summaryrefslogtreecommitdiff
path: root/old/files/bookI.html
blob: 81e3c35c75849dfa4bfe7382a0a11df5e43b2c73 (plain)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
2678
2679
2680
2681
2682
2683
2684
2685
2686
2687
2688
2689
2690
2691
2692
2693
2694
2695
2696
2697
2698
2699
2700
2701
2702
2703
2704
2705
2706
2707
2708
2709
2710
2711
2712
2713
2714
2715
2716
2717
2718
2719
2720
2721
2722
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2735
2736
2737
2738
2739
2740
2741
2742
2743
2744
2745
2746
2747
2748
2749
2750
2751
2752
2753
2754
2755
2756
2757
2758
2759
2760
2761
2762
2763
2764
2765
2766
2767
2768
2769
2770
2771
2772
2773
2774
2775
2776
2777
2778
2779
2780
2781
2782
2783
2784
2785
2786
2787
2788
2789
2790
2791
2792
2793
2794
2795
2796
2797
2798
2799
2800
2801
2802
2803
2804
2805
2806
2807
2808
2809
2810
2811
2812
2813
2814
2815
2816
2817
2818
2819
2820
2821
2822
2823
2824
2825
2826
2827
2828
2829
2830
2831
2832
2833
2834
2835
2836
2837
2838
2839
2840
2841
2842
2843
2844
2845
2846
2847
2848
2849
2850
2851
2852
2853
2854
2855
2856
2857
2858
2859
2860
2861
2862
2863
2864
2865
2866
2867
2868
2869
2870
2871
2872
2873
2874
2875
2876
2877
2878
2879
2880
2881
2882
2883
2884
2885
2886
2887
2888
2889
2890
2891
2892
2893
2894
2895
2896
2897
2898
2899
2900
2901
2902
2903
2904
2905
2906
2907
2908
2909
2910
2911
2912
2913
2914
2915
2916
2917
2918
2919
2920
2921
2922
2923
2924
2925
2926
2927
2928
2929
2930
2931
2932
2933
2934
2935
2936
2937
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2945
2946
2947
2948
2949
2950
2951
2952
2953
2954
2955
2956
2957
2958
2959
2960
2961
2962
2963
2964
2965
2966
2967
2968
2969
2970
2971
2972
2973
2974
2975
2976
2977
2978
2979
2980
2981
2982
2983
2984
2985
2986
2987
2988
2989
2990
2991
2992
2993
2994
2995
2996
2997
2998
2999
3000
3001
3002
3003
3004
3005
3006
3007
3008
3009
3010
3011
3012
3013
3014
3015
3016
3017
3018
3019
3020
3021
3022
3023
3024
3025
3026
3027
3028
3029
3030
3031
3032
3033
3034
3035
3036
3037
3038
3039
3040
3041
3042
3043
3044
3045
3046
3047
3048
3049
3050
3051
3052
3053
3054
3055
3056
3057
3058
3059
3060
3061
3062
3063
3064
3065
3066
3067
3068
3069
3070
3071
3072
3073
3074
3075
3076
3077
3078
3079
3080
3081
3082
3083
3084
3085
3086
3087
3088
3089
3090
3091
3092
3093
3094
3095
3096
3097
3098
3099
3100
3101
3102
3103
3104
3105
3106
3107
3108
3109
3110
3111
3112
3113
3114
3115
3116
3117
3118
3119
3120
3121
3122
3123
3124
3125
3126
3127
3128
3129
3130
3131
3132
3133
3134
3135
3136
3137
3138
3139
3140
3141
3142
3143
3144
3145
3146
3147
3148
3149
3150
3151
3152
3153
3154
3155
3156
3157
3158
3159
3160
3161
3162
3163
3164
3165
3166
3167
3168
3169
3170
3171
3172
3173
3174
3175
3176
3177
3178
3179
3180
3181
3182
3183
3184
3185
3186
3187
3188
3189
3190
3191
3192
3193
3194
3195
3196
3197
3198
3199
3200
3201
3202
3203
3204
3205
3206
3207
3208
3209
3210
3211
3212
3213
3214
3215
3216
3217
3218
3219
3220
3221
3222
3223
3224
3225
3226
3227
3228
3229
3230
3231
3232
3233
3234
3235
3236
3237
3238
3239
3240
3241
3242
3243
3244
3245
3246
3247
3248
3249
3250
3251
3252
3253
3254
3255
3256
3257
3258
3259
3260
3261
3262
3263
3264
3265
3266
3267
3268
3269
3270
3271
3272
3273
3274
3275
3276
3277
3278
3279
3280
3281
3282
3283
3284
3285
3286
3287
3288
3289
3290
3291
3292
3293
3294
3295
3296
3297
3298
3299
3300
3301
3302
3303
3304
3305
3306
3307
3308
3309
3310
3311
3312
3313
3314
3315
3316
3317
3318
3319
3320
3321
3322
3323
3324
3325
3326
3327
3328
3329
3330
3331
3332
3333
3334
3335
3336
3337
3338
3339
3340
3341
3342
3343
3344
3345
3346
3347
3348
3349
3350
3351
3352
3353
3354
3355
3356
3357
3358
3359
3360
3361
3362
3363
3364
3365
3366
3367
3368
3369
3370
3371
3372
3373
3374
3375
3376
3377
3378
3379
3380
3381
3382
3383
3384
3385
3386
3387
3388
3389
3390
3391
3392
3393
3394
3395
3396
3397
3398
3399
3400
3401
3402
3403
3404
3405
3406
3407
3408
3409
3410
3411
3412
3413
3414
3415
3416
3417
3418
3419
3420
3421
3422
3423
3424
3425
3426
3427
3428
3429
3430
3431
3432
3433
3434
3435
3436
3437
3438
3439
3440
3441
3442
3443
3444
3445
3446
3447
3448
3449
3450
3451
3452
3453
3454
3455
3456
3457
3458
3459
3460
3461
3462
3463
3464
3465
3466
3467
3468
3469
3470
3471
3472
3473
3474
3475
3476
3477
3478
3479
3480
3481
3482
3483
3484
3485
3486
3487
3488
3489
3490
3491
3492
3493
3494
3495
3496
3497
3498
3499
3500
3501
3502
3503
3504
3505
3506
3507
3508
3509
3510
3511
3512
3513
3514
3515
3516
3517
3518
3519
3520
3521
3522
3523
3524
3525
3526
3527
3528
3529
3530
3531
3532
3533
3534
3535
3536
3537
3538
3539
3540
3541
3542
3543
3544
3545
3546
3547
3548
3549
3550
3551
3552
3553
3554
3555
3556
3557
3558
3559
3560
3561
3562
3563
3564
3565
3566
3567
3568
3569
3570
3571
3572
3573
3574
3575
3576
3577
3578
3579
3580
3581
3582
3583
3584
3585
3586
3587
3588
3589
3590
3591
3592
3593
3594
3595
3596
3597
3598
3599
3600
3601
3602
3603
3604
3605
3606
3607
3608
3609
3610
3611
3612
3613
3614
3615
3616
3617
3618
3619
3620
3621
3622
3623
3624
3625
3626
3627
3628
3629
3630
3631
3632
3633
3634
3635
3636
3637
3638
3639
3640
3641
3642
3643
3644
3645
3646
3647
3648
3649
3650
3651
3652
3653
3654
3655
3656
3657
3658
3659
3660
3661
3662
3663
3664
3665
3666
3667
3668
3669
3670
3671
3672
3673
3674
3675
3676
3677
3678
3679
3680
3681
3682
3683
3684
3685
3686
3687
3688
3689
3690
3691
3692
3693
3694
3695
3696
3697
3698
3699
3700
3701
3702
3703
3704
3705
3706
3707
3708
3709
3710
3711
3712
3713
3714
3715
3716
3717
3718
3719
3720
3721
3722
3723
3724
3725
3726
3727
3728
3729
3730
3731
3732
3733
3734
3735
3736
3737
3738
3739
3740
3741
3742
3743
3744
3745
3746
3747
3748
3749
3750
3751
3752
3753
3754
3755
3756
3757
3758
3759
3760
3761
3762
3763
3764
3765
3766
3767
3768
3769
3770
3771
3772
3773
3774
3775
3776
3777
3778
3779
3780
3781
3782
3783
3784
3785
3786
3787
3788
3789
3790
3791
3792
3793
3794
3795
3796
3797
3798
3799
3800
3801
3802
3803
3804
3805
3806
3807
3808
3809
3810
3811
3812
3813
3814
3815
3816
3817
3818
3819
3820
3821
3822
3823
3824
3825
3826
3827
3828
3829
3830
3831
3832
3833
3834
3835
3836
3837
3838
3839
3840
3841
3842
3843
3844
3845
3846
3847
3848
3849
3850
3851
3852
3853
3854
3855
3856
3857
3858
3859
3860
3861
3862
3863
3864
3865
3866
3867
3868
3869
3870
3871
3872
3873
3874
3875
3876
3877
3878
3879
3880
3881
3882
3883
3884
3885
3886
3887
3888
3889
3890
3891
3892
3893
3894
3895
3896
3897
3898
3899
3900
3901
3902
3903
3904
3905
3906
3907
3908
3909
3910
3911
3912
3913
3914
3915
3916
3917
3918
3919
3920
3921
3922
3923
3924
3925
3926
3927
3928
3929
3930
3931
3932
3933
3934
3935
3936
3937
3938
3939
3940
3941
3942
3943
3944
3945
3946
3947
3948
3949
3950
3951
3952
3953
3954
3955
3956
3957
3958
3959
3960
3961
3962
3963
3964
3965
3966
3967
3968
3969
3970
3971
3972
3973
3974
3975
3976
3977
3978
3979
3980
3981
3982
3983
3984
3985
3986
3987
3988
3989
3990
3991
3992
3993
3994
3995
3996
3997
3998
3999
4000
4001
4002
4003
4004
4005
4006
4007
4008
4009
4010
4011
4012
4013
4014
4015
4016
4017
4018
4019
4020
4021
4022
4023
4024
4025
4026
4027
4028
4029
4030
4031
4032
4033
4034
4035
4036
4037
4038
4039
4040
4041
4042
4043
4044
4045
4046
4047
4048
4049
4050
4051
4052
4053
4054
4055
4056
4057
4058
4059
4060
4061
4062
4063
4064
4065
4066
4067
4068
4069
4070
4071
4072
4073
4074
4075
4076
4077
4078
4079
4080
4081
4082
4083
4084
4085
4086
4087
4088
4089
4090
4091
4092
4093
4094
4095
4096
4097
4098
4099
4100
4101
4102
4103
4104
4105
4106
4107
4108
4109
4110
4111
4112
4113
4114
4115
4116
4117
4118
4119
4120
4121
4122
4123
4124
4125
4126
4127
4128
4129
4130
4131
4132
4133
4134
4135
4136
4137
4138
4139
4140
4141
4142
4143
4144
4145
4146
4147
4148
4149
4150
4151
4152
4153
4154
4155
4156
4157
4158
4159
4160
4161
4162
4163
4164
4165
4166
4167
4168
4169
4170
4171
4172
4173
4174
4175
4176
4177
4178
4179
4180
4181
4182
4183
4184
4185
4186
4187
4188
4189
4190
4191
4192
4193
4194
4195
4196
4197
4198
4199
4200
4201
4202
4203
4204
4205
4206
4207
4208
4209
4210
4211
4212
4213
4214
4215
4216
4217
4218
4219
4220
4221
4222
4223
4224
4225
4226
4227
4228
4229
4230
4231
4232
4233
4234
4235
4236
4237
4238
4239
4240
4241
4242
4243
4244
4245
4246
4247
4248
4249
4250
4251
4252
4253
4254
4255
4256
4257
4258
4259
4260
4261
4262
4263
4264
4265
4266
4267
4268
4269
4270
4271
4272
4273
4274
4275
4276
4277
4278
4279
4280
4281
4282
4283
4284
4285
4286
4287
4288
4289
4290
4291
4292
4293
4294
4295
4296
4297
4298
4299
4300
4301
4302
4303
4304
4305
4306
4307
4308
4309
4310
4311
4312
4313
4314
4315
4316
4317
4318
4319
4320
4321
4322
4323
4324
4325
4326
4327
4328
4329
4330
4331
4332
4333
4334
4335
4336
4337
4338
4339
4340
4341
4342
4343
4344
4345
4346
4347
4348
4349
4350
4351
4352
4353
4354
4355
4356
4357
4358
4359
4360
4361
4362
4363
4364
4365
4366
4367
4368
4369
4370
4371
4372
4373
4374
4375
4376
4377
4378
4379
4380
4381
4382
4383
4384
4385
4386
4387
4388
4389
4390
4391
4392
4393
4394
4395
4396
4397
4398
4399
4400
4401
4402
4403
4404
4405
4406
4407
4408
4409
4410
4411
4412
4413
4414
4415
4416
4417
4418
4419
4420
4421
4422
4423
4424
4425
4426
4427
4428
4429
4430
4431
4432
4433
4434
4435
4436
4437
4438
4439
4440
4441
4442
4443
4444
4445
4446
4447
4448
4449
4450
4451
4452
4453
4454
4455
4456
4457
4458
4459
4460
4461
4462
4463
4464
4465
4466
4467
4468
4469
4470
4471
4472
4473
4474
4475
4476
4477
4478
4479
4480
4481
4482
4483
4484
4485
4486
4487
4488
4489
4490
4491
4492
4493
4494
4495
4496
4497
4498
4499
4500
4501
4502
4503
4504
4505
4506
4507
4508
4509
4510
4511
4512
4513
4514
4515
4516
4517
4518
4519
4520
4521
4522
4523
4524
4525
4526
4527
4528
4529
4530
4531
4532
4533
4534
4535
4536
4537
4538
4539
4540
4541
4542
4543
4544
4545
4546
4547
4548
4549
4550
4551
4552
4553
4554
4555
4556
4557
4558
4559
4560
4561
4562
4563
4564
4565
4566
4567
4568
4569
4570
4571
4572
4573
4574
4575
4576
4577
4578
4579
4580
4581
4582
4583
4584
4585
4586
4587
4588
4589
4590
4591
4592
4593
4594
4595
4596
4597
4598
4599
4600
4601
4602
4603
4604
4605
4606
4607
4608
4609
4610
4611
4612
4613
4614
4615
4616
4617
4618
4619
4620
4621
4622
4623
4624
4625
4626
4627
4628
4629
4630
4631
4632
4633
4634
4635
4636
4637
4638
4639
4640
4641
4642
4643
4644
4645
4646
4647
4648
4649
4650
4651
4652
4653
4654
4655
4656
4657
4658
4659
4660
4661
4662
4663
4664
4665
4666
4667
4668
4669
4670
4671
4672
4673
4674
4675
4676
4677
4678
4679
4680
4681
4682
4683
4684
4685
4686
4687
4688
4689
4690
4691
4692
4693
4694
4695
4696
4697
4698
4699
4700
4701
4702
4703
4704
4705
4706
4707
4708
4709
4710
4711
4712
4713
4714
4715
4716
4717
4718
4719
4720
4721
4722
4723
4724
4725
4726
4727
4728
4729
4730
4731
4732
4733
4734
4735
4736
4737
4738
4739
4740
4741
4742
4743
4744
4745
4746
4747
4748
4749
4750
4751
4752
4753
4754
4755
4756
4757
4758
4759
4760
4761
4762
4763
4764
4765
4766
4767
4768
4769
4770
4771
4772
4773
4774
4775
4776
4777
4778
4779
4780
4781
4782
4783
4784
4785
4786
4787
4788
4789
4790
4791
4792
4793
4794
4795
4796
4797
4798
4799
4800
4801
4802
4803
4804
4805
4806
4807
4808
4809
4810
4811
4812
4813
4814
4815
4816
4817
4818
4819
4820
4821
4822
4823
4824
4825
4826
4827
4828
4829
4830
4831
4832
4833
4834
4835
4836
4837
4838
4839
4840
4841
4842
4843
4844
4845
4846
4847
4848
4849
4850
4851
4852
4853
4854
4855
4856
4857
4858
4859
4860
4861
4862
4863
4864
4865
4866
4867
4868
4869
4870
4871
4872
4873
4874
4875
4876
4877
4878
4879
4880
4881
4882
4883
4884
4885
4886
4887
4888
4889
4890
4891
4892
4893
4894
4895
4896
4897
4898
4899
4900
4901
4902
4903
4904
4905
4906
4907
4908
4909
4910
4911
4912
4913
4914
4915
4916
4917
4918
4919
4920
4921
4922
4923
4924
4925
4926
4927
4928
4929
4930
4931
4932
4933
4934
4935
4936
4937
4938
4939
4940
4941
4942
4943
4944
4945
4946
4947
4948
4949
4950
4951
4952
4953
4954
4955
4956
4957
4958
4959
4960
4961
4962
4963
4964
4965
4966
4967
4968
4969
4970
4971
4972
4973
4974
4975
4976
4977
4978
4979
4980
4981
4982
4983
4984
4985
4986
4987
4988
4989
4990
4991
4992
4993
4994
4995
4996
4997
4998
4999
5000
5001
5002
5003
5004
5005
5006
5007
5008
5009
5010
5011
5012
5013
5014
5015
5016
5017
5018
5019
5020
5021
5022
5023
5024
5025
5026
5027
5028
5029
5030
5031
5032
5033
5034
5035
5036
5037
5038
5039
5040
5041
5042
5043
5044
5045
5046
5047
5048
5049
5050
5051
5052
5053
5054
5055
5056
5057
5058
5059
5060
5061
5062
5063
5064
5065
5066
5067
5068
5069
5070
5071
5072
5073
5074
5075
5076
5077
5078
5079
5080
5081
5082
5083
5084
5085
5086
5087
5088
5089
5090
5091
5092
5093
5094
5095
5096
5097
5098
5099
5100
5101
5102
5103
5104
5105
5106
5107
5108
5109
5110
5111
5112
5113
5114
5115
5116
5117
5118
5119
5120
5121
5122
5123
5124
5125
5126
5127
5128
5129
5130
5131
5132
5133
5134
5135
5136
5137
5138
5139
5140
5141
5142
5143
5144
5145
5146
5147
5148
5149
5150
5151
5152
5153
5154
5155
5156
5157
5158
5159
5160
5161
5162
5163
5164
5165
5166
5167
5168
5169
5170
5171
5172
5173
5174
5175
5176
5177
5178
5179
5180
5181
5182
5183
5184
5185
5186
5187
5188
5189
5190
5191
5192
5193
5194
5195
5196
5197
5198
5199
5200
5201
5202
5203
5204
5205
5206
5207
5208
5209
5210
5211
5212
5213
5214
5215
5216
5217
5218
5219
5220
5221
5222
5223
5224
5225
5226
5227
5228
5229
5230
5231
5232
5233
5234
5235
5236
5237
5238
5239
5240
5241
5242
5243
5244
5245
5246
5247
5248
5249
5250
5251
5252
5253
5254
5255
5256
5257
5258
5259
5260
5261
5262
5263
5264
5265
5266
5267
5268
5269
5270
5271
5272
5273
5274
5275
5276
5277
5278
5279
5280
5281
5282
5283
5284
5285
5286
5287
5288
5289
5290
5291
5292
5293
5294
5295
5296
5297
5298
5299
5300
5301
5302
5303
5304
5305
5306
5307
5308
5309
5310
5311
5312
5313
5314
5315
5316
5317
5318
5319
5320
5321
5322
5323
5324
5325
5326
5327
5328
5329
