1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
2678
2679
2680
2681
2682
2683
2684
2685
2686
2687
2688
2689
2690
2691
2692
2693
2694
2695
2696
2697
2698
2699
2700
2701
2702
2703
2704
2705
2706
2707
2708
2709
2710
2711
2712
2713
2714
2715
2716
2717
2718
2719
2720
2721
2722
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2735
2736
2737
2738
2739
2740
2741
2742
2743
2744
2745
2746
2747
2748
2749
2750
2751
2752
2753
2754
2755
2756
2757
2758
2759
2760
2761
2762
2763
2764
2765
2766
2767
2768
2769
2770
2771
2772
2773
2774
2775
2776
2777
2778
2779
2780
2781
2782
2783
2784
2785
2786
2787
2788
2789
2790
2791
2792
2793
2794
2795
2796
2797
2798
2799
2800
2801
2802
2803
2804
2805
2806
2807
2808
2809
2810
2811
2812
2813
2814
2815
2816
2817
2818
2819
2820
2821
2822
2823
2824
2825
2826
2827
2828
2829
2830
2831
2832
2833
2834
2835
2836
2837
2838
2839
2840
2841
2842
2843
2844
2845
2846
2847
2848
2849
2850
2851
2852
2853
2854
2855
2856
2857
2858
2859
2860
2861
2862
2863
2864
2865
2866
2867
2868
2869
2870
2871
2872
2873
2874
2875
2876
2877
2878
2879
2880
2881
2882
2883
2884
2885
2886
2887
2888
2889
2890
2891
2892
2893
2894
2895
2896
2897
2898
2899
2900
2901
2902
2903
2904
2905
2906
2907
2908
2909
2910
2911
2912
2913
2914
2915
2916
2917
2918
2919
2920
2921
2922
2923
2924
2925
2926
2927
2928
2929
2930
2931
2932
2933
2934
2935
2936
2937
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2945
2946
2947
2948
2949
2950
2951
2952
2953
2954
2955
2956
2957
2958
2959
2960
2961
2962
2963
2964
2965
2966
2967
2968
2969
2970
2971
2972
2973
2974
2975
2976
2977
2978
2979
2980
2981
2982
2983
2984
2985
2986
2987
2988
2989
2990
2991
2992
2993
2994
2995
2996
2997
2998
2999
3000
3001
3002
3003
3004
3005
3006
3007
3008
3009
3010
3011
3012
3013
3014
3015
3016
3017
3018
3019
3020
3021
3022
3023
3024
3025
3026
3027
3028
3029
3030
3031
3032
3033
3034
3035
3036
3037
3038
3039
3040
3041
3042
3043
3044
3045
3046
3047
3048
3049
3050
3051
3052
3053
3054
3055
3056
3057
3058
3059
3060
3061
3062
3063
3064
3065
3066
3067
3068
3069
3070
3071
3072
3073
3074
3075
3076
3077
3078
3079
3080
3081
3082
3083
3084
3085
3086
3087
3088
3089
3090
3091
3092
3093
3094
3095
3096
3097
3098
3099
3100
3101
3102
3103
3104
3105
3106
3107
3108
3109
3110
3111
3112
3113
3114
3115
3116
3117
3118
3119
3120
3121
3122
3123
3124
3125
3126
3127
3128
3129
3130
3131
3132
3133
3134
3135
3136
3137
3138
3139
3140
3141
3142
3143
3144
3145
3146
3147
3148
3149
3150
3151
3152
3153
3154
3155
3156
3157
3158
3159
3160
3161
3162
3163
3164
3165
3166
3167
3168
3169
3170
3171
3172
3173
3174
3175
3176
3177
3178
3179
3180
3181
3182
3183
3184
3185
3186
3187
3188
3189
3190
3191
3192
3193
3194
3195
3196
3197
3198
3199
3200
3201
3202
3203
3204
3205
3206
3207
3208
3209
3210
3211
3212
3213
3214
3215
3216
3217
3218
3219
3220
3221
3222
3223
3224
3225
3226
3227
3228
3229
3230
3231
3232
3233
3234
3235
3236
3237
3238
3239
3240
3241
3242
3243
3244
3245
3246
3247
3248
3249
3250
3251
3252
3253
3254
3255
3256
3257
3258
3259
3260
3261
3262
3263
3264
3265
3266
3267
3268
3269
3270
3271
3272
3273
3274
3275
3276
3277
3278
3279
3280
3281
3282
3283
3284
3285
3286
3287
3288
3289
3290
3291
3292
3293
3294
3295
3296
3297
3298
3299
3300
3301
3302
3303
3304
3305
3306
3307
3308
3309
3310
3311
3312
3313
3314
3315
3316
3317
3318
3319
3320
3321
3322
3323
3324
3325
3326
3327
3328
3329
3330
3331
3332
3333
3334
3335
3336
3337
3338
3339
3340
3341
3342
3343
3344
3345
3346
3347
3348
3349
3350
3351
3352
3353
3354
3355
3356
3357
3358
3359
3360
3361
3362
3363
3364
3365
3366
3367
3368
3369
3370
3371
3372
3373
3374
3375
3376
3377
3378
3379
3380
3381
3382
3383
3384
3385
3386
3387
3388
3389
3390
3391
3392
3393
3394
3395
3396
3397
3398
3399
3400
3401
3402
3403
3404
3405
3406
3407
3408
3409
3410
3411
3412
3413
3414
3415
3416
3417
3418
3419
3420
3421
3422
3423
3424
3425
3426
3427
3428
3429
3430
3431
3432
3433
3434
3435
3436
3437
3438
3439
3440
3441
3442
3443
3444
3445
3446
3447
3448
3449
3450
3451
3452
3453
3454
3455
3456
3457
3458
3459
3460
3461
3462
3463
3464
3465
3466
3467
3468
3469
3470
3471
3472
3473
3474
3475
3476
3477
3478
3479
3480
3481
3482
3483
3484
3485
3486
3487
3488
3489
3490
3491
3492
3493
3494
3495
3496
3497
3498
3499
3500
3501
3502
3503
3504
3505
3506
3507
3508
3509
3510
3511
3512
3513
3514
3515
3516
3517
3518
3519
3520
3521
3522
3523
3524
3525
3526
3527
3528
3529
3530
3531
3532
3533
3534
3535
3536
3537
3538
3539
3540
3541
3542
3543
3544
3545
3546
3547
3548
3549
3550
3551
3552
3553
3554
3555
3556
3557
3558
3559
3560
3561
3562
3563
3564
3565
3566
3567
3568
3569
3570
3571
3572
3573
3574
3575
3576
3577
3578
3579
3580
3581
3582
3583
3584
3585
3586
3587
3588
3589
3590
3591
3592
3593
3594
3595
3596
3597
3598
3599
3600
3601
3602
3603
3604
3605
3606
3607
3608
3609
3610
3611
3612
3613
3614
3615
3616
3617
3618
3619
3620
3621
3622
3623
3624
3625
3626
3627
3628
3629
3630
3631
3632
3633
3634
3635
3636
3637
3638
3639
3640
3641
3642
3643
3644
3645
3646
3647
3648
3649
3650
3651
3652
3653
3654
3655
3656
3657
3658
3659
3660
3661
3662
3663
3664
3665
3666
3667
3668
3669
3670
3671
3672
3673
3674
3675
3676
3677
3678
3679
3680
3681
3682
3683
3684
3685
3686
3687
3688
3689
3690
3691
3692
3693
3694
3695
3696
3697
3698
3699
3700
3701
3702
3703
3704
3705
3706
3707
3708
3709
3710
3711
3712
3713
3714
3715
3716
3717
3718
3719
3720
3721
3722
3723
3724
3725
3726
3727
3728
3729
3730
3731
3732
3733
3734
3735
3736
3737
3738
3739
3740
3741
3742
3743
3744
3745
3746
3747
3748
3749
3750
3751
3752
3753
3754
3755
3756
3757
3758
3759
3760
3761
3762
3763
3764
3765
3766
3767
3768
3769
3770
3771
3772
3773
3774
3775
3776
3777
3778
3779
3780
3781
3782
3783
3784
3785
3786
3787
3788
3789
3790
3791
3792
3793
3794
3795
3796
3797
3798
3799
3800
3801
3802
3803
3804
3805
3806
3807
3808
3809
3810
3811
3812
3813
3814
3815
3816
3817
3818
3819
3820
3821
3822
3823
3824
3825
3826
3827
3828
3829
3830
3831
3832
3833
3834
3835
3836
3837
3838
3839
3840
3841
3842
3843
3844
3845
3846
3847
3848
3849
3850
3851
3852
3853
3854
3855
3856
3857
3858
3859
3860
3861
3862
3863
3864
3865
3866
3867
3868
3869
3870
3871
3872
3873
3874
3875
3876
3877
3878
3879
3880
3881
3882
3883
3884
3885
3886
3887
3888
3889
3890
3891
3892
3893
3894
3895
3896
3897
3898
3899
3900
3901
3902
3903
3904
3905
3906
3907
3908
3909
3910
3911
3912
3913
3914
3915
3916
3917
3918
3919
3920
3921
3922
3923
3924
3925
3926
3927
3928
3929
3930
3931
3932
3933
3934
3935
3936
3937
3938
3939
3940
3941
3942
3943
3944
3945
3946
3947
3948
3949
3950
3951
3952
3953
3954
3955
3956
3957
3958
3959
3960
3961
3962
3963
3964
3965
3966
3967
3968
3969
3970
3971
3972
3973
3974
3975
3976
3977
3978
3979
3980
3981
3982
3983
3984
3985
3986
3987
3988
3989
3990
3991
3992
3993
3994
3995
3996
3997
3998
3999
4000
4001
4002
4003
4004
4005
4006
4007
4008
4009
4010
4011
4012
4013
4014
4015
4016
4017
4018
4019
4020
4021
4022
4023
4024
4025
4026
4027
4028
4029
4030
4031
4032
4033
4034
4035
4036
4037
4038
4039
4040
4041
4042
4043
4044
4045
4046
4047
4048
4049
4050
4051
4052
4053
4054
4055
4056
4057
4058
4059
4060
4061
4062
4063
4064
4065
4066
4067
4068
4069
4070
4071
4072
4073
4074
4075
4076
4077
4078
4079
4080
4081
4082
4083
4084
4085
4086
4087
4088
4089
4090
4091
4092
4093
4094
4095
4096
4097
4098
4099
4100
4101
4102
4103
4104
4105
4106
4107
4108
4109
4110
4111
4112
4113
4114
4115
4116
4117
4118
4119
4120
4121
4122
4123
4124
4125
4126
4127
4128
4129
4130
4131
4132
4133
4134
4135
4136
4137
4138
4139
4140
4141
4142
4143
4144
4145
4146
4147
4148
4149
4150
4151
4152
4153
4154
4155
4156
4157
4158
4159
4160
4161
4162
4163
4164
4165
4166
4167
4168
4169
4170
4171
4172
4173
4174
4175
4176
4177
4178
4179
4180
4181
4182
4183
4184
4185
4186
4187
4188
4189
4190
4191
4192
4193
4194
4195
4196
4197
4198
4199
4200
4201
4202
4203
4204
4205
4206
4207
4208
4209
4210
4211
4212
4213
4214
4215
4216
4217
4218
4219
4220
4221
4222
4223
4224
4225
4226
4227
4228
4229
4230
4231
4232
4233
4234
4235
4236
4237
4238
4239
4240
4241
4242
4243
4244
4245
4246
4247
4248
4249
4250
4251
4252
4253
4254
4255
4256
4257
4258
4259
4260
4261
4262
4263
4264
4265
4266
4267
4268
4269
4270
4271
4272
4273
4274
4275
4276
4277
4278
4279
4280
4281
4282
4283
4284
4285
4286
4287
4288
4289
4290
4291
4292
4293
4294
4295
4296
4297
4298
4299
4300
4301
4302
4303
4304
4305
4306
4307
4308
4309
4310
4311
4312
4313
4314
4315
4316
4317
4318
4319
4320
4321
4322
4323
4324
4325
4326
4327
4328
4329
4330
4331
4332
4333
4334
4335
4336
4337
4338
4339
4340
4341
4342
4343
4344
4345
4346
4347
4348
4349
4350
4351
4352
4353
4354
4355
4356
4357
4358
4359
4360
4361
4362
4363
4364
4365
4366
4367
4368
4369
4370
4371
4372
4373
4374
4375
4376
4377
4378
4379
4380
4381
4382
4383
4384
4385
4386
4387
4388
4389
4390
4391
4392
4393
4394
4395
4396
4397
4398
4399
4400
4401
4402
4403
4404
4405
4406
4407
4408
4409
4410
4411
4412
4413
4414
4415
4416
4417
4418
4419
4420
4421
4422
4423
4424
4425
4426
4427
4428
4429
4430
4431
4432
4433
4434
4435
4436
4437
4438
4439
4440
4441
4442
4443
4444
4445
4446
4447
4448
4449
4450
4451
4452
4453
4454
4455
4456
4457
4458
4459
4460
4461
4462
4463
4464
4465
4466
4467
4468
4469
4470
4471
4472
4473
4474
4475
4476
4477
4478
4479
4480
4481
4482
4483
4484
4485
4486
4487
4488
4489
4490
4491
4492
4493
4494
4495
4496
4497
4498
4499
4500
4501
4502
4503
4504
4505
4506
4507
4508
4509
4510
4511
4512
4513
4514
4515
4516
4517
4518
4519
4520
4521
4522
4523
4524
4525
4526
4527
4528
4529
4530
4531
4532
4533
4534
4535
4536
4537
4538
4539
4540
4541
4542
4543
4544
4545
4546
4547
4548
4549
4550
4551
4552
4553
4554
4555
4556
4557
4558
4559
4560
4561
4562
4563
4564
4565
4566
4567
4568
4569
4570
4571
4572
4573
4574
4575
4576
4577
4578
4579
4580
4581
4582
4583
4584
4585
4586
4587
4588
4589
4590
4591
4592
4593
4594
4595
4596
4597
4598
4599
4600
4601
4602
4603
4604
4605
4606
4607
4608
4609
4610
4611
4612
4613
4614
4615
4616
4617
4618
4619
4620
4621
4622
4623
4624
4625
4626
4627
4628
4629
4630
4631
4632
4633
4634
4635
4636
4637
4638
4639
4640
4641
4642
4643
4644
4645
4646
4647
4648
4649
4650
4651
4652
4653
4654
4655
4656
4657
4658
4659
4660
4661
4662
4663
4664
4665
4666
4667
4668
4669
4670
4671
4672
4673
4674
4675
4676
4677
4678
4679
4680
4681
4682
4683
4684
4685
4686
4687
4688
4689
4690
4691
4692
4693
4694
4695
4696
4697
4698
4699
4700
4701
4702
4703
4704
4705
4706
4707
4708
4709
4710
4711
4712
4713
4714
4715
4716
4717
4718
4719
4720
4721
4722
4723
4724
4725
4726
4727
4728
4729
4730
4731
4732
4733
4734
4735
4736
4737
4738
4739
4740
4741
4742
4743
4744
4745
4746
4747
4748
4749
4750
4751
4752
4753
4754
4755
4756
4757
4758
4759
4760
4761
4762
4763
4764
4765
4766
4767
4768
4769
4770
4771
4772
4773
4774
4775
4776
4777
4778
4779
4780
4781
4782
4783
4784
4785
4786
4787
4788
4789
4790
4791
4792
4793
4794
4795
4796
4797
4798
4799
4800
4801
4802
4803
4804
4805
4806
4807
4808
4809
4810
4811
4812
4813
4814
4815
4816
4817
4818
4819
4820
4821
4822
4823
4824
4825
4826
4827
4828
4829
4830
4831
4832
4833
4834
4835
4836
4837
4838
4839
4840
4841
4842
4843
4844
4845
4846
4847
4848
4849
4850
4851
4852
4853
4854
4855
4856
4857
4858
4859
4860
4861
4862
4863
4864
4865
4866
4867
4868
4869
4870
4871
4872
4873
4874
4875
4876
4877
4878
4879
4880
4881
4882
4883
4884
4885
4886
4887
4888
4889
4890
4891
4892
4893
4894
4895
4896
4897
4898
4899
4900
4901
4902
4903
4904
4905
4906
4907
4908
4909
4910
4911
4912
4913
4914
4915
4916
4917
4918
4919
4920
4921
4922
4923
4924
4925
4926
4927
4928
4929
4930
4931
4932
4933
4934
4935
4936
4937
4938
4939
4940
4941
4942
4943
4944
4945
4946
4947
4948
4949
4950
4951
4952
4953
4954
4955
4956
4957
4958
4959
4960
4961
4962
4963
4964
4965
4966
4967
4968
4969
4970
4971
4972
4973
4974
4975
4976
4977
4978
4979
4980
4981
4982
4983
4984
4985
4986
4987
4988
4989
4990
4991
4992
4993
4994
4995
4996
4997
4998
4999
5000
5001
5002
5003
5004
5005
5006
5007
5008
5009
5010
5011
5012
5013
5014
5015
5016
5017
5018
5019
5020
5021
5022
5023
5024
5025
5026
5027
5028
5029
5030
5031
5032
5033
5034
5035
5036
5037
5038
5039
5040
5041
5042
5043
5044
5045
5046
5047
5048
5049
5050
5051
5052
5053
5054
5055
5056
5057
5058
5059
5060
5061
5062
5063
5064
5065
5066
5067
5068
5069
5070
5071
5072
5073
5074
5075
5076
5077
5078
5079
5080
5081
5082
5083
5084
5085
5086
5087
5088
5089
5090
5091
5092
5093
5094
5095
5096
5097
5098
5099
5100
5101
5102
5103
5104
5105
5106
5107
5108
5109
5110
5111
5112
5113
5114
5115
5116
5117
5118
5119
5120
5121
5122
5123
5124
5125
5126
5127
5128
5129
5130
5131
5132
5133
5134
5135
5136
5137
5138
5139
5140
5141
5142
5143
5144
5145
5146
5147
5148
5149
5150
5151
5152
5153
5154
5155
5156
5157
5158
5159
5160
5161
5162
5163
5164
5165
5166
5167
5168
5169
5170
5171
5172
5173
5174
5175
5176
5177
5178
5179
5180
5181
5182
5183
5184
5185
5186
5187
5188
5189
5190
5191
5192
5193
5194
5195
5196
5197
5198
5199
5200
5201
5202
5203
5204
5205
5206
5207
5208
5209
5210
5211
5212
5213
5214
5215
5216
5217
5218
5219
5220
5221
5222
5223
5224
5225
5226
5227
5228
5229
5230
5231
5232
5233
5234
5235
5236
5237
5238
5239
5240
5241
5242
5243
5244
5245
5246
5247
5248
5249
5250
5251
5252
5253
5254
5255
5256
5257
5258
5259
5260
5261
5262
5263
5264
5265
5266
5267
5268
5269
5270
5271
5272
5273
5274
5275
5276
5277
5278
5279
5280
5281
5282
5283
5284
5285
5286
5287
5288
5289
5290
5291
5292
5293
5294
5295
5296
5297
5298
5299
5300
5301
5302
5303
5304
5305
5306
5307
5308
5309
5310
5311
5312
5313
5314
5315
5316
5317
5318
5319
5320
5321
5322
5323
5324
5325
5326
5327
5328
5329
5330
5331
5332
5333
5334
5335
5336
5337
5338
5339
5340
5341
5342
5343
5344
5345
5346
5347
5348
5349
5350
5351
5352
5353
5354
5355
5356
5357
5358
5359
5360
5361
5362
5363
5364
5365
5366
5367
5368
5369
5370
5371
5372
5373
5374
5375
5376
5377
5378
5379
5380
5381
5382
5383
5384
5385
5386
5387
5388
5389
5390
5391
5392
5393
5394
5395
5396
5397
5398
5399
5400
5401
5402
5403
5404
5405
5406
5407
5408
5409
5410
5411
5412
5413
5414
5415
5416
5417
5418
5419
5420
5421
5422
5423
5424
5425
5426
5427
5428
5429
5430
5431
5432
5433
5434
5435
5436
5437
5438
5439
5440
5441
5442
5443
5444
5445
5446
5447
5448
5449
5450
5451
5452
5453
5454
5455
5456
5457
5458
5459
5460
5461
5462
5463
5464
5465
5466
5467
5468
5469
5470
5471
5472
5473
5474
5475
5476
5477
5478
5479
5480
5481
5482
5483
5484
5485
5486
5487
5488
5489
5490
5491
5492
5493
5494
5495
5496
5497
5498
5499
5500
5501
5502
5503
5504
5505
5506
5507
5508
5509
5510
5511
5512
5513
5514
5515
5516
5517
5518
5519
5520
5521
5522
5523
5524
5525
5526
5527
5528
5529
5530
5531
5532
5533
5534
5535
5536
5537
5538
5539
5540
5541
5542
5543
5544
5545
5546
5547
5548
5549
5550
5551
5552
5553
5554
5555
5556
5557
5558
5559
5560
5561
5562
5563
5564
5565
5566
5567
5568
5569
5570
5571
5572
5573
5574
5575
5576
5577
5578
5579
5580
5581
5582
5583
5584
5585
5586
5587
5588
5589
5590
5591
5592
5593
5594
5595
5596
5597
5598
5599
5600
5601
5602
5603
5604
5605
5606
5607
5608
5609
5610
5611
5612
5613
5614
5615
5616
5617
5618
5619
5620
5621
5622
5623
5624
5625
5626
5627
5628
5629
5630
5631
5632
5633
5634
5635
5636
5637
5638
5639
5640
5641
5642
5643
5644
5645
5646
5647
5648
5649
5650
5651
5652
5653
5654
5655
5656
5657
5658
5659
5660
5661
5662
5663
5664
5665
5666
5667
5668
5669
5670
5671
5672
5673
5674
5675
5676
5677
5678
5679
5680
5681
5682
5683
5684
5685
5686
5687
5688
5689
5690
5691
5692
5693
5694
5695
5696
5697
5698
5699
5700
5701
5702
5703
5704
5705
5706
5707
5708
5709
5710
5711
5712
5713
5714
5715
5716
5717
5718
5719
5720
5721
5722
5723
5724
5725
5726
5727
5728
5729
5730
5731
5732
5733
5734
5735
5736
5737
5738
5739
5740
5741
5742
5743
5744
5745
5746
5747
5748
5749
5750
5751
5752
5753
5754
5755
5756
5757
5758
5759
5760
5761
5762
5763
5764
5765
5766
5767
5768
5769
5770
5771
5772
5773
5774
5775
5776
5777
5778
5779
5780
5781
5782
5783
5784
5785
5786
5787
5788
5789
5790
5791
5792
5793
5794
5795
5796
5797
5798
5799
5800
5801
5802
5803
5804
5805
5806
5807
5808
5809
5810
5811
5812
5813
5814
5815
5816
5817
5818
5819
5820
5821
5822
5823
5824
5825
5826
5827
5828
5829
5830
5831
5832
5833
5834
5835
5836
5837
5838
5839
5840
5841
5842
5843
5844
5845
5846
5847
5848
5849
5850
5851
5852
5853
5854
5855
5856
5857
5858
5859
5860
5861
5862
5863
5864
5865
5866
5867
5868
5869
5870
5871
5872
5873
5874
5875
5876
5877
5878
5879
5880
5881
5882
5883
5884
5885
5886
5887
5888
5889
5890
5891
5892
5893
5894
5895
5896
5897
5898
5899
5900
5901
5902
5903
5904
5905
5906
5907
5908
5909
5910
5911
5912
5913
5914
5915
5916
5917
5918
5919
5920
5921
5922
5923
5924
5925
5926
5927
5928
5929
5930
5931
5932
5933
5934
5935
5936
5937
5938
5939
5940
5941
5942
5943
5944
5945
5946
5947
5948
5949
5950
5951
5952
5953
5954
5955
5956
5957
5958
5959
5960
5961
5962
5963
5964
5965
5966
5967
5968
5969
5970
5971
5972
5973
5974
5975
5976
5977
5978
5979
5980
5981
5982
5983
5984
5985
5986
5987
5988
5989
5990
5991
5992
5993
5994
5995
5996
5997
5998
5999
6000
6001
6002
6003
6004
6005
6006
6007
6008
6009
6010
6011
6012
6013
6014
6015
6016
6017
6018
6019
6020
6021
6022
6023
6024
6025
6026
6027
6028
6029
6030
6031
6032
6033
6034
6035
6036
6037
6038
6039
6040
6041
6042
6043
6044
6045
6046
6047
6048
6049
6050
6051
6052
6053
6054
6055
6056
6057
6058
6059
6060
6061
6062
6063
6064
6065
6066
6067
6068
6069
6070
6071
6072
6073
6074
6075
6076
6077
6078
6079
6080
6081
6082
6083
6084
6085
6086
6087
6088
6089
6090
6091
6092
6093
6094
6095
6096
6097
6098
6099
6100
6101
6102
6103
6104
6105
6106
6107
6108
6109
6110
6111
6112
6113
6114
6115
6116
6117
6118
6119
6120
6121
6122
6123
6124
6125
6126
6127
6128
6129
6130
6131
6132
6133
6134
6135
6136
6137
6138
6139
6140
6141
6142
6143
6144
6145
6146
6147
6148
6149
6150
6151
6152
6153
6154
6155
6156
6157
6158
6159
6160
6161
6162
6163
6164
6165
6166
6167
6168
6169
6170
6171
6172
6173
6174
6175
6176
6177
6178
6179
6180
6181
6182
6183
6184
6185
6186
6187
6188
6189
6190
6191
6192
6193
6194
6195
6196
6197
6198
6199
6200
6201
6202
6203
6204
6205
6206
6207
6208
6209
6210
6211
6212
6213
6214
6215
6216
6217
6218
6219
6220
6221
6222
6223
6224
6225
6226
6227
6228
6229
6230
6231
6232
6233
6234
6235
6236
6237
6238
6239
6240
6241
6242
6243
6244
6245
6246
6247
6248
6249
6250
6251
6252
6253
6254
6255
6256
6257
6258
6259
6260
6261
6262
6263
6264
6265
6266
6267
6268
6269
6270
6271
6272
6273
6274
6275
6276
6277
6278
6279
6280
6281
6282
6283
6284
6285
6286
6287
6288
6289
6290
6291
6292
6293
6294
6295
6296
6297
6298
6299
|
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN">
<html>
<head>
<title>Punicorum Liber Sextus</title>
<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html; charset=UTF-8">
<link rel = "stylesheet" type = "text/css" href = "siliusstyles.css">
<body>
<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<a href = "bookI.html">Liber I</a><br>
<a href = "bookII.html">Liber II</a><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<b>Liber VI</b><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<a href = "bookX.html">Liber X</a><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br>
<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>
<hr class = "mid">
<span class = "pagenum">343</span>
<h3>C. SILII ITALICI</h3>
<h1 class = "extended">PUNICORUM</h1>
<h3>LIBER SEXTUS.</h3>
<hr>
<h4><a name = "lib6_arg" id = "lib6_arg">ARGUMENTUM.</a></h4>
<div class = "argument">
<p><span class = "smallcaps">Postero</span> die, ubi primum inluxit,
patet fœda hominum equorumque strages, et lacus cruore spumans cernitur;
<a href = "#line6_1">1-13</a>.</p>
<p>Inter semianimes Romanos duo in primis omnium oculos in se
convertunt, Bruttius et Lævinus; quorum ille aquilam, quam in acie
tulerat, in terram defodit, ut mortuus eum corpore tegat, Pœnisque ejus
captæ gloriam subtrahat; hic ira in rabiem versus, dentibus mortuum
hostem laniando exspirat; <a href = "#line6_14">14-53</a>.</p>
<p>Dum Pœni his spectaculis oculos animumque pascunt, Romani, passim per
agros et silvas omnemque Etruriam palati, trepide fuga salutem quærunt:
ex quibus Serranus, M. Atilii Reguli filius, Perusiam noctu sine comite
venit, ubi fessus itinere deversari statuit, et cæco ac mirifico casu
fores casæ pulsat, in qua habitat Marus, qui Reguli miles et armiger
fuerat. Is benigne eum hospitio excipit et vulnera fovet; <a href =
"#line6_54">54-100</a>.</p>
<p>Tum juvenem, de fœda suorum clade querentem, exhortatur ad animi
magnitudinem et imitationem parentis, quem memorat in Africa ad Bagradam
cum serpente magnitudinis portentosæ, et deinde cum Pœnis feliciter
pugnasse; <a href = "#line6_101">101-302</a>.</p>
<p>Sed postremo a Xanthippo, Spartanorum duce, per insidias captum esse;
<a href = "#line6_303">303-345</a>.</p>
<p>Et quum aliquot annis post a Pœnis, ut de pace, et si eam non posset
impetrare, de captivis certe commutandis ageret, Romam missus esset,
jurassetque se rediturum, utrumque negandi auctorem Patribus fuisse, et
repudiatis amicorum conjugisque precibus, exquisita supplicia subire
maluisse, quam fidem jurejurando hosti factam fallere; <a href =
"#line6_346">346-551</a>.</p>
<p>Interim Romæ ad primum nuncium cladis, ad Trasymenum lacum adceptæ;
ingens trepidatio et tumultus oritur,
<span class = "pagenum">344</span>
matronæque in primis, vagæ per vias, quæ suorum exercitusque fortuna
sit, obvios percunctantur; <a href = "#line6_552">552-573</a>.</p>
<p>Una ex iis, Marcia, Reguli quondam conjux, nunc vidua, conspecto
filio, quem Marus domum reduxerat, lætitia exsultat, Diisque gratias
agit, quod hunc certe, licet vulneratum, sibi reddiderint, <a href =
"#line6_574">574-589</a>.</p>
<p>Patres autem, qui soli nihil, quod a dignitate sua abhorreat,
committunt, de republ. consultant; et advocata populi concione adversus
Hannibalem, qui a consilio Romam obpugnandi sæva tempestate, a Jove ipsi
inmissa, deterretur, ejusdem Dei instinctu Dictator creatur Q. Fabius
Maximus Cunctator, vir genere et nobilitate civitatis suæ facile
princeps, qui singulari prudentia cautisque consiliis se parem Hannibali
ducem præstat; <a href = "#line6_589">589-640</a>.</p>
<p>Pœnus interea per Umbriam et agrum Picenum aliasque Italiæ regiones
exercitum præda onustum ducit, et postremo castra in Campaniam movet,
ubi templum Liternensium ejusque porticus, in quibus bellum Punicum
primum in Carthaginis ignominiam tabulis expressum cernit, dirui jubet;
<a href = "#line6_641">641-716</a>.</p>
</div>
<hr class = "tiny">
<div class = "notes">
<span class = "pagenum notes">344</span>
<a name = "lib6_notes" id = "lib6_notes"> </a>
<p>Totus fere hic liber ad bellum Punicum I, spectat, cujus et brevis
historia in fine adjicitur <a class = "crossref" href =
"#line6_653">v. 653</a>, <a class = "crossref" href =
"#line6_697">697</a>. Nec reprehendendus est Silius in eo, quod hanc
narrationem rerum, cum iis, quas tractat, arto nexu copulatarum, carmini
suo intexuit: in quo potius non minus prudenter et cum judicio egisse
videtur, quam Virgilius in excidio Trojæ exponendo. Scriptor historicus
eam toti forte operi præmisisset: sed poeta quamvis opportunam
occasionem, ad hanc rem sibi oblatam, amplecti; et lectores non solum
ornatu, sed etiam variatione novoque rerum vel narrationis ordine
delectare solet.</p>
<p>Quo vero judicio insertum dicemus episodium de Regulo v. <a class =
"crossref" href = "#line6_117">117</a>, <a class = "crossref" href =
"#line6_551">551</a>? Hoc enim, licet summa arte elaboratum, non modo
nimis longum et ab ingenio, ad fastidium luxuriante, profectum, sed
alieno quoque loco interpositum videri potest. Non desunt tamen
argumenta, quæ si non ad laudandum, saltem ad excusandum poetæ
institutum consiliumque plurimum valeant. Primum enim Regulus non rerum
modo, in bello Punico I gestarum, maxima fuit pars et auctor, sed
insigne etiam utriusque fortunæ exemplum, quique fractos Romanorum
animos in primis ad bellum strenue persequendum confirmavit. Propterea
Silius ex tota istius belli historia nullum facile argumentum seligere
poterat, quod ad poeticam tractationem epicamque dignitatem et vim, quæ
in elegantiore phantasmatum narrationisque forma cernitur, et in
memorandis factis fatisque virorum, vel virtute, vel fortitudine et
audacia conspicuorum versatur, magis adcommodatum esset; et ad animum
legentis non tantum admiratione, voluptate et miseratione tenendum, sed
etiam virtutis
<span class = "pagenum notes">345</span>
simul sensu imbuendum majorem vim haberet. Omnino autem hoc egregie et
summorum poetarum exemplo fit ac more, ut aptissima ornatus materia, qua
et oratio variari et lectoris animus non minus delectari quam moveri
possit, manibus non dimittatur. Deinde hoc episodium per se quidem a rei
summa alienum est; sed ex historia tamen prioris belli petitum: quam
quum in carmen suum inferre apud animum constituisset poeta, facile
phantasia ejus magnis hisce imaginibus, quæ ante animum obversabantur,
tam fortiter feriri et tam vivide adfici poterat, ut paulo diutius iis
indulgeret, et longius, quam par erat, a via deflecteret. Præterea non
commodiori profecto tempore ab argumento primario ita quodammodo
aberrare, et rerum varietate lectores delinire poterat, quam quum tres
jam insigniores Romanorum clades memorasset, et non nisi quarta
superesset; res vero ab Hannibale paulo ante pugnam Cannensem variis
Italiæ locis gestæ minoris fere momenti essent, nec satis poeticum
ornatum admitterent. His itaque silentio prorsus prætermissis, rem
locumque, epica tractatione digniorem, adripuit, et, ne fastidium
moveret continuata præliorum narratio, historia hac carmini inserta et
cum ipso argumento ingeniose coagmentata varietatem sectatus est.
Denique animus poetæ, delinitus venerandis ejusmodi priscæ virtutis
imaginibus atque exemplis, quorum ætas sua inops erat, sæpe iis diutius
inmorari solet; nec facile erit, qui id ægre ferat, quum nihil fere
magis delectet. Romanorum certe lectorum animos præclara hæc antiquioris
disciplinæ, virtutis morumque severitatis imago summa vi percusserit
necesse est. Ceterum quod Maro, qui Reguli miles fuerat, narrantis
partes adsignavit Silius, in eo consecutus est hoc commodi, ut tota
narratio et majorem haberet fidem, quum res ab eo, qui ipse iis
interfuit, exponantur, et magis etiam exornari atque amplificari posset,
quia senes in suis potissimum, vel amicorum fatis factisque recensendis
loquaces esse solent, quod, vel Nestoris exemplo intelligitur, cujus
memoriam animo poetæ obversatam esse non inprobabili forte judicio
suspicari possis.</p>
<p>Sed jam dudum videri possum opera inani in defendendo poetæ episodio
defunctus esse, siquidem dimidia ejus pars, a <a class = "crossref" href
= "#line6_346">v. 346</a>, <a class = "crossref" href =
"#line6_551">551</a>, commentitia est fabula, in qua itaque tantopere
ornanda ingenii vires frustra consumsisse censendus sit. Quod si verum
est, non tam Silius peccasse videtur, quam magnus ille historicorum
numerus, quorum auctoritatem secutus est. Meminerimus quoque, nos in
poeta legendo versari, cui, in famæ narrationisque diversitate et
delectu, non minor fere delectationis ornatusque idonei ratio habenda
est, quam summæ veritatis, ad quam singula exigat, modo ne ea, quæ
narrat, vel a fide abhorreant, vel infirma auctoritate nitantur. Neutrum
vero argumenta, a viris doctis adlata, mihi quidem persuaserunt. Hæc
ceteris præivit Palmerius, qui Exercitatt. in auctores Græc. p. 151
sqq. tam ex miro scriptorum Rom. dissensu, quam ex Polybii silentio, et
potissimum
<span class = "pagenum notes">346</span>
ex Diodori Fragm. lib. XXIV, p. 273 seq. ed. Vales. et T. II,
p. 566, edit. Wesseling. ingeniose conjecit, Regulum omnino Romam a
Carthaginiensibus non missum, et in captivitate morbo mortuum, totam
vero illam de ejus supplicio narrationem confictam ab uxore ejus et
vulgatam fuisse, ut hæc crudelitatem suam in Pœnos captivos, suæ
filiorumque suorum custodiæ traditos, excusaret. In hanc sententiam
discesserunt Gesn. in Chrestom. Cic. p. 547; Jani ad Horat. Od.
III, <span class = "smallcaps">v</span>, 49; Wesseling. ad Diodor. l.c.
Lefeb. ad Sil. VI, 539; J. Toland. in <i>Collection of several
pieces</i>, Lond. 1726, T. II, p. 28 seq. Hofmannus, Lloid et
Iselin in Lexicis suis, quique majori eandem eruditionis adparatu, nec
tamen novis fere rationibus commendarunt, <i>Beaufort</i> in fine Diss.
<i>sur l’incertitude des cinq premiers siècles de l’histoire romaine, à
Utrecht</i>, 1738, in-8<sup>o</sup>, et Cl. Roos in Diss. de suppliciis,
quibus Regulus Carthagine traditur interfectus, Giess. 1790, quæ inserta
est Repertorio scholis publicis destinato (<i>Magazin für öffentl.
Schulen, Bremen</i> 1791) T. II, P. I, p. 50 sqq. ubi a
p. 61, 71; ipso, quo hæc scribo, tempore adjiciendum curavi
Epimetrum, et censuram hujus prolusionis. Quæ copiosius ibi disputavi,
nunc summatim quidem, sed aliis additis, aliis emendatis, colligere
liceat.</p>
<p>Primum quidem non diffiteor, Rom. scriptores non inter se tantum, sed
a se quoque dissentire. Nam Cicero de Fin. II, 20; V, 27; Pis. c.
19, et Off. III, 27; Sen. de Prov.c. 3; Val. Max. IX, 2; ext. 1;
Tudit. et Tubero ap. Gell. VI, 4; Silius VI, 539 seq. Aurel. Vict.
de vir. ill. c. 40, et Zonar. Ann. T. II. Atilium resectis
palpebris, vigiliis et inedia, Seneca l.c. et Epist. 98; Silius II, 343,
344 et 435; Flor. II, 2; in cruce, et denique Sen. de Prov.c. 3, de
tranquill. animi c. 15, et Epist. 67; Cic. Pis. 19; Val. Max.
IX, 2; ext. 1; Aurel. Vict. et Zonar. ll. cc. Silius VI, 539 seq.
Oros. IV, 8; Augustin. de Civit. Dei I, 15; Appian. de reb.
Pun. c. 4, et inpr. Exc. II, ex Lib. V, de reb. Sic. T. I, pag. 93,
edit. Cl. Schweighäus. in arca angusta, seu machina lignea, ferreis
clavis undique intus sic munita, ut stare cogeretur, vigiliis ac
fatigari corporis laceratione, eum periisse memorant. Cf. Reimar. ad
Dion. Cass. T. I, pag. 62, et Duker. ad Flor. II, 2. Sed nihil
est, quod hoc dissensu offendamur, si Regulum variis exquisitisque
tormentis excruciarunt Pœni, quod præter eos, quos modo laudavi, Horat.
Od. III, <span class = "smallcaps">v</span>, 49; Cic. Parad. II, de Sen.
c. 20, et pro Sext. c. 59; Liv. Epit. XVIII; Val. Max. I, <span
class = "smallcaps">i</span>, 14; Eutrop. II, 14, ibique Pæan. et alii
testantur. Res quoque aliqua omnino vera esse potest, quamvis inter
testes, nuntios et scriptores discrepet; et fama eundo vires adquirere
soleat. Mitior præterea et benignior interpretatio præferenda est
odiosæ, et, quod æquitatis est, non temere quisquam repugnantiæ
coarguendus. Diversas autem auctorum, quos citavi, narrationes facile
inter se conciliari posse, jam dudum viderunt a Drak. inf. ad <a class =
"crossref" href = "#line6_539">v. 539</a>, laudati Lips. ad Senecæ
ll. cc. Salmas. de Cruce Epist. II, p. 491, et Gronov. ad Sen. de
Prov. c. 3. Posterior, cui Drak. et
<span class = "pagenum notes">347</span>
Cl. Roos suffragantur, non dubitat, quin veteres auctores ipsam illam
machinam ligneam, ferreis clavis præfixam et supplicio Reguli
comparatam, <i>crucem</i> adpellaverint, quæ conjectura etiam Dausq.
inf. ad <a class = "crossref" href = "#line6_539">v. 539</a>, in
mentem venit, sed a locis Silii <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_343">II, 343</a> et <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_435">435</a>, prorsus aliena videtur. Inepta certe
est Dausq. nota: «Crux machina ipsa est, non crux immissa, non commissa:
<i>pendet</i> autem Regulus, non quode cruce pependerit; sed quia in
alto mutabundus (forte nutabundus), aut propensione sua casum
minitaretur, ut <i>pendentes e rupe capellæ</i>.» Ego potius Atilium,
variis tormentis prius excarnificatum, vel in cruce obiisse cum Lipsio,
vel post mortem, exempli et majoris ignominiæ causa, cruci subfixum
esse, cum Salmas. crediderim.</p>
<p>Quod ad Diod. l.c. adtinet, tradit ille, uxorem Reguli, obitu mariti
comperto, <i>Pœnorum incuria eum mortuum putasse</i>, et propterea
filiis suis auctorem fuisse, ut Bostarem Hamilcaremque, captivos
Carthag. duces, suæque custodiæ commissos, crudeliter tractarent. Hinc
potius suspicari possis, Romanos amicosque Marciæ veram atrocis, quam
Atilius obierit, mortis rationem ab ea occultasse, ne dolori prorsus
subcumberet. Præterea mirum videri potest, captivos Pœnos et ipsos
duces, Regulo adhuc vivente, mulieris et juvenum custodiæ traditos
fuisse. Minus quis hærebit in loco Gellii VI, 4. «Tuditanus somno
diu prohibitum Regulum, atque ita vita privatum refert; idque ubi Romæ
cognitum est, nobilissimos Pœnorum captivos liberis Reguli a Senatu
deditos... interiisse.» Vide etiam Plinium, lib. IX, cap. 33.</p>
<p>Superest, ut tertium argumentum, a Polybii silentio desumtum, paucis
refellam. Primum ex XL libris, quos scripsit, non nisi quinque integri
restant, eumque alio, qui periit, libro et loco de hac re egisse, ex
ejus Fragm. IX, (καὶ οὔτε τὴν γυναῖκα ἐς λόγους ἐδέξατο, scilicet
Regulus) et ex tota historiæ Polybianæ natura ac indole probabiliter
colligere mihi videor. Nam Regulus jam A.U. 499, captus, sed demum post
cladem, Pœnis A.U. 503, a Metello Cos. inlatam, anno eodem, vel seq. C.
Atilio et L. Manlio Coss., Romam missus est, quod intelligitur tum ex
Liv. Epit. XVIII, coll. cum init. Epit. XIX, tum ex Eutrop. II, 11;
Oros. IV, 10; Zonara VIII, 15 et Dione Cass. Tom. I, p. 62;
Exc. 149, ubi vid. Reimar., et Cl. Schweigh. ad Appian. T. III,
pag. 189 sq. Polybius autem chronicam composuit historiam, et hanc
Pœnorum legationem non modo hanc ob causam rebus a Regulo usque ad
captivitatem gestis non adnectere, sed postea quoque justo loco et
tempore eo facilius omittere potuit, quum prorsus inutilis fuerit, nec
ad fortunam Pœnorum mitigandam, vel ad res mutandas quidquam habuerit
momenti. Deinde sola fere prælia, in b. Punico I edita, solasque
propemodum res, ab ipsis ducibus, et ne quidem ab omnibus, v.c. a L.
Cornelio Scipione in Sardinia et ab aliis gestas, nunquam vero eorum
fata, vel prospera, vel adversa, memorare solet; unde historiam quoque
annorum ab V. C. 499, 503, quam paucissimis absolvit, et insignes
honores,
<span class = "pagenum notes">348</span>
C. Duilio a S.P.Q.R. habitos, Bostaris Hamilcarisque tam
captivitatem quam supplicia, et quot non alia? silentio prætermittit. Ad
hæc, quæ dixi, confirmanda multum valent verba Polyb. I, 36:
λέγεται δὲ καὶ ἕτερος ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τῆς Ξανθίππου λόγος, ὃν
πειρασόμεθα διασαφεῖν, οἰκειότερον λαβόντες τοῦ παρόντος καιρόν. Cf inf.
<a class = "crossref" href = "#not6_680">ad v. 680 seqq.</a> et
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_558">VII, 558</a>. Præterea
non facile quisquam, nisi præjudicata opinione imbutus, sibi
persuadebit, solo Polybii silentio solaque Diodori auctoritate, quæ nec
adeo magna est, nec vulgari quoque sententiæ adversatur, fidem tot
scriptorum, qui ne inprobabilia quidem, nedum absurda commemorant,
(Tudetani inprimis et Tuberonis, quorum alter cum M. Aquilio Consul et
Polybii æqualis fuit; alter, cujus historia a Dionysio, Livio aliisque
passim laudatur, belli civilis initio ex SCto Africam provinciam
sortitus est, unde rem, de quo quæritur, ex Pœnorum non minus, quam
Romanorum actis publicis cognoscere potuit) penitus labefactari,
neminemque, vel eorum, vel Romanorum tunc temporis viventium, in veram
rei rationem inquisivisse, sed omnes rumori plebis nugisque anilibus
temere credidisse. Quam parum firma sunt argumenta, a silentio
scriptorum petita! Et nonne eadem ratio ad fidem Diodori convellendam
pertinet? Nam Bostaris Hamilcarisque et reliquorum, quæ Diodorus narrat,
nec Polybius, nec quisquam alius mentionem facit. Denique ponamus, totam
de Reguli supplicio narrationem esse fabulam, quam vel uxor ejus, vel,
quod Cl. Roos suspicatur, ipsi Romani sint commenti. Num vero iidem
finxerunt etiam, Atilium Romam venisse, et Carthaginem rediisse? id quod
Tubero, Cicero et tot alii, ne Polybio quidem excepto, ut ex Frag. supra
adlegato adparet, testantur, quodque non mirum videbitur ei, qui
meminerit, qualis quantusque vir fuerit Regulus, et quam confidenter
Pœni, eo Romanis reddito, captivorum commutationem mitioresque pacis
conditiones sperare potuerint. Num et hoc in commentis numerandum est,
cui tamen non magis Romani tum viventes fidem habere dubitaverint? cui
nemo contradicere ausus sit? quum non clam ille et occulte in urbem
venerit, sed frequenti curiæ interfuerit? Silices concoquere potest, qui
ad hæc credenda pronum se esse profitetur. Quod si vero Regulus revera
Romam profectus est, et non modo non censuit captivos redimendos, verum
etiam dissuasit, adeoque summam unicamque hostium spem fefellit:
crudelitas, quam Pœni in ipsum redeuntem, et vindicta, quam postea
Romani in captivos hostium duces exercuisse dicuntur, quam maxime
probabilis est. Ceterum qui propterea forte iter et legationem Atilii in
dubium vocare sustinet, quod stulti sit hominis, ea suadere, quibus sibi
ipse pestem machinetur, et ad exquisita potius supplicia redire, quam
jurisjurandi religionem fallere, eum remitto ad Cic. Off. III, 26 seqq.
et tempora respicere jubeo, quibus respublica Romana sanctissima fuit,
et bonis exemplis ditissima.</p>
</div> <!-- end div (long) notes -->
<hr class = "tiny">
<div class = "text">
<span class = "pagenum">349</span>
<p><a name = "line6_1" id = "line6_1"> </a>
<span class = "smallcaps">Jam</span>, Tartessiaco quos solverat æquore,
Titan</p>
<p><a name = "line6_2" id = "line6_2"> </a>
In noctem diffusus equos <a href = "#var6_2">jungebat</a> Eois</p>
<p><a name = "line6_3" id = "line6_3"> </a>
Litoribus, primique novo Phaethonte <a href = "#var6_3">retecti</a></p>
<p><a name = "line6_4" id = "line6_4"> </a>
Seres lanigeris <a href = "#var6_4">repetebant</a> vellera lucis.</p>
</div>
<span class = "pagenum notes">349</span>
<p class = "notes">
<a name = "not6_1" id = "not6_1" href = "#line6_1">1.</a>
<i>Tartessiaco quos solverat æquore</i> occidentali Oceano. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_538">X, 538</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_399">ad III, 399</a>.
