνην +έγινεν έκλειψις ηλίου και σεισμός κατά τας πρώτας ημέρας του αυτού +μηνός. Οι φυγάδες των Μυτιληναίων και των άλλων Λεσβίων, ορμώμενοι +οι πολλοί εκ της ηπείρου και μισθώσαντες εκ της Πελοποννήσου βοηθούς +και συναθροίσαντες και άλλους από την στερεάν, εκυρίευσαν το +Ροίτειον· λαβόντες δε δισχιλίους, στατήρας Φωκαΐτας (6) την απέδωκαν +πάλιν χωρίς να πράξουν ουδέν άλλο άδικον, και μετά ταύτα +εκστρατεύοντες εναντίον της Αντάνδρου κατέλαβαν αυτήν διά προδοσίας. +Το δε σχέδιόν των ήτο να ελευθερώσουν από τους Αθηναίους και τας +άλλας πόλεις τας καλουμένας Ακταίας και τας οποίας πρότερον κατείχον +οι Μυτιληναίοι, και προ πάντων την Άντανδρον. Επειδή το μέρος τούτο +ήτο κατάλληλον προς ναυπήγησιν πλοίων, ένεκα των υπαρχόντων ξύλων +και της άνωθεν κειμένης Ίδης, ήθελαν, οχυρούντες την Άντανδρον και +εφοδιάζοντες αυτήν με κάθε άλλο αναγκαίον, να έχουν εύκολον +ορμητήριον, διά να λεηλατούν την Λέσβον, η οποία έκειτο πλησίον, και +να καταλάβουν τας άλλας αιολικάς πόλεις της στερεάς. Και ούτοι μεν +ταύτας τας επιχειρήσεις είχαν κατά νουν. + +53. Οι δε Αθηναίοι κατά το αυτό θέρος εξεστράτευσαν κατά των Κυθήρων +έχοντες εξήκοντα πλοία, δισχιλίους οπλίτας και ολίγους ιππείς· +συνώδευαν δε αυτούς οι εκ Μιλήτου σύμμαχοι και άλλοι τινές, και +στρατηγοί ήσαν Νικίας ο Νικηράτου, Νικόστρατος ο Διοτρέφους και +Αυτοκλής ο Τολμαίου. Είναι δε τα Κύθηρα νήσος παρακειμένη εις την +Λακωνικήν και πλησίον του Μαλέα. Οι κάτοικοι αυτών είναι περίοικοι +Λακεδαιμόνιοι, και κατ' έτος μετέβαινεν εκεί εκ Σπάρτης είς άρχων +καλούμενος κυθηροδίκης. Οι δε Λακεδαιμόνιοι διετήρουν εκεί πάντοτε +φρουράν εξ οπλιτών και επετήρουν την νήσον ταύτην με πολλήν +φροντίδα, διότι εχρησίμευεν ως ορμητήριον των εκ της Αιγύπτου και +της Λιβύης ερχομένων εμπορικών πλοίων· κυρίως δε επροφύλαττεν από +της ληστείας την παραλίαν, η οποία ήτο το μόνον ευκολοκυρίευτον +μέρος της Λακωνικής, διότι όλη η νήσος εκτείνεται προς το Σικελικόν +και το Κρητικόν πέλαγος. + +54. Πλησιάσαντες ο οι Αθηναίοι διά δέκα μεν πλοίων και δισχιλίων +Μιλησίων οπλιτών κατέλαβαν την παραθαλασσίαν πόλιν Σκάνδειαν, μετά +του υπολοίπου δε στρατού αποβάντες εις τα παρά τον Μαλέαν μέρη της +νήσου επροχώρησαν κατά της παραθαλασσίας πόλεως των Κυθηρίων και +ευρέθησαν ευθύς στρατοπεδευμένοι έξω των τειχών. Αφού δε έγινε μάχη, +αντέστησαν μεν επί ολίγον οι Κυθήριοι, αλλ' έπειτα τραπέντες εις +φυγήν κατέφυγαν εις την άνω πόλιν, και ύστερον συνεβιβάσθησαν με τον +Νικίαν και τους συνάρχοντας να παραδοθούν μεν εις τους Αθηναίους, +αλλά να μη φονευθούν. Προηγουμένως ο Νικίας είχε συνομιλήσει μετά +τινων Κυθηρίων και ένεκα τούτου η συνθήκη εκείνη έγινε και ταχύτερον +και ωφελιμώτερον διά το παρόν και διά το μέλλον, διότι άλλως οι +Αθηναίοι θα απεδίωκον τους Κυθηρίους, επειδή ήσαν Λακεδαιμόνιοι και +η νήσος των ήτο πλησιεστάτη εις την Λακωνικήν. Μετά δε την σύμβασιν +οι Αθηναίοι καταλαβόντες χωρίς αντίστασιν την Σκάνδειαν, η οποία +κείται πλησίον του λιμένος, έθεσαν φρουράν εις τα Κύθηρα και +έπλευσαν προς την Ασίνην, το Έλος και τας πλείστας παραθαλασσίας +πόλεις· αποβιβαζόμενοι δε και διανυκτερεύοντες εις μέρη κατάλληλα +ελεηλάτουν την χώραν επί ολοκλήρους επτά ημέρας. + +55. Οι δε Λακεδαιμόνιοι, ότε είδαν ότι οι Αθηναίοι κατείχον τα +Κύθηρα, περιμένοντες δε παρομοίας αποβάσεις και εις την χώραν αυτών, +συνηθροισμένην μεν δύναμιν ουδαμού αντέταξαν, έστειλαν όμως πλήθος +οπλιτών εις όλην την χώραν, διά να φυλάττουν όπου ήτο ανάγκη, διότι +εφοβούντο μήπως συμβή μεταβολή τις εις το πολίτευμά των εξ αιτίας +της μεγάλης και απροόπτου καταστροφής, την οποίαν έπαθαν εις την +Σφακτηρίαν, και διότι κατελήφθησαν η Πύλος και τα Κύθηρα υπό των +εχθρών και διά τον τοσούτον αιφνίδιον εκείνον πόλεμον, ο οποίος τους +ήρχετο πανταχόθεν, ενώ διετέλουν απροφύλακτοι. Διά τούτο +εσχημάτισαν, παρά την συνήθειάν των, σώμα εκ τετρακοσίων ιππέων και +τοξοτών. Περισσότερον δε είπερ ποτέ εφαίνοντο βραδείς περί τα +πολεμικά, διότι ήσαν περιπλεγμένοι εις ναυτικόν αγώνα, του οποίου αι +προπαρασκευαί ήσαν ξέναι από τας συνηθείας των, εναντίον μάλιστα των +Αθηναίων, οι οποίοι ενόμιζαν ότι η απραξία ήτον αληθινή απώλεια. +Συγχρόνως άπειρα ατυχήματα, επελθόντα εις ολίγον καιρόν και εναντίον +κάθε προσδοκίας, τους έφεραν εις μεγίστην αμηχανίαν εφοβούντο δε +μήπως ημέραν τινά τοις συμβή και πάλιν δυστύχημα τι ως το της +Σφακτηρίας. Διά τούτο δεν είχαν πλέον την αυτήν τόλμην εις τας +μάχας, και εις κάθε κίνημα ενόμιζαν ότι έσφαλλον· τοσούτον η +πεποίθησίς των εκλονίσθη από ατυχήματα, εις τα οποία δεν ήσαν +συνηθισμένοι. + +56. Ενώ δε οι Αθηναίοι ελεηλάτουν τα παράλια της Λακωνικής, οι +Λακεδαιμόνιοι έμεναν ως επί το πλείστον ήσυχοι, διότι, όπου εγίνετο +απόβασις, οι εκεί φρουρούντες ενόμιζον ότι ήσαν κατώτεροι κατά τον +αριθμόν και ο ταραγμένος νους αυτών έρρεπε προς τοιαύτην υπόθεσιν. +Μία μόνη φρουρά ήτις ημύνετο πλησίον της Κοτύρτας και της Αφροδιτίας +ώρμησε κατά του πλήθους των ψιλών, οίτινες ήσαν διεσπαρμένοι και +τους έτρεψεν εις φυγήν, αλλ' αντιταχθέντων των οπλιτών υπεχώρησε· +πάλιν, εξ αυτής δε εφονεύθησαν ολίγοι άνδρες και ελήφθησαν τα όπλα +των. Τότε οι Αθηναίοι έστησαν τρόπαιον και απέπλευσαν εις τα Κύθηρα. +Εκείθεν παραπλέοντες έφθασαν εις Επίδαυρον την Λιμηράν και +λεηλατήσαντες μέρος της χώρας ήλθον εις την Θυρέαν, η οποία αποτελεί +μεν μέρος της καλουμένης Κυνοσουρίας, κείται δε εις τα μεθόρια της +Αργολίδος και της Λακωνίας. Οι Λακεδαιμόνιοι εις τους οποίους ανήκεν +η πόλις αύτη, είχον παραχωρήσει εις τους διωχθέντας εκ της πατρίδος +Αιγινήτας να την κατοικούν είτε ως αντάλλαγμα διά τας ευεργεσίας τας +οποίας ούτοι παρέσχον κατά την εποχήν του σεισμού και της +επαναστάσεως των Ειλώτων, είτε διότι οι Αιγινήται, μολονότι υπήκοοι +των Αθηναίων, έτειναν πάντοτε προς τους Λακεδαιμονίους. + +57. Ότε δε επλησίαζον οι Αθηναίοι, οι Αιγινήται το μεν επί της +παραλίας τείχος, το οποίον έτυχον οικοδομούντες, εγκατέλιπον, +απεχώρησαν δε εις την άνω πόλιν, εις την οποίαν κατώκουν και η οποία +απέχει δέκα σταδίους από της θαλάσσης. Μεταξύ των Λακεδαιμονίων +φρουρών αίτινες ήσαν εις την χώραν μία μόνη, ήτις ειργάζετο μετά των +Αιγινητών εις την κατασκευήν του τείχους, ηρνήθη με όλας τας +παρακλήσεις αυτών να εισέλθη εις την πόλιν, διότι ενόμιζεν +επικίνδυνον να κατακλεισθή· αποσυρθείσα δε εις τα ύψη και νομίζουσα +ότι δεν ήτον αξιόμαχος έμενεν ησυχάζουσα. Εν τούτοις οι Αθηναίοι +πλησιάσαντες ευθύς πανστρατιά εκυρίευσαν την Θυρέαν, την επυρπόλησαν +και διήρπασαν ό,τι εύρον. Μετά ταύτα επέστρεψαν εις τας Αθήνας +φέροντες αιχμάλωτον μαζί τους τον Λακεδαιμόνιον Τάνταλον τον +Πατροκλέους, ο οποίος ήτον άρχων και είχε πληγωθή. Παρέλαβαν επίσης +καί τινας Κυθηρίους, τους οποίους διά περισσοτέραν ασφάλειαν +ενόμισαν ότι έπρεπε να μεταφέρουν αλλαχού. Και τούτους μεν οι +Αθηναίοι απεφάσισαν να καταθέσουν εις τας νήσους και να κατοικούν οι +άλλοι Κυθήριοι την πατρίδα των πληρώνοντες φόρον τεσσάρων ταλάντων, +όλους δε τους Αιγινήτας όσους συνέλαβαν να τους φονεύσουν, ένεκα της +αιωνίας αυτών έχθρας κατά των Αθηναίων· τον δε Τάνταλον να δέσουν +πλησίον των άλλων Λακεδαιμονίων, τους οποίους συνέλαβαν εις την +Σφακτηρίαν. + +58. Κατά το αυτό δε θέρος πρώτον μεν συνωμολογήθη εν Σικελία ανακωχή +μεταξύ των Καμαριναίων και των Γελώων· έπειτα δε και οι άλλοι +Σικελιώται οι αποσταλέντες ως πρέσβεις εξ όλων των πόλεων και +συνελθόντες εις την Γέλαν συνδιεσκέπτοντο πώς να συμφιλιωθούν. +Πολλαί γνώμαι επροτάθησαν υπέρ και κατά· έκαστος δε διήγειρε +δυσκολίας ή αξιώσεις καθ' όσον ενομιζεν ότι κατεπατούντο τα +δικαιώματα του. Ερμοκράτης δε ο Έρμωνος, ο οποίος και έπεισε τους +πρέσβεις, απέτεινεν εις την συνέλευσιν τους εξής λόγους. + +59. « Απεσταλμένος πόλεως όχι μικράς ούτε υπερβολικά εξηντλημένης +από τον πόλεμον, θα ομιλήσω, ω Σικελιώται, προς την συνέλευσιν, διά +να εκφράσω την γνώμην, η οποία μου φαίνεται αρίστη δι' όλην την +Σικελίαν. Και ότι ο πόλεμος είναι δυσάρεστον πράγμα, προς τι να +μακρηγορήσω διηγούμενος με λεπτομέρειαν όλα τα κακά, όσα εις αυτόν +ενυπάρχουν, προς ανθρώπους, οι οποίοι καλώς τα γνωρίζουν; Άλλως τε +κανείς ούτε επιχειρεί τον πόλεμον από απειρίαν ούτε τον αποφεύγει +από φόβον, άμα νομίση ότι θέλει επιτύχει ωφέλειάν τινα. Αλλ' οι μεν +θεωρούν τα κέρδη του μεγαλύτερα των κινδύνων, οι δε προτιμούν να +εκτεθούν εις τους κινδύνους πριν πάθουν προσωρινήν τινα ζημίαν. Εάν +εν τούτοις συμβή, ώστε και οι μεν και οι δε να ηπατήθησαν εις τας +σκέψεις των, τότε αι περί συνδιαλλαγής παραινέσεις είναι ωφέλιμοι, +και δι' ημάς θα καθίσταντο ανεκτίμητοι, εάν επειθόμεθα εις αυτάς. +Προσέχων έκαστος εις τα συμφέροντα του βεβαίως εξ αρχής έλαβε τα +όπλα, διά να τα υποστήριξη, σήμερον δε προσπαθούμεν ακόμη +φιλονεικούντες να έλθωμεν εις συμβιβασμόν· και, εάν δεν +κατορθώσωμεν, ώστε να απέλθη έκαστος ευχαριστημένος, θα αρχίσωμεν +πάλιν τον πόλεμον. + +60. » Και όμως πρέπει να γνωρίσωμεν ότι, εάν είμεθα φρόνιμοι, όχι +μόνον τα ιδιαίτερα μας συμφέροντα θα κανονίσωμεν κατά την συνέλευσιν +αυτήν, αλλά και όλην την Σικελίαν θα σώσωμεν εκτεθειμένην, ως +νομίζω, εις τας επιβουλάς των Αθηναίων· διά να σας συμφιλιώσω δε, +δεν ελπίζω τόσον εις τον λόγον, όσον εις αυτούς τούτους τους +Αθηναίους, οι οποίοι, μεγίστην έχοντες δύναμιν μεταξύ, των Ελλήνων +επιτηρούν τα σφάλματά μας ευρισκόμενοι ενταύθα μετά τίνων πλοίων και +υπό το νόμιμον όνομα συμμάχων μεταχειριζόμενοι ευσχήμως προς το +συμφέρον των την φυσικήν αυτών έχθραν. Εάν εξακολουθήσωμεν τον +πόλεμον, εάν προσκαλέσωμεν και εκ δευτέρου τους άνδρας τούτους, οι +οποίοι και εις τους προσκαλούντας αυτούς παρουσιάζονται ένοπλοι, εάν +καταστρέφωμεν αλλήλους με ιδικάς μας δαπάνας, εάν διευκολύνωμεν +ημείς αυτοί την επέκτασιν της ηγεμονίας των, είναι πιθανόν ότι, άμα +ιδούν ημάς εξηντλημένους, θα έλθουν με στόλον μεγαλύτερον να +υποτάξουν όλους τούτους τους τόπους. + +61. » Και όμως, εάν είμεθα φρόνιμοι, έπρεπε να ζητώμεν να έχωμεν +συμμάχους και να παίρνωμεν επάνω μας τους αναγκαίους κινδύνους, όχι +διά να αποκτώμεν τα ξένα, αλλά διά να μη βλάπτωμεν τα υπάρχοντα· ας +σκεφθώμεν ότι η διαίρεσις καταστρέφει εν γένει μεν τας πόλεις, ιδία +δε την Σικελίαν, της οποίας, ως γνωστόν, όλοι μεν οι κάτοικοι +ευρίσκονται εκτεθειμένοι εις τας επιβουλάς των ξένων, όλαι δε αι +πόλεις είναι διηρημέναι. Πεισθέντες περί της αληθείας ταύτης ας +συμφιλιωθούν οι πολίται με τους πολίτας και αι πόλεις με τας πόλεις, +και ας προσπαθήσουν διά κοινών αγώνων να σώσουν ολόκληρον την +Σικελίαν. Κανείς ας μη νομίση ότι οι μεταξύ ημών ευρισκόμενοι +Δωριείς είναι εχθροί των Αθηναίων, και ότι οι Χαλκιδείς είναι +ασφαλείς ένεκα της Ιωνικής συγγενείας των, διότι οι Αθηναίοι +επέρχονται ουχί ένεκα έχθρας εθνικής και αντιπαθείας φυλετικής, αλλ' +εποφθαλμιώντες τα αγαθά της Σικελίας, όσα ανήκουν εις όλους ημάς +κοινώς. Απέδειξαν τούτο σήμερον προσκληθέντες υπό της Χαλκιδικής +φυλής, διότι, χωρίς ουδέποτε να λάβουν βοήθειαν λόγω αρχαίας +συμμαχίας, αυτοί μάλλον μετά προθυμίας παρέσχον την υπό της συνθήκης +υπαγορευμένην βοήθειαν. Και οι μεν Αθηναίοι είναι συγχωρητέοι +έχοντες τοιαύτην φιλοδοξίαν και προνοητικότητα, και δεν κατηγορώ +εκείνους, πού ζητούν να άρχουν, αλλ' εκείνους, που στέργουν να +υπακούουν, διότι είναι φυσικόν εις τον άνθρωπον να άρχη επί των +ενδιδόντων και να αντιτάσσεται κατά των επερχομένων. Όσοι δε ενώ +γνωρίζουν ταύτα δεν λαμβάνουν τας αναγκαίας προφυλάξεις έχουν +άδικον, καθώς επίσης και όσοι ήλθον εδώ χωρίς να σκεφθούν ότι το +σπουδαιότατον δι' ημάς είναι ν' απαλλαγώμεν όλοι ομού από τον +κίνδυνον ο οποίος μας απειλεί. Τάχιστα δε θ' απαλλαγώμεν αυτού, εάν +συμφωνήσωμεν μεταξύ μας· διότι οι Αθηναίοι δεν είναι εις την χώραν +των αλλ' εις την χώραν εκείνων, οίτινες τους προσεκάλεσαν. +Τοιουτοτρόπως ουχί ο πόλεμος θα παύση διά του πολέμου, αλλά διά της +ειρήνης θα παύσουν άνευ κόπων αι διαφοραί ημών, οι δε άπιστοι βοηθοί +οι με εύσχημον πρόφασιν αδίκως ελθόντες θέλουν επιστρέψει άπρακτοι +με εύλογον αιτίαν. + +62. » Και ως προς μεν τους Αθηναίους ευρίσκομεν ότι τόσον μέγα θα +έχωμεν αγαθόν, αν σκεπτώμεθα ορθώς· την δε ειρήνην ήτις υπό πάντων +ομολογείται ότι είναι άριστον πράγμα πώς δεν συνομολογούμεν μεταξύ +μας; ή νομίζετε ότι, εάν εις τον ένα μεν υπάρχη αγαθόν τι, εις τον +άλλον δε το εναντίον, δύναται όχι τόσον η ησυχία όσον ο πόλεμος το +μεν κακόν να παύση, το δε αγαθόν να διατηρήση εις καθένα, και ότι η +ειρήνη δεν έχει τας τιμάς και τας λαμπρότητας ακινδυνοτέρας και +μυρία άλλα πλεονεκτήματα, τα οποία είναι επίσης μακρά εις την +απαρίθμησιν όσον πολλά είναι και τα κακά του πολέμου; Ταύτα λοιπόν +σκεπτόμενοι μη παρακούσητε τους λόγους μου, αλλά καθένας ας προΐδη +εξ αυτών τα μέσα της σωτηρίας του. Εάν τις φαντασθή ότι θέλει +επιτύχει εξ άπαντος είτε διά του δικαίου του είτε διά της βίας, ας +μη δυσφορή κατόπιν, εάν απατηθή ανελπίστως· ας μάθη δε ότι πολλοί +μέχρι τούδε καταδιώκοντες τους αδικούντας με σχέδια εκδικήσεως όχι +μόνον δεν επέτυχον, αλλά και διεκινδύνευσαν την ιδίαν των ασφάλειαν· +άλλοι δε, ελπίζοντες να αποκτήσουν διά της βίας αύξησίν τινα, όχι +μόνον δεν εκέρδησαν τίποτε, αλλ' απώλεσαν και εκείνα τα οποία είχον. +Τωόντι ο εκδικούμενος δεν επιτυγχάνει καθώς ήτο δίκαιον, επειδή +προηδικήθη, ουδ' ο ισχυρός πρέπει να είναι βέβαιος περί της νίκης +επαναπαυόμενος εις την ισχύν του· συνήθως διευθύνει το μέλλον η +αβεβαιότης της τύχης, με όλην όμως την αβεβαιότητα αυτής φαίνεται η +τύχη ωφελιμωτάτη· διότι ως εκ του φόβου, τον οποίον έχομεν όλοι +ομοίως, προσβάλλομεν αλλήλους έχοντες μεγαλυτέραν προφυλακτικότητα. + +63. »Τοιουτοτρόπως και σήμερον ανησυχούντες διπλά, και διά την +αβεβαιότητα του αδήλου αυτού μέλλοντος και διά την φοβεράν παρουσίαν +των Αθηναίων, και άλλως έχοντες πεποίθησιν ότι η μη εκπλήρωσις των +ελπίδων μας ήτο αποτέλεσμα των δύο τούτων εμποδίων, ας αποπέμψωμεν +εκ της χώρας τους απειλούντας αυτήν εχθρούς· ημείς δε αυτοί το +καλλίτερον μεν είναι να συμβιβασθώμεν διά παντός, εάν όμως τούτο δεν +είναι δυνατόν, ας κάμωμεν όσον το δυνατόν πλέον μακροχρόνιον +ανακωχήν και ας αναβάλωμεν δι' άλλοτε τας ιδιαιτέρας διαφοράς. Διά +να ομιλήσω δε σύντομα : πεισθήτε ότι ακολουθούντες την γνώμην μου θα +έχετε πόλεις ελευθέρας πού όταν είσθε κύριοι αυτών θα δύνασθε να +αμείβετε ή να τιμωρήτε με ίσην δικαιοσύνην όσους σας κάμνουν καλόν +τι ή κακόν. Εάν όμως δεν πεισθήτε εις τους λόγους μου και ακούσετε +άλλας συμβουλάς, τότε ο αγών δεν θα είναι πλέον περί εκδικήσεως· +αλλά και επί τη υποθέσει ότι θα είμεθα παραπολύ ευτυχείς, όμως θα +γίνωμεν κατ' ανάγκην φίλοι αμειλίκτων εχθρών και εχθροί καλλίστων +φίλων. + +64. »Εγώ, ως είπα εις την αρχήν του λόγου, αντιπροσωπεύων πόλιν +ισχυράν, η οποία έχει τόσην δύναμιν, ώστε μάλλον να επιτίθεται παρά +να αμύνεται, προβλέπων τους ειρημένους κινδύνους, επιμένω να +συμβιβασθώμεν και να μη βλάπτωμεν ημάς αυτούς ζητούντες να βλάψωμεν +τους εναντίους. Δεν θέλω δε κατά τρόπον μωρόν φιλονεικών να +ισχυρίζωμαι ότι, καθώς είμαι κύριος της γνώμης μου, ούτως είμαι +κύριος και της τύχης, την οποίαν δεν εξουσιάζω, αλλ' απεναντίας θέλω +να ενδίδω όσον πρέπει. Ευρίσκω δε δίκαιον να πράξουν και οι άλλοι ως +εγώ, να ενδώσουν οικειοθελώς και ουχ' άναγκαζόμενοι υπό των εχθρών. +Διότι δεν είναι αισχρόν οι συγγενείς να ενδίδουν εις τους συγγενείς, +ο Δωριεύς εις τον Δωριέα και ο Χαλκιδεύς εις τον ομόφυλον. Εν +συντόμω, ας ενεργήσωμεν από κοινού και αφού είμεθα γείτονες, +κατοικούμεν χώραν περιβρεχομένην υπό της θαλάσσης και μ' ένα όνομα +καλούμεθα Σικελιώται. Έχω πεποίθησιν ότι πάλιν θα πολεμήσωμεν, όταν +παρουσιασθή περίστασις, και πάλιν θα συμφιλιωθώμεν μόνοι μας +μεταχειριζόμενοι αμοιβαίας δικαιολογίας· αλλ' εάν είμεθα φρόνιμοι, +ας αποδιώκωμεν εκάστοτε με κοινήν προσπάθειαν τους εναντίον μας +επερχομένους ξένους, αφού χωρισμένοι βλάπτοντες αλλήλους +κινδυνεύομεν όλοι· εις το εξής ας μη προσκαλώμεν ουδέποτε μήτε +συμμάχους μήτε συνδιαλλακτάς. Ταύτα δε πράττοντες θέλομεν παράσχει +εις την Σικελίαν δύο αγαθά προς το παρόν· θα απαλλάξωμεν αυτήν από +τους Αθηναίους και θα παύσωμεν τον εμφύλιον πόλεμον· εν τω μέλλοντι +δε θα κατοικώμεν χώραν ελευθέραν και την οποίαν ολιγώτερον παρά πριν +θα επιβουλεύωνται οι ξένοι». + +65. Αφού είπεν αυτά ο Ερμοκράτης, επείσθησαν οι Συρακούσιοι και +συνεφώνησαν μεταξύ των να απαλλαγούν του πολέμου, να διατηρήσουν όσα +είχαν καθένας και να αφήσουν την Μοργαντίνην εις τους Καμαριναίους +με τον όρον να πληρώσουν ούτοι εις τους Συρακούσιους ωρισμένην τινά +χρηματικήν ποσότητα. Οι δε σύμμαχοι των Αθηναίων εμήνυσαν εις όσους +εξ αυτών ήσαν στρατηγοί ότι εσκόπευαν να συμβιβασθούν και ότι αι +σπονδαί θα ήσαν και εις εκείνους κοιναί· ότε δε συνήνεσαν αυτοί, +συνωμολογήθη η συνθήκη και μετά ταύτα απέπλευσαν εκ της Σικελίας τα +πλοία των Αθηναίων. Επιστρέψαντας εις τας Αθήνας τους στρατηγούς οι +Αθηναίοι τους μεν δύο, τον Πυθόδωρον και τον Σοφοκλέα, κατεδίκασαν +εις εξορίαν, τον δε τρίτον, τον Ευρυμέδοντα, εις χρηματικήν +πληρωμήν, διά τον λόγον, ότι, μολονότι, δυνάμενοι να υποτάξουν την +Σικελίαν, ανεχώρησαν δωροδοκηθέντες. Τόσον βασιζόμενοι εις την +παρούσαν ευτυχίαν είχαν την αξίωσιν ότι, τίποτε δεν ημπορούσε να +τους αντισταθή, αλλ' ότι και μετά μεγάλων και μετά μικρών μέσων +έπρεπεν ομοίως να εκτελούν ό,τι ήτο δυνατόν και ό,τι ήτο αδύνατον. +Αιτία δε τούτου ήτο η ανέλπιστος επιτυχία εις τας πλειοτέρας των +επιχειρήσεις, η οποία τους έκαμνε να εκλαμβάνουν την ελπίδα ως +πραγματικότητα. + +66. Κατά το αυτό δε θέρος οι εν τη πόλει μείναντες Μεγαρείς, +πιεζόμενοι τούτο μεν υπό των Αθηναίων, των οποίων όλος ο στρατός +εισήρχετο τακτικώς δις του έτους εις την χώραν των, τούτο δε υπό των +ιδίων των εξορίστων, οίτινες