5330
5331
5332
5333
5334
5335
5336
5337
5338
5339
5340
5341
5342
5343
5344
5345
5346
5347
5348
5349
5350
5351
5352
5353
5354
5355
5356
5357
5358
5359
5360
5361
5362
5363
5364
5365
5366
5367
5368
5369
5370
5371
5372
5373
5374
5375
5376
5377
5378
5379
5380
5381
5382
5383
5384
5385
5386
5387
5388
5389
5390
5391
5392
5393
5394
5395
5396
5397
5398
5399
5400
5401
5402
5403
5404
5405
5406
5407
5408
5409
5410
5411
5412
5413
5414
5415
5416
5417
5418
5419
5420
5421
5422
5423
5424
5425
5426
5427
5428
5429
5430
5431
5432
5433
5434
5435
5436
5437
5438
5439
5440
5441
5442
5443
5444
5445
5446
5447
5448
5449
5450
5451
5452
5453
5454
5455
5456
5457
5458
5459
5460
5461
5462
5463
5464
5465
5466
5467
5468
5469
5470
5471
5472
5473
5474
5475
5476
5477
5478
5479
5480
5481
5482
5483
5484
5485
5486
5487
5488
5489
5490
5491
5492
5493
5494
5495
5496
5497
5498
5499
5500
5501
5502
5503
5504
5505
5506
5507
5508
5509
5510
5511
5512
5513
5514
5515
5516
5517
5518
5519
5520
5521
5522
5523
5524
5525
5526
5527
5528
5529
5530
5531
5532
5533
5534
5535
5536
5537
5538
5539
5540
5541
5542
5543
5544
5545
5546
5547
5548
5549
5550
5551
5552
5553
5554
5555
5556
5557
5558
5559
5560
5561
5562
5563
5564
5565
5566
5567
5568
5569
5570
5571
5572
5573
5574
5575
5576
5577
5578
5579
5580
5581
5582
5583
5584
5585
5586
5587
5588
5589
5590
5591
5592
5593
5594
5595
5596
5597
5598
5599
5600
5601
5602
5603
5604
5605
5606
5607
5608
5609
5610
5611
5612
5613
5614
5615
5616
5617
5618
5619
5620
5621
5622
5623
5624
5625
5626
5627
5628
5629
5630
5631
5632
5633
5634
5635
5636
5637
5638
5639
5640
5641
5642
5643
5644
5645
5646
5647
5648
5649
5650
5651
5652
5653
5654
5655
5656
5657
5658
5659
5660
5661
5662
5663
5664
5665
5666
5667
5668
5669
5670
5671
5672
5673
5674
5675
5676
5677
5678
5679
5680
5681
5682
5683
5684
5685
5686
5687
5688
5689
5690
5691
5692
5693
5694
5695
5696
5697
5698
5699
5700
5701
5702
5703
5704
5705
5706
5707
5708
5709
5710
5711
5712
5713
5714
5715
5716
5717
5718
5719
5720
5721
5722
5723
5724
5725
5726
5727
5728
5729
5730
5731
5732
5733
5734
5735
5736
5737
5738
5739
5740
5741
5742
5743
5744
5745
5746
5747
5748
5749
5750
5751
5752
5753
5754
5755
5756
5757
5758
5759
5760
5761
5762
5763
5764
5765
5766
5767
5768
5769
5770
5771
5772
5773
5774
5775
5776
5777
5778
5779
5780
5781
5782
5783
5784
5785
5786
5787
5788
5789
5790
5791
5792
5793
5794
5795
5796
5797
5798
5799
5800
5801
5802
5803
5804
5805
5806
5807
5808
5809
5810
5811
5812
5813
5814
5815
5816
5817
5818
5819
5820
5821
5822
5823
5824
5825
5826
5827
5828
5829
5830
5831
5832
5833
5834
5835
5836
5837
5838
5839
5840
5841
5842
5843
5844
5845
5846
5847
5848
5849
5850
5851
5852
5853
5854
5855
5856
5857
5858
5859
5860
5861
5862
5863
5864
5865
5866
5867
5868
5869
5870
5871
5872
5873
5874
5875
5876
5877
5878
5879
5880
5881
5882
5883
5884
5885
5886
5887
5888
5889
5890
5891
5892
5893
5894
5895
5896
5897
5898
5899
5900
5901
5902
5903
5904
5905
5906
5907
5908
5909
5910
5911
5912
5913
5914
5915
5916
5917
5918
5919
5920
5921
5922
5923
5924
5925
5926
5927
5928
5929
5930
5931
5932
5933
5934
5935
5936
5937
5938
5939
5940
5941
5942
5943
5944
5945
5946
5947
5948
5949
5950
5951
5952
5953
5954
5955
5956
5957
5958
5959
5960
5961
5962
5963
5964
5965
5966
5967
5968
5969
5970
5971
5972
5973
5974
5975
5976
5977
5978
5979
5980
5981
5982
5983
5984
5985
5986
5987
5988
5989
5990
5991
5992
5993
5994
5995
5996
5997
5998
5999
6000
6001
6002
6003
6004
6005
6006
6007
6008
6009
6010
6011
6012
6013
6014
6015
6016
6017
6018
6019
6020
6021
6022
6023
6024
6025
6026
6027
6028
6029
6030
6031
6032
6033
6034
6035
6036
6037
6038
6039
6040
6041
6042
6043
6044
6045
6046
6047
6048
6049
6050
6051
6052
6053
6054
6055
6056
6057
6058
6059
6060
6061
6062
6063
6064
6065
6066
6067
6068
6069
6070
6071
6072
6073
6074
6075
6076
6077
6078
6079
6080
6081
6082
6083
6084
6085
6086
6087
6088
6089
6090
6091
6092
6093
6094
6095
6096
6097
6098
6099
6100
6101
6102
6103
6104
6105
6106
6107
6108
6109
6110
6111
6112
6113
6114
6115
6116
6117
6118
6119
6120
6121
6122
6123
6124
6125
6126
6127
6128
6129
6130
6131
6132
6133
6134
6135
6136
6137
6138
6139
6140
6141
6142
6143
6144
6145
6146
6147
6148
6149
6150
6151
6152
6153
6154
6155
6156
6157
6158
6159
6160
6161
6162
6163
6164
6165
6166
6167
6168
6169
6170
6171
6172
6173
6174
6175
6176
6177
6178
6179
6180
6181
6182
6183
6184
6185
6186
6187
6188
6189
6190
6191
6192
6193
6194
6195
6196
6197
6198
6199
6200
6201
6202
6203
6204
6205
6206
6207
6208
6209
6210
6211
6212
6213
6214
6215
6216
6217
6218
6219
6220
6221
6222
6223
6224
6225
6226
6227
6228
6229
6230
6231
6232
6233
6234
6235
6236
6237
6238
6239
6240
6241
6242
6243
6244
6245
6246
6247
6248
6249
6250
6251
6252
6253
6254
6255
6256
6257
6258
6259
6260
6261
6262
6263
6264
6265
6266
6267
6268
6269
6270
6271
6272
6273
6274
6275
6276
6277
6278
6279
6280
6281
6282
6283
6284
6285
6286
6287
6288
6289
6290
6291
6292
6293
6294
6295
6296
6297
6298
6299
6300
6301
6302
6303
6304
6305
6306
6307
6308
6309
6310
6311
6312
6313
6314
6315
6316
6317
6318
6319
6320
6321
6322
6323
6324
6325
6326
6327
6328
6329
6330
6331
6332
6333
6334
6335
6336
6337
6338
6339
6340
6341
6342
6343
6344
6345
6346
6347
6348
6349
6350
6351
6352
6353
6354
6355
6356
6357
6358
6359
6360
6361
6362
6363
6364
6365
6366
6367
6368
6369
6370
6371
6372
6373
6374
6375
6376
6377
6378
6379
6380
6381
6382
6383
6384
6385
6386
6387
6388
6389
6390
6391
6392
6393
6394
6395
6396
6397
6398
6399
6400
6401
6402
6403
6404
6405
6406
6407
6408
6409
6410
6411
6412
6413
6414
6415
6416
6417
6418
6419
6420
6421
6422
6423
6424
6425
6426
6427
6428
6429
6430
6431
6432
6433
6434
6435
6436
6437
6438
6439
6440
6441
6442
6443
6444
6445
6446
6447
6448
6449
6450
6451
6452
6453
6454
6455
6456
6457
6458
6459
6460
6461
6462
6463
6464
6465
6466
6467
6468
6469
6470
6471
6472
6473
6474
6475
6476
6477
6478
6479
6480
6481
6482
6483
6484
6485
6486
6487
6488
6489
6490
6491
6492
6493
6494
6495
6496
6497
6498
6499
6500
6501
6502
6503
6504
6505
6506
6507
6508
6509
6510
6511
6512
6513
6514
6515
6516
6517
6518
6519
6520
6521
6522
6523
6524
6525
6526
6527
6528
6529
6530
6531
6532
6533
6534
6535
6536
6537
6538
6539
6540
6541
6542
6543
6544
6545
6546
6547
6548
6549
6550
6551
6552
6553
6554
6555
6556
6557
6558
6559
6560
6561
6562
6563
6564
6565
6566
6567
6568
6569
6570
6571
6572
6573
6574
6575
6576
6577
6578
6579
6580
6581
6582
6583
6584
6585
6586
6587
6588
6589
6590
6591
6592
6593
6594
6595
6596
6597
6598
6599
6600
6601
6602
6603
6604
6605
6606
6607
6608
6609
6610
6611
6612
6613
6614
6615
6616
6617
6618
6619
6620
6621
6622
6623
6624
6625
6626
6627
6628
6629
6630
6631
6632
6633
6634
6635
6636
6637
6638
6639
6640
6641
6642
6643
6644
6645
6646
6647
6648
6649
6650
6651
6652
6653
6654
6655
6656
6657
6658
6659
6660
6661
6662
6663
6664
6665
6666
6667
6668
6669
6670
6671
6672
6673
6674
6675
6676
6677
6678
6679
6680
6681
6682
6683
6684
6685
6686
6687
6688
6689
6690
6691
6692
6693
6694
6695
6696
6697
6698
6699
6700
6701
6702
6703
6704
6705
6706
6707
6708
6709
6710
6711
6712
6713
6714
6715
6716
6717
6718
6719
6720
6721
6722
6723
6724
6725
6726
6727
6728
6729
6730
6731
6732
6733
6734
6735
6736
6737
6738
6739
6740
6741
6742
6743
6744
6745
6746
6747
6748
6749
6750
6751
6752
6753
6754
6755
6756
6757
6758
6759
6760
6761
6762
6763
6764
6765
6766
6767
6768
6769
6770
6771
6772
6773
6774
6775
6776
6777
6778
6779
6780
6781
6782
6783
6784
6785
6786
6787
6788
6789
6790
6791
6792
6793
6794
6795
6796
6797
6798
6799
6800
6801
6802
6803
6804
6805
6806
6807
6808
6809
6810
6811
6812
6813
6814
6815
6816
6817
6818
6819
6820
6821
6822
6823
6824
6825
6826
6827
6828
6829
6830
6831
6832
6833
6834
6835
6836
6837
6838
6839
6840
6841
6842
6843
6844
6845
6846
6847
6848
6849
6850
6851
6852
6853
6854
6855
6856
6857
6858
6859
6860
6861
6862
6863
6864
6865
6866
6867
6868
6869
6870
6871
6872
6873
6874
6875
6876
6877
6878
6879
6880
6881
6882
6883
6884
6885
6886
6887
6888
6889
6890
6891
6892
6893
6894
6895
6896
6897
6898
6899
6900
6901
6902
6903
6904
6905
6906
6907
6908
6909
6910
6911
6912
6913
6914
6915
6916
6917
6918
6919
6920
6921
6922
6923
6924
6925
6926
6927
6928
6929
6930
6931
6932
6933
6934
6935
6936
6937
6938
6939
6940
6941
6942
6943
6944
6945
6946
6947
6948
6949
6950
6951
6952
6953
6954
6955
6956
6957
6958
6959
6960
6961
6962
6963
6964
6965
6966
6967
6968
6969
6970
6971
6972
6973
6974
6975
6976
6977
6978
6979
6980
6981
6982
6983
6984
6985
6986
6987
6988
6989
6990
6991
6992
6993
6994
6995
6996
6997
6998
6999
7000
7001
7002
7003
7004
7005
7006
7007
7008
7009
7010
7011
7012
7013
7014
7015
7016
7017
7018
7019
7020
7021
7022
7023
7024
7025
7026
7027
7028
7029
7030
7031
7032
7033
7034
7035
7036
7037
7038
7039
7040
7041
7042
7043
7044
7045
7046
7047
7048
7049
7050
7051
7052
7053
7054
7055
7056
7057
7058
7059
7060
7061
7062
7063
7064
7065
7066
7067
7068
7069
7070
7071
7072
7073
7074
7075
7076
7077
7078
7079
7080
7081
7082
7083
7084
7085
7086
7087
7088
7089
7090
7091
7092
7093
7094
7095
7096
7097
7098
7099
7100
7101
7102
7103
7104
7105
7106
7107
7108
7109
7110
7111
7112
7113
7114
7115
7116
7117
7118
7119
7120
7121
7122
7123
7124
7125
7126
7127
7128
7129
7130
7131
7132
7133
7134
7135
7136
7137
7138
7139
7140
7141
7142
7143
7144
7145
7146
7147
7148
7149
7150
7151
7152
7153
7154
7155
7156
7157
7158
7159
7160
7161
7162
7163
7164
7165
7166
7167
7168
7169
7170
7171
7172
7173
7174
7175
7176
7177
7178
7179
7180
7181
7182
7183
7184
7185
7186
7187
7188
7189
7190
7191
7192
7193
7194
7195
7196
7197
7198
7199
7200
7201
7202
7203
7204
7205
7206
7207
7208
7209
7210
7211
7212
7213
7214
7215
7216
7217
7218
7219
7220
7221
7222
7223
7224
7225
7226
7227
7228
7229
7230
7231
7232
7233
7234
7235
7236
7237
7238
7239
7240
7241
7242
7243
7244
7245
7246
7247
7248
7249
7250
7251
7252
7253
7254
7255
7256
7257
7258
7259
7260
7261
7262
7263
7264
7265
7266
7267
7268
7269
7270
7271
7272
7273
7274
7275
7276
7277
7278
7279
7280
7281
7282
7283
7284
7285
7286
7287
7288
7289
7290
7291
7292
7293
7294
7295
7296
7297
7298
7299
7300
7301
7302
7303
7304
7305
7306
7307
7308
7309
7310
7311
7312
7313
7314
7315
7316
7317
7318
7319
7320
7321
7322
7323
7324
7325
7326
7327
7328
7329
7330
7331
7332
7333
7334
7335
7336
7337
7338
7339
7340
7341
7342
7343
7344
7345
7346
7347
7348
7349
7350
7351
7352
7353
7354
7355
7356
7357
7358
7359
7360
7361
7362
7363
7364
7365
7366
7367
7368
7369
7370
7371
7372
7373
7374
7375
7376
7377
7378
7379
7380
7381
7382
7383
7384
7385
7386
7387
7388
7389
7390
7391
7392
7393
7394
7395
7396
7397
7398
7399
7400
7401
7402
7403
7404
7405
7406
7407
7408
7409
7410
7411
7412
7413
7414
7415
7416
7417
7418
7419
7420
7421
7422
7423
7424
7425
7426
7427
7428
7429
7430
7431
7432
7433
7434
7435
7436
7437
7438
7439
7440
7441
7442
7443
7444
7445
7446
7447
7448
7449
7450
7451
7452
7453
7454
7455
7456
7457
7458
7459
7460
7461
7462
7463
7464
7465
7466
7467
7468
7469
7470
7471
7472
7473
7474
7475
7476
7477
7478
7479
7480
7481
7482
7483
7484
7485
7486
7487
7488
7489
7490
7491
7492
7493
7494
7495
7496
7497
7498
7499
7500
7501
7502
7503
7504
7505
7506
7507
7508
7509
7510
7511
7512
7513
7514
7515
7516
7517
7518
7519
7520
7521
7522
7523
7524
7525
7526
7527
7528
7529
7530
7531
7532
7533
7534
7535
7536
7537
7538
7539
7540
7541
7542
7543
7544
7545
7546
7547
7548
7549
7550
7551
7552
7553
7554
7555
7556
7557
7558
7559
7560
7561
7562
7563
7564
7565
7566
7567
7568
7569
7570
7571
7572
7573
7574
7575
7576
7577
7578
7579
7580
7581
7582
7583
7584
7585
7586
7587
7588
7589
7590
7591
7592
7593
7594
7595
7596
7597
7598
7599
7600
7601
7602
7603
7604
7605
7606
7607
7608
7609
7610
7611
7612
7613
7614
7615
7616
7617
7618
7619
7620
7621
7622
7623
7624
7625
7626
7627
7628
7629
7630
7631
7632
7633
7634
7635
7636
7637
7638
7639
7640
7641
7642
7643
7644
7645
7646
7647
7648
7649
7650
7651
7652
7653
7654
7655
7656
7657
7658
7659
7660
7661
7662
7663
7664
7665
7666
7667
7668
7669
7670
7671
7672
7673
7674
7675
7676
7677
7678
7679
7680
7681
7682
7683
7684
7685
7686
7687
7688
7689
7690
7691
7692
7693
7694
7695
7696
7697
7698
7699
7700
7701
7702
7703
7704
7705
7706
7707
7708
7709
7710
7711
7712
7713
7714
7715
7716
7717
7718
7719
7720
7721
7722
7723
7724
7725
7726
7727
7728
7729
7730
7731
7732
7733
7734
7735
7736
7737
7738
7739
7740
7741
7742
7743
7744
7745
7746
7747
7748
7749
7750
7751
7752
7753
7754
7755
7756
7757
7758
7759
7760
7761
7762
7763
7764
7765
7766
7767
7768
7769
7770
7771
7772
7773
7774
7775
7776
7777
7778
7779
7780
7781
7782
7783
7784
7785
7786
7787
7788
7789
7790
7791
7792
7793
7794
7795
7796
7797
7798
7799
7800
7801
7802
7803
7804
7805
7806
7807
7808
7809
7810
7811
7812
7813
7814
7815
7816
7817
7818
7819
7820
7821
7822
7823
7824
7825
7826
7827
7828
7829
7830
7831
7832
7833
7834
7835
7836
7837
7838
7839
7840
7841
7842
7843
7844
7845
7846
7847
7848
7849
7850
7851
7852
7853
7854
7855
7856
7857
7858
7859
7860
7861
7862
7863
7864
7865
7866
7867
7868
7869
7870
7871
7872
7873
7874
7875
7876
7877
7878
7879
7880
7881
7882
7883
7884
7885
7886
7887
7888
7889
7890
7891
7892
7893
7894
7895
7896
7897
7898
7899
7900
7901
7902
7903
7904
7905
7906
7907
7908
7909
7910
7911
7912
7913
7914
7915
7916
7917
7918
7919
7920
7921
7922
7923
7924
7925
7926
7927
7928
7929
7930
7931
7932
7933
7934
7935
7936
7937
7938
7939
7940
7941
7942
7943
7944
7945
7946
7947
7948
7949
7950
7951
7952
7953
7954
7955
7956
7957
7958
7959
7960
7961
7962
7963
7964
7965
7966
7967
7968
7969
7970
7971
7972
7973
7974
7975
7976
7977
7978
7979
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN">
<html>
<head>
<title>Punicorum Liber Primus</title>
<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html; charset=UTF-8">