—<i>solverat</i>, <i>Titan</i>.... ut <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_681">XII, 681</a>.
—<a name = "not6_3" id = "not6_3" href = "#line6_3">3,</a> <a
name = "not6_4" id = "not6_4" href = "#line6_4">4.</a> Sol prima luce
salutabat <i>Seres</i>, extremi orientis populum, (in parte Schensi, seu
Chensi, provinciæ Sinensis, cujus urbs Sera nunc Kantschu dicitur, de
quo v. Ill. Bruns <i>in d. Handbuch d. alten Erdbeschr.</i> T. II,
p. 267 seq.) qui <i>repetebant vellera</i>, sericum, ut depecterent
foliis, de quo serici parandi modo vid. Dausq. ad h.l. et XIV, 664;
Cerda et Heyne ad Virg. Georg. II, 121; Intpp. ad Claud. Cons. Olybr. et
Probi v. 180 seq. et ad Val. Fl. VI, 699; Salmas. ad Solin. c. 63,
et ad Tertull. Pall. p. 198 sq. 233 sq. Hard. ad Plin. VI, 17; XI,
23; XII, 11. Cf. V.L.
—<i>Seres</i> in occident. finibus Sinæ, <i>Tungut</i>, si fides
habenda <i>Sprengel.</i> in <i>Gesch. d. geogr. Entdeck.</i>
p. 126.
—<i>lanigeris lucis</i>, δένδρα ἐριοφόρα ap. Theophr. H. P.
IV, 9. Cf. Herodot. III, 106; Plin. XII, 10, et Claud. l.c.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">5</span>
<p><a name = "line6_5" id = "line6_5"> </a>
<a href = "#var6_5">Et</a> fœda ante oculos strages, propiusque
patebat</p>
<p><a name = "line6_6" id = "line6_6"> </a>
Insani Mavortis opus: simul arma virique</p>
<p><a name = "line6_7" id = "line6_7"> </a>
Ac mixtus sonipes, <a href = "#var6_7">dextræque in vulnere,
cæsi</a></p>
<span class = "pagenum">350</span>
<p><a name = "line6_8" id = "line6_8"> </a>
Hærentes hastis: passim clipeique, <a href = "#var6_8">jubæque</a>,</p>
<p><a name = "line6_9" id = "line6_9"> </a>
Atque artus trunci capitum, fractusque jacebat</p>
<span class = "linenum">10</span>
<p><a name = "line6_10" id = "line6_10"> </a>
Ossibus in duris ensis: nec cernere deerat</p>
<p><a name = "line6_11" id = "line6_11"> </a>
Frustra seminecum quærentia lumina cælum.</p>
<p><a name = "line6_12" id = "line6_12"> </a>
Tum spumans sanie lacus, et fluitantia summo</p>
<p><a name = "line6_13" id = "line6_13"> </a>
Æternum tumulis orbata cadavera ponto.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_5" id = "not6_5" href = "#line6_5">5.</a>
Cf. Liv. XXII, 6. Poeta autem ad hanc stragem transtulisse videtur,
quæ idem Liv. XXII, 51; de Cannensi refert. Conf. <a class = "crossref"
href = "#not6_47">ad v. 47</a>.
—<a name = "not6_6" id = "not6_6" href =
"#line6_6">6.</a> <i>Insani Mavortis opus</i> atrox bellum ejusque
eventus. Cf. Virg. Æ. VIII, 516, ubi v. Heyne.
<span class = "pagenum notes">350</span>
—<a name = "not6_10" id = "not6_10" href =
"#line6_10">10.</a> <i>nec cernere deerat</i>, ut al. <i>erat</i>,
scilicet copia, seu facultas, licebat, ἦν h.e. ἐξῆν ἔτι ἰδεῖν, ut ap.
Tibull. IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 100. Cf. <a class =
"crossref" href = "#not6_488">ad v. 488</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_163">I, 163</a>.
—<a name = "not6_11" id = "not6_11" href =
"#line6_11">11.</a> Cf. Virg. Æn. IV, 691, et <a class = "crossref"
href = "bookII.html#not2_122">ad II, 122</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_13" id = "not6_13" href = "#line6_13">13.</a>
Vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_154">ad
I, 154</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_669">IV, 669</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_156">V, 156</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_14" id = "line6_14"> </a>
Nec tamen adversis <a href = "#var6_14">fuerat fracta</a> Itala
virtus.</p>
<span class = "linenum">15</span>
<p><a name = "line6_15" id = "line6_15"> </a>
<a href = "#var6_15">Bruttius</a> ingenti miserandæ cædis acervo,</p>
<p><a name = "line6_16" id = "line6_16"> </a>
Non æquum ostentans confosso corpore Martem,</p>
<p><a name = "line6_17" id = "line6_17"> </a>
Extulerat vix triste caput, truncosque trahebat</p>
<p><a name = "line6_18" id = "line6_18"> </a>
Per stragem, nervis interlabentibus, artus,</p>
<p><a name = "line6_19" id = "line6_19"> </a>
Tenuis opum, non patre nitens linguave; sed asper</p>
<span class = "linenum">20</span>
<p><a name = "line6_20" id = "line6_20"> </a>
Ense, nec e Volsca quisquam vir gente redemit</p>
<span class = "pagenum">351</span>
<p><a name = "line6_21" id = "line6_21"> </a>
Plus ævi, nec <a href = "#var6_21">magnanima</a> puer addere sese</p>
<p><a name = "line6_22" id = "line6_22"> </a>
Pubescente gena castris optarat, et <a href = "#var6_22">acri</a></p>
<p><a name = "line6_23" id = "line6_23"> </a>
Flaminio spectatus erat, quum Celtica victor</p>
<p><a name = "line6_24" id = "line6_24"> </a>
Obrueret bello Divis melioribus arma.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_15" id = "not6_15" href = "#line6_15">15.</a>
<i>Bruttius</i> et Volscorum gente, et aquilifer Flaminii in bello,
adversus Boios gesto, fuisse fingitur.
—<a name = "not6_16" id = "not6_16" href =
"#line6_16">16.</a> <i>non <ins class = "correction" title =
"‘equum’ legitur">æquum</ins></i>, non propitium sibi et Romanis. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_364">ad II, 364</a>;
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_2"><ins class =
"correction" title = "‘II’ legitur">III</ins>, 2</a>, <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_260">260</a>.
—<a name = "not6_18" id = "not6_18" href =
"#line6_18">18.</a> Proprie artus ipsi interlabuntur, nervis
succisis, e <a class = "crossref" href = "#line6_13">v. 13</a>;
Ern.
—<a name = "not6_19" id = "not6_19" href =
"#line6_19">19.</a> <i>patre</i>, nobili genere.
—<i>lingua</i>, arte dicendi.
—<i>nitens</i>, clarus, inclitus.
—<i>asper Ense</i> cf. <a class = "crossref" href =
"#line6_480">v. 480</a>, et Heyne ad Virg. Æn. I, 14.
—<a name = "not6_20" id = "not6_20" href =
"#line6_20">20.</a> <i>redemit</i>, virtute sibi paravit.
—<i>ævum</i>, αἰὼν, æternitas,
<span class = "pagenum notes">351</span>
immortalitas famæ. Ill. Ernesti opinatur, adolescentulum designari, tam
strenue se gerentem, ac si provectus ætate miles esset, adeoque quod
ætati desit, redimentem h.e. compensantem factis et virtute.
—<a name = "not6_21" id = "not6_21" href =
"#line6_21">21,</a> <a name = "not6_22" id = "not6_22" href =
"#line6_22">22.</a> Dura est et contorta interpretandi ratio, a Draken.
proposita: puer magnanimus <i>nec</i> h.e. nondum pubescente gena (ut
<i>dorsum citatum</i> h.e. equi citati, <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_469">X, 469</a>, et <i>duro lacte lupæ</i> apud
Propert. II, <span class = "smallcaps">vii</span>, 14; ubi vid. Broukh.)
jam optarat, militiæ nomen dare, ad quod propter ætatem cogi non
poterat. Gesner. in Thes. voc. <i>abdere</i> et Lefeb. ad h.l. ex antea
dictis τό <i>plus</i> repetunt: nec puer pubescente gena magnanima plus
optarat, etc. Videntur itaque et hi τό <i>magnanima</i> κατ᾽ ἔννοιαν ad
puerum retulisse: sed <i>plus</i> h.l. pro <i>magis</i> adcipi,
grammatici minus concedent.
—<a name = "not6_23" id = "not6_23" href =
"#line6_23">23,</a> <a name = "not6_24" id = "not6_24" href =
"#line6_24">24.</a> Quum Flaminius Boios bello obprimeret, vid. <a class
= "crossref" href = "bookIV.html#not4_704">ad IV, 704</a>.
—<i>melioribus</i>, benignioribus, magis propitiis, ut ap. Val.
Fl. I, 675; II, 369; VI, 676, et Virg. Æn. XII, 179.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">25</span>
<p><a name = "line6_25" id = "line6_25"> </a>
Inde honor ac sacræ custodia Marte sub omni</p>
<p><a name = "line6_26" id = "line6_26"> </a>
Alitis; hinc causam nutrivit gloria leti.</p>
<p><a name = "line6_27" id = "line6_27"> </a>
Namque necis certus, captæ prohibere nequiret</p>
<span class = "pagenum">352</span>
<p><a name = "line6_28" id = "line6_28"> </a>
Quum Pœnos aquilæ, postquam subsidere fata</p>
<p><a name = "line6_29" id = "line6_29"> </a>
Viderat et magna pugnam inclinare ruina,</p>
<span class = "linenum">30</span>
<p><a name = "line6_30" id = "line6_30"> </a>
Occulere interdum et terræ mandare parabat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_25" id = "not6_25" href = "#line6_25">25,</a> <a
name = "not6_26" id = "not6_26" href = "#line6_26">26.</a> <i>Alitis
sacræ</i>, aquilæ, quæ numinis instar ad aram in ejus honorem in
principiis positam, coli, jurari et adorari solebat; vid. Dausq. ad
v. 37, Lips. Mil. Rom. IV, 3 seq. V, 4, et ad Tac. Ann.
I, 39; II, 17, Intpp. <ins class = "correction" title = "‘ad ad’ legitur">ad</ins> Stat. Th. X, 170 seq.
—<i>Marte sub omni</i> perpetua.
—<i>gloria</i> et honos, quem virtute sibi paraverat,
<i>nutrivit</i>, ut alias <i>fovit</i>, <i>aluit</i>, h.e. servavit, e
manibus hostium eripuit, et hoc pro, inpulit eum, ut religiosissime
curaret ac custodiret, summa cura tueretur <i>causam leti</i>, aquilam,
quæ mortis ipsi causa fuit, quoniam in prima acie signa in hostem
feruntur, isque illa potissimum capere nititur.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_27" id = "not6_27" href = "#line6_27">27,</a> <a
name = "not6_28" id = "not6_28" href = "#line6_28">28.</a> <span class =
"pagenum notes">352</span>
<i>prohibere aquilæ</i>, ut κωλύειν et εἴργειν τινὰ τινὸς, quod jam
monitum video a N. Heins. et Drak. Similiter <i>defendere</i>
<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_490">V, 490</a>, ubi
vid. not.
—<i>subsidere</i>, recedere, vel eorum favorem decrescere, minui.
—<a name = "not6_30" id = "not6_30" href =
"#line6_30">30.</a> <i>interdum</i>, interea, Drak. conf. ad
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_491">IV, 491</a>.
—<i>parabat</i>: nam morte puniebatur, qui signa amiserat.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_31" id = "line6_31"> </a>
Sed, subitis victus telis, labentia membra</p>
<p><a name = "line6_32" id = "line6_32"> </a>
Prostravit super, atque <a href = "#var6_32">injecta</a> morte
tegebat.</p>
<p><a name = "line6_33" id = "line6_33"> </a>
Verum ubi lux nocte e Stygia miseroque sopore</p>
<p><a name = "line6_34" id = "line6_34"> </a>
Reddita, vicini de strage cadaveris hasta</p>
<span class = "linenum">35</span>
<p><a name = "line6_35" id = "line6_35"> </a>
Erigitur, soloque <a href = "#var6_35">vigens</a> conamine late</p>
<p><a name = "line6_36" id = "line6_36"> </a>
Stagnantem cæde et facilem discedere terram</p>
<p><a name = "line6_37" id = "line6_37"> </a>
Ense fodit, <a href = "#var6_37">clausamque</a> aquilæ infelicis
adorans</p>
<p><a name = "line6_38" id = "line6_38"> </a>
Effigiem, palmis languentibus æquat arenas.</p>
<p><a name = "line6_39" id = "line6_39"> </a>
Supremus fessi tenues tum cessit in auras</p>
<span class = "linenum">40</span>
<p><a name = "line6_40" id = "line6_40"> </a>
Halitus, et magnam misit sub Tartara mentem.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_32" id = "not6_32" href = "#line6_32">32.</a>
<i>morte</i>, cadavere, vel se mortuo. Conf. Acc. ap. Non. 2, n. 328;
Plin. XIV, 19; Prop. II, <span class = "smallcaps">xiii</span>, 22; Cic.
Mil. 32, pr. coll. c. 13. Cf. V.L.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_35" id = "not6_35" href = "#line6_35">35.</a>
<i>Erigitur</i>, se ipsum erigit.
—<a name = "not6_36" id = "not6_36" href =
"#line6_36">36.</a> <i>Stagnantem cæde</i> ut <a class = "crossref"
href = "bookXII.html#line12_43">XII, 43</a>. Proprie aqua stagnat. Cf.
Gron. Diatr. Stat. c. 28.
—<i>facilem discedere</i> quia cæde stagnabat.
—<i>discedere</i> vid. Heins. ad Ovid. Fast. III, 371.
—<a name = "not6_37" id = "not6_37" href =
"#line6_37">37.</a> <i>clausam</i> inclusam terræ, vel, Voss.
judice, sacello, ἀετῷ, ὃς ἐστὶ νεὼς μικρὸς, ἐν ᾧ ἀετὸς χρυσοῦς
ἐνίδρυται, teste Dione XL, p. 128. Prior ratio simplicior est et
satis apta contextui. Neutra tamen Drak. satisfecit. Cf. V.L.
—<a name = "not6_38" id = "not6_38" href =
"#line6_38">38.</a> <i>æquat</i>, æquas, planas facit, ne tumulus
sit indicio rei defossæ.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_40" id = "not6_40" href = "#line6_40">40.</a>
ἰφθίμον ψυχὴν ἄϊδι προΐαψε Il. α, 3.
—<i>misit sub Tartara</i> ut ap. Virg. Æn. IV, 243.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_41" id = "line6_41"> </a>
Juxta cernere erat <a href = "#var6_41">meritæ</a> sibi poscere
carmen</p>
<p><a name = "line6_42" id = "line6_42"> </a>
Virtutis sacram rabiem. <a href = "#var6_42">Lævinus</a> ab alto</p>
<span class = "pagenum">353</span>
<p><a name = "line6_43" id = "line6_43"> </a>
Priverno, vitis Latiæ <a href = "#var6_43">præsignis</a> honore,</p>
<p><a name = "line6_44" id = "line6_44"> </a>
Exanimum Nasamona Tyren super ipse jacebat</p>
<span class = "linenum">45</span>
<p><a name = "line6_45" id = "line6_45"> </a>
<a href = "#var6_45">Exanimis</a>: non hasta viro, non ensis; in
artis</p>
<p><a name = "line6_46" id = "line6_46"> </a>
Abstulerat Fors arma: tamen certamine nudo</p>
<p><a name = "line6_47" id = "line6_47"> </a>
Invenit Marti telum dolor. Ore cruento</p>
<p><a name = "line6_48" id = "line6_48"> </a>
Pugnatum, ferrique vicem dens præbuit iræ.</p>
<p><a name = "line6_49" id = "line6_49"> </a>
Jam laceræ nares, fœdataque lumina morsu,</p>
<span class = "linenum">50</span>
<p><a name = "line6_50" id = "line6_50"> </a>
Jam truncum raptis caput auribus, ipsaque diris</p>
<p><a name = "line6_51" id = "line6_51"> </a>
Frons depasta modis, et sanguine abundat hiatus:</p>
<p><a name = "line6_52" id = "line6_52"> </a>
Nec <a href = "#var6_52">satias</a>, donec mandentia linqueret ora</p>
<p><a name = "line6_53" id = "line6_53"> </a>
Spiritus, et plenos rictus mors atra teneret.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_42" id = "not6_42" href = "#line6_42">42.</a>
<i>Virtutis sacram rabiem</i> vid.
<span class = "pagenum notes">353</span>
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_9">ad VII, 9</a>.
—<i>Lævinus</i> conf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_544">V, 544 seq.</a>
—<i>ab alto Priverno</i> conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_431">ad I, 431, in V.L.</a>
—<a name = "not6_43" id = "not6_43" href =
"#line6_43">43.</a> <i>Privernum</i>, Volscorum opp. in Latio, hod.
<i>Piperno</i>, in colle situm, unde h.l. <i>altum</i> dicitur, quod
Dausq. male exponit antiquum, coll. Virg. Æn. XI, 540.
—<i>vitis</i> vel baculus e vite erat insigne centurionis Romani,
(unde <i>Latia</i>) quo milites ob leviora delicta cædere solebat, quare
<i>vitis</i> pro ipso centurionatu ponitur. Cf. <a class = "crossref"
href = "bookXII.html#line12_395">XII, 395</a>, <a class = "crossref"
href = "bookXII.html#line12_465">465</a>; Plin. XIV, 1, extr. Tac.
Ann. I, 23; Liv. Epit. 57; Juven. VIII, 247; XIV, 193; Lucan. VI,
146; Casaub. ad Spartian. Hadrian. 10; Lips. Mil. Rom. V, et, quos Drak.
ad XII, 395, laudat, Quintil. Decl. III, p. 43; Euseb. hist.
eccles. VII, 15; P. Fabrum Sem. I, 17, et Ursin. famil. Rom. in
gente Didia.
—<a name = "not6_45" id = "not6_45" href =
"#line6_45">45.</a> <i>artis</i>, scilicet rebus. Conf. ad <a class
= "crossref" href = "bookV.html#line5_477">V, 477</a>.
—<a name = "not6_46" id = "not6_46" href =
"#line6_46">46.</a> <i>nudo</i>, sine armis.
—<a name = "not6_47" id = "not6_47" href =
"#line6_47">47</a> <a name = "not6_48" id = "not6_48" href =
"#line6_47">seq.</a>
Comparant Liv. XXII, 51, extr. Val. Max. III, 2, ex. 2; Stat. Th.
VIII, 760; ubi vid. Barth. Cf. <a class = "crossref" href = "#not6_5">ad
v. 5</a>. Sed quod Livius de Pœno tradit, Silius in Romanum
transtulit, fœdamque scenam nimis ad vivum resecavit.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_54" id = "line6_54"> </a>
Talia dum præbet tristis miracula virtus,</p>
<span class = "linenum">55</span>
<p><a name = "line6_55" id = "line6_55"> </a>
Diverso interea fugientes saucia turba</p>
<p><a name = "line6_56" id = "line6_56"> </a>
Jactantur casu, silvisque per avia cæcis</p>
<p><a name = "line6_57" id = "line6_57"> </a>
Ablati furtim multo cum vulnere solos</p>
<p><a name = "line6_58" id = "line6_58"> </a>
Per noctem metantur agros: sonus omnis et aura</p>
<p><a name = "line6_59" id = "line6_59"> </a>
Exterrent, pennaque levi commota volucris.</p>
<span class = "pagenum">354</span>
<span class = "linenum">60</span>
<p><a name = "line6_60" id = "line6_60"> </a>
Non sopor, aut menti requies: agit asper acerba</p>
<p><a name = "line6_61" id = "line6_61"> </a>
Nunc Mago adtonitos, nunc arduus Hannibal hasta.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_57" id = "not6_57" href = "#line6_57">57.</a>
<i>Ablati</i> cf. <a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_633">ad
V, 633</a>.
—<a name = "not6_58" id = "not6_58" href =
"#line6_58">58,</a> <a name = "not6_59" id = "not6_59" href =
"#line6_59">59.</a> Imitat. Virg. Æn. II, 728; ubi vid. Cerda.
—<i>metari</i>, fuga peragrare, ut alias <i>metiri</i>. Conf. Sen.
Hippol. 505, et sup. <a class = "crossref missing" href =
"bookIII.html#not3_338" title = "recte 338">ad III, 339</a>.</p>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">354</span>
<a name = "not6_61" id = "not6_61" href = "#line6_61">61.</a>
<i>arduus</i>, ut apud Virg. Æn. IX, 53.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_62" id = "line6_62"> </a>
<a href = "#var6_62">Serranus</a>, clarum nomen, tua, Regule,
proles,</p>
<p><a name = "line6_63" id = "line6_63"> </a>
Qui longum semper fama gliscente per ævum,</p>
<p><a name = "line6_64" id = "line6_64"> </a>
Infidis servasse fidem memorabere Pœnis,</p>
<span class = "linenum">65</span>
<p><a name = "line6_65" id = "line6_65"> </a>
Flore nitens primo, patriis heu! Punica bella</p>
<p><a name = "line6_66" id = "line6_66"> </a>
Auspiciis ingressus erat, miseramque parentem,</p>
<p><a name = "line6_67" id = "line6_67"> </a>
Et dulces tristi repetebat sorte penates</p>
<p><a name = "line6_68" id = "line6_68"> </a>
Saucius. Haud illi comitum super ullus, et atris</p>
<p><a name = "line6_69" id = "line6_69"> </a>
Vulneribus qui ferret opem: per devia, fractæ</p>
<span class = "linenum">70</span>
<p><a name = "line6_70" id = "line6_70"> </a>
Innitens hastæ, furtoque ereptus opacæ</p>
<p><a name = "line6_71" id = "line6_71"> </a>
Noctis, iter tacitum Perusina ferebat in arva,</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_62" id = "not6_62" href = "#line6_62">62.</a>
<i>Serranus</i>, h.e. M. Atilius Regulus, cujus patri idem nomen erat,
vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_8">ad
II, 8</a>.
—<a name = "not6_65" id = "not6_65" href =
"#line6_65">65,</a> <a name = "not6_66" id = "not6_66" href =
"#line6_66">66.</a> <i>patriis Auspiciis</i>, æque infeliciter, ac
pater, Cell. 680.
—<a name = "not6_68" id = "not6_68" href =
"#line6_68">68.</a> <i>super</i>, scilicet erat, vel superstes
erat, ut ap. Virg. Æn. III, 489.
—<i>atris Vulneribus</i>, ut ap. Virg. Æn. IX, 700, propter
sanguinem atrum. Confer Drak. et <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_165">ad V, 165</a>.
—<a name = "not6_70" id = "not6_70" href =
"#line6_70">70.</a> <i>Innitens hastæ</i>, ἔγχει ἐρειδόμενος, Hom.
Il. ξ, 38, et ς, 49. Conf. Virg. Æn. XII, 386, 398.
—<i>ereptus</i>, se eripiens, fugiens.
—<i>furtum Noctis</i> ut apud Curt. IV, <span class =
"smallcaps">xiii</span>, 9, et <i>furtum diei</i> ap. Liv. XXVI,
51.
—<i>furari</i>, ut κλέπτειν est, clam altero quid facere, vid.
Perizon. ad Ælian. V. H. III, c. ult. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_487">ad VII, 487</a>.
—<a name = "not6_71" id = "not6_71" href =
"#line6_71">71.</a> <i>Perusia</i>, hod. <i>Perugia</i>, urbs
Etruriæ, juxta Tiberim, ab altero latere Trasymeni lacus, qui nunc
<i>Lago di Perugia</i> dicitur.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_72" id = "line6_72"> </a>
<a href = "#var6_72">Ac</a> fessus parvi (quæcumque <a href =
"#var6_72">ibi</a> fata darentur)</p>
<p><a name = "line6_73" id = "line6_73"> </a>
Limina pulsabat tecti; <a href = "#var6_73">quum</a> membra cubili</p>
<p><a name = "line6_74" id = "line6_74"> </a>
Evolvens <a href = "#var6_74">non tarda</a> Marus (vetus ille
parentis</p>
<span class = "linenum">75</span>
<p><a name = "line6_75" id = "line6_75"> </a>
Miles, et haud surda tractarat prælia fama)</p>
<span class = "pagenum">355</span>
<p><a name = "line6_76" id = "line6_76"> </a>
Procedit, renovata focis et paupere <a href = "#var6_76">Vesta</a></p>
<p><a name = "line6_77" id = "line6_77"> </a>
Lumina prætendens, utque ora agnovit, et ægrum</p>
<p><a name = "line6_78" id = "line6_78"> </a>
<a href = "#var6_78">Vulneribus duris</a>, ac (lamentabile visu!)</p>
<p><a name = "line6_79" id = "line6_79"> </a>
Lapsantes fultum truncata cuspide gressus,</p>
<span class = "linenum">80</span>
<p><a name = "line6_80" id = "line6_80"> </a>
Funesti rumore mali jam saucius aures:</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_72" id = "not6_72" href = "#line6_72">72.</a>
<i>quæcumque ibi fata darentur</i> quemcumque casum fors ferat. Nescius,
hostis inde, an amicus proditurus sit, Cell.
—<a name = "not6_75" id = "not6_75" href =
"#line6_75">75.</a> <i>surdus</i>, ut κωφὸς, passive dicitur, qui
non auditur,
<span class = "pagenum notes">355</span>
et tacet; hinc de quo nihil auditur, ignotus, obscurus, ignobilis, v.c.
<i>herbæ surdæ et ignobiles</i> apud Plin. XII, 2; conf. Intpp. ad
VIII, 248; Broukh. ad Prop. I, <span class =
"smallcaps">vii</span>, 18, et Barth. ad Stat. Th. IV, 359. Similiter
<i>mutus</i> et <i>cæcus</i> passim occurrunt; vid. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_579">ad III, 579</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookV.html#line5_2">V, 2</a>.
—<a name = "not6_76" id = "not6_76" href =
"#line6_76">76.</a> <i>renovata</i>, adcensa.
—<i>Vesta</i>, ἑστία, ignis, vel focus.
—<i>paupere</i>, exigua, qualis pauperum esse solet.
—<a name = "not6_79" id = "not6_79" href =
"#line6_79">79.</a> Cf. Virg. Æn. XII, 386, «Alternos longa
nitentem cuspide gressus.» et sup. <a class = "crossref" href =
"#line6_70">v. 70</a>.
—<a name = "not6_80" id = "not6_80" href =
"#line6_80">80.</a> Similiter <i>gravior ne nuntius aures
Vulneret</i> dixit Virg. Æn. VIII, 582, ubi vid. Burm.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_81" id = "line6_81"> </a>
«Quod scelus, o <a href = "#var6_81">nimius vitæ</a>, nimiumque
ferendis</p>
<p><a name = "line6_82" id = "line6_82"> </a>
Adversis genitus cerno? te, maxime, vidi,</p>
<p><a name = "line6_83" id = "line6_83"> </a>
Ductorum, quum captivo Carthaginis arcem</p>
<p><a name = "line6_84" id = "line6_84"> </a>
Terreres vultu, crimen culpamque Tonantis,</p>
<span class = "linenum">85</span>
<p><a name = "line6_85" id = "line6_85"> </a>
Occidere, atque <a href = "#var6_85">hausi</a>, quem non Sidonia
tecta</p>
<p><a name = "line6_86" id = "line6_86"> </a>
<a href = "#var6_86">Expulerint</a> eversa meo de corde, dolorem.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_82" id = "not6_82" href = "#line6_82">82.</a>
Præclara ad Regulum patrem apostrophe, qua Marus, dolore et indignatione
incensus, Deos, malorum auctores, graviter adcusat. Draken. ad
v. 84, duplex inpietatis gentilium specimen notat, qui, ubi quid
infausti piis, et contra inprobis fausta quævis evenire viderint, Deorum
id crimine et invidia contingere putaverint, et Deos esse, vel res
humanas curare, negaverint. Hæc loquendi et cogitandi ratio, quam
<i>inpiæ gentilium priscorum nationi</i> familiarem fuisse, multis
exemplis ostendit, minus offendet eos, qui Homeri veterumque poetarum
lectione imbuti sunt.
—<a name = "not6_83" id = "not6_83" href =
"#line6_83">83.</a> <i>captivo vultu</i>, quamvis captivus esses.
—<a name = "not6_84" id = "not6_84" href =
"#line6_84">84.</a> <i>crinem culpamque Tonantis</i> ut
<i>dedecus</i> <a class = "crossref" href =
"#line6_340">v. 340</a>. <i>Diis facere invidiam</i> ap. Quintil.
Decl. VIII, 14; ubi vid. Burm. p. 180. Conf. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#var3_78">ad III, 78, in V.L.</a> et Cuper. Obss.
II, 4.
—<a name = "not6_85" id = "not6_85" href =
"#line6_85">85.</a> Cepi inde dolorem, quem ne Carthaginis quidem
eversio lenire et depellere possit.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_87" id = "line6_87"> </a>
Estis ubi <a href = "#var6_87">en</a>! iterum, Superi? dat pectora
ferro</p>
<span class = "pagenum">356</span>
<p><a name = "line6_88" id = "line6_88"> </a>
<a href = "#var6_88">Regulus, ac stirpem</a> tantæ perjura recidit</p>
<p><a name = "line6_89" id = "line6_89"> </a>
Surgentem Carthago domus.» Inde ægra reponit</p>
<span class = "linenum">90</span>
<p><a name = "line6_90" id = "line6_90"> </a>
Membra toro, nec ferre rudis <a href = "#var6_90">medicamina
(quippe</a></p>
<p><a name = "line6_91" id = "line6_91"> </a>
Callebat bellis) nunc purgat vulnera lympha,</p>
<p><a name = "line6_92" id = "line6_92"> </a>
Nunc mulcet succis: ligat inde, ac vellera molli</p>
<p><a name = "line6_93" id = "line6_93"> </a>
Circumdat tactu, et torpentes mitigat artus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_87" id = "not6_87" href = "#line6_87">87.</a>
<i>Superi</i> justi.
<span class = "pagenum notes">356</span>
—<a name = "not6_89" id = "not6_89" href =
"#line6_89">89.</a> <i>Surgentem</i>, v. <a class = "crossref" href
= "bookI.html#not1_112">ad I, 112</a>.
—<a name = "not6_90" id = "not6_90" href =
"#line6_90">90.</a> Non ignarus artis medendi, quippe quam plurium
bellorum usu et experientia <i>callebat</i>, didicerat. Ita jam Draken.
sensum hujus loci cepit, qui N. Heinsio contaminatus videbatur.
Conf. <a class = "crossref" href = "#line6_99">v. 99</a>.
—<i>quippe</i>, nam. Virg. Æn. XII, 422, male comparavit
N. Heins.
—<a name = "not6_91" id = "not6_91" href =
"#line6_91">91.</a> Sanguis non modo ablui, sed et sisti solebat
aqua frigida, ut calida dolor mitigari: quod Draken. probat coll.
<a class = "crossref" href = "#line6_98">v. 98 sq.</a> Athen. Deipnos.
II, 4; Cels. de re med. V, 26, §. 21; cf. etiam sup. <a class
= "crossref" href = "bookV.html#line5_368">V, 368</a>; Heyne ad
Virg. Æn. X, 833, 834, et Hippocr. Aphorism. V, 22, 25.
—<a name = "not6_92" id = "not6_92" href =
"#line6_92">92.</a> <i>succis</i> conf. <a class = "crossref" href
= "bookV.html#line5_353">V, 353</a>.
—<i>vellera</i>, infulas vittasque laneas, ut ap. Virg. Æn. IV,
459, et Stat. Th. II, 95, vel sicca linamenta, quibus inplendum est
vulnus, auctore Celso l.c.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_94" id = "line6_94"> </a>
Exin cura seni, tristem depellere fesso</p>
<span class = "linenum">95</span>
<p><a name = "line6_95" id = "line6_95"> </a>
Ore sitim, et parca vires <a href = "#var6_95">arcessere</a> mensa.</p>
<p><a name = "line6_96" id = "line6_96"> </a>
Quæ postquam properata, sopor sua munera tandem</p>
<p><a name = "line6_97" id = "line6_97"> </a>
Adplicat, et mitem fundit per membra quietem.</p>
<p><a name = "line6_98" id = "line6_98"> </a>
Necdum exorta dies, Marus instat vulneris æstus</p>
<p><a name = "line6_99" id = "line6_99"> </a>
Expertis medicare modis, gratumque teporem,</p>
<span class = "linenum">100</span>
<p><a name = "line6_100" id = "line6_100"> </a>
Exutus senium, trepida pietate ministrat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_94" id = "not6_94" href = "#line6_94">94,</a> <a
name = "not6_95" id = "not6_95" href = "#line6_95">95.</a> Cf. <a class
= "crossref missing" href = "bookXV.html#line15_810" title = "recte 810">XV, 813</a>, et verba Celsi l.l. §. 25, a Draken. adscripta, qui
recte monet, Mari quoque paupertatem innui posse.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_97" id = "not6_97" href = "#line6_97">97.</a>
Cf. Virg. Æn. I, 691, 692, ubi v. Heyne.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_99" id = "not6_99" href = "#line6_99">99.</a>
<i>teporem</i> Barth. exponit naturalem calorem, placato æstu reductum;
Cell. fomenta, et Drak. aquam tepidam mitigando dolori.
—<a name = "not6_100" id = "not6_100" href =
"#line6_100">100.</a> <i>Exutus senium</i>, inmemor senectutis,
supra ætatis vires. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_120">XIII, 120</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_496">ad VII, 496</a>; Heins. ad Ovid. Her. IX, 111.
Cuper. Obss. I, 8.
—<i>trepida</i>, sollicita de amici vita: nisi ad Mari senectutem
referre malis.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_101" id = "line6_101"> </a>
Hic juvenis, mæstos tollens ad sidera vultus,</p>
<p><a name = "line6_102" id = "line6_102"> </a>
Cum gemitu lacrimisque simul: «Si culmina nondum</p>
<p><a name = "line6_103" id = "line6_103"> </a>
Tarpeia exosus damnasti sceptra Quirini,</p>
<p><a name = "line6_104" id = "line6_104"> </a>
Extremas Italum res, Ausoniamque ruentem</p>
<span class = "pagenum">357</span>
<span class = "linenum">105</span>
<p><a name = "line6_105" id = "line6_105"> </a>
Adspice, ait, genitor; tandemque adverte procellis</p>
<p><a name = "line6_106" id = "line6_106"> </a>
<a href = "#var6_106">Æquos</a> Iliacis oculos. Amisimus Alpes,</p>
<p><a name = "line6_107" id = "line6_107"> </a>
Nec deinde adversis modus est. Ticinus, et ater</p>
<p><a name = "line6_108" id = "line6_108"> </a>
Stragibus Eridanus, tuque insignite tropæis</p>
<p><a name = "line6_109" id = "line6_109"> </a>
Sidoniis Trebia, et tellus lacrimabilis <a href =
"#var6_109">Arni</a>.</p>
<span class = "linenum">110</span>
<p><a name = "line6_110" id = "line6_110"> </a>
Sed quid ego hæc? gravior quanto vis ecce malorum!</p>
</div>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">357</span>
<a name = "not6_105" id = "not6_105" href = "#line6_105">105.</a>
<i>genitor</i>, Jupiter. Conf. <a class = "crossref missing" href =
"bookI.html#not1_606" title = "incertum vel I, 606?">ad 606</a>.
—<a name = "not6_106" id = "not6_106" href =
"#line6_106">106.</a> <i>Alpes</i>, Italiæ quasi propugnaculum,
<i>amisimus</i>, via per eas patefacta.
—<a name = "not6_107" id = "not6_107" href =
"#line6_107">107</a> <a name = "not6_108" id = "not6_108" href =
"#line6_107">sq.</a>
<i>ater Stragibus</i>, sanguine cæsorum infectus. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_129">ad V, 129</a>.
—<a name = "not6_109" id = "not6_109" href =
"#line6_109">109.</a> <i>tellus lacrimabilis Arni</i>, Etruria,
vid. <a class = "crossref" href = "bookV.html#var5_7">ad V, 7
in V.L.</a></p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_110" id = "not6_110" href = "#line6_110">110.</a>
<i>Sed quid ego hæc</i> abrupta oratio, seu ἀποσιώπησις hominis, vel
irati, vel queruli et lamentantis. Drak. ad h.l. et ad IX, 55, laudat
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_248">VII, 248</a>;
<a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_290">X, 290</a>;
Heins. ad Ovid. Her. XIII, 135; XV, 207, et Fast. IV, 83; Barth. ad
Stat. Th. III, 87. Conf. etiam Intpp. ad Virg. Æn. I, 135; II,
101.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_111" id = "line6_111"> </a>
Vidi crescentes Trasymeni cædibus undas,</p>
<p><a name = "line6_112" id = "line6_112"> </a>
<a href = "#var6_112">Prostrataque virum mole</a>: inter tela
cadentem</p>
<p><a name = "line6_113" id = "line6_113"> </a>
Vidi Flaminium. Testor, mea numina, Manes,</p>
<p><a name = "line6_114" id = "line6_114"> </a>
Dignam me pœnæ tum nobilitate paternæ</p>
<span class = "linenum">115</span>
<p><a name = "line6_115" id = "line6_115"> </a>
Strage hostis quæsisse necem, ni tristia letum,</p>
<p><a name = "line6_116" id = "line6_116"> </a>
Ut quondam patri, nobis quoque fata negassent.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_113" id = "not6_113" href = "#line6_113">113.</a>
Cf. Virg. Æn. II, 432 seq.
—<i>Manes</i> parentis, quos <i>numinis</i> instar colo.
—<a name = "not6_114" id = "not6_114" href =
"#line6_114">114.</a> <i>pœnæ paternæ</i>; de qua vid. inf.
<a class = "crossref" href = "#line6_539">v. 539 sq.</a>
—<a name = "not6_115" id = "not6_115" href =
"#line6_115">115.</a> <i>letum</i> viri fortis in pugna.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_117" id = "line6_117"> </a>
Cetera <a href = "#var6_117">acerbantem</a> questu lenire laborans</p>
<p><a name = "line6_118" id = "line6_118"> </a>
Effatur senior: «Patrio, fortissime, ritu</p>
<p><a name = "line6_119" id = "line6_119"> </a>
<a href = "#var6_119">Quidquid adest</a> duri et rerum inclinata
feramus.</p>
<span class = "pagenum">358</span>
<span class = "linenum">120</span>
<p><a name = "line6_120" id = "line6_120"> </a>
Talis lege Deum clivoso tramite vitæ</p>
<p><a name = "line6_121" id = "line6_121"> </a>
Per varios præceps casus rota volvitur ævi.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_117" id = "not6_117" href = "#line6_117">117.</a>
<i>acerbantem quæstu</i> acerbe querentem. Confer. ad Valerium Flaccum
VI, 655, et vide varias lectiones.
—<a name = "not6_119" id = "not6_119" href =
"#line6_119">119.</a> <i>rerum inclinata</i>, ut <i>res
inclinatæ</i> ap. Liv. IX, <ins class = "correction" title = "incertum: ‘res ... inclinata’ saepius apud Livium legitur">12_</ins>.</p>
<span class = "pagenum notes">358</span>
<p class = "notes">
<a name = "not6_120" id = "not6_120" href =
"#line6_120">120,</a> <a name = "not6_121" id = "not6_121" href =
"#line6_121">121.</a> Pulchri versus! conf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_603">ad lib. IV, v. 603</a>.
—<i>clivoso</i>, difficili, laborioso, unde <i>in medio clivo
laborare</i> dixit Petron. c. 47, ubi vid. Burm. et Salmas. Exerc. Plin.
p. 544; Drak.
—Verba <i>rota volvitur ævi</i> Barth. petita putabat ex Anacr.
IV, <span class = "smallcaps">vii</span>, 8: Τρόχος ἅρματος γὰρ οἷα
Βίοτος τρέχει κυλισθεὶς. Vid. ibi Barnes. et Rittersb. ad Oppian. Cyneg.
I, 231. Ill. Harles Anthol. Gr. poet. p. 8. Fortunam alii rotæ
insistere fingunt. Vid. Broukh. et Heyne ad Tibull. I, <span class
= "smallcaps">v</span>, 70: Κύκλος τὰ ἀνθρώπινα prov.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_122" id = "line6_122"> </a>
Sat tibi, sat magna, et totum vulgata per orbem</p>
<p><a name = "line6_123" id = "line6_123"> </a>
Stant documenta domus: sacer ille, et numine nullo</p>
<p><a name = "line6_124" id = "line6_124"> </a>
Inferior, tuus ille parens decora alta paravit</p>
<span class = "linenum">125</span>
<p><a name = "line6_125" id = "line6_125"> </a>
Restando adversis, nec virtutem exuit <a href =
"#var6_125">ullam</a></p>
<p><a name = "line6_126" id = "line6_126"> </a>
Ante, reluctantes liquit quam spiritus artus.</p>
<p><a name = "line6_127" id = "line6_127"> </a>
Vix puerile mihi tempus confecerat ætas,</p>
<p><a name = "line6_128" id = "line6_128"> </a>
Quum primo malas signabat Regulus ævo.</p>
<p><a name = "line6_129" id = "line6_129"> </a>
Adcessi comes, atque omnes sociavimus annos,</p>
<span class = "linenum">130</span>
<p><a name = "line6_130" id = "line6_130"> </a>
Donec Dîs Italæ visum est exstinguere lumen</p>
<p><a name = "line6_131" id = "line6_131"> </a>
Gentis, in egregio cujus sibi pectore sedem</p>
<p><a name = "line6_132" id = "line6_132"> </a>
Ceperat alma Fides, mentemque amplexa tenebat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_123" id = "not6_123" href = "#line6_123">123.</a>
<i>Stant</i>, sunt, <i>documenta</i> virtutis, quibus Reguli
<i>domus</i> inclaruit. Drakenb. comparat <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_671">XIII, 671</a>.
—<a name = "not6_125" id = "not6_125" href =
"#line6_125">125.</a> <i>Restando</i>, resistendo, ut <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_130">VII, 130</a>, cf. Broukh. ad
Prop. III, 6, (al. 8) 31, et Gronov. ad Liv. IV, 58.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_128" id = "not6_128" href = "#line6_128">128.</a>
Cf. Ovid. Met. XIII, 754.
—<i>primo ævo</i>, lanugine.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_130" id = "not6_130" href = "#line6_130">130.</a>
<i>lumen</i>, ornamentum et præsidium, ut <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_532">IX, 532</a>. Cf. Ernesti clav. Cic.
—<a name = "not6_132" id = "not6_132" href =
"#line6_132">132.</a> <i>alma Fides</i> vid. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#not3_203">ad III, 203</a>. Quam præclare hoc ad
exprimendum Reguli animum, qiii ad exquisita supplicia redire malebat,
quam fidem hosti datam fallere!</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_133" id = "line6_133"> </a>
Ille ensem nobis magnorum <a href = "#var6_133">hunc</a> instar
honorum</p>
<p><a name = "line6_134" id = "line6_134"> </a>
Virtutisque ergo dedit, et, sordentia fumo</p>
<span class = "linenum">135</span>
<p><a name = "line6_135" id = "line6_135"> </a>
Quæ cernis nunc, frena, sed est argenteus ollis</p>
<p><a name = "line6_136" id = "line6_136"> </a>
Fulgor; nec cuiquam Marus est post talia dona</p>
<p><a name = "line6_137" id = "line6_137"> </a>
Non prælatus eques. Verum superavit honores</p>
<p><a name = "line6_138" id = "line6_138"> </a>
Omnes hasta meos; cui me libare Lyæi</p>
<span class = "pagenum">359</span>
<p><a name = "line6_139" id = "line6_139"> </a>
Quod cernis latices, dignum est cognoscere causam.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_136" id = "not6_136" href = "#line6_136">136.</a>
<i>Marus est</i> pro, ego sum, ut <a class = "crossref" href =
"#line6_261">v. 261</a>.
—<a name = "not6_138" id = "not6_138" href =
"#line6_138">138.</a> <i>libare Lyæi latices</i>, vinum, h.e.
divino honore colere hastam, de quo vid. Intpp.
<span class = "pagenum notes">359</span>
ad Justin. XLIII, 3; Burm. ad Val. Fl. III, 707, et Cerda ad Virg.
Æ. X, 773, et XII, 95 sq.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">140</span>
<p class = "indent">
<a name = "line6_140" id = "line6_140"> </a>
«Turbidus arentes lento pede sulcat arenas</p>
<p><a name = "line6_141" id = "line6_141"> </a>
<a href = "#var6_141">Bagrada</a>, non ullo Libycis in finibus amne</p>
<p><a name = "line6_142" id = "line6_142"> </a>
Victus limosas extendere latius undas,</p>
<p><a name = "line6_143" id = "line6_143"> </a>
Et stagnante vado patulos involvere campos.</p>
<p><a name = "line6_144" id = "line6_144"> </a>
Hic studio laticum, quorum est haud prodiga tellus,</p>
<span class = "linenum">145</span>
<p><a name = "line6_145" id = "line6_145"> </a>
Per <a href = "#var6_145">ripas</a> læti sævis consedimus arvis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_140" id = "not6_140" href = "#line6_140">140</a>
<a name = "not6_141" id = "not6_141" href = "#line6_140">seq.</a>
<i>Bagrada</i>, Βαγράδας, fl. Africæ propriæ in Zeugitana regione, qui
ex Manepsaro monte ortus, prope Uticam et Carthaginem in mare mediterr.
fluit, et nunc <i>Beierda</i>, vel <i>Megierda</i> et <i>Megarada</i>
vocatur, etsi eum etiamnum nomen retinere contendit Olivar. ad Mel.
I, 7. Nec tamen tantus est, quantum Silius eum h.l. et Ptolem.
faciunt, unde Claud. Bruns (<i>Handbuch der alten Erdbeschr.</i>
T. II, P. II, p. 160.) suspicatur, eos vel errasse, vel in
inter. Africa alium ejusdem nominis fluvium esse, qui in Usargala monte
oriatur; vid. <i>d’Anville, géogr. ancienne</i> III, 74, et in <i>Mém.
de l’Acad. des Inscr.</i> T. XXVI.
—<i>lento pede sulcat</i>. Conf. <a class = "crossref" href =
"#line6_677">v. 677</a>, et inpr. Lucan. IV, 588.
—<i>pede</i>, aqua fluente, quæ poetis <i>ire</i> et
<i>currere</i> dicitur. Drak. laudat Lucret. VI, 638; Hor. Epod. XVI,
48; Virg. Col. 17, et Broukh. ad Tibull. I, <span class =
"smallcaps">x</span>, 36.
—<a name = "not6_142" id = "not6_142" href =
"#line6_142">142.</a> <i>Victus extendere</i> cf. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_552">ad V, 552</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_144" id = "not6_144" href = "#line6_144">144.</a>
Eandem historiam memorant Gell. VI, 3; Val. Max. I, 8, extr.
Plin. VIII, 14; Flor. II, 2; Liv. Epit. XVIII, et Sen. Epist. 82.
Sed narrationis ornamenta et colores, in quibus tamen poetæ ingenium
nimis luxuriatur, Silius æque ac alii poetæ in similibus locis (inpr.
Ovid. Met. III, 28... 100, et Stat. Th. V, 505 sqq.) petiit ex
Virg. Æn. II, 209 sq. et VIII, 193 seq. ad quæ loca vid. Cerda et Heyne.
—<a name = "not6_145" id = "not6_145" href =
"#line6_145">145.</a> <i>sævis arvis</i>, ubi sævus serpens erat,
ut mox <a class = "crossref" href = "#line6_153">v. 153</a>,
<i>letalis ripa</i>, vel <i>sæva aula</i> <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_423">III, 423</a>, et similia passim obvia, vid.