διωχθέντες εκ των Πηγών υπό του πλήθους +συνεπεία στάσεως απέβαινον επίφοβοι λεηλατούντες την χώραν, ήρχισαν +να συσκέπτωνται αν έπρεπε να παραδεχθούν τους φυγάδας, διά να μη +πάσχη η πόλις από δύο μέρη. Οι δε φίλοι των έξω εννοήσαντες τον +θόρυβον ηθέλησαν και αυτοί μάλλον φανερώς παρά πρότερον να +υποστηρίξουν την πρότασιν ταύτην. Μαθόντες δε οι προεστώτες του +δήμου ότι ο λαός δεν θα ήτο δυνατόν ένεκα των πολλών συμφορών να μη +ενδώση εφοβήθησαν και έκαμαν προτάσεις εις τους στρατηγούς των +Αθηναίων, Ιπποκράτην τον Αρίφρονος και Δημοσθένην τον Αλκισθένους να +παραδώσουν εις αυτούς την πόλιν, νομίζοντες ότι δι' αυτούς θα ήτο +ολιγώτερον επικίνδυνον το μέτρον τούτο παρά η κάθοδος των +εξορισθέντων υπ' αυτών. Και πρώτον μεν συνεφώνησαν να καταλάβουν οι +Αθηναίοι τα μακρά τείχη (τα οποία εκτείνονται μέχρι του λιμένος της +Νισαίας απεχούσης οκτώ σταδίους από της πόλεως), διά να μη +εξέρχωνται οι Πελοποννήσιοι εκ της Νισαίας, εντός της οποίας αυτοί +μόνον είχαν φρουράν προς ασφάλειαν των Μεγάρων έπειτα δε και την άνω +πόλιν να προσπαθήσουν να παραδώσουν εις τους Αθηναίους· τούτο δε +ήθελε κατορθωθή ευκολώτερα μετά την κατάληψιν των μακρών τειχών. + +67. Αφού λοιπόν συνεφωνήθησαν τα πάντα από τα δύο μέρη και διά λόγων +και δι' έργων, οι μεν Αθηναίοι απεβιβάσθησαν διά νυκτός εις την +νήσον Μινώαν των Μεγαρέων μετά εξακοσίων οπλιτών οδηγουμένων υπό του +Ιπποκράτους, και κρυβέντες εις κάποιον βαθούλωμα της γης, το οποίον +δεν απείχε πολύ, έσυραν εξ αυτού πλίνθους διά την κατασκευήν των +τειχών οι δε μετά του Δημοσθένους, του ετέρου στρατηγού, ψιλοί +Πλαταιείς και άλλοι περίπολοι έστησαν ενέδραν εις το μέρος Ενυάλιον, +το οποίον είναι πλησιέστερον εις την πόλιν. Ουδείς άλλος εγίνωσκε +τας νυκτερινάς εκείνας κινήσεις ειμή μόνον οι ενδιαφερόμενοι. Ολίγον +δε προ της αυγής οι προδίδοντες Μεγαρείς μεταχειρίσθησαν το +ακόλουθον στρατήγημα. Προ πολλού μελετώντες ν' ανοίξουν τας πύλας +έπεισαν τον διοικητήν να τοις επιτρέψη να μεταφέρουν διά νυκτός και +εφ' αμάξης διά της τάφρου και μέχρι της παραλίας έν ακάτιον με δύο +κώπας, διά του οποίου διέτρεχαν την θαλασσαν ως πειραταί· άμα δε +εξημέρωνε το επανέφερον πάλιν εις το τείχος διά της αμάξης και το +εισήγον διά των πυλών. Διά του τρόπου τούτου οι εν τη Μινώα +φυλάσσοντες Αθηναίοι δεν έβλεπον εις τον λιμένα κανέν πλοίον και +κατά συνέπειαν δεν διηγείρετο η προσοχή των. Κατά την νύκτα εκείνην, +ήτο ήδη η άμαξα προ των πυλών και ηνοίγοντο αύται, διά να εισέλθη το +ακάτιον. Iδόντες τα γινόμενα οι Αθηναίοι (διότι είχον ειδοποιηθή διά +συνθήματος) ώρμησαν εκ της ενέδρας θέλοντες να φθάσουν πριν +κλεισθούν αι πύλαι· ενώ δε ακόμη η άμαξα ήτο εις την είσοδον και +παρημπόδιζε το κλείσιμον, αυτοί και οι συμπράττοντες Μεγαρείς +φονεύουν τους φύλακας των πυλών. Και πρώτον μεν οι περί τον +Δημοσθένην Πλαταιείς και οι περίπολοι εισέδραμον όπου σήμερον είναι +το τρόπαιον, και αμέσως εγένετο μάχη εντός των πυλών μεταξύ των +Πλαταιέων και των Πελοποννησίων εκείνων πού πολύ πλησίον +ευρισκόμενοι και ιδόντες τα συμβαίνοντα έτρεξαν εις βοήθειαν. Αλλ' +οι Πλαταιείς ενίκησαν και έδωκαν ελευθέραν είσοδον εις τους οπλίτας +Αθηναίους. + +68. Έπειτα δε, καθόσον αυτοί εισήρχοντο, επροχώρουν προς το τείχος. +Οι Πελοποννήσιοι φρουροί, μολονότι ολιγάριθμοι, αντέστησαν όμως εις +την αρχήν και μερικοί εφονεύθησαν αλλά μετ' ολίγον οι πλείστοι +ετράπησαν εις φυγήν, φοβηθέντες εκ της νυκτερινής εκείνης προσβολής +και της προδοσίας των Μεγαρέων, και ενόμισαν ότι όλοι οι Μεγαρείς +ήσαν προδόται. Τυχαία τις περίστασις επεβεβαίωσε την πλάνην ταύτην. +Αθηναίος τις κήρυξ εκήρυξεν αυτογνωμόνως να έλθουν όσοι ήθελον εκ +των Μεγαρέων και να ενώσουν τα όπλα των με τους Αθηναίους. Άμα +ήκουσαν ταύτα οι Μεγαρείς, δεν υπέμειναν πλέον, αλλά νομίσαντες ότι +τωόντι προσεβάλλοντο υπό των εχθρών από κοινού, κατέφυγον εις την +Νίσαιαν. Άμα δε τη αυγή, οπότε είχαν καταληφθή πλέον τα τείχη και οι +εν τη πόλει Μεγαρείς διετέλουν εις ταραχήν, οι μετά των Αθηναίων +συμπράξαντες και άλλοι μετ' αυτών, όσοι είχαν λάβει μέρος εις την +σκευωρίαν, εζήτησαν να ανοίγουν αι πύλαι και να εξέλθουν εις μάχην. +Ήτο δε συμφωνημένον, άμα ανοίγουν αι πύλαι, να εισορμήσουν οι +Αθηναίοι. Οι συνωμόται, διά να αναγνωρισθούν και μη πάθουν τιποτε, +θα ήσαν αλειμμένοι διά λίπους. Δεν διέτρεχον δε μέγαν κίνδυνον +ανοίγοντες τας πύλας, διότι κατά τα συμφωνημένα τέσσαρες χιλιάδες +οπλίται Αθηναίοι και εξακόσιοι ιππείς είχαν φθάσει εξ Ελευσίνος +οδοιπορήσαντες διά νυκτός. Οι συνωμόται, αφού ηλείφθησαν διά του +λίπους, εστέκοντο ήδη κοντά εις τας πύλας, ότε είς εξ αυτών επρόδωσε +την επιβουλήν εις τους αγνοούντας αυτήν. Τότε ούτοι αμέσως ενωθέντες +ήλθον αθρόοι και είπαν ότι δεν έπρεπεν ούτε να εξέλθουν (καθότι και +προηγουμένως δεν ετόλμησαν να πράξουν τούτο, μολονότι ήσαν +ισχυρότεροι) ούτε να εκθέσουν την πόλιν εις κίνδυνον φανερόν, εάν +όμως δεν επείθοντο, ευθύς θα εγίνετο μάχη εκεί. Έλεγον δε ταύτα +χωρίς ουδόλως να δεικνύουν ότι εγνώριζον τα διατρέχοντα, αλλ' +ισχυρίζοντο ότι η γνώμη των ήτο καλλίστη και συγχρόνως παρέμειναν +φυλάσσοντες κοντά εις τας πύλας εις τρόπον, ώστε οι επίβουλοι δεν +ηδυνήθησαν να εκτελέσουν το σχέδιόν των. + +69. Εννοήσαντες δε οι στρατηγοί των Αθηναίων ότι συνέβαινε κάποια +εναντιότης και ότι δεν θα ηδύναντο να καταλάβουν την πόλιν διά της +βίας ήρχισαν αμέσως να περιτειχίζουν την Νίσαιαν, ελπίζοντες ότι, +εάν κυριεύσουν αυτήν πριν έλθωσιν επικουρίαι, τα Μέγαρα δεν θα +εβράδυνον να παραδοθούν· μετ' ολίγον δε ήλθον εξ Αθηνών λιθουργοί, +σίδηρος και τα άλλα επιτήδεια. Αρχίσαντες δ' από του τείχους το +οποίον κατείχον επροχώρουν οικοδομούντες προς το μέρος, το οποίον +εκτείνεται προς τα Μέγαρα, εκείθεν δε εξέτειναν αυτό εκατέρωθεν +μέχρι της θαλάσσης της Νισαίας. Ο στρατός διένειμε μεταξύ του την +εργασίαν των τειχών και της τάφρου· μετεχειρίσθησαν λίθους και +πλίνθους του προαστείου, έκοψαν δένδρα και κλάδους, διά να +κατασκευάζουν χαρακώματα όπου ήτο ανάγκη· τέλος αι οικίαι του +προαστίου ενισχυόμεναι με επάλξεις εγένοντο οχυρώματα. Και καθ' όλην +μεν την ημέραν εκείνην ειργάσθησαν κατά την επιούσαν δε περί το +δειλινόν το τείχος σχεδόν ήτο τελειωμένον. Οι εν τη Νισαία διετέλουν +εις μεγάλην στενοχωρίαν, διότι τα τρόφιμα τα οποία επρομηθεύοντο +καθ' ημέραν εκ της άνω πόλεως επρόκειτο να λείψουν, μη περιμένοντες +δε ταχείαν τινα βοήθειαν εκ μέρους των Πελοποννησίων και θεωρούντες +συγχρόνως τους Μεγαρείς ως πολεμίους συνεβιβάσθησαν με τους +Αθηναίους να μείνουν ελεύθεροι πληρώνοντες καθείς προσδιωρισμένην +χρηματικήν ποσότητα, παραδίδοντες τα όπλα και αφήνοντες τους +Αθηναίους κυρίους να αποφασίσουν περί της τύχης των Λακεδαιμονίων, +του άρχοντος και κάθε άλλου ευρισκομένου εντός. Ταύτα +συνομολογήσαντες εξήλθον. Και οι Αθηναίοι κατεδαφίσαντες τα προς τα +Μέγαρα μακρά τείχη και παραλαβόντες την Νίσαιαν ενησχολήθησαν εις +άλλα έργα. + +70. Είς τον καιρόν δε αυτόν ο Λακεδαιμόνιος Βρασίδας ο Τέλλιδος +έτυχε να ευρίσκεται περί την Σικυώνα και την Κόρινθον συναθροίζων +στρατόν διά την Θράκην. Άμα δε έμαθε την άλωσιν των τειχών, φοβηθείς +διά τους εν Νισαία Πελοποννησίους και διά την τύχην αυτών των +Μεγάρων, πέμπει προς τους Βοιωτούς δίδων εντολήν εις αυτούς να τον +συναντήσουν γρήγορα εις τον Τριποδίσκον (ούτω δε καλείται μία κώμη +της Μεγαρίδος εις την υπώρειαν της Γερανείας), αυτός δε ήλθεν έχων +δύο χιλιάδας και επτακοσίους οπλίτας Κορινθίους, τετρακοσίους +Φλειασίους, εξακοσίους Σικυωνίους και τους άλλους όσοι είχον ήδη +συναθροισθή. Ενόμιζε δε ότι ήθελε προφθάσει εις την Νίσαιαν πριν +αύτη παραδοθή. Αλλ' άμα έμαθε την παράδοσιν αυτής (διότι είχε +προχωρήσει διά νυκτός μέχρι του Τριποδίσκου) εξέλεξε τριακοσίους +άνδρας εκ του στρατού, και πριν γίνη γνωστή η πορεία του επλησίασεν +εις τα Μέγαρα χωρίς να τον εννοήσουν οι Αθηναίοι, οίτινες ήσαν +εστρατοπεδευμένοι πλησίον της θαλάσσης. Και πρόσχημα μεν είχε να +κάμη κάποιαν απόπειραν κατά της Νισαίας, την οποίαν είχε σκοπόν τω +όντι να εκτελέση, αν ήτο δυνατόν· ο κύριος όμως σκοπός του ήτο να +εισέλθη εις την πόλιν των Μεγαρέων, διά να εξασφαλίση αυτήν. Εζήτει +λοιπόν παρά των Μεγαρέων να τον δεχθούν λέγων ότι ήλπιζε να πάρη +οπίσω την Νίσαιαν. + +71. Εκ των δύο φατριών αι οποίαι εχώριζαν τα Μέγαρα η μεν εφοβείτο +μήπως ο Βρασίδας εξώση αυτήν και επαναφέρη τους φυγάδας, η δε μήπως +ο δήμος φοβούμενος το αυτό αποτέλεσμα επιτεθή κατ' αυτής, και ούτως +η πόλις κατασπαραχθή και γίνη λεία εις τους παραμονεύοντας αυτήν +Αθηναίους. Δεν εδέχθησαν λοιπόν τον Βρασίδαν, αλλ' αμφότερα τα μέρη +έκριναν καλόν να περιμείνουν το μέλλον εν ησυχία, διότι ήλπιζαν ότι +θα συνεκροτείτο μάχη μεταξύ των Αθηναίων και των προστρεξάντων εις +βοήθειαν και ότι τότε ηδύναντο ασφαλέστερα να παραδοθούν μετά την +μάχην εις εκείνον, πού θα ήτο ευνοϊκώτερος προς αυτούς. Αλλ' ο +Βρασίδας, μη δυνηθείς να τους πείση, επέστρεψε πάλιν προς το άλλο +στράτευμα. + +72. Άμα δε εξημέρωσεν, έφθασαν οι Βοιωτοί· και είχαν μεν σκοπόν +αυτοί προ της παραγγελίας του Βρασίδου να στείλουν βοήθειαν εις τα +Μέγαρα και ευρίσκοντο μάλιστα μεθ' όλου του στρατού των εις τας +Πλαταιάς, αλλ' ότε ήλθεν, ο άγγελος έλαβον πολύ περισσότερον θάρρος +και αποστείλαντες δύο χιλιάδας διακοσίους οπλίτας και εξακοσίους +ιππείς επέστρεφαν μετά του επιλοίπου στρατού. Όλος δε ο συναχθείς +εκεί στρατός συνεποσούτο εις εξακισχιλίους περίπου άνδρας. Προς το +μέρος των Αθηναίων οι οπλίται ήσαν παραταμένοι παρά την Νίσαιαν και +την παραλίαν, οι δε ψιλοί ήσαν διεσκορπισμένοι ανά την πεδιάδα, ότε +οι ιππείς των Βοιωτών επιπεσόντες απροσδοκήτως κατά των ψιλών +έτρεψαν αυτούς προς την θάλασσαν· διότι μέχρις εκείνης της στιγμής +ουδεμία βοήθεια είχεν έλθει εις τους Μεγαρείς. Αντεπεξελθόντες δε οι +ιππείς των Αθηναίων συνεπλάκησαν εκ του συστάδην και επί πολλήν ώραν +εγένετο ιππομαχία, αμφότερα δε τα μέρη διεφιλονείκησαν την νίκην. +Τωόντι οι Αθηναίοι κατεδίωξαν προς την Νίσαιαν τον ίππαρχον των +Βοιωτών και άλλους τινάς όχι πολλούς, τους οποίους φονεύσαντες +εσκύλευσαν, έμειναν κύριοι των νεκρών, τους απέδωκαν έπειτα διά +συνθήκης και έστησαν τρόπαιον· εν συνόλω εν τούτοις η νίκη δεν +εξεχώρισεν ούτε υπέρ του ενός ούτε υπέρ του άλλου και απεχωρίσθησαν, +οι μεν Βοιωτοί διά να ενωθούν με τους ιδικούς των, οι δε Αθηναίοι +διά να επιστρέψουν εις την Νίσαιαν. + +73. Μετά τούτο δε ο Βρασίδας και το στράτευμα επλησίασαν προς την +θάλασσαν και την πόλιν των Μεγαρέων, καταλαβόντες δε μέρος +κατάλληλον παρετάχθησαν και ησύχαζον περιμένοντες να τους επιτεθούν +οι Αθηναίοι και ηξεύροντες ότι οι Μεγαρείς επετήρουν προς ποίον +ήθελε κλίνει η νίκη. Οι Λακεδαιμόνιοι εσκέπτοντο ότι το κίνημα τούτο +θα τους ωφελούσεν υπό δύο επόψεις· πρώτον ότι δεν ήθελαν προσβάλει +αυτοί πρώτοι και δεν ήθελαν αρχίσει άνευ ανάγκης μάχην επικίνδυνον· +έφθανεν ότι εδείχθησαν διατεθειμένοι να πολεμήσουν, διά να δύνανται +δικαίως να δώσουν εις εαυτούς την νίκην χωρίς να χάσουν ούτε ρανίδα +αίματος· δεύτερον ότι τούτο ήτο το καλύτερον μέτρον το οποίον +ώφειλαν να λάβουν ως προς τους Μεγαρείς· διότι, εάν δεν τους έβλεπον +ερχομένους, δεν θα ενόμιζαν ότι τούτο εγίνετο εκ τύχης, αλλ' ότι +προφανώς είχαν νικηθή και θα εστερούντο αμέσως της πόλεως· αν οι +Αθηναίοι ηρνούντο να αγωνισθούν, τότε ο σκοπός διά τον οποίον ήλθαν +ήθελεν επιτύχει· τούτο δε και εγένετο. Οι Αθηναίοι εξήλθον και +παρετάχθησαν προ των μακρών τειχών αλλά βλέποντες ότι ο εχθρός δεν +ήρχετο να τους προσβάλη έμενον και αυτοί ησυχάζοντες, διότι οι +στρατηγοί των εθεώρουν ότι μετά την εντελή σχεδόν επιτυχίαν της +επιχειρήσεώς των ο κίνδυνος δεν θα ήτο ίσος μεταξύ αυτών και εχθρού +ανωτέρου κατά τον αριθμόν διότι, εάν μεν ενίκων, τα Μέγαρα μόνον θα +ελάμβανον, εάν δε ηττώντο, θα έχανον τους πλέον εκλεκτούς οπλίτας +των. Εξ εναντίας εις τους Πελοποννησίους συνέφερε να εκτεθούν εις +τους κινδύνους της μάχης μετά τινος μέρους οιουδήποτε του +στρατεύματος ή και μεθ' όλης αυτών της δυνάμεως. Έμειναν λοιπόν +ούτως επί τινα χρόνον επειδή δε ουδείς ήρχιζε πρώτος την προσβολήν, +ανεχώρησαν πρώτοι οι Αθηναίοι εις Νίσαιαν και κατόπιν οι +Πελοποννήσιοι εις το μέρος από του οποίου είχαν αναχωρήσει. Τότε οι +φίλοι των φυγάδων Μεγαρείς, ενθαρρυνθέντες διότι οι Αθηναίοι δεν +ηθέλησαν να πολεμήσουν, ήνοιξαν τας πύλας εις τον Βρασίδαν, ως εις +νικητήν, και εις τους άρχοντας των πόλεων· και δεχθέντες ήρχισαν να +συνδιασκέπτωνται μετ' αυτών, ενώ οι οπαδοί των Αθηναίων διετέλουν +εις μεγίστην αμηχανίαν. + +74. Έπειτα οι σύμμαχοι διελύθησαν κατά πόλεις, ο δε Βρασίδας +επανήλθε και αυτός εις την Κόρινθον, διά να προετοιμάση την κατά της +Θράκης εκστρατείαν την οποίαν εξ αρχής εσχεδίαζεν. Αφού δ' +απεχώρησαν οι Αθηναίοι, όσοι εκ των Μεγαρέων είχαν ενοχοποιηθή ότι +είχον συνεννοήσεις μετ αυτών, μαθόντες ότι ανεκαλύφθησαν, έφυγαν +αμέσως εκ της πόλεως, οι δε άλλοι διασκεφθέντες μετά των φίλων των +εξορίστων επανέφεραν αυτούς εκ των Πηγών, αφού τους υπεχρέωσαν δι' +επισήμων όρκων να μη μνησικακήσουν διόλου, αλλά να φροντίσουν και +αυτοί περί των συμφερόντων της πόλεως. Εν τούτοις οι άνθρωποι ούτοι, +μόλις έγιναν κύριοι της αρχής, έκαμαν στρατιωτικήν επιθεώρησιν και +αφού μετά προσοχής διήρεσαν τους λόχους εξέλεξαν εκ των εχθρών και +εξ εκείνων τους οποίους ενόμιζον ότι ήσαν ευνοϊκοί προς τους +Αθηναίους περί τους εκατόν ηνάγκασαν δε τον λαόν να δώση φανεράν +ψήφον κατά των ανδρών τούτων, και, άμα κατεδικάσθησαν, τους +εθανάτωσαν και μετέβαλαν το πολίτευμα εις άκραν ολιγαρχίαν. Ούτω +λοιπόν τα Μέγαρα δεν απηλλάγησαν της στάσεως ειμή διά να περιπέσουν +πάλιν υπό τον ζυγόν της ολιγαρχίας η οποία διήρκεσεν επί πολύ. + +75. Κατά το αυτό δε θέρος, ενώ επρόκειτο να οχυρωθή η Άντανδρος υπό +των Μυτιληναίων συμφώνως με το σχέδιον το οποίον ούτοι είχον +συλλάβει, οι χρηματοσυλλέκται στρατηγοί των Αθηναίων Δημόδοκος και +Αριστείδης ευρισκόμενοι κοντά εις τον Ελλήσποντον (διότι ο τρίτος +στρατηγός Λάμαχος είχε πλεύσει εντός με δέκα πλοία προς τον Πόντον) +έμαθαν τας προετοιμασίας αι οποίαι εγίνοντο διά την θέσιν ταύτην και +εφοβήθησαν μήπως συμβή και εκεί ό,τι συνέβη εις τα Άναια πλησίον της +Σάμου. Οι Σάμιοι εξόριστοι είχαν εγκατασταθή εκεί και συνέτρεχον +τους Πελοποννησίους εις τα ναυτικά στέλλοντες κυβερνήτας, +δημιουργούντες ταραχάς εις τους εν τη πόλει Σαμίους και δεχόμενοι +τους εξ αυτής εξερχομένους. Διά τον φόβον λοιπόν τούτον οι Αθηναίοι +στρατηγοί συνήθροισαν συμμαχικόν στρατόν, επλησίασαν εις την +Άντανδρον, ενίκησαν εις μάχην τους ελθόντας προς απόκρουσιν και +ανέκτησαν πάλιν την θέσιν. Μετ' ου πολύ ο Λάμαχος, ο οποίος είχεν +εισπλεύσει εις τον Πόντον, προσορμισθείς εις τον Κάληκα ποταμόν +πλησίον της Ηρακλείας, απώλεσε τα πλοία του ένεκα μεγάλου χειμάρρου +πού κατέβη αιφνιδίως εκ των ορέων. Αυτός δε μετά του στρατού επέρασε +πεζή την χώραν των Βιθυνών Θρακών (οι οποίοι κατοικούν εις την +απέναντι παραλίαν εν Ασία) και έφθασεν εις την Χαλκηδόνα, η οποία +κείται εις το στόμιον του Πόντου και είναι αποικία των Μεγαρέων. + +76. Κατά το αυτό δε θέρος ο στρατηγός των Αθηναίων Δημοσθένης φθάνει +μετά τεσσαράκοντα πλοίων εις την Ναύπακτον, ευθύς μετά την εκ της +Μεγαρίδος αναχώρησίν του· διότι μετ' αυτού και μετά του Ιπποκράτους +συνενοούντο Βοιωτοί τινες επί σκοπώ να μεταβάλουν το πολίτευμα των +πόλεων και να καταστήσουν αυτό δημοκρατίαν, κατά μίμησιν των +Αθηναίων προ πάντων δε κατ' εισήγησιν του εκ Θηβών εξορίστου +Πτοιοδώρου απεφάσισαν τα εξής. Προδόται τινές έμελλον να τοις +παραδώσουν τας Σίφας· είναι δε αι Σίφαι πόλις παραθαλασσία ανήκουσα +εις τας Θεσπιάς και κειμένη εις το βάθος του Κρισαίου κόλπου. Άλλοι +εξ Ορχομενού έμελλον να παραδώσουν την Χαιρώνειαν, ανήκουσαν εις τον +Ορχομενόν, ο οποίος άλλοτε μεν εκαλείτο Μινύειος, σήμερον δε +Βοιώτιος. Συνήργουν δε εις ταύτα προ πάντων οι φυγάδες των +Ορχομενίων και ελάμβανον μισθωτούς στρατιώτας εκ της Πελοποννήσου· +είναι δε η Χαιρώνεια η τελευταία πόλις προς την Φανότιδα της +Φωκίδος· και εις την συνωμοσίαν ταύτην μετείχον τινές εκ των Φωκέων. +Οι δε Αθηναίοι εχρεώστουν να καταλάβουν το Δήλιον, το εν τη Τανάγρα +προς την Εύβοιαν εστραμμένον ιερόν του Απόλλωνος, όλα δε ταύτα +έπρεπε να γίνουν συγχρόνως και εν ωρισμένη ημέρα, διά να μη δυνηθούν +αι Βοιωτοί να τρέξουν εις βοήθειαν του Δηλίου, αλλά καθένας απ' +αυτούς να κινηθή προς βοήθειαν της ιδίας αυτού πόλεως. Εάν δε +επετύγχανεν η απόπειρα και ετειχίζετο το Δήλιον, ήλπιζαν ευκόλως +ότι, και αν ακόμη δεν επήρχετο αμέσως μεταβολή τις εις το πολίτευμα +των Βοιωτών, γινόμενοι κύριοι των θέσεων τούτων και επειδή η χώρα θα +έμενεν εκτεθειμένη εις την ληστείαν και καθείς θα είχε πλησιέστατον +καταφύγιον, η παρούσα κατάστασις των πραγμάτων δεν θα διήρκει επί +πολύ, αλλά με τον χρόνον, επειδή οι μεν Αθηναίοι ηδύναντο να +συντρέχουν τους αποστατούντας, οι δε Βοιωτοί ηδυνάτουν να +συγκεντρώσουν τας εαυτών δυνάμεις, θα εγκαθιδρύετο εις την Βοιωτίαν +οποίον ήθελον αυτοί πολίτευμα. + +77. Η μεν λοιπόν επιβουλή τοιαύτη παρεσκευάζετο· ο δε Ιπποκράτης +αυτός μεν έχων στρατόν εκ της πόλεως των Αθηνών έμελλεν εγκαίρως να +βαδίση εναντίον των Βοιωτών, τον δε Δημοσθένην προαπέστειλε μετά των +τεσσαράκοντα πλοίων εις την Ναύπακτον, ίνα συλλέξας εξ εκείνων των +μερών στρατόν εξ Ακαρνάνων και άλλων συμμάχων πλεύση προς τας Σίφας, +αι οποίαι έμελλον να του παραδοθούν διά προδοσίας· είχαν δε +συμφωνήσει μεταξύ των περί της ημέρας ότε θα εξετέλουν αυτά +συγχρόνως. Ο Δημοσθένης μόλις έφθασε κατέλαβε την πόλιν των +Οινιαδών, την οποίαν όλοι οι Ακαρνάνες εβίασαν να εισέλθη εις την +συμμαχίαν των Αθηναίων. Εξεγείρας δε όλους τους συμμάχους των μερών +εκείνων εξεστράτευσε πρώτον κατά του Σαλυνθίου και των Αγραίων· και, +αφού εβίασε