<link rel = "stylesheet" type = "text/css" href = "siliusstyles.css">

<body>

<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<b>Liber I</b><br>
<a href = "bookII.html">Liber II</a><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<a href = "bookX.html">Liber X</a><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br>
<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>


<span class = "pagenum">1</span>

<h3>C. SILII ITALICI</h3>

<h1 class = "extended">PUNICORUM</h1>


<h3>LIBER PRIMUS.</h3>

<hr>

<h4><a name = "lib1_arg" id = "lib1_arg">ARGUMENTUM.</a></h4>

<div class = "argument">

<p>
<span class = "smallcaps">Exposito</span> totius operis argumento; <a
href = "#line1_1">1-20.</a></p>
<p>
Carthaginis origo describitur, ubi Juno inprimis colebatur; <a href =
"#line1_21">21-28.</a></p>
<p>
Quæ prospiciens, Romanos, Trojana stirpe oriundos, et plurimum jam
opibus, armis, et potentia valentes, Carthaginem, Romæ æmulam, aliquando
eversuros esse, Pœnis et potissimum Hannibali, quem natura crudelem,
perfidum, fortem, laudis, vindictæ, præliorumque avidum et sine ulla
religione finxerat, ad bellum cum hoc populo gerendum, animum incendit;
<a href = "#line1_29">29-69.</a></p>
<p>
Ad idem bellum, ineunte etiam ætate, Hannibal a patre suo Hamilcare,
altaribus admotus, in Didonis templo, coramque sacerdote, quæ ex victimæ
immolatæ extis futura ejus fata et res gestas auguratur, solenni
jurejurando adigitur; <a href = "#line1_70">70-139.</a></p>
<p>
Hamilcare mortuo, summa imperii committitur Hasdrubali, ejus genero,
viro crudeli et ad iram proclivi, qui Tagum, Hispaniæ regulum, cruci
subfigit; <a href = "#line1_140">140-164.</a></p>
<p>
Famulus autem Tagi cæde Hasdrubalis dominum ulciscitur, et inter
tormenta risu serenaque lætitia exsultat; <a href =
"#line1_165">165-181.</a></p>
<p>
Quo facto, Hannibal admodum adolescens, a toto exercitu, qui ex Pœnis et
Hispanis constat, imperator salutatur; <a href =
"#line1_182">182-238.</a></p>
<p>
Iste fortis, animosus, gloriæque cupidus, omni militiæ labore se
exercet, et sæpius ne nocturnum quidem tempus ad quietem sibi reservat;
<a href = "#line1_239">239-267.</a></p>
<p>
Quam primum autem militum animos sibi conciliavit, nullam interponit
moram, quin Saguntum, Hispaniæ Tarraconensis urbem, obpugnet, et hanc
causam belli cum Romanis, Saguntinorum sociis, gerendi adripiat; <a href
= "#line1_268">268-295.</a></p>
<p>
Castra extemplo urbi admovet, et milites suos ad vallum invadendum
murosque superandos hortatu et exemplo incitat; <a href =
"#line1_296">296-349.</a></p>
<span class = "pagenum">2</span>
<p>
Saguntini oppidum aliquandiu phalarica tuentur, sed testudine hostium
facta, moenia procumbunt, et porta urbis recluditur; <a href =
"#line1_350">350-375.</a></p>
<p>
Tum Murrus Pœnos subeuntes fortiter et ingenti cæde repellit, donec
tandem ab Hannibale, qui non minorem hostium numerum prostraverat,
confossus perit; <a href = "#line1_376">376-517.</a></p>
<p>
Victor autem, dum ad corpus Murri spoliandum adproperat, magna hostium
multitudine circumventus et mortifero vulnere ictus, ex maximo, in quo
versatur, vitæ discrimine Junonis interventu eripitur, et ægre se ad
vulnus sanandum ex acie recipit; <a href = "#line1_518">518-555.</a></p>
<p>
Quum itaque, duce Pœnorum sauciato et præterea imminente jam nocte,
prælium dirimeretur, obsessi, ne tam exoptatam rei bene gerendæ
occasionem amitterent, majore animo vires reparant, concilio convocato
de summa belli deliberant, legatosque Romam mittendos decernunt; <a href
= "#line1_556">556-573.</a></p>
<p>
Isti navibus prospere in Tiberim transvehuntur; <a href =
"#line1_574">574-607.</a></p>
<p>
Et Senatum populi Rom. in templo, spoliis belli Punici primi ornato,
adeunt; <a href = "#line1_608">608-629.</a></p>
<p>
Sicoris adversam suorum fortunam exponit, et Romanos tam fœderis cum
Saguntinis icti religione, quam originis similitudine et communis
periculi metu, ad ineundam belli societatem et Sagunti libertatem
dignitatemque tuendam movere conatur; <a href =
"#line1_630">630-671.</a></p>
<p>
Oratione ejus finita, legati, scissis vestibus, corpora humo adfligunt,
et patres aliquandiu animi pendent. Cn. Corn. Lentulus auctor est, ut
Hannibal ad meritam pœnam poscatur, Carthaginique, si eum Romanis dedere
recusaret, bellum extemplo indicatur: at Q.&nbsp;Fabius Maximus
Cunctator suadet, ut consideratius rebus suis consulant, et legati prius
mittantur, qui renuntient, utrum dux Pœnorum sua sponte, an Senatus
auctoritate bellum Saguntinis intulerit? Postremo dolor ira mixtus
patres ad consilium Lentuli præferendum impellit; <a href =
"#line1_672">672-694.</a></p>