Drak. ad h.l. Bentl. et Jani ad Hor. Od. III, <span class =
"smallcaps">iv</span>, 6.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_146" id = "line6_146"> </a>
Lucus iners juxta Stygium pallentibus umbris</p>
<span class = "pagenum">360</span>
<p><a name = "line6_147" id = "line6_147"> </a>
Servabat sine sole nemus, crassusque per auras</p>
<p><a name = "line6_148" id = "line6_148"> </a>
Halitus erumpens tetrum exspirabat odorem.</p>
<p><a name = "line6_149" id = "line6_149"> </a>
Intus dira domus, <a href = "#var6_149">curvoque</a> inmanis in
antro</p>
<span class = "linenum">150</span>
<p><a name = "line6_150" id = "line6_150"> </a>
<a href = "#var6_150">Sub terras</a> specus, et tristes sine luce
tenebræ.</p>
<p><a name = "line6_151" id = "line6_151"> </a>
Horror mente redit: monstrum exitiabile et ira</p>
<p><a name = "line6_152" id = "line6_152"> </a>
Telluris genitum, cui par vix <a href = "#var6_152">viderit</a> ætas</p>
<p><a name = "line6_153" id = "line6_153"> </a>
Ulla virum, serpens centum porrectus in ulnas</p>
<p><a name = "line6_154" id = "line6_154"> </a>
Letalem ripam, et lucos habitabat Avernos.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_146" id = "not6_146" href = "#line6_146">146.</a>
<i>Lucus iners</i>, ut ap. Stat. Th. X, 86, quietus, vel inutilis,
inadcessus, quo nemo facile venit. Cellar. nulli usui patens, propter
pestiferum halitum, et dirum monstrosi serpentis habitaculum. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookV.html#var5_5">ad V, 5, in
V.L.</a></p>
<span class = "pagenum notes">360</span>
<p class = "notes">
<a name = "not6_151" id = "not6_151" href =
"#line6_151">151,</a> <a name = "not6_152" id = "not6_152" href =
"#line6_152">152.</a> <i>ira Telluris genitum</i> vid. <a class =
"crossref missing" href = "bookV.html#not5_110" title = "recte 110">ad
V, 111</a>.
—<a name = "not6_153" id = "not6_153" href =
"#line6_153">153.</a> <i>centum</i>, numero rotundo. Longitudinem
CXX pedum ei tribuunt auctores sup. laudati.
—<a name = "not6_154" id = "not6_154" href =
"#line6_154">154.</a> <i>lucos Avernos</i> h.e. exitiosos, (ut
<i>Stygius</i> <a class = "crossref" href = "#line6_146">v. 146</a>
et <a class = "crossref" href = "#line6_219">219</a>, vel
<i>Tartareus</i> mox <a class = "crossref" href =
"#line6_175">v. 175</a>) ob pestiferam exhalationem; vel similis
lucis Avernis prope lacum, qui <i>Avernus</i> h.e. ἄορνος dicitur, quia
aves supervolitantes fœtore suffocantur, et decidunt. Conf. mox <a class
= "crossref" href = "#line6_158">v. 158, 159</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_120">XII, 120 sq.</a> Lucret. VI,
738, 839; Virg. Ge. IV, 493; (ubi vid. Cl. Voss.) Virg. Æn. VI, 118,
139, 237 sqq. et Heyne ibid. Exc. II.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">155</span>
<p><a name = "line6_155" id = "line6_155"> </a>
Ingluviem inmensi ventris, gravidamque <a href =
"#var6_155">venenis</a></p>
<p><a name = "line6_156" id = "line6_156"> </a>
Alvum <a href = "#var6_156">deprensi</a> satiabant fonte leones,</p>
<p><a name = "line6_157" id = "line6_157"> </a>
Aut acta ad fluvium torrenti lampade solis</p>
<p><a name = "line6_158" id = "line6_158"> </a>
Armenta, et <a href = "#var6_158">tractæ</a> fœda gravitate per
auras,</p>
<p><a name = "line6_159" id = "line6_159"> </a>
Ac tabe adflatus volucres. Semesa jacebant</p>
<span class = "linenum">160</span>
<p><a name = "line6_160" id = "line6_160"> </a>
Ossa solo <a href = "#var6_160">informi, lateque</a> repletus et
asper</p>
<span class = "pagenum">361</span>
<p><a name = "line6_161" id = "line6_161"> </a>
Vastatis gregibus nigro ructabat in antro.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_155" id = "not6_155" href = "#line6_155">155.</a>
Conf. Virg. Ge. III, 431, et Æn. II, 471 seq. et ad utrumque loc. Heyne.
—<a name = "not6_158" id = "not6_158" href =
"#line6_158">158.</a> <i>fœda gravitas</i>, ὀσμὴ βαρεῖα, Drak. qui
laudat Virg. Æn. VI, 201, et Ge. IV, 270; Liv. XXV, 26, (<i>locis
gravibus</i> et <i>gravitate loci</i>) Dioscor. III, 97. Cf. sup.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_412">ad I, 412</a>.
—<a name = "not6_159" id = "not6_159" href =
"#line6_159">159.</a> <i>tabe</i>, halitu venenato. Cf. <a class =
"crossref" href = "#line6_240">v. 240</a>.
—<a name = "not6_160" id = "not6_160" href =
"#line6_160">160.</a> sq. Cf. Virg. Æn. III, 630, «Nam simul
expletus
<span class = "pagenum notes">361</span>
dapibus, vinoque sepultus... saniem cructans, etc.»</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_162" id = "line6_162"> </a>
Isque ubi ferventi concepta incendia <a href = "#var6_162">pastu</a></p>
<p><a name = "line6_163" id = "line6_163"> </a>
Gurgite mulcebat rapido, et spumantibus undis,</p>
<p><a name = "line6_164" id = "line6_164"> </a>
Nondum etiam toto demersus corpore in amnem</p>
<span class = "linenum">165</span>
<p><a name = "line6_165" id = "line6_165"> </a>
Jam caput <a href = "#var6_165">adversæ</a> ponebat margine ripæ.</p>
<p><a name = "line6_166" id = "line6_166"> </a>
Inprudens tantæ pestis gradiebar, Aquino</p>
<p><a name = "line6_167" id = "line6_167"> </a>
Apenninicola atque Umbro comitatus <a href = "#var6_167">Avente</a>:</p>
<p><a name = "line6_168" id = "line6_168"> </a>
Scire nemus, pacemque <a href = "#var6_168">loci</a> explorare
libebat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_162" id = "not6_162" href = "#line6_162">162.</a>
<i>incendia</i>, fervorem stomachi, vel sitim aqua restinguebat. Cellar.
interpretatur: ubi aqua sedabat sitim, conceptam ex cibo, qui, dum
conficitur, in stomacho fervet. Lefeb. hæc adnotavit: «<i>ferventi
pastu</i> a fermentantibus cibis in ventriculo pro veterum opinione, quæ
nostris hodie se probat chymicis; sed <i>fermentatio</i> et
<i>effervescentia</i> inter se differunt.» <i>Ferventi pastu</i>, cibo
et carne vivorum animalium.
—<a name = "not6_164" id = "not6_164" href =
"#line6_164">164,</a> <a name = "not6_165" id = "not6_165" href =
"#line6_165">165.</a> Comparant Stat. Th. V, 516.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_166" id = "not6_166" href = "#line6_166">166.</a>
<i>Inprudens</i> h.l. ignarus, qui ignorat, quod scire nequit.
—<a name = "not6_168" id = "not6_168" href =
"#line6_168">168.</a> <i>pacem</i>, quietem, ut <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_258">VII, 258</a>: vid. Burm. ad
Val. Fl. IV, 20, et Barth. ad Stat. Th. VII, 87.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_169" id = "line6_169"> </a>
Jamque propinquantum <a href = "#var6_169">tacitus</a> penetravit in
artus</p>
<span class = "linenum">170</span>
<p><a name = "line6_170" id = "line6_170"> </a>
Horror, et occulto riguerunt frigore membra.</p>
<p><a name = "line6_171" id = "line6_171"> </a>
Intramus tamen, et Nymphas <a href = "#var6_171">numenque</a>
precamur</p>
<p><a name = "line6_172" id = "line6_172"> </a>
Gurgitis ignoti, trepidosque et multa paventes</p>
<p><a name = "line6_173" id = "line6_173"> </a>
Arcano gressus audemus credere luco.</p>
<p><a name = "line6_174" id = "line6_174"> </a>
Ecce e vestibulo, primisque e faucibus antri</p>
<span class = "linenum">175</span>
<p><a name = "line6_175" id = "line6_175"> </a>
Tartareus turbo, atque insano sævior Euro</p>
<p><a name = "line6_176" id = "line6_176"> </a>
Spiritus erumpit, vastoque e <a href = "#var6_176">gutture</a> fusa</p>
<span class = "pagenum">362</span>
<p><a name = "line6_177" id = "line6_177"> </a>
Tempestas oritur, mixtam stridore procellam</p>
<p><a name = "line6_178" id = "line6_178"> </a>
Cerbereo intorquens. Pavefacti clade vicissim</p>
<p><a name = "line6_179" id = "line6_179"> </a>
<a href = "#var6_179">Adspicimus:</a> resonare solum, tellusque
moveri,</p>
<span class = "linenum">180</span>
<p><a name = "line6_180" id = "line6_180"> </a>
Atque antrum ruere, et visi procedere Manes.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_171" id = "not6_171" href = "#line6_171">171</a> <a name
= "not6_172" id = "not6_172" href = "#line6_171">sq.</a>
Cf. Virg. Æn. VII, 133, 140, (ubi v. Cerda et Heyne) et, quos Drak.
laudat, Ovid. Met. III, 24 seq. et Val. Fl. V, 195.
—<a name = "not6_173" id = "not6_173" href =
"#line6_173">173.</a> <i>credere</i> ut <a class = "crossref" href
= "#line6_201">v. 201</a>.
—<i>Arcano luco</i>, quem nemo ingrediebatur.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_175" id = "not6_175" href = "#line6_175">175.</a>
Ventus exitialis, et pestifer halitus erumpit.
—<i>insano</i>; vid.
<span class = "pagenum notes">362</span>
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_101">ad I, 101</a>.
—<a name = "not6_177" id = "not6_177" href =
"#line6_177">177,</a> <a name = "not6_178" id = "not6_178" href =
"#line6_178">178.</a> <i>stridore Cerbereo</i>, qualem Cerberus edit, in
cujus capite serpentes strident; cf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_537">ad II, 537</a>.
—<a name = "not6_179" id = "not6_179" href =
"#line6_179">179.</a> Omnia in majus aucta, ut timor fingere solet.
Locum autem hunc ex Virg. Æn. VI, 255 seqq. desumtum jam monuit Drak.
—<a href = "#line6_179">179.</a> <i>Adspicimus</i> scilicet
ludibrio phantasiæ pavore concitatæ, ut mox, <i>visi</i> nobis sunt
<i>manes procedere</i>, videbamur nobis in medio Tartaro versari. Ita
recte jam sensum h.l. declaravit Ill. Ernesti.
—<a name = "not6_180" id = "not6_180" href =
"#line6_180">180.</a> <i>visi procedere Manes</i> conf. <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#not8_642">ad VIII, 642</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_181" id = "line6_181"> </a>
Quantis armati cælum petiere Gigantes</p>
<p><a name = "line6_182" id = "line6_182"> </a>
Anguibus, aut quantus Lernæ lassavit in undis</p>
<p><a name = "line6_183" id = "line6_183"> </a>
Amphitryoniaden serpens, qualisque comantes</p>
<p><a name = "line6_184" id = "line6_184"> </a>
Auro servavit ramos <a href = "#var6_184">Junonius anguis</a>;</p>
<span class = "linenum">185</span>
<p><a name = "line6_185" id = "line6_185"> </a>
Tantus <a href = "#var6_185">disjecta tellure</a> sub astra coruscum</p>
<span class = "pagenum">363</span>
<p><a name = "line6_186" id = "line6_186"> </a>
Extulit adsurgens caput, atque in nubila primam</p>
<p><a name = "line6_187" id = "line6_187"> </a>
Dispersit saniem, et cælum fœdavit hiatu.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_181" id = "not6_181" href = "#line6_181">181</a> <a name
= "not6_182" id = "not6_182" href = "#line6_181">seq.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_192">III,
192</a>, et Stat. Th. V, 529 seq. Triplex autem h.l. serpentis
comparatio, cum anguibus, Gigantum pedibus, (vid. Apollod. I, <span
class = "smallcaps">vi</span>, 1; Ovid. Fast. V, 37; Claud.
Gigant, 8, 81; Val. Fl. II, 28; ubi vid. Inttp.) cum hydra Lernæa (vid.
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_32">ad III, 32</a>.) et
cum dracone, horti Hesperidum custode, qui Ladon dicebatur, et de quo
vid. Hesiod. Theog. v. 333 sq. Apollon. IV, 1396; Apollod. II,
<span class = "smallcaps">v</span>, 11; (ubi vid. Heyne p. 412 sq.)
Virg. Æn. IV, 484 seq. Lucan IX, 357 sq.
—<a name = "not6_184" id = "not6_184" href =
"#line6_184">184.</a> Vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_283">ad III, 283</a>.
—<i>Auro</i>, aureis foliis et malis, <i>comantes</i>, κομῶντας,
comatos, ut <i>comantes flamma</i> h.e. ardentes <a class = "crossref"
href = "bookX.html#line10_550">X, 550</a>; <a class = "crossref"
href = "bookXIV.html#line14_420">XIV, 420</a>; ἡ γῆ φυτοῖς κομῶσα ap.
Aristot. Nota est <i>coma</i> arborum et flammæ: vid. <a class =
"crossref missing" href = "bookI.html#not1_460" title = "recte 460">ad
I, 461</a>, et
<span class = "pagenum notes">363</span>
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_682">IV, 682</a>.
—<i>Junonius anguis</i> qui custodiebat poma aurea, Junoni a Terra
pro nuptiali munere data: vid. Heyne l.c. pag. 410 seq.
—<a name = "not6_187" id = "not6_187" href =
"#line6_187">187.</a> <i>sanies</i>, sanguis, ut <a class =
"crossref" href = "#line6_237">v. 237</a>, vel humor lentus et
glutinosus, (<i>Gauche</i>) quæ propria et vulgaris verbi vis est: nisi
venenum potius significat h.l. et <a class = "crossref" href =
"#line6_276">v. 276</a>, <a class = "crossref" href =
"#line6_677">677</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_10">XII, 10</a>, ubi Draken. laudat <a class =
"crossref" href = "bookXIII.html#line13_571">XIII, 571</a>; Virg. Æn.
II, 221; Heins. ad Vellei. II, 87, Broukh. ad Prop. III, <span class =
"smallcaps">iv</span>, 27, al.
—<i>cælum</i>, aerem.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_188" id = "line6_188"> </a>
Diffugimus, <a href = "#var6_188">tenuemque</a> metu conamur anheli</p>
<p><a name = "line6_189" id = "line6_189"> </a>
Tollere clamorem; frustra: nam sibila totum</p>
<span class = "linenum">190</span>
<p><a name = "line6_190" id = "line6_190"> </a>
Inplebant nemus. <a href = "#var6_190">At</a> subita formidine
cæcus,</p>
<p><a name = "line6_191" id = "line6_191"> </a>
Et facti damnandus Avens (sed fata trahebant)</p>
<p><a name = "line6_192" id = "line6_192"> </a>
Antiquæ quercus ingenti robore sese</p>
<p><a name = "line6_193" id = "line6_193"> </a>
Occulit, infandum si <a href = "#var6_193">possit</a> fallere
monstrum.</p>
<p><a name = "line6_194" id = "line6_194"> </a>
Vix egomet credo: <a href = "#var6_194">spiris ingentibus</a> arte</p>
<span class = "linenum">195</span>
<p><a name = "line6_195" id = "line6_195"> </a>
Arboris <a href = "#var6_195">abstraxit</a> molem, penitusque
revulsam</p>
<p><a name = "line6_196" id = "line6_196"> </a>
Evertit fundo, et radicibus eruit imis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_194" id = "not6_194" href = "#line6_194">194.</a>
Verba <i>Vix egomet credo</i> et <a class = "crossref" href =
"#line6_199">v. 199</a>, <i>Vidi respiciens</i>, ut omnino tota
orationis forma, egregie conveniunt rem miram narranti. Cf. Virg. Æn.
III, 623 sq.
—<a name = "not6_196" id = "not6_196" href =
"#line6_196">196.</a> Vid. Heyne ad Virg. Æn. V, 449, in V.L.
Vol. III, p. 47; et VI, p. 313; Edit.
<span class = "pagenum notes">364</span>
nostræ.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_197" id = "line6_197"> </a>
Tum trepidum, ac socios extrema voce cientem</p>
<p><a name = "line6_198" id = "line6_198"> </a>
Conripit, atque haustu sorbens et faucibus atris</p>
<p><a name = "line6_199" id = "line6_199"> </a>
(Vidi respiciens), obscœna condidit alvo.</p>
<span class = "pagenum">364</span>
<span class = "linenum">200</span>
<p><a name = "line6_200" id = "line6_200"> </a>
Infelix fluvio sese, et torrentibus undis</p>
<p><a name = "line6_201" id = "line6_201"> </a>
Crediderat, celerique fuga jam nabat Aquinus.</p>
<p><a name = "line6_202" id = "line6_202"> </a>
Hunc medio invasit fluctu, <a href = "#var6_202">ripæque</a> relatos</p>
<p><a name = "line6_203" id = "line6_203"> </a>
(Heu genus infandum leti!) depascitur artus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_203" id = "not6_203" href = "#line6_203">203.</a>
Plures ita periisse memorant Val. Max. et alii, vid. <a class =
"crossref" href = "#not6_144">ad v. 144</a>.
—<i>depascitur artus</i>, confer Cerda et Heyne ad Virgil. Ge.
III, 458, et Æn. II, 215.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_204" id = "line6_204"> </a>
«<a href = "#var6_204">Sic</a> dirum nobis et lamentabile monstrum</p>
<span class = "linenum">205</span>
<p><a name = "line6_205" id = "line6_205"> </a>
Effugisse datur. Quantum mens ægra sinebat,</p>
<p><a name = "line6_206" id = "line6_206"> </a>
<a href = "#var6_206">Adpropero</a> gressum, et ductori singula
pando.</p>
<p><a name = "line6_207" id = "line6_207"> </a>
Ingemuit, casus juvenum miseratus acerbos.</p>
<p><a name = "line6_208" id = "line6_208"> </a>
Utque erat in <a href = "#var6_208">pugnas</a>, et Martem, et prælia, et
hostem</p>
<p><a name = "line6_209" id = "line6_209"> </a>
Igneus, et <a href = "#var6_209">magna</a> audendi flagrabat amore,</p>
<span class = "linenum">210</span>
<p><a name = "line6_210" id = "line6_210"> </a>
Ocius arma <a href = "#var6_210">rapi</a>, et spectatum Marte sub
omni</p>
<p><a name = "line6_211" id = "line6_211"> </a>
Ire jubet campis equitem. Ruit ipse, citatum</p>
<p><a name = "line6_212" id = "line6_212"> </a>
Quadrupedem planta fodiens, scutataque raptim</p>
<p><a name = "line6_213" id = "line6_213"> </a>
<a href = "#var6_213">Consequitur jusso</a> manus, et muralia portat</p>
<p><a name = "line6_214" id = "line6_214"> </a>
Ballistas tormenta graves, suetamque movere</p>
<span class = "linenum">215</span>
<p><a name = "line6_215" id = "line6_215"> </a>
Excelsas turres inmensæ cuspidis hastam.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_206" id = "not6_206" href = "#line6_206">206.</a>
<i>ductori</i>, Regulo.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_208" id = "not6_208" href = "#line6_208">208.</a>
Insignem ταυτολογίαν h.l. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_249">VII, 249</a>, notandam dicit Drak. Sed adfectui
loquentis ea congruit.
—<a name = "not6_209" id = "not6_209" href =
"#line6_209">209.</a> <i>Igneus</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#not3_306">ad III, 306</a>.
—<a name = "not6_212" id = "not6_212" href =
"#line6_212">212.</a> <i>planta fodiens</i>, cf. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_71">ad II, 71</a>.
—<a name = "not6_213" id = "not6_213" href =
"#line6_213">213</a> <a name = "not6_214" id = "not6_214" href =
"#line6_213">sqq.</a>
Cf. auctores <a class = "crossref" href = "#not6_144">ad
v. 144</a>, laudati.
—<a name = "not6_215" id = "not6_215" href =
"#line6_215">215.</a> Intellig. falarica, Draken. Conf. <a class =
"crossref" href = "#line6_273">v. 273</a>, et <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_351">ad I, 351 sqq.</a></p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_216" id = "line6_216"> </a>
Jamque ubi feralem strepitu circumtonat aulam</p>
<p><a name = "line6_217" id = "line6_217"> </a>
Cornea gramineum persultans ungula campum;</p>
<span class = "pagenum">365</span>
<p><a name = "line6_218" id = "line6_218"> </a>
Percitus <a href = "#var6_218">hinnitu</a> serpens evolvitur antro,</p>
<p><a name = "line6_219" id = "line6_219"> </a>
Et Stygios æstus fumanti exsibilat ore.</p>
<span class = "linenum">220</span>
<p><a name = "line6_220" id = "line6_220"> </a>
Terribilis gemino de lumine fulgurat ignis:</p>
<p><a name = "line6_221" id = "line6_221"> </a>
<a href = "#var6_221">At</a> nemus adrectæ et procera cacumina
saltus</p>
<p><a name = "line6_222" id = "line6_222"> </a>
Exsuperant cristæ; trifido vibrata per auras</p>
<p><a name = "line6_223" id = "line6_223"> </a>
Lingua micat motu, atque adsultans æthera lambit.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_216" id = "not6_216" href = "#line6_216">216</a> <a name
= "not6_217" id = "not6_217" href = "#line6_216">sq.</a>
Nimio fere ornatu singula expressit.
—<i>aulam</i> Barth. et Drak. exponunt antrum, ut αὐλὴ apud Orph.
Arg. v. 391, coll. <a class = "crossref" href =
"#line6_377">v. 377</a> et <a class = "crossref" href =
"#line6_388">388</a>. Ill. Ernesti hoc vocabulum positum putat non satis
apta imitatione Virg. Æneid. I, 140, qui tamen Caci specum simili
modo <i>regiam</i> dixerit Æn. libro VIII, 242. Possis etiam hoc loco
intelligere lucum et nemus circa antrum serpentis. Cf. sup. <a class =
"crossref" href = "#line6_146">v. 146 seq.</a>
<span class = "pagenum notes">365</span>
—<a name = "not6_218" id = "not6_218" href =
"#line6_218">218.</a> <i>evolvitur</i> vocab. propr. de motu
anguis. Conf. <a class = "crossref" href =
"#line6_227">v. 227</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_220" id = "not6_220" href = "#line6_220">220.</a>
Conf. Virgil. Æn. II, 475; Ge. III, 433, 439; Heins. ad Ovid. Met. III,
34.
—<a name = "not6_222" id = "not6_222" href =
"#line6_222">222,</a> <a name = "not6_223" id = "not6_223" href =
"#line6_223">223.</a> <i>trifido Lingua motu</i>, conf. <a class =
"crossref" href = "#line6_263">v. 263</a>, et <a class = "crossref"
href = "bookII.html#not2_587">ad II, 587</a>.
—<i>æthera lambit</i>, ut apud Stat. Th. V, 524, et Virg. Æn.
III, 574.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_224" id = "line6_224"> </a>
Ut vero strepuere tubæ, conterritus alte</p>
<span class = "linenum">225</span>
<p><a name = "line6_225" id = "line6_225"> </a>
Inmensum adtollit corpus, tergoque residens</p>
<p><a name = "line6_226" id = "line6_226"> </a>
Cetera <a href = "#var6_226">sinuatis</a> glomerat sub pectore
gyris.</p>
<p><a name = "line6_227" id = "line6_227"> </a>
Dira dehinc in bella ruit, rapideque resolvens</p>
<p><a name = "line6_228" id = "line6_228"> </a>
Contortos orbes <a href = "#var6_228">directo</a> corpore totam</p>
<p><a name = "line6_229" id = "line6_229"> </a>
Extendit molem, subitoque propinquus in ora</p>
<span class = "linenum">230</span>
<p><a name = "line6_230" id = "line6_230"> </a>
Lato distantum spatio venit: omnis <a href = "#var6_230">anhelat</a></p>
<p><a name = "line6_231" id = "line6_231"> </a>
<a href = "#var6_231">Adtonitus serpentis equus</a>, frenoque teneri</p>
<p><a name = "line6_232" id = "line6_232"> </a>
Inpatiens, crebros exspirat naribus ignes.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_224" id = "not6_224" href = "#line6_224">224...</a>
<a name = "not6_226" id = "not6_226" href = "#line6_226">226.</a>
Cf. Ovid. Met. III, 77, 78.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_232" id = "not6_232" href = "#line6_232">232.</a>
Conf. Virg. Ge. lib. III, 85, «....volvit sub naribus ignem.» ubi vid.
Cerda et Heyne.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_233" id = "line6_233"> </a>
Arduus ille super tumidis cervicibus altum</p>
<p><a name = "line6_234" id = "line6_234"> </a>
<a href = "#var6_234">Nutat</a> utroque caput: trepidos inde incitus
ira</p>
<span class = "linenum">235</span>
<p><a name = "line6_235" id = "line6_235"> </a>
Nunc sublime rapit, nunc vasto pondere gaudet</p>
<span class = "pagenum">366</span>
<p><a name = "line6_236" id = "line6_236"> </a>
Elisisse premens. <a href = "#var6_236">Tunc</a> fractis ossibus
atram</p>
<p><a name = "line6_237" id = "line6_237"> </a>
Absorbet saniem, et tabo manante per ora</p>
<p><a name = "line6_238" id = "line6_238"> </a>
Mutat hians hostem, semesaque membra relinquit,</p>
<p><a name = "line6_239" id = "line6_239"> </a>
Cedebant jam signa retro, victorque catervas</p>
<span class = "linenum">240</span>
<p><a name = "line6_240" id = "line6_240"> </a>
Longius avectas adflatus peste premebat;</p>
<p><a name = "line6_241" id = "line6_241"> </a>
Quum ductor, propere revocatam in prælia turmam</p>
<p><a name = "line6_242" id = "line6_242"> </a>
Vocibus inpellens, «Serpentine, Itala pubes,</p>
<p><a name = "line6_243" id = "line6_243"> </a>
Terga damus, Libycisque parem non esse fatemur</p>
<p><a name = "line6_244" id = "line6_244"> </a>
Anguibus Ausoniam? Si debellavit inertes</p>
<span class = "linenum">245</span>
<p><a name = "line6_245" id = "line6_245"> </a>
Halitus, ac viso mens ægra effluxit hiatu;</p>
<p><a name = "line6_246" id = "line6_246"> </a>
Ibo alacer, solusque manus componere monstro</p>
<p><a name = "line6_247" id = "line6_247"> </a>
Subficiam.» Clamans hæc, atque interritus hastam</p>
<p><a name = "line6_248" id = "line6_248"> </a>
Fulmineo volucrem torquet per inane lacerto.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_234" id = "not6_234" href = "#line6_234">234.</a>
<i>Nutat caput</i>, capite, <i>utroque</i>, in utramque partem, ut Virg.
<span class = "pagenum notes">366</span>
Æn. V, 469.
—<a name = "not6_238" id = "not6_238" href =
"#line6_238">238.</a> <i>Mutat hostem</i>, conf. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_286">ad V, 286</a>.
—<a name = "not6_239" id = "not6_239" href =
"#line6_239">239.</a> <i>signa</i>, milites.
—<a name = "not6_240" id = "not6_240" href =
"#line6_240">240.</a> <i>adflatus peste</i>, ut <a class =
"crossref" href = "#line6_159">vers. 159</a>.
—<i>premebat</i>, persequebatur.
—<a name = "not6_242" id = "not6_242" href =
"#line6_242">242</a> <a name = "not6_243" id = "not6_243" href =
"#line6_242">seqq.</a>
Drak. comparat <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_226">II,
226</a> sq. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_402">IV,
402</a> seq. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_640">V, 640</a>.
—<a name = "not6_245" id = "not6_245" href =
"#line6_245">245.</a> <i>mens effluxit</i>, mente capti estis, mens
sana, vel virtus metu victa vos destituit. Conf. Cic. Brut. c. 61;
Livius VII, 14.
—<a name = "not6_246" id = "not6_246" href =
"#line6_246">246.</a> <i>manus componere</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_39">ad I, 39</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_249" id = "line6_249"> </a>
Venit in adversam non vano turbine frontem</p>
<span class = "linenum">250</span>
<p><a name = "line6_250" id = "line6_250"> </a>
Cuspis, et, haud paulum vires adjuta ruentis</p>
<p><a name = "line6_251" id = "line6_251"> </a>
Contra ardore <a href = "#var6_251">feræ</a>, capiti tremebunda
resedit.</p>
<p><a name = "line6_252" id = "line6_252"> </a>
Clamor ad astra <a href = "#var6_252">datur</a>, vocesque repente
profusæ</p>
<p><a name = "line6_253" id = "line6_253"> </a>
Æthereas adiere domos. Furit ilicet <a href = "#var6_253">ira</a></p>
<p><a name = "line6_254" id = "line6_254"> </a>
Terrigena, inpatiens dare terga, <a href = "#var6_254">novusque
dolori</a>,</p>
<span class = "pagenum">367</span>
<span class = "linenum">255</span>
<p><a name = "line6_255" id = "line6_255"> </a>
Et chalybem longo tum primum passus in ævo.</p>
<p><a name = "line6_256" id = "line6_256"> </a>
Nec frustra <a href = "#var6_256">rapidi</a>, stimulante dolore,
fuisset</p>
<p><a name = "line6_257" id = "line6_257"> </a>
Inpetus, <a href = "#var6_257">ablato</a> ni Regulus arte regendi</p>
<p><a name = "line6_258" id = "line6_258"> </a>
Instantem elusisset equo, <a href = "#var6_258">rursusque</a>
secutum</p>
<p><a name = "line6_259" id = "line6_259"> </a>
Cornipedis gyros flexi curvamine tergi</p>
<span class = "linenum">260</span>
<p><a name = "line6_260" id = "line6_260"> </a>
Detortis <a href = "#var6_260">læva</a> celer effugisset habenis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_249" id = "not6_249" href = "#line6_249">249.</a>
<i>non vano turbine</i>, non irrito ictu.
—<a name = "not6_250" id = "not6_250" href =
"#line6_250">250,</a> <a name = "not6_251" id = "not6_251" href =
"#line6_251">251.</a> Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_136">IV, 136 sq.</a> Drak.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_254" id = "not6_254" href = "#line6_254">254.</a>
<i>Terrigena</i>, vid. <a class = "crossref" href = "#not6_151">ad
v. 152</a>.
—<i>dare terga</i>, exquisite pro superari.
—<i>novus dolori</i> qui ejusmodi
<span class = "pagenum notes">367</span>
dolorem nondum senserat. Conf. V.L.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_257" id = "not6_257" href = "#line6_257">257...</a>
<a name = "not6_260" id = "not6_260" href = "#line6_260">260.</a>
Ornate pro: nisi Regulus eum gyris modo ad dextram, modo ad lævam factis
elusisset, et sic tandem effugisset.
—<i>ablato</i>, φερομένῳ, celeri, conf. <a class = "crossref" href
= "bookV.html#not5_633">ad V, 633</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_261" id = "line6_261"> </a>
«At non spectator Marus inter talia segni</p>
<p><a name = "line6_262" id = "line6_262"> </a>
<a href = "#var6_262">Torpebat</a> dextra: mea tanto in corpore
monstri</p>
<p><a name = "line6_263" id = "line6_263"> </a>
Hasta secunda fuit. Jam jamque extrema trisulca</p>
<p><a name = "line6_264" id = "line6_264"> </a>
Lambebat lingua fessi certamine terga</p>
<span class = "linenum">265</span>
<p><a name = "line6_265" id = "line6_265"> </a>
Quadrupedis: torsi telum, atque <a href = "#var6_265">urgentia</a>
velox</p>
<p><a name = "line6_266" id = "line6_266"> </a>
In memet sævi serpentis prælia verto.</p>
<p><a name = "line6_267" id = "line6_267"> </a>
Hinc imitata cohors certatim spicula dextris</p>
<p><a name = "line6_268" id = "line6_268"> </a>
Congerit, alternasque ferum diducit in iras,</p>
<p><a name = "line6_269" id = "line6_269"> </a>
Donec murali ballista coercuit ictu.</p>
<span class = "pagenum">368</span>
<span class = "linenum">270</span>
<p><a name = "line6_270" id = "line6_270"> </a>
Tum fractus demum vires: nec <a href = "#var6_270">jam</a> amplius
ægra</p>
<p><a name = "line6_271" id = "line6_271"> </a>
Consuetum ad nisus spina præstante <a href =
"#var6_271">rigorem</a>,</p>
<p><a name = "line6_272" id = "line6_272"> </a>
<a href = "#var6_272">Et solitum in nubes tolli</a> caput, acrius
instat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_261" id = "not6_261" href =
"#line6_261">261,</a> <a name = "not6_262" id = "not6_262" href =
"#line6_262">262.</a> Exquisite pro: at ego non segnis spectator eram.
Cf. V.L.
—<a name = "not6_263" id = "not6_263" href =
"#line6_263">263.</a> <i>extrema terga Quadrupedis</i>, scilicet
Reguli.
—<a name = "not6_265" id = "not6_265" href =
"#line6_265">265.</a> <i>urgentia prælia</i>, h.e. urgentis,
instantis serpentis.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_268" id = "not6_268" href = "#line6_268">268.</a>
Facit, ut serpens non in me solum, sed modo in hunc, modo in illum iras
evomat, et irruat.
—<i>ferus</i> absolute serpens dicitur. Conf. Intpp. ad Phædr.
I, <span class = "smallcaps">xii</span>, 9, et Virg. Æn. II,
51.
—<a name = "not6_269" id = "not6_269" href =
"#line6_269">269.</a> <i>murali ictu</i>, qualis e muro impingitur,
vel quo muri diruuntur,
<span class = "pagenum notes">368</span>
ut <i>murali turbine</i> <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_568">IX, 568</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_270" id = "not6_270" href =
"#line6_270">270,</a> <a name = "not6_271" id = "not6_271" href =
"#line6_271">271.</a> <i>spina ægra</i>, vulnerata.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_273" id = "line6_273"> </a>
Jamque alvo penitus demersa falarica sedit,</p>
<p><a name = "line6_274" id = "line6_274"> </a>
Et geminum volucres lumen rapuere sagittæ:</p>
<span class = "linenum">275</span>
<p><a name = "line6_275" id = "line6_275"> </a>
Jam patulis vasto sub vulnere faucibus <a href = "#var6_275">aer</a></p>
<p><a name = "line6_276" id = "line6_276"> </a>
Tabificam exspirat saniem: <a href = "#var6_276">spes ultima</a>
jamque</p>
<p><a name = "line6_277" id = "line6_277"> </a>
Ingenti cauda, et jaculis, et pondere conti</p>
<p><a name = "line6_278" id = "line6_278"> </a>
Hæret humi, <a href = "#var6_278">lassoque</a> tamen minitatur
hiatu;</p>
<p><a name = "line6_279" id = "line6_279"> </a>
Donec tormentis stridens, magnoque fragore</p>
<span class = "pagenum">369</span>
<span class = "linenum">280</span>
<p><a name = "line6_280" id = "line6_280"> </a>
Discussit trabs acta caput, longoque resolvens</p>
<p><a name = "line6_281" id = "line6_281"> </a>
Aggere se ripæ, tandem exhalavit in auras</p>
<p><a name = "line6_282" id = "line6_282"> </a>
<a href = "#var6_282">Liventem</a> nebulam fugientis ab ore veneni.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_275" id = "not6_275" href = "#line6_275">275.</a>
<i>aer</i>, halitus pestilens.
—<a name = "not6_277" id = "not6_277" href =
"#line6_277">277.</a> <i>pondere conti</i>, gravibus
<span class = "pagenum notes">369</span>
contis, vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_246"><ins
class = "correction" title = "in V.L.">ad</ins> II, 246</a>.
—<a name = "not6_280" id = "not6_280" href =
"#line6_280">280.</a> <i>trabs</i>, hasta, ap. Stat. Th.
V, 566; IX, 124; Virg. Æn. XII, 294, sed h.l. falarica; conf.
<a class = "crossref" href = "#not6_215">ad v. 215</a>, et Virg. Æn.
IX, 705 sq.
—<a name = "not6_281" id = "not6_281" href =
"#line6_281">281.</a> <i>Aggere ripæ</i>, ut apud Virg. Æn. VII,
106, et Val. Fl. VI, 149.
—<a name = "not6_282" id = "not6_282" href =
"#line6_282">282.</a> <i>Liventem</i>, nigram, vel propr. subfusci
coloris, vid. Ind.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_283" id = "line6_283"> </a>
«<a href = "#var6_283">Erupit</a> tristi fluvio mugitus et imis</p>
<p><a name = "line6_284" id = "line6_284"> </a>
Murmura fusa vadis; subitoque et lucus, et antrum,</p>
<span class = "linenum">285</span>
<p><a name = "line6_285" id = "line6_285"> </a>
Et resonæ silvis ulularunt flebile ripæ.</p>
<p><a name = "line6_286" id = "line6_286"> </a>
Heu quantis luimus mox tristia prælia damnis!</p>
<p><a name = "line6_287" id = "line6_287"> </a>
Quantaque supplicia et quales exhausimus iras!</p>
<p><a name = "line6_288" id = "line6_288"> </a>
Nec tacuere pii vates, famulumque sororum</p>
<p><a name = "line6_289" id = "line6_289"> </a>
Naiadum, <a href = "#var6_289">tepida</a> quas Bagrada nutrit in
unda,</p>
<span class = "linenum">290</span>
<p><a name = "line6_290" id = "line6_290"> </a>
Nos violasse manu seris monuere periclis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_283" id = "not6_283" href = "#line6_283">283.</a>
Propter occisum serpentem, qui genius loci, vel Nympharum certe
<i>famulus</i> erat, (de quo vid. Heyne ad Virg. Æn. V, 84 et 95;
Burm. ad Val. Fl. I, 303; IV, 520 et sup. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#not2_584">ad II, 584 sq.</a>) Romani multa subiisse
mala finguntur, ut Cadmus ap. Ovid. Met. III, 31 seq. 95 seq. quod jam
observavit Drak. qui etiam contulit Stat. Th. V, 511 sq. 578 sq. et
Flor. II, 2, ubi <i>quasi in vindictam Africæ nata</i> serpens
dicitur.
—<a name = "not6_285" id = "not6_285" href =
"#line6_285">285.</a> Conf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_542">ad V, 542</a>.
—<i>ulularunt</i> ut ap. Virg. Æn. II, 488, ubi vid. Heyne; conf.
tamen <a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_542">ad
V, 542</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_287" id = "not6_287" href = "#line6_287">287.</a>
<i>exhausimus iras</i>, pœnas luimus.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_288" id = "not6_288" href = "#line6_288">288.</a>
<i>pii vates</i> ut ap. Virg. Æn. VI, 662. Hi nimis diu tacuerant.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_291" id = "line6_291"> </a>
«Hæc tunc hasta decus nobis pretiumque secundi</p>
<p><a name = "line6_292" id = "line6_292"> </a>
Vulneris a vestro, Serrane, tributa parente,</p>
<p><a name = "line6_293" id = "line6_293"> </a>
Princeps quæ sacro bibit e serpente cruorem.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_291" id = "not6_291" href =
"#line6_291">291,</a> <a name = "not6_292" id = "not6_292" href =
"#line6_292">292.</a> Cf. <a class = "crossref" href =
"#line6_62">v. 62</a> et <a class = "crossref" href =
"#line6_138">138 sq.</a>
—<i>Vulneris secundi</i>, conf. sup. <a class = "crossref" href =
"#line6_263">v. 263</a>.
—<i>vestro</i>, tuo, ut <i>nostra</i> pro mea <a class =
"crossref" href = "#line6_481">v. 481</a>; Drak.
—<a name = "not6_293" id = "not6_293" href =
"#line6_293">293.</a> <i>bibit cruorem</i> vid. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_274">ad V. 274</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_294" id = "line6_294"> </a>
Jamdudum vultus lacrimis atque ora rigabat</p>
<span class = "linenum">295</span>
<p><a name = "line6_295" id = "line6_295"> </a>
Serranus, medioque viri sermone profatur:</p>
<p><a name = "line6_296" id = "line6_296"> </a>
«Huic si vita duci nostrum durasset in ævum,</p>
<span class = "pagenum">370</span>
<p><a name = "line6_297" id = "line6_297"> </a>
Non Trebia infaustas superasset sanguine ripas,</p>
<p><a name = "line6_298" id = "line6_298"> </a>
Nec, Trasymene, tuus premeret tot nomina gurges.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_298" id = "not6_298" href = "#line6_298">298.</a>
<i>nomina</i> cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_729">ad
IV, 729</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_299" id = "line6_299"> </a>
<a href = "#var6_299">Tum</a> senior, «Magnas, inquit, de sanguine
pœnas</p>
<span class = "linenum">300</span>
<p><a name = "line6_300" id = "line6_300"> </a>
<a href = "#var6_300">Percepit</a> Tyrio, et præsumta piacula
mortis.</p>
<p><a name = "line6_301" id = "line6_301"> </a>
Nam defecta viris et opes adtrita, supinas</p>
<p><a name = "line6_302" id = "line6_302"> </a>
Africa tendebat palmas, quum sidere diro</p>
<p><a name = "line6_303" id = "line6_303"> </a>
Misit Agenoreis ductorem animosa <a href = "#var6_303">Therapne</a>.</p>
<p><a name = "line6_304" id = "line6_304"> </a>
Nulla viro species, decorisque et frontis egenum</p>
<span class = "linenum">305</span>
<p><a name = "line6_305" id = "line6_305"> </a>
Corpus; <a href = "#var6_305">in</a> exiguis vigor (admirabile)
membris</p>
<p><a name = "line6_306" id = "line6_306"> </a>
Vividus, et nisu magnos qui vinceret artus.</p>
</div>
<span class = "pagenum notes">370</span>
<p class = "notes">
<a name = "not6_299" id = "not6_299" href = "#line6_299">299 sq.</a>
De rebus, prospere a Regulo in Africa gestis, ubi Pœnos ubivis premebat,
et dura iis imperabat, vid. Polyb. I, 26... 31; et Flor.
II, 2; vid. infra <a class = "crossref" href =
"#line6_672">v. 672 sq.</a>
—<a name = "not6_300" id = "not6_300" href =
"#line6_300">300.</a> <i>Percepit</i>, cepit, petiit, sumsit, vel
habuit <i>pœnas magnas</i> a Pœnis.
—<i>præsumta piacula mortis</i> ultus est mortem suam, edita prius
magna hostium strage. Cfr. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_213">V, 213</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_301" id = "not6_301" href = "#line6_301">301.</a>
<i>defecta viris et opes adtrita</i>, inops copiarum et pecuniæ.
—<i>supinas tendebat palmas</i>, supplex pacem petebat.
—<a name = "not6_302" id = "not6_302" href =
"#line6_302">302.</a> De Xanthippo ejusque cum Regulo pugna cf.
Polyb. I, 32... 34; Flor. II, 2; Eutrop. II, 11... 14; Appian.
Punic. c. 3, 4; Frontin. Stratag. II, <span class =
"smallcaps">ii</span>, 2, et <span class = "smallcaps">iii</span>,
10; Cic. Off. III, 26 sq.
—<i>diro sidere</i>, fato, ut apud Prop. I, 6, extr. et Ovid.
Trist. V, <span class = "smallcaps">x</span>, 45. Nota est veterum
superstitio de vi siderum, et res futuras ex iis computandi consuetudo.
Vid. Jani ad Hor. Od. I, 11.
—<a name = "not6_303" id = "not6_303" href =
"#line6_303">303.</a> <i>ductorem</i>, Xanthippum. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_305">II, 305</a>, <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_433">433</a>.
—<i>Agenoreis</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_15">ad I, 15</a>.
—<i>Therapne</i> urbs Laconicæ prope Spartam, in sinistra Eurotæ
ripa, Xanthippi patria; h.l. pro ipsa Laconica.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_304" id = "not6_304" href = "#line6_304">304.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_232">III, 232
sq.</a>
—<i>decus</i> et <i>frons</i>, dignitas corporis et oris.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_307" id = "line6_307"> </a>
Jam <a href = "#var6_307">Martem regere</a>, atque astus adjungere
ferro,</p>
<span class = "pagenum">371</span>
<p><a name = "line6_308" id = "line6_308"> </a>
Et <a href = "#var6_308">duris facilem per inhospita ducere
vitam</a>,</p>
<p><a name = "line6_309" id = "line6_309"> </a>
Haud <a href = "#var6_309">isti</a>, quem nunc penes est sollertia
belli,</p>
<span class = "linenum">310</span>
<p><a name = "line6_310" id = "line6_310"> </a>
Cederet Hannibali. Vellem hunc, o tristia nobis</p>
<p><a name = "line6_311" id = "line6_311"> </a>
Taygeta, hunc unum non durassetis opacis</p>
<p><a name = "line6_312" id = "line6_312"> </a>
Eurotæ ripis! Vidissem mœnia flammis</p>
<p><a name = "line6_313" id = "line6_313"> </a>
<a href = "#var6_313">Phœnissa</a> eruere; aut certe non horrida
fata</p>
<p><a name = "line6_314" id = "line6_314"> </a>
Flevissem ducis, <a href = "#var6_314">et nulla quos morte</a> nec
igni</p>
<span class = "pagenum">372</span>
<span class = "linenum">315</span>
<p><a name = "line6_315" id = "line6_315"> </a>
Exutos servans portabo in Tartara luctus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_307" id = "not6_307" href = "#line6_307">307... 310.</a>
Præterea ne Hannibali quidem <i>cederet regere Martem</i>,
<span class = "pagenum notes">371</span>
h.e. in Marte, bello regendo, administrando, in arte ducis (ut fere ap.
Virg. Ge. II, 99, et sup. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_352">V, 352</a> sq., <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_552">552 seq.</a> ubi vid. not.)
—<i>atque astus adjungere ferro</i>, in locandis insidiis, et
<i>per inhospita</i> loca (ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_753">IV, 753</a>) <i>vitam ducere facilem duris</i>,
h.e. induratis ad bellum et laborem. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_558">ad I, 558</a>. Nam Spartani frigida Eurotæ
aqua et exercitationibus, in ripa ejus institutis, in pueritia
<i>durari</i> solebant. Vid. mox <ins class = "correction" title =
"‘V, 311’ legitur">v. 311</ins>, et sup. <a class = "crossref"
href = "bookIV.html#line4_362">IV, 362 sq.</a> quibus locis conf. omnino
similia Virg. Æn. IX, 603 sq., et Val. Fl. VI, 336, ubi vid. Intpp. Hinc
<i>duri Spartiatæ</i> dicuntur Cic. Tusc. I, 43.
—In Annal. litter. Gœtting. ann. 1790, p. 797,
<a name = "not6_308" id = "not6_308" href = "#line6_308">v. 308</a>
ita explicatur: vitam facilem, hoc est, sine molestiarum sensu, ducere
in rebus duris.