και τούτους να προσέλθουν προς το μέρος του, ήρχισε να, +ετοιμάζεται, διά να ευρεθή προ των Σιφών άμα ήτο καιρός. + +78. Κατά την αυτήν δε εποχήν του θέρους ο Βρασίδας ανεχώρησε διά την +Θράκην με επτακοσίους οπλίτας· άμα δε έφθασεν εις την εν Τραχίνι +Ηράκλειαν, έπεμψε προηγουμένως άγγελον εις Φάρσαλα προς τους φίλους +του, διά να ζητήση απ' αυτούς να τον οδηγήσουν μαζί με τον στρατόν +του διά της Θεσσαλίας. Ο Πάναιρος, ο Δώρος, ο Ιππολοχίδας, ο +Τορύλαος και ο πρόξενος των Χαλκιδέων Στρόφακος ήλθον εις την +Μελιτίαν της Αχαΐας και τότε εκείνος επροχώρησε μετ' αυτών. Ωδήγουν +δε αυτόν και άλλοι Θεσσαλοί και ο Νικονίδας εκ Λαρίσης, οπαδός του +Περδίκκου. Τωόντι δεν ήτο εύκολον να διέλθη τις την Θεσσαλίαν χωρίς +οδηγόν και μάλιστα ένοπλος· άλλως τε και μεταξύ όλων των Ελλήνων +επεκράτει η συνήθεια να θεωρούν ως ύποπτον την διά της χώρας των +άνευ αδείας δίοδον των ξένων· εκτός δε τούτου οι πλείστοι των +Θεσσαλών πάντοτε υπήρξαν ευνοϊκοί προς τους Αθηναίους· εις τρόπον +ώστε, εάν η Θεσσαλία εκυβερνάτο ισονόμως μάλλον παρά υπό δυναστών, ο +Βρασίδας δεν θα ηδύνατο να προχωρήση. Διότι και τότε ακόμη, ενώ +επορεύετο, άλλοι Θεσσαλοί εκ του αντιθέτου κόμματος ήλθαν εις +συνάντησίν του πλησίον του Ενιπέως ποταμού και τον ημπόδισαν +λέγοντες ότι ήτο προσβολή να προχωρήση εις την χώραν των άνευ της +συγκαταθέσεως όλου του έθνους. Οι δε συνοδεύοντες αυτόν απεκρίθησαν +ότι δεν διενοείτο να διέλθη χωρίς την θέλησίν των, αλλ' ότι είχεν +έλθει αιφνιδίως και ότι αυτοί όντες ξένοι του ενόμισαν καθήκον των +να τον συνοδεύσουν. Έλεγε δε και αυτός ο Βρασίδας ότι διήρχετο την +χώραν των Θεσσαλών ως φίλος, ότι δεν έφερεν όπλα κατ' αυτών, αλλά +κατά των Αθηναίων, ότι δεν ήξευρεν αν υπήρχε μεταξύ των Θεσσαλών και +των Λακεδαιμονίων έχθρα τις, ήτις να εμποδίζη τους μεν να διέρχωνται +διά της χώρας των δε, και ότι τώρα δεν θα προχωρήση χωρίς την +θέλησιν αυτών, αφού μάλιστα δεν ηδύνατο, και τους παρεκάλει να μη +τον εμποδίσουν. Και εκείνοι μεν ακούσαντες ταύτα απήλθον, ο δε +Βρασίδας, επί τη συμβουλή των οδηγών, χωρίς να σταματήση ουδαμού, +επέσπευσε την πορείαν του πριν γίνη μεγαλυτέρα συνάθροισις, όπως τον +εμποδίση. Την ιδίαν ημέραν της εκ Μελιτίας αναχωρήσεως του έφθασεν +εις Φάρσαλα και εστρατοπέδευσε πλησίον του ποταμού Απιδανού, εκείθεν +δε εις Φάκιον και εξ αυτού εις Περραιβίαν. Από τούτου δε του μέρους +οι μεν οδηγοί των Θεσσαλών επέστρεφαν εις τα ίδια, οι δε Περραιβοί, +υπήκοοι όντες των Θεσσαλών, τον ωδήγησαν μέχρι του Δίου εις την +επικράτειαν του Περδίκκου. Η πόλις αύτη κείται εις τους πρόποδας του +Ολύμπου της Μακεδονίας προς το μέρος της Θεσσαλίας. + +79. Τοιουτοτρόπως ο Βρασίδας επρόφθασε να διατρέξη την Θεσσαλίαν +πριν ληφθή μέτρον τι προς παρεμπόδισίν του και έφθασεν εις τον +Περδίκκαν και την Χαλκιδικήν. Επειδή αι υποθέσεις των Αθηναίων +επήγαιναν καλά, οι λαοί της Θράκης, όσοι είχαν αποσπασθή από την +συμμαχίαν των Αθηναίων, και ο Περδίκκας, καταληφθέντες υπό φόβου, +προσεκάλεσαν τον στρατόν τούτον εκ της Πελοποννήσου· οι μεν +Χαλκιδείς, διότι ενόμιζαν ότι οι Αθηναίοι κατά πρώτον ήθελον επέλθει +κατ' αυτών (και συγχρόνως αι γειτονικαί πόλεις αυτών αι μη +αποστατήσασαι τον προσεκάλουν επίσης, αλλά κρυφίως), ο δε Περδίκκας, +διότι, μολονότι δεν ήτο κεκηρυγμένος εχθρός των Αθηναίων, είχεν όμως +αρχαίας διαφοράς, αι οποίαι τον ανησύχουν, και προ πάντων διότι +ήθελε να υποτάξη τον βασιλέα των Λυγκηστών Αρριβαίον. Τα παρόντα δε +ατυχήματα των Λακεδαιμονίων συνετέλεσαν, ώστε οι Θράκες να φέρουν +έξω ευκολώτερα τον στρατόν τούτον εκ της Πελοποννήσου. + +80. Επειδή δε οι Αθηναίοι δεν έπαυαν κακοποιούντες την Πελοπόννησον +και ιδίως την Λακωνικήν, οι Λακεδαιμόνιοι εσκέφθησαν ότι το +καλλίτερον μέσον διά να τους περισπάσουν θα ήτο να στείλουν στρατόν +κατά των συμμάχων των, τοσούτω μάλλον όσω οι σύμμαχοι ούτοι ήσαν +διατεθειμένοι εις την διατροφήν αυτού και τον προσεκάλουν, διά να +αποστατήσουν κατά των Αθηναίων. Ήθελον προς τούτοις να εξαγάγουν υπό +οιανδήποτε πρόφασιν μέρος τι των Ειλώτων, φοβούμενοι μήπως +αποστατήσουν ούτοι εις τοιαύτας περιστάσεις και ότε η Πύλος ήτο εις +την εξουσίαν του εχθρού· έπραξαν επίσης και το εξής, φοβούμενοι την +νεότητα αυτών και το πλήθος (διότι πάντοτε παρά τοις Λακεδαιμονίοις +ο κύριος σκοπός των πλείστων θεσμών των ήτο να προφυλάττωνται από +τους Είλωτας)· ειδοποίησαν αυτούς ότι όσοι ησθάνοντο θάρρος να τους +βοηθήσουν εις τας μάχας έπρεπε να το δηλώσουν, διά να κηρυχθούν +ελεύθεροι. Ήτο τούτο απόπειρα, διότι εσκέπτοντο ότι οι πρώτοι +οίτινες ήθελον επιθυμήσει την ελευθερίαν θα ήσαν επίσης οι πρώτοι, +οίτινες ένεκα του γενναίου φρονήματός των θα έκλινον προς την +αποστασίαν. Εξέλεξαν λοιπόν περί τους δισχιλίους, οίτινες +εστεφανωμένοι περιήρχοντο τους ναούς ως ηλευθερωμένοι· αλλά μετ' +ολίγον οι Λακεδαιμόνιοι τους εξηφάνισαν χωρίς να μάθη κανείς πώς +έκαστος εξ αυτών εξηφανίσθη. Τότε επίσης έσπευσαν να στείλουν εξ +αυτών επτακοσίους οπλίτας μετά του Βρασίδου, του οποίου ο επίλοιπος +στρατός συνέκειτο εκ μισθοφόρων ληφθέντων υπ' αυτού εκ της +Πελοποννήσου. + +81. Αυτόν δε τον Βρασίδαν έπεμψαν οι Λακεδαιμόνιοι θέλοντα και +ζητήσαντα τούτο επιμόνως. Οι δε Χαλκιδείς επεθύμησαν επίσης να έχουν +τον άνδρα τούτον, ο οποίος εν Σπάρτη εφημίζετο ότι ήτο δραστήριος +εις τα πάντα και ο οποίος μετά την αναχώρησίν του πολλάς +εκδουλεύσεις παρέσχεν εις τους Λακεδαιμονίους. Μετ' ολίγον τωόντι +δεικνυόμενος δίκαιος και μέτριος προς τας πόλεις απέσπασε πολλάς εξ +αυτών εκ της συμμαχίας των Αθηναίων, άλλας δε κατέλαβε διά +προδοσίας· ώστε οι Λακεδαιμόνιοι, ότε βραδύτερον ηθέλησαν να +κλείσουν ειρήνην (όπερ και έπραξαν), ημπόρεσαν να ανταλλάσσουν +πόλεις με πόλεις και να καταπαύσουν τον πόλεμον εν τη Πελοποννήσω. +Και κατ' αυτόν τον μετά την εκστρατείαν της Σικελίας πόλεμον η αρετή +και η σύνεσις, τας οποίας ανέπτυξε τότε ο Βρασίδας, και τας οποίας +οι μεν εγνώριζον εκ πείρας, οι δε εκ φήμης, ενέπνευσαν εις τους +συμμάχους των Αθηναίων μεγάλην κλίσιν προς τους Λακεδαιμονίους· +διότι αυτός πρώτος εκστρατεύσας εκτός της πατρίδος του και δείξας +ότι ήτο κατά πάντα ενάρετος αφήκε μεταξύ αυτών σταθεράν πεποίθησιν +ότι τοιούτοι ήσαν και οι άλλοι. + +82. Μαθόντες δε οι Αθηναίοι την άφιξίν του εις την Θράκην εκήρυξαν +τον Περδίκκαν ως πολέμιον, επειδή εθεώρουν αυτόν ως αίτιον της +διόδου του Βρασίδου, και έλαβαν δραστηριώτερα μέτρα προς επιτήρησιν +των συμμάχων της χώρας εκείνης. + +83. Ο δε Περδίκκας ενώσας τον στρατόν του μετά του Βρασίδου προχωρεί +ευθύς εναντίον του Αρριβαίου του Βρομερού, βασιλέως των Λυγκηστών +Μακεδόνων, ο οποίος ήτο γείτων και μετά του οποίου είχε διαφοράς +τινας και ήθελε να τον υποτάξη. Άμα δε ο Περδίκκας έφθασεν εις τα +σύνορα της Λύγκου μετά του στρατού του Βρασίδου, ο στρατηγός ούτος +είπεν ότι, πριν αρχίσουν τας εχθροπραξίας, ήθελε να μεταβή και +προσπαθήση πρώτον, εάν ηδύνατο, να πείση τον Αρριβαίον να συμμαχήση +μετά των Λακεδαιμονίων· διότι και αυτός ο Αρριβαίος είπε διά κήρυκος +ότι ήτον έτοιμος να αναγνωρίση τον Βρασίδαν ως διαιτητήν, και οι +πρέσβεις των Χαλκιδέων, οίτινες ήσαν παρόντες, συνεβούλευον τον +τελευταίον τούτον να μη κατευνάση τους φόβους του Περδίκκου, διά να +τον εύρουν προθυμότερον εις τα ιδιαίτερά των συμφέροντα· συγχρόνως +δε οι εις την Λακεδαίμονα υπό του Περδίκκου πεμφθέντες πρέσβεις +έλεγον παρόμοιόν τι, προσθέτοντες ότι ο βασιλεύς ούτος θα καθίστα +συμμάχους των Λακεδαιμονίων πολλάς των περί αυτόν πόλεων· ένεκα +τούτου λοιπόν ο Βρασίδας είχε την αξίωσιν να επεμβή εις τας +υποθέσεις του Αρριβαίου. Ο δε Περδίκκας είπεν ότι δεν εζήτησε τον +Βρασίδαν ως διαιτητήν των διαφορών του, αλλά μάλλον ως καθαιρέτην +εκείνων τους οποίους θα του υπεδείκνυεν ως εχθρούς, και ότι ενόσω +έτρεφε το ήμισυ του πελοποννησιακού στρατού δεν ήτο δίκαιον να +συνεννοήται μετά του Αρριβαίου· αλλ' ο Βρασίδας, παρά την θέλησιν +του Περδίκκου και μετά ζωηράν μάλιστα φιλονεικίαν, συνδιελέχθη μετά +του Αρριβαίου, και πεισθείς εις τους λόγους του απέσυρε τον στρατόν +πριν μάλιστα εισβάλη εις την χώραν. Μετά τούτο ο Περδίκκας, νομίσας +τον εαυτόν του προσβλημένον, δεν έδιδε πλέον ειμή το τρίτον της +τροφής αντί του μισού. + +84. Κατά το αυτό δε θέρος, αμέσως μετά τα συμβάντα ταύτα, ο Βρασίδας +μετά των Χαλκιδέων εστράτευσε κατά της Ακάνθου, αποικίας των +Ανδρίων, ολίγον προ του τρυγητού. Όσοι εκ των κατοίκων αυτής, +συνεννοηθέντες μετά των Χαλκιδέων, προσεκάλεσαν αυτόν, και ο δήμος, +ήσαν διηρημένοι διά να δεχθούν τον Βρασίδαν. Αλλά φοβηθείς ο δήμος +περί της συγκομιδής πού υπήρχεν ακόμη έξω επείσθη υπό του Βρασίδου +να δεχθή μόνον αυτόν και να μη αποφασίση τίποτε πριν τον ακούση· +παρουσιασθείς λοιπόν εις την συνέλευσιν (δεν εστερείτο δε +ευγλωττίας, μολονότι Λακεδαιμόνιος) είπε ταύτα. + +85. «Η μεν αποστολή εμού και του στρατού υπό των Λακεδαιμωνίων +έγινεν, ω Ακάνθιοι, διά να επιβεβαιώση την αιτίαν την οποίαν +ανεκοινώσαμεν πριν αρχίσωμεν τον πόλεμον, ότι θα πολεμήσωμεν τους +Αθηναίους, διά να ελευθερώσωμεν την Ελλάδα, εάν δε ήλθομεν εδώ αργά, +μη μας μεμφθήτε· ηπατήθημεν περί της πιθανής διαρκείας των +εχθροπραξιών, τας οποίας επιχειρήσαμεν κατά της Αττικής, την οποίαν +ηλπίζαμεν να υποτάξωμεν ταχέως ημείς μόνον χωρίς να συγκινδυνεύσετε +και σεις μαζί μας· σήμερον δε ότε εδόθη ευκαιρία ήλθομεν και θα +προσπαθήσωμεν μαζί σας να τους νικήσωμεν. Απορώ δε διά τι εκλείσατε +εις εμέ τας πύλας και δεν με εδέχθητε άσμενοι. Διότι ημείς μεν οι +Λακεδαιμόνιοι νομίζοντες ότι και προ του πραγματικού μας ερχομού θα +έλθωμεν εις συμμάχους κατά το φρόνημα τουλάχιστον, και ότι η +παρουσία ημών θα ήτο ευάρεστος, απετολμήσαμεν τοιούτον κίνδυνον +διερχόμενοι επί πολλάς ημέρας διά χώρας ξένης και καταβάλλοντες κάθε +δυνατήν προθυμίαν· δεινόν δε θα ήτο αν υμείς έχετε άλλα κατά νουν +και θέλετε όχι μόνον να εναντιωθήτε εις την ιδικήν σας ελευθερίαν, +αλλά και εις την των άλλων Ελλήνων· διότι εκτός της αντιστάσεως την +οποίαν δεικνύετε σεις, εκείνοι προς τους οποίους θα μεταβώ θα με +δεχθούν με ολιγωτέραν προθυμίαν και θα προφασισθούν ότι σεις, τους +οποίους επεσκέφθην κατά πρώτον, σεις, όπου είσθε πολίται σημαντικής +πόλεως, σεις, όπου φημίζεσθε διά την φρόνησίν σας, δεν με εδέχθητε· +την αιτίαν της μη παραδοχής μου δεν θα ηξεύρω πώς να καταστήσω +πιστευτήν και θα φανώ ότι ή φέρω δολίαν ελευθερίαν ή ότι είμαι +αδύνατος και ασθενής να σας υπερασπισθώ, εάν επήρχοντο καθ' ημών οι +Αθηναίοι. Εν τούτοις, ότε έτρεξα να βοηθήσω την Νίσαιαν, οι +Αθηναίοι, μολονότι πλειότεροι, δεν ετόλμησαν να συμπλακούν με τον +στρατόν τούτον, τον οποίον διοικώ σήμερον. Ώστε δεν είναι πιθανόν να +αποστείλουν εναντίον σας διά θαλάσσης ίσον στρατόν με εκείνον τον +οποίον είχον εις Νίσαιαν. + +86. » Εγώ δε ήλθα, όχι διά να κακοποιήσω, αλλά διά να ελευθερώσω +τους Έλληνας, υποχρεώσας δι' όρκων μεγίστων τους άρχοντας των +Λακεδαιμονίων να αφήσουν αυτονόμους όσους εγώ θα έφερα ως συμμάχους +και προς τούτοις να μη σας θεωρούν ως συμμάχους προσληφθέντας διά +της βίας ή της απάτης, αλλά να σας βοηθήσουν κατά των Αθηναίων, οι +οποίοι σας υπεδούλωσαν. Δεν πρέπει λοιπόν ούτε εμέ ατομικώς να +υποπτεύεσθε, αφού σας έδωκα τοιαύτας εγγυήσεις, ούτε τον στρατόν μου +να νομίσετε αδύνατον βοηθόν αλλ' ενωθήτε μετ' εμού θαρραλέως. Και, +εάν κανείς από σας ένεκα ατομικών λόγων φοβηθή μήπως παραδώσω την +διοίκησιν της πόλεως εις ολίγους τινάς, ας είναι ήσυχος μάλλον των +άλλων διότι δεν ήλθα διά να προστεθώ εις τινα μερίδα, ουδέ νομίζω +ότι πρέπει να επιφέρω αμφίβολον ελευθερίαν καταργών τους πατρίους +θεσμούς και υποτάσσων τον δήμον εις τους ολίγους ή τους ολίγους εις +τον δήμον. Τοιαύτη ελευθερία θα ήτο σκληροτέρα ξένης κυριαρχίας, και +ημείς οι Λακεδαιμόνιοι θα ήμεθα άξιοι όχι ευγνωμοσύνης διά τους +κόπους μας, αλλά μάλλον μομφής αντί τιμής και δόξης· και τα +εγκλήματα διά τα οποία καταπολεμούμεν τους Αθηναίους ηθέλομεν +επισύρει καθ' ημών αυτών απεχθέστερα παρά ο μη προσποιηθείς αρετήν. +Δι' εκείνον πού απολαύει εξαιρετικής υπολήψεως, είναι αισχρότερον να +επιβάλλεται με εύσχημον απάτην παρά με φανεράν βίαν· διότι αύτη μεν +επέρχεται δικαιολογούσα τας πράξεις της διά την ισχύν την οποίαν +έδωκεν η τύχη, εκείνη δε παρουσιάζεται δεικνύουσα πνεύμα επίβουλον +και ποταπόν. Τόσην πολλήν περίσκεψιν έχομεν περί των τοιούτων τα +μέγιστα εις ημάς συμφερόντων. + +87. »Πλην των όρκων βεβαιοτέρα εγγύησις διά σας είναι τα έργα μας· +παραβάλλοντες ταύτα με τους λόγους ημών θέλετε εύρει αναντίρρητον +απόδειξιν της ειλικρινείας μας. Εάν εν τούτοις αντιτάξητε ότι δεν +δύνασθε να δεχθήτε τας προτάσεις ταύτας, και, εάν, επειδή είσθε +ευνοϊκοί προς ημάς, απαιτήσετε, χωρίς να πάθετε τίποτε, να μας +αποπέμψετε προφασιζόμενοι ότι η προσφερομένη ελευθερία δεν σας +φαίνεται ακίνδυνος, και ότι είναι δίκαιον να την προσφέρωμεν εις +εκείνους, οι οποίοι είναι εις κατάστασιν να την δεχθούν χωρίς να την +επιβάλλωμεν βιαίως εις κανένα, τότε θα λάβω ως μάρτυρας τους θεούς +και τους εγχώριους ήρωας ότι ελθών εδώ διά το καλόν σας δεν ηδυνήθην +να σας πείσω, και θα προσπαθήσω να επιβάλω αυτήν βιαίως λεηλατών την +χώραν σας. Μακράν του να νομίζω την πράξιν ταύτην ως αδικίαν, νομίζω +μάλλον ότι εξαναγκάζομαι εις τούτο υπό δύο αναγκαίων αιτιών· υπό του +συμφέροντος των Λακεδαιμονίων, οι οποίοι με όλην την προς αυτούς +εύνοιάν σας δεν δύνανται να ανεχθούν περισσότερον να στέλλετε +χρήματα εις τους Αθηναίους, και υπό του συμφέροντος των Ελλήνων, διά +να μη σας έχουν ως πρόσκομμα εις την ελευθερίαν των διότι άλλως δεν +ήθέλομεν πράξει ταύτα πρεπόντως, ουδέ οφείλομεν ημείς οι +Λακεδαιμόνιοι να ελευθερώνωμεν τους Έλληνας τους μη θέλοντας, εκτός +εάν πρόκειται περί κοινού τίνος αγαθού. Εξ άλλου όμως ουδεμίαν +έχομεν προσωπικήν φιλοδοξίαν· αλλά, ενώ προθυμοποιούμεθα να +καταπαύσωμεν την των άλλων, θα εφαινόμεθα άδικοι προς τους πλείστους +εάν, ενώ φέρομεν την αυτονομίαν εις όλους, παρεβλέπωμεν σας τους +εναντιουμένους. Σκεφθήτε καλώς επί των παρατηρήσεων τούτων· +προσπαθήσατε να συνεργήσετε πρώτοι εις την ελευθερίαν των Ελλήνων, +να θέσετε τας βάσεις αφθάρτου δόξης, να μη βλάψετε τα ιδιαίτερά σας +συμφέροντα και να δώσετε εις ολόκληρον την πόλιν το κάλλιστον όνομα +». + +88. Ο μεν Βρασίδας ταύτα είπεν. Οι δε Ακάνθιοι μετά πολλάς +συζητήσεις υπέρ και κατά εψήφισαν μυστικώς. Παρασυρθέντες δε από το +επαγωγόν της ομιλίας του Βρασίδου και φοβούμενοι περί της συγκομιδής +του καρπού απεφάσισαν οι πλείστοι να αποσπασθούν από τους Αθηναίους. +Αφού λοιπόν τον ηνάγκασαν διά των αυτών όρκων, τους οποίους είχον +ομόσει οι άρχοντες των Λακεδαιμονίων, ότε τον απέστειλαν, να αφήση +αυτονόμους τους συμμάχους όσους θα προσήγεν αυτός, εδέχθησαν τον +στρατόν του. Ολίγον μετά ταύτα απεσπάσθη επίσης από την συμμαχίαν +των Αθηναίων και η Στάγιρος, αποικία των Ανδρίων. Και ταύτα μεν +εγένοντο κατά το θέρος τούτο. + +89. Κατά τας αρχάς δε του επομένου χειμώνος είχαν ληφθή κατάλληλα +μέτρα, διά να παραδοθή η Βοιωτία εις τους Αθηναίους στρατηγούς +Ιπποκράτην και Δημοσθένην. Ο τελευταίος ούτος ήτον ωρισμένον να έλθη +μετά του στόλου εις τας Σίφας, ενώ ο Ιπποκράτης επροχώρει κατά του +Δηλίου. Αλλ' επειδή έκαμαν λάθος ως προς την ημέραν την +προσδιορισθείσαν διά την διπλήν ταύτην επιχείρησιν, ο Δημοσθένης +ανεχώρησε πρώτος και έπλευσε κατά των Σιφών έχων επί των πλοίων +Ακαρνάνας και πολλούς εκ των εκεί συμμάχων και απέτυχε του σκοπού. Η +συνωμοσία είχεν ανακαλυφθή υπό του εκ Φανοτέως Φωκέως Νικομάχου, ο +οποίος την ανεκοίνωσεν εις τους Λακεδαιμονίους, οίτινες πάλιν την +ανεκοίνωσαν εις τους Βοιωτούς. Επειδή δε έτρεξαν εις βοήθειαν όλων +των Βοιωτών (διότι ο Ιπποκράτης δεν είχεν έλθει ακόμη, διά να +παρεμποδίση τα κινήματα των), καταλαμβάνονται πρότερον και αι Σίφαι +και η Χαιρώνεια. Άμα δε οι προδίδοντες ενόησαν ότι ανεκαλύφθη η +επιβουλή των, δεν διετάραξαν πλέον την ησυχίαν των πόλεων. + +90. Ο δε Ιπποκράτης λαβών μαζί του τους Αθηναίους όλους, αυτούς και +τους μετοίκους και εκ των ξένων όσοι ήσαν παρόντες, έφθασε βραδέως +εις το Δήλιον, διότι οι Βοιωτοί είχαν ήδη αναχωρήσει από των Σιφών· +στρατοπεδεύσας δε ήρχισε να περιτειχίζη το Δήλιον, το ιερόν του +Απόλλωνος, κατά τον εξής τρόπον. Έσκαψαν περί το ιερόν και τον ναόν +τάφρον, της οποίας το χώμα έρριπτον εις το χείλος, διά να χρησιμεύση +αντί τοίχου· καθ' όλον το μήκος ενέπηξαν πασσάλους και συνήψαν +αυτούς με κλάδους κόπτοντες αυτούς εκ της περί το ιερόν αμπέλου· +κατηδάφιζον τα παλαιά πλησιόχωρα οικοδομήματα, διά να πάρουν απ' +αυτά λίθους και πλίνθους, και τοιουτοτρόπως ύψωναν το πρόχωμα. +Έκτισαν ξυλίνους πύργους εις τα κατάλληλα μέρη και όπου δεν υπήρχε +πλέον κανέν οικοδόμημα του ιερού· διότι παντού η στοά είχε +καταπέσει. Η εργασία αύτη ήρχισε κατά την τρίτην ημέραν μετά την εξ +Αθηνών αναχώρησιν και εξηκολούθησε καθ' όλην την τετάρτην και την +πέμπτην μέχρι της ώρας του δείπνου. Έπειτα, επειδή ετελείωσε το +πλείστον μέρος του έργου, ο στρατός αφήκε το Δήλιον και επροχώρησε +περί τα δέκα στάδια, διά να επιστρέψη εις την Αττικήν· και οι μεν +πλείστοι ψιλοί εξηκολούθησαν να προχωρούν, οι δε οπλίται +καταθέσαντες τα όπλα ανεπαύοντο. Αλλ' ο Ιπποκράτης έμεινεν ακόμη εις +το Δήλιον ολίγον καιρόν, διά να εγκαταστήση τους φύλακας και να +συμπληρώση όσα υπελείποντο διά την οχύρωσιν. + +91. Κατ' αυτάς δε τας ημέρας οι Βοιωτοί συνηθροίζοντο εις την +Τανάγραν· αφού δε συνήχθησαν εξ όλων των πόλεων και έμαθαν ότι οι +Αθηναίοι επέστρεφον εις τα ίδια, οι βοιωτάρχαι, οι οποίοι είναι +ένδεκα, δεν ενέκριναν να πολεμήσουν αυτούς, καθότι δεν ήσαν πλέον +εις την Βοιωτίαν (και τωόντι οι Αθηναίοι ευρίσκοντο ήδη εις τα +μεθόρια της Ωρωπίας, ότε εστάθησαν, διά να αναπαυθούν), αλλ' ο +Παγώνδας ο Αιολάδου, ο οποίος ήτο βοιωτάρχης