diff options
Diffstat (limited to '28005-h')
22 files changed, 2788 insertions, 0 deletions
diff --git a/28005-h/28005-h.htm b/28005-h/28005-h.htm new file mode 100644 index 0000000..d4ba4dc --- /dev/null +++ b/28005-h/28005-h.htm @@ -0,0 +1,2788 @@ + +<!DOCTYPE html +PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> + +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. --> +<html lang="nl-1900"> +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1"> + +<title>Van de Ganges naar den Amazonenstroom</title> +<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> +<meta name="author" content="Ernst Weber"> +<meta name="DC.Creator" content="Ernst Weber"> +<meta name="DC.Title" content="Van de Ganges naar den Amazonenstroom"> +<meta name="DC.Date" content="#####"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"><style type="text/css"> +/* Standard CSS stylesheet */ + + + +body +{ +font: 100%/1.2em "Times New Roman", Times, serif; +margin: 1.58em 16%; +text-align: left; +} + +.titlePage +{ +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0% 7em 0%; +padding: 5em 10% 6em 10%; +} + +h1.docTitle +{ +font-size:1.6em; +line-height:2em; +} + +h2.byline +{ +font-size:1.1em; +font-weight:normal; +line-height:1.44em; +} + +span.docAuthor +{ +font-size:1.2em; +font-weight:bold; +} + +h2.docImprint +{ +font-size:1.2em; +font-weight:normal; +} + +.transcribernote +{ +background-color:#DDE; +border:black 1px dotted; +color:#000; +font-family:sans-serif; +font-size:80%; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} + +.div0 +{ +padding-top: 5.6em; +} + +.div1 +{ +padding-top: 4.8em; +} + +.index +{ +font-size: 80%; +} + +.div2 +{ +padding-top: 3.6em; +} + +.div3, .div4, .div5 +{ +padding-top: 2.4em; +} + +.footnotes .body, +.footnotes .div1 +{ +padding: 0; +} + +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .pseudoh1, .pseudoh2, .pseudoh3, pseudoh4 +{ +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} + +h3, .pseudoh3 +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +} + +h3.label +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} + +h4, pseudoh4 +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +} + +h4.lghead +{ +margin-left:10%; +margin-right:10%; + +} + +.alignleft +{ +text-align:left; +} + +.alignright +{ +text-align:right; +} + +.alignblock +{ +text-align:justify; +} + +p.tb, hr.tb +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +text-align: center; +} + +p.poetry +{ +margin:0 10% 1.58em; +} + +span.hemistich /* invisible text to achieve visual effect of hemistich indentation. */ +{ +color: white; +} + +p.line +{ +margin:0 10%; +} + +p.argument, p.note, p.tocArgument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +text-indent:0; +} + +p.argument, p.tocArgument +{ +margin:1.58em 10%; +} + +p.tocChapter +{ +margin:1.58em 0%; +} + +p.tocSection +{ +margin:0.7em 5%; +} + + +div.epigraph +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} + +.epigraph .bibl +{ +text-align: right; +} + +.epigraph .poem +{ +margin-left: 0; +} + +.epigraph .line +{ +margin-left: 0; +text-indent: 0; +} + +.trailer +{ +clear: both; +padding-top: 2.4em; +padding-bottom: 1.6em; +} + +.floatLeft +{ +float:left; +margin:10px 10px 10px 0; +} + +.floatRight +{ +float:right; +margin:10px 0 10px 10px; +} + +p.figureHead +{ +font-size:100%; +text-align:center; +} + +.figure p +{ +font-size:80%; +margin-top:0; +text-align:center; +} + +p.smallprint,li.smallprint +{ +color:#666666; +font-size:80%; +} + +span.parnum +{ +font-weight: bold; +} + +.leftnote +{ +font-size:0.8em; +height:0; +left:1%; +line-height:1.2em; +position:absolute; +text-indent:0; +width:14%; +} + +.pagenum +{ +display:inline; +font-size:70%; +font-style:normal; +margin:0; +padding:0; +position:absolute; +right:1%; +text-align:right; +} + +a.noteref, a.pseudonoteref +{ +font-size: 80%; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} + + +.red +{ +color: red; +} + +.displayfootnote +{ +display: none; +} + +div.footnotes +{ +margin-top: 1em; +padding: 0; +} + +hr.fnsep +{ +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} + +p.footnote +{ +font-size: 80%; +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} + +p.footnote .label +{ +float: left; +text-align:left; +width:2em; +} + +.footnotes td, .footnotes th, .footnotes .tablecaption +{ +font-size: 80%; +} + +.centertable +{ +/* center the table */ +margin: 0px auto; +} + +.poem +{ +margin-left:5%; +position:relative; +text-align:left; +width:90%; +} + +.poem h4 +{ +font-weight:normal; +margin-left:5em; +} + +.poem .linenum +{ +color:#777; +font-size:90%; +left:-2.5em; +margin:0; +position:absolute; +text-align:center; +text-indent:0; +top:auto; +width:1.75em; +} + +.versenum +{ +font-weight:bold; +} + +/* right aligned page number in table of contents */ +.tocPagenum, .flushright +{ +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +} + +.footnotes .line +{ +font-size:80%; +margin:0 5%; +} + +.poem .i0 +{ +display:block; +margin-left:2em; +} + +.poem .i1 +{ +display:block; +margin-left:3em; +} + +.poem .i2 +{ +display:block; +margin-left:4em; +} + +.poem .i3 +{ +display:block; +margin-left:5em; +} + +.poem .i4 +{ +display:block; +margin-left:6em; +} + +.poem .i5 +{ +display:block; +margin-left:7em; +} + +.poem .i6 +{ +display:block; +margin-left:8em; +} + +.poem .i7 +{ +display:block; +margin-left:9em; +} + +.poem .i8 +{ +display:block; +margin-left:10em; +} + +.poem .i9 +{ +display:block; +margin-left:11em; +} + +span.corr +{ +border-bottom:1px dotted red; +} + +span.abbr +{ +border-bottom:1px dotted gray; +} + +span.measure +{ +border-bottom:1px dotted green; +} + +.letterspaced +{ +letter-spacing:0.2em; +} + +.smallcaps +{ +font-variant:small-caps; +} + + +.caps +{ +text-transform:uppercase; +} + +.fraktur +{ +font-family: 'Walbaum-Fraktur'; +} + +.rm +{ +font-style: normal; +} + +hr +{ +clear:both; +height:1px; +margin-left:auto; +margin-right:auto; +margin-top:1em; +text-align:center; +width:45%; +} + +h2.docImprint,h1.docTitle,h2.byline,h2.docTitle,.aligncenter,div.figure +{ +text-align:center; +} + +h1,h2 +{ +font-size:1.44em; +line-height:1.5em; +} + +h1.label,h2.label +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} + +h5,h6 +{ +font-size:1em; +font-style:italic; +line-height:1em; +} + +p,p.initial +{ +text-indent:0; +} + +p.firstlinecaps:first-line +{ +text-transform: uppercase; +} + +p.dropcap:first-letter +{ +float: left; +clear: left; +margin: 0em 0.05em 0 0; +padding: 0px; +line-height: 0.8em; +font-size: 420%; +vertical-align:super; +} + +.poem +{ +padding: .5em 0% .5em 0%; +} + +p.quote,div.blockquote,div.argument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +margin:1.58em 5%; +} + +.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden +{ +text-decoration:none; +} + + +ul { list-style-type: disc; } +ol { list-style-type: decimal; } +ol.AL { list-style-type: lower-alpha; } +ol.AU { list-style-type: upper-alpha; } +ol.RU { list-style-type: upper-roman; } +ol.RL { list-style-type: lower-roman; } +.lsdisc { list-style-type: disc; } +.lsoff { list-style-type: none; } + +.castlist, .castitem { list-style-type: none; } + + + + + +/* Supplement CSS stylesheet "style/arctic.css.xml +" */ + + + +body +{ +background: #FFFFFF; +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +} + +body, a.hidden +{ +color: black; +} + +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .pseudoh1, .pseudoh2, .pseudoh3, .pseudoh4 +{ +color: #001FA4; +font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; +} + +p.byline +{ +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} + +.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, span.leftnote, p.legend, .versenum, .stage +{ +color: #001FA4; +} + +.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a +{ +color: #AAAAAA; +} + +a.hidden:hover, a.noteref:hover +{ +color: red; +} + +p.dropcap:first-letter +{ +color: #001FA4; +font-weight: bold; +} + +sub, sup +{ +line-height: 0; +} + + + +</style></head> +<body> + + +<pre> + +Project Gutenberg's Van de Ganges naar den Amazonenstroom, by Ernst Weber + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Van de Ganges naar den Amazonenstroom + De Aarde en haar Volken, 1904 + +Author: Ernst Weber + +Release Date: February 4, 2009 [EBook #28005] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK VAN DE GANGES *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at https://www.pgdp.net/ + + + + + + +</pre> + + +<div class="body"><span class="pagenum">[<a id="xd0e83" href="#xd0e83">49</a>]</span><div class="div1"> +<div class="figure"><img border="0" src="images/t1904-049.gif" alt="Van de Ganges naar den Amazonenstroom." width="720" height="41"></div> +<p class="aligncenter"><i>Naar het Duitsch van <span class="smallcaps">Ernst Weber</span>.</i><a class="noteref" id="xd0e93src" href="#xd0e93">1</a> + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p1904-049.jpg" alt="De Tadsj." width="720" height="442"><p class="figureHead">De Tadsj.</p> +</div><p> + + +</p> +<p style="
 background: url(images/iu1904-049.gif) no-repeat top left;
 
 padding-top: 60px;
 "><span style="
 float: left;
 width: 85px;
 height: 90px;
 background: url(images/iu1904-049.gif) no-repeat;
 
 background-position: 0px -60px;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">U</span>it een onrustigen slaap werd ik warm en vol muggenbeten wakker. Natuurlijk was de bruine lummel, die buiten vóór mijn slaapkamer +gehurkt zat, weer eens een keertje ingeslapen. Een heftige ruk aan het touw deed hem wakker schrikken, en dadelijk begon de +punkah, de lange waaier boven mijn bed, weer te waaien, om hitte en muskieten te verdrijven. Maar reeds was er daglicht zichtbaar +door de lichte strooien gordijnen, die de deur afsloten naar de binnenplaats, en ik herinnerde mij tegen zonsopgang een sjikari +te hebben besteld, die mij hier in de buurt van Agra op een jachtuitstapje zou vergezellen, vóórdat de rechte middaghitte +er zou zijn. + +</p> +<p>Op mijn handgeklap verscheen een in het wit gekleede Indiër, wiens donker hoofd met den intelligenten, zwaarmoedigen blik +door een grooten tulband gedekt werd, en reikte mij met een deemoedigen groet den verkwikkenden dronk ijslimonade. Daarna +goot hij mij in een groote badkuip stroomen water over het lijf en diende handig en zonder geruisch het rijke engelsche ontbijt, +dat intusschen door een ander was klaargezet. + +</p> +<p>Reeds stampten buiten de paarden. Toen ik buiten kwam, zag ik mijn in de jacht bedreven sjikari juist een tandenborstel gebruiken +en dien bij mijn verschijnen haastig in zijn gordel steken. De lompen, die zijn kleeding uitmaakten, vertelden van veel moeilijke +marschen. Een geweer droeg hij niet; dat is den Indiërs door de Engelschen verboden. Vlug sprong hij naast den koetsier op +den bok, en op het plankje achter den grooten landauer gingen twee satellieten staan, die naar het oordeel van den engelschen +hotelbestuurder volstrekt mee moesten rijden, om, op den rit terug, voor het rijtuig plaats te maken te midden van de volksmenigte. + +</p> +<p>Zoo rolde ik plechtig in den golvenden morgennevel door de nog stille straten van Agra. Donker verrezen rechts van mij geweldige +muren en torens met afgeronde tinnen, de oude vesting van keizer Akbar, en toen de heete indische zon de streek met volkomen +helder licht bestraalde, bevonden wij ons reeds buiten de stad tusschen uitgestrekte rijstvelden en kleine, daartusschen verspreide +boschjes. + +</p> +<p>Het doel van onzen langen rit was een dorpje van armoedige strooien hutten, idyllisch gelegen in de schaduw van een donker +boschje, waaruit het gekrijsch van talrijke bonte papegaaien opsteeg. Daarachter breidde zich een wijde savannah uit, ons +jachtgebied, waar wij overvloed van wild aantroffen. <span class="pagenum">[<a id="xd0e123" href="#xd0e123">50</a>]</span>Naast het gewone kleine wild joegen wij in de kloven een luipaard en verscheiden wolven op. Het langst vervolgden wij een +troep van meer dan twintig slanke antilopen, die zich altijd weer dicht lieten naderen en zich in ’t geheel niet om de op +de velden arbeidende Indiërs schenen te bekommeren, ja zich dikwijls verstopten onder de kudden vee. + +</p> +<p>Uitgeput keerde ik na eenige uren, toen de hitte te groot werd, naar mijn rijtuig terug, en terwijl ik mij met een koelen +dronk verfrischte, daar de bedienden ijs in dikke wollen dekens hadden meegenomen, bracht een der satellieten een grooten +pauwenwaaier boven mij in beweging, en de andere kwam met waschwater en schoon linnen. + +</p> +<p>In het dorp waren twee bajaderen, die lieten vragen, of ze vóór den Sahib mochten verschijnen. Natuurlijk stond de Sahib dat +toe, en daar kwamen twee kinderen voor den dag van hoogstens vier of vijf jaar. De kleinste, een jongen, gekleed in een glinsterend +bont costuumpje, was nog kinderlijk in zijn bewegingen, als hij de snaren tokkelde van zijn instrument, dat op een guitaar +geleek. Het meisje echter had reeds de houding en manieren van een volwassene, als zij coquet lachend de prachtige, zwarte +oogen opsloeg. Zij danste met bekoorlijke gratie; zonderling alleen waren de buigingen en draaiingen der handen in het handgewricht, +waaruit de dans voor een groot deel bestond, en de langgerekte tonen van de indische liederen, bij welker hoogtepunten het +kleine ding telkens schuchter mijn hand vatte. Allerdwaast was het, een paar engelsche liedjes aan te hooren, die mijn aardige +bajadère in miniatuur, tot slot, met verrukkelijk slechte uitspraak voordroeg. + +</p> +<p>Met klinkende dankbetuigingen zond ik hen heen, en toen ging het in flinken draf stadwaarts. Eerst was er nog een karakteristieke +strijd te beslechten. De koetsier, die intusschen afgelost was, een deftig Mohammedaan met dichten, zwarten baard, wilde den +sjikari, den verachten Hindoe niet naast zich op den bok laten zitten en schikte zich eerst op mijn uitdrukkelijk bevel in +het geval. De aanhangers der beide godsdiensten haten elkaâr nog inniger, dan zij het beide den gevreesden Europeaan doen, +wien door dit alles het bestuur wordt vergemakkelijkt. + +</p> +<p>De straat, waarin de zon fel brandde, was nu veel drukker dan in den vroegen morgen. Meest waren het schoone figuren met sympathieke +gelaatstrekken, die in witte en bonte kleederen gehuld waren of ook wel bijna geheel onbedekt liepen. Maar zelfs dan hinderde +de naaktheid den beschouwer nooit, want de donkere huidskleur, die men aantrof in alle schakeeringen van lichtbruin tot het +donkerst zwart, vormt zelf al een bedekking van het lichaam. Veel mannen hadden strepen en punten op het voorhoofd geschilderd, +een teeken van hun kaste, en de slanke vrouwen, die voorbijgingen in wagentjes als kleine tempeltjes, hadden groote versierselen +in de ooren en om de armen. + +</p> +<p>Aan den weg echter lagen, toen wij de stad naderden, bedelaars en zieken, ellendige stumpers, die meestal ’t een, zoowel als +’t ander waren. Zij strekten de armen uit, die slechts uit vel en been bestonden en waar de gewrichten als knobbels door staken. +Allerlei misvormingen waren op hun lichaam te zien en wonden, soms opzettelijk opengehouden ter wille van het bedrijf. + +</p> +<p>Nu bleek eerst, hoeveel diensten mijn achter op het rijtuig staande jongens bewezen, want de ongeluksfiguren van de bedelaars +bleven niet bescheiden aan den rand van den weg zitten, maar wierpen zich kermend en zuchtend soms tot op ’t midden van den +weg, om een aalmoes af te dwingen, en telkens moest het rijtuig stilhouden en moesten mijn bedienden naar voren komen, om +het bedelaarspak van den weg te duwen. + +</p> +<p>Op een enkele plek der voorstad was de menigte bijzonder dicht. Toen wij ons eindelijk ruim baan maakten door snel voort te +rijden, bespeurde ik, dat de oorzaak van het gedrang een fakir was, wiens heftige zelfkastijding de bewonderende aandacht +van de Hindoes trok. Op een houten bank, waaruit op afstanden van een vinger breed honderden lange, spitse spijkers opstaken, +lag lang uitgestrekt op den rug een naakte, vuile Hindoe. Hij lag stil met gesloten oogen, ofschoon de spijkers voor een deel +diep in zijn lichaam waren gedrongen, en het bloed eruit neerdroop. Overigens scheen hij er echter wel bij te varen, want +naast hem stond een pot, die reeds vrij hoog gevuld was met de koperen munten zijner vereerders, en evenzoo lagen er een menigte +lekkernijen voor hem gereed, als hij van zijn legerstede zou opstaan. + +</p> +<p>Ik was blij, die weinig aesthetische tooneelen en de altijd heeter brandende indische Augustuszon te kunnen ontloopen, en +legde mij later tot een siesta neer op den langen, gemakkelijken rieten stoel, met den onontbeerlijken, den waaier wuivenden +windjongen naast mij. + +</p> +<p>Eerst toen de schaduwen vrij lang geworden waren, stond ik weer op, om nieuwe indrukken op te doen. Een klein aapje, waar +ik onder het wandelen op getrapt had, schimpte mij toornig achterna, en toen ik het schertsend met mijn stok dreigde, namen +zijne door de Indiërs erg verwende collega’s zijn partij op en kwamen van de boomen aan den weg, waar zij gymnastische toeren +uitvoerden, naar beneden, verzamelden zich rondom mij heen en keken mij onder luide, booze gedachtenwisseling zoo afkeurend +aan, dat ik mij beschaamd uit de voeten maakte. + +</p> +<p>Veel rustiger gedroegen zich de groote, lompe gieren, die overal op de muren zaten en wachtten op het oogenblik, waarop ze +weer naar de omheinde ruimte mochten terugkeeren, waar de Parsen hun dooden aan de