—<a name = "not6_311" id = "not6_311" href =
"#line6_311">311.</a> <i>Taygeta</i>, vid. <a class = "crossref
missing" href = "bookIV.html#not4_363" title = "recte 363">ad IV,
361</a>. Si hic unus Spartanus haud fuisset, <i>non flevissem ducis fata
et luctus</i>, (vid. <a class = "crossref" href = "#var6_179">ad
v. 179 in V.L.</a>) <i>quos servans portabo in Tartara, exutos</i>,
depulsos, <i>nulla</i> etc. <i>igni</i>, rogo: nisi ad Carthaginis
excidium referre malis, coll. <a class = "crossref" href =
"#line6_85">v. 85, 86</a>. Tum <i>nulla morte</i> exponerem,
nullius, nec Hannibalis
<span class = "pagenum notes">372</span>
quidem, morte.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_316" id = "line6_316"> </a>
«Consertæ campis acies, multusque per arva</p>
<p><a name = "line6_317" id = "line6_317"> </a>
Fervebat Mavors, nec mens erat ulla sine ira.</p>
<p><a name = "line6_318" id = "line6_318"> </a>
<a href = "#var6_318">Hic</a> inter medios memorandis Regulus ausis</p>
<p><a name = "line6_319" id = "line6_319"> </a>
<a href = "#var6_319">Laxabat</a> ferro campum, inque pericla
ruebat,</p>
<span class = "linenum">320</span>
<p><a name = "line6_320" id = "line6_320"> </a>
Nec repetenda dabat letali vulnera dextra.</p>
<p><a name = "line6_321" id = "line6_321"> </a>
Sic ubi nigrantem torquens stridentibus austris</p>
<p><a name = "line6_322" id = "line6_322"> </a>
Portat turbo globum, piceaque e nube ruinam</p>
<p><a name = "line6_323" id = "line6_323"> </a>
Pendentem terris pariter pontoque minatur,</p>
<p><a name = "line6_324" id = "line6_324"> </a>
Omnis et agricola, et nemoroso vertice pastor,</p>
<span class = "linenum">325</span>
<p><a name = "line6_325" id = "line6_325"> </a>
Et pelago trepidat subductis navita velis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_317" id = "not6_317" href = "#line6_317">317.</a>
<i>ira</i>, virtus et audacia pugnantium.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_320" id = "not6_320" href = "#line6_320">320.</a>
<i>Non repetenda</i>; nam mortifera erant, quæ primo ictu
infligebantur.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_321" id = "not6_321" href = "#line6_321">321.</a>
Egregia et ornatissima comparatio acerrimi ac furentis impetus, quo
Regulus hostes prosternit, cum turbine ac tempestate, quæ terris ruinam
minatur. Quæ de terrore, hominibus incusso, <a class = "crossref" href =
"#line6_324">v. 324, 325</a>, adjiciuntur, ad ornatum imaginis, et
simul ad formidinem hostium spectant. Similis fere est locus Virg. Æ.
X, 803 sq.
—<a name = "not6_322" id = "not6_322" href =
"#line6_322">321, 322.</a> <i>globum nigrantem</i>, nubes
glomeratas et nigrantes, vel globum flammarum.
—<i>ruinam</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_251">ad I, 251</a>.
—<a name = "not6_323" id = "not6_323" href =
"#line6_323">323.</a> <i>Pendentem</i>, inpendentem, ingruentem, ut
<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_191">V, 191</a>,
vel, ut <i>nubila pendent</i> dixit Virg. Ge. I, 214.
—<a name = "not6_325" id = "not6_325" href =
"#line6_325">325.</a> <i>subductis</i>, contractis.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_326" id = "line6_326"> </a>
«At fraudem <a href = "#var6_326">nectens</a>, socios ubi concava
saxa</p>
<p><a name = "line6_327" id = "line6_327"> </a>
<a href = "#var6_327">Claudebant, vertit subito certamine
Graius</a>,</p>
<span class = "pagenum">373</span>
<p><a name = "line6_328" id = "line6_328"> </a>
Et dat terga celer ficta formidine ductor.</p>
<p><a name = "line6_329" id = "line6_329"> </a>
Haud secus <a href = "#var6_329">ac stabulis</a> procurans otia,
pastor</p>
<span class = "linenum">330</span>
<p><a name = "line6_330" id = "line6_330"> </a>
In foveam parco tectam velamine frondis</p>
<p><a name = "line6_331" id = "line6_331"> </a>
Ducit nocte lupos positæ balatibus agnæ.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_326" id = "not6_326" href = "#line6_326">326.</a>
<i>fraudem</i> insidiarum <i>nectens</i>. Cf. <a class = "crossref
missing" href = "bookIII.html#not3_232" title = "recte 232">ad III,
234</a>.
—<i>concava saxa</i>, ut <a class = "crossref" href =
"#line6_337">v. 337</a>, <i>saxosæ latebræ</i>, rupes, insidiarum
locus.
—<a name = "not6_327" id = "not6_327" href =
"#line6_327">327.</a> <i>subito certamine</i>, ὁρμῇ, <i>Graius</i>,
Xanthippus, <i>vertit se</i> eo; non <i>socios</i>, vel <i>terga</i>,
quod Drak. putabat.
<span class = "pagenum notes">373</span>
Vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_538">ad
I, 539</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_329" id = "not6_329" href = "#line6_329">329</a> <a name
= "not6_330" id = "not6_330" href = "#line6_329">sqq.</a>
Præclara comparatio, in qua poeta, quantum memini, nihil debet Maroni.
De prisco luporum, fovea virgultis tecta, et balatibus agnæ in ea
<i>positæ</i> et adligatæ, capiendorum modo, vid. Dausq. et Drak. ad
hunc locum et Steph. ad Saxon. Gramm. Hist. Dan. II, p. 21. Loca
class. sunt Polluc. V, 81; Oppian. Cyneg. IV, 210 sq., et Claud.
laud. Stil. III, 340 sq. ubi vid. Barth.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_332" id = "line6_332"> </a>
«Abripuit traxitque virum fax mentis honestæ</p>
<p><a name = "line6_333" id = "line6_333"> </a>
Gloria, et incerti fallax fiducia Martis.</p>
<p><a name = "line6_334" id = "line6_334"> </a>
Non socios comitumve manus, non arma sequentum</p>
<span class = "linenum">335</span>
<p><a name = "line6_335" id = "line6_335"> </a>
Respicere; insano pugnæ tendebat <a href = "#var6_335">amore</a></p>
<p><a name = "line6_336" id = "line6_336"> </a>
Jam <a href = "#var6_336">solus</a>, nubes subito quum densa Laconum</p>
<p><a name = "line6_337" id = "line6_337"> </a>
Saxosis latebris <a href = "#var6_337">intento</a> ad prælia circum</p>
<p><a name = "line6_338" id = "line6_338"> </a>
Funditur, et <a href = "#var6_338">Pœna</a> insurgit vis sæva
virorum.</p>
<span class = "pagenum">374</span>
<p><a name = "line6_339" id = "line6_339"> </a>
O diram Latio lucem, fastisque <a href = "#var6_339">notandam</a>!</p>
<span class = "linenum">340</span>
<p><a name = "line6_340" id = "line6_340"> </a>
Dedecus o, Gradive, tuum! tibi dextera et urbi</p>
<p><a name = "line6_341" id = "line6_341"> </a>
Nata tuæ, tristi damnatur sorte catenæ.</p>
<p><a name = "line6_342" id = "line6_342"> </a>
Haud unquam absistam gemitu: <a href = "#var6_342">te</a>, Regule,
vidit</p>
<p><a name = "line6_343" id = "line6_343"> </a>
Sidonius carcer! <a href = "#var6_342">tuque huic</a> sat magna
triumpho</p>
<p><a name = "line6_344" id = "line6_344"> </a>
Visa es, Carthago, Superis! quæ pœna sequetur</p>
<span class = "linenum">345</span>
<p><a name = "line6_345" id = "line6_345"> </a>
Digna satis tali pollutos Marte Laconas?</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_332" id = "not6_332" href = "#line6_332">332.</a>
<i>Abripuit</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_229">V, 229</a>, <i>Abreptus... cædum...
amore</i>.
—<i>fax</i>, incitamentum, <i>mentis honestæ Gloria</i>, quæ
<i>urere</i> etiam poetis dicitur. Vid. Burm. ad Val. Fl.
I, 76.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_335" id = "not6_335" href = "#line6_335">335.</a>
<i>tendebat</i>, sc. cursum, seu gressus, ut <a class = "crossref" href
= "bookVIII.html#line8_37">VIII, 37</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_242">242</a>, nisi malis contendebat, pugnabat, vel
repugnabat, de quo vid. Davis. ad Cic. Fin. II, 5, et Gron. ad Liv.
XXIII.
—<a name = "not6_336" id = "not6_336" href =
"#line6_336">336.</a> <i>nubes</i>, vid. <a class = "crossref" href
= "bookI.html#not1_311">ad I, 311</a>, et <a class = "crossref"
href = "bookII.html#line2_433">II, 433</a>.
—<a name = "not6_338" id = "not6_338" href =
"#line6_338">338.</a> <i>vis sæva virorum</i>, cf.
<span class = "pagenum notes">374</span>
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_2">ad I, 2</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_599">IV, 599</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_339" id = "not6_339" href = "#line6_339">339.</a>
<i>fastis notandam</i>, tanquum infelicem et atram, ut Alliensis dies
erat.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_340" id = "not6_340" href = "#line6_340">340.</a>
<i>Dedecus</i>, vid. <a class = "crossref" href = "#not6_84">ad
v. 84</a> et <a class = "crossref" href = "#not6_402">402</a>.
—<i>dextra Nata tibi</i>, Marti, et <i>urbi tuæ</i>, Romæ ejusque
defensioni. Cf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_335">ad
III, 335, in V.L.</a></p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_343" id = "not6_343" href = "#line6_343">343.</a>
<i>magna</i>, digna.
—<a name = "not6_345" id = "not6_345" href =
"#line6_345">345.</a> <i>tali Marte</i>, pugna tam turpi, propter
insidias et captivitatem tanti viri, unde et <i>dedecus</i>, etc.
<a class = "crossref" href = "#line6_340">v. 340</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_346" id = "line6_346"> </a>
«At nova <a href = "#var6_346">Elissæi</a> jurato fœdera Patres</p>
<p><a name = "line6_347" id = "line6_347"> </a>
Consultant mandare duci, pacisque sequestrem</p>
<p><a name = "line6_348" id = "line6_348"> </a>
Mittere, poscentes <a href = "#var6_348">vinctam</a> inter prælia
pubem,</p>
<p><a name = "line6_349" id = "line6_349"> </a>
Captivamque manum <a href = "#var6_349">ductore</a> rependere
nostro.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_346" id = "not6_346" href = "#line6_346">346.</a>
Nota sed splendide ornata narratio de Regulo, qui a Pœnis et Xanthippo
ex insidiis captus, Romamque aliquot annis post de pace, et, si ea
rejiceretur, de captivis commutandis missus, utriusque abnuendi auctor
senatui fuit, et ad gravissimum supplicium redire maluit, quam fidem
hostibus jurejurando factam fallere. Cf. Hor. Od. III, <span class =
"smallcaps">v</span>, 12... 56 (ubi vid. Jani.); Cic. Offic. I, 13;
III, 27 extr. (quem locum poeta manifeste secutus est, judice Ernesti),
28 seq.; Dionys. Fragm. Urs. 149 (ubi v. Fabric.) quosque laudavi
<a class = "crossref" href = "#not6_301">ad v. 301</a>, et in
Commentat. Argumento subjuncta, ubi de Polybii silentio disserui.
—<i>Elissæi Patres</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_81">ad I, 81</a>.
—<i>fœdera</i>, pacis conditiones.
—<a name = "not6_347" id = "not6_347" href =
"#line6_347">347.</a> <i>pacis sequester</i>, arbiter et medius,
quem nunc barbare <i>mediatorem</i> vocant, per quem conciliatur pax;
Drak. Conf. Pric. ad Appul. Met. IX, p. 187; Ernesti clav. Cic.
Heyne ad Virg. Æneid. XI, 133, et inpr. Heins. ad Ovid. Fast.
I, 287.
—<a name = "not6_349" id = "not6_349" href =
"#line6_349">349.</a> <i>rependere</i>, commutare Pœnos captivos
cum Regulo, ut ap. Ovid. Met. V, 15, et Val. Fl. VI, 560.
—<i>Auro rependere</i>, h.e. auro penso redimere, <i>magis</i>
proprie dixit Hor. l.c. v. 25.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">375</span>
<span class = "linenum">350</span>
<p class = "indent">
<a name = "line6_350" id = "line6_350"> </a>
«Nec mora; jam stabat primis in litoris undis</p>
<p><a name = "line6_351" id = "line6_351"> </a>
Navali propulsa ratis; jam nautica pubes</p>
<p><a name = "line6_352" id = "line6_352"> </a>
Aut silvis stringunt remos, aut abiete secta</p>
<p><a name = "line6_353" id = "line6_353"> </a>
Transtra novant: his intortos aptare rudentes;</p>
<p><a name = "line6_354" id = "line6_354"> </a>
His studium erecto componere carbasa malo.</p>
<span class = "linenum">355</span>
<p><a name = "line6_355" id = "line6_355"> </a>
Unca locant prora curvati pondera ferri.</p>
<p><a name = "line6_356" id = "line6_356"> </a>
Ante omnes doctus pelagi, rectorque carinæ</p>
<p><a name = "line6_357" id = "line6_357"> </a>
Puppim aptat clavumque Cothon: micat æreus alta</p>
<p><a name = "line6_358" id = "line6_358"> </a>
Fulgor aqua <a href = "#var6_358">trifidi splendentis in æquore</a>
rostri.</p>
</div>
<span class = "pagenum notes">375</span>
<p class = "notes">
<a name = "not6_350" id = "not6_350" href = "#line6_350">350.</a>
Locus class. de navi paranda, et singula ornate expressa. Sed his
aliisque ejusmodi minutiis Marus, loquax senex, et poeta nimis, nec
satis opportuno tempore ac loco, inmorantur.
—<a name = "not6_352" id = "not6_352" href =
"#line6_352">352.</a> <i>stringunt remos, aut Transtra novant</i>,
ut ap. Virg. Æn. I, 552, et V, 752 sq.
—<a name = "not6_353" id = "not6_353" href =
"#line6_353">353.</a> <i>intortos</i> Æn. IV, 575.
—<a name = "not6_354" id = "not6_354" href =
"#line6_354">354.</a> <i>componere carbasa</i>, vela suspendere et
aptare, <i>erecto malo</i>; nam is deponebatur olim, navibus et ad litus
adpulsis, et finito cursu subductis. Cf. Virg. Æn. V, 487, 829;
Hom. Iliad. α, 480, quosque Drak. citavit, Hom. Odyss. δ, 577, 780; θ,
52, et Scheffersus de Militia navali II, 5.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_355" id = "not6_355" href = "#line6_355">355.</a>
Ancoram collocant in prora. Conf. Virg. Æneid. I, 169. Sed juncta
epitheta <i>unca</i> et <i>curvati</i> sunt luxuriantis ingenii.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_357" id = "not6_357" href = "#line6_357">357.</a>
<i>Cothon</i>, gubernatoris nomen, quod jam Mars. vidit, a parva ins. et
portu Carthaginis ductum. Vid. Strab. XVII, p. 1189; Serv. et Heyne
ad Virg. Æn. I, 427.
—<a name = "not6_358" id = "not6_358" href =
"#line6_358">358.</a> <i>trifidi nostri</i>, ut <i>ære tridenti</i>
ap. Val. Fl. I, 688, (ubi vid. Burm.) et <i>rostris tridentibus</i>
ap. Virg. Æn. V, 143, ubi vid. Intpp. Cf. Scheffer. l.l.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_359" id = "line6_359"> </a>
Tela simul variamque ferunt contra aspera ponti</p>
<span class = "linenum">360</span>
<p><a name = "line6_360" id = "line6_360"> </a>
<a href = "#var6_360">Rerum ad tempus</a> opem: mediæ stat margine
puppis,</p>
<span class = "pagenum">376</span>
<p><a name = "line6_361" id = "line6_361"> </a>
Qui voce alternos nautarum temperet ictus,</p>
<p><a name = "line6_362" id = "line6_362"> </a>
Et remis dictet sonitum, pariterque relatis</p>
<p><a name = "line6_363" id = "line6_363"> </a>
<a href = "#var6_363">Ad numerum plaudat</a> resonantia cærula
tonsis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_359" id = "not6_359" href = "#line6_359">359.</a>
<i>Tela</i>, vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_576">ad
II, 576</a>.
—<i>variamque Rerum opem</i>, h.e. varias res, alimenta cum
funibus aliisque rebus et instrumentis navalibus adferunt, quæ ad vim
tempestatis sustinendam ad tempus sufficere possint.
—<a name = "not6_360" id = "not6_360" href =
"#line6_360">360.</a> Locus class. et ornatissimus de hortatore
remigum, qui in media navi stat, et Græcis κελευστὴς dicitur, quoniam
celeusma canit, quo efficit, ut nautæ remis æqualiter, et nunc fortius,
nunc remissius, mare plaudant, ut Orpheus, monente Drak. ap. Val. Fl.
I, 471, et Apollon. I, 540. Commentarii instar sint excitata
jam ab aliis verba Polyb. I, 21: καθίσαντες ἐπὶ τῶν εἰρεσιῶν τοὺς
ἄνδρας. ΜΕΣΟΝ δ᾽ ἐν αὐτοῖς στήσαντες τὸν κελευστήν, ἅμα πάντας
ἀναπίπτειν, ἐφ᾽ αὑτοὺς ἄγοντας τὰς χεῖρας, καὶ πάλιν, προνεύειν
ἐξωθοῦντας ταύτας συνείθιζον, ἄρχεσθαι τε καὶ λήγειν τῶν κινήσεων
<span class = "pagenum notes">376</span>
πρὸς τὰ τοῦ κελευστοῦ παραγγέλματα. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_490">XI, 490 sq.</a>; Cerda ad Virg. Æn. III, 128;
VIII, 90; Voss. et Burm. ad Valer. Fl. I, 186, et Scheffer. Milit.
nav. III, 1, et IV, 7, ubi putat. h.l. non de hortatore, sed
de symphoniaco agi, illumque ore ac simpl. voce, hunc cantu et musicis
plerumque instrumentis remigum ictus temperasse, quod discrimen in
dubium vocat Drak. qui præterea portisculum, h.e. malleum, vel perticam,
ab hortatore adhibitum fuisse, cum Gronov. Obss. IV, 26, docet contra
D. Heins. qui ipsum pausarium, vel celeusten, <i>portisculum</i>
vocari contendebat cum Nonio II, 637, vet. Onomast. Scalig. Casaub. et
aliis.
—<a name = "not6_362" id = "not6_362" href =
"#line6_362">362.</a> <i>relatis</i>, reductis.
—<a name = "not6_363" id = "not6_363" href =
"#line6_363">363.</a> <i>Ad numerum</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#not3_348">ad III, 348</a>.
—<i>plaudat</i>, ut pulsare, ferire, verberare; ὑπ᾽ Ὀρφῆος κιθάρῃ
πέπληγον ἐρετμοῖς Πόντου λάβρον ὕδωρ, Apollon. I. πολιὴν ἅλα τύπτον
ἐρετμοῖς, Hom. Odyss. I, 180. Sed vid. V.L.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_364" id = "line6_364"> </a>
«Postquam confectum nautis opus, horaque cursus,</p>
<span class = "linenum">365</span>
<p><a name = "line6_365" id = "line6_365"> </a>
Atque armata ratis, <a href = "#var6_365">ventoque</a> dedere
profundum,</p>
<p><a name = "line6_366" id = "line6_366"> </a>
Omnis turba ruit, matres, puerique, senesque.</p>
<p><a name = "line6_367" id = "line6_367"> </a>
Per medios cœtus trahit atque inimica per ora</p>
<p><a name = "line6_368" id = "line6_368"> </a>
Spectandum <a href = "#var6_368">Fortuna</a> ducem: fert lumina
contra</p>
<p><a name = "line6_369" id = "line6_369"> </a>
Pacatus frontem; qualis quum litora primum</p>
<span class = "pagenum">377</span>
<span class = "linenum">370</span>
<p><a name = "line6_370" id = "line6_370"> </a>
Adtigit adpulsa rector Sidonia classe.</p>
<p><a name = "line6_371" id = "line6_371"> </a>
Adcessi comes haud ipso renuente, ratique</p>
<p><a name = "line6_372" id = "line6_372"> </a>
Inpositus mæstis socium me casibus addo.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_365" id = "not6_365" href = "#line6_365">365.</a>
<i>armata</i>, armis, vel instrumentis nauticis instructa; Drak. qui
laudat Casaub. ad Athen, Deipnos. V, 9; conf. Virg. Æn. IV, 299,
Cæs. B. G. V, 1.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_367" id = "not6_367" href = "#line6_367">367.</a>
Poetica ratio pro vulgari: Regulus tristi sorte ac fato, vel simpl.
infelix Regulus per medios hostes habitu captivi ductus est. Nam Fortunæ
tribuitur quidquid vel prosperi, vel adversi hominibus contingit. Cf.
V.L.
—<a name = "not6_368" id = "not6_368" href =
"#line6_368">368.</a> En invictam animi constantiam indolemque
generosam Reguli, quæ animum subita admiratione ferit. Non minus
tranquilla ac serena fronte captivus hostes contra adspicit oculosque
circumfert, quam quum primam Romanorum classem in Africam adpelleret.
Cf. <a class = "crossref" href = "#line6_429">v. 429 sq.</a></p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_372" id = "not6_372" href = "#line6_372">372.</a>
<i>socium me addo</i>, ut apud Virg. Ecl. VI, 20, et Æn. II, 339.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_373" id = "line6_373"> </a>
Inluviem, atque inopes mensas, durumque cubile,</p>
<p><a name = "line6_374" id = "line6_374"> </a>
Et certare malis urgentibus, hoste <a href = "#var6_374">putabat</a></p>
<span class = "linenum">375</span>
<p><a name = "line6_375" id = "line6_375"> </a>
Devicto majus; nec tam fugisse cavendo</p>
<p><a name = "line6_376" id = "line6_376"> </a>
Adversa egregium, quam perdomuisse ferendo.</p>
<p><a name = "line6_377" id = "line6_377"> </a>
Spes tamen una mihi, (quanquam bene cognita et olim</p>
<p><a name = "line6_378" id = "line6_378"> </a>
Atrox illa fides) urbem, murosque, domumque</p>
<p><a name = "line6_379" id = "line6_379"> </a>
Tangere si miseris licuisset, corda moveri</p>
<span class = "linenum">380</span>
<p><a name = "line6_380" id = "line6_380"> </a>
Posse <a href = "#var6_380">viri</a>, et vestro certe mitescere
fletu.</p>
<p><a name = "line6_381" id = "line6_381"> </a>
Claudebam sub corde metus, lacrimasque putabam</p>
<p><a name = "line6_382" id = "line6_382"> </a>
Esse viro, et nostræ similem inter tristia mentem,</p>
<p><a name = "line6_383" id = "line6_383"> </a>
Quum tandem <a href = "#var6_383">patriæ</a> Tiberino adlabimur
amni.</p>
</div>
<span class = "pagenum notes">377</span>
<p class = "notes">
<a name = "not6_373" id = "not6_373" href = "#line6_373">373... 376.</a>
Quam præclare! Comparant Lucan. IX, 390 sq., et Sen. Theb. 190 sq. Plura
aptioraque loca quilibet facile in poetarum lectione sibi notabit.
—<i>Inluviem</i>, sordes captivi, vel navis et nautarum.
—<a name = "not6_374" id = "not6_374" href =
"#line6_374">374,</a> <a name = "not6_375" id = "not6_375" href =
"#line6_375">375.</a> <i>hoste... majus</i>, gloriosius, quam hostes
vincere.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_378" id = "not6_378" href = "#line6_378">378.</a>
<i>Atrox</i>, inmutabilis, inflexibilis, constans, ut <i>a. virtus</i>
<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_369">XII, 369</a>, et
<i>a. animus Catonis</i> ap. Hor. Od. II, <span class =
"smallcaps">i</span>, 24, ubi vid. Jani. Cf. sup. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_58">ad I, 58</a>.
—<a name = "not6_380" id = "not6_380" href =
"#line6_380">380.</a> <i>fletu vestro</i>, conjugis et duorum
filiorum.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_384" id = "line6_384"> </a>
Servabam vultus ducis <a href = "#var6_384">ac</a> prodentia sensum</p>
<span class = "linenum">385</span>
<p><a name = "line6_385" id = "line6_385"> </a>
Lumina, et obtutu perstabam intentus eodem.</p>
<p><a name = "line6_386" id = "line6_386"> </a>
Si qua fides, unum, puer, inter mille labores,</p>
<p><a name = "line6_387" id = "line6_387"> </a>
Unum etiam in patria, sævaque in Agenoris urbe,</p>
<p><a name = "line6_388" id = "line6_388"> </a>
Atque unum vidi pœnæ quoque tempore vultum.</p>
<p><a name = "line6_389" id = "line6_389"> </a>
Obvia captivo <a href = "#var6_389">cunctis</a> simul urbibus ibat</p>
<span class = "pagenum">378</span>
<span class = "linenum">390</span>
<p><a name = "line6_390" id = "line6_390"> </a>
Ausonia, et, campum turba vincente, propinqui</p>
<p><a name = "line6_391" id = "line6_391"> </a>
Inplentur colles; strepit altis Albula ripis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_384" id = "not6_384" href = "#line6_384">384.</a>
<i>Servabam</i> et <i>perstabam</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_380">III, 380</a>.
—<i>prodentia sensum Lumina</i>, nam <i>oculi nimis arguti,
quemadmodum animo adfecti simus, loquuntur, et vultus indicat mores</i>,
ut cum Drak. utar verbis Cic. Leg. I, 9.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_386" id = "not6_386" href = "#line6_386">386.</a>
<i>Si qua fides</i> mihi est.
—<i>unum</i>, eundem.
—<i>puer</i>, Serrane. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_608">ad III, 608</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_454">IV, 454</a>.
—<i>labores</i>, ærumnas, ut πόνος, μόχθος, κόπος.
—<a name = "not6_387" id = "not6_387" href =
"#line6_387">387.</a> <i>Agenoris urbe</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_15">ad I, 15</a>.
—<a name = "not6_388" id = "not6_388" href =
"#line6_388">388.</a> <i>pœnæ</i>, de qua vid. <a class =
"crossref" href = "#line6_539">v. 539sq.</a></p>
<span class = "pagenum notes">378</span>
<p class = "notes">
<a name = "not6_390" id = "not6_390" href = "#line6_390">390.</a>
<i>campum turba vincente</i>, quum turba major esset, quam ut campi eam
capere possent.
—<a name = "not6_391" id = "not6_391" href =
"#line6_391">391.</a> <i>Albula</i>, priscum Tiberis nomen, de quo
vid. Virg. Æn. VIII, 330 seq.; Liv. I, 3; Ovid. Fast. II, 389;
V, 646.
—<i>strepit Albula</i> h.e. turba hominum in ejus ripis. Cf. Virg.
Æn. VI, 709.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_392" id = "line6_392"> </a>
«Ipsi Pœnorum proceres, inmitia corda,</p>
<p><a name = "line6_393" id = "line6_393"> </a>
Ad patrios certant cultus revocare, togæque</p>
<p><a name = "line6_394" id = "line6_394"> </a>
<a href = "#var6_394">Addebatur</a> honos. Stetit, inlacrimante
Senatu</p>
<span class = "linenum">395</span>
<p><a name = "line6_395" id = "line6_395"> </a>
Et matrum turba, juvenumque dolore profuso,</p>
<p><a name = "line6_396" id = "line6_396"> </a>
Inter tot gemitus inmobilis: aggere consul</p>
<p><a name = "line6_397" id = "line6_397"> </a>
Tendebat dextram, et patria vestigia primus</p>
<p><a name = "line6_398" id = "line6_398"> </a>
Ponentem terra obcursu celebrabat amico.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_393" id = "not6_393" href = "#line6_393">393.</a>
Ultro ei obferebant <i>patrios cultus</i>, vestitum Romanum, quem
respuit. Conf. <a class = "crossref" href =
"#line6_407">v. 407</a>.
—<i>togæ honos</i>, toga honorifica, insigne honoris, sc.
prætexta, habitus magistratuum. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_755">ad IV, 755</a>.
—<a name = "not6_394" id = "not6_394" href =
"#line6_394">394.</a> <i>Addebatur</i> ad patrios cultus, vel
dabatur. Vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_350">ad
III, 350, in V.L.</a> Possis etiam τό <i>togæ</i> in tertio casu
adcipere, ut <i>honos</i> sit limbus purpureus, qui honoris causa togæ
albæ magistratuum prætexitur.
—<a name = "not6_396" id = "not6_396" href =
"#line6_396">396.</a> <i>aggere</i>, ex ripa.
—<a name = "not6_398" id = "not6_398" href =
"#line6_398">398.</a> <i>celebrabat</i>, honorabat, <i>occursu
amico</i> amplecti eum cupiens.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_399" id = "line6_399"> </a>
Conlegit gressum; monitusque recedere consul,</p>
<span class = "linenum">400</span>
<p><a name = "line6_400" id = "line6_400"> </a>
Nec summum violare decus: cingente superba</p>
<p><a name = "line6_401" id = "line6_401"> </a>
Pœnorum turba, captivoque agmine septus</p>
<p><a name = "line6_402" id = "line6_402"> </a>
Ibat, et invidiam cælo Divisque ferebat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_399" id = "not6_399" href = "#line6_399">399.</a>
<i>Conlegit gressum</i> ut <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_695">VII, 695</a>, h.e. contraxit, revocavit,
retulit, reduxit sc. Regulus, ut <i>c. hastas</i> et contra
<i>protendere</i> dixit Tac. Ann. II, 21.
—<i>se colligere</i> h.e. recipere, inf. <a class = "crossref"
href = "bookX.html#line10_390">X, 390</a>. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#var4_391">ad IV, 391, in V. Lect.</a>
—<a name = "not6_400" id = "not6_400" href =
"#line6_400">400.</a> <i>violare</i> contactu et amplexu captivi.
—<i>summum decus</i>, consulis Rom. majestatem. Conf. <a class =
"crossref" href = "#not6_412">ad v. 412</a> et <a class =
"crossref" href = "#not6_460">460</a>.
—<a name = "not6_402" id = "not6_402" href =
"#line6_402">402.</a> <i>invidiam cælo Divisque ferebat</i>,
adferebat concitabat, ob tantas inmeritasque calamitates tam fidi et
præclari viri. Cf. <a class = "crossref" href = "#not6_84">ad
v. 84</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_403" id = "line6_403"> </a>
«Ecce trahens geminum natorum <a href = "#var6_403">Marcia</a>
pignus,</p>
<p><a name = "line6_404" id = "line6_404"> </a>
Infelix nimia magni virtute mariti,</p>
<span class = "linenum">405</span>
<p><a name = "line6_405" id = "line6_405"> </a>
Squalentem crinem et <a href = "#var6_405">tristis</a> lacerabat
amictus.</p>
<span class = "pagenum">379</span>
<p><a name = "line6_406" id = "line6_406"> </a>
Agnoscisne diem? an teneris non hæsit in annis?</p>
<p><a name = "line6_407" id = "line6_407"> </a>
Atque ea postquam habitu juxta et velamine Pœno</p>
<p><a name = "line6_408" id = "line6_408"> </a>
Deformem adspexit, fusis ululatibus ægra</p>
<p><a name = "line6_409" id = "line6_409"> </a>
Labitur, et gelidos mortis color occupat artus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_403" id = "not6_403" href = "#line6_403">403.</a>
<i>Marcia</i>, Reguli conjux.
<span class = "pagenum notes">379</span>
—<a name = "not6_406" id = "not6_406" href =
"#line6_406">406.</a> <i>Agnoscisne</i>, num reminisceris, Serrane?
—<i>hæsit</i> in animo, seu memoria.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_408" id = "not6_408" href =
"#line6_408">408,</a> <a name = "not6_409" id = "not6_409" href =
"#line6_409">409.</a> Deliquium animi patitur.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">410</span>
<p><a name = "line6_410" id = "line6_410"> </a>
Si qua Deis pietas, tales, Carthago, videre</p>
<p><a name = "line6_411" id = "line6_411"> </a>
Dent tibi Sidonias matres! Me voce quieta</p>
<p><a name = "line6_412" id = "line6_412"> </a>
Adfatus, jubet et vestros et conjugis una</p>
<p><a name = "line6_413" id = "line6_413"> </a>
<a href = "#var6_413">Arcere</a> amplexus: patet inpenetrabilis ille</p>
<p><a name = "line6_414" id = "line6_414"> </a>
Luctibus, et nunquam submissus <a href = "#var6_414">colla</a>
dolori.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_410" id = "not6_410" href = "#line6_410">410.</a>
Præclare in laudem Marciæ.
—<i>Si qua Deis pietas</i>, miseratio, vel potius amor pietatis.
Cf. Virg. Æn. II, 536; V, 688.
—<a name = "not6_411" id = "not6_411" href =
"#line6_411">411.</a> <i>voce quieta</i>, quietus et inperturbatus.
—<a name = "not6_412" id = "not6_412" href =
"#line6_412">412.</a> Nam Romanus civis esse desierat, adeoque et
jura connubiorum patriæque potestatis amiserat. Cf. Hor. Od.
III, 5, 41 sq. ubi vid. Jani.
—<a name = "not6_413" id = "not6_413" href =
"#line6_413">413.</a> <i>patet inpenetrabilis ille Luctibus</i>.
Cf. <a class = "crossref" href = "#line6_396">v. 396</a>.
—<i>patet</i>, aures ejus patent querelis et lamentis familiæ, sed
est <i>inpenetrabilis</i>, invictus, insuperabilis, ut <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_561">VII, 561</a>.
—Poetam de industria verbis lusisse, ut sensus sit: auribus luctum
adcipit, non animo, suspicatur V.D. in <i>Allg. Lit. Zeit.</i> An. 1796,
nº 139.
—<a name = "not6_414" id = "not6_414" href =
"#line6_414">414.</a> <i>submissus colla dolori</i>, eo victus;
forma loquendi, ab onere, vel jugo, catenis et vinculis petita, quibus
collum submittitur. Paulo altius eam repetit Drak. a more, quo devicti
ante victoris pedes se sternere cogebantur, ut is colla et caput pedibus
premeret; quo et adludi putat <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_216">X, 216</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_19">XI, 19</a>, et, de quo minus dubitandum, ap.
Prop. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 4, cujus loci
diversa ratio est. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_85">ad III, 85</a>. Doloris signum, caput demittere;
Cell. Male!</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">415</span>
<p class = "indent">
<a name = "line6_415" id = "line6_415"> </a>
Hic alto juvenis gemitu, lacrimisque coortis,</p>
<p><a name = "line6_416" id = "line6_416"> </a>
«Magne parens, inquit, quo majus numine nobis</p>
<span class = "pagenum">380</span>
<p><a name = "line6_417" id = "line6_417"> </a>
Tarpeia nec in arce sedet, si jura querelis</p>
<p><a name = "line6_418" id = "line6_418"> </a>
Sunt concessa piis, cur hoc matrique mihique</p>
<p><a name = "line6_419" id = "line6_419"> </a>
Solamen, vel cur decus hoc, o dure, negasti,</p>
<span class = "linenum">420</span>
<p><a name = "line6_420" id = "line6_420"> </a>
Tangere sacratos vultus, atque oscula ab ore</p>
<p><a name = "line6_421" id = "line6_421"> </a>
Libavisse tuo? dextram mihi prendere dextra</p>
<p><a name = "line6_422" id = "line6_422"> </a>
Non licitum? leviora forent hæc vulnera <a href =
"#var6_422">quantu</a>m,</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_415" id = "not6_415" href = "#line6_415">415.</a>
Doloris pietatisque plena oratio, qua filius mortuum patrem, quem
numinis instar colit, tanquam præsentem adloquitur, et sermonem Mari
interrumpit.
—<i>Gemitus altus</i>, ut <i>de alto corde petitus</i> ap. Ovid.
Met. II, 622; <i>altum dolorem</i> dixit Virg. Æn. I, 209.
—<a name = "not6_416" id = "not6_416" href =
"#line6_416">416.</a> <i>quo majus numine</i>, pro, numen,
<span class = "pagenum notes">380</span>
quo majus.
—<a name = "not6_417" id = "not6_417" href =
"#line6_417">417.</a> <i>sedere</i>, ut <i>stare</i> et ἱστάναι,
pro esse et habitare, de sedibus et domicilio deorum. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_9">ad III, 9</a>.
—<a name = "not6_420" id = "not6_420" href =
"#line6_420">420</a> <a name = "not6_421" id = "not6_421" href =
"#line6_420">sq.</a>
<i>oscula Libavisse</i>, vide Heyne ad Virg. Æn. I, 256.
—<a name = "not6_422" id = "not6_422" href =
"#line6_422">422.</a> <i>hæc vulnera</i> δεικτικῶς dixit. Cf.
<a class = "crossref" href = "#line6_67">v. 67 sqq.</a></p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_423" id = "line6_423"> </a>
Si ferre ad Manes infixos mente daretur</p>
<p><a name = "line6_424" id = "line6_424"> </a>
Amplexus, venerande, tuos? Sed vana recordor</p>
<span class = "linenum">425</span>
<p><a name = "line6_425" id = "line6_425"> </a>
<a href = "#var6_425">Ni</a>, Mare, (nam primo tunc hærebamus in
ævo)</p>
<p><a name = "line6_426" id = "line6_426"> </a>
Humana major species erat: horrida cano</p>
<p><a name = "line6_427" id = "line6_427"> </a>
Vertice descendens ingentia colla tegebat</p>
<p><a name = "line6_428" id = "line6_428"> </a>
Cæsaries, frontique coma squalente sedebat</p>
<p><a name = "line6_429" id = "line6_429"> </a>
Terribilis decor, atque animi venerabile pondus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_423" id = "not6_423" href = "#line6_423">423.</a>
<i>infixos mente Amplexus</i>, vivam æternamque eorum memoriam.
—<a name = "not6_424" id = "not6_424" href =
"#line6_424">424</a> <a name = "not6_425" id = "not6_425" href =
"#line6_424">seq.</a>
Filius imaginem parentis, quæ ex animo fere jam effluxerat, quantum
potest, memoria repetit. Egregie et ad rerum naturam apte.
—<i>Ni vana recordor</i>, ni fallor.
—<a name = "not6_426" id = "not6_426" href =
"#line6_426">426.</a> <i>Humana major species</i>, vid. Heyne ad
Virg. Æn. II, 592, et Exc. XIII ad Æn. I, 402.
—<i>horrida... Cæsaries</i>, vid. numum apud Patin. num. 2, quem
hoc loco exprimendum curavit Drak.
—<a name = "not6_428" id = "not6_428" href =
"#line6_428">428.</a> <i>fronti sedebat</i>, h.e. insidebat, vel in
fronte sedebat, erat, ut ap. Ovid. Met. I, 267; II, 776.
—<a name = "not6_429" id = "not6_429" href =
"#line6_429">429.</a> <i>Terribilis decor</i>, confer Horat. Odar.
III, <span class = "smallcaps">v</span>, 43, 44, et ibi Jani. Infra
<a class = "crossref" href = "#line6_658">v. 658</a>, truci Regulus
ore, ὑπόδρα ἰδὼν, δεινὸν δερκόμενος.
—<i>animi pondus</i>, βάρος, βαρύτης, gravitas, ut <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#line8_609">VIII, 609</a>, et apud
Statium Silvarum lib. II, <span class = "smallcaps">iii</span>, 65;
V, <span class = "smallcaps">iii</span>, 246.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">430</span>
<p><a name = "line6_430" id = "line6_430"> </a>
Nil posthac oculis simile incidit.» Excipit inde</p>
<p><a name = "line6_431" id = "line6_431"> </a>
Jam Marus, atque, inhibens convellere vulnera questu,</p>
<p><a name = "line6_432" id = "line6_432"> </a>
«Quid, quum præteritis invisa penatibus, inquit,</p>
<p><a name = "line6_433" id = "line6_433"> </a>
Hospitia, et sedes Pœnorum intravit acerbas?</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_430" id = "not6_430" href = "#line6_430">430.</a>
<i>Excipit</i> loquentem Reguli filium.
—<a name = "not6_431" id = "not6_431" href =
"#line6_431">431.</a> <i>questu</i> nimio, quo sanguis æstum
concipit.
—<i>convellere</i>, refricare.
—<a name = "not6_432" id = "not6_432" href =
"#line6_432">432.</a> Quid diceres, si vidisses eum Romæ ædes suas
prætereuntem, Pœnorumque
<span class = "pagenum notes">381</span>
hospitia ingredientem?</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">381</span>
<p><a name = "line6_434" id = "line6_434"> </a>
Adfixi clipei, currusque et spicula, <a href = "#var6_434">nota</a></p>
<span class = "linenum">435</span>
<p><a name = "line6_435" id = "line6_435"> </a>
Ædibus in parvis <a href = "#var6_435">magni</a> monimenta triumphi,</p>
<p><a name = "line6_436" id = "line6_436"> </a>
Pulsabant oculos: conjuxque in limine primo</p>
<p><a name = "line6_437" id = "line6_437"> </a>
Clamabat, «Quo fers gressus? non <a href = "#var6_437">Punicus</a> hic
est,</p>
<p><a name = "line6_438" id = "line6_438"> </a>
Regule, quem fugias, carcer: vestigia nostri</p>
<p><a name = "line6_439" id = "line6_439"> </a>
Casta tori, domus <a href = "#var6_439">et</a> patrium sine crimine
servat</p>
<span class = "linenum">440</span>
<p><a name = "line6_440" id = "line6_440"> </a>
Inviolata larem: semel hic iterumque (quid, oro,</p>
<p><a name = "line6_441" id = "line6_441"> </a>
Pollutum est nobis?) prolem, gratante Senatu</p>
<p><a name = "line6_442" id = "line6_442"> </a>
Et patria, sum enixa tibi: tua, respice, sedes</p>
<p><a name = "line6_443" id = "line6_443"> </a>
Hæc est, unde ingens humeris fulgentibus ostro</p>
<p><a name = "line6_444" id = "line6_444"> </a>
Vidisti Latios consul <a href = "#var6_444">procedere</a> fasces,</p>
<span class = "pagenum">382</span>
<span class = "linenum">445</span>
<p><a name = "line6_445" id = "line6_445"> </a>
Unde ire in Martem, quo capta referre solebas,</p>
<p><a name = "line6_446" id = "line6_446"> </a>
Et victor <a href = "#var6_446">mecum</a> suspendere postibus arma.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_434" id = "not6_434" href = "#line6_434">434 sq.</a>
Spolia <i>Sallentinorum</i>, (vid. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_573">ad VIII, 573</a>) de quibus Regulus in priore
consulatu ante b. Punicum I, triumphaverat, (vid. Flor. I, 20;
Eutrop. II, 9.) foribus præfixa erant; de quo Romanorum more, vid.
Intpp. ad Tibull. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 54, et ad
Prop. III, <span class = "smallcaps">vii</span>, (al. <span class =
"smallcaps">ix</span>) 26, cf. mox <a class = "crossref" href =
"#line6_446">v. 446</a>.
—<a name = "not6_435" id = "not6_435" href =
"#line6_435">435.</a> <i>Ædibus in parvis</i>, ob paupertatem
Reguli, de qua vid. Val. Max. IV, <span class =
"smallcaps">iv</span>, 6; Liv. Epit. XVIII; Colum. I, 4, et
Senec. Consol. ad Helv.cap. 12. Egregie iis <i>magnus triumphus</i>
obponitur; cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_616">I, 616</a>.
—<a name = "not6_436" id = "not6_436" href =
"#line6_436">436.</a> <i>Pulsabant oculos</i>, (vid. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_580">ad II, 580</a>.) tristem
prioris fortunæ memoriam renovabant.
—<i>in limine primo</i>, ut ap. Virg. Æn. II, 469; VI, 427.
—<a name = "not6_439" id = "not6_439" href =
"#line6_439">439.</a> Cf. Horat. Od. III, <span class =
"smallcaps">v</span>, 41.
—<i>sine crimine</i>, adulterio. Vid. Bentl. ad Horat. Epist.
I, <span class = "smallcaps">vii</span>, 56.
—<a name = "not6_440" id = "not6_440" href =
"#line6_440">440.</a> <i>quid... nobis</i>; interruptum hoc
loquendi genus, ut tota oratio, præclare convenit adfectui loquentis,
quæ virtutis et pudicitiæ sibi conscia est, et, nihilo secius congressum
suum a marito, quem prætereuntem cernit, vitari, quam maxime dolet.
—<a name = "not6_443" id = "not6_443" href =
"#line6_443">443</a> <a name = "not6_444" id = "not6_444" href =
"#line6_443">sq.</a>
<i>ingens consul</i>, propter summum honoris fastigium.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_447" id = "line6_447"> </a>
Non ego complexus, et sanctæ fœdera tædæ,</p>
<p><a name = "line6_448" id = "line6_448"> </a>
Conjugiumve peto: patrios damnare penates</p>
<p><a name = "line6_449" id = "line6_449"> </a>
Absiste, ac natis <a href = "#var6_449">fas duc</a> concedere
noctem.»</p>
</div>
<span class = "pagenum notes">382</span>
<p class = "notes">
<a name = "not6_447" id = "not6_447" href =
"#line6_447">447,</a> <a name = "not6_449" id = "not6_449" href =
"#line6_449">449.</a> Non equidem oro, ut vincula conjunctionis, longa
tua absentia quasi abrupta, iterum nectas, et cum conjuge tua denuo
perpetuoque in eadem domo habites; sed id solum a te peto, ut domum
tuam, a patre hereditate adceptam, non prorsus <i>damnes</i>, hoc est,
contemnas, (vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_331">ad
III, 331</a>) et, si non mea, certe natorum causa, noctem vel unam in ea
commoreris. Vides Marciam ad infimas preces delabi, ut Dido apud Virg.
Æn. IV, 431 sq., quem locum Silius manifeste imitatus est. Sententia
vss. 447... 449, contraria σεμνότητι hujus loci, et fere absurda, vel
ridicula videtur Ill. Ernesti. Sed si illam eo, quo exposui, modo
ceperis, non video, quid in ea displicere possit, præter verborum
ambages in <a class = "crossref" href = "#line6_447">v. 447,
448</a>, quæ facile aliquem ad perversum, ne dicam obscœnum, sensum
poetæ obtrudendum inducere possint.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">450</span>
<p class = "indent">
<a name = "line6_450" id = "line6_450"> </a>
«Hos inter fletus, junctus vestigia Pœnis</p>
<p><a name = "line6_451" id = "line6_451"> </a>
Limine se <a href = "#var6_451">clusit</a> Tyrio, questusque
reliquit.</p>
<p><a name = "line6_452" id = "line6_452"> </a>
Vixdum clara dies summa lustrabat in Œta</p>
<p><a name = "line6_453" id = "line6_453"> </a>
Herculei monimenta rogi, quum consul <a href = "#var6_453">adire</a></p>
<p><a name = "line6_454" id = "line6_454"> </a>
Adcirique jubet Libyas: tum limina templi</p>
<span class = "linenum">455</span>
<p><a name = "line6_455" id = "line6_455"> </a>
Vidimus intrantem: <a href = "#var6_455">quæ consultata</a> Senatus,</p>
<span class = "pagenum">383</span>
<p><a name = "line6_456" id = "line6_456"> </a>
<a href = "#var6_456">Quasve</a> viri voces extremum Curia mærens</p>
<p><a name = "line6_457" id = "line6_457"> </a>
Audierit, placido nobis ipse edidit ore.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_450" id = "not6_450" href = "#line6_450">450.</a>
Cum Pœnis eorum ingressus est hospitium.
—<a name = "not6_451" id = "not6_451" href =
"#line6_451">451.</a> <i>questus</i> querentem Marciam.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_452" id = "not6_452" href = "#line6_452">452.</a>
De ortu solis ex Œta, vid. Intpp. ad Senec. Herc. fur. 133; Heyne ad
Virg. Ecl. VIII, 30, et Cirin. 350. Poeta ubivis ornatus studio ardet,
etiam ubi parum id desideres atque exspectes.
—<i>lustrabat</i>, illustrabat, vel obibat. Cf. VV. DD. ad Virg.
Æn. IV, <span class = "smallcaps">vi</span>, 607, et VII, 148.