των Θηβών με τον +Αριανθίδην του Λυσιμαχίδου, και διοικούσε τότε τον στρατόν, ηθέλησε +να κάμη μάχην νομίζων ότι ήτο προτιμότερον να διατρέξη τον κίνδυνον +αυτής· συνεκάλεσε λοιπόν τους Βοιωτούς χωριστά κατά λόχους, διά να +μη εγκαταλείψουν όλοι συγχρόνως τα όπλα, και έπεισε τους στρατιώτας +να βαδίσουν κατά των Αθηναίων και πολεμήσουν αυτούς, αποτείνων τον +ακόλουθον λόγον. + +92. « Ώ Βοιωτοί, δεν έπρεπε μηδέ να περάση καν από τον νουν κανενός +εξ ημών των αρχηγών ότι δεν είναι φρόνιμον να πολεμήσωμεν τους +Αθηναίους, και αν ακόμη δεν ηθέλομεν δυνηθή να τους προφθάσωμεν εις +την Βοιωτίαν· διότι την Βοιωτίαν ήθελαν να καταστρέψουν, αφού, +ελθόντες από γειτονικήν χώραν, οικοδόμησαν φρούριον· είναι δε +πολέμιοι ημών πάντοτε, είτε εις το μέρος όπου τους φθάσωμεν είτε εις +το μέρος εκ του οποίου ήλθον, διά να κακοποιήσουν. Όποιος νομίζει +ότι είναι ασφαλέστερον να μη πράξωμεν τίποτε ας αλλάξη τώρα γνώμην, +διότι ο προσβαλλόμενος δεν πρέπει να συλλογίζεται τόσον πολύ, όταν +υπερασπίζεται την χώραν του, όσον εκείνος, ο οποίος έχων τα ιδικά +του, ορεγόμενος δε πλειότερα επέρχεται κατά του άλλου. Εις ημάς +είναι πατροπαράδοτον να πολεμώμεν τον αλλόφυλον στρατόν, είτε κατά +της χώρας ημών επέρχεται είτε κατά της χώρας των άλλων. Τους +Αθηναίους όμως προ πάντων πρέπει να αποκρούσωμεν, τοσούτω μάλλον, +όσω τους έχομεν γείτονας, διότι ως προς τους γείτονας η ενάμιλλος +ανδρεία καθίσταται εις πάντας και ελευθερία. Και πώς να μη +πολεμήσωμεν τον περί των όλων αγώνα κατ' ανθρώπων, πού έχουν σκοπόν +να υποδουλώσουν όχι μόνον τους γείτονας των, αλλά και τους μακράν +ευρισκομένους λαούς ; (έχομεν δε παράδειγμα την κατάστασιν εις την +οποίαν ευρίσκονται οι Ευβοείς της αντιπέραν όχθης και σχεδόν όλοι οι +λοιποί Έλληνες)· και πρέπει να ηξεύρωμεν ότι οι πλησιόχωροι λαοί +πολεμούν μεταξύ των διά τα όρια της χώρας των. Αλλά διά την ημετέραν +χώραν, εάν νικηθώμεν, εν μόνον όριον θα τεθή αναντίρρητον· διότι +εισερχόμενοι εις την χώραν μας οι Αθηναίοι θα καταλάβουν τας κτήσεις +μας διά της βίας· τοσούτω η γειτνίασις αυτών είναι επικινδυνοτέρα +πάσης άλλης. Όσοι προσβάλλουν καθώς αυτοί τους άλλους θρασυνόμενοι +από την δύναμίν των συνήθως επέρχονται με μικρότερον φόβον κατ' +εκείνου, ο οποίος ησυχάζων μόνον την χώραν του υπερασπίζει, ενώ +ανθίστανται με μικροτέραν προθυμίαν κατ' εκείνου, ο οποίος προχωρεί +έξω των ορίων του και εν ανάγκη γίνεται επιτιθέμενος. Τούτου πείραν +ελάβομεν από τους Αθηναίους, διότι, αφού τους ενικήσαμεν εις την +Κορώνειαν, ότε βοηθούμενοι από τας εσωτερικάς ταραχάς μας κατέλαβαν +την χώραν μας, κατεστήσαμεν έως τώρα εντελώς ανενόχλητον την +Βοιωτίαν. Τούτο ενθυμούμενοι ας είμεθα όμοιοι ημείς οι πρεσβύτεροι +προς τας προτέρας ημών πράξεις, οι δε νεώτεροι, οι παίδες των τότε +ανδρείων αναδειχθέντων πατέρων, ας προσπαθήσουν να μη εντροπιάσουν +τας κληρονομικάς αρετάς. Ας αναθέσωμεν την πεποίθησιν ημών εις την +προστασίαν του θεού, του οποίου τον ναόν καταλαβόντες παρανόμως οι +Αθηναίοι ωχύρωσαν, και εις τας θυσίας τας οποίας προσεφέραμεν και αι +οποίαι εφάνησαν καλαί. Ας βαδίσωμεν ευθύς εναντίον αυτών και ας +δείξωμεν εις αυτούς ότι, διά να απολαύσουν εκείνα τα οποία διήγειραν +την απληστίαν των, πρέπει να πολεμήσουν προς μη αμυνομένους, και ότι +δεν δύνανται να διαφύγουν άνευ μάχης ανθρώπους συνηθισμένους να +πολεμούν υπέρ της ελευθερίας των χωρίς ουδέποτε να ζητούν να +υποδουλώσουν αδίκως την των άλλων ». + +93. Ταύτα συμβουλεύσας ο Παγώνδας έπεισε τους Βοιωτούς να κινήσουν +κατά των Αθηναίων· και με ταχύτητα εκκινήσας ωδήγει τον στρατόν, +διότι επλησίαζεν η εσπέρα. Πλησιάσας τον εχθρικόν στρατόν εστάθη εις +μέρος τι, εκ του οποίου οι δύο στρατοί χωριζόμενοι διά λόφου δεν +ηδύναντο να βλέπουν αλλήλους. Παρέταξε λοιπόν τους στρατιώτας του +και παρεσκευάζετο εις μάχην. Μαθών ο Ιπποκράτης, ο οποίος ήτον ακόμη +εις το Δήλιον, ότι επέρχονται Βοιωτοί, έστειλε πάραυτα εις τον +στρατόν διαταγήν να παραταχθή εις μάχην, έφθασε δε και αυτός μετ' +ολίγον καταλιπών τριακοσίους περίπου ιππείς περί το Δήλιον, διά να +φυλάττουν την θέσιν ταύτην εν περιπτώσει προσβολής, και διά να +περιμένουν συγχρόνως την κατάλληλον ώραν να επιτεθούν κατά των +Βοιωτών διαρκούσης της συμπλοκής· αλλ' οι Βοιωτοί αντέταξαν εις +τούτους στρατόν ικανόν, διά να τους συγκρατή εκεί. Άμα δε οι Βοιωτοί +ητοίμασαν τα πάντα, εφάνησαν επί του λόφου και εσταμάτησαν, +παραταγμένοι όπως έπρεπε, διά να πολεμήσουν. Ήσαν δε επτά χιλιάδες +πεζοί, δέκα χιλιάδες και πλέον ελαφρά ωπλισμένοι, χίλιοι ιππείς και +πεντακόσιοι πελτασταί. Και το μεν δεξιόν κέρας είχαν οι Θηβαίοι και +οι ομόσπονδοι αυτών, το κέντρον οι Αλιάρτιοι, οι Κωπαιείς και οι +άλλοι οι περί την Κωπαΐδα λίμνην, το δε αριστερόν οι Θεσπιείς, οι +Ταναγραίοι και οι Ορχομένιοι. Πλησίον δε εις καθέν κέρας ήσαν οι +ιππείς και οι ψιλοί. Και οι μεν Θηβαίοι παρετάχθησαν κατά βάθος εις +εικοσιπέντε τάξεις, οι δε άλλοι όπως έτυχεν έκαστος. Τοιαύτη ήτο η +προετοιμασία και η τάξις των Βοιωτών. + +94. Εις το στρατόπεδον δε των Αθηναίων οι μεν οπλίται, ίσοι κατά τον +αριθμόν με τους εναντίους, παρετάχθησαν εις οκτώ τάξεις κατά βάθος, +οι δε ιππείς επί καθενός κέρατος· ψιλοί, κανονικώς ωπλισμένοι, δεν +υπήρχον κατ' εκείνην την εποχήν, ουδέ υπήρξαν μάλιστα ποτέ εις τας +Αθήνας· εκείνοι εν τούτοις, πού έλαβαν μέρος εις την εκστρατείαν +αυτήν, ήσαν πολυαριθμότεροι των του εχθρού, και, επειδή είχε γίνει +στρατολογία γενική παντός ξένου και πολίτου, πολλοί άοπλοι +παρηκολούθησαν τον στρατόν, οι οποίοι είχαν σπεύσει ταχύτερον να +επανέλθουν εις τα ίδια ολιγίστους μόνον αφήσαντες κατ' εκείνην την +ημέραν εις το στρατόπεδον. Αφού λοιπόν παρετάχθη ο στρατός εις μάχην +και επλησίαζε να αρχίση η συμπλοκή, ο στρατηγός Ιπποκράτης διατρέξας +το στρατόπεδον κατά μέτωπον απέτεινε την εξής ενθάρρυνσιν. + +95. «Ω Αθηναίοι, η συμβουλή μου θα είναι βραχεία, διότι προς +ανδρείους απευθυνομένη μάλλον δύναται να χρησιμεύση ως υπόμνησις +παρά ως παρότρυνσις. Κανείς ας μη φαντασθή ότι διακινδυνεύομεν +παραλόγως εις χώραν ξένην, διότι ο αγών γίνεται εις την χώραν των +Βοιωτών υπέρ της σωτηρίας της ημετέρας χώρας. Εάν νικήσωμεν, οι +Πελοποννήσιοι, στερηθέντες του βοιωτικού ιππικού, δεν θα εισβάλουν +πλέον εις την Αττικήν· εις μίαν δε μάχην και την Βοιωτίαν αποκτάτε +και την Αττικήν κάμνετε πλέον ελευθέραν, Βαδίσατε λοιπόν κατ' αυτών +ως άξιοι πολίται της πρώτης των Ελληνίδων πόλεων, την οποίαν καθένας +σας πρέπει να υπερηφανεύεται ότι έχει πατρίδα, και ως άξιοι υιοί +εκείνων, οι οποίοι εν Οινοφύτοις μετά του Μυρωνίδου εθριάμβευσαν και +υπέταξαν την Βοιωτίαν ». + +96. Ταύτα δε λέγων ο Ιπποκράτης διέτρεξε μόνον το ήμισυ του στρατού +και δεν επήγε περαιτέρω, διότι οι Βοιωτοί, τους οποίους ο Παγώνδας +είχεν επίσης διά βραχέων ενθαρρύνει, κατέβησαν εκ του λόφου +ψάλλοντες τον παιάνα. Αντεπεξήλθον δε και οι Αθηναίοι και +επροχώρησαν προς συνάντησίν των. Τα άκρα εκατέρων των στρατοπέδων +δεν ήλθον εις χείρας, αλλ' έπαθαν το αυτό· οι χείμαρροι τα +εσταμάτησαν. Το δε επίλοιπον επολέμησε μετά τόσης μανίας, ώστε αι +ασπίδες συνεκρούοντο. Και το μεν ευώνυμον κέρας των Βοιωτών ενικάτο +υπό των Αθηναίων, οι οποίοι εις το μέρος τούτο είχαν πιέσει τους +εχθρούς και προ πάντων τους Θεσπιείς, οι οποίοι, αφού υπεχώρησαν οι +περί αυτούς παραταγμένοι, περιεκυκλώθησαν εντός ολίγου υπό των +Αθηναίων και λυσσωδώς αμυνόμενοι κατεκόπησαν· και εκ των Αθηναίων +τινές περικυκλώσαντες τον εχθρόν διέλυσαν τας τάξεις, και χωρίς να +το εννοήσουν εφόνευσαν αλλήλους. Εις το μέρος λοιπόν τούτο +ενικήθησαν οι Βοιωτοί και κατέφυγαν προς εκείνους, οι οποίοι ακόμη +επολέμουν· αλλά το δεξιόν κέρας, όπου ήσαν οι Θηβαίοι, ενίκησε τους +Αθηναίους, τους απώθησε και τους εκυνήγησε κατ' αρχάς βραδέως. Διά +να βοηθήση δε ο Παγώνδας το καταβαλλόμενον αριστερόν κέρας, έστειλε +κρυφίως δύο ίλας ιππικού περί τον λόφον. Η αιφνιδία εμφάνισίς των +ενέπνευσε τρόμον εις την νικώσαν πτέρυγα των Αθηναίων, η οποία τας +εξέλαβεν ως νέον στρατόν ερχόμενον κατ' αυτής· τότε πιεζόμενος +εκατέρωθεν και υπό του ιππικού τούτου και υπό των αγώνων των +Θηβαίων, οι οποίοι εξηκολούθουν καταδιώκοντες και διαρρηγνύοντες τας +τάξεις του, ετράπη εις φυγήν όλος ο στρατός των Αθηναίων. Και οι μεν +ώρμησαν προς το Δήλιον και την θάλασσαν, οι δε προς τον Ωρωπόν, +άλλοι προς το όρος Πάρνηθα και άλλοι όπου ενόμιζαν ότι είχαν ελπίδα +σωτηρίας. Οι δε παρακολουθούντες Βοιωτοί εφόνευαν, και μάλιστα οι +ιππείς των και οι Λοκροί, φθάσαντες κατά την στιγμήν της φυγής· ότε +όμως επήλθεν η νυξ, το πλήθος τούτο των φευγόντων ηδυνήθη να σωθή +ευκολώτερον. Και κατά την επομένην ημέραν, όσοι είχαν καταφύγει εις +τον Ωρωπόν και το Δήλιον, άφησαν φρουράν εις την τελευταίαν ταύτην +θέσιν, (την οποίαν κατείχον ακόμη), και επέστρεψαν εις τα ίδια διά +θαλάσσης. + +97. Οι δε Βοιωτοί στήσαντες τρόπαιον, συνάξαντες τους νεκρούς των, +σκυλεύσαντες τους νεκρούς των εχθρών και καταλιπόντες φρουράν +ανεχώρησαν εις την Τανάγραν και εσχεδίαζαν να προσβάλουν το Δήλιον. +Κήρυξ δε πεμφθείς εκ μέρους των Αθηναίων, διά να ζητήση τους +νεκρούς, συνήντησε καθ' οδόν Βοιωτόν κήρυκα, ο οποίος τον εγύρισεν +οπίσω ειπών ότι τίποτε δεν θα έπραττε πριν αυτός επιστρέψη πάλιν. +Παρουσιασθείς ο Βοιωτός κήρυξ εις τους Αθηναίους έλεγε τα υπό των +Βοιωτών παραγγελθέντα ότι είχαν κάμει αδίκημα παραβιάσαντες τα έθιμα +των Ελλήνων διότι υπάρχει έν κοινόν εις όλους, όταν επέρχωνται οι +μεν κατά των δε, να σέβωνται τα υπάρχοντα ιερά· ότι οι Αθηναίοι εξ +εναντίας οχυρώσαντες το Δήλιον εγκατεστάθησαν εκεί· ότι πράττουν +εκεί όσα οι άνθρωποι πράττουν εις τόπον βέβηλον ότι και ύδωρ +ήντλουν, το οποίον οι Βοιωτοί απείχον να εγγίζουν, εκτός ότε +ενίπτοντο διά τας θρησκευτικάς τελετάς. Συνεπώς λοιπόν οι Βοιωτοί, +χάριν των δικαιωμάτων του θεού και των ιδικών των, επροσκάλουν τους +Αθηναίους εν ονόματι των προστατών της χώρας και του Απόλλωνος να +απέλθουν εκ του ιερού λαμβάνοντες μαζί των όσα ανήκον εις αυτούς. + +98. Ότε είπεν αυτά ο κήρυξ, ο Αθηναίοι έστειλαν κήρυκα και αυτοί και +τον επεφόρτισαν να είπη ότι ούτε το ιερόν εβεβήλωσαν ούτε θα το +βεβηλώνουν θεληματικώς εις το εξής· ότι εξ αρχής δεν εισήλθον επί +τούτω τω σκοπώ, αλλά μάλλον ίνα εξ αυτού αποκρούουν τους +επιτιθεμένους· ότι ο νόμος των Ελλήνων ήτον, ότε κατέκτα τις χώραν +μικράν ή μεγάλην, να γίνεται κύριος και των εις αυτήν ευρισκομένων +ιερών και να κάμνη χρήσιν κατά τα θρησκευτικά έθιμα και δι' όλων των +δυνατών μέσων ότι αυτοί οι Βοιωτοί και πολλοί άλλοι λαοί, όσοι +κατέλαβαν χώραν τινά εκδιώξαντες τους κατοίκους αυτής διά της βίας, +κατ' αρχάς εισήλθον εις ξένα ιερά και σήμερον κατέχουν αυτά ως ιδικά +των· εάν δε οι Αθηναίοι ηδύναντο να καταλάβουν μεγαλύτερον μέρος της +Βοιωτίας, θα το διετήρουν· ότι δεν θα αποσυρθούν εκουσίως εκ του +μέρους το οποίον θεωρούν σήμερον ως ιδιοκτησίαν των· ότι έκαμαν +χρήσιν του ύδατος εξ ανάγκης, όχι με σκοπόν να βεβηλώσουν, αλλ' +αναγκασθέντες να υπερασπισθούν κατά των Βοιωτών, πού πρώτοι +εισέβαλαν εις την χώραν των· ότι ο θεός βεβαίως θα ήτον επιεικής διά +πράξιν, η οποία επεβλήθη εις αυτούς υπό του πολέμου και των +συμφορών· ότι οι βωμοί ήσαν καταφύγιον των ακουσίων αμαρτημάτων ότι +εκαλείτο παρανομία το κακόν το γινόμενον άνευ ανάγκης και όχι εκείνο +το οποίον κανείς πιεζόμενος υπό των περιστάσεων αναγκάζεται να +διαπράξη· ότι οι Βοιωτοί, αξιούντες να ανταλλάξουν τους νεκρούς με +τα ιερά, παρανομούν μάλλον εκείνων, οι οποίοι αρνούνται να λάβουν +εκείνα τα οποία τοις ανήκουν· τέλος διέταξαν τον κήρυκα να είπη +σαφώς, ότι οι Αθηναίοι ήθελαν να σηκώσουν τους νεκρούς των όχι +αναχωρούντες εκ της Βοιωτίας (διότι δεν ήσαν πλέον εις την χώραν των +Βοιωτών, αλλ' εις χώραν, την οποίαν είχαν κατακτήσει διά των όπλων), +αλλά συμφωνούντες διά συνθήκης εις την απόδοσιν κατά την +επικρατούσαν συνήθειαν. + +99. Οι δε Βοιωτοί απεκρίθησαν ότι, εάν μεν οι Αθηναίοι ήσαν εις την +Βοιωτίαν, έπρεπε να αναχωρήσουν λαμβάνοντες μαζί των όσα τοις +ανήκον· εάν δε ήσαν επί ιδικής των χώρας, αυτοί έπρεπε να σκεφθούν +περί του πρακτέου. Εφρόνουν μεν ότι η Ωρωπία, εις τα όρια της οποίας +εγένετο η μάχη και έκειντο οι νεκροί, ήτο υπήκοος των Αθηναίων, δεν +εφρόνουν όμως ότι ηδύναντο να λάβουν τους νεκρούς άνευ της +συγκαταθέσεως αυτών των Βοιωτών· αφ' έτερου δεν ήθελαν να +συνθηκολογήσουν ως περί χώρας που ανήκεν εις τους Αθηναίους και +επροτίμησαν να αποκριθούν αορίστως ότι ώφειλαν να αναχωρήσουν εκ της +Βοιωτίας και να λάβουν όσα ζητούν. Ακούσας δε ταύτα ο κήρυξ των +Αθηναίων απήλθεν άπρακτος. + +100. Αμέσως δε οι Βοιωτοί εζήτησαν εκ του Μαλιακού κόλπου ακοντιστάς +και σφενδονιστάς· είχαν δε φθάσει εις βοήθειάν των μετά την μάχην +δισχίλιοι οπλίται εκ Κορίνθου, οι Πελοποννήσιοι φρουροί οι +εξελθόντες εκ της Νισαίας και Μεγαρείς μετά των επικουριών τούτων +εστράτευσαν κατά του Δηλίου και επρόσβαλαν το τείχισμα. Μεταξύ δε +των διαφόρων μέσων, τα οποία μετεχειρίσθησαν, ήτο και μηχανή, την +οποίαν έφεραν και η οποία εκυρίευσεν αυτό. Διά να την κατασκευάσουν, +επριόνισαν εις δύο μεγάλην κεραίαν, την οποίαν εκοίλαναν καθ' όλον +το μήκος και την προσήρμοσαν πάλιν ακριβώς ως αυλόν. Εις την μίαν δε +άκραν εκρέμασαν δι' αλύσεων λέβητα· έν δε ακροφύσιον σιδηρούν, όπου +έκλινε προς τον λέβητα, εκρέματο από της κεραίας, της οποίας το +πλείστον μέρος ήτον επίσης ενουμένον με σίδηρον. Η μηχανή αύτη +κομισθείσα δι' αμαξών προσηρμόσθη εις το τείχος εκεί οπού το οχύρωμα +ήτο προ πάντων ωκοδομημένον εκ ξύλων και κλάδων αμπέλου· ότε δε +προσήγγιζεν εις το τείχος, προσαρμόσαντες μεγάλα φυσερά εις την προς +το μέρος των άκραν της κεραία, ήρχιζαν να φυσούν. Ο δε πιεζόμενος +αήρ εισχωρών διά του αυλού μέχρι του λέβητος, πού ήτο γεμάτος +αναμμένα κάρβουνα, θείον και πίσσαν, τοιαύτην φλόγα ανέδωκεν, ώστε +ήναψεν η ξυλεία του τείχους και κανείς δεν ηδύνατο να μείνη εκεί +πλησίον. Εγκαταλιπόντες λοιπόν αυτό οι πολιορκούμενοι ετράπησαν εις +φυγήν και τοιουτοτρόπως εκυριεύθη υπό των πολεμίων. Εκ δε των +φρουρών άλλοι μεν απέθανον, διακόσιοι δε συνελήφθησαν· ο δε +υπόλοιπος στρατός εισελθών εις τα πλοία επέστρεψεν εις τα ίδια. + +101. Αφού δε εκυριεύθη το Δήλιον κατά την δεκάτην εβδόμην ημέραν +μετά την μάχην, και ότε ο εξ Αθηνών κήρυξ, αγνοών τα διατρέξαντα, +ήλθε μετ' ολίγον, διά να ζητήση τους νεκρούς, οι Βοιωτοί τους +απέδωκαν και δεν απεκρίθησαν πάλιν τα αυτά. Απέθαναν δε εν τη μάχη +εκ μεν των Βοιωτών σχεδόν πεντακόσιοι, εκ δε των Αθηναίων σχεδόν +χίλιοι, μεταξύ των οποίων και ο στρατηγός Ιπποκράτης. Απέθαναν +επίσης πλείστοι ψιλοί και σκευοφόροι. Μετά δε την μάχην ταύτην και ο +Δημοσθένης, ο οποίος πλεύσας διά να καταλάβη τας Σίφας διά προδοσίας +δεν είχε δυνηθή να επιτύχη, έχων τον στρατόν επί των πλοίων και +τετρακοσίους οπλίτας Ακαρνάνας, Αγραίους και Αθηναίους, έκαμεν +απόβασιν εις την Σικυωνίαν. Πριν όμως πλησιάσουν όλα τα πλοία εις +την παραλίαν, ελθόντες οι Σικυώνιοι προς βοήθειαν έτρεψαν εις φυγήν +όσους είχαν αποβιβασθή, κατεδίωξαν αυτούς μέχρι των πλοίων, +εφόνευσαν τους μεν, συνέλαβαν ζώντας τους δε, έστησαν τρόπαιον και +απέδωκαν τους νεκρούς διά συνθήκης. Κατά τας αυτάς δε ημέρας απέθανε +και ο βασιλεύς των Οδρυσών Σιτάλκης, στρατεύσας κατά των Τριβαλλών +και νικηθείς εις μάχην τινά. Σεύθης δε ο Σπαραδόκου, ο οποίος ήτον +ανεψιός τον, εβασίλευσε καθώς εκείνος επί των Οδρυσών και της +Θράκης. + +102. Κατά τον αυτόν δε χειμώνα ο Βρασίδας, έχων τους συμμάχους της +Θράκης, εξεστράτευσε κατά της Αμφιπόλεως, αποικίας των Αθηναίων επί +του Στρυμόνος ποταμού. Την θέσιν ταύτην, όπου σήμερον υπάρχει η +πόλις, πρώτος ο Μιλήσιος Αρισταγόρας, φεύγων τον Δαρείον, είχεν +αποπειραθή να συνοικίση, αλλ' απεκρούσθη υπό των Ηδώνων· έπειτα δε +μετά τριάκοντα δύο έτη, έστειλαν και οι Αθηναίοι δεκακισχιλίους +αποίκους ιδικούς των και εκ των ξένων τους θέλοντας να υπάγουν, οι +οποίοι κατεστράφησαν εν Δραβήσκω υπό των Θρακών. Μετά εικοσιεννέα, +δε έτη οι Αθηναίοι επανήλθον μετά του Άγνωνος του Νικίου, ο οποίος +εστάλη ως οικιστής, και εκδιώξαντες τους Ηδώνας έκτισαν την θέσιν +ταύτην, η οποία πρότερον εκαλείτο Εννέα οδοί. Είχαν δε αναχωρήσει εκ +της Ηιόνος, επιθαλασσίου εμπορικού λιμένος, την οποίαν είχαν επί του +στομίου του ποταμού, εικοσιπέντε σταδίους μακράν της σημερινής +πόλεως, την οποίαν ο Άγνων ωνόμασεν Αμφίπολιν, διότι την +περιεκύκλωσε διά τείχους χωρίζων αυτήν από το μέρος των δύο +βραχιόνων του περιβρέχοντος αυτήν Στρυμόνος, και την έκτισεν εις +τρόπον, ώστε να είναι περίβλεπτος και εκ της θαλάσσης και εκ της +ξηράς. + +103. Κατά της πόλεως λοιπόν ταύτης επορεύετο μετά του στρατού ο +Βρασίδας, αναχωρήσας εκ των Αρνών της Χαλκιδικής· φθάσας δε περί +δείλην εις Αυλώνα και Βρομίσκον, όπου η λίμνη Βόλβη εισβάλλει εις +την θάλασσαν, και δειπνήσας εξηκολούθησε την πορείαν του διά νυκτός. +Ήτο δε κακοκαιρία και έπιπτεν ολίγη χιών, τούτο δε τον ηνάγκασε να +σπεύση περισσότερον την πορείαν του, διά να μη τον εννοήσουν οι +κάτοικοι της Αμφιπόλεως, εκτός εκείνων, οι οποίοι επρόδιδον. Εν τη +Αμφιπόλει ήσαν Αργίλιοι, (άποικοι των Ανδρίων) και άλλοι, οι οποίοι +μετείχον εις την προδοσίαν, οι μεν δελεασθέντες υπό του Περδίκκου, +οι δε υπό των Χαλκιδέων. Προ πάντων όμως μέγα μέρος ελάμβανον οι +Αργίλιοι, οι οποίοι κατοικούντες πλησίον και ύποπτοι όντες πάντοτε +εις τους Αθηναίους επεβούλευον την θέσιν, επειδή η περίστασις ήτον +ευνοϊκή, επειδή ήλθεν ο Βρασίδας και επειδή προ πολλού προσεπάθουν +με ραδιουργίας να παρασύρουν τους εν τη Αμφιπόλει συμπολίτας των, +ίνα την παραδώσουν εις αυτόν, τον εδέχθησαν τότε εις την πόλιν των, +απεστάτησαν από τους Αθηναίους κατά την ιδίαν εκείνην νύκτα και +οδήγησαν τον στρατόν του Βρασίδου μακράν της πόλεως, εις την γέφυραν +του ποταμού. Η δε