roofvogels overlaten. + +</p> +<p>De Parsen, die het intelligentste en welvarendste gedeelte der bevolking van Indië moeten zijn, onderscheiden zich op straat +door een vreemde, op een mijter gelijkende hoofdbedekking en dragen, evenals de voorname Hindoes, een langen, zwarten rok +bij een nauwe, witte of bontgekleurde broek. De Mohammedanen daarentegen zijn altijd in het wit gekleed en hebben bonte tulbanden +op, waarvan de kleur door geboorte en stand of ambt wordt aangewezen. + +</p> +<p>Als overal in het Oosten was het inwendige van alle huizen der stad van buiten zichtbaar; alle werk van ambachtslieden wordt +in de open lucht gedaan, en het is voor den Europeaan moeilijk, zich door de straten een weg te banen, zonder van de dikwijls +prachtige kunstwerken van ivoor en houtsnijwerk, <span class="pagenum">[<a id="xd0e149" href="#xd0e149">51</a>]</span>filigraanarbeid en schitterende zijden borduursels met goud en zilver bestikt, meer mee te nemen dan hij eerst voornemens +is geweest. + +</p> +<p>Vlugge paarden brachten mij dan naar de voornaamste bezienswaardigheid van Agra, welker roem alleen reeds vele reizigers naar +Indië heeft gelokt, naar den Tadsj Mahal, grafmonument, dat shah Jehan driehonderd jaar geleden voor zijn lievelingsvrouw +heeft laten bouwen. Het ligt buiten de stad aan den oever der Dzjoemna, en de meeste reizigers, die veel hebben gezien, zijn +éénstemmig van oordeel, dat dit het mooiste bouwwerk van de wereld is. + +</p> +<p>Bij een uitgaaf van vijftig millioenen roepijen voor een betrekkelijk klein bouwwerk mag men dan ook wel iets bijzonders verlangen; +maar ik was, ondanks alle afbeeldingen, die ik ervan had gezien, toch nog ten hoogste verrast door de wonderschoone harmonie +van dezen koepel, door de natuurlijke samenstemming der voornaam eenvoudige vormen met de kostbaarheid van het gebruikte materiaal +en de smaakvolle behandeling der onderdeelen. + +</p> +<p>Bij dat alles voegt zich nog de indrukwekkende omgeving van den graftempel. Nadat men de prachtige buitenste poort van den +aanleg is doorgegaan, staat men in de schaduw van dichtbebladerde boomen. Recht vóór u opent zich een breede weg, een laan +van cypressen, waarop men in het midden als een tegenstelling met de donkere omlijsting, heldere waterkommen en bonte bloemperken +ziet. + +</p> +<p>Aan ’t eind van deze allee staat, met schitterenden glans afstekend tegen de blauwe lucht, een prachtig marmeren gebouw, met +een breed gewelfde middelpoort, waarboven een heerlijk gevormde koepel, geflankeerd door vier slanke minarets. Deze eerste +aanblik is de mooiste en wint zelfs niet bij ’t naderkomen, als men de schoonheid van het marmer eerst recht goed ziet en +de kunstvaardigheid, bij de opengewerkte deelen en de reliëfs aan den dag gelegd, waar edelgesteenten niet aan zijn gespaard. + +</p> +<p>Binnenin staan de sarcophagen van het in liefde verbonden paar. De wachthebbende priesters hadden, toen zij mij zagen, schijnbaar +niets anders te doen, dan mijn ernstige stemming door hun gegil en geschreeuw te bederven en van mij een bakschish te vragen, +nu ze mij de mooie echo van den koepel hadden laten hooren. Dezen keer bestond de backschish echter in een flinken schop! + +</p> +<p>Op den terugweg beklom ik de oude citadel van keizer Akbar, die nu door kranige, engelsch-indische troepen bezet was. De moskeeën +en paleizen hierboven zouden stellig op een andere plek hoogst indrukwekkend zijn; maar in Agra heeft men er nauwelijks oog +voor. Mooi was het uitzicht, van het terras met den ouden marmeren troon van den heerscher, op de stad en de vlakte, waardoor +de Dzjoemna kronkelt; maar ook hier werd de blik met magische kracht maar altijd weer naar den Tadsj getrokken, die ver beneden +in de diepte lag en door de stralen van de avondzon verguld werd. + +</p> +<p>Toen ik in mijn hôtel terugkwam, vond ik mijn kamer in een bazar veranderd. Een half dozijn waardige tulbanddragers begroetten +mij met diepe salams en begonnen allen tegelijk hun waren, die zij op den grond hadden uitgespreid, aan te prijzen. Daar kwam +een donker vermoeden in mij op, dat ik in den namiddag bij mijn inkoopen in de stad, trots mijn afdingen, flink bedrogen was +geworden, dat de mare van mijn goedgeloovigheid zich had verbreid, en dat nu dit brutale troepje was gekomen, om ook een voordeeltje +uit den dommen Sahib te halen. Dat ergerde mij gruwelijk, en vol wraakgedachten klapte ik mijn bedienden en liet met grimmig +pleizier kooplieden en waren alles samen naar buiten gooien. Voor de deuren en vensters zette ik wachten uit, om te beletten, +dat er weer indringers verschenen. + +</p> +<p>Spoedig daarna zat ik met mijn engelsche vrienden bij het deftige dîner; het waaien van de punkah boven de tafels maakte het +gekleede toilet dragelijk, en de bediening liep zonder geruisch vlug van stapel, want ieder had zijn eigen boy of bediende +achter zijn stoel staan, om de spijzen aan te nemen van degenen, die ze aandroegen, eveneens Mohammedanen. Hindoes zouden +door de aanraking van europeesche spijzen onrein worden, en men gebruikt hen daarom niet voor deze diensten. De Hindoes zijn +uitstekende huisbedienden; maar bij alles, wat de maaltijden betreft, houden zij zich streng afgezonderd. Het gaat zoo ver, +dat reeds de schaduw van een Europeaan hun de spijzen oneetbaar maken kan. + +</p> +<p>Toen ik bij het tafelgesprek mijn fakir op het kruisbed te pas bracht, werden mij nog vele dergelijke voorbeelden verteld. +Zoo hoorde ik van boetedoeningen, waarbij iemand zoo lang de vuist gebald hield, tot de nagels door de hand waren gegroeid, +en van andere menschen, die naar gelofte den arm hoog opgeheven hielden, tot het schoudergewricht in dien stand stijf vergroeid +was, en daarna werden de histories al griezeliger en romantischer. + +</p> +<p>Laat op den avond deed een dame ’t voorstel, in den maneschijn den Tadsj een nachtelijk bezoek te brengen, en dadelijk waren +allen daartoe bereid. Fakkeldragers reden vóór de rijtuigen, en weldra stond ik weer voor den tooverachtig schoonen koepel, +die in ’t zilveren licht der maan een nog veel dieperen indruk maakte dan bij dag, want thans verzonk de geheele omgeving +in het niet bij den glans van het marmer. Men hoorde alleen het ruischen van den voorbijvlietenden stroom en ’t sjirpen van +de krekels. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +<p>Een lange spoorreis moest voorafgaan aan mijn reis naar Kaschmir. Ik droomde nog van den als zilver glanzenden Indus, dien +ik den vorigen avond op de lange brug vóór Attah gepasseerd was, toen het gelijkmatige ruischen van den stroom in mijn ooren +plaats maakte voor de leelijke klanken van het gebroken Engelsch, waarmee mijn indische bediende mij tot bewustzijn trachtte +te brengen, dat wij spoedig te Ihelam, het eindpunt van de spoorreis, zouden zijn. + +</p> +<p>Toen het hem eindelijk gelukt was en ik mijn ontbijt had ontvangen, deed hij zijn best, de groote rieten horren te doen draaien, +die, beneden telkens in waterbakken duikend, bevestigd waren aan de buitenzijde der waggonvensters en aangename koelte verspreidden +bij de verdamping van het water in de reeds nu brandend heete zonnestralen. + +</p> +<p>Ik slurpte dorstig mijn thee, gemakkelijk steunend op de kussens, die mijn bediende ’s avonds te voren <span class="pagenum">[<a id="xd0e179" href="#xd0e179">52</a>]</span>zorgzaam had opgestapeld, en verwonderde mij over het nette en opgeruimde uitzien van den in ’t wit gekleeden “jongen”, die, +met vijftig collega’s samen in één waggon geperst, voor een tiende deel van ’t reisgeld van zijn heer den nachtelijken spoorrit +had gedaan. + +</p> +<p>Europeanen hebben in de eerste klasse in den zomer steeds een halven waggon voor zich alleen; maar men heeft die ruimte hier +ook wel noodig, waar men zoo verwend wordt en zooveel bagage moet meesleepen, om steeds des avonds trots de hitte te kunnen +verschijnen in europeesche gezelschapskleeding. + +</p> +<p>In Ihelam liet ik alle lastige koffers en pakken achter onder bewaring van mijn <i>boys</i> en maakte mij gereed om, vrij van alle banden, naar Kaschmir te reizen. Toen ik aan het station het voornemen te kennen gaf, +den weg naar Kaschmir, voor zoo ver hij berijdbaar was, per rijtuig af te leggen, verscheen er even daarna een engelsche officier +en deed zeer vriendelijk het aanbod, mij een tweewielig wagentje, een tonga, zooals hier veel gebruikt wordt, te verschaffen. +Hij ried mij aan, eerst nog de groote werken aan de rivier te bezichtigen, waar veel olifanten aan meewerkten. Natuurlijk +volgde ik dien raad op en was verbaasd, de gedresseerde olifanten, die ik vroeger alleen in het circus had bewonderd, hier +zoo uitstekend voor practische doeleinden in functie te zien. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p1904-052.jpg" alt="Straat in Jokohama." width="720" height="441"><p class="figureHead">Straat in Jokohama.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Op den nek van de reusachtige dieren zaten de geleiders, bewerkten aanhoudend het voorhoofd van hun beest met een stok met +ijzeren punt, schopten heftig met de beenen en spraken hun daarbij goedig toe op de manier, waarop de russische iwostnik praat +tot zijn rijtuigpaard. De goedmoedige kolossen gehoorzaamden hun kleinen pijniger met de grootste stiptheid, droegen met hun +snuit zware boomstammen en op hun tanden groote bundels andere dingen heen en weer en stapten daarbij met onverstoorde zekerheid +over de smalle, glibberige paden langs den steilen rivieroever. + +</p> +<p>Eenige olifanten waren met hun werk al klaar en namen een bad in de rivier, waarbij hun kornaks hen ijverig borstelden, en +behagelijk spoten de dieren met opgeheven snuiten zich dikke waterstralen over den rug, om het <span class="corr" id="xd0e197" title="Bron: reinigsproces">reinigingsproces</span> te vergemakkelijken. Tevreden wandelden zij daarop naar het bosch, om er hun maal van gras en bladeren tot zich te nemen, +dat buiten een zekere hoeveelheid rijst al ’t voedsel is, dat ze gebruiken. + +</p> +<p>De leider van het bouwwerk prees de verrichtingen der olifanten zeer en beweerde, dat één zoo’n dier hem meer waard was dan +vijftig inlandsche arbeiders en veel minder kostte, daarbij nooit stal of wegliep, en geen der andere ondeugden bezat van +de menschelijke arbeiders in Indië. + +</p> +<p>Al die mooie eigenschappen en de dankbaarheid en gewilligheid tegenover hun oppassers, niettegenstaande hun verstand en het +bewustzijn hunner kracht, daarbij het sterke herinneringsvermogen voor krenking en beleedigingen, die zij vaak na langen tijd +nog beantwoorden, wijst op de hooge plaats, door deze dieren ingenomen in de wereld der viervoeters. + +</p> +<p>Hoe werkzaam het gemoedsleven der olifanten is, trots hun dikhuidigheid, ziet men hieraan, dat zij tot de weinige dieren behooren +die kunnen weenen. Nooit vergeet ik den vreemden aanblik, toen een olifant, wiens poot gekwetst was door een neervallend blok, +met opgetrokken poot bleef staan, terwijl dikke tranen langs zijn wangen vloeiden. + +</p> +<p>Intusschen was er een wagentje voor mij besteld, en spoedig vlogen we in gestrekten draf de stad uit. <span class="pagenum">[<a id="xd0e208" href="#xd0e208">53</a>]</span>Buiten kwam ons een troep zwaar beladen kameelen tegen; maar daarna werd de streek eenzaam en stil, de bebouwde velden verdwenen, +maakten plaats voor groene heide, en de heuvels aan den kant van den weg groeiden aan tot bergen. Na een paar uren snel te +hebben gereden, bereikten wij een bergstadje, in welks dak-bungalow ik uitstapte, daar de rijweg er ten einde was. De dak-bungalows +zijn eenvoudige logementen, die door de regeering op vele punten in Indië ten gerieve der Europeanen zijn opgericht en die +men tegen betaling van een roepij mag gebruiken. De indische bewaker werd gehaald, om mij het huis open te sluiten, dat een +aantal primitief ingerichte slaapkamers, een salon met kook- en eetgerei en een aantal oude couranten bevatte. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p1904-053.jpg" alt="Aan een der groote binnenbaaien van Japan." width="720" height="442"><p class="figureHead">Aan een der groote binnenbaaien van Japan.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Over de bereiding van een maaltijd kon ik mij met hem onderhouden; maar verder reikte zijn Engelsch niet. Tevergeefs beproefde +ik hem duidelijk te maken, dat ik een rijpaard noodig had en een gids naar Kaschmir, en het duurde lang, eer in de plaats +een taalkenner gevonden werd, die mijn begeerten begreep. Engelschen waren er hier niet, wèl bedelaars, die in massa kwamen, +om van zoo’n zeldzamen europeeschen gast iets te ontvangen. + +</p> +<p>Mijn belangstelling werd intusschen alleen gaande gemaakt door een bepaald origineelen fakir, die ter zelfkastijding zich +en den vliegen het genoegen had gedaan, zijn gansche lichaam met suiker te besmeren, zoodat hij door de massa der op hem te +gast gaande dieren nu en dan een neger geleek, om dan op eens, bij een haastige beweging, weer in zijn suikerpakje te schitteren. + +</p> +<p>Natuurlijk gelukt het hem niet, mij geld ter verdere vliegenvoedering af te troggelen. Ik keerde mijn welwillendheid liever +naar eenige slangenbezweerders, door wie ik mij een particuliere voorstelling liet geven. Bij ’t geluid van het fluitachtig +instrument van den bezweerder kwam er beweging in den zak, die vóór hem lag, en er sloop een slangetje uit, dat zich oprichtte +en weldra op de maat der muziek het kopje draaide en wendde. Volkomen onverklaarbaar leek mij een kunststuk, dat de man ten +slotte ten beste gaf, maar dat geen aanspraak op originaliteit kan maken, daar de bijbelsche Mozes reeds iets dergelijks heeft +vertoond. + +</p> +<p>De Hindoe greep namelijk de slang bij den staart, zwaaide haar in de lucht in een kring vond, zoodat zij lang uitgerekt leek +en had plotseling in plaats van een slang een even langen stok in de hand. Daarbij was hij zoo goed als naakt, kon onder zijn +kleederen zeker niets verbergen en stond bij al zijn kunststukken dicht vóór mij, zonder dat ik de manier, waarop hij te werk +ging, kon herkennen. + +</p> +<p>Na de voorstelling kwam er al gauw een gids met de gewenschte paarden, zoodat ik nog vroeg in den namiddag kon vertrekken. +De weg liep langs den oever van de Ihelamrivier, die van Srinagar komt, de hoofdstad van Kaschmir; maar reeds spoedig moesten +wij in het rivierbed zelf over alleronaangenaamste steenen of diep in ’t water verder rijden. Uren lang ging het zoo tusschen +steile oevers, en het werd mij nu wel duidelijk, dat deze weg alleen bij lagen waterstand te begaan is, zooals mij was gezegd. +Eindelijk was er weer een weg langs den oever, en toen ging het steil bergop op kalen rotsigen grond. + +</p> +<p>Het uitzicht werd steeds mooier en meer omvattend. Als ik achterom keek, zag ik de onbegrensde vlakte vóór mij met steden +en dorpen in de verte; naast mij werd het rivierdal steeds breeder en was bedekt met groene velden en vriendelijke aanplantingen. +<span class="pagenum">[<a id="xd0e227" href="#xd0e227">54</a>]</span>Beneden in de diepte bij den stroom zag ik een brandstapel rooken, waarop een Hindoe verbrand werd, die niet het geluk had +gehad, vóór zijn dood nog de Ganges te bereiken. Door mijn verrekijker zag ik de familieleden gehurkt zitten om den brandenden +houtstapel en de vlammen aanwakkeren, om later de verkoolde resten in de Ihelam te werpen, bij gebrek aan de golven van de +heilige rivieren Ganges en Dzjoemna. + +</p> +<p>Over verschillende bergketenen, op moeilijke, ja vaak bedenkelijke wegen, waar elke tred kleine steenlawinen naar beneden +storten deed, bereikte ik tegen den avond den kam van een hooger gebergte, dat de grens vormt van het onafhankelijk Kaschmir. +Die grens zelve werd boven door een middeleeuwsche vesting aangeduid. De geweldige poort en de massieve muren waren bezig +te vervallen en werden in ’t geheel niet meer bewaakt. Ongehinderd reed ik de donkere poort binnen en was eenige oogenblikken +later in Kaschmir. + +</p> +<p>De eerste blik in het land was veelbelovend. De weg daalde af in een wijd, groen, eenzaam dal, en achter de hoogten aan den +overkant verrezen, door de stralen van de avondzon verlicht, de reuzen van den Himalaya omhoog. + +</p> +<p>Toen wij naar het dal reden, ontmoetten wij eenige kinderen, die koperen vaatwerk op het hoofd droegen en met hun mooie huidskleur +en de bijzonder edele gelaatstrekken zelf geleken op heerlijke bronzen figuurtjes. Ook in het dorp, dat wij spoedig daarna +bereikten, viel mij de schoonheid van de kinderen, vooral der knapen, op. In dit dorp evenwel en in het volgend was geen dak-bungalow, +en ik moest het grootste gedeelte van den lichten maannacht blijven doorrijden, vóór ik het eerstvolgend stadje bereikte. +Het was een verrukkelijke rit, in de verfrisschende koelte na de hitte van den dag, in de diepe nachtelijke stilte door de +eenzame, flauw verlichte bergnatuur te rijden. + +</p> +<p>Het begon al te schemeren, toen ik de plaats bereikte, waar weer een dak-bungalow beschikbaar was. Bij de eerste huizen, die +alle van elkander afgezonderd, in het groen lagen, moest ik van het paard gaan en het aan den teugel leiden, want alle bewoners +hadden hun nachtleger in de open lucht gespreid, zoodat ze met hun hoofden beslist den weg versperden. Mijn gids schudde enkele +slapers wakker, en na veel moeite vonden wij het dak-bungalow en ook den houder van den daarbij behoorenden sleutel. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +<p>Bij ’t naderen van Japan werkte onze machine onder hooge drukking, en ’t geheele schip sidderde onder het sterke voorwaartsdringen +van de schroef, en toch keken wij angstig op ons horloge en zouden graag onze snelheid hebben verhoogd. Wij kwamen uit het +ongastvrije China met zijn winterkoude, en van de vraag, of wij vóór zonsondergang de haven zouden halen, hing het af, of +de havenpolitie van Jokohama ons zou vergunnen, nog dezen avond den grond van ’t lenteland te drukken. En de zon stond reeds +laag, dichtbij den top van den Foesiyama met witte kruin, die even te voren, veel hooger dan wij gezocht hadden, uit den nevel +was opgedoken. + +</p> +<p>Toen wij echter, om een landtong buigend, in de ruime Jeddobaai binnenvoeren, zagen wij vóór ons, eveneens naar de haven van +Jokohama koers zettend, een vloot van verscheiden honderden visschersschuiten met bonte, meest vierkante zeilen, en nu wisten +wij, dat wij niet te laat kwamen. + +</p> +<p>Wij haalden de booten zelfs in en zagen ze bezet met kleine, gele menschen met zwart, borstelachtig, opstaand haar, die ijverig +met zeil en roer bezig waren. Dat de gele kleur van het gelaat zich over het geheele lichaam voortzette, was gemakkelijk te +zien, want bij elke haastige beweging van de menschjes verschoof het kamerjaponachtige gewaad, en het bleek dat de kimono +dan alleen zulk een zedig, deftig gewaad is als hij eerst lijkt, wanneer de drager zich òf zeer langzaam en voorzichtig beweegt +òf een gesloten onderkleeding draagt. + +</p> +<p>De moeite, om de bagage langs de douane en in ’t hôtel te brengen, liet ik aan anderen over en ik begaf mij aan wal, om van +alle kleine zorgen vrij den eersten indruk van de stad te genieten. + +</p> +<p>Ik stapte in een der gereedstaande riksja’s, de als veêrtjes zoo lichte en toch stevige tweewielige miniatuurvictoria’s, die +in een flinken draf door een inboorling worden getrokken. Alleen bijzondere voornaamheid of sterke corpulentie van den passagier +vereischt een tweeden of een derden koelie voor het schuiven; hoogstens neemt men, als men haast heeft, een voorlooper, om +ruim baan te maken. + +</p> +<p>Het allermeest viel overal in ’t oog de rijkdom aan groen en bonte bloemen tusschen de huizen en ervoor, wat sterk uitkwam +na de reis door het donkere China. Eerst rolde mijn wagentje langs de breede kade voorbij prachtige, europeesche gebouwen. +Toen wij daarna in de echt japansche stad kwamen, die zich ver in de lengte uitstrekt, waren reeds veel duizenden bonte papieren +lantarens opgestoken, die dicht naast elkander vóór de huisjes hangend, de straten omzoomden. + +</p> +<p>Ook mijn menschpaard stak zijn licht op, evenals de andere riksjakoelies. De lichtpunten vóór ons in de straat vermeerderden +en warrelden door elkander op grillige manier. De feestelijke indruk van ’t geheel werd nog verhoogd door het lichtschijnsel +uit de huizen, welker wanden enkel uit open latwerk bestaan en met tusschenruimten van papier zijn beplakt. + +</p> +<p>Dikwijls waren de muren uit elkaâr geschoven, zoodat ik naar binnen kon zien, maar dat waren meest interieurs van koop- en +handwerkslieden, wier namen en aanbevelingen met de sierlijke chineesche letterteekens prijkten op lange strooken papier, +als vlaggen over de straat hangend. + +</p> +<p>Alle straten waren vol vreemde en toch zoo bekende figuurtjes. Dit waren juist dezelfde sierlijke vrouwtjes, die er zoo keurig +op porselein en verlakte blaadjes uitzien met hun groote strikken op den rug, den kunstigen vlinder-haardos, het poppengezicht +en dikwijls met een kaalgeschoren kindje op den rug, dat een lachwekkend pittig en snugger gezichtje heeft. + +</p> +<p>De mannen zijn meestal zeer leelijk, vooral wanneer zij europeesche kleeding dragen; dan zien ze er, zelfs als ze door de +beste kleermakers bediend worden, meestal net zoo uit als een boerenzoon, die in de stad paradeert met een mooi nieuw pak, +dat hem niet heelemaal past<span class="corr" id="xd0e259" title="Niet in bron">.</span> +<span class="pagenum">[<a id="xd0e262" href="#xd0e262">55</a>]</span></p> +<p>Eindelijk zocht ik mijn hôtel op de kade en kwam daar in een gansch andere wereld. Het was een van de wereldhôtels, waar men +voor den internationalen prijs van 20 francs een eerste-klas verzorging kan genieten. De amerikaansche invloed is er op aangename +wijze merkbaar. Alleen de handig en vlug bedienende japansche boys herinnerden eraan, dat men zich niet in een fransch Riviera-hôtel, +maar in het verre Oost-Azië bevond. + +</p> +<p>In den helderen zonneschijn zag alles er den volgenden morgen nog veel vriendelijker uit. In de hôtelkamers waren alle vazen +met bloeiende takken gevuld, en buiten was alles een witbloeiende tuin. In de voorstad klom nog steeds de lentestemming, want +de schuifwanden der huizen waren meest opengeschoven, en in elk hoekje der vertrekken prijkten lentebloemen, men kwam zelfs +geen oud vrouwtje tegen, of ze droeg een bloeienden kersentak in de hand. + +</p> +<p>Eén oudje maakte zelfs zulk een diepe buiging voor mij en zoog daarbij met den hoogsten eerbied de lucht door de toegeknepen +lippen in, dat ik tevergeefs beproefde, den groet even eerbiedig te beantwoorden. En toen ik de aardige, kleine, opgedirkte +<i>nesans</i> den gewonen groet “ohaio!” toeriep, kon ik over mijn succes als komiek bepaald tevreden zijn, want het lachen en gichelen +der vroolijke, kleine meisjes wou toen maar niet eindigen. + +</p> +<p>Toen ik een school voorbij ging, was het juist pauze. De kinderen stormden naar buiten en keken mij vol verbazing, volkomen +onbevangen aan; maar ze waren niet lastig of opdringerig. De kleine “eerwaarden”, zooals alle Japanners elkander onderling +betitelen, waren juist zóó gekleed als hunne ouders, en bij de meisjes zag de groote “obi” op den rug er even dwaas uit, als +bij de jongens het eenzame haarbundeltje op den kalen schedel! + +</p> +<p>Reeds hadden de onderwijzers, die binnen het gebouw waren, mij bemerkt. Ze kwamen naar buiten, boden mij van alle kanten hun +diensten aan, bekeken mij nieuwsgierig en rustten niet, voordat ik het inwendige van de geheele school nauwkeurig had bekeken. + +</p> +<p>Alles was zeer netjes en practisch, en wat mij vooral trof, waren de voortreffelijke landkaarten aan den wand. Het onderwijs +moet er veel last van ondervinden, dat men altijd nog chineesche letterteekens gebruikt, waarvan er 3000 verschillende moeten +worden onderscheiden, zoodat men ze natuurlijk lang niet alle in de school kan onderwijzen. Tegenwoordig begint men reeds, +het Japansch met europeesche, latijnsche letters te schrijven. + +</p> +<p>Een kleine jongen bracht mij toen langs de kust weer terug naar mijn hôtel. + +</p> +<p>In zee lagen buiten japansche oorlogsschepen, en daaronder één, dat het grootste pantserschip van de wereld moet zijn, en +meer in mijn nabijheid waren in het ondiepe water wel een vijftigtal meisjes aan het rondplassen, met hoog opgeschorte kleederen, +bezig zeewier in te zamelen, dat als toespijs bij het middagmaal moest dienen. + +</p> +<p>Des avonds bracht ik een bezoek aan de schouwburgen. Ik zag eerst een klassiek stuk uit de oude geschiedenis, waarbij prachtige +gewaden vielen te bewonderen en een hoofdrol werd gespeeld door allerlei griezeligheden, als het “karakiri”, opensnijden van +den buik, en waarbij werkelijk bloed werd vergoten. Ook zag ik een modern realistisch stuk, waar ook bloed in vergoten werd. + +</p> +<p>Eerst werd een ongelukkige grijsaard jammerlijk vermoord. Later marscheerden over het “bloemenpad”, een voetpad, dat van het +tooneel midden door het publiek leidt en waar de belangrijkste episoden en tooneelen op worden afgespeeld, politieambtenaren +en een dokter in een lange, zwarte jas. De dokter pakte zijn grooten koffer uit en onderzocht, bij de op het hoogst gespannen +verwachting van het publiek, met alle mogelijke glinsterende instrumenten op ’t alleruitvoerigst het lijk, om eindelijk den +dood te constateeren. Daarna vervolging en gevangenneming van den moordenaar en de geheele behandeling vóór de rechtbank. +Toen evenwel de opperrechter na een rede van anderhalf uur nog geen plan scheen te hebben op te houden, gaf ik er de voorkeur +aan, mij uit de voeten te maken, hoe graag ik de terechtstelling ook zou hebben bijgewoond. + +</p> +<p>Een uurtje sporens bracht mij uit Jokohama naar Tokio. De stations zijn overal opvallend klein, zelfs in de hoofdstad, maar +alles gaat er vlug en goed, en de waggons zijn gemakkelijk op zijn Amerikaansch ingericht. Eigenaardig klinkt op de perrons +’t geklikklak van de klompjes der Japanners. Die voetbekleeding met houten sandalen is zeer practisch. In huis, op de fijne +matten, loopt men op kousen met stevige zolen en afgezonderden grooten teen; gaat men uit, dan stapt men eenvoudig op de sandalen, +die bij de deur staan, en een lint of band naast den grooten teen hout ’t klompje aan den voet vast. Bij nat weêr heeft men +plankjes met een opstaanden rand van 5 à 10 c.M., waarmee men droogvoets stapt door de ergste plassen. + +</p> +<p>Wat een last voor den vreemdeling is het, om telkens vóór hij een japansch huis binnentreedt, zijn omslachtig schoeisel te +moeten uittrekken! En ik had nog het ongeluk, schoenen met gespen te dragen, die ik in den eersten dag minstens twintigmaal +open en dicht moest gespen, want het was een feestdag, en er was geen enkele schoenenwinkel open. + +</p> +<p>Dadelijk den eersten dag in Tokio ondernam ik, alleen geleid door het plan der stad uit de engelsche Murray-uitgave, een tocht +per rijwiel van mijn hôtel in ’t Zuiden der stad naar den Asakusatempel, het grootste nationale heiligdom van Tokio. + +</p> +<p>Ik dacht den rit in een kwartier te kunnen doen, maar had er meer dan een uur voor noodig, want op den platten grond waren +alleen de hoofdstraten aangegeven, en ik wist nog niet, hoe uitgestrekt deze stad van twee millioen zielen was. + +</p> +<p>Tokio zal wel de uitgestrektste stad der wereld zijn; de middellijn van de vrijwel ronde ruimte is circa 25 <span class="corr" id="xd0e296" title="Bron: KM.">K.M.</span>, en men kan die uitgestrektheid begrijpen, als men bedenkt, dat de huisjes er, evenals te Jokohama, alle van elkaâr gescheiden +staan in de straten. Slechts weinig europeesche huizen staan ertusschen, en dan zijn dat meestal openbare gebouwen. Het was +er zeer druk in de straten, en verscheiden Japanners zag ik in europeesche kleederdracht. + +</p> +<p>Naast den ingang tot het tempelplein zag ik twee van die karakteristieke torens met de vele opgewipte <span class="pagenum">[<a id="xd0e301" href="#xd0e301">56</a>]</span>daken, het eene boven het andere en alle met klokjes behangen. De geheele ruimte en alle wegen vóór en om den tempel waren +overvol van menschen, die zich samendrongen om de vele winkeltjes en kramen; het geheel zag eruit als een kermis. + +</p> +<p>De tempel zelf was van voren open en de achtergrond werd ingenomen door veel Boeddhafiguren. Naast sommige van die zwaarlijvige +oude heeren, die waarschijnlijk wat te slaperig waren geworden, hing een bel, waardoor men hun opmerkzaamheid kon trekken. +Vóór anderen stond op een paar pas afstands een traliewerk met nauwe mazen, waardoor de belanghebbenden hun wenschbriefjes, +tot een balletje ineengedraaid, naar den god moesten spuwen, die hun ondanks dat gemis aan respect vergenoegd toelacht, want +de meeste balletjes blijven in het hekwerk hangen en dan behoeft hij zich om de wenschen niet te bekommeren. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p1904-056.jpg" alt="Mijn woonhuis op Miyasjima." width="720" height="458"><p class="figureHead">Mijn woonhuis op Miyasjima.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Het voornaamste deel der stad, waar de meeste villa’s van de Europeanen en ook de gezantschapsgebouwen liggen, is de keizersstad +in het centrum van Tokio. Zij wordt door een geweldigen muur en een breede gracht omsloten, en een even sterke binnenmuur +omringt de keizerlijke gebouwen. Op wijde open pleinen zag ik er juist de gardecavalerie een oefening houden. + +</p> +<p>Mijn europeesch middagmaal in het hôtel versmadend, ging ik in een japansche restauratie eten. Toen kleine moesme’s de achterwanden +van de zaal uiteenschoven, kreeg ik een echten, japanschen miniatuurtuin te zien. Zoo’n tuintje maakt den indruk van zeer +groot te zijn, want alleen de voorwerpen en de planten, die op den voorgrond staan, hebben hun natuurlijke grootte. Ze worden +naar achteren toe al kleiner; de boomen en struiken worden kunstig gekweekt tot dwergvormen, zonder dat zij hun natuurlijk +aanzien verliezen, en de kleine bruggen, watervallen en pagoden behooren dan bij het poppige geheel. De zinsbegoocheling is +zoo volkomen, dat men een groot park vóór zich meent te zien in een betrekkelijk kleine ruimte. + +</p> +<p>Het was mijn wensch, ook iets van het binnenland te zien, en terwijl ik nog overdacht, hoe dat het best in te richten, klopte +aan mijn deur een japansch heertje, dat zich in correct Duitsch als gids aanbood. Daar hij mij beviel, goede getuigschriften +had en een goed fietser beweerde te zijn, huurde ik hem voor een langere fietstoer door het binnenland. Ons eerste doel was +Nikko, de heilige stad in het gebergte. + +</p> +<p>Wij overnachtten op den tocht over de heerlijk gladde wegen in het dorp Akabane, goed verzorgd door aardige japansche meisjes, +en lang zocht ik ’s avonds in het woordenboek japansche termen op, om vrijer te kunnen praten met het vroolijke volkje, terwijl +de kaars flikkerde op het kleine, lage nachttafeltje en ik op de zachte kussens lag te rusten. + +</p> +<p>Het mooiste gedeelte van den weg naar Nikko was het laatste, een 30 K.M. lange, prachtige laan van hooge boomen, bestemd om +de geloovigen, die naar de heilige tempelstad op weg zijn, in de rechte stemming te brengen. Per fiets zelfs reden wij volle +twee uur lang op dien weg, die door overoude boomen van wel 30 M. hoogte overschaduwd wordt, terwijl tusschen de zware stammen +telkens kijkjes werden geopend op een zonnig berglandschap, niet ongelijk aan dat der italiaansche Apennijnen. + +</p> +<p>’t Bergstadje zelf ligt langgerekt aan een schuimende rivier, door dennenbosch omgeven. De reusachtige tempelgebouwen zijn +de beroemdste van Japan, en als men de bronzen voorwerpen en de lakwerken van den tempelschat beziet, merkt men eerst, hoeveel +minder de dingen waard zijn, die van dien aard in de winkels van Tokio en Jokohama verkocht worden. +<span class="pagenum">[<a id="xd0e322" href="#xd0e322">57</a>]</span></p> +<p>Maar de houten gevels der voornaamste gebouwen zelf, al zijn ze ook nog zoo kunstvaardig uitgesneden, kunnen op een Europeaan, +die nu eenmaal aan monumentale steenen gebouwen gewend is, nooit dien overweldigenden indruk maken, dien zij op den Oostaziaat +uitoefenenen. Ook de verdere omgeving van de stad is prachtig, en het speet mij, dat ik die al zoo spoedig moest verlaten. + +</p> +<p>Te Kobe, waar ik later vertoefde, ondernam ik met een kleine kuststoomboot een tochtje op de binnenzee van Japan. Die vaart +langs de duizenden beschut gelegen eilanden is een groot genoegen, vooral als men dicht langs den oever gaat en ’t drukke +verkeer op ’t land kan waarnemen. Den tweeden dag kwamen we aan ons doel, het heilig eilandje Miyasjima. Het is met een heerlijk +dicht loofbosch bezet, waarin men uren lang in half-donker loopt, om dan aan de kust weer plotseling het schitterend uitzicht +op de andere eilanden en de blauwe zee te genieten. + +</p> +<p>Het aardigste hôtel van heel Japan heb ik daar bewoond; ’t bestond uit wel een paar dozijn allerliefste japansche huisjes, +elk met twee of drie vertrekken voor één gast, tusschen vijvers en ruischende beekjes in een heerlijk park. Vriendelijke gezelligheid +vond ik er onder het argelooze volkje, soms bij onschuldig kaartspel en de kleine vingerhoedjes saké of rijstwijn, en eerst +toen ik mij eenige dagen later weer aan boord van een elegante stoomboot onder Europeanen bevond, kreeg ik het gevoel van +eenzaamheid, dat iemand soms kan overvallen in een vreemd werelddeel onder onverschillige menschen, maar dat men nooit gevoelt, +als men des voorjaars in Japan gaat reizen. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +<p>Een geheelen dag waren wij langs Korea’s oostkust noordwaarts gevaren en hadden een meer dan 2000 M. hoog oprijzende, besneeuwde +bergketen vóór ons gezien, die even kaal en ongastvrij leek, als het chineesche kustland. + +</p> +<p>Toen ik daarna ’s morgens ontwaakte, lag het schip reeds voor anker in de haven van Gensan, de noordelijkste plaats van Korea +die door de stoombooten naar Wladiwostok wordt aangedaan. + +</p> +<p>Het stadje, in japansch-chineeschen bouwtrant, ligt zeer schilderachtig aan den voet der hooge bergen in een wijde bocht. +Eenige straten op de helling waren bevolkt met in het wit gekleede figuren met een zonderlingen breedgeranden hoed met kleinen, +hoogen bol, een hoed, gelijkend op dien der Rondkoppen uit Cromwell’s tijd. Dwaas staat dat hoofddeksel op de dikke, goedmoedig +domme Mongolen-gezichten, en daar het maar even past op den haarknoop, moet het met een zwart lintje onder de kin worden vastgebonden. +Maar niettegenstaande dat wiebelt de hoed bij elke haastige beweging, zoodat de zorg, om den hoed op het hoofd te houden, +het voornaamste deel van den dagelijkschen arbeid van een Koreaan uitmaakt. + +</p> +<p>Men zag er veel Japanners, en in een zindelijk japansch hôtel nam ik mijn intrek. Het tolwezen der havens van Korea wordt +door engelsche beambten, die in koreaanschen dienst zijn, bestuurd, en daar ik wist, dat ook in Gensan een der vijf daar wonende +Europeanen als zulk een <i>commissioner</i> hoog stond aangeschreven, zocht ik hem op, ten einde hulp en raad te vragen voor mijn reis dwars door Korea. Ik had al vroeger +veel moeite gedaan, om daaromtrent inlichtingen te krijgen, maar het was mij niet gelukt. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p1904-057.jpg" alt="Mijn koreaansche bedienden." width="499" height="720"><p class="figureHead">Mijn koreaansche bedienden.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Als altijd bij Engelschen in ’t buitenland was de ontvangst, die wij in de mooie villa, waar de ambtenaar met zijn beminnelijke +vrouw woonde, te beurt viel, zeer innemend, en dadelijk werden maatregelen genomen, om de omslachtige uitrusting, voor mij +en mijn bediende noodig, bijeen te krijgen. + +</p> +<p>De weg dwars door Korea tot de hoofdstad Seoel bedraagt 250 K.M., maar met een omweg naar het Zuiden ter wille van de jacht +zouden het 400 à 500 K.M. zijn. Zeer moeilijk was het, een betrouwbaren <span class="pagenum">[<a id="xd0e351" href="#xd0e351">58</a>]</span>gids te krijgen, en de kaarten zijn uiterst gebrekkig. Er was geen mogelijkheid op, iemand te vinden, die mij geleiden kon +en ook maar enkele brokken van eenige europeesche taal meester was, en zoo moest ik ten slotte een jongen knaap aannemen, +met wien ik mij in de eerstvolgende weken enkel door gestes en een paar koreaansche woorden kon onderhouden, welke laatste +ik mij nog gauw door den tolk van den <i>commissioner</i> had laten voorzeggen. + +</p> +<p>Bijna nog bezwaarlijker ging het, paarden te krijgen, waarvan ik er vier noodig had. Eén ervan zou alleen geld hebben te dragen, +maar geen goud en zilver, doch zakken met koreaansche kopermunten, die in ’t binnenland alleen geldig zijn. Vijf ervan zijn +ongeveer één penning (dus gaan er ruim 8 van op één hollandsche cent), zoodat een paard nauwelijks ƒ 60 (holl.) dragen kan. + +</p> +<p>Eerst den tweeden dag werden er paarden gevonden, die reeds met lasten gedroogde visch onderweg waren en voor mij teruggehaald +werden. Zadels zijn er in Korea niet; die moest ik leenen van europeesche bekenden. + +</p> +<p>Proviand en keukengereedschap werd gekocht en daar men algemeen een tent voor onmisbaar hield, zocht en vond ik een japanschen +snijder, die beloofde, voor een waarde van 12 holl. guldens mij een tent van dubbel linnen te bezorgen. Hij viel echter ’s +nachts onder het werk in slaap en bracht het werk zijner handen eerst tegen den middag; maar ’t was dan ook een prachtstuk +van geschiktheid en duurzaamheid. Men kon erin staan; er was plaats voor vier personen om te slapen, en de tent kon zeer snel +met behulp van drie stangen worden opgezet. De touwen worden er van menschenhaar gedraaid en zijn onverslijtelijk. + +</p> +<p>Door de krachtdadige hulp van den <i>commissioner</i> waren eindelijk na twee dagen alle hinderpalen overwonnen, en ik kon opbreken. Buiten mijn gids had ik nog twee Koreanen +als paardenknechten en drijvers der beide pakpaarden bij mij. De eene was altijd stil als ’t graf, een vlijtige knaap, die +de dieren bijna geheel alleen verzorgde, de andere was, trots zijn afschrikkende leelijkheid, verbazend ijdel; hij had drie +hoeden bij zich, de eene nog hooger dan de andere. Altijd bereid om een grapje te maken, zong hij van den morgen tot den avond +zijn eentonige liedjes met eindelooze trillers, sloot innige vriendschap met mijn even langen, duitschen bediende en bracht +dien ten slotte er toe, samen door ’t heerlijkste tweestemmig gezang den marsch te veraangenamen. + +</p> +<p>De paarden, die nooit harder dan vlug stapvoets gingen, waren, als alle koreaansche paarden, zeer lastig. Op ’t eind der reis +had elk van ons kwetsuren van hoefslagen, en het verbaast mij nog, dat bij die herhaalde stooten tegen de borst en den buik +geen zware verwondingen werden toegebracht; de stallen waren iederen morgen kapotgeslagen. + +</p> +<p>De eerste twee dagen reden wij langs de zee naar het Zuiden, vaak over steile rotsen of er omheen door de zee. In ’t begin +kwamen we door vele dorpen. De vrouwen, die wij tegenkwamen, gingen op zij en draaiden ons zedig den rug toe, als ze niet +gesluierd waren. De dorpen herinnerden dikwijls in den bouwtrant van de huizen aan arabische, meestal waren het hutten van +stroo en leem. Uit vele woningen kwam een benauwde, onfrissche lucht, want in de vuile, van ongedierte wemelende huizen wordt +onder den vloer gestookt. Het wordt er dan bovenmatig warm en luchten doet men nooit. + +</p> +<p>Te Tong-Tsjen, waar wij aan den avond van den tweeden dag kwamen, liet ik de tent opslaan op de begraafplaats, die aan den +oever eener rivier onder oude boomen lag. Ook later gaf ik aan zulke kampen de voorkeur, daar zij bij het bestaande bijgeloof +der Koreanen ons voor nachtelijke bezoeken beveiligden, beter dan mijn waakzame hond en de schietoefeningen, die wij dikwijls +hielden, om aan het volk onze weerbaarheid te toonen, als het niet al te vriendelijk gezind scheen. + +</p> +<p>De bodem van de tent werd met een laag stroo en dekens belegd. Wij sliepen daar honderdmaal beter en veiliger, dan in de koreaansche +woningen. Mijn maal, dat meest uit eenden en fazanten bestond, die wij overal onderweg in massa aantroffen, werd door mijn +bediende bij het open vuur vóór de tent bereid onder de oogen der gezamenlijke dorpsbewoners. + +</p> +<p>De volgende dag werd voor de tijgerjacht bestemd, daar de menschen allen met een gewichtig gezicht ”<i>bohm</i>, <i>bohm</i>” riepen en op ’t gebergte wijzend de beweging van schieten maakten. Een der belangrijkste woorden van mijn armzaligen koreaanschen +woordenschat was nu juist <i>bohm</i>, de tijger. + +</p> +<p>Met acht dorpsbewoners, die zich met lange speren gewapend hadden, braken wij den volgenden morgen op. Mijn zangerige paardenknecht +mocht natuurlijk ook niet ontbreken; hij voerde een groot woord, trachtte mijn bediende goeden raad voor alle mogelijke eventualiteiten +te geven en gesticuleerde daarbij met zijn spies zoo heftig, dat hij ontelbare malen zijn hoed, dat kind van vele zorgen, +moest naloopen, als hij den berg afrolde. + +</p> +<p>Na een marsch van vele uren in de bergen kwamen we aan een zeer romantische bergkloof, in welker diepte zich het hol van den +tijger moest bevinden. Onze jachtgenooten waren al te voren steeds stiller geworden; de zanger liep geheel achteraan, en toen +wij aan den rand der kloof werkelijk eenige volkomen versche tijgersporen vonden, beduidden mij de dappere speerdragers, dat +zij in geen geval meer naar beneden zouden dalen in de kloof; maar dat zij er de voorkeur aan gaven, van bovenaf een kijkje +te nemen. Niettemin begonnen ze allen ijverig hun lansen te wetten, vermoedelijk om hun dapperheid ermee op het lijk van den +tijger te toonen en mij ’t gehoopte, mooie vel te bederven. + +</p> +<p>Zoo gingen wij dan alleen naar beneden, echter niet zonder dat ik mijn bediende beval, zijn muzikalen vriend ondanks diens +tegenstribbelen, mee te nemen, opdat hij van nabij zou zien, wat wij deden, en wij, als we mochten worden opgegeten, ten minste +in zijn gezangen zouden voortleven! + +</p> +<p>Ongeveer twee meter boven den grond der kloof was een natuurlijke holte in de rots, en twee vijf voet hooge gangen leidden +in verschillende richtingen naar binnen. Vóór de opening, die het gunstigst voor den wind lag, hoopten wij nu volgens het +voorschrift van mijn vrienden in Gensan een massa takkebossen op en staken die aan, om door den wind den rook in het hol te +laten drijven. Op zij <span class="pagenum">[<a id="xd0e394" href="#xd0e394">59</a>]</span>van de uitgangen stonden wij, gedekt door stukken rots, om het eruit verjaagde dier onder schot te krijgen. Achter ons stond +de begenadigde kunstenaar met gevelde speer en met een gezicht, even vuilwit als zijn kleed. Hoed en speer sidderden om het +hardst, en 30 M hooger aan den rand der kloof strekten de andere Koreanen hun lansen uit, om den “bohm,” als hij voor den +dag kwam door den aanblik van de overmacht den moed te benemen! + +</p> +<p>Jammer genoeg wou hij maar niet voor den dag komen, en toen ik eindelijk mijn hond in de eene opening jaagde, kwam hij weldra +vroolijk weer uit de andere te voorschijn. Dadelijk was mijn zanger weer in zijn element; hij stormde met een brandende fakkel +het hol binnen en stelde zich aan, alsof hij den tijger er zoo bij den staart zou uittrekken. Niet anders deden de overige +heeren onzer lijfwacht, die natuurlijk ook dadelijk beneden waren, daar zij juist met het wetten van hun wapens klaar waren +en nu gereed waren tot den strijd. Overigens vonden wij toch nog de resten van een tijgermaal in het hol, dat eerst kort te +voren verlaten moest zijn. + +</p> +<p>Op den dag van deze vroolijke tijgerjacht verlieten wij de kust en begaven ons landwaarts in. Door wijd moerasland, waarin +wij vele honderden eenden, ganzen en reigers zagen, bereikten wij de hoofdketen van het bergland en stegen langs buitengewoon +slechte, steile wegen, meestal diep onder de sneeuw, naar een hoog plateau, dat van daar allengs naar de westkust daalt. + +</p> +<p>Toch was ook op den volgenden dag de weg vol afwisseling, liep nu eens door groene dalen, dan door rotskloven en over besneeuwde +bergpassen en dikwijls moesten wij het pad eerst vrij maken, anders konden de lastdieren niet passeeren. Over ’t algemeen +nam het bosch toe, vooral rondom Hoijang, in welke plaats wij langer bleven, om jachtuitstapjes naar de zuidelijk gelegen +Diamantbergen te ondernemen. Ook hier was ons geen tijger beschoren; maar het gelukte mij, ten minste een grooten luipaard +te dooden, die bij een drijfjacht op rood wild geheel onverhoopt uit een kloof kwam en voorbij trachtte te sluipen. + +</p> +<p>De behandeling van het vel in ons kamp wekte natuurlijk de levendigste belangstelling der dorpelingen. Toen ik zelfs aan eenige +kinderen een <i>Illustrirte Zeitung</i> had cadeau gegeven en hun chocolade had gevoerd, scheen mijn roem tot de geheele omgeving doorgedrongen te zijn, want de +muur van menschen, die, tien pas van mijn tent verwijderd, om ons heen werd opgetrokken, werd steeds dikker. Er waren eens +wel 500 menschen om ons heen, die stompzinnig hurkend op den grond, al onze bewegingen gadesloegen. + +</p> +<p>Als mij de zaak dan verveelde of als er één te vrijpostig werd, hitste ik mijn hond op hen aan, en op ’t zelfde oogenblik +was van het laffe publiek niets meer te zien dan een vluchtend wit kluwen van over elkaâr rollende menschen. Daarbij namen +ze dat in ’t geheel niet kwalijk; maar schenen het voor een uitstekende grap te houden, waarover ze nog wel een uur bleven +lachen. + +</p> +<p>Zonder ons langer op één plaats op te houden, legden wij nu dagelijks meer dan 50 K.M. af, trokken over kale toppen, die vaak +een ruim uitzicht over het woeste bergland gunden, langs grootere rivieren met zulke erbarmelijke bruggen, dat wij er de +voorkeur aan gaven, door ’t water te waden of te zwemmen, en bereikten na vier dagen over Keum-söng en Keum-hang bij Jepang +een beteren weg, die ook weer wat drukker was. Zelfs eieren en een soort van brood konden wij nu in de dorpen koopen en een +verschrikkelijk wijntje, soel genaamd, dat veel op koemys lijkt. + +</p> +<p>Mijn koreaansche begeleiders waren op den marsch al vetter geworden, vooral de zanglustige. Het was ook verbazingwekkend, +wat zij voor hoeveelheden rijst verslonden, bij één maaltijd ieder vijf à zes pond. Wat de Koreaan eet, is hem volkomen onverschillig, +zei men mij later algemeen; maar hij voelt zich eerst dan gelukkig, als hij de vaste overtuiging heeft, dat het absoluut onmogelijk +is, er nog een hap bij te stoppen. + +</p> +<p>Daarmee evenredig is ook de luiheid der Koreanen. Kenmerkend is de manier, waarop ik hen een spade zag hanteeren. Bij zoo’n +instrument behooren altijd drie personen: de een steekt het ding in den grond; twee of drie anderen staan er tegenover en +trekken ieder aan een touw, dat aan de kanten van het blad der spade is bevestigd; zoo halen zij den schop met aarde omhoog! + +</p> +<p>In Jangjoe was ons laatste kamp opgeslagen, en toen bespeurden we ook reeds de nabijheid der hoofdstad. Het verkeer op den +hoofdweg nam toe; wij haalden grootere en kleine karavanen in, soms ook draagstoelen met hoogwaardigheidsbekleeders, en eindelijk +kwam ons, als duidelijkste bewijs voor de nabijheid van een centrum van beschaving, een fietsende Koreaan tegen. + +</p> +<p>Het breede dal werd steeds vriendelijker, en de hitte steeds grooter. De boomen waren met bloemen bedekt evenals de weiden, +en ’s middags zagen wij de hoogten vóór ons gekroond met een heuvel op- en heuvel afloopenden muur. Het hoogste punt werd +ingenomen door een zware poort met een dubbel bewaakt wachthuis. Vóór den muur excerceerde een compagnie koreaansche troepen, +wier uniformen op die van Japanners geleken, maar veel vuiler waren. + +</p> +<p>Achter den muur breidde zich in een ruim dal de stad Seoel uit, welker inwonertal op een kwart millioen geschat wordt. Evenals +bij de meeste oost-aziatische steden onderscheiden zich de huizen weinig van die in de dorpen; ze waren alleen wat zindelijker. +Van europeesche beschaving was niet anders te bespeuren dan een electrische tram, die in de zeer breede hoofdstraat, waar +alles zich concentreerde, het verkeer beheerschte, en dan een groote, fransche kathedraal, die door haar ligging van alle +kanten zichtbaar is. + +</p> +<p>Ook overigens schijnt de fransche invloed er groot te zijn; zoo kende aan het postkantoor geen der koreaansche ambtenaren +Engelsch, wel spraken enkelen Fransch, iets wat in Oost-Azië zeer ongewoon is. + +</p> +<p>Twee uren reden wij door de stoffige, zonnige stad, tot wij een zendeling troffen, den eersten Europeaan sinds Gensan, die +ons in een, ons als een klein paradijs voorkomend, japansch hôtel bracht. + +</p> +<p>In de kleine, europeesche kolonie in Seoel, die bijna alleen uit zendelingen bestaat, waren ook eenige Duitschers en met behulp +van den tolk van <span class="pagenum">[<a id="xd0e427" href="#xd0e427">60</a>]</span>ons consulaat betaalde ik mijn bedienden, die weer naar Gensan terugmarscheerden. + +</p> +<p>De ligging van Seoel is zeer eigenaardig; ik ken geen andere hoofdstad, die door zoo steil en hoog opstijgende bergen, met +zoo grootsche omtrekken, omgeven is als de koreaansche. + +</p> +<p>Na twee dagen maakte ik van het spoortreintje gebruik, om mij naar de havenstad Tsjemoelpo te begeven en wachtte er de stoomboot, +die mij naar Takoe brengen zou. Interessant is in Tsjemoelpo, dat er vrij europeesch uitziet, de hooge vloed, die uitgestrekte +deelen van den oever onder water zet en in zijn hoogsten stand een verschil van 40 voet maakt met de eb. + +</p> +<p>De gemakkelijke japansche stoomboot was zeer vol; de Europeanen waren meestal kooplieden, weinig toeristen, officiersvrouwen +en de onvermijdelijke zendelingen met vrouwen en veel kinderen. Men schijnt in Oost-Azië niet erg op hen gesteld, en ook onder +ons, Europeanen, bewogen ze zich meestal in chineesche kleeding met staart. In Tsjefoe kwamen nog een paar gemoedelijke chineesche +heeren aan boord, en twee dagen later arriveerden we te Takoe en wierpen vóór de zandbank het anker uit, tegenover een lange +rij oorlogschepen van alle volken. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatLeft" style="width: 556px"><img border="0" src="images/p1904-060-1.jpg" alt="Stadspoort van Seoel." width="556" height="430"><p class="figureHead">Stadspoort van Seoel.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Na korten tijd van wachten stoomde een kleine sloep op ons toe, om ons, passagiers, aan wal te brengen; maar eerst na een +uur waren we zoo dicht bij de grijze, nevelige kust gekomen, dat we de lage, lange Takoeforten konden zien. Toen we daarna +echter in de gele Peiho voeren, werd het tooneel dadelijk levendig. De forten aan beide zijden van den stroom met hun vele +litteekens van kogels en de groote kanonnen waren met de vlaggen der verschillende volken bezet; met soldaten dicht gevulde +booten werkten zich langzaam tegen de rivier op, en onder strenge contrôle passeerden wij een aantal mooie kanonneerbooten, +waaronder vooral de japansche en amerikaansche door hun groote schepraderen in ’t oog vielen. + +</p> +<p>Langs de kale oevers zagen wij kleine troepen indische ruiters en eindelijk hadden wij de schoorsteenen en groote loodsen +van Togkoe vóór ons. De geheele rivier lag hier vol met kleine stoombooten en groote jonken en andere booten, waarop in reuzengroote +letters de mooiste duitsche en fransche namen prijkten. + +</p> +<p>Aan den oever was een druk gewoel van allerlei menschen in allerlei kleeding. Het tooneel won niet weinig in levendigheid, +doordat niet alleen elk huisje maar ook elke hout- en steenkolenhoop vlagjes en wimpeltjes droeg met de kleuren van een europeesche +natie. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatRight" style="width: 544px"><img border="0" src="images/p1904-060-2.jpg" alt="Bemanning van mijn chineesche boot." width="544" height="406"><p class="figureHead">Bemanning van mijn chineesche boot.