—<a name = "not6_453" id = "not6_453" href =
"#line6_453">453.</a> <i>Herculei monimenta rogi</i>, vid. <a class
= "crossref" href = "bookIII.html#not3_43">ad III, 43</a>.
—<a name = "not6_454" id = "not6_454" href =
"#line6_454">454.</a> <i>Adciri Libyas</i>. Pœnos in curiam vocari.
—<i>limina templi</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_617">ad I, 617</a>, et Dausq. ad hunc locum qui
tamen ex <a class = "crossref" href = "#line6_432">v. 432, 433</a>,
et <a class = "crossref" href = "#line6_451">451</a> perperam colligit,
extra urbem et senatum fuisse, Regulum cum legatis pernoctasse.
<span class = "pagenum notes">383</span>
—<a name = "not6_457" id = "not6_457" href =
"#line6_457">457.</a> <i>edidit nobis</i>; nam Marus extra curiam
fuit.
—<i>edidit ore</i>, ut ap. Virg. Æn. VII, 194.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_458" id = "line6_458"> </a>
«Intulit ut gressus, certatim voce manuque</p>
<p><a name = "line6_459" id = "line6_459"> </a>
Ad solitam sedem et vestigia nota <a href =
"#var6_459">vocabant</a>:</p>
<span class = "linenum">460</span>
<p><a name = "line6_460" id = "line6_460"> </a>
Abnuit, antiquumque loci adspernatus honorem <a href =
"#var6_460">est</a>.</p>
<p><a name = "line6_461" id = "line6_461"> </a>
At circumfusi non secius undique dextram</p>
<p><a name = "line6_462" id = "line6_462"> </a>
Prensare, ac, patriæ ductorem nomine tanto</p>
<p><a name = "line6_463" id = "line6_463"> </a>
Redderet, orabant: captiva posse redemtum</p>
<p><a name = "line6_464" id = "line6_464"> </a>
Pensari turba, <a href = "#var6_464">ac</a> Tyrias tum justius arces</p>
<span class = "linenum">465</span>
<p><a name = "line6_465" id = "line6_465"> </a>
Arsuras dextra, fuerit quæ vincta catenis.</p>
<p><a name = "line6_466" id = "line6_466"> </a>
Tum palmas simul adtollens ac lumina cælo:</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_459" id = "not6_459" href = "#line6_459">459.</a>
<i>solitam sedem</i>, quam inter consulares tenere consueverat.
—<i>vestigia</i>, locum, ut <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_505">I, 505</a>; conf. Cic. Or. III, 2.
—<a name = "not6_460" id = "not6_460" href =
"#line6_460">460.</a> Cf. Eutrop. II, 14, et Cic. Off. III, 27, quo
teste «in senatum venit, mandata exposuit, sententiam ne diceret,
recusavit: quamdiu jurejurando hostium teneretur, non esse se
senatorem.»</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_461" id = "not6_461" href = "#line6_461">461.</a>
<i>non secius</i>, non minus. Vid. Heins. ad Ovid. Met. II, 809, et ad
Virg. Æn. V, 862; IX, 441. Romani <i>prensabant</i> et premebant
<i>dextram</i> ejus, a quo quid petebant.
—<a name = "not6_462" id = "not6_462" href =
"#line6_462">462.</a> <i>tanto nomime</i>, tam clarum.
—<a name = "not6_463" id = "not6_463" href =
"#line6_463">463</a> <a name = "not6_464" id = "not6_464" href =
"#line6_463">sq.</a>
<i>captiva turba</i> Pœnorum.
—<i>redemtum Pensari</i>, pro simpl. pensari, vel, ut <a class =
"crossref" href = "#line6_349">v. 349</a>, <i>rependi</i>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_467" id = "line6_467"> </a>
«Justitiæ rectique <a href = "#var6_467">dator</a>, qui cuncta
gubernas,</p>
<p><a name = "line6_468" id = "line6_468"> </a>
Nec levior mihi Diva Fides, <a href = "#var6_468">Sarranaque</a>
Juno,</p>
<span class = "pagenum">384</span>
<p><a name = "line6_469" id = "line6_469"> </a>
Quos reditus testes jurata mente vocavi,</p>
<span class = "linenum">470</span>
<p><a name = "line6_470" id = "line6_470"> </a>
<a href = "#var6_470">Si</a> mihi fas me digna loqui, Latiosque
tueri</p>
<p><a name = "line6_471" id = "line6_471"> </a>
Voce focos; ibo ad Tyrios non segnior, inquit,</p>
<p><a name = "line6_472" id = "line6_472"> </a>
Stante fide reditus, et salvo fœdere pœnæ.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_467" id = "not6_467" href = "#line6_467">467</a> <a name
= "not6_468" id = "not6_468" href = "#line6_467">sq.</a>
Conf. oratio Reguli ap. Hor. Od. III, 5, 18 sq. in qua summus
potius indignationis adfectus, quo captivorum militum ignaviam increpat,
et magis Romanus feroxque spiritus vivit et regnat. In his vss. sola
jurisjurandi religione reditum excusat: sed exitus orationis <a class =
"crossref" href = "#line6_482">v. 482... 489</a>, ubi pacis
conditiones, detrimenti et dedecoris causa, dissuadet, non minus magnum
illum invictumque tanti viri animum spirat. Regulus, quod Drak. monet,
non per suos solum, sc. Romanos Deos, Jovem ὅρκιον et Fidem, sed, ut
summa hostibus religione
<span class = "pagenum notes">384</span>
obstrictus teneretur, per patria quoque Pœnorum numina juravit, inpr.
per <i>Junonem Sarranam</i>, h.e. Tyriam et hinc Punicam (vid. <a class
= "crossref" href = "bookI.html#not1_26">ad I, 26</a>, <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_72">72</a>), ut Syphax per Jovem
Hammonem et Tarpeium inf. <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_263">XVI, 263</a>.
—<a name = "not6_469" id = "not6_469" href =
"#line6_469">469.</a> <i>jurata mente</i>, interposito jurejurando,
Dausq. et Drak. non lingua solum, sed ex animi quoque sententia; quibus
verbis poetam loca Cicer. Off. III, 29, et Eurip. Hippol. v. 612,
respexisse, argute magis, quam vere judicant.
—<a name = "not6_470" id = "not6_470" href =
"#line6_470">470</a> <a name = "not6_471" id = "not6_471" href =
"#line6_470">sq.</a>
<i>Latios focos</i>, religionem patriam et sanctitatem Deorum, quos
colimus.
—<a name = "not6_472" id = "not6_472" href =
"#line6_472">472.</a> <i>Stante fide</i> conf. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_173">ad III, 173</a>.
—<i>fœdere pœnæ</i>, quam pactus sum, si re infecta rediissem.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_473" id = "line6_473"> </a>
<a href = "#var6_473">Sic</a> nobis rerum exitio desistite honorem</p>
<p><a name = "line6_474" id = "line6_474"> </a>
<a href = "#var6_474">Tendere</a>: tot bellis, totque annis fregimus
ævum:</p>
<span class = "linenum">475</span>
<p><a name = "line6_475" id = "line6_475"> </a>
Nunc etiam vinclis et longo carcere torpent</p>
<p><a name = "line6_476" id = "line6_476"> </a>
Captivo in senio vires: fuit ille, nec unquam,</p>
<p><a name = "line6_477" id = "line6_477"> </a>
Dum fuit, a duro cessavit munere Martis</p>
<p><a name = "line6_478" id = "line6_478"> </a>
Regulus: exsangui spectatis corpore nomen.</p>
<p><a name = "line6_479" id = "line6_479"> </a>
At non Carthago, fraudum domus, inscia quantum</p>
<span class = "linenum">480</span>
<p><a name = "line6_480" id = "line6_480"> </a>
<a href = "#var6_480">E nobis</a> restet, juvenes <a href =
"#var6_480">parat, aspera ferro</a></p>
<span class = "pagenum">385</span>
<p><a name = "line6_481" id = "line6_481"> </a>
Pectora, captivos nostra pensare senecta.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_473" id = "not6_473" href = "#line6_473">473.</a>
<i>exitio rerum</i>, cum reipubl. detrimento, Mars. et Cellar.
—<a name = "not6_474" id = "not6_474" href =
"#line6_474">474.</a> <i>Tendere</i>, protendere, obferre, ut ap.
Virg. Ge. IV, 535, Æn. II, 674; Cic. Orat. I, 40. Pro
<i>obtendere</i> dictum censet Schmid.
—<i>fregimus ævum</i> propr. bella et senectus me viresque mentis
ac corporis mei fregerunt.
—<a name = "not6_475" id = "not6_475" href =
"#line6_475">475</a> <a name = "not6_476" id = "not6_476" href =
"#line6_475">sqq.</a>
<i>fuit ille Regulus</i>, ut <i>non sum, qualis eram</i> dixit Hor. Od.
IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 3, <i>et fuimus Troes, fuit
Ilium</i>, etc. Virg. Æn. II, 325.
—<a name = "not6_478" id = "not6_478" href =
"#line6_478">478.</a> Simillima sunt, quæ Drak. excitavit, verba
Licinii ap. Liv. V, 18 «me jam non eundem, sed umbram nomenque P.
Licinii relictum videtis» etc.
—<i>nomen</i> contemtim rei obponitur, ut <a class = "crossref"
href = "bookX.html#line10_583">X, 583</a>. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_293">ad I, 293</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_479" id = "not6_479" href = "#line6_479">479</a> <a name
= "not6_480" id = "not6_480" href = "#line6_479">sq.</a>
Sed fraudulenta Carthago, <i>non inscia quantum</i>, quam parum, <i>e
nobis restet</i>, quantopere corporis animique viribus defecerim,
intendit, captivos Pœnos, qui etiamnum juvenes et bello apti sunt,
mecum, qui senex sum, commutare. Modeste de se ipso sentit, et merita
sua famamque sibi partam, qua freti Pœni votorum compotes fieri
speraverant, consulto
<span class = "pagenum notes">385</span>
extenuat, ut dolus hostium eo magis pateat.
—<i>fraudum domus</i>. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_233">III, 233, 234</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_482" id = "line6_482"> </a>
Ite dolos contra; gensque astu fallere læta</p>
<p><a name = "line6_483" id = "line6_483"> </a>
Discat, me capto, quantum tibi, Roma, supersit.</p>
<p><a name = "line6_484" id = "line6_484"> </a>
Nec vero placeat, nisi quæ de more parentum</p>
<span class = "linenum">485</span>
<p><a name = "line6_485" id = "line6_485"> </a>
Pax erit: exposcunt <a href = "#var6_485">Libyes</a>, nobisque
dedere</p>
<p><a name = "line6_486" id = "line6_486"> </a>
Hæc referenda, pari libeat si pendere bellum</p>
<p><a name = "line6_487" id = "line6_487"> </a>
Fœdere, et ex æquo geminas conscribere leges.</p>
<p><a name = "line6_488" id = "line6_488"> </a>
Sed mihi sit Stygios ante intravisse penates,</p>
<p><a name = "line6_489" id = "line6_489"> </a>
Talia quam videam ferientes pacta Latinos.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_484" id = "not6_484" href = "#line6_484">484.</a>
<i>de more parentum</i>, honestis scil. et Romano nomine dignis
conditionibus.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_486" id = "not6_486" href = "#line6_486">486.</a>
<i>pendere</i>, æqua quasi lance ponderare, h.e. pares pacis conditiones
ferre. Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_534">ad
I, 534</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_488" id = "not6_488" href = "#line6_488">488.</a>
Color orationis ut ap. Hom. Iliad. ζ, 464, et Virg. Æn. IV, 24 sq.
—<i>mihi sit</i>, ἔστω, γένοιτο, ἐνδέχοιτο, liceat, detur, ut
contra <i>non est, ne sit, non sit</i>, οὐκ ἔστι, μὴ δ᾽ ἔστω, μὴ
γένοιτο. Vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_163">ad
I, 163</a>.
—<i>Stygios penates</i>, ut <i>Stygios domos, Ditis domos</i>,
δῶμ᾽ Ἀΐδαο, seu Ἀΐδεω δόμοι, ap. Val. Fl. I, 781; Virg. Æn. VI,
269; Hom. Iliad. ο, 251. Od. κ, 512.
—<a name = "not6_489" id = "not6_489" href =
"#line6_489">489.</a> <i>ferire</i>, ut <i>icere</i>,
<i>percutere</i> fœdus, ὅρκια τέμνειν, <span class = "greek" title =
"(Hebrew) karat brit">כרת ברית</span>.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">490</span>
<p class = "indent">
<a name = "line6_490" id = "line6_490"> </a>
«Hæc fatus Tyriæ sese jam reddidit iræ;</p>
<p><a name = "line6_491" id = "line6_491"> </a>
Nec monitus spernente graves <a href = "#var6_491">fidosque</a>
Senatu,</p>
<p><a name = "line6_492" id = "line6_492"> </a>
Pœnorum dimissa cohors, quæ mæsta repulsa,</p>
<p><a name = "line6_493" id = "line6_493"> </a>
Ac minitans capto, patrias properabat ad oras.</p>
<p><a name = "line6_494" id = "line6_494"> </a>
Prosequitur vulgus Patres; ac planctibus ingens</p>
<span class = "linenum">495</span>
<p><a name = "line6_495" id = "line6_495"> </a>
<a href = "#var6_495">Personat et luctu campus: revocare libebat</a></p>
<p><a name = "line6_496" id = "line6_496"> </a>
Interdum, et justo <a href = "#var6_496">raptum</a> retinere dolore.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_490" id = "not6_490" href = "#line6_490">490.</a>
<i>Tyriæ iræ</i>, Pœnis iratis scil. ob frustratum spem pacis.
captivorumque redimendorum. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_71">ad I, 71</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_599">IV, 599</a>.
—<a name = "not6_491" id = "not6_491" href =
"#line6_491">491.</a> <i>monitus</i> Reguli.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_495" id = "not6_495" href = "#line6_495">495.</a>
<i>campus</i> Martius.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_497" id = "line6_497"> </a>
«At trepida, et subito ceu stans in funere, conjux</p>
<p><a name = "line6_498" id = "line6_498"> </a>
Ut vidit <a href = "#var6_498">puppi properantem intrare</a>,
tremendum</p>
<span class = "pagenum">386</span>
<p><a name = "line6_499" id = "line6_499"> </a>
Vociferans, celerem gressum referebat ad undas:</p>
<span class = "linenum">500</span>
<p><a name = "line6_500" id = "line6_500"> </a>
«Tollite me, <a href = "#var6_500">Libyes</a>, comitem pœnæque
necisque.</p>
<p><a name = "line6_501" id = "line6_501"> </a>
Hoc unum, conjux, uteri per pignora nostri</p>
<p><a name = "line6_502" id = "line6_502"> </a>
Unum oro, liceat tecum quoscumque ferentem</p>
<p><a name = "line6_503" id = "line6_503"> </a>
Terrarum pelagique pati, cælique labores.</p>
</div>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">386</span>
<a name = "not6_500" id = "not6_500" href = "#line6_500">500</a> <a
name = "not6_501" id = "not6_501" href = "#line6_500">sqq.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_109">ad III, 109
seq.</a>, et Corneliæ verba ap. Lucan. V, 762 sq.; VIII, 639 sq.
Oratio plenissima conjugalis maternique affectus, qui sensim insurgit,
et, quum omnibus argumentis, quæ ad animum vel durissimum movendum ullo
modo valere possint, nihil proficiat, mox <a class = "crossref" href =
"#line6_514">v. 514 sq.</a> in furorem vertitur.
—Comparant verba Arriæ ap. Plin. Ep. III, 16.</p>
<p class = "notes"><a name = "not6_503" id = "not6_503" href =
"#line6_503">503.</a>
<i>labores</i>, ut <a class = "crossref" href =
"#line6_386">v. 386</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_504" id = "line6_504"> </a>
Non ego Amyclæum ductorem in prælia misi,</p>
<span class = "linenum">505</span>
<p><a name = "line6_505" id = "line6_505"> </a>
Nec nostris tua sunt circumdata colla catenis.</p>
<p><a name = "line6_506" id = "line6_506"> </a>
Cur usque ad <a href = "#var6_506">Pœnos</a> miseram fugis? adcipe
mecum</p>
<p><a name = "line6_507" id = "line6_507"> </a>
Hanc prolem! forsan duras Carthaginis iras</p>
<p><a name = "line6_508" id = "line6_508"> </a>
Flectemus lacrimis: aut, si præcluserit aures</p>
<p><a name = "line6_509" id = "line6_509"> </a>
Urbs inimica suas, <a href = "#var6_509">eadem tunc hora</a> manebit</p>
<span class = "linenum">510</span>
<p><a name = "line6_510" id = "line6_510"> </a>
Teque, tuosque simul: vel, si stat rumpere vitam,</p>
<p><a name = "line6_511" id = "line6_511"> </a>
In patria moriamur: adest comes ultima fati!»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_504" id = "not6_504" href = "#line6_504">504</a> <a name
= "not6_505" id = "not6_505" href = "#line6_504">sq.</a>
Drak. confert Ovid. Her. V, 155 sq. Sed forma orationis petita ex
Virg. Æn. VI, 425 sq. ubi vid. Heyne et Cerda.
—<i>Amyclæum ductorem</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_434">ad II, 434</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_509" id = "not6_509" href = "#line6_509">509.</a>
<i>eadem hora manebit</i>, ut ap. Virg. Æn. IV, 679. <i>stat</i>, ut
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_235">II, 235</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_512" id = "line6_512"> </a>
«Has inter voces, vinclis resoluta moveri</p>
<p><a name = "line6_513" id = "line6_513"> </a>
Paulatim, et ripa cœpit decedere puppis.</p>
<p><a name = "line6_514" id = "line6_514"> </a>
Tum vero infelix, mentem furiata dolore,</p>
<span class = "linenum">515</span>
<p><a name = "line6_515" id = "line6_515"> </a>
Exclamat, fessas tendens ad <a href = "#var6_515">litora</a> palmas:</p>
<p><a name = "line6_516" id = "line6_516"> </a>
«En, qui se jactat Libyæ, populisque nefandis,</p>
<p><a name = "line6_517" id = "line6_517"> </a>
Atque hosti servare fidem! data fœdera nobis,</p>
<span class = "pagenum">387</span>
<p><a name = "line6_518" id = "line6_518"> </a>
Ac promissa fides thalamis, ubi, perfide, nunc est?»</p>
<p><a name = "line6_519" id = "line6_519"> </a>
Ultima vox duras hæc tunc penetravit ad aures:</p>
<span class = "linenum">520</span>
<p><a name = "line6_520" id = "line6_520"> </a>
Cetera percussi vetuerunt noscere remi.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_514" id = "not6_514" href = "#line6_514">514</a> <a name
= "not6_515" id = "not6_515" href = "#line6_514">seq.</a>
Justas preces, quas surdis auribus cecinit Marcia, excipit acerba in
maritum, summum fidei exemplum, invectio, ex vehementissimo
indignationis adfectu, æstuque iræ profecta. Cf. Virg. Æn. IV, 305 sq.,
450, inpr. 597 sq.
—<a name = "not6_517" id = "not6_517" href =
"#line6_517">517.</a> <i>data fœdera</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#var5_304">ad V, 304, in V.L.</a></p>
<span class = "pagenum notes">387</span>
<p class = "notes">
<a name = "not6_519" id = "not6_519" href = "#line6_519">519.</a>
<i>duras aures</i>, ut apud Virg. Æn. IV, 428.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_521" id = "line6_521"> </a>
«Tum fluvio <a href = "#var6_521">raptim</a> ad pelagi devolvimur
oras,</p>
<p><a name = "line6_522" id = "line6_522"> </a>
Ac legimus pontum, pinuque inmane cavata</p>
<p><a name = "line6_523" id = "line6_523"> </a>
Æquor, et inmensas curva trabe findimus undas.</p>
<p><a name = "line6_524" id = "line6_524"> </a>
Ludibrium necis horrescens, vis aspera ponti</p>
<span class = "linenum">525</span>
<p><a name = "line6_525" id = "line6_525"> </a>
Obrueret, scopulisque ratem furor inprobus Euri</p>
<p><a name = "line6_526" id = "line6_526"> </a>
Frangeret, optabam: letum id commune fuisset.</p>
<p><a name = "line6_527" id = "line6_527"> </a>
Sed nos ad pœnam moderato flamine lenes</p>
<p><a name = "line6_528" id = "line6_528"> </a>
Vexerunt Zephyri, Tyrioque dedere furori.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_521" id = "not6_521" href = "#line6_521">521.</a>
Iterum poeta more suo luxuriatur.
—<a name = "not6_522" id = "not6_522" href =
"#line6_522">522.</a> <i>legimus pontum</i>, ut Æn. II, 208.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_524" id = "not6_524" href = "#line6_524">524.</a>
<i>Ludibrium</i>, turpe genus, <i>necis</i>, Regulo instantis.
—<a name = "not6_525" id = "not6_525" href =
"#line6_525">525.</a> <i>furor inprobus Euri</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_58">ad I, 58</a>, <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_71">71</a> et <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_101">101</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_529" id = "line6_529"> </a>
«Infelix vidi, patriamque remissus in urbem</p>
<span class = "linenum">530</span>
<p><a name = "line6_530" id = "line6_530"> </a>
Narrator pœnæ dura mercede reverti.</p>
<p><a name = "line6_531" id = "line6_531"> </a>
Nec tibi nunc ritus imitantem irasque ferarum,</p>
<p><a name = "line6_532" id = "line6_532"> </a>
Pygmalioneam tentarem expromere gentem,</p>
<p><a name = "line6_533" id = "line6_533"> </a>
Si majus quidquam toto vidisset in orbe</p>
<p><a name = "line6_534" id = "line6_534"> </a>
Gens hominum, quam quod vestri veneranda parentis</p>
<span class = "linenum">535</span>
<p><a name = "line6_535" id = "line6_535"> </a>
Edidit exemplum virtus: pudet addere questus</p>
<p><a name = "line6_536" id = "line6_536"> </a>
Suppliciis, quæ spectavi placido ore ferentem.</p>
<span class = "pagenum">388</span>
<p><a name = "line6_537" id = "line6_537"> </a>
Tu quoque, care puer, dignum te sanguine tanto</p>
<p><a name = "line6_538" id = "line6_538"> </a>
Fingere ne cessa; atque <a href = "#var6_538">orientes</a> comprime
fletus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_530" id = "not6_530" href = "#line6_530">530.</a>
<i>dura mercede</i>; libertate mihi concessa hanc tristem ob causam, ut
Romam reversus narrarem, quæ pœna a Regulo repetita esset.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_532" id = "not6_532" href = "#line6_532">532.</a>
<i>Pygmalioneam gentem</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_21">ad I, 21</a>.
—<i>expromere</i>, crudelitatem ejus exponere.
—<a name = "not6_534" id = "not6_534" href =
"#line6_534">534 sq.</a>
<i>virtus parentis</i>, ut <i>virtus Catonis</i> apud Horatium, Odar.
lib. III, <span class = "smallcaps">xxi</span>, 11. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_599">ad IV, 599</a>.
—<a name = "not6_535" id = "not6_535" href =
"#line6_535">535</a> <a name = "not6_536" id = "not6_536" href =
"#line6_535">seq.</a>
<i>pudet addere questus Suppliciis</i>, quæ propter summam Reguli
constantiam, animique magnitudinem, magis admiratione, quam querelis,
digna sunt.</p>
<span class = "pagenum notes">388</span>
<p class = "notes">
<a name = "not6_537" id = "not6_537" href = "#line6_537">537</a> <a name
= "not6_538" id = "not6_538" href = "#line6_537">sq.</a>
<i>dignum te Fingere</i>, etc. ut ap. Virg. Æn. VIII, 364, 365.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_539" id = "line6_539"> </a>
«Præfixo paribus ligno mucronibus omnes</p>
<span class = "linenum">540</span>
<p><a name = "line6_540" id = "line6_540"> </a>
Armantur laterum crates, <a href = "#var6_540">densumque</a> per
artem</p>
<p><a name = "line6_541" id = "line6_541"> </a>
Texitur erecti, stantisque ex ordine, ferri</p>
<p><a name = "line6_542" id = "line6_542"> </a>
Infelix stimulus; somnisque hac fraude negatis</p>
<p><a name = "line6_543" id = "line6_543"> </a>
<a href = "#var6_543">Quocumque inflexum</a> producto tempore torpor</p>
<p><a name = "line6_544" id = "line6_544"> </a>
Inclinavit iners, fodiunt ad viscera corpus.</p>
<span class = "linenum">545</span>
<p><a name = "line6_545" id = "line6_545"> </a>
Absiste, o juvenis, lacrimis: patientia cunctos</p>
<p><a name = "line6_546" id = "line6_546"> </a>
<a href = "#var6_546">Hæc superat currus</a>: longo revirescet in
ævo</p>
<p><a name = "line6_547" id = "line6_547"> </a>
Gloria, dum cæli sedem terrasque tenebit</p>
<p><a name = "line6_548" id = "line6_548"> </a>
Casta Fides; dum virtutis <a href = "#var6_548">venerabile</a>
nomen,</p>
<p><a name = "line6_549" id = "line6_549"> </a>
Vivet, eritque dies, tua quo, dux inclite, fata</p>
<span class = "linenum">550</span>
<p><a name = "line6_550" id = "line6_550"> </a>
Audire horrebunt a te calcata minores.»</p>
<span class = "pagenum">389</span>
<p><a name = "line6_551" id = "line6_551"> </a>
Hæc Marus, et mæsta refovebat vulnera cura.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_539" id = "not6_539" href = "#line6_539">539 sq.</a>
Cf. commentatio Argumento subjuncta.
—<i>mucronibus</i>, stimulis clavisque acutissimis.
—<a name = "not6_540" id = "not6_540" href =
"#line6_540">540.</a> <i>crates</i>, ut alias <i>compages</i>
laterum.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_545" id = "not6_545" href = "#line6_545">545.</a>
Quid hoc orationis exitu pulchrius, et ad consolandum Reguli filium
aptius esse potest?
—<i>Hæc patientia</i>, talis rerum difficilium et asperarum
voluntaria perpessio, Drak. qui laudat Liv. XXX, 28. Sen. de Prov. 3, et
Tibull. III, 2, 5, ubi vid. Broukh. Hæc patientia, qua Regulus
atroces pœnas sustinuit, quovis triumphio præstabilior, gloriosior et
admirabilior est.
—<a name = "not6_546" id = "not6_546" href =
"#line6_546">546.</a> <i>currus</i> triumphales, seu triumphos.
Vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_614">ad III,
614</a>, et N. Heins. ad h.l. qui etiam comparavit <a class =
"crossref" href = "bookXI.html#line11_596">XI, 596</a>, et Lucan. IX,
598 sq.
—Cf. Virg. Ecl. V, 76 sq.
—<a name = "not6_549" id = "not6_549" href =
"#line6_549">549 sq.</a>
<i>fata a te calcata</i>, superata, Schmid. Sed <i>calcare</i> etiam
δεινῶς ponitur pro spernere, vilipendere, propr. insultare. <i>Inposito
calcas quid mea fata pede?</i> dixit Ovid. Trist. V, <span class =
"smallcaps">viii</span>, 10, ubi Ill. Harles.
<span class = "pagenum notes">389</span>
expressum putat Gr. ἐπεμβαίνειν τῇ τυχῇ τινὸς. Cf. sup. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_85">ad III, 85</a>.
—<a class = "missing" name = "not6_550" id = "not6_550" href =
"#line6_550" title = "numerus deest">550.</a> <i>horrebunt</i>, cum
horrore quodam obstupescent audientes, etc.
—<i>minores</i>, posteri. Vid. Drak. ad <a class = "crossref" href
= "bookXVI.html#line16_44">XVI, 44</a>; Heyne ad Virg. Æn. I, 532;
Bul. et Burm. ad Val. Fl. III, 455.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_551" id = "not6_551" href = "#line6_551">551.</a>
<i>cura</i> et <i>refovere</i>, verba medicorum Drak.
—<i>vulnera</i> Serrani.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_552" id = "line6_552"> </a>
Interea, rapidas perfusa cruoribus alas,</p>
<p><a name = "line6_553" id = "line6_553"> </a>
Sicut sanguinea Trasymeni tinxerat unda,</p>
<p><a name = "line6_554" id = "line6_554"> </a>
Vera ac ficta simul spargebat <a href = "#var6_554">Fama</a> per
urbem.</p>
<span class = "linenum">555</span>
<p><a name = "line6_555" id = "line6_555"> </a>
Allia, et infandi Senones, captæque recursat</p>
<p><a name = "line6_556" id = "line6_556"> </a>
Adtonitis arcis facies: excussit habenas</p>
<p><a name = "line6_557" id = "line6_557"> </a>
Luctificus Pavor, et tempestas aucta timendo.</p>
<p><a name = "line6_558" id = "line6_558"> </a>
<a href = "#var6_558">Hinc</a> raptim ruit in muros: vox horrida
fertur,</p>
<p><a name = "line6_559" id = "line6_559"> </a>
Hostis adest; <a href = "#var6_559">jaciuntque</a> sudes et inania
tela.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_552" id = "not6_552" href = "#line6_552">552</a> <a name
= "not6_553" id = "not6_553" href = "#line6_552">sq.</a>
Tandem poeta in viam redit, de qua inde ab initio hujus libri
declinaverat. De ingenti terrore ac tumultu, Romæ ad primum cladis
nuncium orto, vid. Liv. XXII, 7; Polyb. III, 85, et Appian. bell.
Hannib. c. 11, extr. Silius autem narrationis colores hoc loco a
Virgilio Æneid. IV, 173 sq. (ubi vid. Heyne) inprimis vss. 180, 188,
190, sumsit, et bene cruentas alas, in Trasymeno lacu tinctas, Famæ
tribuit.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_555" id = "not6_555" href = "#line6_555">555.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_547">ad
I, 547</a>.
—<i>recursat</i> animo, ut ap. Virg. Æn. IV, 3.
—<a name = "not6_556" id = "not6_556" href =
"#line6_556">556.</a> <i>excussit habenas</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_681">IV, 681</a>, et ap. Virg. Æn.
V, 662; XII, 499, h.l. præclare de pavore, totum animum inplente ac
pervadente.
—<a name = "not6_557" id = "not6_557" href =
"#line6_557">557.</a> <i>tempestas</i>, calamitas et periculum.
—<i>aucta timendo</i>. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_8">ad IV, 8</a>.
—<a class = "missing" name = "not6_559" id = "not6_559" href =
"#line6_559" title = "numerus deest">559.</a> <i>Hostis adest</i>,
nota excubitorum exclamatio. Vid. Burm. ad Val. Fl. III, 45.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">560</span>
<p><a name = "line6_560" id = "line6_560"> </a>
Ast aliæ, laceris canentes crinibus, alta</p>
<p><a name = "line6_561" id = "line6_561"> </a>
<a href = "#var6_561">Verrunt</a> tecta Deûm, et seris post fata
suorum</p>
<p><a name = "line6_562" id = "line6_562"> </a>
Sollicitant precibus: requiem tenebræque diesque</p>
<span class = "pagenum">390</span>
<p><a name = "line6_563" id = "line6_563"> </a>
Amisere: <a href = "#var6_563">jacent</a> portis, ululante dolore,</p>
<p><a name = "line6_564" id = "line6_564"> </a>
Dispersum vulgus, <a href = "#var6_564">remeantumque</a> ordine
longo</p>
<span class = "linenum">565</span>
<p><a name = "line6_565" id = "line6_565"> </a>
Servat turba gradus; pendent ex ore loquentum,</p>
<p><a name = "line6_566" id = "line6_566"> </a>
Nec lætis sat certa fides, iterumque morantur</p>
<p><a name = "line6_567" id = "line6_567"> </a>
<a href = "#var6_567">Orando</a>; et, vultu interdum, sine voce,
precati,</p>
<p><a name = "line6_568" id = "line6_568"> </a>
Quod rogitant, audire pavent. <a href = "#var6_568">Hinc</a> fletus, ubi
aures</p>
<p><a name = "line6_569" id = "line6_569"> </a>
<a href = "#var6_569">Percussæ</a> graviore malo: metus inde,
negatum</p>
<span class = "linenum">570</span>
<p><a name = "line6_570" id = "line6_570"> </a>
Si scire, et dubius responsi nuntius hæsit.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_560" id = "not6_560" href = "#line6_560">560</a> <a name
= "not6_561" id = "not6_561" href = "#line6_560">sq.</a>
Cf. Liv. XXII, 7. In luctu ingenti matronis solenne fuit, non
capillos tantum spargere et vellere, sed crinibus quoque passis aras ac
templa verrere, πλύνειν. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_311">XIII, 311</a>; Liv. XXVI, 9, et alia
loca, a D. Heins. Dausq. et Drakenb. adscripta.
—<a name = "not6_562" id = "not6_562" href =
"#line6_562">562.</a> <i>Sollicitant precibus</i>, scil. deos.
—<i>Requiem tenebræque diesque Amisere.</i> Romani nec die, nec
noctu sine cura quiescunt.
<span class = "pagenum notes">390</span>
—<a name = "not6_563" id = "not6_563" href =
"#line6_563">563.</a> Propr. homines dolore <i>ululant</i>. Cf.
quos Lefeb. laudat Sen. Herc. fur. 693; Stat. Th. III, 158, 272.
—<a name = "not6_564" id = "not6_564" href =
"#line6_564">564.</a> Ingens populi turba æquo cum remeantibus ex
prælio gradu incedit, ut ex iis suorum fortunam cognoscant, Drak. coll.
Liv. XXII, 7, quem locum Silius egregie exornavit. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_362">ad VII, 362</a>.
—<a name = "not6_565" id = "not6_565" href =
"#line6_565">565.</a> <i>Servat</i>, observat, judice
D. Heins. ad <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_380">II, 380</a>. Male!
—<i>pendent ex ore loquentum</i>; attente, indesinenter, oculisque
non reflexis contemplantur, ut ap. Virg. Æn. IV, 79, et infra. <a class
= "crossref" href = "bookVIII.html#line8_93">VIII, 93</a>, ubi vid.
Drak. Cf. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_362">ad VII,
362</a>.
—<a name = "not6_566" id = "not6_566" href =
"#line6_566">566.</a> «Proprium hoc miseros sequitur vitium,
Nunquam lætis credere rebus,» Senec. a Dausq. laud.
—<a name = "not6_567" id = "not6_567" href =
"#line6_567">567.</a> <i>Orando</i>, dicendo, loquendo, adeoque et
interrogando.
—<a name = "not6_569" id = "not6_569" href =
"#line6_569">569.</a> <i>Percussæ aures</i>; cf. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_580">ad II, 580</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_571" id = "line6_571"> </a>
Jamque ubi conspectu <a href = "#var6_571">redeuntum</a> visa
propinquo</p>
<p><a name = "line6_572" id = "line6_572"> </a>
Corpora, <a href = "#var6_572">sollicite</a> læti funduntur, et
ipsis</p>
<p><a name = "line6_573" id = "line6_573"> </a>
Oscula vulneribus figunt, Superosque fatigant.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_571" id = "not6_571" href = "#line6_571">571 sq.</a>
<i>redeuntum Corpora</i>, h.e. redeuntes, ut <a class = "crossref" href
= "bookVII.html#line7_358">VII, 358</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_105">XIV, 105</a>; Virg. Æn. II, 18; VI, 22.
—<a name = "not6_572" id = "not6_572" href =
"#line6_572">572.</a> <i>læti</i>, ob reditum suorum, sed simul
<i>solliciti</i> propter vulnera visa, Cell. et Drak. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_215">ad III, 215</a>.
—<i>funduntur</i>, ut circumfunduntur apud Liv. XXII, 7, vel
ut sup. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_151">II,
151</a>.
—<a name = "not6_573" id = "not6_573" href =
"#line6_573">573.</a> <i>Oscula vulneribus</i>, signis virtutis,
<i>figunt</i>. Comparant Tac. Germ. 7, extr. «Ad matres, ad conjuges
vulnera ferunt: nec illæ
<span class = "pagenum notes">391</span>
numerare, aut exigere plagas pavent.» Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_350">IX, 350</a>.
—<i>fatigant</i> sc. precando, ut vulnera non sint mortifera, et
gratias agendo, ob reditum; ut <i>lacessere deos</i>. Cf. Drak. ad h.l.
Broukh. ad Prop. II, <span class = "smallcaps">xiii</span>, (al. 20) 3;
Interpp. ad Hor. Od. I, <span class = "smallcaps">ii</span>, 26;
II, <span class = "smallcaps">xviii</span>, 12, et sup. ad I, <span
class = "smallcaps">lxiii</span>, 675; II, 75.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">391</span>
<p class = "indent">
<a name = "line6_574" id = "line6_574"> </a>
<a href = "#var6_574">Hic</a> inter trepidos, curæ venerandus,
agebat</p>
<span class = "linenum">575</span>
<p><a name = "line6_575" id = "line6_575"> </a>
Serranum Marus; atque olim post fata mariti</p>
<p><a name = "line6_576" id = "line6_576"> </a>
Non egressa domum vitato <a href = "#var6_576">Marcia</a> cœtu,</p>
<p><a name = "line6_577" id = "line6_577"> </a>
Et lucem causa natorum <a href = "#var6_577">passa</a>, ruebat</p>
<p><a name = "line6_578" id = "line6_578"> </a>
In luctum similem antiquo: turbata repente</p>
<p><a name = "line6_579" id = "line6_579"> </a>
Agnoscensque Marum, «Fidei comes inclite magnæ,</p>
<span class = "linenum">580</span>
<p><a name = "line6_580" id = "line6_580"> </a>
<a href = "#var6_580">Hunc</a> certe mihi reddis, ait. Leve vulnus? an
alte</p>
<p><a name = "line6_581" id = "line6_581"> </a>
Usque ad nostra ferus penetravit viscera mucro?</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_574" id = "not6_574" href = "#line6_574">574 sq.</a>
Marcia, viso Maro, qui Serranum Reguli filium ex acie reducebat, hunc
certe sibi redditum gaudet; de vulnere tamen anxia inquirit, num id leve
sit, an vero altum, Drak.
—<i>curæ venerandus</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_248">XVI, 248</a>.
—<i>agebat</i>, adducebat: adlevans et sustinens, quia Serranus
vulneribus tardior ibat, Dausq.
—<a name = "not6_577" id = "not6_577" href =
"#line6_577">577.</a> <i>lucem passa</i>, vitam sibi invisam
acerbamque etiamnum pertulerat, nec sponte posuerat, ut maritum
sequeretur, amore filiorum mota. Cf. Burm. ad Val. Fl. V, 571.
—<a name = "not6_578" id = "not6_578" href =
"#line6_578">578.</a> <i>similem antiquo</i>, quum captivus et
occisus esset maritus.
—<a name = "not6_579" id = "not6_579" href =
"#line6_579">579.</a> <i>Fidei magnæ</i>, fide antiqua, vel docte
pro, Reguli.
—<a name = "not6_581" id = "not6_581" href =
"#line6_581">581.</a> <i>ad viscera nostra</i>, filii mei, et sic
ad mea quoque. Cf. VV. DD. ad Virg. Æn. VI, 834.
—<i>viscera</i> poetis liberi dicuntur. Cf. Ovid. Met. VI, 651;
X, 465, et Ep. Her. XI, 90, 118. Ceterum hæc et reliqua Marciæ
verba ad anxias matris curas, et tenerrimum amorem adumbrandum egregie
comparata sunt.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_582" id = "line6_582"> </a>
<a href = "#var6_582">Quidquid id est</a>, dum non vinctum Carthago
catenis</p>
<p><a name = "line6_583" id = "line6_583"> </a>
Abripiat, pœnæque instauret monstra paternæ,</p>
<span class = "pagenum">392</span>
<p><a name = "line6_584" id = "line6_584"> </a>
Gratum est, o Superi! quoties, heu! nate, petebam,</p>
<span class = "linenum">585</span>
<p><a name = "line6_585" id = "line6_585"> </a>
Ne patrias iras, animosque in prælia ferres;</p>
<p><a name = "line6_586" id = "line6_586"> </a>
<a href = "#var6_586">Neu</a> te belligeri stimularet in arma
parentis</p>
<p><a name = "line6_587" id = "line6_587"> </a>
Triste decus? Nimium vivacis dura senectæ</p>
<p><a name = "line6_588" id = "line6_588"> </a>
Supplicia expendi: quæso, jam parcite, si qua</p>
<p><a name = "line6_589" id = "line6_589"> </a>
Numina pugnastis nobis.» <a href = "#var6_589">At</a> cladis acerbæ</p>
<span class = "linenum">590</span>
<p><a name = "line6_590" id = "line6_590"> </a>
Discussa ceu nube, Patres conquirere fessis</p>
<p><a name = "line6_591" id = "line6_591"> </a>
Jam rebus meditantur opem; atque ad munera belli</p>
<p><a name = "line6_592" id = "line6_592"> </a>
Certatur, pulsusque <a href = "#var6_592">timor</a> graviore
periclo.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_582" id = "not6_582" href = "#line6_582">582.</a>
<i>Quidquid id est</i>, cf. V.L.
—<a name = "not6_583" id = "not6_583" href =
"#line6_583">583.</a> <i>pœnæ monstra</i>, vid.
<span class = "pagenum notes">392</span>
<a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_650">ad II, 650</a>.
—<a name = "not6_584" id = "not6_584" href =
"#line6_584">584.</a> <i>Gratum est, o Superi!</i> solennis formula
flebile gaudentium, quum tamen aliquid est læti in tantis malis; quod
docuere, a Drak. laudati, Gron. Diatr. Stat. c. 16. et ex eo Broukh. ad
Tibull. IV, 10 pr.
—<a name = "not6_585" id = "not6_585" href =
"#line6_585">585.</a> ut <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_328">VIII, 328</a>, Drak.
—<a name = "not6_586" id = "not6_586" href =
"#line6_586">586</a> <a name = "not6_587" id = "not6_587" href =
"#line6_586">sq.</a>
<i>parentis decus</i>, gloria, <i>triste</i>, ob eventum.
—<a name = "not6_588" id = "not6_588" href =
"#line6_588">588.</a> <i>Supplicia expendere</i>, h.e. pendere,
solvere, ut <a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_713">VII,
713</a>; <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_698">XIII,
698</a>; Virg. Æn. VI, 740; X, 669; XI, 258; Dausq. et Drak.
—<i>jam parcite</i>, nunc demum ira vestra resideat, quum jam
decrepita sim.
—<a name = "not6_589" id = "not6_589" href =
"#line6_589">589.</a> <i>pugnastis</i>, adversa fuistis, et
infesta.
—<a name = "not6_590" id = "not6_590" href =
"#line6_590">590.</a> <i>Patres</i> solos nihil, quod a sua
dignitate alienum esset, commisisse, tradit Polyb. III, 85, extr.
—<a name = "not6_592" id = "not6_592" href =
"#line6_592">592.</a> <i>graviore periclo</i>, ejus metu: ne scil.
Hannibal Romam veniret, Cell.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_593" id = "line6_593"> </a>
Maxima curarum, rectorem ponere castris,</p>
<p><a name = "line6_594" id = "line6_594"> </a>
Cui Latium et moles rerum quassata recumbat,</p>
<span class = "linenum">595</span>
<p><a name = "line6_595" id = "line6_595"> </a>
Spectante occasum patria. Jovis illa ruenti</p>
<p><a name = "line6_596" id = "line6_596"> </a>
Ausoniæ, atque Italis tempus protendere regnis</p>
<span class = "pagenum">393</span>
<p><a name = "line6_597" id = "line6_597"> </a>
Cura fuit: nam Tyrrhenos, Pœnumque secundis</p>
<p><a name = "line6_598" id = "line6_598"> </a>
Albana surgens respexerat arce tumentem,</p>
<p><a name = "line6_599" id = "line6_599"> </a>
Qui ferre in muros victricia signa parabat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_593" id = "not6_593" href = "#line6_593">593.</a>
<i>ponere</i>, dare, ut ap. Virg. Æn. VII, 63, vel adponere, subornare,
constituere, ut τιθέναι pro διατιθέναι. Sic <i>custodem frumento</i>, et
<i>judicem</i>, vel <i>accusatorem alicui ponere</i> dixit Cicer. Flacc.
19; Sull. 28, et ad Div. VIII, 12.
—<a name = "not6_595" id = "not6_595" href =
"#line6_595">595</a> <a name = "not6_596" id = "not6_596" href =
"#line6_595">sq.</a>
Jovis tonitru Hannibal perterrefactus a consilio Romæ obpugnandæ
revocatur (ut ap. Appian, b. Hannib. c. 12, pr. θεοῦ παραγαγόντος
αὐτὸν), ejusque instinctu Fabius, tantus vir, dux belli creatur. Utraque
res digna erat, quæ numinis ministerio expediretur. Romani enim hostis
adventum adeo timebant, ut contrarium, sine deorum ope, vix sperarent;
nec dux superesse videbatur, a quo arceri, nedum vinci posset. Alias
tamen causas, cur Hannibal Romam nondum adcesserit, adferunt Liv.
XXII, 9, et Polyb. III, 86. Cf. <a class = "crossref" href =
"#not6_605">ad v. 605</a> et <a class = "crossref" href =
"#not6_609">609</a>.
<span class = "pagenum notes">393</span>
—<a name = "not6_597" id = "not6_597" href =
"#line6_597">597.</a> <i>Tyrrhenos</i>, Etruriam, ubi cladem
adceperant Romani. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_719">ad IV, 719</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_11">V, 11 sq.</a>
—<a name = "not6_598" id = "not6_598" href =
"#line6_598">598.</a> <i>tumentem</i>, οἰδαίνοντα, <i>secundis</i>
rebus. Vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_288">ad II,
288</a>.
—<i>Albana arce</i>, monte, qui cum dilectu ponitur, quoniam in eo
templum Jovis Latiaris erat, in cujus honorem feriæ Latinæ quotannis
haberi, taurusque immolari solebat, de quo loca class. sunt Dionys. Hal.
IV, 6, p. 250, et VI, p. 366; Cf. Virg. Æn. XII, 134 sq;
Cic. Mil. c. 31; et sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_26">ad I, 26</a>.
—<a name = "not6_599" id = "not6_599" href =
"#line6_599">599.</a> <i>muros</i> Romæ.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">600</span>
<p><a name = "line6_600" id = "line6_600"> </a>
<a href = "#var6_600">Tum quassans caput</a>, «Haud unquam tibi Jupiter,
inquit,</p>
<p><a name = "line6_601" id = "line6_601"> </a>
O juvenis, dederit portas <a href = "#var6_601">transcendere</a>
Romæ,</p>
<p><a name = "line6_602" id = "line6_602"> </a>
Atque inferre pedem. Tyrrhenas sternere valles</p>
<p><a name = "line6_603" id = "line6_603"> </a>
Cædibus, et ripas fluviorum exire Latino</p>
<p><a name = "line6_604" id = "line6_604"> </a>
Sanguine fas fuerit: Tarpeium adcedere collem,</p>
<span class = "linenum">605</span>
<p><a name = "line6_605" id = "line6_605"> </a>
<a href = "#var6_605">Murisque</a> adspirare veto.» Quater inde
coruscum</p>
<p><a name = "line6_606" id = "line6_606"> </a>
Contorsit dextra fulmen, quo tota reluxit</p>
<p><a name = "line6_607" id = "line6_607"> </a>
Mæonidum tellus, atramque per æthera volvens</p>
<span class = "pagenum">394</span>
<p><a name = "line6_608" id = "line6_608"> </a>
Abrupto fregit cælo super agmina nubem.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_600" id = "not6_600" href = "#line6_600">600.</a>
<i>quassans caput</i>, κινήσας κάρη Hom. Odyss. ε, 285.
—<a name = "not6_603" id = "not6_603" href =
"#line6_603">603.</a> Propr. sanguis et aquæ eo infectæ exeunt
ripas.
—<a name = "not6_605" id = "not6_605" href =
"#line6_605">605.</a> <i>Muris adspirare</i>, ut ap. Virg. Æn. XII,
352; Lefeb. cf. ad <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_270">V, 270</a>; cf. Hom. Iliad. ῥ, 593 sqq., ubi
similiter iratus Jupiter fulminibus terrorem incutit Achivis.