Αμφίπολις δεν απέχει πολύ από της γεφύρας και κατ' +εκείνην την εποχήν τα τείχη δεν απέληγον εκεί ως σήμερον· μία μόνον +μικρά φρουρά ευρίσκετο εκεί, την οποίαν ευκόλως διά της βίας +εξετόπισεν ο Βρασίδας· βοηθούμενος δε υπό της προδοσίας και του +κακού καιρού επέπεσεν απροσδοκήτως, διέβη την γέφυραν και κατέλαβεν +αμέσως όλα όσα είχαν οι Αμφιπολίται, οι κατοικούντες έξω της πόλεως. + +104. Επειδή δε οι εν τη πόλει δεν επερίμεναν την διάβασιν του +Βρασίδου, και επειδή μεταξύ των έξω κατοικούντων πολλοί συνελήφθησαν +αιχμάλωτοι, ενώ άλλοι κατέφυγον εις το τείχος, οι Αμφιπολίται εις +μεγάλην ταραχήν περιήλθον, προ πάντων επειδή είχαν αναμεταξύ των +υποψίας. Λέγουν μάλιστα ότι, εάν ο Βρασίδας δεν επέτρεπεν εις τον +στρατόν να παραδοθή εις την διαρπαγήν, αλλ' εβάδιζεν ευθύς προς την +πόλιν, θα την εκυρίευε πιθανώς. Αντί τούτου όμως στήσας έξω τον +στρατόν και μη βλέπων να προχωρούν τα πράγματα εν τη πόλει ως είχεν +ελπίσει, έμενεν ησυχάζων· όσοι δε ήσαν ενάντιοι των προδιδόντων και +υπέρτεροι κατά τον αριθμόν, ώστε να εμποδίζουν να ανοιχθούν αμέσως +αι πύλαι, έπεμψάν τινας μετά του στρατηγού Ευκλέους, που είχε σταλή +εξ Αθηνών, διά να φρουρή την πόλιν, προς τον άλλον στρατηγόν, ο +οποίος εφρούρει εις Θράκην, τον Θουκυδίδην υιόν του Ολόρου, ο οποίος +συνέγραψε την παρούσαν ιστορίαν και ο οποίος ευρίσκετο εις την Θάσον +(είναι δε η νήσος αύτη αποικία των Παρίων και απέχει από της +Αμφιπόλεως ημισείας ημέρας πλουν), προσκαλούντες αυτόν εις βοήθειαν. +Και ο μεν Θουκυδίδης, εις την πρόσκλησιν ταύτην, έσπευσε να +επιβιβασθή επί επτά πλοίων, τα οποία έτυχον εκεί παρόντα, θέλων προ +πάντων να προλάβη την παράδοσιν της Αμφιπόλεως ή τουλάχιστον να +εξασφάλιση την Ηιόνα. + +105. Ο δε Βρασίδας, εν τούτω τω μεταξύ, φοβούμενος την βοήθειαν των +πλοίων, τα οποία επρόκειτο να έλθουν εκ της Θάσου, και μαθών ότι ο +Θουκυδίδης απέκτησεν εις την χώραν εκείνην της Θράκης πλουσιώτατα +χρυσού μεταλλεία, τα οποία καθιστών αυτόν ένα εκ των τα πρώτα +δυναμένων ηπειρωτών, έσπευδε να προκαταλάβη την πόλιν, αν ήτο +δυνατόν, ίνα μη, ότε εκείνος έφθανεν, ο λαός της Αμφιπόλεως ηρνείτο +να παραδοθή με την ελπίδα ότι ήθελε τον σώσει ο στρατηγός ούτος διά +των πλοίων τα οποία ήθελε φέρει και διά του στρατού τον οποίον ήθελε +συναθροίσει εκ της Θράκης. Προσέφερε λοιπόν μετρίας συμφωνίας και +ανήγγειλε διά κήρυκος ότι οι Αμφιπολίται και οι Αθηναίοι όσοι ήσαν +εντός της πόλεως ηδύναντο να μείνουν εις αυτήν, εάν ήθελαν, +απολαύοντες ίσων δικαιωμάτων· όσοι δε δεν ήθελαν, ηδύναντο να +εξέλθουν εντός εικοσιπέντε ημερών λαμβάνοντες μαζί τους όσα τοις +ανήκον. + +106. Ο δε λαός ακούσας το κήρυγμα τούτο μετέβαλε γνώμην τόσω μάλλον, +όσω ολίγιστοι μόνον Αθηναίοι ήσαν εις την πόλιν και οι πλείστοι των +κατοίκων ήσαν σύμμικτοι, οι δε έξω συλληφθέντες είχαν πολλούς +συγγενείς εντός της πόλεως. Ένεκα του φόβου τον οποίον ησθάνοντο +εύρισκον δίκαιον το κήρυγμα· οι μεν Αθηναίοι, διότι ηυχαριστούντο να +εξέλθουν, νομίζοντες ότι διέτρεχον πλειότερον κίνδυνον από τους +άλλους και μη περιμένοντες ταχείαν βοήθειαν, οι δε άλλοι, διότι παρά +πάσαν προσδοκίαν θα διετήρουν ισότητα δικαιωμάτων και δεν θα +διέτρεχον κανένα κίνδυνον. Ήδη οι συνεργοί του Βρασίδου δεν +εκρύπτοντο πλέον παρουσιάζοντες ως δικαίας τας προτάσεις ταύτας, +διότι έβλεπαν τον λαόν μεταβληθέντα και μη ακούοντα πλέον τον +παρόντα στρατηγόν των Αθηναίων. Ότε δε έγινεν η συνθηκολόγησις, ο +Βρασίδας έγινε δεκτός υπό τους όρους τους οποίους είχε διακηρύξει. +Και οι μεν Αμφιπολίται παρέδωκαν την πόλιν τοιουτοτρόπως, ο δε +Θουκυδίδης και τα πλοία κατέπλευσαν εις την Ηιόνα περί το εσπέρας +της ιδίας εκείνης ημέρας. Και την μεν Αμφίπολιν προ ολίγου είχε +καταλάβει ο Βρασίδας, την δε Ηιόνα μία νυξ εχρειάζετο, διά να +καταλάβη επίσης· διότι, εάν τα πλοία δεν έφθαναν ταχέως εις +βοήθειαν, η πόλις αύτη θα εκυριεύετο άμα τη πρωία. + +107. Μετά δε τούτο ο μεν Θουκυδίδης έλαβε τα αναγκαία μέτρα, διά να +εξασφαλίση την πόλιν προς το παρόν από της επιθέσεως του Βρασίδου +και διά να διατηρήση αυτήν εις το μέλλον, δεχθείς όσους ηθέλησαν να +εξέλθουν της Αμφιπόλεως κατά τας συνθήκας· ο δε Βρασίδας έπλευσεν +αίφνης προς την Ηιόνα ακολουθών το ρεύμα του ποταμού μετά πολλών +πλοίων έχων σκοπόν να καταλάβη την προέχουσαν από του τείχους άκραν +και να καταστή κύριος της εκ του ποταμού εισόδου· επιχειρήσας δε και +κατά ξηράν απόπειραν απεκρούσθη και από τα δύο μέρη και ενησχολήθη +να τακτοποιήση τα κατά την Αμφίπολιν. Η δε Ηδωνική πόλις Μύρκινος +παρεδόθη εις αυτόν μετά τον φόνον του βασιλέως Πιττακού, τον οποίον +εξετέλεσαν οι υιοί του Γράξιος και η σύζυγος αυτού Βραυρώ. Η Γαληψός +και η Οισύμη, αποικίαι των Θασίων, δεν εβράδυναν να παραδοθούν. Ο δε +Περδίκκας, ελθών αμέσως μετά την άλωσιν της Αμφιπόλεως, εβοήθησε τον +Βρασίδαν εις τας επιχειρήσεις ταύτας. + +108. Αφού δε ούτως εκυριεύθη η Αμφίπολις, οι Αθηναίοι περιήλθον εις +μέγαν φόβον, διότι η πόλις ήτον άλλως εις αυτούς ωφέλιμος διά τα +ναυπηγήσιμα αυτής ξύλα και την χρηματικήν πρόσοδον. Προηγουμένως οι +Λακεδαιμόνιοι ηδυνήθησαν, διερχόμενοι διά της Θεσσαλίας, να φθάσουν +μέχρι του Στρυμόνος και να προσβάλουν τους συμμάχους των Αθηνών· +αλλά, ενόσω δεν ήσαν κύριοι της γέφυρας, δεν θα ηδύναντο να διέλθουν +τον ποταμού τούτον, ο οποίος σχηματίζει ευρείαν λίμνην άνωθεν της +πόλεως και του οποίου το πλησίον της Ηιόνος στόμιον φυλάσσεται υπό +πλοίων. Οι Αθηναίοι ενόμιζαν ότι η δίοδος τότε θα καθίστατο εύκολος, +και εφοβούντο επίσης μήπως αποστατήσουν οι σύμμαχοι. Διότι ο +Βρασίδας εδεικνύετο μετριοπαθής εις όλα και επανελάμβανε πανταχού +ότι εστάλη, διά να ελευθερώση την Ελλάδα. Αι υπήκοοι των Αθηναίων +πόλεις μαθούσαι την παράδοσιν της Αμφιπόλεως, τας υποσχέσεις του +Βρασίδου και την πραότητα αυτού έκλιναν τότε μάλλον προς την +αποστασίαν και αποστείλασαι κρυφίως κήρυκας προσεκάλουν αυτόν να τας +επισκεφθή εν παρόδω· εκάστη αυτών ήθελε να αποστατήση πρώτη, +νομίζουσα ήδη ότι δεν είχε πλέον τίποτε να φοβηθή. Ευρισκόμενοι εις +αυτήν την πλάνην δεν εφαντάζοντο ότι η δύναμις των Αθηναίων ήτο +τόσον μεγάλη, όσον εφάνη ύστερον, και έκριναν μάλλον υπό αβεβαίας +θελήσεως ή υπό ασφαλούς προνοίας. Συνήθως οι άνθρωποι πιστεύουν μετ' +απερισκέπτου ελπίδος όσα επιθυμούν και σκέπτονται μόνον πώς να +αποφύγουν οσα τους δυσαρεστούν. Προσέτι δε οι σύμμαχοι είχαν +ενθαρρυνθή υπό της προσφάτου καταστροφής των Αθηναίων εν Βοιωτία και +υπό των δελεαστικών λόγων του Βρασίδου πού παριστά τους Αθηναίους ως +μη τολμήσαντας να συμπλακούν προς αυτόν εις την Νίσαιαν, όπου μόνον +τον στρατόν του είχε, και επίστευαν ότι κανείς δεν ήθελεν έλθει να +τους προσβάλη. Το δε μέγιστον, παρασυρόμενοι υπό του θελγήτρου του +νεωτερισμού και της σκέψεως ότι πρώτην ήδη φοράν έμελλον να +δοκιμάσουν τον ζήλον των Λακεδαιμονίων, ήσαν έτοιμοι να +διακινδυνεύσουν τα πάντα. Τούτο εννοήσαντες οι Αθηναίοι έπεμψαν +φρουράς εις τας πόλεις, εφ' όσον επέτρεπεν αυτοίς ο χειμών και το +βραχύ του χρόνου· ο δε Βρασίδας εμήνυσεν εις την Λακεδαίμονα, διά να +ζητήση και άλλας επικουρίας, και ητοιμάζετο να ναυπηγήση τριήρεις εν +τω Στρυμόνι. Αλλ' οι Λακεδαιμόνιοι δεν εβοήθησαν τους σκοπούς του, +το μεν ένεκα του φθόνου, τον οποίον είχαν κατ' αυτού οι πρώτοι +πολίται, το δε διότι επροτίμων να επιτύχουν την απόδοσίν των εν τη +νήσω αιχμαλωτισθέντων ανδρών και να καταπαύσουν τον πόλεμον. + +109. Κατά τον αυτόν δε χειμώνα οι Μεγαρείς επανέλαβον τα μακρά +τείχη, τα οποία κατείχαν οι Αθηναίοι και κατέσκαψαν αυτά εκ +θεμελίων, ενώ ο Βρασίδας, αφού εκυρίευσε την Αμφίπολιν, έχων τους +συμμάχους, εξεστράτευσεν εναντίον της καλουμένης Ακτής, η οποία +αρχομένη από της διώρυγος του βασιλέως παρατείνεται εις το +εσωτερικόν της χώρας· ο δε Άθως, όρος υψηλόν, αποτελεί μέρος αυτής +και καταλήγει εις το Αιγαίον πέλαγος. Πολλαί δε πόλεις υπάρχουν εις +την χώραν ταύτην, η Σάνη, αποικία των Ανδρίων, κειμένη πλησίον της +διώρυγος και εστραμμένη εις το προς την Εύβοιαν πέλαγος· προσέτι η +Θυσσός, αι Κλεωναί, οι Ακρόθωοι, η Ολοφυξος, το Δίον, αι οποίαι +κατοικούνται υπό συμμίκτων εθνών βαρβάρων δύο γλώσσας ομιλούντων. +Εις τας πόλεις ταύτας υπάρχουν και ολίγοι Χαλκιδείς, αλλά το +μεγαλύτερον μέρος σύγκειται εκ των Πελασγών εκείνων, οι οποίοι +άλλοτε υπό το όνομα των Τυρρηνών κατώκησαν την Λήμνον και τας +Αθήνας, εκ Βισαλτών, εκ Κρηστωναίων και Ηδώνων. Κατοικούν δε ούτοι +εις μικράς πόλεις, των οποίων αι πλείσται υπετάγησαν εις τον +Βρασίδαν, αλλ' η Σάνη και το Δίον αντέστησαν· τούτου ένεκα λοιπόν +ελεηλάτησε την χώραν των μείνας εκεί με τον στρατόν του. + +110. Επειδή δε αι πόλεις αύται δεν υπετάσσοντο, εστράτευσεν ευθύς +εναντίον της Χαλκιδικής Τορώνης, κατεχομένης υπό των Αθηναίων· είχε +δε προσκληθή υπό ολίγων ανδρών ετοίμων να παραδώσουν εις αυτόν την +πόλιν. Φθάσας δε ενώ ήτον ακόμη νυξ και περί τα εξημερώματα +εσταμάτησε τον στρατόν πλησίον του ναού των Διοσκούρων, ο οποίος +απέχει της πόλεως τρεις ολοκλήρους σταδίους. Η πορεία του διέλαθε +μεν την προσοχήν των κατοίκων της Τορώνης και των φρουρούντων εν +αυτή Αθηναίων, αλλ' οι μετ' αυτού συμπράττοντες εγνώριζαν ότι έμελλε +να έλθη, καί τινες εξ αυτών εξήλθαν κρυφίως, διά να επιτηρήσουν κατά +τον ερχομόν του. Άμα δε είδαν ότι ήλθεν, εισήγαγον μεθ' εαυτών εις +την πόλιν επτά άνδρας ψιλούς έχοντας εγχειρίδια· διότι εκ των +είκοσιν, οι οποίοι είχαν εκλεχθή προς τον σκοπόν τούτον, αυτοί μόνον +ετόλμησαν να εισέλθουν (ωδήγει δε αυτούς ο Ολύνθιος Λυσίστρατος)· +εισδύσαντες δε αθορύβως διά του προς το πέλαγος τείχους και +αναβάντες μέχρι του ανωτάτου φυλακτηρίου, διότι η πόλις είναι +κτισμένη επί λόφου, εφόνευσαν τους φρουρούς και συνέτριψαν την προς +το Καναστραίον μικράν πύλην. + +111. Ο δε Βρασίδας προχωρήσας ολίγον εστάθη μετά του υπολοίπου +στρατού και έστειλεν εμπρός εκατόν πελταστάς, οι οποίοι ώφειλαν να +ορμήσουν πρώτοι, άμα ηνοίγοντο πύλαι τινές και υψούτο το +συμφωνημένον σημείον. Επειδή δε το σημείον ήργισε να φανή, οι +πελτασταί εκπληττόμενοι επλησίασαν ανεπαισθήτως την πόλιν. Κατ' αυτό +το διάστημα οι μετά των επτά στρατιωτών εισελθόντες Τορωναίοι +παρεσκευάζοντο ένδοθεν· αφού συνέτριψαν την μικράν πύλην και +κόψαντες τον μοχλόν ήνοιξαν τας προς την αγοράν πύλας, πρώτον μεν +εισήγαγόν τινας διά της μικράς πύλης, διά να εκφοβίσουν εκ των νώτων +και αμφοτέρωθεν τους εν τη πόλει αγνοούντας τα πραττόμενα· έπειτα +ύψωσαν κατά τα συμφωνημένα το πύρινον σημείον και εισήγαγον διά των +κατά την αγοράν πυλών τους λοιπούς πελταστάς. + +112. Ιδών δε ο Βρασίδας το σύνθημα έδραμε ταχέως αναστήσας τον +στρατόν, ο οποίος βοήσας ομοθυμαδόν ενέβαλε τους κατοίκους εις +πολλήν έκπληξιν. Και οι μεν εισώρμησαν αμέσως διά των πυλών, οι δε, +τη βοήθεια τετραγώνων δοκών, αι οποίαι έτυχαν κείμεναι εκεί διά την +ανολκήν των λίθων του πεσόντος και οικοδομουμένου τείχους. Και ο μεν +Βρασίδας μετά του πολλού στρατού ευθύς ετράπη προς τα υψηλότερα μέρη +της πόλεως, θέλων να κυριεύση αυτήν μετ' άκρας ασφαλείας και +βεβαιότητος· ο δε άλλος στρατός διεσπάρη ομοίως εις πάντα τα μέρη. + +113. Ενώ δε κατελαμβάνετο ούτως η πόλις, το μεγαλύτερον μέρος των +Τορωναίων, μη γνωρίζον τίποτε, εθορυβείτο, οι δε προδόται και +εκείνοι εις τους οποίους ήρεσκον τα πραττόμενα ηνώθησαν αμέσως μετά +των εισελθόντων. Οι δε Αθηναίοι (διότι έτυχον κοιμώμενοι μέσα εις +την αγοράν πεντήκοντα περίπου οπλίται) άμα ενόησαν τα διατρέχοντα, +τινές μεν εφονεύθησαν μαχόμενοι, οι δε άλλοι διεσώθησαν ή πεζοί ή +εις τα δύο πλοία, τα οποία εφρούρουν εκεί, και κατέφυγαν εις το +φρούριον την Λήκυθον, της οποίας οι Αθηναίοι ήσαν κύριοι, και η +οποία κατέχει μίαν άκραν χωρισμένην εκ της άλλης πόλεως διά στενού +ισθμού. Προς αυτούς δε κατέφυγαν και όσοι εκ των Τορωναίων ήσαν εις +αυτούς αφωσιωμένοι. + +114. Ήτο δε ήδη ημέρα και η πόλις είχε καταληφθή ασφαλώς, ότε ο +Βρασίδας διεκήρυξεν εις τους Τορωναίους, όσοι είχαν φύγει μετά των +Αθηναίων, ότι ηδύνατο ο θέλων να επιστρέψη αφόβως εις τα κτήματα του +και να απολαύη τελείαν ελευθερίαν των πολιτικών του δικαιωμάτων. +Έστειλεν επίσης κήρυκα προς τους Αθηναίους, διά να τους διατάξη να +εξέλθουν της Ληκύθου διά συνθήκης, καθότι η θέσις αύτη ανήκεν εις +τους Χαλκιδείς· αλλ' οι Αθηναίοι απεκρίθησαν ότι δεν την +εγκαταλείπουν και εζήτησαν μιας ημέρας ανακωχήν, διά να συνάξουν +τους νεκρούς των. Ο δε Βρασίδας επέτρεψε δύο. Εν τω διαστήματι δε +τούτω ενίσχυσε τας πλησίον της Ληκύθου οικίας, ενώ οι Αθηναίοι +έπραττον τα ίδια και αυτοί. Συναθροίσας δε τους Τορωναίους απέτεινε +προς αυτούς τα αυτά περίπου, όσα είχεν ειπεί εις τους Ακανθίους, ότι +δεν θα ήτο δίκαιον να θεωρώνται ως κακοί πολίται και ως προδόται +όσοι συνενοήθησαν μετ' αυτού διά την παράδοσιν της πόλεως (διότι +έπραξαν τούτο όχι λαβόντες χρήματα ή διά να υποδουλώσουν αυτήν, αλλά +διά να την καταστήσουν ευτυχή και ελευθέραν)· ότι όσοι δεν έλαβαν +μέρος δεν έπρεπε να νομίζουν ότι ήθελαν στερηθή από τα δικαιώματά +τους, τα οποία απήλαυον οι άλλοι· ότι δεν ήλθε προς καταστροφήν +πόλεως ή ιδιώτου· ότι το κήρυγμα το οποίον έστειλε προς εκείνους, οι +οποίοι κατέφυγαν πλησίον των Αθηναίων, προς τον σκοπόν τούτον +εγένετο, καθότι δεν τους εθεώρει ως κακούς πολίτας διά την προς +εκείνους φιλίαν των· ότι δεν αμφέβαλλεν ότι, εάν έκαμναν πείραν της +φιλίας των Λακεδαιμονίων, θα εδείκνυον και προς αυτούς όχι +ολιγωτέραν εύνοιαν, η οποία τοσούτω μάλλον θα ηύξανεν, όσω οι +Λακεδαιμόνιοι θα έπραττον δικαιοτέρας πράξεις· ότι οι φόβοι των +προήρχοντο, διότι δεν τους εδοκίμασαν ακόμη. Είπε δε εις όλους να +παρασκευασθούν και γίνωσι πιστοί σύμμαχοι, μη έχοντες άλλην ευθύνην +ειμή των σφαλμάτων, τα οποία ήθελαν πράξει εις το εξής· ότι ως προς +το παρελθόν ουδέν δικαίωμα είχαν οι Λακεδαιμόνιοι να παραπονεθούν, +διότι δεν ηδικήθησαν αυτοί, αλλά μάλλον οι Τορωναίοι υπό λαού +ισχυροτέρου και ότι τέλος η προτέρα αντίστασίς των ήτον αξία +συγγνώμης. + +115. Και ο μεν ταύτα ειπών και ενθαρρύνας αυτούς προσέβαλε την +Λήκυθον, αφού παρήλθεν η ανακωχή· οι δε Αθηναίοι υπερησπίζοντο +άνωθεν παλαιωμένων τειχών και οικιών, αι οποίαι είχαν επάλξεις. Και +επί μίαν μεν ημέραν απέκρουσαν την προσβολήν· την επομένην δε +ημέραν, ενώ έμελλε να προσαχθή κατ' αυτών υπό των πολεμίων μηχανή, +διά της οποίας διενοούντο ούτοι να ρίψουν πυρ εις τα ξύλινα +παραφράγματα, και ενώ επλησίαζεν ο στρατός, οι Αθηναίοι αντέταξαν +κατ' αυτού ξύλινον πύργον, τον οποίον ύψωσαν επί τινος οικήματος, +εις το μέρος, όπου ενόμισαν ότι ο εχθρός έμελλε να πλησιάση την +μηχανήν και το οποίον ήτο το μάλλον αδύνατον. Έφεραν δε εκεί επάνω +πολλούς αμφορείς και πίθους ύδατος και μεγάλους λίθους, πολλοί δε +άνθρωποι ανέβησαν εκεί. Αλλά, το οίκημα λαβόν μεγαλύτερον βάρος +διερράγη εξαίφνης και μετά μεγάλου κρότου. Και όσοι μεν των Αθηναίων +ήσαν εγγύς μάλλον ελυπήθησαν ή εφοβήθησαν, αι δε μακράν +ευρισκόμενοι, και μάλιστα οι πολύ μακράν, νομίσαντες ότι η πόλις +εκυριεύθη ήδη εκ τούτου του μέρους ώρμησαν προς την θάλασσαν και τα +πλοία. + +116. Ο δε Βρασίδας ιδών τους Αθηναίους εγκαταλείποντας τας επάλξεις +επροχώρησε μετά του στρατού και κατέλαβεν ευθύς το τείχισμα φονεύσας +όσους εύρεν εντός αυτού. Και οι μεν Αθηναίοι εγκαταλιπόντες ούτω την +πόλιν διεκομίσθησαν διά των πλοίων και των λέμβων εις την Παλλήνην· +ο δε Βρασίδας (διότι υπάρχει εν τη Ληκύθω ιερόν της Αθηνάς και έτυχε +να έχη κηρύξει, ότε έμελλε να γίνη η επίθεσις, ότι θα έδιδε +τριάκοντα αργυράς μνας εις εκείνον, ο οποίος πρώτος ήθελεν αναβή εις +το τείχος) κρίνων ότι η άλωσις του φρουρίου έγινεν άλλως παρά δι' +ανθρωπίνου τρόπου απέδωκεν εις το ιερόν της θεάς τας τριάκοντα μνας +και κατεδαφίσας την Λήκυθον ανέτρεψε τα οικοδομήματα και κατέστησε +τέμενος όλον τον χώρον. Και ο μεν Βρασίδας καθ' όλον το υπόλοιπον +του χειμώνος ησχολήθη εις το να τακτοποιή τας πόλεις, τας οποίας +είχε κυριεύσει, και να μελετά την κατάκτησιν άλλων· και με το τέλος +του χειμώνος έληγε το όγδοον έτος του πολέμου τούτου. + +117. Οι δε Λακεδαιμόνιοι και οι Αθηναίοι μόλις ήλθεν η άνοιξις του +ακολούθου θέρους, συνεφώνησαν ανακωχήν ενός έτους. Οι μεν Αθηναίοι +ήθελαν διά του τρόπου τούτου να εμποδίσουν τον Βρασίδαν από του να +αποσπάση άλλας πόλεις από την συμμαχίαν των πριν παρασκευασθούν εν +ησυχία να αντισταθούν, και εσκέπτοντο ότι εν ανάγκη ηδύνατο η +ανακωχή αύτη να παραταθή. Οι δε Λακεδαιμόνιοι ενόησαν ότι τοιούτοι +ήσαν οι φόβοι των Αθηναίων και ότι διά της καταπαύσεως ταύτης των +ταλαιπωριών του πολέμου θα έκλιναν μάλλον εις το να καταπαύσουν +αυτόν δι' ειρήνης οριστικής και αποδόσεως των αιχμαλώτων διότι οι +Λακεδαιμόνιοι επεθύμουν υπερβολικά να λάβουν τους αιχμαλώτους +τούτους, ενόσω ακόμη ο Βρασίδας είχεν ευνοϊκά υπέρ αυτού τα +πράγματα. Ενόουν κάλλιστα ότι, εάν ο Βρασίδας προώδευε περισσότεροι +και αποκαθίστα την ισορροπίαν, τους μεν αιχμαλώτους θα έχαναν, αυτοί +δε οι ίδιοι θα ήσαν ηναγκασμένοι να διατρέξουν νέους κινδύνους. +Συνωμολόγησαν λοιπόν δι' εαυτούς και τους συμμάχους των την +ακόλουθον ανακωχήν. + +118. «Ως προς τον ναόν και το μαντείον του Πυθίου Απόλλωνος +απεφασίσαμεν να κάμνη χρήσιν αυτών άνευ δόλου και φόβου πας ο θέλων, +συμφώνως προς τους πατρίους νόμους. Τοιαύτη είναι η απόφασις των +Λακεδαιμονίων και των παρόντων συμμάχων· υπόσχονται δε ούτοι να +πείσουν όπως δυνηθούν τους Βοιωτούς και τους Φωκείς πέμποντες προς +αυτούς κήρυκα. Ως προς τους θησαυρούς δε του θεού θα φροντίσωμεν, +όπως ανακαλύψωμεν τους άρπαγας αυτών, μεταχειριζόμενοι τους πατρίους +νόμους ορθώς και δικαίως, σεις, ημείς και καθείς, πού θέλει, +συμμορφούμενοι πάντες με τους πατρίους νόμους. Οι δε Λακεδαιμόνιοι +και οι σύμμαχοι, εάν οι Αθηναίοι συναινέσουν να γίνη ειρήνη, +δέχονται να μείνουν εκάτεροι εις τα όρια αυτών διατηρούντες όσα +έχουν