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Met moeite drongen wij door de straten, waarin we ook europeesche dames, vooral Russinnen, zagen, en kwamen zoo aan het station, +waar het gewoel bijna nog grooter was, maar toch een voornamer stempel droeg, daar de imposante, indische politieagenten streng +de Chineezen en de gemeene soldaten weerden. Toen ik uit het venster van mijn coupé kalm het plein vóór het stationsgebouw +overzag, aanschouwde ik een wijde zee van alle mogelijke hoofddeksels; de breede vilten hoeden van de Amerikanen; de bepluimde +hoeden van de bersaglieri; de tulbanden der Indiërs en helmen en mutsen van allerlei soort, van de kleine der Engelschen tot +de groote der Russen. Welk een verschil tusschen de elegante, krijgshaftige figuren van de russische officieren en de koreaansche +troepen, die ik het laatst had gezien. + +</p> +<p>De spoorwegwaggons geleken op onze derde klasse, en de dienst werd waargenomen door engelsche soldaten, die de ambtenaren +en officieren met vrije reisgelegenheid, en dat hadden ze bijna allen, hun namen in <span class="pagenum">[<a id="xd0e455" href="#xd0e455">61</a>]</span>een boek lieten opschrijven. De Chineezen werden in open veewagens opeengehoopt getransporteerd. + +</p> +<p>Na twee uur rijdens door een eenzame, zandige streek, langs veel ruïnen van dorpen, kwamen statige europeesche huizen en torens +in het zicht, en wij bereikten het station van de millioenenstad Tientsin. + +</p> +<p>In vluggen draf trokken mij riksjakoelies over de pontonbrug der Peiho naar de europeesche wijk, die veel grooter is, dan +ik had verwacht. Zij alleen is zoo groot als een flinke europeesche stad en de scheiding der verschillende naties is er veel +strenger doorgevoerd dan te Sjanghaï. + +</p> +<p>Door een statige allee langs de rivier en door nette straten vol soldaten, ruiters, voorname équipages en militaire wagens +van allerlei soort kwam ik eindelijk in het zeer deftige Astorhouse Hôtel. Hier kwam ’s avonds de voorname wereld voor het +dîner bijeen, en men zat er ’s namiddags als in een groote europeesche stad bij een concert op het open hôtelterras en liet +het bonte verkeer der promenade voorbijgaan. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p1904-061.jpg" alt="Gezicht op de hoofdstad van Korea." width="720" height="493"><p class="figureHead">Gezicht op de hoofdstad van Korea.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Hoe kort het nog geleden was, dat deze geheele vergenoegde kolonie zich in groot gevaar bevond, kwam mij te binnen, toen ik +de europeesche wijk aan den franschen kant verliet. Daar, aan het begin der chineesche stad zag ik niets dan een uitgestrekt +nog niet geruimd veld van ruïnen, overblijfselen van verbrande en stukgeschoten huizen. Moeilijk viel het, zich er een weg +doorheen te banen. + +</p> +<p>Op de hoeken der straten in de verdere chineesche stad stonden chineesche en indische politieagenten, die den Europeaan beleefd +salueerden. Aan het beroemde Keizerskanaal gekomen, zag ik het dicht bezet met schepen en huisbooten. Het is ook inderdaad +een veel gemakkelijker weg dan de ellendige, chineesche wegen, waarop bij uitstapjes in den omtrek mijn paard vaak tot de +knieën wegzonk in ’t moeras. Proviand- en waterwagens van de vreemde soldaten zaten dikwijls vast in de modder en hadden dan +het recht, voorbijkomende Chineezen aan te roepen, om hulp te bieden. + +</p> +<p>Op een morgen zag ik de geheele wereld door een dofgelen sluier, en op straat kon men geen vijf pas van zich af zien, terwijl +oogen, neus en ooren dadelijk vol fijn zand zaten. Er was een van die beruchte zandstormen uitgebroken, die vaak dagen lang +duren, en ik besloot een poging te wagen, eraan te ontkomen door naar Peking te vertrekken. Dat hielp echter niet veel, want +het zand drong door de spleten der ellendige waggons en maakte ons met de gloeiende hitte de reis zeer lastig. Bovendien was +een andere trein door de zandbergen, die op de rails lagen, ontspoord en van een brug gestort, zoodat wij op de <span class="corr" id="xd0e474" title="Bron: ongeluks plaats">ongeluksplaats</span> een eind te voet door het zand moesten afleggen en zelf de bagage moesten meesleepen. + +</p> +<p>Eerst tegen den avond kwamen we met verscheiden uren vertraging te Peking aan. + +</p> +<p>Weldra reed ik, door vlugge koelies getrokken, door de massieve, diepe poort van den tweeden muur, nog hooger en breeder dan +de eerste, waar de spoorweg ons doorheen had gebracht. Toen eerst was men in de eigenlijke stad. De straat was zeer breed +in tegenstelling met de steden van Zuid-China, maar zoo vol kuilen en gaten, dat ik dikwijls ellenhoog opgewipt werd. Een +menigte kleine, zware, met paarden bespannen karren ging ons voorbij, een lange trein kameelen dwong ons tot uitwijken, en +menigmaal had er een botsing plaats met het vuile straatpubliek, dat druk zich bewoog tusschen de veelal open huizen. + +</p> +<p>Europeesche soldaten zag ik in de menigte in ’t geheel niet; aan hun tegenwoordigheid herinnerden echter eenige cantines, +die er zonderling uitzagen <span class="pagenum">[<a id="xd0e483" href="#xd0e483">62</a>]</span>tusschen de met papieren vlaggen versierde huizen, waarin men de gestaarte handwerkslieden, kooplui en koks bezig zag. + +</p> +<p>Toen verhief zich weer vóór ons een reusachtige muur en door de donkere poort gaande, kwamen wij in de Tartarenstad, waar +wij dadelijk rechts de straat van de gezantschappen insloegen. + +</p> +<p>Alles lag hier nog in puin, evenals in de chineesche stad in Tientsin; maar de verwoesting was hier nog veel vollediger. Vroeger +echter kan deze smalle straat ook niet imposant geweest zijn; van de weer opgebouwde gezantschappen ziet men alleen de muren; +de hoofdgebouwen liggen in de tuinen, verder van de straat af. + +</p> +<p>Voor toeristen was de Keizerstad natuurlijk het belangrijkste. Door een groote poort komt men op een ruim voorplein, zoo uitgestrekt, +dat wij eerst na vijf minuten lustig dravens de tegenoverliggende poort bereikten, die de laatste afsluiting is van de Keizerstad. +De vele goed onderhouden muren, die meer binnenwaarts al kolossaler worden, geven een goed denkbeeld van de afgeslotenheid +der chineesche regeering en van den aard van het geheele volk. + +</p> +<p>Rechtuit heeft men dan in de Keizerstad de weer door muren omsloten Verboden stad, waarin evenwijdig achter elkander, door +op zij gesloten pleinen van elkander gescheiden, de zes hallen liggen, aan de voorvaderen des keizers gewijd. Het gewoonlijk +door het hof bewoonde deel der stad, het winterpaleis, ligt ten westen daarvan aan den oever van eenige groote vijvers, over +een waarvan een lange marmeren brug geleidt, en bestaat uit talrijke hallen en paviljoens, die tusschen de groene lanen van +een uitgestrekt park liggen. + +</p> +<p>Hier had generaal Waldersee zich met zijn staf en de troepen ingekwartierd, en bij het oneerbiedig huishouden van onze soldaten +in de heilige zalen van den Zoon des Hemels zullen zich de voorvaderen wel in hun graven hebben omgekeerd. Een rit naar het +keizerlijke zomerpaleis leidde mij door de lange Kettelerstraat, de hoofdstraat van Peking, met mooie, van snijwerk voorziene +gevels. Er waren bijna niet anders dan arme Chineezen op straat te zien; de voor Sjanghaï en Canton zoo karakteristieke optochten +van voorname Chineezen met dozijnen volgers, die lantaarns en vaandels en titellijsten enz. dragen, en leelijke tamtammuziek +doen hooren, ontbraken hier geheel. + +</p> +<p>De aristocratie bleef tijdens de bezetting van Peking meestal in haar huizen, voor zoo ver zij niet met den keizer gevlucht +was. In ’t beeld der stratendrukte werd zij vervangen door in Zuid-China onbekende kameelenkaravanen, die uit de woestijnen +van Midden-Azië en Mongolië komen, en welker vreemde drijvers trots de hitte in dikke pelzen gehuld waren. + +</p> +<p>Na een uur bereikten wij den in ’t Noorden van de Keizerstad gelegen Kolenheuvel, ’t centrum der Tartarenstad, van welks top, +bedekt met ruïnen, ik een prachtig overzicht van Peking nemen kon. + +</p> +<p>Dicht vóór mij lag de Verboden stad met haar gele daken, en buiten aan den horizon der wijde huizenzee verrezen aan alle kanten +de donkere kolossale buitenpoorten. Naar het Noorden en het Westen werd het land bergachtig. Die richting sloegen wij in en +bereikten door het noordelijkste, armoedigste deel der tartarenstad, waar men niets bespeurt van de vlaggen en lantarens der +Chineezenstad, den buitensten muur. Daarachter begon de Keizerstraat, de mooiste weg uit China, die uren aaneen met zware, +marmeren platen is geplaveid, langs statige tempels voert en merkwaardig zindelijk wordt gehouden. + +</p> +<p>Het land werd groen; er vertoonden zich al meer loofboomen, en na eenige uren dook in de verte een met bosch bedekte heuvelketen +op, waarin wij tallooze opgewipte daken onderscheidden en eenige pagoden van veel verdiepingen; een uiterst weldadige aanblik +na het vuile, lawaaiige Peking. + +</p> +<p>Deze wijk van paleizen was door Italianen bezet, bij wie ik vriendelijk werd ontvangen. Bij den ingang stonden twee geweldige +bronzen leeuwen, die waarschijnlijk te zwaar waren geweest, om te worden meegenomen, want alles was zoowat leeggeplunderd. +Aan den voet der heuvels lag een groot meer, omgeven door een marmeren balustrade en door mooie wandelgalerijen. Enkele paviljoens +waren in den vorm van schepen in het meer uitgebouwd, en in een haventje lagen nog de galabooten, die het hof voor pleiziertochtjes +had gebruikt. De tegenoverliggende oever was afgesloten met een rij hooge boomen. + +</p> +<p>Tegen de heuvels op was een prachtig park aangelegd, en honderden sierlijke huisjes met geelroode, schitterende pannen stonden +er verspreid om het terrasvormig aangelegde hoofdgebouw. Het groote meer werkte aangenaam verkoelend op de temperatuur, en +de in China schaarsche donkere schaduw van het woud verhoogde het behagelijke van de plaats. + +</p> +<p>Van een der torentjes op de hoogte van de heuvels overzag ik den geheelen parkaanleg met de paleizen, alles een sterke tegenstelling +vormend met de donkere, neerdrukkende hoofdstad, welker reuzenmuur men in de verte kon zien. Beneden lag het meer in zijn +marmeren omlijsting, rondom mij heen suisde het in de kruinen van de boomen, die zich welfden over de mooie gebogen lijnen +van de bonte daken, met draken als waterspuwers. Daartusschen klonken de tonen van de door den wind bewogen klokjes der pagoden, +juist als wij het als kinderen in de sprookjesboeken lazen. + +</p> +<p>Toen ik naar beneden daalde, vond ik in het binnenste van een toren eenige Japanners bezig een laatste, tot nu tot vergeten +bronzen kandelaber los te schroeven. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +<p>Den dag, waarop wij in Australië zouden landen, had een beambte veel te bespreken met de zich aan boord bevindende zonen van +het Hemelsche Rijk, en wij overige passagiers stelden er veel belang in. De invoer van Chineezen is namelijk in Australië +enkel mogelijk tegen betaling van vrij hooge sommen, terwijl Chineezen, die reeds eenmaal in Australië zijn geweest, er zonder +nadere betaling kunnen terugkeeren. Alleen moeten zij hunne identiteit bewijzen, opdat niet dezelfde pas van toelating van +hand tot hand zal gaan, nadat er een Chinees in Australië genoeg heeft verdiend en naar China teruggekeerd is. + +</p> +<p>Daarom is er van staatswege een portret van den bezitter bij den pas gevoegd, en onze beambte moest nu nagaan, of de photografieën +met de eigenaars overeenkwamen, want het is dikwijls genoeg gebeurd, dat geheele familiën, het eene lid na het andere op denzelfden +pas in Australië zijn toegelaten. +<span class="pagenum">[<a id="xd0e517" href="#xd0e517">63</a>]</span></p> +<p>Zooals de herder de afzonderlijke gezichten van zijn schapen, zoo leert ook de vreemdeling in China de gezichten van de gele +heeren onderscheiden, die in ’t begin allen precies op elkaâr schijnen te gelijken; maar naar slechte, oude portretten zoo +mogelijk bloedverwanten van het gele ras uit elkaâr te houden, was ons allen te zamen vaak niet mogelijk, en wij stelden vast, +dat het voor de australische regeering geraden zou zijn, liever het Bertillonsche meetsysteem of iets dergelijks toe te passen. + +</p> +<p>Met die belangrijke bespiegelingen waren wij nog bezig, toen het schip onverwachts in een smalle baai tusschen de hooge rotsen +aan de kust binnendrong en wij ons al spoedig in Port Jackson bevonden, de beroemde haven van Sydney, die de vloten der geheele +wereld zou kunnen bevatten en zoo begunstigd is door de natuur, dat er slechts zeer geringe havenwerken noodig waren, om het +den grootsten schepen mogelijk te maken, direct aan den wal aan te leggen. + +</p> +<p>De geheele baai gelijkt op een fjord; maar de oevers rijzen niet steil omhoog, maar zwellen zachtjes aan tot lage bergen en +zijn tot aan den waterspiegel met bosch bedekt. Maar juist als daar vertakt de baai zich in vele zijarmen, en overal kijken +uit het groen de witte huizen en torentjes. Langzamerhand volgen op de voorsteden, waar die huizen bij behooren, de gebouwen +van de eigenlijke stad, die ook rondom deelen van de baai is gelegen en voor een deel de hoogten bedekt. Overal voeren stoombooten +en zeilschepen; veel oorlogschepen lagen er voor anker naast allerlei groote en kleine vaartuigen. + +</p> +<p>Spoedig was ik aan wal gegaan en rolde in een engelsche cab met gummibanden om de wielen, over de geasphalteerde straten met +volkomen europeesche drukte naar een mooi hôtel, met ’t aangename bewustzijn, na een jaar uit Europa afwezig te zijn geweest, +hier voor de eerste maal een beschavingsoase in de buiten-europeesche landen te hebben bereikt en over alle genietingen van +een europeesche hoofdstad weer te kunnen beschikken. + +</p> +<p>Met een zekere ontroering zag ik de witkielen aan, de krantenjongens en de droschkenkoetsiers, want die groepen ontmoet men +nooit in de steden van Oost- en Zuid-Azië; zij zijn de ware vertegenwoordigers der beschaving van te huis! + +</p> +<p>Door kennismaking met personen op de stoomboot had ik ook eenige voeling met gezelschapskringen in Sydney, waar men voor den +vreemdeling zeer innemend is. De omgang is ongedwongen en prettig. Een groote rol speelt in ’t leven van de menschen de haven +met haar verschillende bochten. Dikwijls worden pics-nics gegeven en in zeilbooten gaat men naar geliefde hoekjes van de baai +en amuseert er zich in de vrije natuur of probeert eens, een haai te vangen, ’t geen een verdienstelijk werk is, daar er nog +altijd vele in de haven leven. + +</p> +<p>’s Namiddags ontmoet men elkaâr bij het concert in den Botanischen Tuin, die een der mooiste inrichtingen van dien aard is +en zich midden in de stad een eind langs de zee uitstrekt. De Zondagen zijn gruwelijk vervelend; geen comedie is er; de electrische +tram rijdt niet en in ’t hôtel kan men zelfs geen warm eten krijgen! De arbeiders werken hier elken dag slechts acht uren +en ’s Woensdags is ook nog van twaalf uur af een vrije dag. + +</p> +<p>De schouwburgen kwamen mij niet <i lang="en">first rate</i> voor, ofschoon ik het gunstigste jaargetijde daarvoor trof, want ik kwam in Juni, dus midden in den winter van het zuidelijk +halfrond aan. De dames uit deftige kringen bezochten de schouwburgen zelden; haar ontmoette men eerder ’s avonds in een der +prachtige banketbakkerswinkels of in sommige restauraties bij afternoon-tea. + +</p> +<p>Het amuseerde mij altijd, den onderlingen naijver te bemerken tusschen de menschen van Sydney en van Melbourne. Reeds op de +stoomboot van Manilla naar Sydney had ik toevallig aan tafel mijn plaats tusschen een heer uit Melbourne en een uit Sydney, +en ik scheen beider vertrouwen te hebben gewonnen, want zij vertelden mij bij beurten kwaads over hun wederzijdsche staten +en personen. + +</p> +<p>Victoria scheidde zich namelijk van Nieuw Zuid Wales af uit vrees, dat het als rijkste provincie te veel in de schatkist zou +moeten storten, en Sydney heeft dat nooit vergeten, vooral omdat het de oude moederstad is, terwijl Melbourne, eerst vijftig +jaren oud, moderner en beter gebouwd is en zich daarom ver verheven acht boven het ouderwetsche, reeds meer dan honderd jaren +oude Sydney. Thans was de verhouding bijzonder gespannen, omdat beide steden hoofdstad wenschten te worden van de australische +federatie. De vijandschap ging vroeger zoo ver, dat reizigers, die de slaapwaggons van de lijn Sydney-Melbourne gebruikten, +midden in den nacht werden gewekt en uitstappen moesten, daar de elkaâr vijandige staten geen vreemde wagens over de grens +lieten komen. + +</p> +<p>Elken morgen bijna reed ik uit mijn aardig hôtel op de hoogten van Darlinghorst aan de Wooloomooloobaai per fiets naar het +tien mijlen zuidelijk gelegen dorp La Pérouse, waar ik afstammelingen aantrof van de oude oerbewoners der landstreek, door +de regeering hier geplaatst, bij wie ik ijverig les nam in het werpen met den boemerang. + +</p> +<p>Dit eigenaardig wapen hebben de inboorlingen van Nieuw-Holland uitgevonden, en nergens anders op de wereld is het in gebruik. +Het vormt met den kangoeroe en het merkwaardig vogelbekdier een der typische eigenaardigheden van Australië. Het smalle, vlakke, +hoekig gebogen stuk hout is in alle drie afmetingen gekromd, en men vervaardigt het, door het vochtige hout met geweld te +draaien en bij het vuur te harden. Vooruit geworpen, slingert het om zichzelf, wordt ten gevolge der krommingen bij elke draaiing +door den tegenstand der lucht een weinig uit zijn koers gebracht en keert eindelijk in een wijden boog tot den slingeraar +terug. De inboorlingen kunnen het meestal behendig in de lucht grijpen. Zeer ver en juist kan men werpen tegen een lichten +wind in, daar dan de boemerang als een vlieger door den luchtstroom wordt gedragen. Ondanks de lichtheid ontwikkelt het hout +door de snelle draaiende beweging bij het treffen tegen een of ander voorwerp een kracht van beteekenis; zoo zag ik vrij dikke +takken af knikken door het scherpkantige werphout, en ik geloof wel, dat men met den zwaren oorlogsboemerang, die echter alleen +rechtuit kan worden geslingerd, een mensch den schedel kan verpletteren. <span class="pagenum">[<a id="xd0e545" href="#xd0e545">64</a>]</span>Met hun breede neuzen en grove trekken maken de inboorlingen geen aangenamen indruk. + +</p> +<p>De meest gewilde verdere uitstapjes hebben plaats naar de Blauwe Bergen van Nieuw Zuid Wales, die men bereikt door een spoorwegrit +van eenige uren naar het Westen. Er is daar dicht bosch en men wordt er aan het Thüringerwoud herinnerd, doch zonder de vele +bewoners. Ik had eerst plan, de streek per fiets te bereizen, maar bleef na korten tijd reeds steken in de sneeuw en verdwaalde +buiten dien, daar de weg niet te herkennen was, omdat er niemand langs was gegaan, sedert de sneeuw gevallen was. Den geheelen +namiddag en een deel van den avond marscheerde ik in ééne richting verder, steeds met mijn wiel aan de hand, zonder een mensch +of een huis aan te treffen. Des te meer wild zag ik, toen de maan was opgekomen, en ik was verbaasd over de groote menigte +kangoeroe’s, die ik opjaagde. Reeds ’s namiddags kruisten velen mijn weg, en het maakte een allergrappigsten indruk te zien, +hoe de groote dieren met de kleine kopjes het eene achter het andere aan in lichte en toch verre sprongen voortijlden, daarbij +de lange staarten op en neer bewegend. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatLeft" style="width: 550px"><img border="0" src="images/p1904-064-1.jpg" alt="Kijkje in den Botanischen Tuin in Sydney." width="550" height="435"><p class="figureHead">Kijkje in den Botanischen Tuin in Sydney.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Toen ik reeds had besloten om maar vuur te maken en mij voor een kampeering in te richten, bereikte ik ten slotte nog een +gehucht, waar ik door vriendelijke menschen gastvrij werd opgenomen. + +</p> +<p>Lang zat ik met den heer des huizes, een schapenfokker, onder een glas grog aan den vlammenden haard, en hij haalde zijn herinneringen +op aan den goeden ouden tijd in Australië, toen men nog eens kon vechten met ontvluchte galeiboeven en wilde inboorlingen. +Het is opmerkelijk, hoe snel zich in dit werelddeel de dieren en planten vermenigvuldigen, die er ingevoerd zijn. De schapen +bijvoorbeeld, die nu den grootsten rijkdom van Australië uitmaken; dan de musschen, die een liefhebber onnoodigerwijze heeft +ingevoerd; de distel en vooral de konijnen, die nu zooveel schade aanrichten, dat de regeering een hoogen prijs gesteld heeft +op het vinden van een afdoend verdelgingsmiddel. Zooals mijn gastheer vertelde, kan men zich voorloopig niet anders redden +dan door heele terreinen met een stevig draadvlechtwerk te omheinen, dat zoo diep in den grond is aangebracht, als de konijnen +hun holen graven. + +</p> +<p>Op een drijfjacht den volgenden dag schoten wij, behalve eenige kangoeroe’s, ook twee buideldieren. + +</p> +<p>Men houdt er echter in Australië meer van, de kangoeroe’s te paard met speciaal daarop afgerichte honden te jagen, waarbij +dan vele honden bezwijken onder de scherpe klauwen der vervolgde dieren. De soep van kangoeroestaart was uitstekend; maar +over ’t algemeen houdt men niet veel van het vleesch, en alleen voor het vel is een goede prijs te bedingen. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatRight" style="width: 549px"><img border="0" src="images/p1904-064-2.jpg" alt="Kijkje in den Botanischen Tuin in Sydney." width="549" height="422"><p class="figureHead">Kijkje in den Botanischen Tuin in Sydney.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Door de ervaring wijzer geworden, zette ik mijn reis te paard voort, om de beroemde Jenolangrotten te bezoeken, groote, mijlenlange +druipsteenholen met prachtige kalkvormingen, het mooiste wellicht, dat men van dien aard te zien kan krijgen. + +</p> +<p>Er was daarbij een idyllisch mooi gelegen, geriefelijk hôtel, maar ondanks de drukke passage zag men hier eveneens op elke +wandeling kangoeroe’s langs de rotsen klauteren. + +</p> +<p>Weldra verlangde ik intusschen weder naar de groote stad, vooral omdat ik Australië spoedig dacht te verlaten. + +</p> +<p>Op de laatste dagen van mijn verblijf te Sydney deed ik veel pogingen, om een zeilschip te vinden, dat bij zooveel mogelijk +Zuidzee-eilanden moest aanleggen, want de ware poëzie der Stille Zuidzee en haar eilanden meende ik alleen per zeilschip te +zullen genieten. Maar al mijn zoeken liep op niets uit. +<span class="pagenum">[<a id="xd0e575" href="#xd0e575">65</a>]</span></p> +<p>De weinige zeilschepen, die er waren, gingen òf rechtstreeks naar Zuid-Amerika òf naar de eene of andere afgelegen eilandengroep +en terug, zoodat ik daar dan een halfjaar of mogelijk wel een jaar zou hebben moeten wachten, tot er eens toevallig een ander +schip langs kwam. En zoo besloot ik dan, voorloopig tot Nieuw-Zeeland de gewone poststoomboot te nemen, die den volgenden +dag in zee zou gaan. + +</p> +<p>De vaart naar Auckland op het Noordeiland van Nieuw-Zeeland, die op vier dagen beslag zou leggen, eischte zeven dagen voor +zich en was zoo stormachtig, als ik nog nooit iets had meegemaakt. Warme spijzen konden eenige dagen lang in ’t geheel niet +klaargemaakt worden, alles wat niet zeer zorgvuldig was vastgesjord, rolde door elkaâr en bracht den niet uitkijkenden passagier +builen en schrammen toe. In ’t bed moest men zich laten vastbinden, als men niet telkens weer eruit geslingerd wilde worden, +en in den salon stond het water bijna een voet hoog, als een bijzonder hooge stortzee een der deuren naar het dek had opengerukt. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p1904-065.jpg" alt="De Wakiteterrassen bij Rotorua." width="720" height="454"><p class="figureHead">De Wakiteterrassen bij Rotorua<span class="corr" id="xd0e584" title="Niet in bron">.</span></p> +</div><p> + + +</p> +<p>De meeste passagiers waren verheugd, toen ze in de haven van Auckland weer in de frissche lucht op dek konden komen. Boven +hadden de golven ook niet zonder resultaat gewerkt; twee booten waren weggeslagen, en alle mogelijke andere dingen, die buiten +den rand van het dek uitstaken, waren weggevaagd. + +</p> +<p>De eerste blik op Auckland imponeert niet. De stad lijkt een engelsche havenstad van middelbare grootte, en ofschoon de reiziger +van te voren weet, dat hij in een stad komt, waar bijna alleen Europeanen wonen en die modern is gebouwd, toch zal hij altijd +weer een teleurstelling gevoelen, omdat het eerste Zuidzee-eiland, dat hij betreedt, zoo weinig heeft van die eigenaardigheden, +die hij met het begrip Zuidzee-eiland verbindt. + +</p> +<p>Het deel der kust, waar de stad is gelegen, verheft zich nog al hoog, en van de hoogte, heeft men een ruim uitzicht over de +zee, alsook naar de andere zijde, naar het vriendelijke, boschrijke binnenland, waar zich talrijke uitgebrande vulkanen verheffen. + +</p> +<p>Hoog in de hoogte staat het Museum, waar men, behalve de beenderen van den uitgestorven reuzenvogel Moa, de vele gereedschappen +en werkstukken van de oude bewoners, de Maori, vinden kan. Interessant zijn de lange booten voor oorlogsgebruik, waarin vijftig +en meer roeiers achter elkaâr kunnen zitten. De Maori’s zijn het eenige volk der Stille Zuidzee, dat bij het binnendringen +van de europeesche beschaving reeds op zoo hoogen trap stond, dat het in staat was, zich daarnaar te schikken en er niet door +te gronde ging. Er zijn nog meer dan 40 000 Maori’s, die ’t meest op het Noordeiland leven, en hun aantal neemt zelfs in de +laatste jaren toe. Hun vermindering was een gevolg van de bloedige oorlogen, die enkele tientallen jaren geleden op het eiland +woedden, want de Maori’s hadden zich snel aan het gebruik van vuurwapenen gewend en weerden zich dapper en behendig tegen +het voortdringen van de Europeanen. + +</p> +<p>Vooral in het aanleggen van versterkingen wisten zij zich meesters te toonen, en de Engelschen leden in menig geregeld gevecht +de nederlaag. Tegenwoordig zijn ze in ’t bezit van dezelfde burgerrechten als de blanke kolonisten en vervullen allerlei betrekkingen. +Ze zijn ook kiezers, zij, zoowel als hunne vrouwen, want in Nieuw-Zeeland is de vrouw, ook in politiek opzicht, met den man +gelijkberechtigd, en ’t gebeurt wel, dat er meer vrouwen dan mannen bij de stembus verschijnen. + +</p> +<p>De Maori’s, die ik in de straten zag, waren volkomen europeesch gekleed; alleen toonden de vrouwen een <span class="pagenum">[<a id="xd0e599" href="#xd0e599">66</a>]</span>zekere voorliefde voor groote, bonte omslagdoeken en waren somtijds aan de kin getatoeëerd. De gezichten waren intelligent +en niet leelijk. + +</p> +<p>Om het inwendige van het eiland te leeren kennen en vooral het zonderlinge, belangwekkende gebied der warme bronnen, maakte +ik gebruik van den spoorweg Auckland-Rotorua. De tocht ging door bergachtig land; in de dalen weidden groote kudden, maar +dat waren de eenige dieren, die ik te zien kreeg. Wilde viervoeters zijn er <span class="corr" id="xd0e603" title="Niet in bron">niet </span>op Nieuw-Zeeland, evenmin als op de meeste andere Zuidzee-eilanden. Het geheele landschap krijgt iets karakteristieks door +de veelvuldigheid der kleine hulstboompjes. + +</p> +<p>Het stadje Rotorua is beroemd als badplaats, en zieken uit heel Australië, Oost-Azië en zelfs uit Europa gaan er heen. ’t +Is het middelpunt van een groot district, onder welks dunnen bodem aanhoudend sterke vulkanische krachten werkzaam zijn en +op vele plaatsen zich aan de oppervlakte merkbaar maken. Na van het station uit een half uur te hebben geloopen, liet ik de +verspreid liggende huizen achter mij en kwam over een kleine rivier te Whakarewarewa, een grootere, alleen door Maori’s bewoonde +plaats, zooals over ’t algemeen in deze voor hen heilige, vulkanische districten de Maori’s het meest voorkomen en nog het +dichtst bij hun oorspronkelijken cultuurtoestand zijn gebleven. + +</p> +<p>Mooie, lichtbruine meisjes boden zich als geleide aan, en vol vertrouwen liet ik mij door een kind met vriendelijke oogen +brengen naar het machtsgebied der onderaardsche krachten. Dichtbij den ingang aan de brug lag reeds een plas, waarin het water +vurig kookte en bruiste. Toen kwamen nog een aantal andere, grootere en kleinere vijvers, alle van meer of minder hooge temperatuur. +Hier en daar speelde de jeugd, en oude Maori’s zag ik er hun pijpje rooken. Rondom de plassen lagen de huizen, kleine houten +woningen met groot, laagafhangend dak, en fraai met snijwerk versierd. Vóór de ingangen stonden totems, hooge palen met de +beeltenissen der voorvaderen van den huisheer erin gesneden. + +</p> +<p>De ligging van het dorp is in zoover zeer gunstig, dat de bewoners het gemak vinden van een steeds gereed warm bad, en zorg +voor brandstof is geheel bij hen uitgesloten, want als het koud wordt, schuift men het verplaatsbare houten huis eenvoudig +naar een warmer plekje van den grond, en in den vollen zomer gaat men meer ter zijde. + +</p> +<p>Om heet water te krijgen, behoeft men den grond slechts een klein eindje uit te graven, en ik heb zelf eieren gegeten, die +in een eigengemaakte kuil gekookt waren. + +</p> +<p>Iets verder dan Whakarewarewa lag een grooter meer, dat ten deele kookte en bruiste; maar het vreemdste waren de borrelende +moerassen. Deze in een donker bosch gelegen, met riet bedekte moerassen, waaruit aanhoudend groote luchtbellen opstegen en +met knappend geluid braken, leken wel helsche machines. Alleen de aanwezigheid der wondermooie Maorimeisjes hield mij van +griezelen terug, en het werd mij daardoor eerst duidelijk, waarom men op dezen niet moeilijk te vinden weg geleide noodig +heeft en wel jong, vrouwelijk geleide. Nadat ik ten gevolge van deze voortreffelijke inrichting weer Rotorua in goede gezondheid +had bereikt, liet ik mij per rijtuig naar het Geyserhôtel brengen, dat op een half uur afstands, eenzaam, onmiddellijk bij +de groote geysers is gelegen. Het was reeds donker, toen ik er aankwam; maar toch moest ik na een sober avondmaal weer naar +buiten in de koude, om een der grootste geysers te zien, die slechts elke twintig uren éénmaal springt. + +</p> +<p>In het maanlicht zag ik eerst niets anders vóór mij dan eenige rotsblokken om een gat in den grond. Plotseling echter begon +het te bruisen; de aarde scheen te sidderen, één-, twee-, driemaal spoot iets wits, eerst een voet, dan een meter hoog uit +de opening, en toen op eens ging met donderend geweld een breede waterzuil dicht vóór mij 150 voet hoog naar boven, door den +wind uiteenspattend en aan de andere zijde neervallend. Eerst na eenige minuten zakte de straal weer langzaam en zonk weg +in de diepte, en van het prachtig schouwspel bleef niets over dan een dof gerommel onder onze voeten. + +</p> +<p>Hetzelfde schouwspel herhaalde zich den anderen morgen onder velerlei vormen, toen ik onder het nu al gewoon geworden geleide +van een Maorimeisje ’t gebied der geysers doorwandelde. Daar zag ik ook de beroemde Waikiteterrassen, waarvan het grootste +gedeelte door een aardbeving kort geleden werd verwoest, maar die nog altijd een merkwaardigen aanblik bieden. Het is een +groot, in terrassen dalend veld, gevormd door afzettingen van kiezelzuur en dat naar den vorm op een sterk verdeelden, bevroren +waterval, naar de substantie op blauw glanzend albast gelijkt. + +</p> +<p>Rondom waren talrijke geysers. Eenige spoten elk kwartier en dan slechts kort; andere met tusschenpoozen van uren, en nog +weer andere stoorden zich niet aan bepaalde termijnen. Voorzichtig naderde mijn geleidster de openingen altijd van den windkant; +maar toch dook ik soms plotseling van schrik ineen, als onverwachts naast mij een kokende bron luid opspoot. Nooit echter +zal ik den imposanten totaalindruk vergeten, toen ik van een hoogte de geheele streek overzag. De stoutste fantazie kan zich +geen voorstelling maken van iets, dat meer gelijkt op middeleeuwsche afbeeldingen van de hel. + +</p> +<p>Tusschen de met donker bosch bedekte bergen was ik aan alle kanten door zware wolken stoom omringd, vlak bij lag een kaal +rotsgebied, links beneden vreemde, nooit te voren aanschouwde steenvormingen, die op schitterende watervallen geleken en vóór +mij schuimden hoog de waterkolommen op, nu eens in dunne stralen met kleine tusschenpoozen spuitend, dan met gelijke en lang +aangehouden kracht groote massa’s water omhoog slingerend, vele tegelijk soms aan alle kanten. Daarbij was de lucht vervuld +van een dof gedreun, en onder de voeten was de grond niet vast en stevig. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +<p>Ver achter mij zag ik in den vroegen morgen de verdwijnende kusten van het eiland Toetoeïla, waarop een amerikaansche stoomboot +mij had afgezet en dat ik te middernacht met de kleine verbindingsboot <i>Kawan</i> had verlaten. Dicht vóór ons verrezen reeds de bergen van Oepoloe, het hoofdeiland van Samoa; en heel in de verte vertoonden +zich de omtrekken van nog andere eilanden. De lucht was onbeschrijfelijk zacht en droeg in verkoelende vleugjes <span class="pagenum">[<a id="xd0e631" href="#xd0e631">67</a>]</span>heerlijke geuren van het land tot ons over. Ik voelde voor het eerst, dat ik mij werkelijk in de Zuidzee bevond, waarover +ik zoo dikwijls had gedroomd. De kleine <i>Kawan</i> stampte en slingerde geweldig, trots de kalme zee, en de meeste van de ongeveer twintig passagiers waren zeeziek. Er waren +veel zendelingen aan boord en eenige samoaansche vrouwen met haar kinderen, volkomen ingepakt in bonte doeken en voorloopig +onzichtbaar. + +</p> +<p>Dicht naast mij op de houten bank lag het hoofdje van een aankomend meisje, en ik kon de verzoeking niet weerstaan, voorzichtig +een tip van den doek van haar gezichtje op te lichten. Daar trof mij uit de mooie oogen een zoo diep wanhopige blik, die van +zoo innig lijden door de zeeziekte getuigde, dat ik den doek gauw weer liet vallen en wat met haar moeder bleef praten, een +dikke, vriendelijke dame in een europeesche babyjurk, die uitstekend Engelsch sprak en geen last had van de algemeene kwaal. + +</p> +<p>Intusschen waren wij het eiland genaderd, en ik zag het strand geheel bezet met hooge kokospalmen, dien echten boom der Stille +Zuidzee. Lang voeren wij langs dichte palmenwouden, die ver landwaarts in gingen, en zelfs op de hoogten der bergen op den +voorgrond teekenden de mooie kronen zich duidelijk af tegen den donkerblauwen hemel. + +</p> +<p>Tegen den middag weken de bergen iets meer van de zee terug en wij bereikten de open reede van Apia. Achter een rif, met schuim +bedekt, lagen eenige kleine zeilschepen voor anker en in de ondiepe zee dichtbij het strand zag ik een grooten scheepsromp +op zij liggen, ’t wrak van de <i>Adler</i>, die vóór eenige jaren hier met een paar andere schepen in een taifoen is gestrand. + +</p> +<p>Langs de kust lagen, vaak door palmen van <span class="corr" id="xd0e647" title="Bron: elkâar">elkaâr</span> gescheiden, veel kleine europeesche huizen en op den achtergrond verrezen boschrijke heuvels. Al spoedig verschenen de duitsche +dokter en de douane-inspecteur in witte uniformen bij ons aan boord en daarna was er niets meer, dat onze landing belette. + +</p> +<p>De boot, waaraan ik mijzelven en mijn bagage toevertrouwde, werd door een gespierden reus geroeid, die alleen de gebruikelijke +lawa-lawa, den heupdoek, droeg en mij in gebroken Duitsch vertelde, dat hij vroeger op de berlijnsche tentoonstelling tentoongesteld +was geweest. Daarbij sprak hij met ingenomenheid over de Duitschers in het algemeen en over de vrouwelijke bevolking van Berlijn +in het bijzonder en bood mij ten slotte zijn diensten aan voor het vervolg. + +</p> +<p>Niet erg verrukt over dit door de cultuur gefatsoeneerde exemplaar van het samoaansche ras, zocht ik een onderkomen in het +beste der drie hôtels van Apia, dat wel niet veel comfort aanbood, maar toch een kleine inrichting had voor het nemen van +een bad in de zee. IJs was op heel Samoa niet te krijgen. Buiten mij was er nog één gast, eveneens plezierreiziger; het andere +hôtel was geheel leêg. Veel menschen, die hier zaken doen, denken nog met weemoed aan de tijden, waarin Samoa nog den strijd +der mogendheden om zijn bezit bijwoonde, toen er altijd veel oorlogschepen in de haven lagen, die drukte en geld in het land +brachten. Nu is er alles stil geworden. + +</p> +<p>In het centrum van de stad Apia ligt het regeeringsgebouw, en toen ik er den gouverneur opzocht, excerceerden juist de inlandsche +troepen daar onder commando van een duitschen onderofficier. De bruine jongens zagen er lang niet slecht uit met hun witte +jas en korte broek, met zijgeweer en karabijn; de beenen waren in den natuurstaat gelaten. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p1904-067.jpg" alt="Dorpsjonkvrouw op Faleoeloe." width="463" height="720"><p class="figureHead">Dorpsjonkvrouw op Faleoeloe.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>De inboorlingen, die ik in de lange straat, waaruit Apia gevormd wordt, ontmoette, waren lang en flink gebouwd en hadden dikwijls +een zeer aantrekkelijk uiterlijk. Van alle buiteneuropeesche volken komt, afgezien van dien der Hindoes, de gelaatsvorm <span class="pagenum">[<a id="xd0e663" href="#xd0e663">68</a>]</span>van de Polynesiërs het meest met onzen smaak overeen. De mannen waren enkel met de lawa-lawa bekleed, droegen het haar steil +omhoog en hadden het meestal roodachtig geverfd; zooals ik later hoorde, bleeken zij het met ongebluschte kalk. + +</p> +<p>Alleen ’s avonds, als zij naar de kerk gingen, moesten ze volgens voorschrift een jasje dragen. De inboorlingen, die dwaas +genoeg zijn, zich geregeld geheel in europeesche kleeding te steken, worden dikwijls ziek en teringachtig, vermoedelijk doordien +zij er zich door verwennen en de kleêren aanhouden, als die doornat zijn geworden of ze onvoorzichtig en op ongelegen tijd +uittrekken. De vrouwen droegen bijna alle een lang, ruim kleed met bloote armen. Zij waren evenals de mannen bijna altijd +met bloemen getooid, hadden kransen in het donkere haar en lange, sterk geurende kransen om den hals en het middel. Veel Europeanen +in Apia hebben samoaansche vrouwen, met wie zij zeer gelukkig schijnen te zijn. De kinderen uit zulke verbintenissen zijn +vaak bijzonder mooi, worden vaak voor eenige jaren naar Europa gezonden om hun opvoeding te voltooien en brengen dan den vreemdeling +in verrukking door haar lieftalligheid en de pikante tegenstellingen in haar wezen. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatLeft" style="width: 547px"><img border="0" src="images/p1904-068-1.jpg" alt="Dorpsjonkvrouw van Sanapoe." width="547" height="422"><p class="figureHead">Dorpsjonkvrouw van Sanapoe.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>De gezelschapskring van den gouverneur was maar klein, en eerst bij een picnic, dat eenige duitsche kooplieden ons, vreemdelingen, +aanboden, werd een breeder kring samoaansche dames en kleurlingen uitgenoodigd. In talrijke rijtuigen reed men naar buiten, +naar een in de schaduw van het woud gelegen waterval. Er kwamen daar ongeveer vijftig personen samen en het ging er vroolijk +en ongedwongen toe. Vóór den maaltijd, die in de open lucht gebruikt werd, kregen we iets aardigs te zien. ’t Riviertje vormde +onder aan den waterval een grooter bekken met kristalhelder water, waarnaast zich een steile rots verhief, wel 25 M. hoog. +Van deze rots sprongen de dames, de eene na de andere, in licht badcostuum in het water, zich verfrisschend in het koele nat. + +</p> +<p>De hitte was in het middaguur zeer groot; alle huizen waren tot vier uur gesloten en niemand was dan op straat te zien. Alleen +de vroege morgenuren waren geschikt, de omliggende groote cacao- en palmenaanplantingen te bezoeken. Daarbij kon men echter +met paard en rijtuig altijd slechts een paar mijlen ver de kust volgen; dan werden de wegen alleen bruikbaar voor voetgangers. +Daarom kon ik ook mijn plan, om de andere deelen van het eiland te leeren kennen, enkel te voet volvoeren en ging in het meer +landwaarts in gelegen dorp der inboorlingen geschikte menschen zoeken, die als gidsen en als dragers konden dienst doen. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatRight" style="width: 544px"><img border="0" src="images/p1904-068-2.jpg" alt="Mijn dragers met een knaap van de Salomonseilanden." width="544" height="435"><p class="figureHead">Mijn dragers met een knaap van de Salomonseilanden.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>De samoaansche hutten gelijken op strooien bijenkorven, waarvan de rand op palen van een meter hoogte rust. De ruimte tusschen +de palen laat den zeewind ongehinderd toe, en alleen bij regen wordt een sluiting aangebracht met gordijnen van boombast en +palmbladeren. De vloer is gestampt en wordt belegd met vlakke, gladde steentjes, waarover gevlochten matten in verscheiden +lagen een prettige vloerbedekking vormen. + +</p> +<p>Spoedig vond ik daar wat ik zocht en besloot nu, eerst dwars door het oerwoud, dat het midden van het eiland inneemt, naar +de tegenoverliggende kust te marscheeren en dan steeds langs de zee te gaan, waar bijna alle samoaansche dorpen aan grenzen. + +</p> +<p>Vooraf bracht ik nog een bezoek bij den ouden “koning” Mataafa, om van hem een aanbevelend schrijven te vragen voor de andere +hoofden, door wier provincies ik zou trekken. Daar ik hoorde, <span class="pagenum">[<a id="xd0e687" href="#xd0e687">69</a>]</span>dat een rok of andere attributen van een feestkleedij door den ouden heer niet verlangd werden, stapte ik er in mijn gewoon +wit linnen pak op uit naar Moelinoe, een smal schiereiland, dat de haven van Apia in ’t Westen afsluit en waar Mataafa met +zijn trouwste aanhangers gevestigd is. + +</p> +<p>De huizen van Moelinoe geleken in bouwtrant op alle andere samoaansche huizen; ze waren alleen wat sierlijker en grooter. +Ik liet mijn kaartje naar den koning brengen, en in hoogsteigen persoon sloeg hij een der matgordijnen op zij, reikte mij +de hand en wees mij als zitplaats een hoop fraaie matten. + +</p> +<p>Hij droeg, als de andere Samoanen, niets dan de lawa-lawa om de heupen en leek precies op de portretten, die ik van hem had +gezien. Door middel van een tolk, want Engelsch noch Duitsch spreekt Mataafa, liet ik hem een paar stevige vleierijen over +zijn land en volk zeggen, waarmee hij blijkbaar in zijn schik was. Toen vroeg hij naar het doel en het verloop van mijn reis +en sprak ervan ook eens in Duitschland te willen komen, als alles hier goed geregeld was. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatLeft" style="width: 545px"><img border="0" src="images/p1904-069-1.jpg" alt="Hoofd van Amaile met zijn gemalin." width="545" height="426"><p class="figureHead">Hoofd van Amaile met zijn gemalin<span class="corr" id="xd0e697" title="Niet in bron">.</span></p> +</div><p> + + +</p> +<p>Zonder dat ik behoefde te vragen, riep hij zijn secretaris of minister en droeg hem op, een rondschrijven aan de onderhoofden +voor mij op te stellen. Denzelfden dag nog werd het mij door een lid der inlandsche politie gebracht en, zooals ik bij de +vertaling hoorde, liet het te mijner aanbeveling niets te wenschen over. + +</p> +<p>Op den terugweg zag ik het hoofd Tamasese vóór zijn huis staan, en daar hij mij te gemoet kwam en de hand uitstrekte, kon +ik het niet laten, ook bij hem binnen te gaan, om geen der historische grooten van Samoa aanstoot te geven. + +</p> +<p>Den volgenden morgen toog ik met de zon op weg, om nog op denzelfden dag dwars door het oerwoud de zuidkust van Oepoloe te +bereiken. Ik nam twee dragers mee, ieder met een bamboes over den schouder, aan welker uiteinden in matten korfjes mijn geringe +bagage geborgen was, alleen bestaande uit linnengoed en kleêren, wat goedkoope sieraden en speelgoed, bestemd voor geschenken +aan de inboorlingen. + +</p> +<p>Eén van de dragers was een forsche, zeer braaf er uitziende man, die geen europeesche taal kon spreken, de andere een handig, +snugger jongetje, die in een zendelingeninrichting was opgevoed en het voor doelmatig hield, dit door een veelvuldig gebruik +van bijbelteksten en andere blijken zijner vrome gezindheid te laten zien. Alle Samoanen laten zich hun werk zeer goed betalen, +als zij het een of ander op zich nemen; maar de Samoaan heeft heel weinig behoeften; kleeding, woning en verwarming kosten +bijna niets, vruchten en visch ook niets, en als er werkelijk eens aan iets behoefte is, dan logeert hij, zoolang hij wil, +bij den een of anderen bloedverwant, die hem te allen tijde moet herbergen en onderhouden. Wil hij ten slotte europeesche +dingen koopen, dan ruilt hij ze tegen copra, die hij met heel weinig moeite zich kan verschaffen van de geërfde kokospalmen. +Werkt hij dus bij geval, dan verlangt hij evenveel loon als een europeesch arbeider, dat is tienmaal meer dan een Hindoe of +Chinees, en men heeft daarom sedert eenigen tijd inboorlingen van de Salomonseilanden en de Nieuwe Hebriden op Samoa als goedkoope +arbeidskrachten ingevoerd, tot groote ergernis natuurlijk van de Samoanen, die mij een massa griezelige menschenetersgeschiedenissen +uit het jongst verleden van deze onschuldige luidjes opdischten. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatRight" style="width: 543px"><img border="0" src="images/p1904-069-2.jpg" alt="Visschende vrouwen aan de zuidkust van Oepoloe." width="543" height="424"><p class="figureHead">Visschende vrouwen aan de zuidkust van <span class="corr" id="xd0e712" title="Bron: Oepoeloe">Oepoloe</span>. +</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Na een korten marsch waren wij reeds in het <span class="pagenum">[<a id="xd0e718" href="#xd0e718">70</a>]</span>oerwoud. De weg was zoo smal, dat er juist voor één mensch plaats was en leidde meestal steil omhoog. Wij vergoten, trots +het vroege uur, bij dit stijgen stroomen van zweet, want de boomen om ons heen stonden zoo dicht in blad, dat wij ons in diepe +duisternis bevonden en de verfrisschende zeewind ons niet kon afkoelen. De plantengroei was heerlijk. Palmen van vele soorten, +varens van tien meter hoog stonden naast broodvrucht- en mangoboomen, omkranst door dikke slingerplanten. Mijn dragers braken +druk stukken af van de suikerrietplanten op zij van den weg en verkwikten zich door ’t sappig hout te kauwen, terwijl ik mij +meer aan kokosnoten en bananen hield. + +</p> +<p>Eenige heldere beken, die wij moesten passeeren, boden de altijd weer met vreugd begroete gelegenheid tot het nemen van een +bad, waarvoor men immers niet eerst veel kleêren behoefde af te leggen, en na bijna vijf uren bereikten wij het hoogste punt +van de bergketen, 2000 voet boven de zee. + +</p> +<p>Prachtig was het uitzicht op de haven van Apia diep beneden ons en over de schitterende Zuidzee met de andere samoaansche +eilanden in de verte; maar mooi was ook de onmiddellijke omgeving daarboven. Van alle kanten overschaduwd door het groen van +het woud, lag op de hoogte een meertje, het Lanoetomeer, dat een uitgebranden krater vulde en met zijn donkergroen water een +eigenaardig contrast vormde met den lichten, tropischen hemel. Aan den oever zijn door de regeering eenige huisjes neergezet, +die de inwoners van Apia, die in den zomer naar een hooggelegen streek wenschen te gaan, bij beurten mogen betrekken. Er was +juist een vriendelijk gezin, aan welks disch ik onverhoopt nog eens in de gelegenheid was een goed europeesch middagmaal te +genieten. + +</p> +<p>De tocht bergaf bleek veel moeilijker dan bergop. Voor mij was de weg dikwijls in ’t geheel niet te onderscheiden, wij moesten +over zware boomstammen en wortels klauteren, waar wij vaak genoeg tusschen bleven steken; dan weer moesten we over glibberige +steenen steile hellingen afglijden en op smalle boomstammen balanceeren over kloven. + +</p> +<p>Tegen den avond bereikten wij een dal, dat met een dicht bananenwoud gevuld was; toen kwamen wij in het dorp Sanapoe, waar +wij den nacht wilden doorbrengen. + +</p> +<p>Het dorp bestond uit meer dan 50 hutten, ver uiteen liggend tusschen de palmen, en hier en daar glinsterden vijvers en kabbelden +een paar beken. In een der nabijgelegen en grootste hutten, die van het hoofd, traden wij binnen, en moesten bukken onder +het laag afhangende dak. Bij het algemeene handjesgeven met alle leden der familie hoorde ik, dat het hoofd ter vischvangst +was, maar dadelijk zou worden gehaald. Een aantal matten werd vóór een der dikke palen, die het dak steunen, uitgespreid, +en tegen den paal leunend, zat ik met gekruiste beenen zoo deftig mogelijk op het dorpshoofd te wachten. + +</p> +<p>Om mij heen ruischten de palmen en broodboomen; tusschen de bijenkorfachtige huizen liepen naakte, bruine gestalten heen en +weer; tegenover mij zaten zwijgend de familieleden van het hoofd en achter hen zag ik tusschen de palen van de hut de blauwe +Zuidzee en de ondergaande zon. + +</p> +<p>Plotseling traden een aantal meisjes bij ons binnen, en mijn vrome tolk deelde mij mee, dat de “taupo” van het dorp naderbij +kwam, om mij te begroeten. + +</p> +<p>Van deze “dorpsjonkvrouwen” had men mij reeds te Apia veel verteld, en ik wist, dat een taupo gewoonlijk het mooiste meisje +van het dorp is, dat zij eene representatieve rol speelt en vooral de honneurs heeft waar te nemen voor de gasten van het +dorp. Daarvoor bewoont zij het mooiste huis en heeft een heele hofhouding van eveneens ongehuwde, vaak niet meer jonge dames, +die haar moeten bedienen en tegelijk voor haar zeer op prijs gestelde deugd hebben te waken. + +</p> +<p>De taupo van Sanapoe droeg een kort, hemdachtig kleed en zeer veel bloemen; ze was een reuzin en leek zeer gespierd. Overigens +was zij, afgezien van haar dikke lippen, wel aardig en door haar vriendelijkheid verdween al gauw de eerst een beetje schrikaanjagende +indruk. Dadelijk hing ze mij een zware bloemenketen om den hals en ging naast mij zitten, om mij, zoolang ik daar bleef, niet +weer te verlaten. De gezelschapsdames zetten zich ter zijde neer. + +</p> +<p>Om dadelijk als een voornaam heer op te treden, liet ik mij mijn bagage brengen en schonk aan de taupo een mooien ring met +glazen robijn, en op dergelijke wijze bedacht ik de beide dienstvrouwen, die mij het strengst leken te zijn en verkreeg daardoor +ook hare voortdurende hoogachting. + +</p> +<p>Intusschen was het hoofd teruggekomen; er waren nu ongeveer veertig personen aanwezig, en toen begonnen de plechtige toespraken. +Mijn brief van Mataafa, dien ik het eerst voor den dag haalde, en dien het hoofd zijn volkje voorlas, scheen grooten indruk +te maken. + +</p> +<p>Het hoofd leunde ook tegen een paal en praatte een kwartier lang zachtjes zoo wat vóór zich heen. Zooals ik van mijn tolk +vernam, dankte hij mij voor mijn komst, vooral daar ik de eerste Europeaan was, die hem bezocht; het was verder jammer, dat +het al zoo laat was; daarom kon hij mij geen waardig feestmaal voorzetten en meer van dien aard. Daarop hield ik eveneens +met deftige gebaren een toespraak tot de menigte, door mijn bediende vertolkt, en zoo wisselden wij ongeveer een uur beleefdheden, +terwijl allen aandachtig naar onze woorden luisterden. + +</p> +<p>Dadelijk bij de begroeting had het hoofd mij een reuzenkawawortel gebracht, en mijn taupo had er onder de toespraken een drank +uit bereid, die mij meer belang inboezemde dan de speeches van het hoofd, vooral omdat ik iets bedenkelijks vond in de wijze +van bereiding en twijfel voelde opkomen aan het genot, dat mij van dezen drank uit <i>Piper Methysticum</i> te wachten stond. + +</p> +<p>Eerst spoelde zij zich namelijk den mond, begon toen den wortel klein te kauwen en deponeerde de gekauwde beten in een houten +schaal, die met water was gevuld. De brij werd toen geroerd, en eindelijk werden met een stampertje van palmvezels, dat telkens +weer werd uitgespoeld, alle vaste bestanddeelen uit de brij verwijderd. Toen wij met de toespraken klaar waren, was ook het +product der kauwwerkzaamheid <span class="pagenum">[<a id="xd0e751" href="#xd0e751">71</a>]</span>van mijn taupo gereed. Alle aanwezigen klapten op de maat in de handen, niet om ons, zooals ik eerst met trots meende, hun +bijval te betuigen, maar als plechtige inleiding voor den dronk. + +</p> +<p>De taupo vulde een halfdoorgesneden kokosnootschaal met het witte vocht, hief die hoog boven haar hoofd, reikte ze mij met +eleganten zwaai, en daar allen mij vol aandacht aankeken, slikte ik het bittere drankje haastig in. Toen kwamen de anderen +aan de beurt, zooals een woord van het hoofd hen beurtelings aanwees. + +</p> +<p>Buiten waren intusschen menschen met fakkels