—<i>Quater</i>, ut <i>ter</i> ap. Virg. Æn. VII, 141.
—<a name = "not6_607" id = "not6_607" href =
"#line6_607">607.</a> <i>Mæonidum
<span class = "pagenum notes">394</span>
tellus</i>. Etruria, ubi Hannibal erat. Vid. <a class = "crossref" href
= "bookIV.html#not4_719">ad IV, 719 sq.</a>
—<a name = "not6_608" id = "not6_608" href =
"#line6_608">608.</a> <i>Abrupto cælo</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_135">ad I, 135</a> et <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_535">535</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_609" id = "line6_609"> </a>
Nec Pœnum avertisse satis: <a href = "#var6_609">dat numine
magno</a></p>
<span class = "linenum">610</span>
<p><a name = "line6_610" id = "line6_610"> </a>
<a href = "#var6_609">Æneadis, gentem gremio deponere tuto</a></p>
<p><a name = "line6_611" id = "line6_611"> </a>
<a href = "#var6_609">Romuleam tandem</a>, Fabioque salutis habenas</p>
<p><a name = "line6_612" id = "line6_612"> </a>
Credere ductori. Cui postquam tradita belli</p>
<p><a name = "line6_613" id = "line6_613"> </a>
Jura videt: «Non hunc, inquit, superaverit unquam</p>
<span class = "pagenum">395</span>
<p><a name = "line6_614" id = "line6_614"> </a>
Invidia, aut <a href = "#var6_614">blando</a> popularis gloria fuco,</p>
<span class = "linenum">615</span>
<p><a name = "line6_615" id = "line6_615"> </a>
Non astus fallax, non præda, aliusve cupido.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_609" id = "not6_609" href = "#line6_609">609.</a>
<i>dat</i>, indit, inspirat, <i>mentem</i> Romanis, ut Venus Æneæ ap.
Virg. Æn. XII, 554, ubi vid. Serv. et Heyne. Conf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_63">ad I, 63</a>, et Intpp. ad Val. Fl. IV,
568.
—<a name = "not6_610" id = "not6_610" href =
"#line6_610">610.</a> <i>gremio deponere tuto</i>, ut ap. Virg. Æn.
VII, 233, et inpr. IX, 261. Origo formulæ satis nota. Lef. laudat Suet.
Calig. c. 25; Terent. Adelph. III, <span class = "smallcaps">ii</span>,
35, et Bernart. ad Stat. Th. I, 60. Cf. V.L.
—<a name = "not6_611" id = "not6_611" href =
"#line6_611">611.</a> Pro <i>tandem</i>, Withof. conj.
<i>volucrem</i> (hoc est aquilam, imperii insigne), vel <i>causam</i>,
vel, quod multum præstat, <i>molem</i>, ut sup. <a class = "crossref"
href = "#line6_594">v. 594</a>, Cui <i>Latium et moles</i> rerum q.
<i>recumbat</i>, (cf. <a class = "crossref" href =
"#line6_652">v. 652</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_8">VIII, 8</a>) et <i>Romanæ pondera molis,
moles Romani nominis</i>, et similia apud Ovid. Trist. II, 231; Tacit.
Ann. I, <span class = "smallcaps">iv</span>, 11; Stat. Silv.
V, <span class = "smallcaps">i</span>, 84; Aur. Vict. Cæs. c. 19;
Curt. X, 5; sup. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_604">III, 604</a>; XI, <span class =
"smallcaps">xxvii</span>, 310, et aliis locis quæ laudarunt Zinzerl.
Promuls. c. 45 et inpr. Burm. ad Petron. c. 120, p. 569. Idem vir
doctus monet, voc. <i>tandem</i> etiam sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_662">I, 662</a>, turbas olim movisse, et
<i>molem</i> facile sic corrumpi potuisse ob ultimas syllabas proximæ
vocis <i>Romuleam</i>.
—<i>Fabioque</i>, etc. Cf. Liv. XXII, 8, et Polyb. III, 87.
—<i>salutis habenas</i> summam reip. servandæ curam. Vid. <a class
= "crossref" href = "bookI.html#not1_144">ad I, 144</a>.
—<a name = "not6_613" id = "not6_613" href =
"#line6_613">613.</a> Splendidus de Fabio, ejusque ingenio, invicta
constantia,
<span class = "pagenum notes">395</span>
aliisque virtutibus, et generis nobilitate locus. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_679">I, 679 sq.</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_413">ad VII, 413 sq.</a>
—<a name = "not6_614" id = "not6_614" href =
"#line6_614">614.</a> <i>fuco</i>, dissimulatione et <i>blanda</i>
oratione. Flaminium, qui <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_77">V, 77</a>, <i>egregius linguæ</i> dicitur,
his verbis carpi suspicatur Lefeb.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_616" id = "line6_616"> </a>
Bellandi vetus, ac laudum cladumque quieta</p>
<p><a name = "line6_617" id = "line6_617"> </a>
Mente capax; par ingenium castrisque togæque.»</p>
<p><a name = "line6_618" id = "line6_618"> </a>
Sic genitor Divum, recipitque ad sidera gressum.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_616" id = "not6_616" href = "#line6_616">616.</a>
<i>Bellandi vetus</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_565">ad V, 565</a>.
—<i>laudum</i>, victoriæ et gloriæ inde redundantis. Vid. <a class
= "crossref" href = "bookV.html#not5_114">ad V, 114</a>.
—<i>laudum capax</i>, bene ferens ac sapienter res secundas. Cf.
Hor. Od. II, <span class = "smallcaps">x</span>, 21 sq.
—<i>cladum capax</i>, non fractus calamitatibus, sed iis
subficiens, quo sensu etiam <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_171">XI, 171</a>; <i>capiunt Cannas</i> capit Drak.
coll. Sen. Œd. 83; <i>adversa capere</i>, et Agam. 31; <i>cepi
nefas</i>.
—<a name = "not6_617" id = "not6_617" href =
"#line6_617">617.</a> <i>par castris togæque</i>, non minus ad
belli, quam ad pacis artes aptum et peritum. <i>Toga insigne pacis et
otii</i>, Cic. Pis. c. 30.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_619" id = "line6_619"> </a>
Hic, circumspectis nulli deprensus in armis,</p>
<span class = "linenum">620</span>
<p><a name = "line6_620" id = "line6_620"> </a>
Laudatusque Jovi, Fabius, mirabile <a href = "#var6_620">quantum</a></p>
<p><a name = "line6_621" id = "line6_621"> </a>
Gaudebat reducem patriæ adnumerare reversus,</p>
<p><a name = "line6_622" id = "line6_622"> </a>
Duxerat egrediens quam secum in prælia, pubem.</p>
<p><a name = "line6_623" id = "line6_623"> </a>
Nec membris quisquam, natove pepercit amato</p>
<p><a name = "line6_624" id = "line6_624"> </a>
Acrius; aut vidit socium per bella cruorem</p>
<span class = "linenum">625</span>
<p><a name = "line6_625" id = "line6_625"> </a>
Tristior: atque idem, perfusus sanguine victor</p>
<p><a name = "line6_626" id = "line6_626"> </a>
Hostili, plenis repetebat mœnia castris.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_619" id = "not6_619" href = "#line6_619">619.</a>
<i>nulli deprensus</i>, a nullo obpressus inproviso, sic apud Virgil.
Æneid. X, 98, <i>flamina deprensa</i>, sunt, impedita, intercepta,
silvis inclusa (ubi vid. Heyne). Cic. Or. I, 48, et Verr. IV, 12.
—<i>circumspectis in armis</i>, in bello, quod cautus
administrabat: nam <i>circumspectus</i> active dicitur, qui cavendi
causa circumspicere solet, et considerate prudenterque agit, adeoque
cautus et prudens est.
—<a name = "not6_620" id = "not6_620" href =
"#line6_620">620.</a> <i>mirabile</i>, vel <i>mirum quantum</i>,
θαυμαστὸν ὅσον, ἀμύθητον ὅσον. Drakenb. laudat Lamb. ad Hor. Od.
I, <span class = "smallcaps">xxvii</span>, 6; Voss. Art. Gram.
VII, 19, et Vechner. Hellenol. I, 4, p. 77.
—<a name = "not6_621" id = "not6_621" href =
"#line6_621">621.</a> <i>adnumerare</i>, singulos reddere.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_627" id = "line6_627"> </a>
Stirpe genus clarum, cæloque adfinis origo:</p>
<p><a name = "line6_628" id = "line6_628"> </a>
Nam remeans longis olim Tirynthius oris,</p>
<span class = "pagenum">396</span>
<p><a name = "line6_629" id = "line6_629"> </a>
Et triplicis monstri famam, et spectacula captas</p>
<span class = "linenum">630</span>
<p><a name = "line6_630" id = "line6_630"> </a>
Mira boves hac, qua fulgent nunc mœnia Romæ,</p>
<p><a name = "line6_631" id = "line6_631"> </a>
Egit ovans. Tunc Arcadius (sic fama) locabat</p>
<p><a name = "line6_632" id = "line6_632"> </a>
Inter desertos fundata Palatia dumos</p>
<p><a name = "line6_633" id = "line6_633"> </a>
Paupere sub populo ductor; quum regia virgo,</p>
<p><a name = "line6_634" id = "line6_634"> </a>
Hospite victa sacro, Fabium de crimine <a href =
"#var6_634">læto</a></p>
<span class = "linenum">635</span>
<p><a name = "line6_635" id = "line6_635"> </a>
Procreat, et magni commiscet seminis ortus</p>
<p><a name = "line6_636" id = "line6_636"> </a>
Arcas in Herculeos mater ventura nepotes.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_627" id = "not6_627" href = "#line6_627">627</a> <a name
= "not6_628" id = "not6_628" href = "#line6_627">sqq.</a>
Vid. ad loca simil. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_278">I, 278</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_422">III, 422</a>, et cf. Virg. Æn. VII, 659 sq., et
VIII, 201... 279.
<span class = "pagenum notes">396</span>
—<a name = "not6_629" id = "not6_629" href =
"#line6_629">629.</a> <i>triplicis monstri famam</i>, h. est,
boves, quibus Geryon famam sibi paraverat, et maxime gloriabatur.
—<i>captas boves</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#var3_39">ad III, 39, in V.L.</a>
—<a name = "not6_630" id = "not6_630" href =
"#line6_630">630.</a> Cf. Ovid. A. A. III, 113... 120; Fast. VI,
261, et Heyne ad Virg. Æneid. VIII, 348; ad Tibull. II, <span class =
"smallcaps">v</span>, 23.
—<a name = "not6_631" id = "not6_631" href =
"#line6_631">631.</a> Intell. Evander, ex Arcadia profugus, et
gente Pelasgica oriundus, qui Pallanteum arcem in monte Palatino
condidit, de quo vid. Heyne Exc. I; ad Virg. Æn. VIII, 51; Stroth. ad
Liv. I, 5.
—<i>sic fama</i>, ut passim. Vid. Drak.
—<a name = "not6_632" id = "not6_632" href =
"#line6_632">632.</a> <i>Palatia</i>, mœnia.
—<a name = "not6_633" id = "not6_633" href =
"#line6_633">633.</a> <i>Paupere sub populo</i>. Conf. Virg. Æn.
VIII, 100 et 105; vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_3">ad II, 3</a>.
—<i>regia virgo</i>, Vinduna.
—<a name = "not6_634" id = "not6_634" href =
"#line6_634">634.</a> <i>Hospite sacro</i>, ab Hercule.
—<i>victa</i>, vitiata.
—<i>crimine</i>, stupro, ut alias <i>peccatum</i>. Vid. Drak.
—<a name = "not6_636" id = "not6_636" href =
"#line6_636">636.</a> <i>Arcas</i>, puella Arcadica.
—<i>ventura</i>, futura, vel ut ἔρχεσθαι et <i>ire</i> v.c. <i>in
nomen</i> alicujus ap. Virg. Æn. VI, 758, al.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_637" id = "line6_637"> </a>
Ter centum domus hæc Fabios armavit in hostem,</p>
<p><a name = "line6_638" id = "line6_638"> </a>
Limine progressos uno; pulcherrima quorum</p>
<p><a name = "line6_639" id = "line6_639"> </a>
Cunctando Fabius superavit facta, ducemque</p>
<span class = "linenum">640</span>
<p><a name = "line6_640" id = "line6_640"> </a>
Hannibalem æquando: tantus <a href = "#var6_640">tunc</a>, Pœne,
fuisti!</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_637" id = "not6_637" href =
"#line6_637">637,</a> <a name = "not6_638" id = "not6_638" href =
"#line6_638">638.</a> Cf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_4">ad II, 4</a>.
—<i>hostem</i>, Veientes.
—<a name = "not6_639" id = "not6_639" href =
"#line6_639">639.</a> <i>Cunctando</i>, cf. Virg. Æn. VI, 847. De
sapienti ejus cunctandi consilio bene disputat Polyb. III, 89.
—<a name = "not6_640" id = "not6_640" href =
"#line6_640">640.</a> Tantus eo tempore fuisti, o Hannibal, ut
Fabius Max. cunctando, teque detinendo, et se tibi æqualem imperatorem
demonstrando, egregia <span class = "smallroman">CCC</span> Fabiorum
facinora superasse judicatus sit, Drak. Quæ Hannibal ipse de Fabio
senserit, docet Liv. XXII, 12.
—Withof. existimabat Silium non spec. adloqui Hannibalem, sed
Pœnos, hoc sensu: Tantus nunc, o Pœne, fuisti, ut æquare Hannibalem,
Fabii summa laus fuerit. At quis nunc es? quæ rerum vices?</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_641" id = "line6_641"> </a>
Dum se perculsi renovant in bella Latini,</p>
<p><a name = "line6_642" id = "line6_642"> </a>
Turbatus Jove, et exuta spe mœnia Romæ</p>
<span class = "pagenum">397</span>
<p><a name = "line6_643" id = "line6_643"> </a>
<a href = "#var6_643">Pulsandi</a>, colles Umbros atque arva petebat</p>
<p><a name = "line6_644" id = "line6_644"> </a>
Hannibal, excelso <a href = "#var6_644">summi</a> qua vertice montis</p>
<span class = "linenum">645</span>
<p><a name = "line6_645" id = "line6_645"> </a>
Devexum lateri pendet Tuder, atque ubi <a href =
"#var6_645">latis</a></p>
<p><a name = "line6_646" id = "line6_646"> </a>
<a href = "#var6_646">Projecta</a> in campis nebulas exhalat
inertes,</p>
<p><a name = "line6_647" id = "line6_647"> </a>
Et sedet ingentem pascens Mevania taurum,</p>
<p><a name = "line6_648" id = "line6_648"> </a>
Dona Jovi: tum Palladios se fundit in agros</p>
<p><a name = "line6_649" id = "line6_649"> </a>
Picenum <a href = "#var6_649">dives</a> prædæ; atque, errantibus
armis,</p>
<span class = "linenum">650</span>
<p><a name = "line6_650" id = "line6_650"> </a>
Quo spolia invitant, transfert populantia signa;</p>
<p><a name = "line6_651" id = "line6_651"> </a>
Donec pestiferos mitis Campania cursus</p>
<span class = "pagenum">408</span>
<p><a name = "line6_652" id = "line6_652"> </a>
Tardavit, bellumque sinu indefensa recepit.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_641" id = "not6_641" href = "#line6_641">641.</a>
Hannibal post pugnam ad Trasymenum lacum per Umbriam agrumque Picenum in
Campaniam exercitum ducit: de quo itinere ejusque causis vid. Liv.
XXII, 9, et Polyb. III, 86.
—<a name = "not6_642" id = "not6_642" href =
"#line6_642">642.</a> <i>Turbatus Jove</i>, ejus fulmine. Vid.
<a class = "crossref" href = "#not6_595">ad v. 595 sq.</a>
<span class = "pagenum notes">397</span>
—<a name = "not6_645" id = "not6_645" href =
"#line6_645">645.</a> <i>Tuder</i>, vid. <a class = "crossref" href
= "bookIV.html#not4_222">ad IV, 222</a>.
—<i>pendet</i>, ut ap. Virg. Ecl. I, 77, et Æn. I, 106,
166; cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_128">ad
I, 128</a>. Oppos. est <a class = "crossref" href =
"#line6_647">v. 647</a> <i>sedet</i>, h.e. in planitie et depressa
valle jacet, ut <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_507">VIII, 507</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_162">XII, 162</a>. Ἡμένῳ ἐν χώρῳ (sed εἱμένῳ ἐν
χόρτῳ in edit. Reisk.) Theocr. XIII, 40; monente D. Heins.
<i>Jacentia et plana urbs loca</i> dixit Tac. Hist. I, 86. Cf.
Broukh. ad Tibull. I, <span class = "smallcaps">iii</span>, 67.
—<a class = "missing" name = "not6_646" id = "not6_646" href =
"#line6_646" title = "numerus deest">646.</a> <i>Projecta</i>
propter situm humilem et depressum, Drak. Sed ita locus languet, quia
sequitur <i>sedet</i>, quo satis declaratur oppositio.
—<i>Projecta</i> autem loca et res plerumque dicuntur, quæ vel in
altum eminent, vel, ut h.l. longe lateque extenduntur, quæ et
<i>porrecta</i> vocantur. Vid. Heins. ad Virg. Æneid. X, 587, et
Burm. ad Val. Fl. VIII, 90.
—<a class = "missing" name = "not6_647" id = "not6_647" href =
"#line6_647" title = "numerus deest">647.</a> De <i>Mevania</i>,
vid. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_544">ad IV, 544
sq.</a>
—<i>nebulas exhalat inertes</i>, propter naturam vallium. <i>Qua
nebulosa cavo rorat Mevania campo</i>, Prop. IV, <span class =
"smallcaps">i</span>, 123.
—<a name = "not6_648" id = "not6_648" href =
"#line6_648">648.</a> <i>Dona Jovi</i>, victimam, quæ ei solebat
mactari. Cf. V.L. <i>Palladios agros</i>, Picenum agrum oliviferum. Vid.
Plin. XV, 3, extr. et sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_238">ad I, 238</a>.
—<i>se fundit</i> Hannibal cum toto exercitu. Vid. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_151">ad II, 151</a>.
—<a name = "not6_650" id = "not6_650" href =
"#line6_650">650.</a> Quas Hannibal terras petierit, relicto agro
Piceno, memorat Liv. XXII, 9, et 13.
<span class = "pagenum notes">398</span>
—<a name = "not6_651" id = "not6_651" href =
"#line6_651">651.</a> <i>mitis</i> et ad agrorum fertilitatem, et
ad aeris temperiem spectat.
—<a name = "not6_652" id = "not6_652" href =
"#line6_652">652.</a> <i>sinu</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_34">IV, 34</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_653" id = "line6_653"> </a>
Hic dum stagnosi spectat templumque domosque</p>
<p><a name = "line6_654" id = "line6_654"> </a>
<a href = "#var6_654">Literni</a> ductor, varia splendentia cernit</p>
<span class = "linenum">655</span>
<p><a name = "line6_655" id = "line6_655"> </a>
Pictura, belli patribus monimenta prioris</p>
<p><a name = "line6_656" id = "line6_656"> </a>
Exhausti (nam porticibus signata manebant),</p>
<p><a name = "line6_657" id = "line6_657"> </a>
Quîs inerat longus rerum et spectabilis ordo.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_653" id = "not6_653" href = "#line6_653">653.</a>
In porticibus templi Liternensium bellum Punicum I tabulis expressum
fingit poeta, ut Trojanum Carthagine in templo Virg. Æn. I, 453
sq.; vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_32">ad III,
32</a>. Silius autem ad historiam belli, cum eo, quod describit, arto
vinculo connexi, inserendam, egregie hoc poetarum artificio utitur, et
sapienter quidem h.l., ubi ad argumentum picturæ oculis animoque
perlustrandum otium fecit Hannibali, qui, dum Romani bello vires
reparant, totam fere Italiam pervagatur. Simili artificio sup. <a class
= "crossref" href = "bookII.html#line2_395">II, 395 sq.</a> originem
Carthaginis, et b. Punicum I, argumenta clipei fecerat. Ceterum porticus
(vid. c. Octavia et Philippi apud Plin. XXXV, 10, 40; XXXVI, 5.)
picturis ornari solebant.
—<a name = "not6_654" id = "not6_654" href =
"#line6_654">654.</a> <i>Liternum</i>, (vid. V.L.) urbs Campaniæ,
ad ostium Clanii fl., qui et ipse <i>Liternus</i> vocatur, (vid.
<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#not8_535">ad VIII, 535</a>)
inter Cumas et Vulturnum sita, quo deducta est colonia Romana (Liv.
XXXII, 29; XXXIV, 45), et ubi Scipio Afric. invidiæ cedens mortem obiit,
teste Liv. XXXVIII, 52, 53. Adjacent paludes et stagna, ex frequenti
potissimum Clanii exundatione orta, unde h.l. <i>stagnosi</i>. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_278">VII, 278</a>;
<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_530">VIII, 530</a>. Stat.
Silv. IV, <span class = "smallcaps">iii</span>, 66, et Liv. XXII, 16.
<i>Literna palus</i> nunc <i>Lago di Patria</i> dicitur, si fides
habenda Leandro in Italia. Plura de hoc oppido vid. ap. Cluver Ital.
ant. IV, 2, p. 1097.
—<a name = "not6_656" id = "not6_656" href =
"#line6_656">656.</a> <i>Exhausti</i>, ut apud Virg. Æn. IV, 14;
X, 57.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_658" id = "line6_658"> </a>
Primus bella truci suadebat Regulus ore,</p>
<p><a name = "line6_659" id = "line6_659"> </a>
Bella neganda, viro <a href = "#var6_659">si noscere fata
daretur</a>!</p>
<span class = "pagenum">409</span>
<span class = "linenum">660</span>
<p><a name = "line6_660" id = "line6_660"> </a>
At princeps Pœnis <a href = "#var6_660">indicta</a> more parentum</p>
<p><a name = "line6_661" id = "line6_661"> </a>
Appius adstabat pugna, <a href = "#var6_661">lauroque</a> revinctus</p>
<p><a name = "line6_662" id = "line6_662"> </a>
Justum Sarrana ducebat cæde triumphum.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a class = "missing" name = "not6_658" id = "not6_658" href =
"#line6_658" title = "‘558’ legitur">658.</a>
Romani diu deliberantes postremo auxilium Mamertinis contra Pœnos et
Hieronem ferendum decernebant A. U. 490, et Appius Claudius Caudex
Consul populi suffragiis Messanam trajicere jubebatur, de quo b. Punici
I initio vid. Flor. II, 2, et inpr. Polyb. I, 10, 11; quo
teste populus, senatu dissuadente, hujus consilii, cum recta ratione
pugnantis, auctor fuit. Silius tamen non male Regulo has partes tribuit.
Patresque idem censuisse tradit Liv. Epit. XVI.
—<i>truci ore</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"#line6_429">v. 429</a>.
—<a name = "not6_659" id = "not6_659" href =
"#line6_659">659.</a> <i>neganda</i>, quæ dissuadenda erant.
—<i>viro</i>, homini.
—<i>Bella suadebat</i>;
<span class = "pagenum notes">399</span>
quomodo hoc pictura effingi potest? vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_417">ad II, 417</a>.</p>
<p class = "notes"><a name = "not6_660" id = "not6_660" href =
"#line6_660">660...</a> <a name = "not6_662" id = "not6_662" href =
"#line6_662">662.</a>
Appius primum Hieronem, deinde Pœnos vicit. Vid. Polyb. I, <span
class = "smallcaps">ii</span>, 12.
—<i>indicta more parentum</i> per fecialem.
—<i>cæde</i>, propter et post cædem.
—<i>Sarrana</i>, Pœnorum. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_72">ad I, 72</a>.
—<i>triumphum</i>, de quo vid. Eutrop. II, 10.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_663" id = "line6_663"> </a>
Æquoreum juxta decus, et navale tropæum,</p>
<p><a name = "line6_664" id = "line6_664"> </a>
Rostra <a href = "#var6_664">gerens</a>, nivea surgebat mole
columna:</p>
<span class = "linenum">665</span>
<p><a name = "line6_665" id = "line6_665"> </a>
Exuvias Marti donumque <a href = "#var6_665">Duilius</a>, alto</p>
<p><a name = "line6_666" id = "line6_666"> </a>
Ante omnes mersa Pœnorum classe, dicabat:</p>
<p><a name = "line6_667" id = "line6_667"> </a>
Cui, nocturnus honos, funalia clara, sacerque</p>
<p><a name = "line6_668" id = "line6_668"> </a>
Post epulas tibicen adest; castosque penates</p>
<p><a name = "line6_669" id = "line6_669"> </a>
Insignis <a href = "#var6_669">læti</a> repetebat murmure cantus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_663" id = "not6_663" href = "#line6_663">663.</a>
Victoria C. Duilii Cos. qui <i>ante omnes</i> h.e. primus <i>alto</i>,
in mari Siculo, ad Liparas ins. usu ferrearum manuum et corvorum, A. U.
494. Pœnos devicit, et triumphum navalem egit, (vid. Flor. II, 2,
et Polyb. I, 22, 23; qui tamen cap. 21 memorat, Romanos paulo ante
bis, et primum quidem duce Cn. Cornelio Cos. male, sed mox eo capto,
prospere adversus Hannibalem in mari pugnasse) tam grata fuit Romanis,
ut <i>columna</i> ipsi <i>rostrata</i> in foro poneretur. Ejus basin
olim in Capitolinis urbis ruinis repertam, et inscriptionem doctissime a
Pet. Ciacconio in singulari comment. suppletam atque illustratam fuisse,
quis est qui nesciat? Hoc antiquissimum veteris ævi monimentum exhibent
Lips. antiq. lectt. II, 14; Beger. Duker. et Græv. ad Flor. II, 2;
Gruter. p. 404; Fleetwood Inscr. antt. Sylloge p. 66, et
Funcc. de orig. et puerit. L. Lat. c. 5, p. 298 sq. Columnam ævo
suo etiamnum superfuisse tradit Plin. XXIII, 5, et XXXIV, 5.
—<a name = "not6_664" id = "not6_664" href =
"#line6_664">664.</a> <i>nivea mole</i>, candido marmore.
—<i>surgebat</i>, doctius quam erat, ut ap. Virg. Ge. III, 29; Æn.
I, 448; X, 476; Ovid. Met. I, 44.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_667" id = "not6_667" href = "#line6_667">667...</a>
<a name = "not6_669" id = "not6_669" href = "#line6_669">669.</a>
Eidem Duilio perpetuus honos habitus, vel potius, teste Catone ap. Cic.
de Sen. c. 13, ab ipso privato, nemine prohibente, sumtus est, ut
revertenti a cœna, tibicine canente, funalia præferrentur, et ipse quasi
quotidie
<span class = "pagenum notes">400</span>
ita triumpharet. Conf. Flor. II, <span class = "smallcaps">ii</span>,
10; Plin. XXXIV, 5; Liv. Epit. XVII; Val. Max. III, <span class =
"smallcaps">vi</span>, 4. Verba <i>castos penates</i> spectant, ni
fallor, ad Duiliam uxorem, quæ vel ea, qua vixit, ætate, exemplar
pudicitiæ fuit. Vid. Hieron. advers. Jovian. I, et Merula ad Ennii
Fragm. p. 57.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">400</span>
<span class = "linenum">670</span>
<p class = "indent">
<a name = "line6_670" id = "line6_670"> </a>
Cernit et extremos defuncti civis honores:</p>
<p><a name = "line6_671" id = "line6_671"> </a>
Scipio ductoris <a href = "#var6_671">celebrabat</a> funera Pœni,</p>
<p><a name = "line6_672" id = "line6_672"> </a>
Sardoa victor terra. Videt inde ruentem</p>
<p><a name = "line6_673" id = "line6_673"> </a>
Litoribus Libycis dispersa per agmina pubem;</p>
<p><a name = "line6_674" id = "line6_674"> </a>
Instabat crista <a href = "#var6_674">fulgens</a>, et terga premebat</p>
<span class = "linenum">675</span>
<p><a name = "line6_675" id = "line6_675"> </a>
Regulus: Autololes, Nomadesque, et Maurus, et Hammon,</p>
<p><a name = "line6_676" id = "line6_676"> </a>
Et Garamas positis dedebant oppida telis.</p>
<p><a name = "line6_677" id = "line6_677"> </a>
Lentus arenoso spumabat Bagrada campo</p>
<p><a name = "line6_678" id = "line6_678"> </a>
Viperea sanie, <a href = "#var6_678">turmisque</a> minantibus ultro</p>
<p><a name = "line6_679" id = "line6_679"> </a>
Pugnabat serpens, et cum duce bella gerebat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_670" id = "not6_670" href = "#line6_670">670.</a>
Hæc de exsequiis, quas L. Cornelius Scipio, Barbati filius, qui, Olbia
urbe capta, A. U. 494, de Pœnis, Sardis Corsisque triumphavit, Hannoni
in Sardinia cæso fecit, recte intelligunt Marsus, Cell. et Drak. Cf.
Flor. II, 2; Liv. Epit. XVII, et inpr. Valer. Max. V, <span
class = "smallcaps">i</span>, 2.
—<a name = "not6_672" id = "not6_672" href =
"#line6_672">672... 676.</a> Cf. sup. <a class = "crossref" href =
"#not6_299">ad v. 299 sq.</a></p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_677" id = "not6_677" href = "#line6_677">677...</a>
<a name = "not6_679" id = "not6_679" href = "#line6_679">679.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "#line6_140">v. 140 sq.</a></p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">680</span>
<p class = "indent">
<a name = "line6_680" id = "line6_680"> </a>
Nec non projectum <a href = "#var6_680">puppi</a>, frustraque
vocantem</p>
<p><a name = "line6_681" id = "line6_681"> </a>
Numina, Amyclæum mergebat perfida ponto</p>
<p><a name = "line6_682" id = "line6_682"> </a>
<a href = "#var6_682">Rectorem</a> manus, et seras tibi, Regule,
pœnas</p>
<p><a name = "line6_683" id = "line6_683"> </a>
<a href = "#var6_683">Xanthippus digni pendebat</a> in æquore leti.</p>
<span class = "pagenum">401</span>
<p><a name = "line6_684" id = "line6_684"> </a>
Addiderant geminas medio consurgere fluctu</p>
<span class = "linenum">685</span>
<p><a name = "line6_685" id = "line6_685"> </a>
Ægates; laceræ circum fragmenta videres</p>
<p><a name = "line6_686" id = "line6_686"> </a>
Classis, et <a href = "#var6_686">effusos</a> fluitare in gurgite
Pœnos.</p>
<p><a name = "line6_687" id = "line6_687"> </a>
Possessor pelagi, <a href = "#var6_687">pronaque</a> Lutatius aura</p>
<p><a name = "line6_688" id = "line6_688"> </a>
Captivas puppes ad litora victor agebat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_680" id = "not6_680" href = "#line6_680">680.</a>
Pœnos, gloriæ Xanthippi invidentes, eum navi redeuntem mersisse,
memorant, præter Silium, ab aliis jam laudati Appian. de reb. Pun. c. 4,
et Zonaras Annal. T. II, quo teste fuerunt etiam, qui eum in
desertam insulam expositum, et alii, qui navem ei vetustate fatiscentem
datam fuisse, referrent. Eumdem vero incolumem potius domum rediisse,
tradit testis fide dignior Polyb. I, 36.
—<a name = "not6_682" id = "not6_682" href =
"#line6_682">682.</a> <i>seras</i>, quia jam captus eras.</p>
<span class = "pagenum notes">401</span>
<p class = "notes">
<a name = "not6_684" id = "not6_684" href = "#line6_684">684.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_61">ad
I, 61</a>.
—<i>geminas</i>; vulgo tres putant esse, ejusdemque fere
magnitudinis, et Lilybæo promont. objectas, <i>Phorbantiam</i>,
<i>Ægusam</i> et <i>Hieram</i>, quæ post Usticam et Osteodem a Ptolemæo
memorantur, et tres Ægates esse creduntur. Quod si verum est, Silius
forte <i>geminas</i> dixit pro <i>duas</i>, innuitque τὴν Αἴγουσαν νῆσον
et τὴν Ἱερὰν νῆσον, quarum mentionem facit Polyb. I, 60 et 61, ubi
de pugna Lutatii et Hannonis agit, quæ primum Punicum bellum confecit.
—<i>Addiderant</i> pictores.
—<a name = "not6_685" id = "not6_685" href =
"#line6_685">685.</a> <i>Ægates</i>, Αἰγούσας ap. Polyb.
I, 45.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_687" id = "not6_687" href = "#line6_687">687.</a>
<i>aura prona</i>, vento favente et secundo, vel celeri, quo cursus
fiebat pronus ac celer, ut ap. Hor. Od. I, <span class =
"smallcaps">xxix</span>, 11; IV, <span class = "smallcaps">vi</span>,
39, et Virg. Æn. V, 212; teste Polyb. ll. cc. Pœnis potius, tam in
prælium euntibus, quam, eo finito, Hieram ins. repetentibus, subita
mutatione, secundus fuit ventus; et Lutatius, L navibus demersis et LXX
captis, cum decem fere millibus vectorum Lilybæum promont. petiit.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_689" id = "line6_689"> </a>
<a href = "#var6_689">Hæc</a> inter, cinctus legatorum ordine
Hamilcar,</p>
<span class = "pagenum">402</span>
<span class = "linenum">690</span>
<p><a name = "line6_690" id = "line6_690"> </a>
Ductoris genitor, <a href = "#var6_690">cunctarum</a> ab imagine
rerum</p>
<p><a name = "line6_691" id = "line6_691"> </a>
Totius in sese vulgi converterat ora.</p>
<p><a name = "line6_692" id = "line6_692"> </a>
<a href = "#var6_692">Sed pacis faciem</a>, et pollutas fœderis
aras,</p>
<p><a name = "line6_693" id = "line6_693"> </a>
Deceptumque Jovem, ac dictantes jura Latinos</p>
<p><a name = "line6_694" id = "line6_694"> </a>
Cernere erat: strictas trepida cervice secures</p>
<span class = "linenum">695</span>
<p><a name = "line6_695" id = "line6_695"> </a>
<a href = "#var6_695">Horrebat</a> Libys, ac submissis ordine palmis</p>
<p><a name = "line6_696" id = "line6_696"> </a>
Orantes veniam, jurabant <a href = "#var6_696">inrita pacta</a>.</p>
<p><a name = "line6_697" id = "line6_697"> </a>
Hæc Eryce e summo spectabat læta Dione.</p>
</div>
<span class = "pagenum notes">402</span>
<p class = "notes">
<a name = "not6_692" id = "not6_692" href = "#line6_692">692.</a>
Ornatum verborum et ferocem illum excelsumque, qui in iis vivit et
regnat, spiritum Romanum facile percipias. De ipsa pace, vid. Polyb.
I, 62 et 63.
—<i>faciem</i>, Drak. exponit genus, ut <a class = "crossref" href
= "bookIV.html#line4_591">IV, 591</a>; Sed vid. V.L.
—<a name = "not6_693" id = "not6_693" href =
"#line6_693">693.</a> <i>Jovem Deceptum</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_482">I, 482</a>. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_9">ad I, 9</a>.
—<i>jura</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_481">I, 481</a>.
—<a name = "not6_695" id = "not6_695" href =
"#line6_695">695.</a> <i>submissis palmis</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_673">ad I, 673</a>.
—<a name = "not6_696" id = "not6_696" href =
"#line6_696">696.</a> <i>inrita</i> mox futura, moto scilicet bello
Punico secundo.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_697" id = "not6_697" href = "#line6_697">697.</a>
Præclare Venus, quæ Romanis favet, hisce picturis oculos animumque
pascere fingitur.
—<i>Dione</i>, Venus: vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_106">ad IV, 106</a>. Nobilissimum ejus templum in
<i>Eryce</i>, monte Siciliæ, supra Drepanum. Vid. Heyne in not. et Exc.
II; ad Virg. Æn. V, 759.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line6_698" id = "line6_698"> </a>
Quæ postquam infesto percensuit omnia vultu</p>
<p><a name = "line6_699" id = "line6_699"> </a>
Adridens Pœnus, <a href = "#var6_699">lenta proclamat ab ira</a>:</p>
<span class = "linenum">700</span>
<p><a name = "line6_700" id = "line6_700"> </a>
«Non leviora <a href = "#var6_699">dabis</a> nostris inscribere
tectis</p>
<p><a name = "line6_701" id = "line6_701"> </a>
Acta meæ dextræ: captam, Carthago, Saguntum</p>
<p><a name = "line6_702" id = "line6_702"> </a>
Da spectare, simul <a href = "#var6_702">ferro flammaque</a>
ruentem;</p>
<span class = "pagenum">403</span>
<p><a name = "line6_703" id = "line6_703"> </a>
Perfodiant patres natorum membra: nec Alpes</p>
<p><a name = "line6_704" id = "line6_704"> </a>
Exiguus domitas <a href = "#var6_704">capiet</a> locus; ardua celsis</p>
<span class = "linenum">705</span>
<p><a name = "line6_705" id = "line6_705"> </a>
Persultet juga victor equis Garamasque <a href =
"#var6_705">Nomasque</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_698" id = "not6_698" href = "#line6_698">698.</a>
<i>infesto vultu Adridens</i>, ira cum arrogantia et contemtu mixta.
—<a name = "not6_699" id = "not6_699" href =
"#line6_699">699.</a> <i>ab ira</i>. Cf. <a class = "crossref" href
= "bookXI.html#line11_99">XI, 99</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_139">ad II, 139</a>.
—<i>lenta</i>, lente, sensim collecta a singulorum perlustratione.
—<a name = "not6_700" id = "not6_700" href =
"#line6_700">700.</a> <i>nostris tectis</i>, templis et ædibus
<span class = "pagenum notes">403</span>
sacris.
—<a name = "not6_702" id = "not6_702" href =
"#line6_702">702,</a> <a name = "not6_703" id = "not6_703" href =
"#line6_703">703.</a> Conf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_657">II, 657... 691</a>.
—<i>Perfodiant</i>, ut <i>persultet</i>, <i>ruat</i>,
<i>fugiat</i>, <i>vehatur</i>, pro, pictura exprimendos cura
perfodientes, etc.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line6_706" id = "line6_706"> </a>
<a href = "#var6_706">Addes</a> Ticini spumantes sanguine ripas,</p>
<p><a name = "line6_707" id = "line6_707"> </a>
Et nostrum Trebiam, et Trasymeni litora Tuscis</p>
<p><a name = "line6_708" id = "line6_708"> </a>
<a href = "#var6_708">Clausa</a> cadaveribus: ruat ingens corpore et
armis</p>
<p><a name = "line6_709" id = "line6_709"> </a>
Flaminius: fugiat consul <a href = "#var6_709">manante cruore</a></p>
<span class = "linenum">710</span>
<p><a name = "line6_710" id = "line6_710"> </a>
Scipio, et ad socios nati cervice vehatur.</p>
<p><a name = "line6_711" id = "line6_711"> </a>
Hæc mitte in populos, et adhuc majora dabuntur.</p>
<p><a name = "line6_712" id = "line6_712"> </a>
Flagrantem <a href = "#var6_712">effinges</a> facibus, Carthago,
Libyssis</p>
<p><a name = "line6_713" id = "line6_713"> </a>
Romam, et dejectum Tarpeia rupe Tonantem.</p>
<p><a name = "line6_714" id = "line6_714"> </a>
Interea vos, ut dignum est, ista, ocius ite,</p>
<span class = "linenum">715</span>
<p><a name = "line6_715" id = "line6_715"> </a>
O juvenes, quorum dextris mihi tanta geruntur,</p>
<p><a name = "line6_716" id = "line6_716"> </a>
In cineres <a href = "#var6_716">monimenta</a> date, atque involvite
flammis.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not6_707" id = "not6_707" href = "#line6_707">707.</a>
<i>nostrum Trebiam</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_118">ad I, 118</a>, et <a class = "crossref" href
= "bookIV.html#line4_650">IV, 650</a>.
—<a name = "not6_708" id = "not6_708" href =
"#line6_708">708.</a> <i>Clausa</i>, ut <a class = "crossref" href
= "bookIV.html#line4_621">IV, 621</a>, «clausit magna vada pressa
ruina.»
—<i>ruat</i> in perniciem, cadat.
—<a name = "not6_709" id = "not6_709" href =
"#line6_709">709 sq.</a>
Confer <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_466">IV, 466
seq.</a>
—<i>cruore</i> ex vulnere.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_711" id = "not6_711" href = "#line6_711">711.</a>
<i>mitte in populos</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_511">ad II, 511</a>.
—<i>majora</i> facinora.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_713" id = "not6_713" href = "#line6_713">713.</a>
<i>dejectum Tarpeia rupe Tonantem</i>, δεινῶς pro, Capitolium
occupatum.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not6_716" id = "not6_716" href = "#line6_716">716.</a>
<i>monimenta</i>, templi picturas.</p>
<hr class = "mid">
<h5 class = "variae"><a name = "variae6" id = "variae6">
Liber VI: Variæ Lectiones</a></h5>
<div class = "variae">
<span class = "pagenum">349</span>
<p><a name = "var6_2" id = "var6_2" href = "#line6_2">2.</a>
<i>urgebat</i> Ox. et Put. cum priscis edd. Sed <i>jungebat</i>
obponitur τῷ <i>solverat</i>.
—<a name = "var6_3" id = "var6_3" href =
"#line6_3">3.</a> <i>refecti</i> conj. N. Heins. Ut vero nox
terras tenebris, quasi <i>amictu</i>, <i>velis</i>, <i>peplo</i>,
<i>palla tegere</i>, sic sol <i>retegere</i> dicitur, quod Draken.
illustrat locis Sil. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_36">V, 36</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_613">XII, 613</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_284">XV, 284</a>; Stat. Th. II, 527; III, 416;
V, 396; inpr. Virg. Æn. IV, 120; V, 65; Ovid. Met.
VIII, 1; et Lucan. IV, 529; conf. Gronov. ad Liv. I, 57.
—<a name = "var6_4" id = "var6_4" href =
"#line6_4">4.</a> <i>relegebant</i> emend. Burm. ut <i>legere
vellera, fila, ramis</i>, etc. Sed minima mutatione <i>lanigeri r. v.
luci</i> legi posse, et de voce <i>repetere</i> hoc sensu consulendum
esse Gronov. Diatr. Stat. c. 34, monet Drak. Ego potius <i>pectebant</i>
scribendum esse olim putavi, et nunc idem editum video a Lefeb. qui in
antiquis <i>petebant</i> inveniri testatur, et hinc male
<i>repetebant</i> emendatum existimat, ne versus claudicaret. Conf. not.
Nec tamen prorsus damnanda est lectio vulgata.
—<a name = "var6_5" id = "var6_5" href =
"#line6_5">5.</a> <i>En</i> iterum reposuit Lefeb. Non male, sed
contra libros. <i>At</i> vel <i>Stat</i> malebat N. Heins.
—<a name = "var6_7" id = "var6_7" href =
"#line6_7">7.</a> <i>d. in pulvere cæsæ H. h.</i>, quæ, etsi
abscissæ, etiamnum hastas tenebant, emend. Burm. Non male, judice etiam
Drak. conf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_670">V, 670</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_693">XIII, 693</a>; <i>in vulnere cæco</i> conj.
N. Heins. conf. <a class = "crossref missing" href =
"bookV.html#not5_3" title = "recte V, 3">not. ad V, 2</a>;
<i>dextræque in funere</i> (in ipsa morte) <i>cæsæ</i> confidenter
<span class = "pagenum">350</span>
edidit Lefeb. <i>dextræque in v.cæsi H. hostis</i>, h.e. manus abscissæ
etiamnum telum tenentes in corpus hostile inpressum, conj. Cel. Ernesti.
Vulgata forte lectio, si verba <i>dextr. in vulnere</i>, ut reliqua, quæ
præcedunt et sequuntur, substantiva ad <i>jacebat</i> retuleris, ferri
potest; vel si distinctione post <i>vulnere</i> sublata, verba sic
junxeris, <i>cæsi h. hostis in vulnere d.</i>, ut paulo durius id dictum
sit pro, cæsorum dextræ hastarum loris, seu amentis inhærentes,
inplicatæ.
—<a name = "var6_8" id = "var6_8" href =
"#line6_8">8.</a> <i>jubæque</i>, h.e. galeæ, Oxon. vel potius,
teste Lefeb. tres scripti cum R. 1 et 2, quod et Dausq. placuit.
Vulgo <i>tubæque</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#var5_166">ad V, 166</a>.</p>
<p><a name = "var6_14" id = "var6_14" href = "#line6_14">14.</a>
<i>fuerat tota</i> Col. unde <i>ruerat tota</i> ingeniose corrig.
N. Heins. quod recepit Lefeb. quum virtus fracta quidem fuerit, nec
tamen tota ruerit; conf. <a class = "crossref missing" href =
"bookXV.html#not15_735" title = "recte 736">ad XV, 739</a>; <i>ruerat
fracta</i> multo elegantius foret, judicio Ill. Ernesti, quum fracta,
h.e. adfecta fuerit virtus Romana, sed veluti se erexerit, non
corruerit.
—<a name = "var6_15" id = "var6_15" href =
"#line6_15">15.</a> <i>Bruttius</i>, Col. Vulgo <i>Brutius</i>, ut
<span class = "greek" title = "Broutioi">Βρούτιοι</span>, <span class =
"greek" title = "Brutioi">Βρύτιοι</span> et <span class = "greek" title
= "Bretioi">Βρέτιοι</span> in scriptis quibusdam Græcorum libris, prob.
Cluver. Ital. aut. IV, 15, p. 1283; conf. <a class = "crossref"
href = "bookVIII.html#line8_568">VIII, 568</a>; <a class = "crossref"
href = "bookXI.html#line11_10">XI, 10</a>. Sed <span class = "greek"
title = "Brouttioi">Βρούττιοι</span> et <span class = "greek" title =
"Brouttia">Βρουττία</span> ap. Steph. Byz. qui ab hoc Calabriæ populo
<i>Brettios</i>, Tyrrheniæ gentem, distinguit. Sic et ap. Gruter.
p. 196, 199; Reines. Inscr. Cl. VI, 12, et in optimis codd. Livii
aliorumque: <span class = "greek" title = "Brettioi">Βρέττιοι</span> et
<span class = "greek" title = "Brettia">Βρεττία</span> Polyb.
IX, 7, et plerisque Græcis dicuntur; vid. inpr. Strab. VI,
p. 176 al. 255, et Diodor. VI, 15, qui originem hujus nominis
exponunt; <span class = "greek" title = "Bruttioi">Βρύττιοι</span> ap.
Appian. Hannib. c. 54; ubi vid. omnino Cl. Schweigh. T. III,
p. 379 sq.
<span class = "pagenum">351</span>
—<a name = "var6_21" id = "var6_21" href =
"#line6_21">21.</a> <i>magna anima</i> ex emend. Dausq. recepit
Cell. coll. vers. 40, et Horat. Od. I, <span class =
"smallcaps">xii</span>, 37; <i>addere</i> scripti et Parm. Vulgo
<i>abdere</i>, quod proprie significat a se dare, ἀποδίδοσθαι, amovere,
excludere, adeoque contr. τοῦ <i>addere</i>; vid. Heyn. ad Tibul. II,
<span class = "smallcaps">i</span>, 82, et ad Virgil. Georg. lib. III,
vers. 96; it. Gronov. de Pec. vet. IV, 8; p. 308; ubi
<i>abdere sese castris</i> interpretatur, exesse castris. Contra Dausq.
tutius in castris agere et delitescere; <i>nec magnanimis puer addere
sese P. g. c. cessarat</i>, vel <i>dubitarat</i>, vel <i>tardarat</i>,
vel <i>vitarat</i> conj. N. Heins. Levior forte medicina, <i>nec
magnanimis puer abdere sese... optarat</i>. Oratio tamen lenior fere
profluere videtur, si post <i>puer</i> interpungatur, vel etiam verba,
<i>nec e Volsca... puer</i>, parenthesi includantur. Tum <i>magna
anima</i>, seu <i>magnæ animæ</i>, seu <i>magnanimus</i> reponendum, et
τό <i>addere</i> e scriptis recipiendum. Sed præstat ingeniosa Ill.