</div>

<span class = "pagenum">3</span>

<hr class = "tiny">

<div class = "text">
<p><a name = "line1_1" id = "line1_1"> </a>
<span class = "smallcaps">Ordior</span> arma, quibus cælo se gloria
tollit</p>
<p><a name = "line1_2" id = "line1_2"> </a>
Æneadum, patiturque ferox Œnotria jura</p>
<p><a name = "line1_3" id = "line1_3"> </a>
<a href = "#var1_3">Carthago</a>. Da, Musa, decus memorare laborum</p>
<span class = "pagenum">4</span>
<p><a name = "line1_4" id = "line1_4"> </a>
Antiquæ Hesperiæ, quantosque ad bella crearit,</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">3</span>
<a name = "not1_1" id = "not1_1" href = "#line1_1">1.</a>
<i>Ordior arma</i> ut ap. Grat. Cyneg. 24, et Auson. Protrept.
v.&nbsp;62, Drak. <i>Ordior</i>, incipio, scil. canere <i>arma</i>, h.
bella, ut in princ. Æneidos. De elegantia locutionis <i>ordior arma</i>,
vid. quos Withof. laudat, Hoogstrat. ad Corn. Nep. Alcib. II extr. et
Toll. ad Auson. Profess. c. 3, p.&nbsp;151. Cf. Cic. ad Div. V,&nbsp;12.
&mdash;<i>cælo</i>, ad, seu in cælum. V.&nbsp;App.
&mdash;<a name = "not1_2" id = "not1_2" href =
"#line1_2">2.</a>&nbsp;<i>Æneadum</i>, Romanorum, ab Ænea et Trojanis
oriundorum.
&mdash;<i>ferox</i>, fortis et bellicosa, vel potens. Sic et
<i>sævus</i>, <i>asper</i>, <i>acer</i>, <i>atrox</i>, <i>dirus</i>,
<i>horridus</i>, <i>insanus</i>, <i>improbus</i>, et Græcorum θρασὺς,
ὀξὺς, δριμὺς, αἰνὸς, τραχὺς, δεινὸς, οὖλος, aliaque ejusmodi epitheta,
ab ira ejusque attributis desumta, quod semel monuisse sufficiat, vel ad
virtutem, vel ad vim et potestatem, vel denique ad ventos et mare
transferuntur, et sæpius tum sive simpl. ornant, sive per <i>magnus</i>,
<i>fortis</i>, <i>potens</i> exponi possunt, qua ratione jamdudum Nonius
et Serv. ad Virg. Æ. I,&nbsp;4, voc. <i>saevum</i> explicarunt, quos
immerito vanitatis incusabat Gesner. in Thes. vid. App. et ad
v.&nbsp;58, 101, 251; it. Cel. Heyne ad Virg. Æ. I,&nbsp;14 et&nbsp;99.
&mdash;<i>patitur Œnotria jura</i>, h. in potestatem Romanorum redacta
est. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_5">XV,&nbsp;5</a> et <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_383">383</a>. <i>Œnotria</i> vetus nomen Italiæ, ab
Œnotris, Pelasgis, priscis ejus incolis, sic dictæ.
&mdash;Vide in nostra editione Virg. vol. II, p.&nbsp;136 et 209, notas
et Exc. XXI ad Æn. I; et in Guthriani operis recensione T.&nbsp;IV,
p.&nbsp;75 sq. <i>Ed.</i>
&mdash;<a name = "not1_3" id = "not1_3" href =
"#line1_3">3.</a>&nbsp;<i>Musa</i>, vid. Heyne ad Virg. Æ. I,&nbsp;8;
VII, 37, 641; IX, 525; et Kœppen ad Hom. Iliad. a, 1, et β,
484 seq.
&mdash;<i>da memorare</i>, fac ut memorem, ut αἲ κέ ποθι Ζεὺς δωσι πόλιν
ἐξαλαπάξαι ap. Hom. Iliad. α, 129. Cf. Virg. Æ. VI, 66; XII, 97.
&mdash;<i>decus</i>, κλέος, <i>laborum</i>, gloriam rerum gestarum,
multis curis ærumnisque partam; vel gloriosissimum celeberrimumque
omnium, quæ unquam gesta sunt, bellorum.
&mdash;<i>Labor</i>, ut πόνος et μόχθος, passim pro pugna.
<span class = "pagenum notes">4</span>
&mdash;<a name = "not1_4" id = "not1_4" href =
"#line1_4">4.</a>&nbsp;<i>Hesperiæ</i>, terræ occidentalis; nomen Italiæ
ob situm a Græcis impositum.
&mdash;<i>Antiquæ</i>, h. post hominum memoriam jam habitatæ, adeoque
nobilis et fama nominis sui notissimaæ. Quemadmodum enim hominum, quæ
vulgo dicitur, nobilitas ex antiquitate generis fere æstimatur; ita et
antiqua origo sæpe a poetis in magna vel urbium vel terrarum laude
ponitur. Vid. Heyne ad Virg. Æ. I,&nbsp;12, 375, 531.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">5</span>
<p><a name = "line1_5" id = "line1_5"> </a>
Et quot Roma viros, sacri quum perfida pacti</p>
<p><a name = "line1_6" id = "line1_6"> </a>
Gens Cadmea super regno certamina movit;</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_5" id = "not1_5" href = "#line1_5">5.</a> <i>perfida
pacti</i>, in pacto servando, h. fœdifraga: græca loquendi forma, poetis
Rom. sed præ ceteris Silio familiaris. Vid. App. <i>Perfidia Punica</i>
tam nota est, ut vel in proverbium abierit eique <i>Græca fides</i>
obposita sit, etsi scriptores Rom. ipsi testantur, Pœnos causa, fide,
religione ac moderatione superiores, nec nisi fortuna inferiores fuisse.
&mdash;<a name = "not1_6" id = "not1_6" href =
"#line1_6">6.</a>&nbsp;<i>Gens Cadmea</i>, Carthaginienses, coloni
Tyriorum e Phœnicia, unde Cadmus originem habuit. Silius urbium
populorumque nomina variare, et hinc passim paulo longius repetere
solet. Sic Romani <i>Dardanii</i> et <i>Rhœtei</i>, Puteolani
<i>Pherecyadæ</i>, (<a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_159">XII, 159</a>) Tarentini <i>Œbalii nepotes</i>,
Pœni <i>Agenorides</i>, Lacones <i>Tyndarii</i> vocantur.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_7" id = "line1_7"> </a>
Quæsitumque diu, qua tandem poneret arce</p>
<p><a name = "line1_8" id = "line1_8"> </a>
Terrarum Fortuna caput. Ter Marte sinistro</p>
<p><a name = "line1_9" id = "line1_9"> </a>
Juratumque Jovi fœdus conventaque <a href = "#var1_9">patrum</a></p>
<span class = "linenum">10</span>
<p><a name = "line1_10" id = "line1_10"> </a>
Sidonii fregere duces; atque impius ensis</p>
<p><a name = "line1_11" id = "line1_11"> </a>
Ter <a href = "#var1_11">placitam</a> suasit temerando rumpere
pacem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a class = "missing" name = "not1_7" id = "not1_7" href = "#line1_7"
title = "‘6’ legitur">7.</a>
Pœni de principatu contenderunt, diuque dubium fuit, in <i>qua arce</i>
h. urbe, Romæ an Carthagine, <i>Fortuna caput</i> imperii
<i>terrarum</i> constitueret.
<a href = "#line1_7">7.</a>
<i>Arx</i>, ut Gr. ἄκρα et ἄκρον, poetis proprie, quidquid altum est,
adeoque montes, vertex montis, (ut XV, 480, et ἄκρα τῶν ὀρῶν vel ἄκρον
Ἴδης ὑψηλῆς, Hom.) colles et promontoria, ut Il. ξ, 36, deinde quod in
colle et editis locis positum est, inprimis ἀκρόπολις, et quoniam hæc
reliquæ civitatis initium et origo esse solebat, simpl. etiam
<i>urbs</i> dicitur, ut Ἰλίου ἄκραι. Vid. Ind.
&mdash;<a name = "not1_8" id = "not1_8" href =
"#line1_8">8.</a>&nbsp;Ter Pœni, fœdere rupto, bellum Romanis
intulerunt.
&mdash;<a name = "not1_9" id = "not1_9" href =
"#line1_9">9.</a>&nbsp;<i>Juratum Jovi</i>, jurejurando confirmatum per
Jovem, fœderis testem et perjurii vindicem, unde ὅρκιος et ὅρκων ταμίας
dicitur, v.c. Eurip. Med. 170, et Hippol. 1025. Conf. inf. <a class =
"crossref" href = "#line1_482">v.&nbsp;482</a>; <a class = "crossref"
href = "bookVI.html#line6_693">VI, 693</a>; et Schol. Eurip. ad Hecub.
336.
&mdash;<a name = "not1_10" id = "not1_10" href =
"#line1_10">10.</a>&nbsp;<i>Sidonii</i>. Pœni, a Phœnicibus oriundi.
&mdash;<a name = "not1_11" id = "not1_11" href =
"#line1_11">11.</a>&nbsp;<i>ensis suasit rumpere pacem</i>, pro vulgari,
ipsi in animum induxere, rumpere pacem ense. Nam, quod Perill. Heyne
literis, humaniter ad me datis, monet, a belli cupiditate ductum, quod
arma ipsa stimulare,
<span class = "pagenum notes">5</span>
movere, suadere dicuntur; et egregie gladio tribuitur, quod eo potius
factum est.
&mdash;<i>temerando rumpere</i>, temere violare: nam <i>temerare</i> est
temere aliquid moliri et agere, vel novi quid tentare; deinde violare,
inprimis res sacras, et usui humano non destinatas, quas <i>temerare</i>
dicuntur, qui inrumpunt, quo ire nefas est, vel qui vident, tangunt,
comedunt, faciunt, quæ non licet. Vid. Heins. ad Ovid. Fast.
I,&nbsp;630; ad Ep. ex Ponto II, <span class = "smallcaps">ii</span>,
27, et ad Amor. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">viii</span>, 19; Burm.
ad Val. Fl. I,&nbsp;627, 800; et Broukh. ad Tibull. III, <span class =
"smallcaps">v</span>,&nbsp;7. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_472">ad II, 472</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">5</span>
<p><a name = "line1_12" id = "line1_12"> </a>
Sed medio finem bello excidiumque vicissim</p>
<p><a name = "line1_13" id = "line1_13"> </a>
Molitæ gentes; propiusque fuere <a href = "#var1_13">periclo</a>,</p>
<p><a name = "line1_14" id = "line1_14"> </a>
<a href = "#var1_14">Quîs</a> superare datum. Reseravit Dardanus
arces</p>
<span class = "linenum">15</span>
<p><a name = "line1_15" id = "line1_15"> </a>
Ductor Agenoreas: obsessa Palatia vallo</p>
<span class = "pagenum">6</span>
<p><a name = "line1_16" id = "line1_16"> </a>
Pœnorum, ac muris defendit Roma salutem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_12" id = "not1_12" href = "#line1_12">12.</a>
<i>medio</i>, secundo, <i>bello</i> Punico.
&mdash;<a name = "not1_13" id = "not1_13" href =
"#line1_13">13.</a>&nbsp;Hæc sunt Liviana XXI,&nbsp;1: «Adeo varia belli
fortuna ancepsque Mars fuit, ut propius periculum fuerint, qui vicere.»
Cf. Flor. II,&nbsp;6, pr.
&mdash;<i>datum</i>, a fatis concessum.
&mdash;<a name = "not1_14" id = "not1_14" href =
"#line1_14">14.</a>&nbsp;<i>Reseravit</i>, intravit, cepit; et actus pro
conatu. Cf. App.
&mdash;<i>arces Agenoreas</i>, Phœnicias, ut <a class = "crossref" href
= "bookVII.html#line7_642">VII, 642</a>, h. Carthaginem, a Phœnicibus
conditam, quorum rex et auctor, in Græcorum mythis, Agenor, Beli f. et
Cadmi pater, fuisse dicitur: unde et Pœni <i>Agenoridæ</i> passim
vocantur. Vid. Ind. et <a class = "crossref" href = "#not1_6">ad
v.&nbsp;6,&nbsp;7</a> et <a class = "crossref" href = "#not1_88">88</a>.
&mdash;<a name = "not1_15" id = "not1_15" href =
"#line1_15">15.</a>&nbsp;<i>Dardanus ductor</i>, Scipio, dux Romanorum,
qui a Trojanis, quorum regem Samothracum fabulæ Dardanum faciunt, orti
dicuntur: nisi ipsam Dardani originem, quæ ad Arcadiam, et, quoniam inde
Pelasgi Italiam venerunt, ad Italiam quoque refertur, respici malis. De
Dardano vid. Heyne Excurs. VI, ad Virg. Æ. III, 167 sq. <i>Dardanus</i>
pro <i>Dardanius</i>, ut ap. Virg. Æn. IV, 662, et XI, 287, ubi vid.
Heyne. Sic et Κελτὸς Ἄρης, Θεσσαλὸς λεὼς, Δελφὶς ἄκρα vel πέτρα et alia
vid. Spanhem. ad Callim. H. in Del. v.&nbsp;173 et 177. Cf. <a class =
"crossref" href = "#var1_252">ad v.&nbsp;252, V.L.</a>.
&mdash;<i>Palatia</i>, collem Palatinum, h. Romam, a Pœnis
<span class = "pagenum notes">6</span>
obsessam, de quo v. <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_510">XII, 510 sqq.</a> <i>Palatia</i>, ut apud
Virg. Georg. lib.&nbsp;I, v.&nbsp;499.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_17" id = "line1_17"> </a>
Tantarum causas irarum odiumque perenni</p>
<p><a name = "line1_18" id = "line1_18"> </a>
Servatum studio, et mandata nepotibus arma</p>
<p><a name = "line1_19" id = "line1_19"> </a>
Fas aperire mihi, <a href = "#var1_19">superasque</a> recludere
mentes.</p>
<span class = "linenum">20</span>
<p><a name = "line1_20" id = "line1_20"> </a>
Jamque adeo magni repetam primordia motus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_18" id = "not1_18" href = "#line1_18">18.</a>
<i>arma</i>, bella, <i>nepotibus</i>, posteris et quasi Epigonis Pœnorum
Romanorumque a majoribus suis <i>mandata</i>, tradita et tanquam
hereditate ad eos translata. Cf. Virg. Æ. IV, 622 sqq. ubi tamen
<i>nepotes</i> non proprio sensu intelligendos monet Heyne.
&mdash;<a name = "not1_19" id = "not1_19" href =
"#line1_19">19.</a>&nbsp;<i>aperire</i>, explicare, ut <i>ape.
notitiam</i> dixit Cic. Orat. 33, et <i>causas</i> Prop. IV, <span class
= "smallcaps">x</span>,&nbsp;1.
&mdash;<i>superasque mentes</i>, consilia deorum, maxime Junonis,
<i>recludere</i>, prodere, ut <i>reserare</i>, <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#line7_436">VII, 436</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_20" id = "not1_20" href = "#line1_20">20.</a>
<i>repetam primordia motus</i>, ab initio magnum et memorabile bellum.
&mdash;<i>adeo</i>, itaque; vel παρέλκει. Vid. Ind.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_21" id = "line1_21"> </a>
Pygmalioneis quondam per caerula terris</p>
<p><a name = "line1_22" id = "line1_22"> </a>
Pollutum fugiens fraterno crimine regnum</p>
<p><a name = "line1_23" id = "line1_23"> </a>
Fatali Dido Libyes adpellitur oræ:</p>
<p><a name = "line1_24" id = "line1_24"> </a>
Tum pretio mercata <a href = "#var1_24">locos</a>, nova mœnia ponit,</p>
<span class = "linenum">25</span>
<p><a name = "line1_25" id = "line1_25"> </a>
Cingere qua secto permissum <a href = "#var1_25">litora</a> tauro.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_21" id = "not1_21" href = "#line1_21">21.</a>
Cf Virg. Æ. I,&nbsp;338... 368, ubi Venus originem Carthaginis, a Didone
conditæ, fusius exponit, in quam tamen adcuratius inquirit Heyne Exc. I
ad Virg. Æn.&nbsp;IV.
&mdash;<i>terris Pygmalioneis</i>, e Phœnicia, seu Tyro. Cf. Æ.
I,&nbsp;346&nbsp;sq.
&mdash;<i>cærula</i> sc. æquora, seu maria, κυάνεα κατὰ νῶτα, simpl. pro
mari, ob colorem, ut κύανος, et ap. Virg. Æ. III, 208; IV, 583; VIII,
672.
&mdash;<a name = "not1_22" id = "not1_22" href =
"#line1_22">22.</a>&nbsp;<i>crimen</i>, τὸ ἄγος, <i>fraternum</i>,
Pygmalionis fratris, qui Sychæum, Didonis maritum, occiderat regnumque
vi occupaverat. Fabula satis nota et græcæ originis narratur auspiciis