bezig, tusschen de hutten zwijnen en kippen op te jagen, om een feestmaal te +bereiden, en de vindingrijke hoofdman arrangeerde ter vulling van den tusschentijd gauw een “kerk”, zooals mijn tolk zeide. +De plechtigheid bestond uit een kort gezang en ’t voorlezen van een gebed, waaraan de aanwezigen met veel geestdrift deelnamen. + +</p> +<p>Vervolgens werd op groote bladeren het maal opgedragen en in lange rijen werden de lekkernijen vóór mij op den grond gelegd. +Daar waren een in zijn geheel gebraden speenvarkentje, gebraden hoenders, visschen, verschillende soorten van kool, broodvruchten, +kokosnoten en een menigte andere vruchten. Weer volgde een lange rede van het hoofd, waarin hij mij het maal plechtig overdroeg +en zijn spijt betuigde, dat er niet meer was; toen mijn verzekering, dat het schitterend was en dat ik er Mataafa van vertellen +zoude, en eindelijk begonnen wij, eerstaanzittenden, te smullen; de anderen moesten wachten op wat wij hun zouden overlaten. + +</p> +<p>Men gaf er de voorkeur aan, met de vingers te eten; maar mij werd het uiterst gemakkelijk gemaakt, want de taupo ondernam +hoogst eigenhandig mijne voedering, verwijderde zorgvuldig graten en beentjes uit mijn spijzen en stopte mij de lekkerste +hapjes in den mond. Daarna werd er weer kawa bereid, en nu smaakte mij die samoaansche nationale drank reeds beter. Ik ervoer +later, dat ook grootere hoeveelheden niet bedwelmen, hoogstens een weinig opwekken als koffie, alleen worden bij volkomen +nuchterheid den drinker toch de beenen een beetje zwaar. Kawa is dus eigenlijk een ideale dronk uit het oogpunt van gastvrijheid; +men wil den gast er niet door in de war brengen, maar hem wel ’t vermogen benemen om weg te gaan! + +</p> +<p>Daar ik bovendien niet de bedoeling had, weg te gaan, werd de legerstede in gereedheid gebracht en ging men de muskietennetten +ophangen, waarvan de Samoanen algemeen gebruik maken. + +</p> +<p>Toen ik daarna van de dorpsjonkvrouw en haar gevolg afscheid nam, maakte dat opvallend weinig indruk; men maakte volstrekt +geen aanstalten tot vertrek, en toen ik ten slotte mij toch maar achter mijn muskietennet terugtrok, sloot zich tot mijn groote +verbazing de taupo bij mijn terugtocht aan en sloop eveneens onder mijn doorzichtig net, terwijl alle hofdames in een kring +dicht om ons heen stonden. + +</p> +<p>Ofschoon deze situatie zeker iets zeer ongewoons was, schikte ik mij in het geval met de redeneering, dat men op reis zich +naar de vreemde zeden en gewoonten zooveel mogelijk moet schikken. Zoo liet ik het reuzinnetje zich nuttig maken, liet haar +de muggen vangen, die nog onder het net gekomen waren en liet mij door haar met een waaier koelte toewuiven, terwijl altijd +een der wakende eeredames op hoogst krenkende wijze toezicht hield. Ik lag gemakkelijk op den vloer, waar matten en een deken +op waren uitgespreid, en spoedig hoorde ik nog slechts onduidelijk het ruischen van de branding, ’t suizen van de palmen en +het gonzen van onschadelijke muskieten. + +</p> +<p>Toen ik den volgenden morgen wakker werd, zat de taupo reeds met een versche kokosnoot in de hand vóór mij, sloeg die vlug +met een steen stuk en verkwikte mij met den koelen inhoud, een natuurlijke vergoeding voor ’t gemis van ijswater. + +</p> +<p>Na een plechtig afscheidswoord vertrok ik, nadat ik met de taupo nog geschenken had gewisseld, waarbij ik een uit boomschors +gevlochten deken ontving, en nadat ook het hoofd, behalve mijn dank, een paar lawa-lawa’s had ontvangen. Toen ik hem ten slotte +nog met de taupo photografeerde, bereikte zijn voldaanheid het toppunt, en hij was er niet af te brengen, mij nog een eind +uitgeleide te doen, fraai aangedaan met een der nieuwe lawa-lawa’s en een mooie, roode parasol, die ik den vorigen avond reeds +had opgemerkt, zooals ze midden in de hut als sieraad boven van de zoldering neerhing. + +</p> +<p>De weg langs de zee was even mooi en aangenaam, als hij gisteren in het binnenland warm en inspannend geweest was. Steeds +liep hij langs het strand onder de hooge, ruischende palmen; rechts hadden wij de schitterende, effen zee en altijd koelde +een lichte zeewind onze slapen, zoodat men zich geen heerlijker wandeling kan voorstellen. + +</p> +<p>Een diep in het land dringende baai staken wij over met een boot van het hoofd, zulk een smal vaartuig met uitslaande bladen, +die er met haken aan verbonden zijn en ’t schommelen beletten moeten; maar toch kostte het mij een paar onvrijwillige baden, +vóór ik geleerd had, elke beweging, hoe gering ook, te vermijden, omdat dan telkens de kano omslaat. + +</p> +<p>In de langs den oever liggende dorpen vielen de vele groote, steenen kerken in het oog; op elke 40 hutten was er wel één kerk, +blijkbaar een veel te zware uitgaaf voor deze menschen, die zoo weinig bezitten en zoo weinig behoeften hebben. + +</p> +<p>Het was juist Zondag, en alle kerken waren gevuld met Samoanen in half europeesche, leelijke zendingspakjes; als geestelijken +deden veelal samoaansche zendelingleerlingen dienst. + +</p> +<p>Mijn tolk, die ook zulk een post als ideaal zich voor oogen had gesteld, zou eigenlijk vandaag rustdag hebben willen houden, +daar een vroom Samoaan des Zondags alleen zijn huis mag verlaten, om ter kerk te gaan en van ’s morgens tot ’s avonds in den +bijbel moet lezen. Doch dit hielp hem bij mij niet hoewel ik toch ’s middags rust liet houden, toen ik het dorp Sioeme had +bereikt. + +</p> +<p>Door het hoofd Atanoa, een imponeerende verschijning met een verstandig gezicht, en de dikke taupo Antoa werd ik precies op +dezelfde wijze ontvangen als den vorigen dag in Sanapoe. Een vaste uitdrukking schijnt te wezen, dat het jammer is, zoo weinig +<span class="pagenum">[<a id="xd0e783" href="#xd0e783">72</a>]</span>beschikbaar te hebben, wat goed genoeg is voor den gast, terwijl dan dadelijk daarna een weelderig maal wordt opgedischt. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatLeft" style="width: 549px"><img border="0" src="images/p1904-072-1.jpg" alt="Kinderspel op de Samoa-eilanden." width="549" height="419"><p class="figureHead">Kinderspel op de Samoa-eilanden.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Ik had den volgenden dag eigenlijk tot Salany willen gaan, maar even te voren, in het dorp Faleoeloe, trof ik zulk een aardige +kleine taupo van twaalf jaar, dat ik besloot, mij liever aan haar zorgen toe te vertrouwen. Spoedig verloor het aardig kind +haar aanvankelijke bedeesdheid; zij voederde mij met ambitie en vertelde met een blosje, voor <span class="corr" id="xd0e792" title="Bron: zoo ver">zoover</span> dat bij haar huidskleur mogelijk is, dat ze heel mooi kon dansen. + +</p> +<p>Ik knoopte dien wenk in mijn oor, om het hoofd te verzoeken, ’s avonds een siva, feest met nationale dansen, te geven. Bij +zoo’n genoegen in ’t vooruitzicht was het natuurlijk te vergeefs, dat het hoofd van Salany in eigen persoon met een reusachtigen +kawawortel uit zijn dorp overkwam met verzoek, toch bij hem te komen, daar Mataafa wel eens denken kon, dat hij mij niet had +willen opnemen. Ik stelde den man gerust, verzekerde, dat ik overtuigd was van zijn goede bedoeling, maar liet mij niet overhalen, +mijn kleine taupo te verlaten en haar dansen niet te bewonderen. + +</p> +<p>Na een half uur van toilet maken verscheen mijn vriendinnetje met haar dienstvrouwen in feestkleedij. Wel was dit toilet +meer negatief dan positief, want het bestond bijna alleen uit den glans van het kokosvet, waarmee het geheele lichaam ingesmeerd +was, en uit bloemen en kransen. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatRight" style="width: 543px"><img border="0" src="images/p1904-072-2.jpg" alt="Samoaansche kinderen aan het strand." width="543" height="424"><p class="figureHead">Samoaansche kinderen aan het strand.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>De dans zelf maakt geen diepen indruk, als men hem voor ’t eerst ziet uitvoeren. Eerst zitten de deelnemers allen naast elkaâr +op den grond en bewegen de armen en het hoofd op de maat; dan gaan enkelen opstaan en dansen stilstaande, waarbij de meisjes +’t handgewricht buigen en de mannen bewegingen van dieren nadoen. + +</p> +<p>Den volgenden dag zette ik den prettigen weg langs de kust voort tot Amaile, het grootste dorp van het district Aleipata, +waar ik door het hoofd op een feest werd genoodigd. Wij hadden er een overvloed van allerlei heerlijks, drie varkens, een +groot aantal kippen en allerlei lekkernijen, en de siva of danspartij ontbrak niet. Bij het dorp, waar Mataafa woonde, verlieten +wij de zuidkust, om door het oerwoud weer aan de noordkust uit te komen, die veel armoediger is. Hier en daar maakten wij +van booten gebruik voor zeetochtjes. In Talefa zag ik nog een aardig tooneel van badende samoaansche kinderen aan het strand, +en denzelfden avond wachtte mij een aangename verrassing, want in het huis van het hoofd had men bij mijn aankomst een stoel +en tafel, die hoog onder het dak opgehangen waren, voor mij naar beneden gehaald, en men bewees mij door die voortbrengselen +der beschaving, dat ik dat deel van Apia weer bereikt had, waar de europeesche invloed zich doet gelden. + + + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/o1904-072.gif" alt="Ornament." width="233" height="17"></div><p> + + +</p> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" href="#xd0e93src" id="xd0e93">1</a></span> Tekst en illustraties ontleend aan Ernst Weber, <span lang="de">Vom Ganges zum Amazonenstrom, <i>Berlin</i>, <i>Dietrich Reimer</i> (<i>Ernst Vohsen</i>)</span>. +</p> +</div> +</div> +</div> +<div class="back"> +<div class="transcribernote"> +<h2>Colofon</h2> +<h3>Beschikbaarheid</h3> +<p>Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het +kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de Project Gutenberg Licentie bij dit eBoek of on-line op <a href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. + +</p> +<p>Dit eBoek is geproduceerd door Jeroen Hellingman en het on-line gedistribueerd correctie team op <a href="https://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. + +</p> +<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give +it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at <a href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. + +</p> +<p lang="en">This eBook is produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team at <a href="https://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. + +</p> +<h3>Codering</h3> +<p>Dit bestand is in een verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het einde +van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel zijn gecorrigeerd. Dergelijke correcties zijn +gemarkeerd met het corr-element. + +</p> +<p>Hoewel in het origineel laag liggende aanhalingstekens openen gebruikt, zijn deze in dit bestand gecodeerd met “. Geneste +dubbele aanhalingstekens zijn stilzwijgend veranderd in enkele aanhalingstekens. + +</p> +<h3>Documentgeschiedenis</h3> +<ol class="lsoff"> +<li>2009-02-04 Begonnen. + +</li> +</ol> +<h3>Externe Referenties</h3> +<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn dat deze links voor u niet werken.</p> +<h3>Verbeteringen</h3> +<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table width="75%"> +<tr> +<th>Bladzijde</th> +<th>Bron</th> +<th>Verbetering</th> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a class="pageref" href="#xd0e197">52</a></td> +<td width="40%">reinigsproces</td> +<td width="40%">reinigingsproces</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a class="pageref" href="#xd0e259">54</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a class="pageref" href="#xd0e296">55</a></td> +<td width="40%">KM.</td> +<td width="40%">K.M.</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a class="pageref" href="#xd0e474">61</a></td> +<td width="40%">ongeluks plaats</td> +<td width="40%">ongeluksplaats</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a class="pageref" href="#xd0e584">65</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a class="pageref" href="#xd0e603">66</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">niet </td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a class="pageref" href="#xd0e647">67</a></td> +<td width="40%">elkâar</td> +<td width="40%">elkaâr</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a class="pageref" href="#xd0e697">69</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a class="pageref" href="#xd0e712">69</a></td> +<td width="40%">Oepoeloe</td> +<td width="40%">Oepoloe</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a class="pageref" href="#xd0e792">72</a></td> +<td width="40%">zoo ver</td> +<td width="40%">zoover</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Van de Ganges naar den Amazonenstroom, by +Ernst Weber + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK VAN DE GANGES *** + +***** This file should be named 28005-h.htm or 28005-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/8/0/0/28005/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at https://www.pgdp.net/ + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> diff --git a/28005-h/images/iu1904-049.gif b/28005-h/images/iu1904-049.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..821edac --- /dev/null +++ b/28005-h/images/iu1904-049.gif diff --git a/28005-h/images/o1904-072.gif b/28005-h/images/o1904-072.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4b44554 --- /dev/null +++ b/28005-h/images/o1904-072.gif diff --git a/28005-h/images/p1904-049.jpg b/28005-h/images/p1904-049.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0297eaa --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-049.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-052.jpg b/28005-h/images/p1904-052.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..65ef291 --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-052.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-053.jpg b/28005-h/images/p1904-053.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..809c61b --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-053.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-056.jpg b/28005-h/images/p1904-056.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ca1ce4e --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-056.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-057.jpg b/28005-h/images/p1904-057.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b3f0730 --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-057.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-060-1.jpg b/28005-h/images/p1904-060-1.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..70123ab --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-060-1.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-060-2.jpg b/28005-h/images/p1904-060-2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..640912e --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-060-2.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-061.jpg b/28005-h/images/p1904-061.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4f8bcd3 --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-061.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-064-1.jpg b/28005-h/images/p1904-064-1.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e7b7d82 --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-064-1.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-064-2.jpg b/28005-h/images/p1904-064-2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e708309 --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-064-2.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-065.jpg b/28005-h/images/p1904-065.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9dc233f --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-065.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-067.jpg b/28005-h/images/p1904-067.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..50ec50b --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-067.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-068-1.jpg b/28005-h/images/p1904-068-1.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8a135b8 --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-068-1.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-068-2.jpg b/28005-h/images/p1904-068-2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..011db7a --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-068-2.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-069-1.jpg b/28005-h/images/p1904-069-1.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9679601 --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-069-1.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-069-2.jpg b/28005-h/images/p1904-069-2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1b60144 --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-069-2.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-072-1.jpg b/28005-h/images/p1904-072-1.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a55923d --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-072-1.jpg diff --git a/28005-h/images/p1904-072-2.jpg b/28005-h/images/p1904-072-2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..96930b2 --- /dev/null +++ b/28005-h/images/p1904-072-2.jpg diff --git a/28005-h/images/t1904-049.gif b/28005-h/images/t1904-049.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c81b72b --- /dev/null +++ b/28005-h/images/t1904-049.gif |