Ernesti emendatio: <i>nam magno animo</i>, vel <i>magni animi puer
addere</i>, etc. ut ratio eorum, quæ præcedunt, reddatur.
—<a name = "var6_22" id = "var6_22" href =
"#line6_22">22.</a> <i>acri</i>, non <i>acer</i>, scripti.
<span class = "pagenum">352</span>
—<a name = "var6_32" id = "var6_32" href =
"#line6_32">32.</a> <i>injecta</i> Col. Vulg. <i>illecta</i> Barth.
explicat, omnes in cædem suam illiciens tam forti facinore, et Cell.
adpetens mortem, quæ nondum aderat proxime; <i>efficta morte</i> conj.
Burm. et <i>injecta mole</i> scilicet corporis, N. Heins. Utrumque
arridere potest; <i>infecta</i>, vel <i>inficta morte</i> tentabat
Lefeb. <i>illæta</i> non nemo teste Dausq.
—<a name = "var6_35" id = "var6_35" href =
"#line6_35">35.</a> <i>vigens</i>, non <i>ingens</i>, <ins class =
"correction" title = "‘Col. Col.’ legitur">Col.</ins>
—<a name = "var6_37" id = "var6_37" href =
"#line6_37">37.</a> <i>cassamque</i>, h.e. nil proficientem, quam
nequidquam venerabatur, suspic. N. Heins. Possis et
<i>flavamque</i>, h.e. auream.</p>
<p><a name = "var6_41" id = "var6_41" href = "#line6_41">41.</a>
<i>meritæ</i> Col. et Ox. Vulgatam <i>merito sibi</i> defendit Lefeb. ut
<i>merito</i> scilicet Lævino poeta dixerit (hæc ejus verba sunt)
mutatione regiminis ad nobilius genus; conf. <a class = "crossref" href
= "bookV.html#not5_495">not. ad V, 495</a>.
—<a name = "var6_42" id = "var6_42" href =
"#line6_42">42.</a> <i>Lævinus</i>, non <i>Levinus</i>, Col.
<span class = "pagenum">353</span>
—<a name = "var6_43" id = "var6_43" href =
"#line6_43">43.</a> <i>præsignis</i> scripti, Med. et Martin.
Herbip. non repugn. Dausq. Vulgo <i>persignis</i>, solenni aberratione,
ex ταχυγράφων compendio scripturæ orta, cujus exempla dat Drak.
—<a name = "var6_45" id = "var6_45" href =
"#line6_45">45.</a> <i>Exanimus</i> tacite reposuit Lef. Mox vulgg.
<i>arctis</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#var5_477">ad V, 477</a>.
—<a name = "var6_51" id = "var6_51" href =
"#line6_51">51.</a> <i>inundat</i> maluerit N. Heins. col.
Virg. Æn. X, 24.
—<a name = "var6_52" id = "var6_52" href =
"#line6_52">52.</a> <i>satias</i> Oxon. conf. <a class = "crossref"
href = "bookIV.html#var4_110">ad IV, 110</a>; <i>satia</i> Col.
<i>satiat</i> Put. R. 3; Med. <i>saties</i>, <i>satis est</i>, et
<i>satis es</i> in editis.</p>
<span class = "pagenum">354</span>
<p><a name = "var6_62" id = "var6_62" href = "#line6_62">62.</a>
Gentis Atiliæ cognomen in numis et marmm. <i>Sarranus</i> et
<i>Saranus</i> scribi, a devictis <i>Sarranis</i>, Tyriis, h.e. Pœnis,
(vid. <a class = "crossref missing" href = "bookI.html#not1_72" title =
"in Not.">ad I, 72</a>) vel potius a <i>Sarrano</i>, antiquo Umbriæ
oppido, unde <i>Sarranates</i> dicti Plin. III, 14, monent Draken. ad
h.l. et, qui de familia Atilia doctissime egit, multosque vulgares
errores refutavit, Perizon. Animadv. hist. c. 1, p. 2 et 33.
Vulgatam scripturam <i>Serranus</i> tuentur Heins. ad Virg. Æn. VI, 845,
et alii, qui propter historiam, ex Cic. Rosc. Amer. c. 18, Plin.
XVIII, 3, et Val. Max. IV, <span class =
"smallcaps">iv</span>, 5, notissimam, <i>Serrano</i> hoc nomen a
<i>serendo</i> inditum putant. Sed inde potius <i>Serenus</i>, vel
<i>Seranus</i> certe dicendus videtur.
—<a name = "var6_72" id = "var6_72" href =
"#line6_72">72.</a> <i>Ac</i>, non <i>Hic</i>, Col. et R. 2;
mox <i>ibi</i>, non <i>hic</i>, vel <i>heic</i>; et <a name = "var6_73"
id = "var6_73" href = "#line6_73">v. 73</a>, <i>cum</i>, non
<i>tum</i>, in scriptis.
—<a name = "var6_74" id = "var6_74" href =
"#line6_74">74.</a> <i>jam tarda</i> ob senectutem corrig. Barth.
Adv. I, 13,
<span class = "pagenum">355</span>
quod recepit Cell. quia cum <i>Evolvens</i> jungitur.
—<a name = "var6_76" id = "var6_76" href =
"#line6_76">76.</a> <i>veste</i> Marsus, et quidam alii, vulgari
errore; vid. quos Draken. laudat VV. DD. ad Ovid. Fast. VI, 234, et
Broukh. ad Prop. II, <span class = "smallcaps">xxii</span>, 27.
—<a name = "var6_78" id = "var6_78" href =
"#line6_78">78.</a> <i>Vulneribus crudis</i>, h.e. recentibus,
malebat N. Heins. Non male; sed non necesse est.
—<a name = "var6_81" id = "var6_81" href =
"#line6_81">81.</a> <i>nimius vitæ</i>, qui nimis diu vixi, Colon.
non refrag. Dausq. Vulgatam <i>nimium vitæ... genitus</i> male defendit
Barth. Adv. I, 13; ut sit, qui vixit diu, ut videret, quæ maxime
omnium nollet.
—<a name = "var6_85" id = "var6_85" href =
"#line6_85">85.</a> <i>ausi</i> quidam recentt.
—<a name = "var6_86" id = "var6_86" href =
"#line6_86">86.</a> <i>Expulerant</i> Ox.
—<a name = "var6_87" id = "var6_87" href =
"#line6_87">87.</a> <i>eu</i>, h.e. heu, conj. N. Heins.
<span class = "pagenum">356</span>
—<a name = "var6_88" id = "var6_88" href =
"#line6_88">88.</a> <i>Regulus, ac stirpem</i> scripti et
R. 2. Vulgo <i>Regulus? an stirpem... domus?</i> Male
<i>peritura</i> Nut. et al.
—<a name = "var6_90" id = "var6_90" href =
"#line6_90">90.</a> <i>medicamina opemque C. belli</i> (ut <i>nec
rudis belli</i> sit, longa militia exercitus), vel <i>Callebat telis</i>
emend. N. Heins.
—<a name = "var6_95" id = "var6_95" href =
"#line6_95">95.</a> Vulgo <i>accersere</i>; vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#var1_264">ad I, 264</a>.</p>
<span class = "pagenum">357</span>
<p><a name = "var6_106" id = "var6_106" href = "#line6_106">106.</a>
<i>Æquus</i> Colon. <i>Æquior</i> volebat N. Heins. Vulgatum ex.
Virgil. Æneid, lib. IV, vers. 372, et Valer. Flacc. IV, 1, firmat
Drak.
—<a name = "var6_109" id = "var6_109" href =
"#line6_109">109.</a> <i>Arni</i> ex Col. et R. 2, restituit
Lefeb. quem secutus sum; vid. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#var5_7">ad V, 7</a>; <i>Arvi</i> Ox. et Benes.
<i>Auni</i> Put. et Tell. cum R. 3, et Med. quod et h.l. viri docti
præferunt. <i>Hanni</i> Marsus, et quidam alii.
—<a name = "var6_112" id = "var6_112" href =
"#line6_112">112.</a> <i>prostratoque virum cumulo</i> corrig.
N. Heins. qui tamen <i>molem</i> pro corpore h.l. et alibi passim
dici sup. <a class = "crossref" href = "#var6_32">ad v. 32</a>,
monuerat.</p>
<p><a name = "var6_117" id = "var6_117" href = "#line6_117">117.</a>
<i>acervantem</i> Ox. et Put. cum Parm. ac Med. ex more ævi recentioris;
vid. quos Drak. laudat, Pier. ad Virg. Æ. XI, 407; Barth. ad Stat. Th.
III, 214; XII, 75, et Carr. ad Val. Fl. VI, 655.
—<a name = "var6_119" id = "var6_119" href =
"#line6_119">119.</a> <i>Quidquid id est</i>, et <i>en</i> pro
<i>et</i> e c. Tell. recepit Lefeb. Prius etiam conjecerat
N. Heins. prob. Drak. qui citant inf. <a class = "crossref" href =
"#line6_582">v. 582</a>; Virg. Æ. II, 49; V, 710; Ovid. Epist.
VII, 71; XIX, 203, et ex P. I, <span class = "smallcaps">i</span>,
21; <span class = "smallcaps">vi</span>, 25; II, <span class =
"smallcaps">ix</span>, 77; Senec. Thyest. v. 827, 963; Martial. VI,
68; Nemes. Cyneg. v. 219; Rutil. Itin. I, 311. Sed viri docti
non viderunt, omnibus his locis illam loquendi formam
<span class = "pagenum">358</span>
absolute poni, et h.l. voc. <i>duri</i> adjici.
—<a name = "var6_125" id = "var6_125" href =
"#line6_125">125.</a> <i>illam</i> recte, opinor, emend.
N. Heins.
—<a name = "var6_133" id = "var6_133" href =
"#line6_133">133.</a> <i>hunc</i> Col. <i>nunc</i> Ox. et
R. 2. Vulgo <i>en</i>, et quidam <i>ni: instat</i> Ox.</p>
<span class = "pagenum">359</span>
<p><a name = "var6_141" id = "var6_141" href = "#line6_141">141.</a>
<i>Bagrada</i> scripti tres, R. 2 et 3, ut <a class = "crossref"
href = "bookI.html#line1_407">I, 407</a>, et in optimis codd.
Ptolem., Liv. XXX, 25; Cæs. B. C. II, 24; Plin. VIII, 14; Gell.
VI, 3, et al. conf. Cl. Schweighaus. ad Appian. b. civ. II, 45.
Vulgo <i>Bragada</i>, quod etymo Punico proprius esse monet Lefeb. <span
class = "greek" title = "Bagadras">Βαγάδρας</span> dicitur Strab. XVII,
p. 572; <i>non ulli amni victus</i>, ut <a class = "crossref" href
= "bookV.html#line5_552">V, 552</a>; malebat N. Heins. et
<a name = "var6_145" id = "var6_145" href = "#line6_145">v. 145</a>,
<i>riguis arvis</i>, et <a name = "var6_149" id = "var6_149" href =
"#line6_149">v. 149</a>, <i>furvoque</i> coll. <a class =
"crossref" href = "#line6_161">v. 161</a>. De hac voce docte egit
ad Ovid. Met. III, 273. Vulgatum <i>curvoque</i> firmat Drak. ex Val.
Fl. III, 636, et Claud. Cons. Olybr. et Prob. v. 209, quibus locis
Virg. Ge. II, 216, addit Lefeb.
<span class = "pagenum">360</span>
—<a name = "var6_150" id = "var6_150" href =
"#line6_150">150.</a> <i>Sub terra</i> corrig. N. Heins. in
quod facile quis incidat; et proclivis error, quoniam litera <i>s</i>
sequitur. Sed præpos. <i>sub</i> non semper sexto casui jungitur, si de
quiete in loco, et quarto, si de motu ad locum agitur. Sic Livius, ut
alios omittam, dixit <i>sub jugum</i> et <i>sub jugo mittere, sub terram
necari, sub terra demitti, sub terra edere pugnam</i>, et alia lib.
I, 26, III, 28; XXII, 17, 57; XXXVIII, 7; cf. Burm. et Heyne
ad Virg. Ge. IV, 43, et Aen. II, 472, in V.L.
—<a name = "var6_152" id = "var6_152" href =
"#line6_152">152.</a> <i>viderit</i>, non <i>viderat</i>, Col. et
Put. quod suadente N. Heins. cum Lef. recepi.
—<a name = "var6_155" id = "var6_155" href =
"#line6_155">155.</a> <i>veneni</i> R. 3; Parm. Med. ut
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_220">II, 220</a>; quod cur
N. Heins., qui Silianos Græcosque loquendi modos captare solet,
minus h.l. quadrare censeat mireris.
—<a name = "var6_156" id = "var6_156" href =
"#line6_156">156.</a> <i>defusi</i> R. 3. Error ortus ex
compendio scripturæ <i>depusi</i>, quod in R. 2, deprehendit Lef.
qui <a name = "var6_158" id = "var6_158" href =
"#line6_158">v. 158</a>, <i>tactæ</i> refinxit. Sed <i>tractæ</i>
sunt detractæ, adtractæ, delapsæ propter fœtorem, qui eos adflabat
enecabatque.
—<a name = "var6_160" id = "var6_160" href =
"#line6_160">160.</a> <i>informidate</i> Put. Tell. R. 2;
<i>eandemque repletus</i> R. 3; <i>eademque r.</i> Med.
<i>tandem</i> Benes. Hinc <i>saniemque</i>... (h.e. sanguinem, vel
venenum) <i>eructabat</i> ingeniose conj. N. Heins. cui locum Virg.
Æn. III, 632, a Silio expressum,
<span class = "pagenum">361</span>
favere jam monuit Draken. Vulgatam lectionem, quæ utique ferri potest,
nollem Lefeb. his verbis defendisset: «Ineptit H. qui vult
<i>saniem</i>: prope assentit incautus Drak. in notis»; <i>sanieque</i>,
vel <i>tandemque</i> conj. Withof.
—<a name = "var6_162" id = "var6_162" href =
"#line6_162">162.</a> <i>ab æstu</i> pro <i>pastu</i> suspic.
N. Heins.
—<a name = "var6_165" id = "var6_165" href =
"#line6_165">165.</a> <i>aversæ</i> ed. Drak. errore typogr.
—<a name = "var6_167" id = "var6_167" href =
"#line6_167">167.</a> <i>Avente</i>, non <i>Havente</i>, Col.
—<a name = "var6_168" id = "var6_168" href =
"#line6_168">168.</a> <i>faciemque locis</i> conj. Burm. Male!
—<a name = "var6_169" id = "var6_169" href =
"#line6_169">169.</a> <i>tacitos in artus</i> maluerit
N. Heins. vid. similia in Ind. sed conf. Heyne ad Virg. Æn. VII,
446, et respice verba seq. <i>occulto frigore</i>. <i>Tacitus
Horror</i>, et <i>occultum frigus</i> est ille terror, quem animus
veluti præsagiens periculum concipit, cujus tamen rationem certam
reddere sibi non potest, <i>eine bange schauderhafte Ahndung</i>. Ita
bene jam a Cl. Ernesti expositum video. Conf. <a class = "crossref" href
= "bookVIII.html#line8_485">VIII, 485</a>.
—<a name = "var6_171" id = "var6_171" href =
"#line6_171">171.</a> <i>nomenque</i> Col.
<span class = "pagenum">362</span>
—<a name = "var6_176" id = "var6_176" href =
"#line6_176">176.</a> <i>gutture</i>, non <i>gurgite</i>, Oxon. et
Put.
—<a name = "var6_179" id = "var6_179" href =
"#line6_179">179.</a> Post <i>Adspicimus</i> punctum ponit
N. Heins. prob. Lefeb. qui infinitivos histor. sequi putat. Possunt
et omnia a voc. <i>visi</i> pendere, et hoc pro <i>auditi</i> simul
positum videri, quoniam non solum cum uno verbo, unde generalis notio
petenda est, plura ab illo per se aliena jungi solent, ut <i>flere fata
et luctus</i> inf. <a class = "crossref" href =
"#line6_314">v. 314</a>, et similia, vel in prosa oratione centies
obvia; (vid. Jani ad Hor. Od. III, <span class =
"smallcaps">x</span>, 7 et 8, et inpr. Stroth. ad Liv. III, 68) sed
etiam verba sensuum, ut εἰδεῖν, ὁρᾷν, <i>videre</i>, et alia, sæpius
permutantur, de quo vid. VV. DD. ad Prop. II, 13, al. <span class =
"smallcaps">xvi</span>, 49. (<i>Vidistin’ toto sonitus procurrere
cœlo?</i>) Wesseling. ad Herodot. p. 155, n. 96; Klotz. lectt.
Venus. p. 308. Krebs. Obs. in N. T. p. 412, et inpr. Schrader.
ad Musæi v. 5, p. 5 sqq. Posteriorem ob causam Drak. non
displicet major distinctio, quam post voc. <i>solum</i> ponendam putabat
Burm. quum nihil alioquin sit, quod adspexerint. Certe verba <i>resonare
solum</i> cum <i>Adspicimus</i> jungere, minus durum est, quam supplere
<i>nos</i>, (etsi h.l. egregie id timori conveniat) vel τό
<i>vicissim</i>, h.e. per vices, cum Lefeb. interpretari, alter alterum;
vid. not.
—<a name = "var6_184" id = "var6_184" href =
"#line6_184">184.</a> <i>Junonis et anguis</i> Col. Male: cf.
Heins. ad Ovid. Fast. I, 55.
—<a name = "var6_185" id = "var6_185" href =
"#line6_185">185.</a> <i>despecta tellure</i> opinabatur
N. Heins. quod multis exemplis
<span class = "pagenum">363</span>
citra necessitatem illustravit Drak. Vulgatam lect. tuetur Schmid. et
explicat, prodiens, erumpens e terra; quum non adpareat, quomodo dici
possit <i>extulit caput</i>, si præcesserit <i>despecta tellure</i>, et
ratio poscat, ut dictum sit, extulit caput, et despexit terram, scilicet
jam elatus, seu erectus; <i>disjuncta</i> Tell. unde recte forsan
<i>disjuncta</i> reposuit Lefeb.
—<a name = "var6_188" id = "var6_188" href =
"#line6_188">188.</a> <i>tenuemque</i> Col. Oxon. R. 2, quod
ut legamus, rem ipsam suadere monet Modius, quum ea sit natura metus
inopinati et magni, ut clamandi facultatem adimat. Conf. Intpp. ad
Phædr. I, <span class = "smallcaps">ii</span>, 26, et Virg. Æn.
III, 48. Vulgatam lect. <i>Diffugimus tamen, atque</i>, quam ex comp.
script. <i>tn</i> ortam putat Lefeb., defendit Dausq. qui non male
notat, clamorem propter sibila serpentis, non ob metum, <i>frustra</i>
sublatum esse. Idem sensisse videtur N. Heins. <ins class =
"correction" title = "‘qai’ legitur">qui</ins> <i>jam sibila</i>
scribendum suadet, etsi Dausq. graviter taxat. Sed τό <i>nam</i> etiam
ad <i>Diffugimus</i> referri potest.
—<a name = "var6_190" id = "var6_190" href =
"#line6_190">190.</a> <i>At</i>, non <i>ac</i>, scripti et Med.
—<a name = "var6_193" id = "var6_193" href =
"#line6_193">193.</a> <i>possit</i>, non <i>posset</i>, R. 3;
Parm. et Med.
—<a name = "var6_194" id = "var6_194" href =
"#line6_194">194.</a> <i>spiris stringentibus</i>, vel quod Lefeb.
recepit <i>cingentibus arcte</i>, ingeniose conj. N. Heins. quia
<i>ingenti</i> modo præcessit. <i>arctæ</i> Gryph. <i>artæ</i>, typorum
forsan errore, in ed. Drak. qui et <i>altæ</i> legi posse monet. Sed τό
<i>artæ</i> etiam nunc repositum video ab Ill. Ernesti, qui jungit
<i>spiris ing. artæ</i>, h.e. arcte circumvolutæ voluminibus caudæ,
quibus eam <i>abstraxit</i>, h.e. inflexit. Cf. <a class = "crossref"
href = "bookV.html#var5_477">ad V, 477</a>.
—<a name = "var6_195" id = "var6_195" href =
"#line6_195">195.</a> <i>adstrinxit</i> forte præstiterit, ne poeta
ter idem dicat.
<span class = "pagenum">364</span>
—<a name = "var6_202" id = "var6_202" href =
"#line6_202">202.</a> <i>ripaque</i> Colon. <i>relatos</i>, non
<i>relatus</i>, scripti et ed. Parm.</p>
<p><a name = "var6_204" id = "var6_204" href = "#line6_204">204.</a>
<i>Vix</i> suspic. N. Heins.
—<a name = "var6_206" id = "var6_206" href =
"#line6_206">206.</a> <i>Et propero</i> Ox. prob. Barth. Adv.
I, 13.
—<a name = "var6_208" id = "var6_208" href =
"#line6_208">208.</a> <i>pugnas</i> scripti; <i>pugnamque</i>
editi, nisi quod <i>pugnam</i> extat in ed. Parm. <i>in pugnam
Martemque</i> volebat Dausq.
—<a name = "var6_209" id = "var6_209" href =
"#line6_209">209.</a> <i>magna</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_430">IV, 430</a>, non <i>magno</i>, Col. non contra
sentiente Dausq. Alioquin <i>audere</i> etiam simpl. pro audere egregia
et fortia poni docet Drak. ad h.l. et ad <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_452">IX, 452</a>.
—<a name = "var6_210" id = "var6_210" href =
"#line6_210">210.</a> <i>capi</i> Oxon. vid. <a class = "crossref"
href = "bookIV.html#var4_98">ad IV, 98</a>.
—<a name = "var6_213" id = "var6_213" href =
"#line6_213">213.</a> <i>Consequitur jusso</i> scripti, R. 2,
3, Med. <i>C. jussum</i> Parm. <i>Obsequitur jussu</i> in editis
recentt. <i>rapto C. passu</i> non male conj. Burm. sed frustra, judice
Schmidio, quum τό <i>jusso</i> absolute explicari possit, ut
<i>audito</i> et similia.
<span class = "pagenum">365</span>
—<a name = "var6_218" id = "var6_218" href =
"#line6_218">218.</a> <i>hinnitu</i>, non <i>immani</i>, Col.
—<a name = "var6_221" id = "var6_221" href =
"#line6_221">221.</a> <i>Ac</i> Nut.
—<a name = "var6_226" id = "var6_226" href =
"#line6_226">226.</a> <i>sinuatis</i> lege tribus syllabis; vid.
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_495">ad III, 495</a>.
—<a name = "var6_228" id = "var6_228" href =
"#line6_228">228.</a> <i>derecto</i> Col. vid. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#var2_92">ad II, 92</a>. Id tacitus
recepit Lef. et prob. N. Heins. ut sit <i>erecto</i>, quod rejicit
Schmid. quum serpens erectus sit quasi stans, et sensus postulet, eum in
longitudinem extensum et diductum fuisse.
—<a name = "var6_230" id = "var6_230" href =
"#line6_230">230.</a> <i>anhelat</i>, non <i>anhelans</i>, scripti,
R. 3, et Parm.
—<a name = "var6_231" id = "var6_231" href =
"#line6_231">231.</a> <i>A. serpentis equus</i> scripti et priscæ
edd. ante Nicandrum, qui primus <i>A serpente et equus</i> Silio
obtrudit. Conf. <a class = "crossref" href = "bookX.html#var10_370">ad
X, 370</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#var14_246">XIV, 246</a>; <i>A. serpens et equus</i> ed.
D. Heins.
—<a name = "var6_234" id = "var6_234" href =
"#line6_234">234.</a> <i>Nutat</i> Colon. quod verbum, quia
intransit. est, respuit Lefeb. et <i>Mittit</i> e c. Tell. recepit,
Coll. Virg. Æn. V, 469; unde potius <i>jactat</i> refingerem. Sed
<i>nutat</i> κατὰ <i>caput</i> exquisitius est, ut ap. Val. Fl. VIII,
88, et al. passim; conf. Heins. ad Claud. bell. Gildon. v. 220 et
281; <i>Mutat</i> Ox. et Put. cum priscis edd. quod minus displiceret,
nisi mox sequeretur, <i>Motat</i> ed. Junt. et quæ inde expressæ sunt:
non infelici vel errore vel emendat. Nam verba <i>mutare</i> et
<i>motare</i> centies vim <i>movendi</i> habere, et a librariis tam
inter se, quam cum <i>nutare</i> confundi, docent VV. DD. ad Virg. Ecl.
V, 5; VI, 28; Æ. III, 581; V, 702; XII, 37, et, quos Drak.
laudat, Heins. ad Ovid. Met. XIII, 937, ad Claud. bell. Get.
v. 595; Scalig. ad Catull. carm.
<span class = "pagenum">366</span>
XXII, et inpr. Gronov. Obss. III, 1.
—<a name = "var6_236" id = "var6_236" href =
"#line6_236">236.</a> <i>tunc</i>, non <i>nunc</i>, Col. et Ox.
<i>tum</i> tacite dedit Lefeb. vid. <a class = "crossref" href =
"#var6_299">ad VI, 299</a>.
—<a name = "var6_239" id = "var6_239" href =
"#line6_239">239.</a> <i>victorque</i> scilicet serpens, non
<i>victasque</i>, scripti et R. 2.
—<a name = "var6_240" id = "var6_240" href =
"#line6_240">240.</a> <i>arreptas</i> R. 2; <i>arrectas</i>
Tell.
—<a name = "var6_247" id = "var6_247" href =
"#line6_247">247.</a> <i>hæc clamans, atque imperterritus</i>
malebat N. Heins.
—<a name = "var6_248" id = "var6_248" href =
"#line6_248">248.</a> <i>per inane</i> Col. vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_97">not. ad I, 97</a>; <i>p ma
ve</i> Oxon. quod eodem ducit. Hinc ortæ aberratt. <i>primave</i>,
<i>primamve</i>, <i>primamque</i> et <i>primumque</i>.
—<a name = "var6_251" id = "var6_251" href =
"#line6_251">251.</a> <i>ferri</i> refinxit Lefeb. coll. <a class =
"crossref" href = "#line6_268">v. 268</a>, tamquam exquisitius.
—<a name = "var6_252" id = "var6_252" href =
"#line6_252">252.</a> <i>datur</i>, non <i>datus</i>, scripti et
R. 2.
—<a name = "var6_253" id = "var6_253" href =
"#line6_253">253.</a> <i>iræ</i> volebat N. Heins. ut <i>iræ
inpatiens</i>, vel <i>iræ dare terga inpatiens</i> jungantur. Sed num
serpens iræ inpatiens <i>terga dabit</i>? an <i>iræ quis terga dare</i>
potest? Quid vero causæ est, cur τό <i>ira furere</i> displiceat?
Studium captandi exquisitiores loquendi modos, (<i>iræ impatiens</i>, et
<i>furit dare</i>) ut sæpe, fraudi fuisse videtur viro doctissimo.
—<a name = "var6_254" id = "var6_254" href =
"#line6_254">254.</a> <i>novusque doloris</i> conj. Burm. conf.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_530">not. ad IV, 530</a>.
Sed vulgata quoque bene se habet; vid. Ernesti ad Tac. Agric. c. 16, et
Ann. I, 3, pr. c. 20, extr. et II, 66, ex quibus
<span class = "pagenum">367</span>
tamen locis fere conjicias, <i>dolore</i> legendum esse.
—<a name = "var6_256" id = "var6_256" href =
"#line6_256">256.</a> <i>rapidi</i> scripti et priscæ edd.
<i>rapidi</i> e R. 2, recepit Lefeb. Non male; sed etiam τό
<i>rapidi</i> (hoc est <i>instantis</i>, rapide seu raptim inruentis)
ferri potest; conf. ad lib. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#var5_451">V, v. 451</a>. Vulgata <i>rapido</i> ex
Nicandri ingenio profecta. Præstitisset saltem <i>rabido dolore</i>, vel
<i>rapidi fuissent impetus</i>.
—<a name = "var6_257" id = "var6_257" href =
"#line6_257">257.</a> <i>ablato</i> Col. cum R. 2, et Veneta
a. 1492, in comment. Marsi. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#var5_633">ad V, 633</a>, et h.l. not. <i>allato</i>
Put. Vulg. <i>alato</i>.
—<a name = "var6_258" id = "var6_258" href =
"#line6_258">258.</a> <i>rursusque</i> tres scripti cum R. 2;
Parm. et Benes. <i>cursusque</i> Tell. et Med. unde vulgatam
<i>cursuque</i> ortam putat Drak.
—<a name = "var6_260" id = "var6_260" href =
"#line6_260">260.</a> <i>lævam</i> h.e. ad l. manum seu partem,
recte, puto, rescripsit Lefeb. quem secutus est Ill. Ernesti. Possis et
<i>lævum</i> reponere. Sed quodammodo defendi potest vulgata, si
exponatur: manu sinistra detortis; vel, læva parte effugisset;
<i>effudisset</i> scripti et priscæ edd. ante Basil. Wolfii. qui primus
veram lect. revocavit.</p>
<p><a name = "var6_262" id = "var6_262" href = "#line6_262">262.</a>
<i>Torpebam</i> emend. Burm. vid. eundem ad Virg. Æn. V, 355;
Broukh. et Heyne ad Tibull. III, <span class = "smallcaps">iv</span>,
50. Sed conf. inf. <a class = "crossref" href =
"#line6_600">v. 600</a>, sup. <a class = "crossref" href =
"#line6_136">v. 136</a>. et <a class = "crossref" href =
"bookII.html#var2_29">ad II, 29</a>; <i>tanti</i> emend. Withof.
—<a name = "var6_265" id = "var6_265" href =
"#line6_265">265.</a> <i>urguentia</i> scripti et R. 2. Sic
ubique in Col. aliisque cod. scribi monent Drak. et, quem laudat, Pier.
ad. Virg. Æn. V, 202. Vulgg. <i>ingentia</i>.
<span class = "pagenum">368</span>
—<a name = "var6_270" id = "var6_270" href =
"#line6_270">270.</a> <i>jam</i> scripti et priscæ edd. Hæc vox
primum in ed. Marsi omissa est operarum vitio, quod alii temere
servarunt. Wollius autem, ut metro consuleret, <i>enim</i> intexuit;
<i>non amplius</i> conj. Voss. ad marg. ed. Junt. Ceterum verba <i>nec
jam amplius</i> bis sumenda, et tam ad <i>præstante</i>, quam ad
<i>instat</i> referenda, vel <i>nec jam amplius, ægra</i> (hoc est ægre,
nisi ipsa hæc vox <ins class = "correction" title = "‘susbtituenda’ legitur">substituenda</ins>) distinguendum, vel denique <a class =
"crossref" href = "#line6_272">vers. 272</a>, <i>instat</i> scilicet se,
scribendum videtur, ut ita certe iram prodiderit serpens, quum vires eum
ad altius se a terra tollendum deficerent. Conf. <a class = "crossref"
href = "#line6_275">v. 275</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_538">not. ad I, 539</a>. Hac conj. admissa, verba
<i>nec jam... caput</i> etiam parenthesi includere possis, quod,
lectione non mutata, perperam fecit Dausq. Quum hæc jam scripsissem,
video Cel. quoque Ernesti in alteram, a me propositam, rationem
incidisse, eique legendum videri: <i>nec jam amplius, ægre... caput,
acrius instat</i>.
—<a name = "var6_271" id = "var6_271" href =
"#line6_271">271.</a> <i>rigorem</i>, non <i>vigorem</i>, scripti
cum R. 3, et Parm.
—<a name = "var6_272" id = "var6_272" href =
"#line6_272">272.</a> <i>Ut solito in n. tollit</i> perperam edidit
Wolfius, quem tamen secuti sunt Colin. D. Heins. Dausq. et Cell.
qui posterior meliora, quæ noverat, non restituit, etsi vix serpentem
illum tam saucium fuisse ballistis putat, quam hunc locam.
—<a name = "var6_275" id = "var6_275" href =
"#line6_275">275.</a> <i>atrum</i> nonnulli pro <i>aer</i>.
—<a name = "var6_276" id = "var6_276" href =
"#line6_276">276.</a> <i>spes ultima</i> c. Tell. cum edd. recentt.
forte et Col. ac Put. quorum certe lectionem h.l. silentio
prætermiserunt viri docti. Hoc recepi cum Lefeb. et Cl. Ernesti, qui et
<i>Ingentis caudæ</i> ex ed. R. 3, et Med. reposuere, quæ ratio
durior videtur, quam si ita exponas verba: <i>cauda, spes ultima</i>, in
qua extremam posuerat spem, <i>ingenti</i> serpenti (quæ forte vox non
supplenda est, sed substituenda) <i>hæret humi</i>. Vulgo <i>specus
ultima</i>, post quæ verba colon ponunt, et de <i>specu</i> (hiatu)
vulneris cogitant, coll. Virg. Æn. IX, 700. Utrumque displicuit Barth.
Adv. I, 13, et Drak., qui post <i>saniem</i> distinguunt, et
<i>specum ultimam</i> putant esse imum ventrem. Ille frustra provocat ad
Virg. l.c. hic ad Phædr. IV, <span class = "smallcaps">v</span>, 10 (ubi
vid. Burm.) ad Prudent. hym. VII, Cathemer. 115, et Avien. descr. orb.
v. 791. Sed tum quoque <i>Ingens ac cauda</i>, vel <i>Ingenti</i>
serpenti <i>ac cauda</i> rescribendum videtur; <i>ultima specula</i>
conj. Dausq. <i>pars ultima</i>, vel <i>spira ultima jamque Ingentis
caudæ jaculis</i> N. Heins. Mox <i>pondere contis</i> Barth. ut
<i>pondere</i> saxa ingentia ballistis expulsa intelligantur, quoniam
conti cuspide, non pondere noceant. Sed copula certe sic repetenda erat,
et vid. not.
—<a name = "var6_278" id = "var6_278" href =
"#line6_278">278.</a> <i>lassoque</i> scripti et priscæ edd.
<i>laxoque</i> Marsus, et deinde alii; <i>lapsoque</i> e R. 2,
recepit Lefeb. qui graphice ita caput humi repens exprimi arbitratur;
conf. Heins. ad Virg. Æn. IX, 436.
<span class = "pagenum">369</span>
—<a name = "var6_282" id = "var6_282" href =
"#line6_282">282.</a> <i>Lucentem</i> Med.</p>
<p><a name = "var6_283" id = "var6_283" href = "#line6_283">283.</a>
<i>Erumpit</i> tacite refinxit Lefeb. et minus recte, quoniam
<i>ulularunt</i> mox sequitur.
—<a name = "var6_289" id = "var6_289" href =
"#line6_289">289.</a> <i>trepida</i> Col. repug. Drak. qui
<i>undam</i> docet <i>tepidam</i> dici propter ardorem solis, qui in
Africa ferventissimus sit, ut <i>Nilum tepentem</i> Prop. II, <span
class = "smallcaps">xxiv</span>, 3, et Martial. XI, 12; cf. sup
<a class = "crossref" href = "#line6_140">v. 140</a>. <i>Bragada</i>
vulgo scribitur; vid. <a class = "crossref" href = "#var6_141">ad
v. 141</a>. Mox <i>Non violasse</i> scripti, ut inf. <a class =
"crossref" href = "#line6_399">v. 399, 400</a>, et ap. Virg. Æn.
VI, 620. Ita N. Heins.</p>
<span class = "pagenum">370</span>
<p><a name = "var6_299" id = "var6_299" href = "#line6_299">299.</a>
<i>Tum</i>, non <i>Tunc</i>, Tell. et Benes. quod recepi cum Lefeb. etsi
<i>tunc</i> idem valere putant ap. Liv. XXII, 29, pr. Stat. Th.
I, 497; Claud. Cons. Hon. III, 33, et aliis locis, ubi tamen libri
variant, vel errori tam proclivi eadem forte medicina adhibenda est;
conf. <a class = "crossref" href = "#var6_600">ad v. 600</a> et al.
—<a name = "var6_300" id = "var6_300" href =
"#line6_300">300.</a> <i>Percepit</i>, non <i>Præcepit</i>, quatuor
scripti cum R. 3, et Med. prob. N. Heins. quia <i>præsumta
p.</i> sequitur, ne poeta bis idem dicat: quæ tamen ratio in Silio minus
me movet, quam librorum auctoritas.
—<a name = "var6_303" id = "var6_303" href =
"#line6_303">303.</a> <i>Theramne</i> priscæ edd. ut apud Plin.
IV, 5: Θεράμναι ap. Steph. Byz. p. 303. Sed <span class =
"greek" title = "Therapnê">Θεράπνη</span> dicitur et <span class =
"greek" title = "Therapnai">Θεράπναι</span> Suidæ, Pausan. Lacon. 14 et
20; Pind. Isthm. I, 43; Melæ II, 3; Statio et aliis; conf.
Meurs. Miscell. Lacon. IV, 12, et Cl. Scheller in Lex. lat. cui
<i>Theramne</i> vitiosa videtur pronuntiatio, ut ὄμμα ab ὄπτομαι,
τέτυμμαι a τέτυφα, etc. Secunda corripitur quidem <a class = "crossref"
href = "bookVIII.html#line8_412">VIII, 412</a>, et <a class = "crossref"
href = "bookXIII.html#line13_43">XIII, 43</a>; sed passim quoque
producitur; vid. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#var4_776">ad
IV, 776</a>; Heins. ad Ovid. Met. XIII, 430; Salmas. Exerc. Plin.
p. 33, et Voss. art. gram. II, 12.
—<a name = "var6_305" id = "var6_305" href =
"#line6_305">305.</a> <i>in</i>, non <i>at</i>, scripti et
R. 2. Vulgo male post <i>membris</i> punctum, et post <i>artus</i>
comma ponitur.
—<a name = "var6_307" id = "var6_307" href =
"#line6_307">307.</a> <i>Martem regere</i> Col. cum ed. Basil.
Wolfii et aliis recentt., h.e.
<span class = "pagenum">371</span>
ducem esse, bello præesse, ut, quod Drak. monet, <i>bella regere</i>
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_47">VII, 47</a>, et
<i>disciplinam r.</i> ap. Suet. Cæs. c. 48, et Aug. c. 24. Add. Cæs.
B. G. VI, 16; ubi <i>Mars bella regit. Martem ciere</i> Oxon. et
Put. cum priscis edd. quod defendit Gronov. Obss. IV, 6; nec
inprobat N. Heins. si <i>cire</i> scribatur, verbo antiquo, unde
<i>concire</i>, <i>excire</i>, etc. ne versus laboret. Idem tamen conj.
Martem <i>tegere</i>, vel <i>occulere</i>, quod langet, quoniam de
insidiis in altero hemistichio agitur.
—<a name = "var6_308" id = "var6_308" href =
"#line6_308">308.</a> <i>durus ducere vitam</i> ex edit. Parm. et
Med. recepere Draken. et Lefeb. suadente N. Heins. cf. Horat. Sat.
I, <span class = "smallcaps">iv</span>, 8. Ipse suspicabar
aliquando legendum esse, <i>Et doctus</i>, vel <i>docilis</i>, ut
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_233">III, 233</a>;
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_8">IV, 8</a>; <a class
= "crossref" href = "bookXIII.html#line13_120">XIII, 120</a>. Sed nunc
re adcuratius perpensa vix dubito, quin vera lectio sit <i>duris</i>,
quam ex scriptis et plerisque edd. revocavi, sublata interpunctione
majori post <i>vitam</i>, quæ displicuit etiam Lefeb. qui tamen τό
<i>durus</i> præferendum putat.
—<a name = "var6_309" id = "var6_309" href =
"#line6_309">309.</a> <i>ipsi</i> malebat N. Heins. inmemor
eorum, quæ ad Virg. Æn. VII, 110, notaverat.
—<a name = "var6_313" id = "var6_313" href =
"#line6_313">313.</a> Quotquot libri sunt noti, habent <i>mœnia f.
Phœnissæ ruere</i> scil. urbis, vel Didonis, quæ utraque ratio dura est.
Hinc sine ulla literarum mutatione scripsi <i>mœnia f. Phœnissa
eruere</i>, scilicet ducem, vel Regulum <i>vidissem</i>. Audacior est
emendatio N. Heins. <i>Phœnissæ aut ruere</i>, nec quidquam
proficit.
—<a name = "var6_314" id = "var6_314" href =
"#line6_314">314.</a> <i>at nulla nunc morte</i> conj. Burm. prob.
Draken. et Ill. Ernesti, qui tamen, etsi in sensu non valde hæret, verba
seq. non valde probat, quibus in omni Silio nulla alia duriora et magis
absona exstent; <i>ducis: at, nulla quos m. n. i. Exutus, servans</i>,
etc. refinxit Lefeb. ut <i>exutus</i> sit pro exuar. Ita solus hunc
locum intellexisse videtur sibi, non mihi, nec facile aliis. Sed τό
<i>Exutus</i> arridere potest, et mihi quoque in mentem venit: <i>non
flevissem fata d. et luctus, quos servans portabo in Tartara,
exutus</i>, liberatus ab iis, (conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_86">I, 86</a>) <i>nulla m. n. i.</i> vid.
not.</p>
<span class = "pagenum">372</span>
<p><a name = "var6_318" id = "var6_318" href = "#line6_318">318.</a>
<i>Hinc</i> dedit Nicander, quem secuti sunt alii; <i>Hic iter in
medios</i> Marsus prob. Dausq. <i>Hic Nomadum in medios memorandi R.
ausi</i> tentabat N. Heins.
—<a name = "var6_319" id = "var6_319" href =
"#line6_319">319.</a> Vulgo <i>Laxabat ferro, campoque pericla
ruebat</i>, quod Cell. et alii activo sensu accipiunt, prosternebat,
dimovebat pericula; conf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_392">not. ad V, 392</a>; <i>Laxabat f. campumque
pericla ruebat</i> Colon. <i>campum ac pericla</i> Oxon. <i>campo ac
pericla</i> Put. Hinc <i>laxabat f. campum</i> (ut sup. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#line5_174">V, 174</a> et <a class =
"crossref" href = "bookV.html#line5_269">269</a>, ubi vid. not.) <i>ac
per tela ruebat</i> corrig. N. Heins. et <i>campum ac per iniqua
r.</i> Gronov. Obss. IV. Hoc recepit et exemplis illustravit Drak.;
illud vero, quod ad ductum literarum propius adcedit, Lefeb. Ego
levissima mutatione lectionem cod. antiquiss. restitui, quoniam omnes
libri, tam scripti quam inpressi, in <i>pericla</i> conspirant, et
<i>campu inque</i> facillimo lapsu in <i>campumque</i> mutari
potuit.</p>
<p><a name = "var6_326" id = "var6_326" href = "#line6_326">326.</a>
<i>innectens</i> putabat N. Heins. Nescio cui bono? conf. <a class
= "crossref" href = "bookIII.html#not3_232">not. ad III, 233</a>.
—<a name = "var6_327" id = "var6_327" href = "#line6_327">327,
328.</a> Ita locum fœde corruptum ex c. Col. restituit
N. Heins. et jam ante eum Modius, nisi quod hic <i>gyros</i> et
<i>facta</i> pro <i>Graius</i> et <i>ficta</i> ibi scriptum testatur et
<i>gyros</i> probat; <i>vetice</i> pro <i>vertit</i> Put. <i>utre subito
certamina gratos</i> Oxon. <i>vertit s. certamine gyros</i> Parm.
<i>Vertice claudebant s. certamine gratos</i> Med. Ita quoque Marsus et
Mart. Herbip., nisi quod <i>gyros</i> pro <i>grates</i>
<span class = "pagenum">373</span>
habent. Nicander, novo versu interjecto, hæc Silio obtrudit:
<i>Claudebant linquens, subito in c. gyris Vertit equum simulatque fugam
graviora ruina, Et d. t. c. ficta f. d.</i> Omnia hæc fideliter
expressere Ald. Gryph. Nut. Wolf. (qui <a class = "crossref" href =
"#line6_328">v. 328</a> perperam omisit) Colin. Dausq. et alii,
præterquam quod omnes, excepto Aldo, <i>graviore</i> pro
<i>graviora</i>, et Colin. Dausq. aliique <i>victa</i> pro <i>ficta</i>
substituerunt. Ceterum <i>vertit s. certamina Graius</i> emend. Barth.
Adv. I, 13, et <i>Condebant</i> pro <i>Claudebant</i> Burm. <i>At
f. n. socios, ubi c. s. Claudebant, vertit</i>, etc. melius forte
distingui posse putabat Drak. h.e. vertit socios, ubi saxa
<i>claudebant</i>, h.e. desinebant, ut ap. Gell. I, 7, ubi vid.
Intpp. <i>Claudere</i>, <i>includere</i> et <i>excludere</i> pro finire
passim occurrunt, v.c. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_686">XIII, 686</a>, ubi Drak. laudat <a class =
"crossref" href = "bookXV.html#line15_655">XV, 655</a>; Ovid. Fast. III,
384; Prop. II, 12, extr. (ubi vid. Passerat.) Stat. Silv. II, Præf. et
Gronov. ad Senec. Epist. XII. Sed confer not.
—<a name = "var6_329" id = "var6_329" href =
"#line6_329">329.</a> <i>et stabulis</i> Oxon. Put. R. 3, <i>a
stabulis</i> Parm. <i>stabilis</i> quædam edd. recentt.</p>
<p><a name = "var6_335" id = "var6_335" href = "#line6_335">335.</a>
Majorem interpunct. post <i>amore</i> in edd. vulgg. excepta Parm.,
positam sustulit N. Heins.
—<a name = "var6_336" id = "var6_336" href =
"#line6_336">336.</a> <i>solis</i> Oxon. <i>soli</i> corrig. Barth.
Adv. I, 13; <i>condensa</i> Put.
—<a name = "var6_337" id = "var6_337" href =
"#line6_337">337.</a> <i>intento</i> Col. et Parm. conf. Heins. ad
Claud. laud. Stil. I, 256; intentæ Oxon. R. 3, Med.
<i>intende</i> Put. <i>intendens prælia</i> primus interpolavit Marsus,
quem secuti sunt alii; <i>intenta</i> ex emend. Barth. recepit Cell.
—<a name = "var6_338" id = "var6_338" href =
"#line6_338">338.</a> <i>Pœna</i>, h.e. Pœnica, seu Punica, Colon.
quod probaverat N. Heins. ad Claud. l.c. qui tamen in not. ad h.l.
prætulit conject. Barthii <i>Pœnûm <!-- really? --> <!-- I KNOW! :D -F2
--> virorum</i>, adsentiente Drak. <i>pene</i> Parm. <i>pœnæ i. jus et
pena v.</i> Oxon. Vulgo <i>pœnæ</i>; <i>spreta</i> pro <i>sæva</i>
volebat Barth. et <i>cæca</i> N. Heins. de quo voc. vid. sup.
<a class = "crossref" href = "#var6_7">ad v. 7</a>; <i>atque
<span class = "pagenum">374</span>
uni</i> pro <i>et Pœna</i> legendum putabat Withof.
—<a name = "var6_339" id = "var6_339" href =
"#line6_339">339.</a> <i>notandum Dedecus</i> Ox. et R. 3.
—<a name = "var6_342" id = "var6_342" href =
"#line6_342">342.</a> <i>ten’</i> et mox <i>tune huic</i> conj.
N. Heins. Eodem suadente Drak. interrogandi, sed Lefeb. non male
exclamandi notam post <i>carcer</i> et <i>Superis</i> posuit.</p>
<p><a name = "var6_346" id = "var6_346" href = "#line6_346">346.</a>
Vulgg. <i>Elisæi</i> et pessime <i>Elisei</i>; vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#var1_81">ad I, 81</a>.