et ductu Maronis Æn. I,&nbsp;365 sq.; IV, 211.
&mdash;<a name = "not1_24" id = "not1_24" href =
"#line1_24">24.</a>&nbsp;<i>pretio mercata locos</i>, quocirca Pœnos
longo tempore post tributum quotannis pependisse memorat Justin.
IX,&nbsp;2.
&mdash;<i>mœnia ponere</i>, ut τιθέναι et <i>statuere</i>, ἱδρύειν,
ἱστάναι, στῆσαι πόλιν, ἐστήξειν τεῖχος, Callim. H. in Apoll. 14 al. Cf.
Burm. ad Virg. Æn. II, 295. <i>mœnia</i> Byrsam arcem, in media urbe et
arduo loco sitam, ea parte, <i>qua permissum</i> ei erat <i>cingere
litora</i>, agrum in terra mari propinqua, <i>secto tauro</i>, corio
tauri, in minutissimas partes dissecto.
&mdash;<a name = "not1_25" id = "not1_25" href =
"#line1_25">25.</a>&nbsp;Hanc fraudem illustravere, a Drak. laudati,
Heindreich. reipubl. Carthag. I,&nbsp;1, p.&nbsp;21; et Themist. Orat.
<span class = "pagenum notes">7</span>
XXI, p.&nbsp;261, ed. Harduini, similemque narrat Saxo Gramm. hist. Dan.
IX, p.&nbsp;176.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">7</span>
<p><a name = "line1_26" id = "line1_26"> </a>
Hic Juno, ante Argos (sic credidit alta vetustas)</p>
<p><a name = "line1_27" id = "line1_27"> </a>
Ante Agamemnoniam gratissima tecta <a href = "#var1_27">Mycenen</a></p>
<p><a name = "line1_28" id = "line1_28"> </a>
Optavit profugis æternam condere <a href = "#var1_28">gentem</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_26" id = "not1_26" href = "#line1_26">26.</a>
Hæc adumbrata ex Virg. Æ. I,&nbsp;15 sqq. <i>Argos</i> et <i>Mycene</i>,
Μυκήνη, urbes perantiquæ Argolidis, ubi Juno, quæ a priore sæpius Ἀργεία
et <i>Argiva</i> dicitur, in primis colebatur: unde <i>gratissima
tecta</i>, oppida, πολὺ φίλταται πόληες, Hom. Il. Δ, 51. Nam Dii, ex
antiqui sermonis genio, illas terras amare et incolere, vel certe
frequentare dicuntur, quæ iis sacræ sunt, et ubi sacrificiis templisque
coluntur.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_27" id = "not1_27" href =
"#line1_27" title = "numerus deest">27.</a>&nbsp;<i>Mycenen
Agamemnoniam</i> Silius a Marone mutuatus est, Æn. VI, 839.
&mdash;<a name = "not1_28" id = "not1_28" href =
"#line1_28">28.</a>&nbsp;<i>profugis</i> Tyriis, Didoni ejusque
comitibus, <i>condere gentem</i> ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_767">IV, 767</a>, et ap. Justin. II,&nbsp;6 et 10;
XXII,&nbsp;5; Virg. Æ. I,&nbsp;33; Tac. Germ. 2; Curt. VI,&nbsp;2; VIII,
10, quæ loca excitarunt Heins. Drak. et Lef. Sic et κτιστὴς, κτίζειν
ἔθνη, νῆσον cet. vid. Cuper. Obss. III,&nbsp;9, Ernesti et Burm. ad
Suet. Aug. 98.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_29" id = "line1_29"> </a>
Verum ubi magnanimis Romam caput urbibus alte</p>
<span class = "linenum">30</span>
<p><a name = "line1_30" id = "line1_30"> </a>
Exserere, ac missas etiam trans æquora classes</p>
<p><a name = "line1_31" id = "line1_31"> </a>
Totum signa videt victricia ferre per orbem,</p>
<p><a name = "line1_32" id = "line1_32"> </a>
Jam propius metuens, bellandi corda furore</p>
<span class = "pagenum">8</span>
<p><a name = "line1_33" id = "line1_33"> </a>
Phœnicum exstimulat. Sed enim conamine primæ</p>
<p><a name = "line1_34" id = "line1_34"> </a>
Contuso pugnæ, fractisque in gurgite cœptis</p>
<span class = "linenum">35</span>
<p><a name = "line1_35" id = "line1_35"> </a>
Sicanio Libycis, iterum instaurata capessens</p>
<p><a name = "line1_36" id = "line1_36"> </a>
Arma remolitur. Dux <a href = "#var1_36">agmina</a> subficit unus</p>
<p><a name = "line1_37" id = "line1_37"> </a>
Turbanti <a href = "#var1_37">terras</a> pontumque movere paranti.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_29" id = "not1_29" href = "#line1_29">29.</a>
Ingeniose Juno, Trojanis et hinc quoque Romanis, qui ab illis originem
ducunt, ob causas vel ex Virg. Æ. I,&nbsp;25 sq. notas, inimicissima,
Pœnos ad bellum ipsa impulisse dicitur. <i>Sed poeta et</i> h.l.
expressit Virg. Æ. I,&nbsp;19 sq. et Ecl. I,&nbsp;25.
&mdash;<i>Magnanimus</i>, vox Maroni familiaris, bellicam virtutem
exprimit, ut μεγαλόψυχος, μεγαλήτωρ, μεγάθυμος, μεγαλόθυμος, μεγαλόνοος,
μεγαλόφρῶν, μεγάφρων.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_30" id = "not1_30" href =
"#line1_30" title = "numerus deest">30.</a>&nbsp;<i>caput exserere</i>
ut <i>caput efferre</i>, <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_251">VIII, 251</a>. Cf. Ovid. Fast. I,&nbsp;300.
&mdash;<a name = "not1_32" id = "not1_32" href =
"#line1_32">32.</a>&nbsp;<i>propius</i>, præsentius adeoque majus
periculum.
&mdash;<i>furor</i>, ut semel moneam, omnes animi motus vehementiores,
inprimis furiosam, insanam, acerrimam cupiditatem amoremque designat, ut
<i>f. decoris</i>, <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_324">II, 324</a>; <i>f. laudum</i>, <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_146">III, 146</a>; <i>furiæ
auri</i>, <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_500">II,
500</a>; <i>furere</i>, <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_27">X,&nbsp;27</a>, quod de militibus propr. adhiberi
monent Burm. ad Petron. 122, et Broukh. ad Prop. IV, <span class =
"smallcaps">vi</span>, 56. Sic et <i>insania</i>, <i>insanire</i>, μανία
et μαίνεσθαι. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_253">VII, 253</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_497">497</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_26">VIII, 26</a>. Intpp. ad Hor. Od. I,&nbsp;15,
27. Kœppen ad Hom. Il. γ, 39; ζ, 160. Ill. Beck ad Aristophan. Aves
1096; Schwebel ad Mosch. VII,&nbsp;2; Spanh. ad Callim. H. in Cer. 30,
et Burm.
<span class = "pagenum notes">8</span>
ad Val. Fl. V,&nbsp;521.
&mdash;<a name = "not1_33" id = "not1_33" href =
"#line1_33">33.</a>&nbsp;<i>Sed enim</i> ut ap. Virg. Æ. I,&nbsp;19, al.
pro at vero, ut <i>enim</i> pro <i>vero</i> dixit Virg. Æ. V,&nbsp;580;
VI, 52; VIII, 84; X,&nbsp;874, ad quæ loca vid. Heyne. Vel τὸ
<i>enim</i> παρέλκει et transitioni servit, ut <i>at enim</i>, <i>verum
enim</i>, <i>immo enim</i>, <i>enim vero</i>, etc. <i>Sed vero</i>,
<i>sed enim</i>, <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_332">XII, 332</a>.
&mdash;<a name = "not1_34" id = "not1_34" href =
"#line1_34">34.</a>&nbsp;<i>Contuso</i> ut <i>retuso</i>, fracto et
represso. Vid. Ind. et Jani ad Hor. Od. IV, <span class =
"smallcaps">iii</span>,&nbsp;8. Heins. ad Claud. Cons. Hon. IV, 627; VI,
302.
&mdash;<i>pugnæ primæ</i>, belli Punici&nbsp;I.
&mdash;<i>cœptis Libycis</i>, Pœnorum.
&mdash;<i>in gurgite Sicanio</i>, mari Siculo, in quo C.&nbsp;Lutatius
Catulus, A.U. 512, tam splendidam de classe Pœnorum ad Ægates ins.,
inter Siciliam et Africam sitas, victoriam reportavit, ut b. Punicum I
finiret. Cf. <a class = "crossref" href = "#line1_61">v.&nbsp;61</a>,
<a class = "crossref" href = "#line1_102">102</a>; <a class = "crossref"
href = "bookIV.html#line4_80">IV, 80</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_684">VI, 684 sq.</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_530">XI, 530</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_731">XIII, 731</a>. Polyb. I,&nbsp;60 sq. Flor.
II,&nbsp;2.
&mdash;<a name = "not1_36" id = "not1_36" href =
"#line1_36">36.</a>&nbsp;<i>Arma</i>, bellum, <i>remolitur</i>,
instaurat, renovat.
&mdash;<i>Dux unus</i>, Hannibal, <i>subficit</i>, subpeditat,
subministrat, <i>agmina</i> Junoni, <i>turbanti</i> cet., motus in mari
et terra excitanti.
&mdash;<i>Subficit</i>, ut ap. Virg. Æ. II, 618; IX, 803; et Ge. II,
424, 436. Withof. interpretatur: unus præstat et quasi repræsentat
agmina; unus instar multorum agminum est. Cf. inf. <a class = "crossref"
href = "#line1_498">v.&nbsp;498</a>, et Eumen. Paneg. ad Constant. c.
13.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_38" id = "line1_38"> </a>
Jamque Deæ cunctas sibi belliger induit iras</p>
<p><a name = "line1_39" id = "line1_39"> </a>
<a href = "#var1_39">Hannibal</a>: hunc audet solum componere fatis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_38" id = "not1_38" href = "#line1_38">38.</a>
<i>sibi induit iras</i>, eleganter pro, iram mente concipit. Drak.
laudat XV, 739. Stat. Th. VIII, 392. Senec. Epist. 47, et Petron. c. 4,
ubi vid. Burm.
&mdash;<a name = "not1_39" id = "not1_39" href =
"#line1_39">39.</a>&nbsp;Poeta ἐναργῶς exprimit summam audaciam
animumque invictum, Hannibalis, qui ipsis fatis, quibus victoria
Romanorum fixa erat et quorum vi etiam Dii cedunt (vid. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_76">ad V,&nbsp;76</a>), obponitur,
cf. <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_543">IX, 543</a>;
<a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_54">X,&nbsp;54</a>,
<a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_67">67, 68</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXVII.html#line17_318">XVII, 318</a>.
&mdash;<i>componere</i> ut <i>comparare</i>, voc. propr. de
gladiatoribus, quum par pari componitur, ut invicem pugnent. Vid. Ind.
«Ecce par Deo dignum, vir fortis cum mala fortuna compositus,» etc.
dixit Senec. Prov. c. 2. Cf. Lucan. III, 195.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">9</span>
<span class = "linenum">40</span>
<p><a name = "line1_40" id = "line1_40"> </a>
Sanguineo <a href = "#var1_40">tum</a> læta viro, atque in regna
Latini</p>
<p><a name = "line1_41" id = "line1_41"> </a>
Turbine mox sævo venientum <a href = "#var1_41">haud inscia</a>
cladum,</p>
<p><a name = "line1_42" id = "line1_42"> </a>
«Intulerit Latio, spreta me, Troius, inquit,</p>
<p><a name = "line1_43" id = "line1_43"> </a>
Exsul Dardaniam<a href = "#var1_43">, </a>et bis numina capta
Penates,</p>
<p><a name = "line1_44" id = "line1_44"> </a>
Sceptraque fundarit victor Lavinia Teucris;</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_40" id = "not1_40" href = "#line1_40">40.</a> <i>Tum</i>
Juno <i>læta viro... inquit</i>, <i>Intulerit</i>, etc.
&mdash;<i>Sanguineus</i>, ut <i>cruentus</i> et αἱματώδης, est
sanguinolentus, cruoris cupidus, αἱμοχαρὴς, φιλαίματος (conf. <a class =
"crossref" href = "#line1_60">v.&nbsp;60</a>); nisi poeta ad Hannibalem
transtulit formam Martis, qui μιαιφόνος dicitur Hom. Iliad. ε, 844; φ,
402; et sanguineus, Ovid. Rem. Am. 153, et Virg. Æn. XII, 332, ubi Cel.
Heyne illam verbi notionem in dubium fere vocasse videri potest.
&mdash;<a name = "not1_41" id = "not1_41" href =
"#line1_41">41.</a>&nbsp;<i>Turbine</i> δεινῶς pro impetu, motu.
&mdash;<i>sævo</i>, vid. <a class = "crossref" href = "#not1_2">ad
v.&nbsp;2</a>.
&mdash;<i>clades</i>, calamitates, ut <i>exitia</i>, <i>damnum</i>,
<i>noxa</i>, πῆμα, λύμη, ἄτη, λοιγὸς, βλάβη, ἧσσα.
&mdash;<a name = "not1_42" id = "not1_42" href =
"#line1_42">42.</a>&nbsp;Per me, inquit, Æneas Lavinium condiderit,
sedemque ibi regni fixerit, dummodo Romanos, a Trojanis oriundos, per
Hannibalem ad Ticinum, Trebiam, Trasymenum lacum et Cannas ingentibus
prosternere possim cladibus. Hæc magno verborum ornatu et dilectu, si
singula excusseris, expressa videbis: sed poeta vestigia Maronis
persecutus est, Æ. I,&nbsp;37 sq. Cf. et Æ. VII, 292 sq., 313 sq. Ita
jam <i>Ernesti</i>: per me, inquit Juno, Æneas imperium in Italia
fundaverit; per me vincant in fine Romani, dummodo interea sanguinem
profundant: consentanea vox Junonis iratæ, at victoriam Romanorum, ut
Dea est, prævidentis.
&mdash;<a name = "not1_43" id = "not1_43" href =
"#line1_43">43.</a>&nbsp;<i>Exsul Troius</i>, Τρώϊος, Æneas, a Troja
profugus.
&mdash;<i>Latio</i>, in Latium.
&mdash;<i>Dardaniam</i>, Trojam, h. Trojanos eorumque leges et
instituta, ut <a class = "crossref" href = "#line1_668">v.&nbsp;668</a>
et ap. Ovid. Met. III, 539; Epist. VII, 151; et Fast. IV, 251.
&mdash;<i>Penates</i>, sacra et religionem, ut <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#line7_475">VII, 475</a>. Hæc adumbrata ex Virg. Æ.
I,&nbsp;6, 68; III, 12; ubi vid. Heyne et in Exc. IX ad Æn. II, 293.
&mdash;<i>numina</i> et religio.
&mdash;<i>bis capta</i>, h. Trojanorum bis captorum, ab Hercule et
Agamemnone, unde <i>bis capti Phryges</i> et <i>gens bis victa</i>
Maroni dicuntur: quam interpretationem cur tanquam nimis argutam
damnaverit Heyne ad Æ. IX, 599, eo minus adsequor, quum eamdem Vir
summus ad Æ. XI, 402, adsensu suo comprobaverit. Alii, v.c. Theocritus,
Τευκρίδα τρίπορθον, Trojam ter eversam, et quidem tertium ab Amazonibus,
memorant. V. Heyne ad Virg. Æ. I,&nbsp;490, et ad Apollod. p.&nbsp;373,
ut de <i>Lavinio</i> Exc. III ad Æ.&nbsp;VII.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">10</span>
<span class = "linenum">45</span>
<p><a name = "line1_45" id = "line1_45"> </a>
Dum Romana tuæ, Ticine, cadavera ripæ</p>
<p><a name = "line1_46" id = "line1_46"> </a>
Non <a href = "#var1_46">capiant</a>, similisque mihi per Celtica
rura</p>
<p><a name = "line1_47" id = "line1_47"> </a>
Sanguine Pergameo Trebia et stipantibus armis</p>
<p><a name = "line1_48" id = "line1_48"> </a>
Corporibusque virum retro fluat, ac sua largo</p>
<p><a name = "line1_49" id = "line1_49"> </a>
Stagna reformidet <a href = "#var1_49">Trasymenus</a> turbida tabo;</p>
</div>