σήμερον. Οι μεν εν τω Κορυφασίω να μένουν εντός της Βουφράδος +και του Τομέως· οι δε εν τοις Κυθήροις να μη συγκοινωνούν μετά των +ημετέρων συμμάχων, μήτε ημείς μετ' αυτών, μήτε αυτοί μεθ' ημών· οι +εν τη Νισαία και Μινώα να μη υπερβαίνουν την οδόν, η οποία εκ των +πυλών του Νίσου άγει προς τον ναόν του Ποσειδώνος, και εκ του ναού +τούτου προχωρεί κατ' ευθείαν έως εις την γέφυραν της Μινώας· μήτε οι +Μεγαρείς και οι σύμμαχοί των να υπερβαίνουν την οδόν ταύτην και την +νήσον να έχουν οι Αθηναίοι, την οποίαν κατέλαβαν, μη συγκοινωνούντες +μηδαμού οι μεν μετά των δε· και οι Λακεδαιμόνιοι να διατηρήσουν όσα +έχουσι σήμερον εν τη Τροιζήνι και κατά τας συμφωνίας των με τους +Αθηναίους, εκάτεροι δε δύνανται να πλέουν εν τη θαλάσση, η οποία +βρέχει την χώραν των και την των συμμάχων. Οι Λακεδαιμόνιοι δεν θα +πλέουν εν τη θαλάσση μετά, μακρών πλοίων, αλλά με κάθε άλλο είδος +πλοίου κινουμένου με κώπας πεντακοσίων ταλάντων χωρητικότητος. Οι δε +κήρυκες, οι πρέσβεις και οι ακόλουθοι, όσους κρίνουν ότι πρέπει να +έχουν αμφότερα τα μέρη, θέλουν διατελεί υπό την εγγύησιν της +δημοσίας πίστεως, ενόσω διαρκεί η μετάβασις και η επιστροφή αυτών, +είτε διά ξηράς είτε διά θαλάσσης, εν τη Πελοποννήσω ή εν ταις +Αθήναις προς διαπραγμάτευσιν της ειρήνης ή ρύθμισιν των διαφορών. +Κατ' αυτό δε το διάστημα δεν θα γίνωνται δεκτοί μήτε από σας μήτε +από ημάς αυτόμολοι, είτε ελεύθεροι είτε δούλοι. Εις τας διαφοράς +σεις θα δικάζεσθε από ημάς και ημείς από σας συμφώνως με τα πάτρια, +όλα δε τα αμφισβητούμενα θα διαλύωνται διά του δικαίου και όχι διά +του πολέμου. Και οι μεν Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι ταύτα +απεφάσισαν εάν δε σεις έχετε άλλας προτάσεις καλλιτέρας ή +δικαιοτέρας, μεταβήτε εις την Λακεδαίμονα, διά να τας προτείνετε, +όντες βέβαιοι ότι ουδεμία δικαία πρότασις θέλει απορριφθή υπό των +Λακεδαιμονίων και των συμμάχων. Όσοι όμως επιφορτισθούν με τοιαύτην +αποστολήν, ας έλθουν έχοντες πληρεξουσιότητα, καθώς απαιτείται να +πράξωμεν και ημείς το αυτό. Η δε ανακωχή θέλει διαρκέσει ένα +ενιαυτόν, Ταύτα απεφάσισεν ο δήμος. Η Ακαμαντίς φυλή επρυτάνευεν, ο +Φαίνιππος εγραμμάτευεν, ο Νικιάδης επεστάτει. Ο Λάχης επρότεινε +ταύτα _«τύχη αγαθή»_ των Αθηναίων· ήτοι να γίνη ανακωχή όπως +προτείνοντες συμφωνούσιν οι Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι· και +συνωμολογήθη εν τω δήμω να διαρκέση η ανακωχή επί έν έτος, να +άρχεται δε από την ημέραν εκείνην δεκάτην τετάρτην του Ελαφηβολιώνος +μηνός. Κατ' αυτόν τον χρόνον οι πρέσβεις και οι κήρυκες θα +μετέβαινον παρ' αμφοτέροις τοις συμβαλλομένοις, διά να συζητήσουν +περί των μέσων της καταπαύσεως του πολέμου. Οι δε στρατηγοί και οι +πρυτάνεις θα συγκαλέσουν εκκλησίαν, εις την οποίαν κατά πρώτον οι +Αθηναίοι θέλουν συζητήσει περί της ειρήνης και του τρόπου, διά του +οποίου οι πρέσβεις ήθελαν παρουσιασθή, διά να προτείνουν την +κατάπαυσιν του πολέμου. Αμέσως δε μετά ταύτα οι παρόντες πρέσβεις να +ορκισθούν ενώπιον του δήμου ότι θα διατηρήσουν την ειρήνην επί έν +έτος ». + +119. Ταύτα συνεφώνησαν οι Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι των αφ' +ενός, και οι Αθηναίοι και οι σύμμαχοι των αφ' ετέρου, και ώμοσαν οι +Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι κατά την δωδέκατην του λακεδαιμονίου +μηνός Γεραστίου. Συνεφώνησαν δε και έκαμαν σπονδάς εκ μέρους μεν των +Λακεδαιμονίων οι εξής· Ταύρος Εχετιμίδα, Αθηναίος Περικλείδα, +Φιλοχαρίδας Ερυξιδαΐδα· εκ μέρους δε των Κορινθίων Αινέας Ωκύτου, +Ευφαμίδας Αριστωνύμου· εκ μέρους δε των Σικυωνίων Δαμότιμος +Ναυκράτους, Ονάσιμος Μεγακλέους· εκ μέρους δε των Μεγαρέων Νίκασος +Κεκάλου, Μενεκράτης Αμφιδώρου· εκ των Επιδαυρίων Αμφίας Ευπαΐδα· και +τέλος εκ των Αθηναίων οι στρατηγοί Νικόστρατος Διιτρέφους, Νικίας +Νικηράτου, Αυτοκλής Τολμαίου. Η μεν λοιπόν ανακωχή έγινε κατ' αυτόν +τον τρόπον, κατά την διάρκειαν δε αυτής εις πολλάς ήλθον +διαπραγματεύσεις περί οριστικής ειρήνης. + +120. Περί δε τας ημέρας ταύτας, όποτε έγινεν η ανταλλαγή των +επικυρώσεων, η Σκιώνη, πόλις κειμένη εν τη Παλλήνη, απεστάτησεν από +τους Αθηναίους και συνετάχθη με τον Βρασίδαν. Λέγουν δε οι Σκιωναίοι +ότι κατάγονται εκ της εν Πελοποννησω Παλλήνης, και, ότι οι πρόγονοί +των επιστρέφοντες εκ της Τροίας κατελήφθησαν υπό της τρικυμίας, ήτις +διεσκόρπισε τους Αχαιούς και ερρίφθησαν εις την χώραν εκείνην, όπου +εγκαθιδρύθησαν. Μετά την αποστασίαν δ' αυτών ο Βρασίδας έπλευσε διά +νυκτός εις την Σκιώνην. Πλοίον πολεμικόν φιλικόν έπλεεν εμπρός, +αυτός δε ηκολούθει μακρόθεν δι' ενός ταχυπλόου μικρού πλοίου, ίνα, +εάν μεν τούτο συναντήση άλλο πλοίον μεγαλύτερον, να τον υπερασπίση +το πολεμικόν πλοίον, εάν δε συνήντα άλλο ισοδύναμον πλοίον, κατά +πάσαν πιθανότητα τούτο δεν θα εστρέφετο κατά του μικροτέρου πλοίου, +αλλά κατά του μεγαλυτέρου, κατ' αυτό δε το διάστημα θα ηδύνατο ούτος +να διασωθή. Περαιωθείς δε ούτω και συγκαλέσας τους Σκιωναίους εις +εκκλησίαν έλεγαν εις αυτούς τα αυτά όσα είπεν εις την Άκανθον και +εις την Τορώνην, προσθέτων ότι ήσαν άξιοι μεγίστων επαίνων, αυτοί +οίτινες κλεισμένοι εν τω ισθμώ της Παλλήνης υπό των εχόντων την +Ποτείδαιαν Αθηναίων και όντες ουδέν άλλο ή νησιώται, μόνοι των +θεληματικώς συνετάχθησαν με τους επιδιώκοντας την ελευθερίαν και δεν +ανέμειναν δειλώς να τους βιάση η ανάγκη εις το να ζητήσουν εκείνο, +το οποίον προφανώς ήτο συμφέρον των, και ότι η πραξίς των αυτή ήτο +απόδειξις ότι ανδρείως ήθελαν υπομείνει και τας μεγίστας δοκιμασίας, +εάν αι υποθέσεις των εκανονίζοντο κατ' ευχήν· ότι τους εθεώρει ως +πιστοτάτους αληθώς φίλους των Λακεδαιμονίων, και ότι ουδεμίαν θα +παρέβλεπε περίστασιν όπως τοις απονείμη τιμήν. + +121. Και οι μεν Σκιωναίοι υπερηφανεύθησαν υπό των λόγων τούτων και +ενθαρρυνθέντες όλοι ομοίως, ως και εκείνοι εις τους οποίους πρότερον +δεν ήρεσκον τα πραττόμενα, διενοήθησαν και τον πόλεμον να υποστούν +προθύμως και τον Βρασίδαν να υποδεχθούν λαμπρώς· και δημοσία μεν η +πόλις τον περιέβαλε διά χρυσού στεφάνου ως ελευθερωτήν της Ελλάδος, +ιδία δε τον εκόσμουν διά ταινιών και τον επευφήμουν ως αθλητήν. Ο δε +Βρασίδας αφήσας προσωρινήν φρουράν ανεχώρησε· μετ' ολίγον δε έστειλε +πλειότερον στρατόν θέλων να επιχειρήση με αυτόν απόπειράν τινα κατά +της Μένδης και της Ποτειδαίας, καθότι εσκέπτετο ότι οι Αθηναίοι δεν +θα εχρονοτρίβουν προκειμένου να στείλουν βοήθειαν εις πόλιν την +οποίαν εθεώρουν ως νήσον, και ήθελε διά τούτο να τους προλάβη· +συγχρόνως δε συνενοείτο μετά των πόλεων τούτων να του παραδοθούν διά +προδοσίας. + +122. Ενώ κατεγίνετο εις ταύτα, οι επιφορτισθέντες την ανακοίνωσιν +της ανακωχής, εκ μεν των Αθηναίων ο Αριστώνυμος, εκ δε των +Λακεδαιμονίων ο Αθηναίος, έφθασαν προς αυτόν με πολεμικόν πλοίον. +Και ο μεν στρατός επέστρεψε πάλιν εις την Τορώνην, οι δε +απεσταλμένοι ανεκοίνωσαν εις τον Βρασίδαν την συνθήκην, και όλοι οι +εν τη Θράκη σύμμαχοι των Λακεδαιμονίων παρεδέχθησαν τα γενόμενα. +Αλλ' ο Αριστώνυμος, ο οποίος συγκατένευεν εις όλα όσα απέβλεπαν εις +τους άλλους συμμάχους, αναγνωρίσας διά της αριθμήσεως των ημερών ότι +οι Σκιωναίοι είχαν αποστατήσει μετά την συνθήκην, δεν ήθελε να +συμπεριληφθούν και αυτοί. Ο δε Βρασίδας υπεστήριζεν εξ εναντίας ότι +η αποστασία αυτών ήτο προτέρα και δεν ήθελε να εγκαταλείψη την +πόλιν. Μόλις ο Αριστώνυμος ανήγγειλεν εις τας Αθήνας τα διατρέχοντα, +αμέσως οι Αθηναίοι εφάνησαν έτοιμοι να εκστρατεύσουν εναντίον της +Σκιώνης. Οι δε Λακεδαιμόνιοι πιστεύοντες εις τον Βρασίδαν +διεξεδίκουν ως φίλην αυτών την πόλιν και έστειλαν πρέσβεις διά να +παραστήσουν εις τους Αθηναίους ότι παρέβαινον την συνθήκην· άλλως +ήσαν έτοιμοι να υποβάλουν την υπόθεσιν εις διαιτησίαν. Αλλ' οι +Αθηναίοι δεν ήθελαν να διατρέξουν τον κίνδυνον δίκης και +επροτιμούσαν να εκστρατεύσουν όσον το δυνατόν ταχύτερον, +αγανακτούντες διότι και οι εν ταις νήσοις ήδη όντες επρόβαλαν την +αξίωσιν ν' αποστατούν απ' αυτούς. Η αλήθεια δε ήτο ότι ως προς την +αποστασίαν της Σκιώνης αι αξιώσεις των Αθηναίων ήσαν δίκαιαι, διότι +οι Σκιωναίοι απεστάτησαν δύο ημέρας μετά την συνθήκην. Πεισθέντες οι +Αθηναίοι εις την γνώμην του Κλέωνος εψήφισαν αμέσως να καταστρέψουν +την Σκιώνην και να φονεύσουν όλους τους κατοίκους· καταπαύσαντες δε +πάσαν άλλην ασχολίαν ητοιμάζοντο εις τούτο. + +123. Εν τούτω τω αναμεταξύ αποστατεί από αυτούς η Μένδη, πόλις εν τη +Παλλήνη και αποικία των Ερετριέων· ο Βρασίδας την εδέχθη χωρίς +ουδόλως να διστάση εκ του ότι απεστάτησε φανερά ενώ υπήρχεν ανακωχή, +διότι και αυτός ο ίδιος απέδιδε κατηγορίαν εις τους Αθηναίους ότι +παρεβίασαν άρθρα τινά της συνθήκης. Τούτο ενεθάρρυνε πλειότερον τους +Μενδαίους, διότι έβλεπαν την καλήν θέλησιν του Βρασίδου, και εκ των +συμβάντων της Σκιώνης εσυμπέραιναν ότι δεν ήθελε τους προδώσει· +άλλως οι μεταξύ αυτών οπαδοί των Λακεδαιμονίων ολίγοι όντες δεν +ήθελαν να παραιτηθούν επιχειρήσεως όπου τόσον είχε προχωρήση, και +φοβηθέντες μήπως ανακαλυφθούν ώθησαν τον λαόν να αποστατήση +ακουσίως. Ότε δε οι Αθηναίοι έμαθαν ταύτα, οργισθέντες περισσότερον +ακόμη ητοιμάζοντο να εκστρατεύσουν και κατά των δύο πόλεων. Ο δε +Βρασίδας περιμένων την προσεχή επίθεσίν των μετεκόμισεν εις την +Χαλκιδικήν Όλυνθον τα παιδία και τας γυναίκας των Σκιωναίων και των +Μενδαίων· έπειτα έστειλε προς αυτούς πεντακοσίους οπλίτας +Πελοποννησίους και τριακοσίους πελταστάς Χαλκιδείς, όλους υπό την +οδηγίαν του Πολυδαμίδου. Και αι μεν πόλεις περιμένουσαι από στιγμής +εις στιγμήν την εμφάνισιν των Αθηναίων παρεσκεύαζαν από κοινού τα +προς άμυναν μέσα. + +124. Είς το αναμεταξύ δε ο Βρασίδας και ο Περδίκκας εξεστράτευσαν εκ +δευτέρου από κοινού εις Λύγκον κατά του Αρριβαίου. Και ο μεν +Περδίκκας ωδήγει τον στρατόν των Μακεδόνων τον οποίον είχεν υπό την +εξουσίαν του, καθώς και οπλίτας στρατολογηθέντας μεταξύ των εκεί +κατοικούντων Ελλήνων, ο δε Βρασίδας, εκτός του υπολοίπου +Πελοποννησιακού στρατού, είχε Χαλκιδείς και Ακανθίους και όσους +βοηθούς του έστειλαν αι άλλαι πόλεις. Οι Έλληνες οπλίται απετέλουν +σώμα εκ τρισχιλίων περίπου ανδρών, οι δε ιππείς Μακεδόνες και +Χαλκιδείς ήσαν σχεδόν χίλιοι, εκτός πολλού πλήθους βαρβάρων. +Εισβαλόντες δε εις την χώραν του Αρριβαίου και ευρόντες τους +Λυγκηστάς αντιστρατοπεδευμένους κατ' αυτών εστάθησαν απέναντι. Οι +πεζοί παρετάχθησαν από τα δύο μέρη επί λόφου, εις δε το μέσον +ηπλώνετο πεδιάς· και πρώτον μεν κατέβησαν εις αυτήν οι ιππείς +αμφοτέρων και ιππομάχησαν, έπειτα δε και ο Βρασίδας και ο Περδίκκας, +αφού επροχώρησαν πρότερον από του λόφου μετά των ιππέων των +Λυγκηστών οπλιτών και, αφού ήσαν έτοιμοι να πολεμήσουν, επετέθησαν +κατ' αυτών και συμπλακέντες τους έτρεφαν εις φυγήν· και πολλούς μεν +εξ αυτών εφόνευσαν, οι δε λοιποί διεσώθησαν εις τα υψώματα και +έμειναν ησυχάζοντες. Μετά τούτο στήσαντες τρόπαιον έμειναν εκεί επί +δύο ή τρεις ημέρας περιμένοντες τους Ιλλυριούς, οίτινες μισθωθέντες +υπό του Περδίκκου επεριμένοντο να φθάσουν· έπειτα ο Περδίκκας +ηθέλησε να προχωρήσουν κατά των τοποθεσιών που είχεν ο Αρριβαίος και +να μη μένωσιν αργοί· αλλ' ο Βρασίδας, φοβούμενος μη συμβή δυστύχημά +τι εις την Μένδην ένεκα αιφνιδίου ερχομού των Αθηναίων και βλέπων +συγχρόνως ότι οι Ιλλυριοί δεν ήρχοντο, με κανένα τρόπον δεν ήθελε να +προχωρήση, αλλά μάλλον επεθύμει να επιστρέψη. + +125. Ενώ εξηκολούθει η φιλονεικία αυτών, ηγγέλθη ότι οι Ιλλυριοί, +προδώσαντες τον Περδίκκαν, ηνώθησαν μετά του Αρριβαίου· τούτο +ακούσαντες απεφάσισαν αμφότεροι να αναχωρήσουν, διότι εφοβούντο τους +φιλοπολέμους εκείνους ανθρώπους· αλλ' ένεκα της έριδός των δεν +ώρισαν την στιγμήν της αναχωρήσεως. Ότε επήλθεν η νυξ, οι Μακεδόνες +και το πλήθος των βαρβάρων, καταληφθέντες αμέσως υπό φόβου (τοιούτος +δε φόβος καταλαμβάνει ενίοτε τα μεγάλα στρατόπεδα), ενόμισαν ότι οι +εχθροί ήσαν πολυπληθέστεροι παρ' ό,τι ήσαν πράγματι και ότι μετ' +ολίγον έμελλον να εμφανισθούν· αίφνης λοιπόν ετράπησαν εις φυγήν και +επέστρεφαν εις τα ίδια. Ο Περδίκκας, ο οποίος δεν είχεν εννοήσει +κατ' αρχάς την κίνησίν των, άμα ενόησεν αυτήν ηναγκάσθη να αναχωρήση +πριν ιδή τον Βρασίδαν (διότι τα στρατόπεδά των ευρίσκοντο πολύ +απομακρυσμένα αναμεταξύ των). Άμα δε εξημέρωσεν, ο Βρασίδας, ιδών +τους Μακεδόνας μακρυνθέντας και τους μετά του Αρριβαίου Ιλλυριούς +ετοίμους να τον προσβάλουν, συνήθροισε και αυτός τους οπλίτας του, +έταξεν αυτούς εις τετράγωνον, έθεσε τους ψιλούς εν τω μέσω και +διενοείτο να υποχωρήση. Και τους μεν νεωτέρους διέταξε να εξέλθουν +από τας τάξεις και να τρέξουν προς όλα τα απειλούμενα μέρη, αυτός δε +έχων τριακοσίους λογάδας απόφασιν είχε να υποχωρήση τελευταίος, +ανθιστάμενος σταθερώς κατά των πρώτων, που θα επετίθεντο. Πριν δε +πλησιάσουν οι εχθροί παρεκίνει βιαστικά, και ενεθάρρυνε τους +στρατιώτας του με την εξής προσφώνησιν: + +126. Εάν δεν σας υπώπτευον, ω Πελοποννήσιοι, ότι εφοβήθητε διότι +απεμονώθητε και διότι οι βάρβαροι επέρχονται πολλοί, θα ηρκούμην να +σας ενθαρρύνω χωρίς άλλην συμβουλήν· αλλ' η αναχώρησις των συμμάχων +μας και το πλήθος των εχθρών, με αναγκάζει διά βραχείας υπενθυμίσεως +να σας συμβουλεύσω τα κυριώτερα. Η εις τας μάχας σταθερότης σας +βασίζεται ουχί επί της συνεχούς παρουσίας των συμμάχων σας αλλ' επί +της ατομικής ανδρείας σας και εις την συνήθειαν την οποίαν έχετε να +μη φοβήσθε τον εχθρόν, οιοσδήποτε και αν είναι ο αριθμός αυτού. Δεν +έρχεσθε από πολιτειών όπου οι πολλοί διοικούν τους ολίγους, αλλ' από +πολιτειών όπου οι ολίγοι διοικούν τους πολλούς, και εις ουδέν άλλο +χρεωστείτε την δύναμίν σας παρά εις την νίκην σας εις τους πολέμους. +Οι βάρβαροι ούτοι, τους οποίους φοβείσθε, διότι δεν τους εγνωρίσατε, +μάθετε ότι δεν είναι επίφοβοι, και αποκτήσατε πεποίθησιν περί τούτου +εκ των αγώνων τους οποίους προ ολίγου εκάματε κατά των βαρβάρων της +Μακεδονίας και εξ όσων εγώ συμπεραίνω και ήκουσα παρ' άλλων. Όταν +εχθρός τις, ασθενής πράγματι, παρουσιάζεται κατ' επιφάνειαν ισχυρός, +αρκεί να εννοήση κανείς την αληθινήν αξίαν του διά να αποκτήση +πλειότερον θάρρος προς άμυναν· όταν όμως ο εχθρός είναι +ομολογουμένως ισχυρός, ο μη γινώσκων επακριβώς την αξίαν ταύτην +διατρέχει τον κίνδυνον να προσβάλη τολμηρότερον του πρέποντος. Ούτοι +δε οι βάρβαροι εις όσους μεν δεν τους γνωρίζουν είναι επίφοβοι πριν +συμπλακούν, τρομεροί διά το πλήθος των, αφόρητοι διά τας μεγάλας +κραυγάς των, και ο μάταιος κραδασμός των όπλων έχει και αυτός κάτι +απειλητικόν. Άμα όμως συμπλακούν, δεν φαίνονται πλέον οι ίδιοι, +διότι ωρισμένην θέσιν δεν έχουν ούτε εντρέπονται, εάν την +εγκαταλείψουν βιαζόμενοι. Η φυγή και η έφοδος την αυτήν έχουν δι' +αυτούς αξίαν και ούτε ανδρείαν ούτε ανανδρίαν δεν μαρτυρούν. Μάχη +κατά την οποίαν καθείς είναι αυτεξούσιος να πράττη ό,τι θέλει, +δύναται να παράσχη ευκόλως εύσχημον πρόφασιν προς φυγήν. +Ασφαλέστερον νομίζουν να αποπειρώνται την εκφόβισιν ημών παρά να +έρχωνται εις χείρας· διότι άλλως θα επροτιμούσαν την μάχην παρά τας +απειλάς. Βλέπετε φανερά ότι όλα ταύτα τα προηγούμενα φοβερίσματα +είναι πράγματι μεν όλως ακίνδυνα, βλεπόμενα δε και ακουόμενα +εκπλήττουν. Αντισταθήτε εις τα φοβερίσματα ταύτα, εάν επέλθουν +εναντίον σας, και όταν έλθη η κατάλληλος στιγμή υποχωρήσατε με τάξιν +και ευκοσμίαν. Μετ' ολίγον θα φθάσωμεν εις μέρος ασφαλές και θα +γνωρίζετε εις το εξής ότι διά τους υπομείναντας την πρώτην προσβολήν +οι τοιούτοι όχλοι μόνον μακρόθεν δείχνουν προκλητικά υπερηφάνειαν +διά την ανδρείαν των και απειλούν να επιτεθούν αλλ' επίσης, άμα δεν +υπάρχη πλέον κίνδυνος, επιδεικνύουν την γενναιότητά των διώκοντες +ταχέως και σφοδρώς τους υποχωρούντας». + +127. Τοιαύτα συμβουλεύσας ο Βρασίδας ήρχισε την υποχώρησιν. Ιδόντες +δε οι βάρβαροι επετέθησαν κατ' αυτού με πολλήν βοήν και θόρυβον +νομίζοντες ότι έφευγε και ότι ήρκει να τον φθάσουν διά να τον +καταστρέψουν. Αλλ' επειδή πανταχού όπου επετίθεντο συνήντων τους +προσκόπους, και ο Βρασίδας αυτός μετά των λογάδων υφίστατο τας +επιθέσεις των, επειδή ο στρατός του Βρασίδου αντισταθείς παρά την +προσδοκίαν των εις την πρώτην έφοδον ημύνετο, όταν εκείνοι +επετίθεντο, και υπεχώρει, όταν εκείνοι ησύχαζαν, τότε οι πλείστοι +των βαρβάρων διέκοψαν την καταδίωξιν των μετά του Βρασίδου Ελλήνων +εις την πεδιάδα, και μικρόν μεν μέρας αυτών έμεινε διά να τους +παρακολουθή και τους προσβάλλη, οι δε λοιποί, έτρεξαν εναντίον των +φευγόντων Μακεδόνων και εφόνευον όσους επρόφθανον. Φθάσαντες δε πριν +έλθη ο εχθρός κατέλαβον την στενήν ατραπόν, η οποία κείται μεταξύ +δύο λόφων και φέρει εις το βασίλειον του Αρριβαίου, ηξεύροντες ότι +δεν υπήρχεν άλλη δίοδος διά τον Βρασίδαν· και, ενώ ούτος επλησίαζεν +εις το δυσχερές εκείνο μέρος, διεσπάρησαν εις τα πέριξ διά να τον +περικυκλώσουν. + +128. Ο δε Βρασίδας εννοήσας τον σκοπόν των διέταξεν αμέσως τους μετ' +αυτού τριακοσίους να τρέξουν ατάκτως και όσον το δυνατόν ταχύτερον +προς τον λόφον, του οποίου η κατάληψις του εφαίνετο ευκολωτέρα, και +να προσπαθήσουν να αποκρούσουν τους βαρβάρους όσοι ευρίσκοντο ήδη +εις αυτόν πριν συναθροισθούν περισσότεροι. Και οι μεν επιπεσόντες +διεσκόρπισαν τους ευρισκομένους εις τον λόφον βαρβάρους και +διηυκόλυναν την δίοδον εις τον πολύν στρατόν των Ελλήνων διότι οι +βάρβαροι διωχθέντες εκ του ύψους το οποίον κατείχον κατελήφθησαν υπό +φόβου και δεν ηθέλησαν πλέον να καταδιώξουν τους Έλληνας νομίζοντες +πλέον αυτούς ότι ήσαν ήδη εις τα μεθόρια και εκτός κινδύνου. Ο δε +Βρασίδας, άμα κατέλαβε τα ύψη, εξηκολούθησε την υποχώρησιν μετά +πλειοτέρας ασφαλείας, και αυθημερόν έφθασε πρώτον εις την Άρνισαν +πόλιν του βασιλείου του Περδίκκου. Οι στρατιώται, οργιζόμενοι διότι +οι Μακεδόνες είχαν προαναχωρήσει, άμα εύρισκον καθ' οδόν τους βόας +των εζευγμένους, ή σκεύός τι πεσόν κατά γης (όπως συμβαίνει συνήθως +όταν η υποχώρησις γίνεται βιαστικά και