—<a name = "var6_348" id = "var6_348" href =
"#line6_348">348.</a> <i>vinctam</i> Col. quod ex <a class =
"crossref" href = "#line6_343">v. 343</a> firmant N. Heins. et
Drak. Vulgatum <i>victam</i> servavit Lefeb. quia <i>captivam</i>
sequitur. Parum interest. Vulgarem lect. <i>victam</i> Withof. quoque
retinendam censebat, ne bis idem dicatur, (sequitur enim <i>vinctam</i>)
et quoniam <i>inter prælia</i> non <i>vinciantur</i> homines, sed
<i>vincantur</i>. At dura oratio est, <i>inter prælia vinci</i>, nec
tautologiæ a Silii ingenio alienæ.
—<a name = "var6_349" id = "var6_349" href =
"#line6_349">349.</a> Forte leg. <i>rectore</i>, quoniam
<i>duci</i> modo
<span class = "pagenum">375</span>
præcessit; conf. <a class = "crossref" href = "#line6_368">v. 368
et 370</a>.</p>
<p><a name = "var6_358" id = "var6_358" href = "#line6_358">358.</a>
<i>trifido in æquore</i>, h.e. trifidi rostri reddente imaginem, malebat
N. Heins. coll. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_86">I, 86</a>. Idem <a name = "var6_360" id =
"var6_360" href = "#line6_360">v. 360</a>, conj. <i>Durum ad
tempus. Serum ad tempus</i> suspic. Ill. Ernesti. Sed vulgata doctior
est et aptior.
<span class = "pagenum">376</span>
—<a name = "var6_363" id = "var6_363" href =
"#line6_363">363.</a> Suspicor, <i>Ad numerum ut plaudant</i>
(scilicet remi) legendum esse, vel aliud mendum irrepsisse in contextum.
Nam κελευστὴς ipse non remigat.</p>
<p><a name = "var6_365" id = "var6_365" href = "#line6_365">365.</a>
<i>ventoque</i> scripti cum Med. et, teste Lefeb., R. 1 ac 2, prob.
N. Heins. ut <i>dedere</i> ad nautas spectet. Sed nautæ vela et
navem, non mare dant ventis. Hinc loco non movenda videtur vulgata
lectio <i>ventique dedere p.</i> scilicet placatum, vel iter per mare;
conf. Virg. Æn. III, 69, 70. Vulgata servanda etiam videbatur Withofio,
qui tamen, coll. <a class = "crossref" href =
"#line6_528">v. 528</a>. et Pac. Paneg. c. 33, malebat <i>ventique
dedere profundo</i>, scilicet nos, vel ratem.
—<a name = "var6_368" id = "var6_368" href =
"#line6_368">368.</a> Pro <i>Fortuna</i>, cujus voc. nec causam nec
ornatum intelligebat, <i>importuna</i> scilicet turba conj. Ill.
Ernesti, cui tamen succurrebant verba Livii in simili re Epit. XVIII:
<i>Quærente Fortuna, ut magnum utriusque casus
<span class = "pagenum">377</span>
exemplum in Regulo proderetur</i>, etc. Conf. not.
—<a name = "var6_374" id = "var6_374" href =
"#line6_374">374.</a> <i>putabat</i>, scilicet Regulus, non
<i>putabam</i>, Col. et Oxon.
—<a name = "var6_380" id = "var6_380" href =
"#line6_380">380.</a> <i>viri</i>, non <i>viro</i>, iidem codd.
quod suadente N. Heins recepi, quia <i>viro</i> subsequitur, etsi
<i>duci</i>, vel <i>patri</i> legendum crediderim.
—<a name = "var6_383" id = "var6_383" href =
"#line6_383">383.</a> <i>patrio</i> Put. <i>patrio Tiberini a.
a.</i> conj. N. Heins.
—<a name = "var6_384" id = "var6_384" href =
"#line6_384">384.</a> <i>ac</i>, non <i>et</i>, scripti.
—<a name = "var6_389" id = "var6_389" href =
"#line6_389">389.</a> <i>junctis</i>, h.e. vicinis, corrig.
N. Heins.
<span class = "pagenum">378</span></p>
<p><a name = "var6_394" id = "var6_394" href = "#line6_394">394.</a>
<i>Addebatur</i> scripti cum Med. Ald. Gryph. Nut. Vulg. lect.
<i>Abdebatur</i> perperam tuetur, et <i>patrios cultus</i> de Punico
vestitu, vel tunica accipit Dausq.</p>
<p><a name = "var6_403" id = "var6_403" href = "#line6_403">403.</a>
<i>Marcia</i>, non <i>Martia</i>, Col. ut in antt. hujus gentis denariis
et lapidibus; cf. <a class = "crossref" href = "#var6_576">ad
v. 576</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#var13_700">XIII, 700</a>, quosque Drak. laudat, Sigon. ad
Liv. I, 32, et Broukh. ad Prop. III, <span class =
"smallcaps">i</span>, 52, et ad Tibull. III, <span class =
"smallcaps">vi</span>, 58.
—<a name = "var6_405" id = "var6_405" href =
"#line6_405">405.</a> <i>tristes</i> ex Colon. auctore
N. Heins. recepere
<span class = "pagenum">379</span>
Drak. et Lefeb. Ego priscam servavi scripturam, quæ in c. Agripp. passim
quoque obvia est.
—<a name = "var6_413" id = "var6_413" href =
"#line6_413">413.</a> <i>Arceri</i> emend. N. Heins. prob.
Drak. Frustra, nec tamen absurde, quod putat Lefeb. Nam verbum
<i>jubere</i>, quod vel tironibus notum est, si de persona, vel re, cum
qua aliquid faciendum est, agitur, cum infinit. pass. plerumque
jungitur; at non semper; vid. mox <a class = "crossref" href =
"#line6_452">v. 452</a>; Virg. Æn. V, 773; (ubi conf. Burm.)
XII, 584, et al. Pro <i>patet</i>, quod cum <i>inpenetrabilis</i>
connectitur, forte lego <i>manet</i>, vel leviori mutatione <i>amplexus
pater: inpenetrabilis ille</i>, etc. vid. tamen not.
—<a name = "var6_414" id = "var6_414" href =
"#line6_414">414.</a> <i>corda</i> volebant N. Heins. Drak.
Sed vid. not.</p>
<span class = "pagenum">380</span>
<p><a name = "var6_422" id = "var6_422" href = "#line6_422">422.</a>
<i>quanto</i> maluerit N. Heins. Sed <i>quantum</i> quoque passim
pro quanto, vel in quantum et quantopere ponitur et comparativo jungitur
v.c. <i>quantum magis</i>, <i>longius</i>, <i>inferior</i>, etc. dixere
Liv. III, 15; XLIV, 7; Flor. I, 18, et alii.
—<a name = "var6_425" id = "var6_425" href =
"#line6_425">425.</a> <i>Ni, Mare</i> Col. Tell. Mars. <i>Mi Mare:
nam</i> Oxon. addito versu spurio, Wof. Cell. et alii. <i>Ni male</i>
R. 3, Parm. Med. et recentt. edd. Mox forte leg. <i>mærebamus</i>.
<span class = "pagenum">381</span>
—<a name = "var6_434" id = "var6_434" href =
"#line6_434">434.</a> <i>vota</i> Tell. quod etiam conjecerat
N. Heins. probb. Drak. et Lef. Ferrem, si de templo ageretur; sed
arma votiva ab h.l. aliena videntur. Malim quoque <i>nota monimenta</i>
quam <i>n. spicula</i> jungere, unde distinctionem mutavi.
—<a name = "var6_435" id = "var6_435" href =
"#line6_435">435.</a> <i>Magno</i> duo veteres, (qui sint, nescio)
teste Lef. qui id recepit coll. <a class = "crossref" href =
"#line6_404">v. 404</a>. Non minus ei adridet lectio ed. R. 2,
<i>magni m. triumpho</i>. Equidem neutrum defendere ausim.
—<a name = "var6_437" id = "var6_437" href =
"#line6_437">437.</a> <i>Pœnicus</i> scripsit Lef.
—<a name = "var6_439" id = "var6_439" href =
"#line6_439">439.</a> <i>en</i> conj. N. Heins. cui et verba
<i>quid, oro... nobis</i> non sana videbantur. Sed vid. not.
—<a name = "var6_444" id = "var6_444" href =
"#line6_444">444.</a> <i>procedere</i> scripti cum R. 3, Parm.
Med. Marsi, Benes. et Mart. Herbip. quod suadente N. Heins. recepit
Drak. qui observat, <i>procedere</i> proprie dici solennem consulum
pompam, qua primo initi magistratus die ex ædibus in Capitolium deduci
consueverint; conf. quos laudat, Claud. Cons. Hon. III, 8; Norism.
de numm. Dioclet. Diss. I, 5; Cuper. ad Lactant. de mort. persecut.
c. 17. et, qui inde <i>processionibus</i> Catholicorum Romanensium nomen
inditum docent, Savaron. ad Sidon. Apoll. Epist. V, 17, et du Cange
Glossar. mediæ Latin. Add. Spanh. de Pr. et Usu Num. Diss. VIII,
p. 705 sqq. ed. secundæ. Similiter <i>procedit funus</i> ap.
Terent. Andr. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 100. Vulgo
<i>præcedere</i> ut <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_486">VIII, 486</a>, ubi ad has solennes pompas non
respici putat, adeoque nihil mutat Drak.
<span class = "pagenum">382</span>
—<a name = "var6_446" id = "var6_446" href =
"#line6_446">446.</a> <i>meritis</i> pro <i>mecum</i> malebat
N. Heins.
—<a name = "var6_449" id = "var6_449" href =
"#line6_449">449.</a> <i>fas est</i> Ox. Put. R. 3.</p>
<p><a name = "var6_451" id = "var6_451" href = "#line6_451">451.</a>
<i>clusit</i> Col. (teste Lefeb. duo scripti) ne improb. quidem Dausq.
<i>clusit</i> ἀρχαϊκῶς pro <i>clausit</i>, ut in quibusdam codd. Stat.
Th. XI, 58; Val. Fl. I, 34; Virg. Æn. I, 233; VI, 734, et al.
Vulgo <i>duxit</i>; conf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#var2_52">ad II, 52</a>.
—<a name = "var6_453" id = "var6_453" href =
"#line6_453">453.</a> <i>adiri</i> conj. N. Heins. vid.
<a class = "crossref" href = "#var6_413">ad v. 413</a>. Mox
<i>Lybias</i>, non <i>Lybicos</i>, Col. vid. <a class = "crossref" href
= "bookI.html#var1_189">ad I, 189</a>.
—<a class = "missing" name = "var6_455" id = "var6_455" href =
"#line6_455" title = "‘445’ legitur">455.</a> <i>quænam
consulta</i> (h.e. consilia) <i>Senatus</i> emend. N. Heins. prob.
Drak. <i>quæ consultata Senatu</i> (h.e. Senatui idque pro deliberata a
Senatu) reposuit Lefeb. Sed nil forte mutandum, quoniam poetæ
adjectivis, vel particip. neutrius generis pro substantt. uti amant.
<span class = "pagenum">383</span>
—<a name = "var6_456" id = "var6_456" href =
"#line6_456">456.</a> <i>Quasque</i> rectius videtur.</p>
<p><a name = "var6_459" id = "var6_459" href = "#line6_459">459.</a>
<i>vocabant</i> (Senatus, scilicet universus) non <i>vocabat</i>, Colon.
—<a name = "var6_460" id = "var6_460" href =
"#line6_460">460.</a> <i>est</i> a Colon. Oxon. et R. 2,
abest. Hinc <i>adspernatur</i> conj. N. Heins. In vulgata longe
graviorem inesse sententiam putat Lef. quod equidem non adsequor.
—<a name = "var6_464" id = "var6_464" href =
"#line6_464">464.</a> <i>hac</i> pro <i>ac</i> malebat
N. Heins. et <a name = "var6_467" id = "var6_467" href =
"#line6_467">v. 467</a> <i>sator</i>. Ipse aliquando conjiciebam
<i>pater</i>, vel <i>potens</i>, vel denique <i>stator</i>, h.e. tutor,
conservator, defensor, quo sensu idem Jupiter <i>stator urbis</i>,
<i>imperii</i> et <i>Rom. nominis</i> dicitur Cic. Catil. I, 13, et
Vellei. II, 131. Vulgatam certe non satis mihi persuasit Drak. eo, quod
Dii δωτῆρες ἑάων Hom. Odyss. θ, 325, 335, et Bacchus <i>lætitiæ
dator</i> vocatur Virg. Æn. I, 784; conf. tamen Spanh. et Græv. ad
Callim H. in Jov. v. 96: δίδου δ᾽ ὐρετήν τε καὶ ὄλβον.
—<a name = "var6_468" id = "var6_468" href =
"#line6_468">468.</a> <i>Serranaque</i> Col. et Mars. non
<span class = "pagenum">384</span>
improb. N. Heins. ut Juno numen tutelare gentis Atiliæ fuerit. Sed
vid. not.
—<a name = "var6_470" id = "var6_470" href =
"#line6_470">470.</a> <i>Si</i>, non <i>Sit</i>, Col.
—<a name = "var6_473" id = "var6_473" href =
"#line6_473">473.</a> <i>Sit</i> scripti.
—<a name = "var6_474" id = "var6_474" href =
"#line6_474">474.</a> <i>Pendere</i> (h.e. solvere, seu pensare, ut
<a class = "crossref" href = "#line6_486">v. 486</a>) conj.
N. Heins. qui tamen maluerit <i>Vendebat</i>, quod verosimillimum
videbatur Drak. ut contra dicitur <i>emere</i>; conf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_754">not. ad IV, 754</a>. Sed vid.
Obss. Wilhof. opinabatur <i>In nobis r. e. d. h. Perdere</i>.
—<a name = "var6_480" id = "var6_480" href =
"#line6_480">480.</a> <i>En</i> ex Colon. recepit
<span class = "pagenum">385</span>
Lefeb. qui et <i>vobis</i> reposuit ex duobus antiquis, nescio quibus.
<i>Et</i> Put. <i>parat</i>, non <i>paret</i>. Put. et Parm. <i>aspera
bello pectora</i> maluerit N. Heins. frustra: vid. <a class =
"crossref" href = "#not6_19">not. ad v. 19</a>.
—<a name = "var6_485" id = "var6_485" href =
"#line6_485">485.</a> <i>Libyes</i>, non <i>Libyci</i>, Col. et Ox.
vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_189">ad
I, 189</a>.</p>
<p><a name = "var6_491" id = "var6_491" href = "#line6_491">491.</a>
<i>fidoque</i> Col. more librariorum, qui epitheta proximo voc.
adcommodant.
—<a name = "var6_495" id = "var6_495" href =
"#line6_495">495.</a> Ita ex ed. Benes. reposuit Lefeb. et jam ante
eum ex Dausq. emend. Cell. et Drak. Vulgo <i>Personat, et luctu campis
r. libebat</i>.
—<a name = "var6_496" id = "var6_496" href =
"#line6_496">496.</a> <i>captum</i> quidam libri, teste, et non
improb. Lefeb. Sed gravior est vulgata lect. <i>raptum</i>, h.e.
abreptum, incensum, <i>dolore</i>, nisi malis <i>raptum</i> a Pœnis ad
naves.</p>
<p><a name = "var6_498" id = "var6_498" href = "#line6_498">498.</a>
<i>puppi... intrare</i> Col. et Oxon. ut <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_464">VII, 464</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_289">IX, 289</a>; <a class = "crossref missing" href
= "bookXI.html#line11_470" title = "recte 470">XI, 473</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_435">XII, 435</a>, <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_491">491</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXIII.html#line13_814">XIII, 814</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXIV.html#line14_551">XIV, 551</a>, quod N.
<span class = "pagenum">386</span>
Heins. concinnius videbatur. Sed conf. Burm. ad Val. Fl. I, 590, et
ad Virg. Æn. VIII, 389, ubi hoc serioris ævi esse monet. Vulgo
<i>puppim</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_391">XIV, 391</a> et <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_423">423</a>; conf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#var2_378">ad II, 378</a>.
—<a name = "var6_500" id = "var6_500" href =
"#line6_500">500.</a> <i>Libyes</i>, non <i>Libyci</i>, denuo Col.
et Oxon.
—<a name = "var6_506" id = "var6_506" href =
"#line6_506">506.</a> Vulgo <i>ad pœnas</i>, quod primus dedit
Nicander in Junt. <i>ad pœnus</i> Mart. Herbip.
—<a name = "var6_509" id = "var6_509" href =
"#line6_509">509.</a> <i>eadem atque una hora</i> conj.
N. Heins. coll. Virg. Æn. XII, 847.</p>
<p><a name = "var6_515" id = "var6_515" href = "#line6_515">515.</a>
<i>litora</i>, non <i>sidera</i>, scripti.</p>
<span class = "pagenum">387</span>
<p><a name = "var6_521" id = "var6_521" href = "#line6_521">521.</a>
<i>raptim</i>, non <i>raptum</i>, scripti et priscæ edd. Idem, vel
<i>rapti</i> conj. Dausq.
—<a name = "var6_522" id = "var6_522" href =
"#line6_522">522.</a> <i>immane Æquor</i> Col. ut <i>immensum</i>,
<i>ingens</i>, <i>magnum</i>, <i>vastum mare</i> ap. poetas, a Drakenb.
laudatos: ἅλς δία, πόντος ἀπείρων, εὐρὺς et ἀπείριτος ap. Homer. Iliad.
α, 141; Odyss. α, 197; δ, 510; κ, 195. <i>Pinuque minante</i> Oxon.
Vulgo <i>juvente</i>. Sed <i>innante</i> conj. Dausq. non improb.
N. Heins. qui etiam <i>pinuque in transtra cavata</i> tentabat,
quia <i>immensæ undæ</i> et <i>inmane æquor</i>, quod tantundem sit,
male jungantur: quæ tamen in Silio non est justa emendandi ratio.
<i>Pinuque infame cavata</i> malebat Withof.
—<a name = "var6_526" id = "var6_526" href =
"#line6_526">526.</a> Verba <i>letum... pœnam</i> in vulgg. edd.
omittuntur, prob. Dausq. Sed exstant in quatuor scriptis et in
R. 2, ac Med. nisi quod in poster. ed. est <i>in pœnam</i>.</p>
<span class = "pagenum">388</span>
<p><a name = "var6_538" id = "var6_538" href = "#line6_538">538.</a>
<i>orientes</i> Col. et R. 2, <i>haurientes</i> Oxon. Vulgo
<i>humentes</i>.</p>
<p><a name = "var6_540" id = "var6_540" href = "#line6_540">540.</a>
<i>densumque</i>, non <i>densusque</i>, Colon. quod græce et poet. pro
<i>dense</i> dicitur.
—<a name = "var6_543" id = "var6_543" href =
"#line6_543">543.</a> <i>Quocumque inflexum</i> Oxon. et R. 3,
probb. Barth. N. Heins. Drakenb. Lefeb. <i>Quocumque flexum</i>
Colon. <i>Quocumque inflexo perducto</i> Puteol. <i>perducto</i> etiam
in Oxon. <i>Quodcumque inflexus</i> Parm. <i>Quoscumque in flexus</i> in
plerisque edd. Mox <i>torpor</i> ex emend. Dausq. recepere Cell. Drak.
Lefeb. <i>Tactor</i> Put. cum R. 3, et Parm.: <i>tortor</i> in
reliquis libris: <i>somnique hac fraude negati Quocumque inflexum
producto tempore torpor Inclinavit i., fodiuntur viscera, corpus</i>
corrig. N. Heins. ut verba <i>somni</i> et <i>tempore</i>
jungantur. Sed minus durum videtur, τό <i>somnis</i> pro <i>somno</i>
accipere, et τό <i>fodiunt</i> ad <i>mucrones</i> et <i>stimulum</i>
referre.
—<a name = "var6_546" id = "var6_546" href =
"#line6_546">546.</a> <i>Hæc superat currus</i> Col. <i>Hos superat
currus</i> Oxon. teste N. Heins. non <i>cursus</i>, quod ex eo
protulit Barth. Adv. I, 13, ubi fortunæ cursus h.l. innui putavit:
<i>currus</i> est quoque in R. 2. Vulgo <i>Hos s. casus</i>.
—<a name = "var6_548" id = "var6_548" href =
"#line6_548">548.</a> <i>inviolabile</i> Put. non improb.
N. Heins. si <i>virtuti</i> legatur. Post <i>nomen</i> distinxi, ut
<i>vivet</i> ad Regulum spectet. Idem
<span class = "pagenum">389</span>
fecisse video Lefeb. coll. Tibull. I, <span class =
"smallcaps">iv</span>, 65.</p>
<p><a name = "var6_554" id = "var6_554" href = "#line6_554">554.</a>
<i>Fama</i> et mox <i>Pavor</i> majoribus literis init. scripsi, ut
personæ sint, <i>per orbem</i> Ox. Put. R. 3, Parm. Med.
—<a name = "var6_558" id = "var6_558" href =
"#line6_558">558.</a> <i>Hinc</i>, scilicet ex urbe tempestas
<i>ruit</i>, Oxon. quod suadente N. Heins. recepit Drak. Vulgatum
<i>Hic</i> servavit Lefeb. ut <i>hic</i> ad viros, et <i>aliæ</i>
<a class = "crossref" href = "#line6_560">v. 560</a>, ad mulieres
spectet.
—<a name = "var6_559" id = "var6_559" href =
"#line6_559">559.</a> <i>jaciuntque</i> omnes scripti et R. 2.
Vulgo <i>jaciunt</i>, quod metro ad versari fatetur etiam Dausq.
—<a name = "var6_561" id = "var6_561" href =
"#line6_561">561.</a> <i>Vertunt</i> Ox. et Put. cum nonnullis edd.
vitiose, ut passim.
<span class = "pagenum">390</span>
—<a name = "var6_563" id = "var6_563" href =
"#line6_563">563.</a> <i>jacent</i>, non <i>jacet</i>, Oxon. et
Puteol. cum priscis edd. ante Basil. conf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#var3_222">ad III, 222</a> et <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#var3_288">288</a>, <i>stimulante dolore</i>, vel
<i>vulgantque dolorem</i>, vel <i>cumulantque dolorem</i>, vel denique,
quod Drakenborgh in contextum recepit, <i>ululantque dolore</i> tentabat
N. Heins. cui tamen postremo nil mutandum videbatur. Recte! vid.
not.
—<a name = "var6_564" id = "var6_564" href =
"#line6_564">564.</a> <i>reboantumque</i> et <a name = "var6_567"
id = "var6_567" href = "#line6_567">v. 567</a>, <i>Quærendo</i>
conj. N. Heins. Sed cave quidquam mutes.
—<a name = "var6_568" id = "var6_568" href =
"#line6_568">568.</a> <i>Hinc</i> semper scribendum putavi, non
<i>hic</i>, quia <i>inde</i> sequitur; et nunc Lefeb. id reposuisse
video, cujus exemplum secutus sum.
—<a name = "var6_569" id = "var6_569" href =
"#line6_569">569.</a> <i>Perculsæ</i> Tell.
—<a name = "var6_571" id = "var6_571" href =
"#line6_571">571.</a> <i>redeuntum</i>, vel <i>redeuntia</i> pro
vulg. <i>redeuntis</i> emend. Dausq. et N. Heins. Hoc recepit Drak.
illud. nos cum Lefeb. cujus nota est hæc: «In antiquis fuit <i>redeuntu
pro redeuntū</i>: hinc, neglecta nota, <i>u</i> sæpe mutatur in
<i>is</i>, et scriptum <i>redeuntis</i> a librariis. Sine fide Drak.
<i>redeuntia</i>, quod in nullo veteri vidi.» Sed in quonam veteri vidit
<i>redeuntum</i>?
—<a name = "var6_572" id = "var6_572" href =
"#line6_572">572.</a> <i>sollicite læti</i> Col. Marsus et post
hunc alii, <i>sollicitæ læti</i> Parm. <i>sollicite læti</i> Med.
<i>sollicitæ leti</i> et <i>sollicite lethi</i> in reliquis libris,
<i>adfunduntur</i> emend. N. Heins. ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_251">IV, 251</a>; <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_66">V, 66</a> al. Sed
<span class = "pagenum">391</span>
vid. not.</p>
<p><a name = "var6_574" id = "var6_574" href = "#line6_574">574.</a>
<i>Hinc</i> quædam edd. antt. probb. Marso et Cell. ut sensus sit: hinc
Romam reducebat ad matrem.
—<a name = "var6_576" id = "var6_576" href =
"#line6_576">576.</a> <i>Marcia</i>, non <i>Martia</i>, Col. vid.
<a class = "crossref" href = "#var6_403">ad v. 403</a>.
—<a name = "var6_577" id = "var6_577" href =
"#line6_577">577.</a> <i>haud passa</i> oræ libri sui adscripserat
Scalig., non, quod Cell. credebat, N. Heins.
—<a name = "var6_580" id = "var6_580" href =
"#line6_580">580.</a> <i>Hunc</i>, scilicet filium, Col. et
R. 2. Vulgo <i>Nunc</i> legitur, et, quod N. Heins. jam
observavit, male interpungitur, <i>inante</i> pro <i>an alte</i> conj.
Dausq. sublatis interrogandi notis, ut sententia h.l. sit: nunc reddis
leve vulnus, quod <i>inante</i>, h.e. ante, altissimum. Sed voc.
<i>inante</i> boni ævi Latio receptum non fuisse, monet Drak. et quos
laudat, Gronov. Obss. I, 15, Burm. ad Ovid. Met. II, 524, IX, 325,
et Broukh. ad Prop. II, <span class = "smallcaps">ii</span>, 52, etsi
illud vindicare conati sunt Gebhard. Crepund. II, 5; Scipio Gentil.
Parerg. I, 14, et Aus. Popma de usu antiq. locut. c. 14. Nonnulla,
quibus Marcia filium adgnoverit, excidisse putabat Barth. Adv.
I, 13.
—<a name = "var6_582" id = "var6_582" href =
"#line6_582">582.</a> <i>Quidquid id est</i>, h.e. quidquid
vulnerum filius sustinet, scripti cum R. 3, Parm. Med. ne inprob.
quidem Dausq. conf. <a class = "crossref" href = "#var6_119">ad
v. 119</a>. <i>Quidquid adest</i> Marsus, et post eum alii.
<span class = "pagenum">392</span>
—<a name = "var6_586" id = "var6_586" href =
"#line6_586">586.</a> <i>Neu</i>, non <i>Nec</i>, Colon. vel
potius, teste Lefeb., tres scripti et R. 2.
—<a name = "var6_589" id = "var6_589" href =
"#line6_589">589.</a> <i>At</i>, non <i>Hac</i>, Colon. In eodem
<i>Discissa</i>, probb. N. Heins. et Lefeb. quibus tamen nec
vulgata displicebat.
—<a name = "var6_592" id = "var6_592" href =
"#line6_592">592.</a> <i>timor</i> scripti et R. 2. Vulgo
<i>dolor</i>, quod retinuit, et tam in duobus scriptis, quam in priscis
edd. legi testatur Lefeb. qui frustra tamen provocat ad Virg. Æn. VI,
382.</p>
<span class = "pagenum">393</span>
<p><a name = "var6_600" id = "var6_600" href = "#line6_600">600.</a>
<i>Tum quassans caput</i>, ut in simili loco Virg. Æn. VII, 292, ex c.
Tell. recepi cum Lefeb. Vulgg. <i>Tunc</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "#var6_299">ad v. 299</a>. <i>Tibi, Jupiter inquit, O
juvenis, dederim</i> etiam legi posse monuit Drak. quod recepit Lefeb.
quem tamen sup. <a class = "crossref" href =
"#line6_262">v. 262</a>, personarum permutatio, quæ optimis poetis
in deliciis est, non offendit. Non equidem intercedo, quo minus
<i>dederim</i> rescribatur, sed tum interpunctio retinenda, verbaque
<i>Jupiter dederim</i> jungenda videntur, conf. <a class = "crossref"
href = "#var6_262">ad v. 262</a>.
—<a name = "var6_601" id = "var6_601" href =
"#line6_601">601.</a> <i>transcindere</i> e c. Tell. reposuit
Lefeb. ut sit id. qd. <i>frangere</i> et <i>perfringere portas</i> inf.
<a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_603">X, 603</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_255">XIII, 255</a>.
—<a name = "var6_604" id = "var6_604" href =
"#line6_604">604.</a> <i>accedere</i> scripti, quod, quum Hannibal
revera <i>T. collem</i>, h.e. Romam adcesserit (vid. <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_565">XII, 565</a>), adscendere
interpretatur Drak. qui ad exempla, a Gifanio Obss. ad ling. lat.
prolata, provocat, et vel insolentiorem vocis vim librariis fraudi
fuisse, vel vulgatam lect. glossema esse existimat. Sed possis etiam
explicare: in Capitolium, sedem meam, venire. Vulgatum <i>adscendere</i>
e scripto, nescio quo, et priscis edd. revocavit Lefeb. qui <a class =
"crossref" href = "#line6_601">v. 601</a>, <i>transcindere</i>
poetæ obtruderat, et ad <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_510">III, 510</a>, respici arbitratur, a quo loco
nostra tamen lectio non abhorret. Ceterum haud multum abfuit, quin
refingerem: <i>T. adcendere collem</i>, h.e. Capitolium, vel ipsam
Romam. Hinc utraque illa lectio facile nasci potuit incuria librar. vel
ab his substitui, ne <i>collis adcendi</i> diceretur. Conf. inf.
<a class = "crossref" href = "#line6_712">v. 712, 713</a>.
—<a name = "var6_605" id = "var6_605" href =
"#line6_605">605.</a> <i>Murisve</i> emend. Lefeb. et <i>ve</i> pro
<i>immo</i> positum putat. Mox <i>corusca dextra</i> concinnius foret,
ut ap. Virg. Ge. I, 328, et Horat. Od. I, <span class =
"smallcaps">ii</span>, 2. Nec tamen quidquam mutare ausim: cf.
Bentl. ad Hor. Od. III, <span class = "smallcaps">iv</span>, 44.</p>
<span class = "pagenum">394</span>
<p><a name = "var6_609" id = "var6_609" href = "#line6_609">609...
611.</a>
<i>dat n. m, Æneadis, gentem g. d. t. R. tandem</i>, corrig. Drak. Sic
quoque Lef. nisi quod <i>tandem g. d. t. R. gentem</i> audaciori conj.
reposuit, addita hac nota: «Sensus est, tandem post tam funestas clades
concedit, ita facit Jupiter, ut Æneadæ deponant gremio, etc. Quo nil
clarius, nihilque minus perspectum omnibus editoribus. Æternus forem,
<ins class = "correction" title = "sic scriptum">(!!)</ins> si eorum
nugas hic ventilarem. Pro <i>tandem</i> legit Drak. <i>mentem</i> contra
fidem scriptorum, et v. seq. <i>tandem</i> absurde pro <i>gentem</i>.
Non dixit poeta <i>dat mentem</i>, sed <i>dat deponere</i>, ut <i>dat
habere</i>, ne alia sexcenta adferam (vid. ad <a class = "crossref" href
= "bookI.html#line1_3">I, 3</a>, <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_716">IV, 716</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_324">V, 324</a>; quod tamen loquendi genus huic
loco non satis convenit): hebraismus est. (!!) Non male fuit affectus
hic locus, nisi ab ipsis editoribus; legendi erant scripti.» Vult itaque
vir doctus, conjecturis suis non minus fidei tribui, quam libris
scriptis: nam ad hos provocat, quum illas venditet. Nunc video, Ill.
Ernesti emendationem Lefeb. adsensu suo comprobasse, ut sensus sit:
<i>dat n. m. A.</i> inspirit Romanis, ut deus, ut <i>Romanam gentem</i>,
h.e. copias suas, <i>tandem</i> aliquando <i>tuto g. deponant</i>,
meliori ductori regendas tradant, qui veluti in gremio ipsas foveat,
iisque melius parcat. Meo qualicunque judicio Silius expressit Maronem
Æn. XII, 554, et sola vox <i>tandem</i> spuria est, quam etiam Dausq. et
N. Heins. vario modo correxerunt. Ille non male conj. <i>Romuleam
gentem</i>: hic <i>R. cladem</i>, vel <i>frondem</i> (tamquam Romanis
solennem), vel <i>laurum</i> (in gremium Jovis Capitolini delatam, de
qua vid. <a class = "crossref" href = "bookIX.html#not9_545">not. ad IX,
546</a>), vel denique <i>laudem</i>; quod posterius ad vulgatam lect.
proxime adcedit.
<span class = "pagenum">395</span>
Possis et <i>famam</i>, vel <i>sortem</i> tentare.
—<a name = "var6_614" id = "var6_614" href =
"#line6_614">614.</a> <i>blando</i> Col. cum R. 2. et Ven.
ant. <i>libido</i> Oxon. Vulgg. <i>Libyco fuco</i>.</p>
<p><a name = "var6_620" id = "var6_620" href = "#line6_620">620.</a>
<i>quantum</i> Colon. (ex quo Modium male protulisse <i>tanquam</i>,
docebat N. Heins.) et R. 2, <i>tantam</i> conj. Dausq. Vulgo
(<i>mirabile</i>) <i>tantum</i>.</p>
<span class = "pagenum">396</span>
<p><a name = "var6_634" id = "var6_634" href = "#line6_634">634.</a>
<i>læto</i>, non <i>læta</i>, Col. et R. 2, <i>feta</i> malebat
N. Heins.
—<a name = "var6_640" id = "var6_640" href =
"#line6_640">640.</a> <i>tunc</i>, non <i>nunc</i>, scripti et
R. 2, <i>Hannibalem: quantus tunc, Pœne, fuisti</i> conj.
Dausq.</p>
<span class = "pagenum">397</span>
<p><a name = "var6_643" id = "var6_643" href = "#line6_643">643.</a>
<i>Pulsando</i> Colon.
—<a name = "var6_644" id = "var6_644" href =
"#line6_644">644.</a> <i>summi</i>, non <i>summum</i>, Colon. quod
recepi cum Drakenb. suadente N. Heins. qui et <i>Devexum
lateris</i> volebat, ut <i>adtonitus serpentis</i> et mille talia apud
Silium. Sed <i>devexum lateri</i>, h.e. in latere, ut <i>d. jugo</i>
<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_360">VIII, 360</a>.
—<a name = "var6_645" id = "var6_645" href =
"#line6_645">645.</a> <i>lætis campis</i>, ut <a class = "crossref"
href = "bookVIII.html#line8_456">VIII, 456</a>, suspic. N. Heins.
et Drak. Vulgata ex <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_545">IV, 545</a>, defendi potest, etsi τό
<i>lætis</i> præstiterit, quoniam cum <i>projecta</i> jungitur.
—<a name = "var6_646" id = "var6_646" href =
"#line6_646">646.</a> <i>Porrecta</i> suspicari possis: vid. tamen
not.
—<a name = "var6_649" id = "var6_649" href =
"#line6_649">649.</a> <i>dives p.</i> ex scriptis et priscis edd.
restituit N. Heins. refrag. Lefeb. qui <i>dites</i> edidit, ut
conveniat verbis Livii XII, 9, pr. <i>Picenum agrum refertum præda,
quem effuse avidi atque egentes</i> rapiebant. Eandem lect. firmant
Polyb. III, 86, extr. et Appian. b. Hannib. c. 12, init. et, quod Ill.
Ernesti monet, qui se primum fundit in agros populandi et prædandi
causa, nondum dives est prædæ, si subtiliter disputare velimus: etsi
consequens etiam pro anteced. passim ponitur. Vulgg. <i>cupidus
prædæ</i> primus dedit Nicander, eandem forte Livii auctoritatem
secutus, judice Drak. qui tamen, quod omnes libri prisci exhibent, non
mutare ausus est: quod nunc forsan, si etiamnunc viveret, fecisset, ut
effugeret certe censuram Lefeb. qui satis modeste suo, non Gallico, more
pronuntiat, eum in textu absurdissimum esse, et in notis (in quibus
tamen nihil præter ea, quæ dixi, continetur) prope delirare.</p>
<span class = "pagenum">398</span>
<p><a name = "var6_654" id = "var6_654" href = "#line6_654">654.</a>
<i>Literni</i>, non <i>Linterni</i>, Col. h.l. et inf. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_278">VII, 278</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#line8_531">VIII, 531</a>: <span class =
"greek" title = "Leiternon">Λείτερνον</span> dicitur Ptolem. <span class
= "greek" title = "Liternon">Λίτερνον</span> Strab. V, p. 168;
Appian. B. Civ. I, 39, et sic quoque in tabula Peuting. et in
optimis exemplarr. Livii, Frontini. Plin. III, 5, Festi et al. Cf.
Heins. ad Ovid. Met. XV, 714, Sigon. ad Liv. XXII, 16.
—<a name = "var6_659" id = "var6_659" href =
"#line6_659">659.</a> <i>si nosci fata darentur</i>
<span class = "pagenum">399</span>
R. 3, et Med. <i>nascere</i> R. 2.
—<a name = "var6_660" id = "var6_660" href =
"#line6_660">660.</a> <i>indicta pugna</i>, non <i>indictæ
pugnæ</i>, Col. et R. 2; <i>indicta pugnæ</i> Ox.
—<a name = "var6_661" id = "var6_661" href =
"#line6_661">661.</a> <i>laurosque</i> R. 2, lapsu felici, si
lapsus est, nec potius genuina lectio.
—<a name = "var6_664" id = "var6_664" href =
"#line6_664">664.</a> <i>ferens</i> Put. <i>niveæ columnæ</i>
legendum, et post τό <i>columnæ</i> distinguendum videbatur
N. Heins.
—<a name = "var6_665" id = "var6_665" href =
"#line6_665">665.</a> <i>Duellius</i> Put. Vulgo <i>Duillius</i>
Sed <i>Duilius</i> Med. ed. ut in fastis triumphal. et Gr. Δουΐλιος.
Aliis Bellius, Billius, <span class = "greek" title =
"Bilios">Βίλιος</span>, <span class = "greek" title =
"Libios">Λίβιος</span> dicitur. Confer VV. DD. ad Polyb. I, 22 et
24. Pighius ad A.U. <span class = "smallroman">CDXCIII</span>. et, quos
Drak. jam laudavit, Merula ad Enn. Ann. I, p. 59, et inprim.
Ciaccon. ad column. rostrat.
—<a name = "var6_669" id = "var6_669" href =
"#line6_669">669.</a> <i>læto</i> Benes.</p>
<span class = "pagenum">400</span>
<p><a name = "var6_671" id = "var6_671" href = "#line6_671">671.</a>
<i>celebraret</i> Col. unde <i>Cernit ut... celebraret</i> scribendum
putabat N. Heins.
—<a name = "var6_674" id = "var6_674" href =
"#line6_674">674.</a> <i>effulgens</i> R. 3.
—<a name = "var6_678" id = "var6_678" href =
"#line6_678">678.</a> <i>turmisque minantibus</i> scripti et priscæ
edd. ante Junt. in qua primum operarum vitio editum <i>turmisque
minitantibus</i>, pro quo <i>turmis minitantibus</i> reposuit Aldus,
quem secuti sunt alii. <i>Ultor</i> malebat N. Heins. quod verbis
Flori II, 2, <i>quasi in vindictam Africæ nata serpens</i>
convenire notat Drak. qui tamen τό <i>ultro</i> servat, et coll.
<a class = "crossref missing" href = "bookXI.html#line11_515" title =
"recte 515">XI, 517</a>, pro <i>insuper</i>, ut Lef. cum emphasi, ut
apud Virg. passim, et apud alios <i>insuper</i>, vel <i>volens</i>,
positum existimat. Equidem malim interpretari <i>adeo</i>, <i>sogar</i>,
quæ notio plerisque, ubi <i>ultro</i> occurrit, locis respondet.</p>
<p><a name = "var6_680" id = "var6_680" href = "#line6_680">680.</a>
<i>e puppi</i> volebat N. Heins.
—<a name = "var6_682" id = "var6_682" href =
"#line6_682">682.</a> <i>Rectorem</i> scripti et R. 2. Vulgata
lectio <i>Xantippum</i> e marg. in contextum inrepsit.
—<a name = "var6_683" id = "var6_683" href =
"#line6_683">683.</a> <i>Indigno rector pendebat</i> R. 3.
Parm. et Med. quæ lectio ex emendatione profecta videtur, ne idem nomen,
ut vulgo fit,
<span class = "pagenum">401</span>
repetatur.
—<a name = "var6_686" id = "var6_686" href =
"#line6_686">686.</a> <i>affusos</i>, scilicet fragmentis navium,
vel remis, emend. N. Heins. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#var4_251">ad IV, 251</a>. Idem prob. Drak. et recepit
Lefeb. Non male: sed in vulg. quoque lect. <i>effusos</i> (h.e. vagos,
dispersos, vel effuse) nihil esse video, quod displicere debeat.
—<a name = "var6_687" id = "var6_687" href =
"#line6_687">687.</a> <i>pronaque Lutatius a.</i> scripti et priscæ
edd. <i>pronaque Luctatius</i> Veneta Marsi. Vulgata lectio <i>prona
Luctatius</i> debetur Nicandro. <i>Lutatium</i> scribi in unico hujus
gentis numo ap. Ursin. in familiis Rom., et primam a poetis syllabam
corripi, sed in corpore Gruteri et Reinesii utramque orthographiam
inveniri, monet Drak. qui laudat Heins. ad Claud. in Eutrop.
I, 455; Carrion ad Sallust. Hist. I, p. 453, ed. Gruteri, et
Fabrett. Inscriptt. p. 675 et 750. Præterea nostram scripturam
confirmant Græci: nam <span class = "greek" title =
"Lutatios">Λυτάτιος</span> dicitur Polyb. I, 59 sqq. et <span class
= "greek" title = "Loutatios">Λουτάτιος</span> Appiano de reb. Sic. II,
Exc. 18, T. I, p. 93. ed. Schweigh.
—<a name = "var6_689" id = "var6_689" href =
"#line6_689">689.</a> <i>Hæc</i> omnes scripti et edd. ante Drak.
<i>victos</i> Colon. <i>junctos</i> Oxon. <i>vincto</i> Parm. et Med.
<i>religatus in ordine</i> scripti cum R. 3, Parm. et Med. Vulgata
lectio <i>juncto legatus in ordine</i> auctorem habet Marsum, qui <i>in
ordine</i> pro <i>continuo</i> dictum putabat. <i>Hic inter victos
religatus in o. H.</i> conj. Dausq. prob. N. Heins. nisi quod,
<i>Hoc... in ordine</i>, scilicet captarum navium, maluerit. Id recepit
Drak. qui tamen recte jam monuit, alto historicorum de captivitate
Hamilcaris (qui ne pugnæ quidem navali interfuit) silentio auctoritatem
librorum plerorumque infringi, nisi forte hæc verba cum Dausq. ad
imaginem Hamilcaris, quam Romani in triumpho religatam gestarint,
referantur, de quo conf. <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_630">XVII, 630 sqq.</a> inpr. <a class =
"crossref" href = "bookXVII.html#line17_644">v. 644, 645</a>. Mira
hæc videtur oscitantia Lefeb. qui <i>Hoc, inter victos Legatus, in o.
H.</i> reposuit, addita hac nota: «Non <i>capti</i>, sed ad incitas
adacti milites Hamilcaris, cujus <i>arbitrio</i>, ait Nepos, <i>pacem
permiserat</i> Carthago. Ideo dicitur a poeta <i>legatus</i>,
constitutus quidem, non missus: id est, <i>plénipotentiaire</i>, german.
<i>gevollmächtigt</i>, quod nemo ante me animadvertit.» Nihil horum
omnium satisfacit, et ipse quoque receptam textus lectionem deserendam
putavi, etsi ab ea discedere,
<span class = "pagenum">402</span>
ubi aliquam certe veri speciem habet, religioni duco. Sententia
verborum, quæ ex vestigiis librorum, donec meliora certioraque quis
suggesserit, reposui, hæc est: <i>Inter hæc</i>, scilicet tabularum
argumenta (ut <i>inter ea</i> dixit Virg. Æn. I, 479)
<i>Hamilcar</i>, dux, non legatus, Pœnorum in Sicilia, cujus tamen
arbitrio hi pacem, cujus mox mentio fit, permiserant, <i>cinctus ordine
legatorum</i>, h.e. decem legatis, ex ordine tabula expressis, quos
Romani, pacis conditionibus, quas Lutatius dixerat, rejectis ad eum
miserant, teste Polyb. I, 62 et 63, <i>converterat</i>, etc. Possis
etiam eodem sensu legere <i>junctus legatorum ordini</i>, vel
<i>ordine</i>: nisi malis <i>picto legatorum ordine</i>. Viderint
acutiores.
—<a name = "var6_690" id = "var6_690" href =
"#line6_690">690.</a> <i>junctarum</i> conj. N. Heins. et
<a name = "var6_692" id = "var6_692" href = "#line6_692">v. 692</a>,
<i>Sed pacti faciem</i>, vel <i>Sed pacti auspicium</i>, ut verba
<i>pacti fœderis</i> jungantur; <i>faciem</i> scripti et Parm.
<i>faciens</i> Med. Vulgo <i>facies</i>, adversante metro. <i>Pacis</i>
majore litera initiali scripsi, quia ipsam <i>Pacis faciem</i>, h.e.
imaginem pictura expressam puto, ut <i>aras</i>, <i>Jovem</i> et
<i>Latinos</i>.
—<a name = "var6_695" id = "var6_695" href =
"#line6_695">695.</a> <i>Horrebant Libyes</i> contra fidem libb.
dedit Lefeb. vulgare substituens exquisitiori.
—<a name = "var6_696" id = "var6_696" href =
"#line6_696">696.</a> <i>horrida pacta</i> edd. antt. <i>inrita
pacti</i> malebat N. Heins. ut <i>acuta belli</i>, <i>dura
laborum</i>, etc.</p>
<p><a name = "var6_699" id = "var6_699" href = "#line6_699">699.</a>
<i>læta ira</i> et v. seq. <i>dabunt</i> conj. Dausq. utrumque parum
acute.
—<a name = "var6_702" id = "var6_702" href =
"#line6_702">702.</a> <i>ferroque flammaque</i>, non <i>flamma
<span class = "pagenum">403</span>
ferroque</i>, scripti, quod concinnius videbatur N. Heins. nescio
quare.
—<a name = "var6_704" id = "var6_704" href =
"#line6_704">704.</a> <i>capiet</i>, non <i>capiat</i>, scripti et
R. 2.
—<a name = "var6_705" id = "var6_705" href =
"#line6_705">705.</a> <i>Nomasve</i> tacite edidit Lef. Male!
—<a name = "var6_706" id = "var6_706" href =
"#line6_706">706.</a> <i>Addes T.</i> scripti <i>Adde T.</i> Parm.
et Med. <i>Adest</i> R. 2, <i>Adde etiam</i> Ven. Marsi et edd.
inde expressæ, contra metri leges. <i>Adde et T.</i> conj. Dausq. quod
non improb. N. Heins. et recepit Cell. ac legendum esse haud
dubitabat Withof. quia <a class = "crossref" href =
"#line6_702">v. 702</a>, præcesserit <i>da spectare</i>.
—<a name = "var6_708" id = "var6_708" href =
"#line6_708">708.</a> <i>Plausa</i> in mentem veniebat
N. Heins. <i>ruet</i> Tell. <i>ruato</i> R. 2, teste Lefeb.
qui hæc notat: «an pro <i>ruito</i>? quod placebat præ ceteris, propter
concursum vocalium.»
—<a name = "var6_709" id = "var6_709" href =
"#line6_709">709.</a> <i>manetque cruore</i> opinabatur
N. Heins.
—<a name = "var6_712" id = "var6_712" href =
"#line6_712">712.</a> <i>effugies</i> Col. unde <i>effinges</i>
emend. Modius; <i>effingens</i> aliquot edd.
—<a name = "var6_716" id = "var6_716" href =
"#line6_716">716.</a> <i>monimenta</i>, non <i>monumenta</i>,
R. 2, ut semper scribendum monet Lefeb. Recte. Conf. Cl. Schelleri
Præcepta stili bene lat. P. I, p. 35, et Cell. Orthogr. Utrumque
tamen in lapidibus occurrit.
</div>
<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<a href = "bookI.html">Liber I</a><br>
<a href = "bookII.html">Liber II</a><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<b>Liber VI</b><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<a href = "bookX.html">Liber X</a><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br>
<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>
</body>
</html>
|