<p class = "notes">
<a class = "missing" name = "not1_45" id = "not1_45" href = "#line1_45"
title = "numerus deest">45.</a> <i>Ticinus</i> (<i>il Tessino</i>) et
<i>Trebia</i> (<i>Trebbia</i>) fluvii Galliæ Cisalp.,
<span class = "pagenum notes">10</span>
clade Romanorum inclyti. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_81">IV, 81 sqq.</a>, <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_485">485 sq.</a>
&mdash;<a name = "not1_46" id = "not1_46" href =
"#line1_46">46.</a>&nbsp;<i>similis</i>, similiter, <i>Trebia mihi</i>
(vid. var. lect.) <i>retrofluat</i>, summa cum vi dictum, pro repleatur.
Conf. <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_743">XIII,
743</a>.
&mdash;<i>Celtica rura</i>, Gallorum agros.
&mdash;<a name = "not1_47" id = "not1_47" href =
"#line1_47">47.</a>&nbsp;<i>Sanguine Pergameo</i>, Trojano, h. Romano.
&mdash;<i>stipantibus</i> se, stipatis, densis, cumulatis. Vid. App. et
<a class = "crossref" href = "#not1_539">ad v.&nbsp;539</a>.
&mdash;Versus <a name = "not1_48" id = "not1_48" href = "#line1_48">48
et 49</a> pulcherrimi dilectu verborum et idearum. Cf. Virg. Æ. XI, 405,
ibique Heyne.
&mdash;<a name = "not1_49" id = "not1_49" href =
"#line1_49">49.</a>&nbsp;<i>reformidet</i>, cum horrore videat. Terror
Romanorum ad fluvium translatus, ut <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_463">III, 463</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_445">IV, 445</a>, <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_602">602</a>. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_542">ad V,&nbsp;542</a>.
&mdash;<i>Trasymenus</i> lacus Etruriæ (Tusciæ) in agro Perusino, hod.
<i>il Lago di Perugia</i>, sen <i>di Passignano</i> et <i>di
Castiglione</i>; nobilitatus clade Flaminii, unde ipse prœlii locus
<i>Ossariæ</i> nomen accepit. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_1">V,&nbsp;1&nbsp;sqq.</a></p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">50</span>
<p><a name = "line1_50" id = "line1_50"> </a>
Dum Cannas tumulum Hesperiæ, campumque cruore</p>
<p><a name = "line1_51" id = "line1_51"> </a>
Ausonio mersum sublimis Iapyga cernam,</p>
<span class = "pagenum">11</span>
<p><a name = "line1_52" id = "line1_52"> </a>
Teque vadi dubium coeuntibus, Aufide, ripis</p>
<p><a name = "line1_53" id = "line1_53"> </a>
Per clipeos, galeasque virum, cæsosque per artus</p>
<p><a name = "line1_54" id = "line1_54"> </a>
Vix iter <a href = "#var1_54">Hadriaci</a> rumpentem ad litora
ponti.»</p>
<span class = "linenum">55</span>
<p><a name = "line1_55" id = "line1_55"> </a>
Hæc ait, ac juvenem facta ad Mavortia flammat.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_50" id = "not1_50" href = "#line1_50">50.</a>
<i>Cannae</i> (<i>Canna Distrutta</i>), olim urbs, postea ignobilis
vicus Apuliæ (vid. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_624">ad VIII, 624</a>), ad <i>Aufidum</i> fluv.
(<i>Ofanto</i>) qui in mare Hadriat. exoneratur.
&mdash;<i>tumulum Hesperiæ</i>, sepulcrum Italiæ, præclare, quoniam
quadraginta, vel, teste Polyb. III, 117, septuaginta Romanorum millia
ibi perierunt. Bene comparant Catull. ad Manl. LXVIII, 89: «Troja,
nefas, commune sepulcrum Asiæ Europæque;» Propert. II, I,&nbsp;27:
«Civilia busta Philippi;» Claud. bell. Get. 637: «Pollentia, bustum
Barbariæ;» Liv. XXXI, 29: «Capua, sepulcrum ac monumentum Campani
populi.
&mdash;<a name = "not1_51" id = "not1_51" href =
"#line1_51">51.</a>&nbsp;<i>Ausonio</i>, Romano.
&mdash;<i>mersum</i> ut <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_189">IX, 189</a>.
&mdash;<i>sublimis</i>, de cælo.
&mdash;<i>Iapyx</i>, campus Iapygius, h. Apulus, seu Cannensis: nam
Iapygiæ nomen apud poetas etiam Apuliam, Calabriam et Messapiam
complectitur. Vid.
<span class = "pagenum notes">11</span>
Ind. Silio præivit Virg. Æn. XI, 247, 678; ubi vid. Heyne.
&mdash;<a name = "not1_52" id = "not1_52" href =
"#line1_52">52.</a>&nbsp;<i>Aufide</i>, etc. Conf. <a class = "crossref"
href = "bookVIII.html#line8_671">VIII, 671</a>; <a class = "crossref"
href = "bookX.html#line10_320">X,&nbsp;320</a>.
&mdash;<i>vadum</i> non modo locus est in aqua, per quem <i>vadere</i>
licet, quum parum sit profundus; sed etiam fontis, lacus, maris, fluvii
fundus vel alveus, per quem aqua <i>vadit</i> vel in quo continetur,
etiam in locis præaltis; et hinc denique aquæ et flumen vel mare ipsum.
Vid. Gronov. Obss. I,&nbsp;19.
&mdash;<i>vadi dubium</i>, cujus alveus est dubius.
&mdash;<a name = "not1_54" id = "not1_54" href =
"#line1_54">54.</a>&nbsp;Cf. Virg. Æ. V,&nbsp;806&nbsp;sq.
&mdash;<i>Rumpere iter</i> pro perrumpere, sibi iter facere, seu viam
aperire, ut <i>r. cursum</i> et <i>aditus</i>. Vid. Ind. et Virg. Æ. II,
494. Heins. et Burm. ad Val. Flacc. I,&nbsp;3, et ad Ovid. Epist. XVIII,
43.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_55" id = "not1_55" href = "#line1_55">55.</a>
<i>flammare</i>, ut <i>adcendere</i> et <i>incendere</i>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_56" id = "line1_56"> </a>
Ingenio motus avidus fideique <a href = "#var1_56">sinister</a></p>
<p><a name = "line1_57" id = "line1_57"> </a>
Is fuit; <a href = "#var1_57">exsuperans</a> astu; sed devius æqui.</p>
<p><a name = "line1_58" id = "line1_58"> </a>
Armato nullus Divum pudor; improba virtus,</p>
<p><a name = "line1_59" id = "line1_59"> </a>
Et pacis despectus honos; <a href = "#var1_59">penitusque</a>
medullis</p>
<span class = "linenum">60</span>
<p><a name = "line1_60" id = "line1_60"> </a>
Sanguinis humani flagrat sitis: <a href = "#var1_60">his super</a>,
ævi</p>
<span class = "pagenum">12</span>
<p><a name = "line1_61" id = "line1_61"> </a>
Flore virens, avet Ægates abolere, <a href = "#var1_61">parentum</a></p>
<p><a name = "line1_62" id = "line1_62"> </a>
Dedecus, ac Siculo <a href = "#var1_62">demergere</a> fœdera ponto.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_56" id = "not1_56" href = "#line1_56">56.</a>
Bene fecit poeta, quod statim initio carminis egregiam veramque herois
sui imaginem intexuit lectorumque oculis subjecit. Cf. <a class =
"crossref" href = "#line1_239">v.&nbsp;239 sqq.</a>, et Liv.
XXI,&nbsp;4.
&mdash;<i>motus</i>, turbarum et bellorum.
&mdash;<i>fidei sinister</i>, sinistræ, malæ; perfidus.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_58" id = "not1_58" href = "#line1_58">58.</a>
<i>Armato nullus divum pudor</i>, metus et religio. Finge tibi virum.
qui hæc dicere possit, «Dextra mihi Deus, et telum, quod missile libro,
nunc adsint;» vel «virtus mihi numen et ensis;» et «adsis mihi dextera
tantum, Tu præsens bellis et inevitabile numen, Te voco, te solam
superum contemtor adoro:» quæ ap. Virg. Æ. X,&nbsp;773; Stat. Th. II et
XII leguntur. Drak. laudat. <a class = "crossref" href =
"#line1_117">v.&nbsp;117</a>; <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_309">II, 309</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_634">XII, 634</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_318">XVII, 318</a>, et Liv. XXI,&nbsp;4. Add. inf.
<a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_183">XI,
183,&nbsp;4</a>.
&mdash;<i>virtus improba</i>, h. magna, vel etiam constans, invicta, quæ
nulla fortuna frangitur. Vid. Ind. et <a class = "crossref" href =
"#not1_2">ad v.&nbsp;2</a>; Heyne ad Virg. Ge. I,&nbsp;146; Æ. II, 356;
IX, 62, et XII, 687. Sic et <i>virtus horrida</i>, <a class = "crossref"
href = "bookXI.html#line11_205">XI, 205</a>, <a class = "crossref
missing" href = "bookXI.html#line11_419" title = "recte 419">421</a>; et
atrox, <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_369">XIII,
369</a>; <i>fides atrox</i>, <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_378">VI, 378</a>; ubi vid. not.
&mdash;<a name = "not1_59" id = "not1_59" href =
"#line1_59">59.</a>&nbsp;<i>pacis despectus honos</i>, contemtus
odiumque pacis, quæ colenda erat et amanda. Cf. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#line3_123">III, 123</a>, et <a class = "crossref"
href = "bookIV.html#not4_607">ad IV, 607</a>.
&mdash;<a name = "not1_60" id = "not1_60" href =
"#line1_60">60.</a>&nbsp;<i>ævi Flore virens</i>, ut ἄκμη et ἀκμάζουσα
ἡλικία,
<span class = "pagenum notes">12</span>
vel ἄνθος ἥβας ἄρτι κυμαίνει, ap. Pind. Pyth. IV, 281. Cf. <a class =
"crossref" href = "#not1_376">ad v.&nbsp;376</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_691">VII, 691</a>.
&mdash;<a name = "not1_61" id = "not1_61" href =
"#line1_61">61.</a>&nbsp;<i>abolere Ægates</i>, h. maculam et memoriam
cladis, ad Æ. insulas Hannoni a Lutatio inlatæ; ut <i>abo. Sychæum</i>
dixit Virg. Æn. I,&nbsp;720. Cf. <a class = "crossref" href =
"#not1_34">ad v.&nbsp;34</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_684">VI, 684</a>.
&mdash;<a name = "not1_62" id = "not1_62" href =
"#line1_62">62.</a>&nbsp;<i>Siculo demergere fœdera ponto</i>, egregie
pro delere, et hoc pro violare, rumpere <i>fœdus</i> in hoc mari ictum.
Nam <i>tradere ventis</i>, <i>flammæ</i>, <i>aquæ</i> poetis pro delere
et irritum facere dicitur. Καταβρέχειν σιγᾷ, Pind. Isthm. V,&nbsp;65.
Vid. Intpp. ad Tibull. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">ix</span>, 49
sq., et Hor. Od. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xvi</span>,&nbsp;3,
4; <span class = "smallcaps">xxvi</span>,&nbsp;2, 3.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_63" id = "line1_63"> </a>
Dat mentem Juno, <a href = "#var1_63">ac laudum</a> spe corda
fatigat.</p>
<p><a name = "line1_64" id = "line1_64"> </a>
Jamque aut <a href = "#var1_64">nocturno penetrat Capitolia
visu</a>,</p>
<span class = "linenum">65</span>
<p><a name = "line1_65" id = "line1_65"> </a>
Aut rapidis fertur per summas passibus Alpes.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_63" id = "not1_63" href = "#line1_63">63.</a>
<i>Dat mentem</i>, θυμὸν, μένος ἔμπνευσε, animum vel iram quoque et
desiderium, hanc ignominiam delendi, in eo excitat. Cf. Virg. Ge. III,
267, et inf. <a class = "crossref" href = "#not1_80">ad v.&nbsp;80</a>,
et <a class = "crossref" href = "bookVI.html#not6_609">VI, 609</a>.
&mdash;<i>fatigare</i>, propr. <i>fatim</i>, adfatim, frequenter
<i>agere</i>; hinc precibus, hortatu, spe, etc. sæpius et vehementer
movere, agitare, vexare. V. Heyne ad Virg. Æn. I,&nbsp;280; IV, 572;
VII, 582; VIII, 94.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_64" id = "not1_64" href = "#line1_64">64.</a>
Egregie sic adumbratur summa, qua Hannibal flagrat, cupiditas, Romanis
bellum inferendi, quibuscum jam in somnis quoque armis contendit. Nam
quæ interdiu cura singulari agimus vel cogitamus, eorum species nos per
somnum agitare solent. Cf. simil. loc. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_325">VII, 325 sq.</a>&nbsp;Drak. laudat Accium ap.
Cic. Divin. I,&nbsp;22. Auctor, Octaviæ v.&nbsp;740. Petron. Sat. CIV,
ubi vid. Gonsal., Aristoph. Nub. I,&nbsp;1, et Macrob. Somn. Scip.
I,&nbsp;3.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_66" id = "line1_66"> </a>
Sæpe etiam famuli turbato <a href = "#var1_66">ad limina</a> somno</p>
<span class = "pagenum">13</span>
<p><a name = "line1_67" id = "line1_67"> </a>
Expavere trucem per vasta silentia vocem,</p>
<p><a name = "line1_68" id = "line1_68"> </a>
Ac largo sudore virum invenere futuras</p>
<p><a name = "line1_69" id = "line1_69"> </a>
Miscentem pugnas, et inania bella gerentem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_66" id = "not1_66" href = "#line1_66">66.</a>
<i>famuli ad limina</i>, servi, ut
<span class = "pagenum notes">13</span>
ap. Plin. Ep. VI, 16, 13, <i>ii limini obversabantur</i>; Withof. sed
<i>Lefebvre de Villebrune</i> alio sensu: sunt stipatores, armigeri. Ex
Hom. quidem notissimi sunt θεράποντες et ἑταῖροι heroum, verb. c.
Patroclus Achillis, Meriones Idomenei, Thrasymedes Sarpedonis tam amicus
et comes, quam famulus: quin et heroinis δμωΐδες famulæ, comites
tribuuntur, ut Penthesileæ a Qu. Calab. I,&nbsp;33. Sed <i>famuli ad
limina</i> ab his prorsus diversi et servili potius conditione sunt, qui
ad fores cubiculi excubant, θυρωροὶ, ἀμφίπολοι, ut in gloss. vett. et
ap. Hom. Odyss. ζ, 18, quod jam monuit Drak. Cf. Lips. ad Tac. Ann. XIV,
44. Si tamen Silius eos confudisse censendus est, fecit hoc Maronis
exemplo Æ. IX, 648.
&mdash;<a name = "not1_67" id = "not1_67" href =
"#line1_67">67.</a>&nbsp;<i>vasta</i>, magna, alta <i>silentia</i>
noctis, quæ terrorem augent. Vid. Virg. Æ. II, 755.
&mdash;<a name = "not1_69" id = "not1_69" href =
"#line1_69">69.</a>&nbsp;<i>Miscere pugnas</i>, μιγνύναι ὑσμίνην, pro
miscere, conferre manus, congredi, pugnare. De auctore pugnæ occurrit
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_528">II, 528</a>&nbsp;et
ap. Tibull. I,&nbsp;3,&nbsp;64.
&mdash;<i>inania bella</i> bene dicit, ut σκιαμαχοῦντος, Ern.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">70</span>
<p class = "indent">
<a name = "line1_70" id = "line1_70"> </a>
Hanc rabiem in fines Italum Saturniaque arva</p>
<p><a name = "line1_71" id = "line1_71"> </a>
<a href = "#var1_71">Addiderat quondam puero patrius furor:
ortus</a></p>
<p><a name = "line1_72" id = "line1_72"> </a>
Sarrana prisci Barcæ de gente, vetustos</p>
<p><a name = "line1_73" id = "line1_73"> </a>
A Belo numerabat avos: namque orba marito</p>
<p><a name = "line1_74" id = "line1_74"> </a>
Quum fugeret Dido <a href = "#var1_74">famulam</a> Tyron, impia diri</p>
<span class = "linenum">75</span>
<p><a name = "line1_75" id = "line1_75"> </a>
<a href = "#var1_75">Belides</a> juvenis vitaverat arma tyranni,</p>
<p><a name = "line1_76" id = "line1_76"> </a>
Et se participem casus sociarat in omnes.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_70" id = "not1_70" href = "#line1_70">70.</a>
<i>Saturnia arva</i>, vid. Virg. Æ. I,&nbsp;569.
&mdash;<i>Addiderat</i>, dederat, inspiraverat. Vid. Ind.
&mdash;<a name = "not1_71" id = "not1_71" href =
"#line1_71">71.</a>&nbsp;<i>patrius furor</i>, pater furens, iratus:
abstr. pro concr. vid. App.
&mdash;<a name = "not1_72" id = "not1_72" href =
"#line1_72">72.</a>&nbsp;<i>Sarrana gens</i>, Tyria, a prisco Tyri
nomine <i>Sarra</i>,<span class = "greek" title = "(Hebrew) tsir"> ציר
</span>. V. Gell. XIV,&nbsp;6.
&mdash;<i>Barcas</i>, nomen Punicum, quod vulgo ab hebr.<span class =