την νύκτα) τους μεν βόας +αποζεύγοντες κατέκοπτον, τα δε σκεύη διήρπαζαν. Από της ημέρας δε +εκείνης ο Βερδίκκας εθεώρησε τον Βρασίδαν ως εχθρόν και του λοιπού +έδειξε προς τους Πελοποννησίους χάριν των Αθηναίων ασύνηθες μίσος +και εναντίον των αναγκαίων συμφερόντων του ενήργει διά παντός τρόπου +να συμφιλιωθή τάχιστα με τους μεν και να απαλλαγή από τους δε. + +129. Επιστρέψας δε ο Βρασίδας εκ της Μακεδονίας εις την Τορώνην εύρε +τους Αθηναίους κατέχοντας ήδη την Μένδην. Κρίνων δε ότι δεν ηδύνατο +πλέον να εισχωρήση εις την Παλλήνην, διά να φέρη βοηθείας, έμεινεν +ησυχάζων εις την Τορώνην και φυλάττων αυτήν. Διότι, ενώ συνέβαινον +ταύτα εν τη Λύγκω, οι Αθηναίοι, οι οποίοι είχαν προπαρασκευασθή +προηγουμένως, εξεστράτευσαν διά θαλάσσης κατά της Μένδης και της +Σκιώνης μετά πεντήκοντα πλοίων, εξ ων δέκα ήσαν της Χίου, και χιλίων +Θρακών μισθωτών και άλλων πελταστών εκ των εκεί συμμάχων· Νικίας δε +ο Νικηράτου και Νικόστρατος ο Διιτρέφους ήσαν στρατηγοί αυτών. +Αναχωρήσαντες εκ της Ποτειδαίας απεβιβάσθησαν εις το Ποσειδώνιον και +επροχώρησαν κατά των Μενδαίων. Ούτοι δε μετά τριακοσίων Σκιωναίων, +οπού ήλθον εις βοήθειαν, και των Πελοποννησίων επικούρων, εν όλω +επτακόσιοι οπλίται υπό τον στρατηγόν Πολυδαμίδαν, έτυχον +στρατοπεδευμένοι έξω της πόλεως επί λόφου αποτόμου. Ο Νικίας, έχων +εκατόν είκοσι Μεθωναίους ψιλούς και εξήκοντα λογάδας πεζούς +στρατιώτας Αθηναίους και όλους τους τοξότας, απεπειράθη διά τίνος +ατραπού του λόφου να πλησιάση τους εχθρούς· αλλ' επειδή ο στρατός +του επάθαινεν απωλείας υπ' αυτών δεν ηδυνήθη να παραβιάση την +δίοδον. Ο δε Νικόστρατος, δι' άλλης οδού μικροτέρας, αναβάς μεθ' +όλου του επιλοίπου στρατού επί του δυσπροσίτου εκείνου λόφου, +περιήλθεν εις πλείστην αταξίαν και ολίγον έλειψε να νικηθή όλος ο +στρατός των Αθηναίων και επειδή κατ' εκείνην την ημέραν δεν ενέδωκαν +οι Μενδαίοι και οι σύμμαχοί των, αναχωρήσαντες οι Αθηναίοι +εστρατοπέδευσαν. Επελθούσης δε της νυκτός, οι Μενδαίοι επέστρεψαν +εις την πόλιν των. + +130. Κατά την επομένην δε ημέραν οι μεν Αθηναίοι περιπλεύσαντες +μέχρι της προς την Σκιώνην παραλίας και το προάστιον κατέλαβον και +ελεηλάτησαν τους αγρούς δι' όλης της ημέρας χωρίς να εξέλθη κανείς +εναντίον των (διότι υπήρχε στάσις εις την πόλιν), οι δε τριακόσιοι +Σκιωναίοι επέστρεψαν εις τα ίδια κατά την επομένην νύκτα. Κατά την +ακόλουθον ημέραν ο μεν Νικίας με το ήμισυ του στρατού προχωρών προς +τα μεθόρια των Σκιωναίων ελεηλάτει τους αγρούς, ο δε Νικόστρατος +μετά του λοιπού στρατεύματος έφθασε προ της πόλεως εις το μέρος όπου +είναι αι ανώτεραι πύλαι αι άγουσαι προς την Ποτείδαιαν. Ο δε +Πολυδαμίδας (διότι οι Μενδαίοι και οι επίκουροι έτυχαν να είναι +παραταγμένοι εντός του τείχους εις τούτο το μέρος) παρέταξε τους +Μενδαίους εις μάχην και τους παρεκίνει να εξέλθουν. Αλλά άνθρωπός +τις εκ του δήμου αντέστη εις αυτόν από πνεύματος στασιαστικού και +του είπεν ότι δεν θα εξέλθη ουδέ πρέπει να πολεμήση. Ο Πολυδαμίδας +τον λαμβάνει εκ της χειρός και τον σύρει προς το μέρος του· ο άλλος +ανθίσταται. Τότε ο λαός μανιώδης λαμβάνει αμέσως τα όπλα, ορμά κατά +των Πελοποννησίων και εκείνων, οι οποίοι μετ' αυτών ενήργουν +εναντίον αυτού, και προσβαλών αυτούς τους τρέπει εις φυγήν. +Φοβηθέντες δε ούτοι ένεκα της αιφνιδίας εκείνης επιθέσεως και +βλέποντες τας πύλας ανοιγομένας εις τους Αθηναίους ενόμισαν ότι το +πραξικόπημα εγένετο μετά προηγουμένην συνεννόησιν. Και άλλοι μεν, +όσοι δεν εφονεύθησαν αμέσως, κατέφυγαν εις την ακρόπολιν, την οποίαν +κατείχον πρότερον· οι δε Αθηναίοι (διότι ο Νικίας είχεν επιστρέψει +εκ της εκδρομής του και ήτο πλησίον της πόλεως), εισορμήσαντες εις +την πόλιν μεθ' όλου του στρατού, ελεηλάτησαν αυτήν ως πόλιν +κυριευθείσαν εξ εφόδου και ουχί παραδοθείσαν διά συνθήκης και +ανοίξασαν εις αυτούς τας πύλας· μόλις δε και μετά βίας ηδυνήθησαν οι +στρατηγοί να εμποδίσουν την σφαγήν των κατοίκων. Τους διέταξαν +ακολούθως να διοικώνται κατά τα έθιμά των και να δικάσουν αυτοί οι +ίδιοι τους πολίτας όσους εθεώρουν ως αυτουργούς της αποστασίας· τους +δε καταφυγόντας εις την ακρόπολιν περιέκλεισαν από τα δύο μέρη διά +τείχους όπου έφθανε μέχρι θαλάσσης και αφήκαν φρουράν. Αφού δε +κατέλαβον τοιουτοτρόπως την Μένδην, επροχώρησαν ακολούθως εναντίον +της Σκιώνης. + +131. Οι δε Σκιωναίοι και οι Πελοποννήσιοι εξελθόντες ιδρύθησαν επί +λόφου αποκρήμνου προ της πόλεως, τον οποίον εάν δεν εκυρίευαν οι +εχθροί, θα ήτο αδύνατον να περιτειχίσουν την πόλιν. Προσέβαλαν +λοιπόν οι Αθηναίοι επίμονα και με όλας τας δυνάμεις των τον λόφον +και απώθησαν μαχόμενοι τους ευρισκομένους εκεί. Στρατοπεδεύσαντες δε +έστησαν τρόπαιον και ητοιμάζοντο να περιτειχίσουν την πόλιν. Ολίγον +μετά ταύτα, ενώ κατεγίνοντο εις την εργασίαν αυτήν, οι +πολιορκούμενοι εντός της ακροπόλεως της Μένδης επίκουροι, διά της +βίας διελθόντες διά μέσου της προς το μέρος της θαλάσσης φρουράς, +έφθασαν διά νυκτός· και διαφυγόντες οι πλείστοι το προ της Σκιώνης +στρατόπεδον εισήλθον εις αυτήν. + +132. Ενώ δε επεριβάλλετο διά του κτιζομένου τείχους η Σκιώνη, ο +Περδίκκας, πέμψας κήρυκα προς τους στρατηγούς των Αθηναίων, έκαμε +σύμβασιν με τους Αθηναίους· ταύτην δε την διαπραγμάτευσιν είχεν +αρχίσει ένεκα μίσους προς τον Βρασίδαν αμέσως μετά την αναχώρησιν +αυτού εκ της Λύγκου. Ο Λακεδαιμόνιος Ισχαγόρας έμελλε τότε να φέρη +διά ξηράς στρατόν εις τον Βρασίδαν· αλλ' ο Περδίκκας, επειδή αφ' +ενός εβιάζετο υπό του Νικίου, συμφώνως προς τα συνομολογηθέντα, να +δώση εις τους Αθηναίους απόδειξιν της πίστεώς του, και αφ' ετέρου +δεν ήθελε να εισέρχωνται πλέον οι_ Πελοποννήσιοι εις το βασίλειον +του, συνενοήθη μετά των εν Θεσσαλία φίλων του, οίτινες ήσαν πάντοτε +εκ των ισχυροτέρων ανδρών, και ημπόδισε τον στρατόν και τας +παρασκευάς των Πελοποννησίων εις τρόπον ώστε δεν απεπειράθησαν να +διέλθουν διά της Θεσσαλίας. Εν τούτοις ο Ισχαγόρας, ο Αμεινίας και ο +Αριστεύς μετέβησαν αυτοπροσώπως προς τον Βρασίδαν σταλέντες υπό των +Λακεδαιμονίων διά να ίδουν την κατάστασιν των πραγμάτων· είχαν δε +μαζί τους νέους Σπαρτιάτας, εις τους οποίους παρά την συνήθειαν +έμελλε να ανατεθή η διοίκησις των πόλεων, ίνα μη ανατίθεται αύτη εις +ανθρώπους τυχόντας. Και ο μεν Κλεαρίδας ο Κλεωνύμου εγένετο άρχων +της Αμφιπόλεως, ο δε Πασιτελίδας ο Ηγησάνδρου της Τορώνης. + +133. Κατά το αυτό θέρος οι Θηβαίοι κατηδάφισαν το τείχος των +Θεσπιέων, κατηγορήσαντες αυτούς ως αττικίζοντας. Και είχαν μεν +πάντοτε κατά νουν το σχέδιον τούτο, αλλ' η εκτέλεσις αυτού κατέστη +ευκολωτέρα αφ' ότου εν τη μάχη κατά των Αθηναίων οι Θεσπιείς +απώλεσαν το άνθος του στρατού των. Κατά το αυτό ωσαύτως θέρος +κατεκαύθη ο εις το Άργος ναός της Ήρας υπό της ιερείας Χρυσίδος η +οποία είχε θέσει πλησίον των ιερών στεφάνων λύχνον ανημμένον και +καταληφθή υπό του ύπνου, εις τρόπον ώστε ήναψαν τα πάντα χωρίς να το +εννοήση και κατεφλέχθησαν. Και η μεν Χρυσίς την ιδίαν νύκτα, +φοβηθείσα τους Αργείους, έφυγεν αμέσως εις Φλειούντα· οι δε Αργείοι, +κατά τον κρατούντα νόμον, εγκατέστησαν άλλην ιέρειαν ονομαζομένην +Φαεινίδα. Οκτώ δε έτη και ήμισυ είχον παρέλθει από της ενάρξεως του +παρόντος πολέμου μέχρι της φυγής της Χρυσίδος. Τελευτώντος δε του +θέρους και η Σκιώνη είχε περιτειχισθή εντελώς και οι Αθηναίοι +αφήσαντες εκεί φρουράν επέστρεψαν μετά του επιλοίπου στρατού. + +134. Κατά τον ακόλουθον χειμώνα οι μεν Αθηναίοι και οι Λακεδαιμόνιοι +ησύχαζαν ένεκα της ανακωχής, οι δε Μαντινείς και οι Τεγεάται και οι +σύμμαχοι εκατέρων συνεπλάκησαν εις το Λαοδίκιον της Ορεσθίδος και η +νίκη υπήρξεν αμφίβολος, διότι έκαστος των πολεμούντων τρέψας εις +φυγήν την απέναντι αυτού εχθρικήν πτέρυγα, έστησε τρόπαιον και +έπεμψε λάφυρα ληφθέντα από νεκρούς εις τους Δελφούς. Το αληθές όμως +είναι ότι πολλοί έπεσαν εκατέρωθεν, ότι η μάχη διεξήχθη μετ' ίσης +επιτυχίας και ότι η νυξ διεχώρισε τους μαχομένους· ουχ ήττον οι +Τεγεάται διενυκτέρευσαν επί του πεδίου της μάχης και έστησαν +τρόπαιον αργότερα. + +135. Κατά τα τέλη δε του αυτού χειμώνος και αρχάς του έαρος ο +Βρασίδας έκαμε μίαν απόπειραν κατά της Ποτειδαίας. Πλησιάσας εις +αυτήν διά νυκτός εστήριξε κλίμακα χωρίς να τον εννοήσουν· διότι, ότε +ο κώδων του επόπτου των φρουρών είχε περάσει και πριν να επιστρέψη +εις το μέρος εκείνο ο στρατιώτης ο οποίος ενεχείριζε τον κώδωνα εις +τον πλησιέστερον, σκοπόν, η κλίμαξ εφηρμόσθη εις το αναμεταξύ μέρος. +Αλλά, επειδή τον ενόησαν πριν αναβή, απεσύρθη ταχέως μετά του +στρατού χωρίς να περιμείνη να γίνη ημέρα. Και τοιουτοτρόπως +ετελείωσεν ο χειμών και το ένατον έτος του πολέμου τούτου, τον +οποίον συνέγραψεν ο Θουκυδίδης. + + + +ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ Β' ΤΟΜΟΥ + + + +Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν +ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν +συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική σκέψη +(ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός λόγος) +σε δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους μεταφραστές του +τόπου, στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικά της +όργανο. Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο +Θουκυδίδης, ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο +Θεόφραστος, ο Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. προσφέρονται +και σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή, +Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, Καμπάνη, +Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, Φιλαδελφέως, +Τσοκόπουλου, Σίγουρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια σύγχρονη σειρά +εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης γίνεται για πρώτη φορά. +συστηματικά, στην Ελλάδα. + +Πελοποννησιακός πόλεμος είναι η θαυμασία ιστορία του εμφυλίου μακρού +πολέμου των Ελλήνων, αποτέλεσμα του οποίου υπήρξεν η ανεπανόρθωτος +εξασθένισις της Ελλάδος. Ανατρέχων εις τα απώτατα αίτια ο Θουκυδίδης +εξηγεί τα της αναπτύξεως του Ελληνισμού από των αρχαιοτάτων χρόνων, +περιγράφει την σύστασιν και την ζωήν των καθέκαστα πολιτειών, +παρέχει δε συγχρόνως ούτως αρτίαν εικόνα της εθνικής των Ελλήνων +ζωής. + + +ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΩΛΗΣΙΣ + +ΛΑΔΙΑΣ ΚΑΙ Σια Ο.Ε. + +ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ 22 ΤΗΛ. 614.686, 634.506 + +ΤΙΜΑΤΑΙ ΔΡΧ. 10 + +_______________________________________ +1) Τέταρτον έτος του πολέμου, 428 π. Χ. + +2) Ολυμπιάς 88 428 π. Χ. + +3) Ο στατήρ ήτο ο χρυσούς στατήρ, ήτοι 20 δραχμαί. + +4) Οικίαι εντός των οποίων κατώκουν πολλαί οικογένειαι. + +5) Οι κωπηλάται της πρύμνης ελέγοντο Θρανίται· οι του μέσσου +Ζευγίται και οι της πρώρας Θαλάμιοι. + +6) Ο Φωκαΐτης στατήρ ήτο νόμισμα χρυσούν ίσον με είκοσι δραχμάς + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Peloponnesian war, by Thucydides + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PELOPONNESIAN WAR *** + +***** This file should be named 29834-0.txt or 29834-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/9/8/3/29834/ + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/29834-0.zip b/29834-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..731730c --- /dev/null +++ b/29834-0.zip diff --git a/29834-8.txt b/29834-8.txt new file mode 100644 index 0000000..8ee6f5f --- /dev/null +++ b/29834-8.txt @@ -0,0 +1,5801 @@ +The Project Gutenberg EBook of Peloponnesian war, by Thucydides + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Peloponnesian war + Volume 2 (of 4) + +Author: Thucydides + +Translator: Ioannis Zervos + +Release Date: August 28, 2009 [EBook #29834] + +Language: Greek + +Character set encoding: ISO-8859-7 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PELOPONNESIAN WAR *** + + + + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + + + + +Note: The tonic system has been changed from polytonic to montonic. +The spelling of the book has not been changed otherwise. Footnotes +have been converted to endnotes. + +: . + . + . + + + + + + + + + + + + + + +. + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + +I . + + + + '. + + + +1. (1) + + + . . + +, + . + + . + +2. + + , , +, ' + . +, , , + , , + . ' , + , +' + + + , + , + , +. + +3. , + , + , + , +, ' , + , + + , + . + , + + . + , + , + . , + , + , +, . + , + , + . + + , , + , + . + +, , + . + +4. ' . + , + , , +. + , + + , + , , + . , + + . , , + , +, + . + + , + , + . + + , ( +). + +5. , + + + . + + +, + , ' + , + , +. , +, , + + + + . + +6. + , + , + + . + , , + , + +, + . + . + +7. , , + , + + . + . + +, , + +. , + . +, , + + + . + + . + +8. + , +, , +. + . (2) , +, . + +9. , + + , + ' +, ' , + . +, + , + , + +. , ' + . + +10. + , +. + + + . + , + + . , + , + . + ' + + , + . + + ' + . ' + + , , + , + , . + +11. , + . ' + , + , + + , ' +, . + + + . + ' + , + +. + , + + + , , + , +. , + , + + + + + . + + , . + +12. + ; + , + + , + , + +, . , + + + , + . , + + , , + ; + , +. + +13. , , + . , + , + . + , , + ' + , + , . + +, , + +' . + ' , + + , + . + . + + , + , + , + . + , , + . + . + , +. , +, ' . + , + , + , + , ' + . + , +, , + ' + ( ), + , + . +, . + +14. + , , + +, +, + , ' , , + , . , + . + +15. . , + , +, + +, , + + , + . + + + . + +16. +, + , , + , +. + , +, + . + , + , , +. + + , . + + + , + . +, . + +17. , , + , + . + , + , + , + , +. + ' . + +( ' + ), , ' + , + , . + . + + . + +18. , , + , + , + + , + + , . + + + , +. , + + , + . + , , + ' , + . + , + , . + +19. + + + + . +, +, , + + . + +20. ( + ), + +, , +, + , ' . + + , + , + . + + , + + . +, , + . + , +, , . + , + . + +21. . + , + , , + , ' + . + , + , + . + , + + , +, ' . + , , + , , + ' . + . + +22. , , , + , ' + . + , + , + , + +ܷ ' +, . + ' + . + , +, + +, , + . ' + . + , , + + . , + , + , , + . , + + . + + + . + , ' + . + , , + , , + , + + , + , + + . + +23. + , + + +. + . + + , +, + . ' + ' + , + . , + , , + , + . ' + , + +, + . + + ' + ' , + , + + + . + . + +24. ' + , , + . + , . + + + . + , +, , + . + + , + . + + + + + . + . + +25. + . + , + , + , + , + + . + +. + . + +, . + +26. + + , + , , + , +. , + , + . + , , + . , , + +, + , , , , + . ' + , + . + +27. + , + , + . + , + , + ' , + + , + , + . + +28. , + , + , ' +, +, +, , + + . + + . +. + + ' + + . + + . + +29. , + , + + + . + , + . + +, +. + +. + +30. +, +, . + , + , + + . + + . + , , + , . , + +. , + , , + . + +31. . + +, , + , , + +( , + ). + , , + + ' . +, ' , + , . + +32. + , + . + , + + , +, + , + , . + , + , + , ' + , ' + + . + +33. ' + , +, ( + ), + ' , + . + ' + , + , , + . + + . , + , + . , + , + + . + +34. , + , , + , + , + . + + . + , + , ' + ' + + . + +, , + . + , , + + + ' + . + +. , + , , + . + +35. + + + , + . + + . + +36. ' , + , + , + . + , + , + . + + , +, + + . +, + + + , + . + , + + + +. , + . , + , + + , . + +37. + , + + . + + + , + + . + , + , , + , ' + . + + +, + + ' + + + , + , ' + , + , + + +. + + . + +38. , + + ( + , +, , + , ), + + , + . + +, , , + , +, . + , ' + . +, + . + , + + ' ' + ' , + , + +. , +, , + , ' +, . + + . , , + , + . + + . + +39. + +. + + ' + +, () + , ; + + ( +), + , ; + + . + , + , + , + + , + , + +. + + + + . + ' + , , + + . + , + . ' + , + + . + + + , , + , ' + , + ; + . +, + , +, +, + + . + +40. , + , + , ' + . + +, + , , + . + , , + . + + , + , + , +. , + , , + +. , , , + , + , + . , + , . , + , , + +. +. . + , + . +, , +. + , + + . + , , + , , + , , + + . + + . +, , + . + +41. ' , + + , , +. + +42. + , , + + , + , , + . + , + , , + , + + ' + . + + . + ' , + , ' + , , + , , + . + , + , +, , + . + , + , ' + , + +, + , ' + . + + , , + , + . + +43. , + , +, +, . + , , + , . + + ' , + , . + + . + + . , + , + , + ' , + . + , + , + , , + , , +, , . + +44. , + . , + , + , ' +. +, , + ' +. + . + , +, + . + + , , +, + , + + . + +45. + , + + , + + + + ; + , + , + , + . + + ' , + + . +, . + + , +, + . + , ߷ +, , + , + . + + +, , + , + , + . + , + , , + +. + +46. + , + + . , + , + + +, , + ' , + , + + ; + , + , + ; + . + +, ' + , + ' +. . + + , + . + , + + , , +, + . + +47. . + + , , , + + , +. , + , ' + , +, +, ' , + , , + +. , , +, , + . + +, +. , + ( +). + +48. , + ( + ) + . + , , + . + ܷ + + , ' . + +49. . + , +, , + . , , + , +, . + , + , +. , + + , , . + + +, , + + + . ' . + +50. , + , + +. + . +, , , + , , + , + , , + ' ' , + . + + . + . + +51. , , + +, . + . + , + , + + , , + . + , +, , +, , + , + . , + + . + +52. , , + + +. , + . ' + + ( +, + , + ), + , + , + +. , ( + ) . + , + . + , + + . + + , +, . + . + +53. , , + ' + , , ' + . + + , + , + + (' + ) , +, , ' , + , . + , + + + , , +. +. , + + , + + , + . + +54. + + + . + . + + , + , , + , . + + , + , + . , + , + + ' + . + , + , + + . + +55. + , . + , , , + , + +, . + ' . + , +, , + , +. , + , , + , . + . + , + , , + ' , . + +56. , + , +. +, + , + , + . + , + , +. , +, +, ' +, , +' . , +, . + , + + . + , + . ' + + , + +. +, + + . + +57. + ' ( + , + ), + + + . + , + , + . + , , + , + , . + + , , + , + + , + + , , +, , . + +58. + + + , + + , + , + , , + . + , +, , . + . + ( + +), . + , + , ' + + , + . + , . + + , + , + + , + , ; +, , +, , + , + , . + +59. , , +, , + , + , + . ' +, , ' + + , . , + , + + +, +, , + + , . + , ' + , +. , +, +, , + , +( +), . , + , , + . + , , + + + . + ' + . + +60. , + + , , + , , + + . , +. + +61. , + + , + , +. , +, + , + . , ' +, , , + , + , ' +, ' , + , , + ' , + . + +62. , + ( ), + . +, ' , + , , + +. +, . ' + , +' + , + . + , , + + , + ' , +. ' + , + , + , , + + + +. . + +63. ( ) + ' , , + . , , + . ' + ' + , +, + , , . + , + . ' , + . + + , , + , , + , +. , + , , +, , + . + + , + . + +64. , , + , +, , + . +, . + , + , + + . , + , + . , ' + . + , , + , . + , , + ' ; + , , + , + , + . + + . + +65. , ( + , + ), +' , . , + +, , + , + + , , + ; +. , , + . , , + , , + . +, ' . + + , + , . + +66. + + . + ' + , +( + ) + , , + , + , + . ' + ( + ), + , + ; +, , + , + , + , + . , + . + +67. , , + ' , + , , + . + , . + , + ' , +, . + , + , + ' + , + , + , + . ' +, +, , + . + , + + ' , + + , , +, , , ' + . , +, , , + , + . +, , + , , ' +, , +, , + ' , +. ' , , + , + . + +68. . + , + . + , + , + , , , + , + , + , + , + + + +. + , +, . +, , + , + , + + , + . + . , + , + , + . + , . +, , + , + + . , + . + +69. , + , , , + , + , + . + + . +, , + , , +, + , +. . + +70. + , + + , + , + . + , + . + + + , , + . + , + + . ' + , , + () + () + . , + (3), +, . ( + ) ' + . , + , , + + , ' + + . + , + . + +71. + + + + , , , + . , + . + , + + . + +72. + . + , + , + . + , + + + , , + . + +73. . + + + +, + . + +74. , + + + . + , +, + , , + (4) +, , + + , . + , , + , +, , + . + +75. + + + + , , + , + . + + +, , + ' . , + , + . + , ' + . ' , + , + , + , +, . + + . , + , + +. + +76. , , + , + + + , + . , , + . + +77. + + , ' + + + ' . , + , +, + , . + + +, . + +78. + + + , ' +. , + . + , , + , + + , + , + , + . , +, . + +79. , , , + , +, , + +. + ߷ + , +. + , + , , + . + . + +80. + + +. + . + . + + , , + , + . + +81. + + , + , . + + + +' + , +, + + . , +, , +, , + . , + +, , + , + , ' +, + ( ) , + , , . + , + ' + . + +82. +, . + , , + , +. + , ' + + + + . , + , , + , + + . + +, ' , + , + + . , +, , + + . + + + + + + . + , . + , + . + +. ' + . + , + + + , + + + . , + , + , + . + ' + +, , +, + . , + . + , + , + . + , + . + , + , + , , , + , ' + . + , + , ' + ' + + . +, , + . + , + , . + +83. + . , + , +, + . + , . + + , , + . + + + + . +, , + , + . + +84. + + , ' + , , + , + , , +' , , + , + . ' + , + ' +, , + , +. , , + , + , + , , + , + , + . + +85. , + . + ( ) +, , + + , + . + , . +, , + + . , + , + + . + +86. + + , + . + , , + + , + . + , + . + + , + . + + , + . , + . + + . . + +87. + , , +. +, , + . + + , + . + , , +. + +88. + +, +. , , + , + , +, . + , + ' , + . + , +. , +, , +. + , . + +89. + , , + , + , + . , + , + , , + , + , , +. ' . + + , + + . +, , + , . + , , + , + + . + +90. , +, + + + . + +, + , +. +, +. + , + + . , + , + +. + +91. + , + , +, , + , + . +, , , + + . + , +. , + , + . ' + . + + , + , , + . + +. + +92. + . + , , + , ' + , ' + , , + . + , + , , + . + , + , + + , + , +. ' + . + , +, + , . + +, , . + , + , + . , + , +. + +93. ' + , + . + , + . , + , + , + + , ' +( + ) ' + + , + ' , + . + +94. ' + + + , + . +, , , + . + , + , +, + + , + + . + , +, , + , , , + + +, ' + , ' ' + . + , +, , + , +, , . , + . + +95. , , + + + . + + , + , + ' , + ( + ) + +. , + + , +, , , + , + , . + . + + . + + , + . + +96. +, , , + , + , + . + , , + . + , , +, + , . + , + , , + + , + , , . + +97. + , + , + + , + . + , + , + ( +), +, + , + . ( + ) + , + . , , +, , . , + , , +' . + +98. , + , , +, +, + , + , , + , + , , + , , . +, , + , + , + , . + ' , + + , . + + + , + . . + + ( ) + . + , . + +99. + , + + . + +100. , + , , + , + , + . + +. +, + , + . + +101. , + , ' + + . + + . + , , + . ( + ), +, , , , +, . +. , + + , . + +102. + , + , ' + , ' +. ' + +. , +, , + , ( + ) + + . + . + , + , + , + . ' , + + , , ' + , , + . + + , , + , , + . + + , + , + . . + +103. + + + , + , , + +. , + , +, ' , + . + , + + +. + +104. + . + , , + + . + , + , ' + . + , , + + , + ' . + + . , , + , + , + . , + ( ). + + + + ', , , + + . + + , , + , . + + +, . + + , + + ' + , . + , + : + , + ' ' ' ; + + : + , . + + , + + , + , , + + , . + +105. , +, + , + +, , + + , + . + , +, , + . + , + , + , + . + +, . + + , + . + +106. , + , + . + , + , + , + . + , + , + , ' . + , , ' + , , + + , . + +107. ' + , . + + , . + + . + +( ) + + + . + ߷ + . + , +. + , , + + , + + . ' , + , + , , +, , + . + , , + , ' +, ' , + . + +108. , + , , + ' + , + + , + , + , . +, , + + , + . ' + , + , + . , + . + . + . + +109. , + , +, , + +, , , + + . + , , + + , +, , , + + , + + + + . + +, , + , + . + +110. + , , + , , + + . + , + . + ' . + +111. + , + ' , + , + . +, , + . + ' , + + + + + , . + + . + , , + , , , + . + +112. + . + + , + , +. + . + , +. , + + + + + +. +, +, . ' + + , + +, + . + , , + , , , + , + , , + . + + + . + +113. ' +, , + +, + . + , , +' . + ( + ), + . ' + . + + ' ; , + 绷 ' , + + , + . + , + , + . + ' + . +, + , + , + , + ' , , + . + +114. + . + , + , +, , + + + . + . + + , + , + , , + . + + . + , + , + , + + , . + . + + , + . + . + +115. + , + . + . + , , + . , + + , + , + + . , + , + , + . + , + +. + +, +. . + +116. ' , +, , + , +, . + , + ' + . , + , + . + + '. + +Y + + + + + + '. + + + +1. , , + + +, . + + + ' + . + , + . + , + + , + + , +. + , + , , , + . + +2. , , , + + , + . + , + , + , , +. + , + , + , , + . , + , +, ' , , +, . + +3. + + , + , , + , . +, , , +, . + , + ( ' +), + + , + , , +. + , +, . ' + + , , , + + , + . + +4. +, , + + , , + . , + , + + , , + , + +. + + + . + +5. , + , , + + , + . + + , + , + . + +6. , + , . + + , + , + + . , + + . + +7. , + +, +, . , + , + . + +8. , + +, , +, . + + , + + + . + , , + + , . + , + + , + + . + , + , + , +. , + , + , + , + , , + . , , + , +. +, , + , , ' +, ' +. + + , + , + + + , +. , + . + , , + , , +. . + +9. + + , + + + + , , + +, . + , + . + , + ' , ' + + , , + ' + , , + , + +, +, , + , , . + , , +, , , + : + +10. , ' , + +, +, , + +. + . +, + . + . +, , , + , + , , + , , + , +. , + , , . +' , , + , + . , +, , + , , + + . + . , +, , + , + + , + , + . + +11. + , + , + , + + , + . , + , + , + , . + ' + , + . + , + , + , + , , + , + , + , + , + + . + +12. + + ' +, +' , + , + , , + . , + , + , +, . + + ! + , + + , , + ' , + , + . + +13. ' + + , + , + , , + . + ' + . + , + , + , + , . + ' +, , + , +. , + , ' + +, , +, . + +14. ' +' , , + , + . , +, , , + , + , + + , + . + , + , + + , . + . + , + +, , , +, , , +, + , . + , + , , + . , + , , + , + , + , + , . + +15. , +, , + , , +, . + , + + + + , + + . + +16. , + . + + + , + + + , ' +, , + + ܷ + + + . , + , . + + , + . + + +. + + . + +17. , , + + , + , +. , + , , + , , + + . + , + , + , . + + . + , + . , + , + . + +18. , + . , + , , + . + + , ' , + , , + . , + +, . + , + , + ' , +' + , + + . , , + , + , + ( ), + + . + +19. + , , + + , + + + , , + ' , . + + + ' , ' +, ' , + , ' + . , +, ' , + + +, . + + , + . + +20. , + +, + , , + . + + , + , . + + , + + + + , , + . , + , + . + , + , +, ' . + +21. + , + , + + . ' , , + , + . + , + + + , + , , , , + +, + ' + +, . + +22. +, ' , + ' , + . + + , + , + ' + . , + , . ' +, +, +, + , + , + . + +23. , + , ' + , + +, + . + +, , ' . + + . ' + , + , , + + , + , + , + . + +24. , + + , + . + , + . , + +, + . + , + , + , + , + . + , + + . + , ' +, , . + +25. + + , + +. + , +, , . + , + + . + , +' , ' () +, . , + + , , + ' + ' +. + + . , + ' +, ߷ + +, . + , + +, . + , + . , + , + , + + , + + . + . + + , . + + , +. , + , +, + . + , + . + . + + . + +26. + , + . + + +, + . + , + , + , +. + , ' + , + . + +, , , + , + , . + , , + + , + , , + , + , + + + . + . + + . ' + , . + , +, . + +27. + , + + +, ' + + , + , + , + . + , + , , + , , + . + ' , + . +, , , + , + . + +, , , + + + ' , ' + , + . + , +, , , + , , + + , . + +28. + , + , , +, + . , + , + + , ' +. + + + . ( + ) + , + . + , , , + +, +, , + , + . + +, . + , ' + + , , , +, . + +29. + , + , + . + , + +, . + , + , , + , + , + +, , + , , + , , + , +. , + , , + , , + + , + . + +30. ' ( + ) +. + , + + + . + , + ' + + , ' + + + . +, , + ' + , + + , , + , + + . + +31. , + + , + , + , , + . + . + , , + , + + , + , + , + , . + . + +32. , +, , + . , + + . + , + , + (5). , +, + . + , + , , , + , , + , + , , , + , . + + +, , . + , +, . + + . + +33. , , + ' +, + , +, + + + , +, ' . + ' , +, +, , , +, , , , + . + +34. + ' + , + , + + +, , + + . + ' , , +, , . + +. , , + + + . + , + +, , + . + , +, +. + . + +35. , , + , + , , + . , , + + . + +, , + , +. , + , + . + , + + , . + , + . + +36. , + + ' + , + , +. , + + , + , , + . + , + , + , . + , ( + ) +, +. + , + + . + +37. + , +, , + , + + , . + +, , + . + +38. + . , +, + , , + , +, , , + . , + , , + . ' + + . ' +, , + , + + + , . + . + +, + +, +. , + + + , . + . + , +. + +39. , ' + , +, . +, , +, , + ܷ + , + ' . + + , + , , + , +. + +40. , + , + + , ' + + . + , +, , + ( ) , , + , + . + +41. , + , + , + . +. + ( ) + , + +. , + + + + , + , + . ' + , + . . + +42. + + + , + , +. + + + , + +. , , + , +, . + + , + , + +' . + , + , + , +. + +43. , ( + ), , + , , +. ' + , , + . + . +( ) + + ( + ) + . + . + , +, + ' , + , , + , + , + , + . + +44. + ' , + ' , , + + +. + , . + , , , ' + + . , +, , + , . + , + , +, , + ' + . + , + . + + + + . + , + . + , + . + +45. ' + + . + . , + , + () , + , + . + , +, , . + +46. () , + , + , . + +, + . + , + , + . + + , , + ' , + . , + , + . + + ' + ' +, + . + +47. ' , + , + . + , + + + +' . + +. + . + , + . + . + +48. + ( + ) ' + , , + , +, . + , + . ' + , ' + + . + + , ' , + , + , + . + ( ) + . +, + , + . + , , + , , + + . , + , +. + +49. + , +, . + + . . + +50. , , + , , + , + . + , + + +, ' , , + , , +, , + + , + ( + ' ) +. + +51. + , + ' , + + . + , . + +52. + +. , + + , + , (6) + , + . + + + , . + , + , , + , +, , , + . + . + +53. + , + , + , + . + . +, ' + . + +, + + , + , + . + +54. + , + + + . , + , ' + , + , + . + + , + , + . + , + , + , + + . + +55. , +, , + , + , , + + , +, + , + , . +, , +. +, , + , +, . + , + , + +. +, + , +. + +56. , + , , +, + . + + , + , ' +, +. . + + , + , + . + , + + + , , + , . + +57. , + , , , + , + . + , + , + , + + . + , + , . + +, . + , + . + + , + , + + , +. + +58. + + + . + ܷ + ' + . , +, . + +59. + , , , , + , ' +. , + , +, , ; + + , . ' + , + . + , + , , + ' , . + +, , + , +, , + . + +60. , , + +, , +, , + , +, , , + + + . +, , + , + , + , , + , + . + +61. , , + , + , + , + , , , + , + . + , + +. + , + , + , ' + , +. +, , +, + . + , +, , ' , +, + . + +, + ' ' + . ' , + + ' , . + , + , + + . + +62. + , + +; , , + , + , , + + , + ; + , + . + , + , + + , + , , + , ' . + , +, ' + + , + , +, . + +63. , + + , + , + + , + , + ' . + : + + + . + , + , + ' +. + +64. , , +, , + , , + + . + , , + , , ' + . +, ' . + , + . +, , + ' + . , + , + ' , + + , + + . + + + + . + +65. , + , + + + . + + ߷ , + + . + , , + , , , +, , , , +, . + , + , ' + , , . + +, +. + +66. , + , + , + , + , + , + . + + . + + +, + , ' + + ' . + ( + ), + , + + + . + +67. + ' , + +, , + , + , , + , + . + . + + . ' + +' +, ߷ + + . + + . , + , +. I ( +) + + , + . + + , + + . ' + +. + +68. , , . + , , + ' + , + , + . . + + . + , , + , +. , + , + ' , +, . + , , +. , , + . + , + + . , +, , + . + ( + , +) , + , . + , ' + + , + . + +69. + + , , + , + ' , + . ' + , + , + . + + , , + + . ' + + . + , +' , + + + + , + , + . + . + + . + +70. + + . , + +, + ( + ), + , +, +. + . ' ( + ) + , + , + . + , + , + , . + + . + +71. + , + ' , + +. , ' + , + + + , . ' +, , +. + +72. , ߷ + + ' +, ' , + + . + . + + , , + + + . + + , . + + , +, , + + , + , + . + +73. + , + + + . + + + , + + + , +, , ' + + , + . + + , + + + , , +, , +. + + ' . + , + + . + , + , , +, + ' , + . + +74. , + , + . ' + , + , , + , + , ' + , + . , + , + + + + , , , + . + + . + +75. , + +, + ( + ) + + , +. + , + + . + , +, + . ' , + , + , + . + ( + ) , + . + +76. + , + ' + + , + ' + . + + . + , +, , +. + + + . + , + , + , + , ' + . + , +, + , + +, +, , + , + , + . + +77. + + , + , + , + + +. +, + . + , + , , +, . + +78. + +, +, ' + . , , , + + ' . + , +. + + + + +, , + . , +, + + + . + , ' + + . + , ' , + , + , + , + , , + . , +, , , + , +. + , + . + , , + , + . + . + +79. + + . + , , + , , , + +, +' ( + , ), , +, , + , , + . + , + . + +80. + , + + , + , + . + , + + , + ( + + ) + , +. , + , + +. , + ' + + . + , + ' +. + +81. + . + , + + . ' + + , + , + ( ), + . + ' + , , + , , + + + + . + +82. + , + , + . + +83. + , +, + . + , + , , + , , + + , + , , + , + + + , + + + . + , + , + + ' , + , + , + . , + , + . + +84. , , + , +, . , + , , , + . + + + ( +, ) . + +85. +, , + , +, , , + +, , + + + . + . + + , + , + + + , + + , + , + , , +, , , + + + , ' +. , , +, , + , . + + . + +86. , , + , ' + + + , , + . +, , + ' ' . , + + , + , + + + . , + + , + + ' . +' , + + + , + . + . + +87. + + . + , , , + , , , + + , +, + , + + , + . , + + , + + , , + + , + , + . + , + , +, , +. + , + , + +. + +88. . + . + + . + , + , , + , + . + , . + . + +89. +, + . + , +. ' + , + + . + , + , + . + ( , + ), + . + , . + +90. , + , + , + , +, . +, , + ' + + , ' + , . + + +. + ' + . , + , + , + , + . ' + , + . + +91. ' + + , , +, , + ( + , , ), ' + , + , , + + , + , + , + . + +92. , + +, + , , + , + , + , . + , + , + , , +, . + , + . + , , + , + . + ' , + , + ; ( + + ) + . +, , + + + . + ' +, , + ' , + . + , , +, + , +. + , , + , + . + , + , + . + , + , , + + + . + +93. + , + . + , + . + . , + , , + , ' + , + , + + ' + , . + , , + , . +, , + . + , , + , , + . + . + , . + . + +94. , + , , + , , + ' , + , +, , , + , + , + ' + . + , + . + +95. , , + + . + , + . , +, , + + , ' + , + , +, + . + +96. + , , + , + . + . + , ' +. , + . + , + , , + , + + , + . + , + , , +, ' . + , + . + , + ' + +, + , . + , , + +. , + , + , +. , + , +, ( ), +. + +97. , , + + . + , +, ' , + . + + + , + , ܷ + ߷ + +, , + . , + , + + . + +98. , + + + , + , + , + ' + , + , +' + +, + + , , ' + , + +, + + + + , + , , + +, + ( +, ' , ), + + . + +99. , +, + , + . , + , , + + ' + + + . + . + +100. + + , + + . + , , , + . , + , ' + . + ' , + , , + . + ' + + , + , . + , + , , , + +. + . + , + . + +101. + , , , + ' , , + . + , +, . + . +, + , + , , + . + , + , , + , , + . + , + . , + , +. + +102. , +, , + . , +, , , + , ' + , + , + . , + , + , +, . + , , + , +, , + + , +, +. + +103. +, + , + , . + , + , + , , . + , ( ) , + , , + . +, + , +, + , + , , + + , + . ' + + , + + , + , . + +104. +, +, , + , +. , + , ' +, . + +, + , + , , + , , , + , , + +( + ), . + , , + , , + + . + +105. , , +, , + + , + , , +, , , + + + . + + , , + , + +. + +106. , + + , + . + , +, + , , + + . + , + + . , + . + , + + . + , , + , +, . + +107. , + + , + + + + + + . + , + . + , , . +, , + . + +108. , + , + . + , , + +, , + , + +. , + . + + , . + , + + + , + . + + , , + . ' + + . + + + , + , + . , + + , + . + , ' + , + , + . ' , + , ' +, + . + +109. +, +, , , +, , + + , , + . + , , , + +, , , , , + . + , + , + +, , . + , +, ' + . + +110. , + , + +. + , + . + + , ' ' + , , + . , ' + +, , + ( ) + + , + , + . + +111. + , + , + . , + . ' + + + , + , + + + . + +112. +, + . , , + , + . + + , ' + . + +113. , +, , , + + . ( + ) , + , + , , + , , + +. + . + +114. , + , +, + . + , + , + ' + , + . . + , + . + , , + + ' ( + , + ) + +, + , + , +, + , + , + , , + +, . + , + , + , + , + +. + +115. +, + , . + +, ' , + +, , +' , , + , + . + , + . , + . + , +, , + +. + +116. + + . + + ( + , , + , + ) ' + + + . ' + , + , + . + +117. + , . + + + , + . + + + ' + +, +. , + , , + . + ' + . + +118. + , + . + + + . , + , + , , , , + . + , , + + . + + , ' , ' + , + , + ' + + , , + + +, , + . + , , + . +, , + , + , , + , + . +' + , . + , + + . + +, , , + + . +, , + . +, . , + , . + _ _ + + , + +. ' + ' , + . + , + , + , + . + + . + +119. ' +, ' , + + . + , , + , + +, +, + , +, . ' + , + . + +120. , +, , , + . + , , + , + , +. ' + . , + ' , , + , + , , + , + , ' + . + + , , + + , + + , + , + , + ' + , + . + +121. + , + , + + , + . + ' + + , + + , + +. + +122. , + , , + , . + , + , + . +' , + , + , + . + +. , + +. + + + . ' + + , + + ' ' . + , + . + + + . + +123. , + + , + + . +, , + + + , + +. , + . + + + + , + . + + . + +124. + . + + , + , , + , + . + , + , . + + ' . + , + + , , + + , , +' + , + . + , + + + ߷ ' , + + , +, . + +125. , , + , + , + ' + . , + , ( + ), + ' , ' + + . , +' , + ( + ). , , + + , , + , + . + , + , + , . + , + : + +126. , , + , + ' + , + . + ' + + , . + , ' + , + . + , , , + , + + ' . + , , ' , + + + , + . + +, , + , +. , , + , + . ' + . + , , + . + + +. + , +. , + , + . ' + + + ' , + , + . + +127. . + ' + +. ' +, + , + , +, , , + + , + , , + . + , + , + , + , +. + +128. ' + + , , + + . + + + + + . +, , + , + . , + , ' + , ( + ) + , . + + + + . + +129. + . + , , + . , + , , +, + , , + + . + + . , + , , + , + . , + + , + ' + ' +. , ' , ' + , + + ' + , +. , + . + +130. + + ' + ( ), + . + + , + + . + ( + ) + . + + . + +. , + , ' + , . + + + . , + , , + ( + ), + ' , + + + . + + + + . + , + . + +131. + , +, . + + . + . + , , + , + , + + . + +132. , +, , + + + . + ' , ' + , , + , ' + _ +, , + , + + . , + + + , + , + . + , . + +133. +, . + , ' + ' + . + + + , + . , + , , + , +. + . + + . + +134. + , + + , + , + . + , ' + + + . + +135. + . + , + + + , , . +, , + . + , + . + + + + ' + + + + , , + . + , +(, , , , ) + , +, +. , , , +, , , , , +, , , . + , , , +, , , , , , , +, , , , , , +, , . , + , . +, . + + + , + . + , + , + +. + + + + + .. + + 22 . 614.686, 634.506 + + . 10 + +_______________________________________ +1) , 428 . . + +2) 88 428 . . + +3) , 20 . + +4) . + +5) + . + +6) + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Peloponnesian war, by Thucydides + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PELOPONNESIAN WAR *** + +***** This file should be named 29834-8.txt or 29834-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/9/8/3/29834/ + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/29834-8.zip b/29834-8.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6d08bcc --- /dev/null +++ b/29834-8.zip diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..9918ac6 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #29834 (https://www.gutenberg.org/ebooks/29834) |