"greek" title = "(Hebrew) barak"> ברק</span>, <i>fulguravit</i>,
deducitur. Ab hoc gentis auctore et Hamilcar <i>Barcas</i> et factio
Barcina dicta.
&mdash;<a name = "not1_73" id = "not1_73" href =
"#line1_73">73.</a>&nbsp;<i>Belus</i>, nomen ab hebr.<span class =
"greek" title = "(Hebrew) ba’al"> בעל </span><i>dominus</i> formatum,
priscis et diis et regibus Assyriæ, Ægypti, Babyloniæ et Phœnices
proprium. Cf. <a class = "crossref" href = "#not1_87">ad v.&nbsp;87</a>.
&mdash;<a name = "not1_74" id = "not1_74" href =
"#line1_74">74.</a>&nbsp;<i>Tyrum famulam</i>, servientem Pygmalioni,
tyranno. Cf. Heins. ad Ovid. Fast. I,&nbsp;286.
&mdash;<a name = "not1_75" id = "not1_75" href =
"#line1_75">75.</a>&nbsp;<i>Belides juvenis</i>, Barcas.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_77" id = "line1_77"> </a>
Nobilis hoc ortu, et dextra spectatus Hamilcar,</p>
<span class = "pagenum">14</span>
<p><a name = "line1_78" id = "line1_78"> </a>
Ut fari <a href = "#var1_78">primamque</a> datum distinguere lingua</p>
<p><a name = "line1_79" id = "line1_79"> </a>
Hannibali vocem, sollers nutrire furores,</p>
<span class = "linenum">80</span>
<p><a name = "line1_80" id = "line1_80"> </a>
Romanum <a href = "#var1_80">sevit</a> puerili in pectore bellum.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_77" id = "not1_77" href = "#line1_77">77.</a>
<i>spectatus dextra</i>, ut <i>ferro</i>, <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_263">VIII, 263</a>, δόκιμος τὰ πολέμια,
<span class = "pagenum notes">14</span>
<i>Spectata</i>, h. certis experimentis, an proba sint, nec ne,
explorata et cognita, dicuntur propr. metalla, numi, histriones et
gladiatores: unde <i>spectaculum</i>, <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_556">VIII, 556</a>, <i>spectatio</i> et
<i>spectamen</i>, pro specimine, experimento. Cf. Ern. Clav. in hh. vv.
et Ill. Harles. ad Val. Fl. I,&nbsp;100, ad Ovid. Pont. II,&nbsp;7, 82,
et in Anthol. lat. poet. ad Lucret. I,&nbsp;141.
&mdash;<a name = "not1_78" id = "not1_78" href =
"#line1_78">78.</a>&nbsp;<i>distinguere vocem</i>, verba distincte
enunciare, articulatim loqui.
&mdash;Hæc verba non nimis urgenda, et ad pueritiam immaturamque ætatem
Hannibalis significandam generatim ac paulo licentius dicta existimari
debent; Ern. Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_349">ad
II, 349&nbsp;sq.</a>
&mdash;<a name = "not1_79" id = "not1_79" href =
"#line1_79">79.</a>&nbsp;<i>sollers nutrire</i>, græca formula, satis
nota. Vid. App. et Bentl. ad Hor. Od. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">i</span>,&nbsp;6.
&mdash;<i>furores</i> bellandi, ut <a class = "crossref" href =
"#line1_32">v.&nbsp;32</a>.
&mdash;<a name = "not1_80" id = "not1_80" href =
"#line1_80">80.</a>&nbsp;<i>bellum</i>, cupiditatem, cum Romanis
bellandi, <i>sevit</i>, insevit, indidit, inspiravit, movit, ἔν φρεσὶν
ἐνέφυσεν, Hom. Od. χ, 348, ἐνῆκε, ἐνέθηκε, ἔμπνευσε μένος; Iliad. ο,
262; τ, 37, 159; υ, 80, 110; φ, 145.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_81" id = "line1_81"> </a>
Urbe fuit media sacrum genetricis <a href = "#var1_81">Elissæ</a></p>
<p><a name = "line1_82" id = "line1_82"> </a>
Manibus, et patria Tyriis formidine cultum,</p>
<p><a name = "line1_83" id = "line1_83"> </a>
Quod taxi circum et piceæ squalentibus umbris</p>
<p><a name = "line1_84" id = "line1_84"> </a>
Abdiderant, <a href = "#var1_84">cælique arcebant lumine,
templum</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_81" id = "not1_81" href = "#line1_81">81.</a>
Silii oculis et animo observabantur loca Virg. Æ. IV, 457 sq., et 494
sq. ad quæ vid. Heyne. Egregie autem fingit, Hannibalem non in templo
Jovis, quod Polyb. III, 11, et Corn. Nep. c. 2 tradunt, sed Didonis,
Trojanis, Romanorum majoribus, infensissimæ, jurasse.
&mdash;<i>sacrum</i>, sacratum, dedicatum.
&mdash;<i>genetricis</i>, conditricis urbis.
&mdash;<i>Elissæ</i>, Didonis unde Pœni <i>Elissæi</i> dicuntur <a class
= "crossref" href = "bookII.html#line2_239">II, 239</a>&nbsp;al.
&mdash;<a name = "not1_82" id = "not1_82" href =
"#line1_82">82.</a>&nbsp;<i>patrius</i>, πάτριος, πατρώϊος, γενναῖος.
Vid. Heins. et Burm. ad Val. Fl. II, 156.
&mdash;<i>formido</i> deorum, δεισιδαιμονία, religio, ut <i>metus</i>,
<i>timor</i>, <i>horror</i>, <i>pavor</i> et similia, in omnibus fere
linguis obvia. Dausq. hæc intelligebat de metu paterno, ne filii sorte
ducti immolentur, coll. IV, 767 sq. inpr. 821,&nbsp;2.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_83" id = "not1_83" href =
"#line1_83" title = "numerus deest">83.</a>&nbsp;<i>squalentibus</i>,
pro squalentes. Cf. <a class = "crossref" href = "#not1_211">ad
v.&nbsp;211</a>.
&mdash;<i>umbris squalentibus</i>, atris, quales fieri solent ex densis
et nigricantibus frondibus picearum; Ern.
&mdash;<a name = "not1_84" id = "not1_84" href =
"#line1_84">84.</a>&nbsp;<i>cæli arcebant lumine</i>, pro cæli lumen,
solis radios. a templo arcebant.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">85</span>
<p><a name = "line1_85" id = "line1_85"> </a>
Hoc sese, ut perhibent, <a href = "#var1_85">curis mortalibus</a>
olim</p>
<span class = "pagenum">15</span>
<p><a name = "line1_86" id = "line1_86"> </a>
Exuerat Regina loco. Stant marmore <a href = "#var1_86">mœsto</a></p>
<p><a name = "line1_87" id = "line1_87"> </a>
Effigies, Belusque parens, omnisque nepotum</p>
<p><a name = "line1_88" id = "line1_88"> </a>
A Belo series: stat gloria gentis Agenor,</p>
<p><a name = "line1_89" id = "line1_89"> </a>
Et qui longa dedit terris cognomina Phœnix.</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">15</span>
<a name = "not1_86" id = "not1_86" href = "#line1_86">86.</a>
Silio præivit Virg. Æn. I,&nbsp;453 sq.; VII, 177; et Ge. III,
34&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not1_87" id = "not1_87" href =
"#line1_87">87.</a>&nbsp;<i>Effigies</i>, signa et statuæ. Vid. <a class
= "crossref" href = "bookIII.html#not3_32">ad III, 32</a>. Verba
<i>marmore mœsto</i> de colore nigro et ob vetustatem sordido, qui
tristem adspectum præbeat, accipienda esse, per literas mihi humaniter
significavit Cel. Heyne. Sed, nisi me omnia fallunt, poetæ animo
inhærebant potius verba Virg. Ge. I,&nbsp;480: «Et mœstum illacrimat
templis ebur, æraque sudant:» ubi vid. Heyne. Cf. var. lect. et <a class
= "crossref" href = "#line1_98">v.&nbsp;98</a>, et <a class = "crossref"
href = "bookVIII.html#not8_647">ad VIII, 647, 8</a>. Exemplo Virg: Æ.
I,&nbsp;729, et poetarum Græcorum stirps regum Tyriorum a Belo
<i>parente</i>, h. auctore ejus deducitur. De Belo, Agenore et Phœnice
vid. Heyne ad Virg, Æ. I,&nbsp;338. Exc. XXIII, ad Æ. I,&nbsp;619; et ad
Apollod. p.&nbsp;259 sq., 525&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not1_88" id = "not1_88" href =
"#line1_88">88.</a>&nbsp;<i>Stat Agenor</i>, h. ejus statua, ut ap.
Ovid. Epist. II, 67, et ex Ponto IV,&nbsp;9, 107. Vid. Burm. ad Anthol.
I,&nbsp;63,&nbsp;10.
&mdash;<i>gloria gentis</i> ut ap. Virg. Æn. VI, 767.
&mdash;<a name = "not1_89" id = "not1_89" href =
"#line1_89">89.</a>&nbsp;<i>cognomina longa</i>, cognomen diuturnum, diu
usitatum.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">90</span>
<p><a name = "line1_90" id = "line1_90"> </a>
Ipsa sedet tandem æternum conjuncta <a href = "#var1_90">Sychæo</a>:</p>
<p><a name = "line1_91" id = "line1_91"> </a>
Ante pedes ensis Phrygius jacet: ordine centum</p>
<p><a name = "line1_92" id = "line1_92"> </a>
Stant aræ cælique Deis Ereboque potenti.</p>
<span class = "pagenum">16</span>
<p><a name = "line1_93" id = "line1_93"> </a>
Hic, <a href = "#var1_93">crine effuso</a>, atque <a href =
"#var1_93">Hennææ numina</a> divæ,</p>
<p><a name = "line1_94" id = "line1_94"> </a>
Atque Acheronta vocat Stygia cum veste sacerdos.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_91" id = "not1_91" href = "#line1_91">91.</a>
<i>ensis Phrygius</i>, Trojanus, donum Æneæ. Conf. <a class = "crossref"
href = "bookVIII.html#line8_150">VIII, 150 sq.</a> Virg. Æ. IV, 495,
507, 646, 663 sq. Et hæc adumbrata ad exemplum Virg. Æ. IV, 509&nbsp;sq.
&mdash;<i>centum</i> poetice positum puta, ut ap. Virg. Ge. III, 18; Æ.
I,&nbsp;416; IV, 199. Argutatur D.&nbsp;Heins., qui numerum centenarium
infernis sacrum, ἑκατὸν τῆς Ἑκάτης, numerum esse monet: præterea et de
cæli diis agitur.
&mdash;<a name = "not1_92" id = "not1_92" href =
"#line1_92">92.</a>&nbsp;<i>Erebo</i>, diis inferis.</p>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">16</span>
<a name = "not1_93" id = "not1_93" href = "#line1_93">93.</a>
<i>atque</i> geminatur, ut ap. Virg. Ecl. V,&nbsp;23.
&mdash;<i>numina</i> pro numen, et <i>numen dei</i> pro ipso deo poni,
nota res est. Vid. mox <a class = "crossref" href =
"#line1_118">v.&nbsp;118</a>. Virg. Æ. I,&nbsp;666; III, 359, 543; VII,
310.
&mdash;<i>Henneæ divæ</i>, Proserpinæ, a Plutone raptæ, in nemore juxta
<i>Hennam</i>, urbem, in media Sicilia (unde et ὀμφαλὸς Σικελίας,
<i>Umbilicus Siciliæ</i>, dicitur), loco edito et undique præcipiti
sitam, temploque Cereris (quæ inde <i>Hennæa</i> vocatur <a class =
"crossref" href = "#line1_214">v.&nbsp;214</a> al.) et Proserpinæ
nobilitatam. Confer. Liv. XXIV, 39: Cic. Verr. IV, 106; V,&nbsp;187:
Heins. et Burmann. ad Ovid. Met. V,&nbsp;385; et Spanh. ad Callim. Cer.
15 et&nbsp;31.
&mdash;<a name = "not1_94" id = "not1_94" href =
"#line1_94">94.</a>&nbsp;<i>Acheronta</i> ut ap. Virg. Æn. VII, 91, id.
quod <i>Erebus</i>, v.&nbsp;92.
&mdash;<i>vocat</i>, invocat, ut Æ. III, 264; VI, 247. Ibid. IV, 510,
gravius dicitur <i>tonat</i>: cave tamen id propterea h.l. substituendum
judices.
&mdash;<i>Stygia</i>, nigra (vid. <a class = "crossref" href =
"#not1_119">ad v.&nbsp;119</a>) vel potius magica, ut apud Val. Fl. VI,
155; Lucan. VI, 766, et Senec. Œd. 621.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">95</span>
<p><a name = "line1_95" id = "line1_95"> </a>
Immugit tellus, rumpitque horrenda per umbras</p>
<p><a name = "line1_96" id = "line1_96"> </a>
Sibila; <a href = "#var1_96">inadcensi</a> flagrant altaribus ignes.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_95" id = "not1_95" href = "#line1_95">95.</a>
Manifesta Maronis vestigia Æ. IV, 490, et VI, 255&nbsp;sq.
&mdash;<i>per umbras</i>: nam sacra magica noctu fiunt.
&mdash;<i>rumpere Sibila</i>, ἐναργῶς, pro sonum edere, emittere, cum vi
et impetu, ut <i>rum. vocem</i>, <a class = "crossref missing" href =
"bookVIII.html#line8_299" title = "recte 299">VIII, 301</a>;
<i>querelas</i>, <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_558">III, 558</a>; <i>gemitum ad sidera</i>,
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_458">IV, 458</a>. Cf. Virg.
Æ. II, 129; III, 246; IV, 553. Sic et Gr. ῥηγνύναι φωνὴν, δάκρυα, seu
ῥήξαι κλαυθμὸν, Plutarch. in Pericl. p.&nbsp;172; ῥήξαι οἰμωγὴν,
Philostr. Icon. II,&nbsp;9. Hebræi Esai. LIV,&nbsp;1 (ubi v. LXX), al.
et nos, <i>in Gesang, Geschrey ausbrechen</i>.
&mdash;<a name = "not1_96" id = "not1_96" href =
"#line1_96">96.</a>&nbsp;<i>inadcensi ignes</i>, non nisi carmine magico
adcensi. Sic <a class = "crossref" href =
"#line1_103">v.&nbsp;103</a>&nbsp;<i>flammæ surgentes audito
carmine</i>, ad cantum magicum, quem audire quasi videbantur; <a class =
"crossref" href = "#line1_430">v.&nbsp;430</a> <i>ignis cantatus</i>,
magicus; <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_503">VIII,
503</a>, <i>vocatis silvis</i>; <a class = "crossref missing" href =
"bookXI.html#line11_444" title = "recte 444">XI, 447</a>, <i>aggeribus
vocatis</i>, et <a class = "crossref missing" href =
"bookXI.html#line11_445" title = "recte 445">XI, 448</a>, <i>cantatas
turres</i>, h. muros Thebanos,
<span class = "pagenum notes">17</span>
Amphionis lyra cantuque exstructos et sponte surgentes: quæ omnia nihil
aliud quam summam carminum vim et præstantiam exprimunt, unde et Orphei
cautum saxa et arbores secutæ dicuntur. Conf. var. lect. et inpr. a
D.&nbsp;Heins. laudatum Pausan. Ἡλιακῶν, lib. V, cap. ult. 97. Cf. Virg.
Æ. VII, 89; Ge. I,&nbsp;477.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">17</span>
<p><a name = "line1_97" id = "line1_97"> </a>
Tum magico volitant cantu per inania manes</p>
<p><a name = "line1_98" id = "line1_98"> </a>
Exciti, vultusque in marmore sudat Elissæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_97" id = "not1_97" href = "#line1_97">97.</a>
<i>per inania</i>, ut plene <i>per vacuum aera</i>, et ἐρήμας δι᾽
αἰθέρος ap. Pind. Ol. I,&nbsp;10. Tironibus nota esse debet vis et
consuetudo magorum, præstigiis, herbis, φαρμάκοις, formulis et
carminibus, ἐπῳδαις, inprimis vero lacte, vino et sanguine victimarum in
specum defuso, animas defunctorum ex inferis <i>exciendi</i>,
ψυχαγωγεῖν, vel cadavera rogo inposita in vitam revocandi, et tum ab iis
responsa de rebus quæsitis postulandi. Mens enim hominum, futura sciendi
cupida, facile sibi persuadere poterat, ψυχὴν, sc. animam animalem, quæ
non, ut φρὴν, rationalis et divinior hominis pars, in cælum venire, sed
ad inferos descendere credebatur, et pro aere halituque haberi, indeque
<i>umbra</i>, <i>imago</i>, <i>simulacrum</i>, εἴδωλον, et voce Eurip.
Hec. 389, φάντασμα dici solebat, victima in scrobem, sc. fossam, sub qua
inferi sunt, cæsa, ad sanguinem ebibendum invitari, eo autem hausto
vocis usum recipere et tum denique, quum animus e corporis compagibus ac
vinculis exemtus acrius eo, qui illis adhuc includitur, videat et plura
cognoscat, de rebus futuris consuli posse. Tota hæc manium evocandorum
superstitio, νεκυομαντεία, seu νεκρομαντεία et ψυχαγωγία, e somniis
forte orta, in quibus imago defunctorum nonnunquam cernitur; quod deinde
homines arte quoque et mediis quibusdam adhibitis efficere posse sibi
videbantur. Nota est vel ex 1 Sam. 28, 11 sq. et inpr. ex Hom. Odyss.
lib. XI, quem inde νεκυίαν adpellarunt, et Silius imitatus est <a class
= "crossref" href = "bookXIII.html#line13_400">XIII, 400... 895</a>.
Fuere et olim loca manibus evocandis destinata, ut ψυχοπομπεῖον prope
Heracleam, et Νεκυμάντιον apud Thesprotos. Conf. Orph. Argon. 569 sq.
Cuper. Obss. I,&nbsp;12. Broukh. ad Prop. I,&nbsp;19, 11; idem et Heyne
ad Tibull. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">ii</span>, 48; IV, <span
class = "smallcaps">i</span>,&nbsp;68.
&mdash;<a name = "not1_98" id = "not1_98" href =
"#line1_98">98.</a>&nbsp;<i>marmore</i>, statua marmorea.
&mdash;<i>sudat</i>, vid. <a class = "crossref" href = "#not1_86">ad
v.&nbsp;86</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_99" id = "line1_99"> </a>
Hannibal hæc patrio jussu ad penetralia fertur,</p>
<span class = "linenum">100</span>
<p><a name = "line1_100" id = "line1_100"> </a>
Ingressique habitus atque ora explorat Hamilcar.</p>
<span class = "pagenum">18</span>
<p><a name = "line1_101" id = "line1_101"> </a>
Non ille evantis Massylæ <a href = "#var1_101">palluit</a> iras,</p>
<p><a name = "line1_102" id = "line1_102"> </a>
Non diros templi ritus, <a href = "#var1_102">adspersaque</a> tabo</p>
<p><a name = "line1_103" id = "line1_103"> </a>
Limina, et audito surgentes <a href = "#var1_103">carmine</a>
flammas.</p>
<p><a name = "line1_104" id = "line1_104"> </a>
Olli permulcens genitor caput, oscula libat,</p>
<span class = "linenum">105</span>
<p><a name = "line1_105" id = "line1_105"> </a>
Adtollitque animos hortando, et talibus implet:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_99" id = "not1_99" href = "#line1_99">99.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_744">XIII, 744
seq.</a> <i>penetrale</i> propr. locus secretus, interior et sanctus in
templo, ubi numen ejus præcipua cum vi commoratur, et sacerdotes, præter
quos nemini intrare licet, ab ipso in furorem aguntur, θεοφορουνται,
ἐνθουσιάζουσι, ut <i>adytum</i> Sibyllæ Æ. VI, 98. Sed forte simpl.
Didonis templum innuitur. V. Heyne ad Virg. Æ. IV, 494.</p>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">18</span>
<a name = "not1_101" id = "not1_101" href = "#line1_101">101.</a>
<i>Massylæ evantis</i>, Libycæ vatis. Cf. Æ. IV, 483, et ibi Heyne.
&mdash;<i>Evans</i> propr. Baccha, seu Mænas, a verbo εὐάζειν,
<i>evare</i>, seu <i>evari</i>, orgia celebrare, et hoc a voce
bacchantium εὐαν, seu εὐοῖ, pro εὖ οἱ, lat. <i>evoe</i>, unde ipse
Bacchus Gr. Εὔαν et ὁ Εὔιος, Romanis <i>Evan</i> et <i>Evius</i>
dicitur. Hinc ad quamcunque vatem ἔνθεον, seu ἐνθουσιάζουσαν
transfertur.
&mdash;<i>palluit</i> propter <i>iras</i>, ut ap. Horat. Od. III, 27,
28. Pers. I,&nbsp;124.
&mdash;<i>Ira</i>, ut <i>furor</i>, <i>rabies</i>, <i>insania</i>, ὀργὴ,
θυμὸς, etc. quemvis vehementiorem animi, imbris, cæli, maris, fluvii,
venti motum exprimunt, et sæpius tribuuntur poetis ac vatibus, quorum
mens a corpore abstracta, divino quodam instinctu et vi ita concitatur,
ut iratis furentibusque similes videantur. Hinc et Aristoteles
ὀργιαστικὰ μέλη καὶ ὀργιαστικὴν ἁρμονίαν adpellat, quæ ἐνθουσιασμὸν
ἐμβάλλει τῇ ψυχῇ, καὶ ἡ παρίστησι τὴν ποιητικὴν δύναμιν.
&mdash;<a name = "not1_102" id = "not1_102" href =
"#line1_102">102.</a>&nbsp;<i>diros ritus</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_427">ad II, 427</a>.
&mdash;<a name = "not1_103" id = "not1_103" href =
"#line1_103">103.</a>&nbsp;<i>surgentes</i> ut <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#line7_352">VII, 352</a>; <a class = "crossref" href
= "bookXI.html#line11_219">XI, 219</a>. Cf. <a class = "crossref" href =
"#not1_96">ad v.&nbsp;96</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_104" id = "not1_104" href = "#line1_104">104.</a>
Silio observabatur imago Jovis placidi, <i>oscula libantis natæ</i> ap.
Virg. Æn. I,&nbsp;254, 256, ubi vid. Heyne.
&mdash;<a name = "not1_105" id = "not1_105" href =
"#line1_105">105.</a>&nbsp;<i>implet talibus</i> vocibus, ut ap. Val.
Fl. II, 126, h. hortatur. Vid. Heins. ad Ovid. Met. VII, 120.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_106" id = "line1_106"> </a>
«Gens <a href = "#var1_106">recidiva</a> Phrygum Cadmeæ stirpis
alumnos</p>
<p><a name = "line1_107" id = "line1_107"> </a>
Fœderibus non æqua premit: si fata negarint</p>
<span class = "pagenum">19</span>
<p><a name = "line1_108" id = "line1_108"> </a>
Dedecus id <a href = "#var1_108">patriæ</a> nostra depellere dextra,</p>
<p><a name = "line1_109" id = "line1_109"> </a>
<a href = "#var1_109">Hæc tua sit laus, nate, velis!</a> age, concipe
bella</p>
<span class = "linenum">110</span>
<p><a name = "line1_110" id = "line1_110"> </a>
Latura exitium Laurentibus! horreat ortus</p>
<p><a name = "line1_111" id = "line1_111"> </a>
Jam pubes Tyrrhena tuos; partusque recusent,</p>
<p><a name = "line1_112" id = "line1_112"> </a>
Te surgente, puer, Latiæ producere matres.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_106" id = "not1_106" href = "#line1_106">106.</a>
<i>recidiva</i>, quæ post interitum quasi resurgit, restituitur,
viresque amissas recuperat, ut ap. Virg. Æn. IV, 344; VII, 322;
X,&nbsp;58. Vox vel a <i>cadendo</i> et a seminibus, quæ, etsi temere
cecidisse, et vel penitus adeo interiisse videntur, tamen resurgunt
plantamque instaurant; vel a <i>cædendo</i> et surculis, seu arboribus,
quæ recidendo renascuntur et repullulant, repetita; sed prius ob
brevitatem syllabæ sec. præferendum videtur. Vid. Gesner. Thes., Gron.
ad Sen. Troad. 472. Heins. ad Ovid. Fast. IV, 45, et ad Claud.
Phœn.&nbsp;66.
&mdash;<i>Gens recidiva Phrygum</i>, Trojanorum, h. Romani, quibus quasi
restituta est.
&mdash;<i>Cadmeæ stirpis alumnos</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"#not1_5">ad v.&nbsp;5</a>.
&mdash;<a name = "not1_107" id = "not1_107" href =
"#line1_107">107.</a>&nbsp;<i>Fœderibus</i>, finito primo bello junctis.
Vid. Polyb. I,&nbsp;62&nbsp;sq.
&mdash;<i>non æqua</i>, pro inique vel iniquis. Romani cum Pœnis injusta
fœdera pepigerunt: quam sententiam vide
<span class = "pagenum notes">19</span>
quam invidiose et infeste extulerit Hamilcar; Ern. qui etiam monet, in
voce <i>premere</i> notionem latere dedecoris, quod Pœnis ex illa pace
et fœderibus adhæreat.
&mdash;<a name = "not1_109" id = "not1_109" href =
"#line1_109">109.</a>&nbsp;<i>concipe</i> animo <i>bella</i>, bellicam
virtutem, bellandi cupiditatem. Malim tamen interpretari:
<i>conceptis</i> verbis jura bellum. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_746">XIII, 746</a>, et Varr. L.&nbsp;L. IV, 15.
Sic <i>concipere fœdus</i> (Virg. Æ. XII, 13), <i>vadimonium</i>,
<i>jusjurandum</i>, etc. Cf. Ern. ad Tac. Hist. IV, 31.&mdash;
<a name = "not1_110" id = "not1_110" href =
"#line1_110">110.</a>&nbsp;<i>Laurentibus</i>, Latinis, seu Romanis.
<i>Laurentium</i> urbs Latii, non longe a Tiberi eo loco sita, qui nunc
non <i>S.&nbsp;Lorenzo</i>, sed <i>Paterno</i>, seu <i>Torre di
Paterno</i> dicitur. Sed a poetis toti Latio designando adhibetur. Vid.
Heyne Exc. III, ad Virg. Æn. VII, v.&nbsp;108.
&mdash;<a href = "#line1_110">110.</a>&nbsp;Sententiarum verborumque vim
et ἐνέργειαν quilibet facile, vel me non monente, sentiet. Cf. <a class
= "crossref" href = "bookIII.html#line3_73">III, 73</a>; <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_731">IV, 731</a>. Horat. Epod.
XVI,&nbsp;8.
&mdash;<a name = "not1_112" id = "not1_112" href =
"#line1_112">112.</a>&nbsp;<i>Te surgente</i>, crescente, ut Æn. IV,
274; VI, 364.
&mdash;<i>producere</i>, edere, vel educare.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_113" id = "line1_113"> </a>
His acuit stimulis; subicitque <a href = "#var1_113">haud mollia
dictu</a>:</p>
<p><a name = "line1_114" id = "line1_114"> </a>
«Romanos terra atque undis, ubi <a href = "#var1_114">competet</a>
ætas,</p>
<span class = "pagenum">20</span>
<span class = "linenum">115</span>
<p><a name = "line1_115" id = "line1_115"> </a>
Ferro ignique sequar, Rhœteaque fata revolvam.</p>
<p><a name = "line1_116" id = "line1_116"> </a>
Non Superi mihi, non Martem cohibentia pacta,</p>
<p><a name = "line1_117" id = "line1_117"> </a>
<a href = "#var1_117">Non celsæ obstiterint</a> Alpes, Tarpeiaque
saxa.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_113" id = "not1_113" href = "#line1_113">113.</a>
<i>acuit</i>, θήγει, ὀξύνει, h. hortatur, excitat, παροξύνει, ὦρσεν,
ὤτρυνεν, ut ap. Virg. Æ. VII, 330, 406.
&mdash;<i>acuit stimulis</i>, stimulat, incitat ad bellum, ut
<i>fodere</i>, <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_159">V,&nbsp;159</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_512">VII, 512</a>. Formulæ a stimulo, κέντρῳ, seu
σαυρωτῆρι, petitæ, quo equi, seu boves aratores pungi et incitari
solebant, unde proverb. πρὸς κέντρα λακτίζειν. Vid. Æschyl. Prom. 322.
Pind. Pyth. II, 173, et in N.&nbsp;T. Act. IX,&nbsp;5. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_702">ad VII, 702</a>.
&mdash;<i>Subicit</i>, ὑποβάλλει, respondet, sc. Hannibal, ut Æn. III,
314. <i>Subicit</i> ἀρχαϊκῶς, ut <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_298">XIII, 298</a>; <i>inicit</i>, <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_571">X,&nbsp;571</a>;
<i>adicere</i>, <i>proicere</i>, <i>obicere</i>, <i>obices</i>,
<span class = "pagenum notes">20</span>
etc. Vid. Munker. ad Fulgent. II,&nbsp;4, p.&nbsp;71; III,&nbsp;6,
p.&nbsp;117. Intpp. ad loc. class. Gell. IV, 17. Broukh. et Heyne ad
Tibull. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">viii</span> (<span class =
"smallcaps">ix</span>), 54. Semper hæsi in h.l. et offendi: nunc nullus
dubito, quin verba <i>acuit</i> et <i>subicit</i> ad idem subjectum, ad
Hamilcarem, filio verba diri jurisjurandi præeuntem, referenda sint.
Dele itaque majorem distinct. ac lege: <i>His acuit stimulis</i> (sc.
Hamilcar filium), <i>subicitque haud mollia dictu</i>, et hanc diram
jurisjurandi formulam adjecit, etc. <i>haud mollia dictu</i>, ut <i>haud
mollia fatu</i> ap. Virg. Æn. XII, 25.
&mdash;<a name = "not1_115" id = "not1_115" href =
"#line1_115">115.</a>&nbsp;<i>sequar</i>, persequar, ut Æn. XI, 674.
Ovid. Met. II, 498.
&mdash;<i>revolvere</i>, vel iterum pati et subire, ut ap. Virg. Æ.
X,&nbsp;61, quem locum male comparat Drak., vel, ut h.l. reducere, denuo
moliri. Nam <i>volvere</i> poetis est, magna cum molestia et
difficultate aliquid vel tolerare, vel perficere, expedire, moliri.
&mdash;<i>fata Rhœtea</i>, Trojana: nam <i>Rhœteum</i>, τὸ Ῥοίτειον,
Troadis opp. et promont. Hinc sensus est: exitium Trojano simile
Romanis, Trojana stirpe oriundis, parabo. Cf. <a class = "crossref" href
= "bookXVII.html#line17_230">XVII, 230</a>. <i>Rhœtei</i> Silio et
Romani, a Trojanis oriundi, dicuntur: unde Dausq. interpretatur:
Romanorum fata, quæ æternum illis imperium promittunt, retexam,
retraham, h. irrita faciam. Nam <i>revolvere</i> voc. propr. de stamine,
ut <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_181">II, 181</a>, et
de filis Parcarum; unde fata mutare significat ap. Stat. Th. VII, 774.
Sen. Herc. fur. 181. Cf. Heins. ad Ovid. Met. II, 654, et Intpp. ad
Prop. IV, <span class = "smallcaps">vii</span> (<span class =
"smallcaps">viii</span>),&nbsp;51.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_116" id = "not1_116" href = "#line1_116">116.</a>
Idem orationis color ap. Stat. Th. II, 453 seq. Nulla religio, nulla
fides, nullus labor impediet, vel coercebit; Ern.
&mdash;<a name = "not1_117" id = "not1_117" href =
"#line1_117">117.</a>&nbsp;<i>Tarpeia saxa</i>, colles Romæ, quorum
præcipuus, Capitolinus, Jovis sedes, memoratur.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_118" id = "line1_118"> </a>
Hanc mentem juro nostri per numina Martis;</p>
<p><a name = "line1_119" id = "line1_119"> </a>
Per Manes, Regina, tuos.» Tum nigra triformi</p>
<span class = "pagenum">21</span>
<span class = "linenum">120</span>
<p><a name = "line1_120" id = "line1_120"> </a>
Hostia mactatur Divæ, raptimque recludit</p>
<p><a name = "line1_121" id = "line1_121"> </a>
<a href = "#var1_121">Spirantis</a> artus poscens responsa sacerdos,</p>
<p><a name = "line1_122" id = "line1_122"> </a>
<a href = "#var1_122">Ac fugientem animam properatis consulit
extis.</a></p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_118" id = "not1_118" href = "#line1_118">118.</a>
<i>per numina</i> (vid. <a class = "crossref" href = "#not1_93">ad
v.&nbsp;93</a>) <i>mentem nostri</i>, h. per Martem meum, summum hoc,
quod veneror, numen; vel <i>nostri</i> est, mihi faventis, ut <i>nostro
omine</i> dixit Plaut. Casin. II, <span class = "smallcaps">viii</span>,
74; <i>meos deos</i>, Ovid. Epist. XII, 84; αὕτη ὑμῶν ἔστιν ἡ ὥρα, Luc.
XXII, 53; <i>suos Consules</i>, Cic. Mil. 33; <i>ventus suos</i>, Sen.
Agam. 91; quæ loca laudat Drak. ad XII, 193. Add. inf. <a class =
"crossref" href = "#line1_480">v.&nbsp;480</a>; <a class = "crossref"
href = "bookIV.html#line4_650">IV, 650</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_707">VI, 707</a>. Liv. IX, 19 extr. <i>nostris
locis</i>, Cic. Verr. III, 19, <i>horis tuis</i>, Mart. X,&nbsp;58, 7,
<i>dies meus</i>, Polyb. XVII, 18, Σὺ νῦν ἡμέρα, σὸς ὁ καιρὸς et alia
ap. Gron. Obss. I,&nbsp;2, et ad Liv. 35,&nbsp;12.
&mdash;<a name = "not1_119" id = "not1_119" href =
"#line1_119">119.</a>&nbsp;Silius more suo legit vestigia Virg. Æn. VI,
242 sq. ubi vid. Heyne.
&mdash;<i>nigra</i>, quoniam omnia, quæ ad inferos spectant, vel ibi
sunt, <i>nigra</i>, <i>atra</i>, <i>furva</i> dici solent. Cf. <a class
= "crossref" href = "bookVIII.html#line8_116">VIII, 116, 119</a>;
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_405">XIII, 405</a>,
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_429">429</a>. Magis hæc
ὁρκωμοσία est et
<span class = "pagenum notes">21</span>
juramentum ἐπὶ τομίων, quam θυσία; et hic, ut ap. Hom. Iliad. τ, 266 et
al., victima juramentum sequitur; D.&nbsp;Heins.
&mdash;<i>diva triformis</i>, ut triceps, triplex, <i>tergemina</i>,
τρίμορφος, τριπρόσωπος, τρισσοκάρηνος, Hecate, quæ triplicem personam,
Lunæ, Dianæ et Proserpinæ, gerere credebatur, unde hæc nomina in rebus
inferis promiscue usurpantur.
&mdash;<a name = "not1_121" id = "not1_121" href =
"#line1_121">121.</a>&nbsp;Silius habuit, quem sequeretur, Virg. Æn. IV,
63 seq.
&mdash;<i>Spirantes</i>, ἀσπαίροντας, palpitantes.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_123" id = "line1_123"> </a>
Ast ubi quæsitas artis de more <a href = "#var1_123">vetustæ</a></p>
<p><a name = "line1_124" id = "line1_124"> </a>
Intravit mentes Superum, sic deinde profatur:</p>
<span class = "linenum">125</span>
<p><a name = "line1_125" id = "line1_125"> </a>
«Ætolos late consterni milite campos,</p>
<p><a name = "line1_126" id = "line1_126"> </a>
Idæoque lacus <a href = "#var1_126">flagrantes</a> sanguine cerno.</p>
<span class = "pagenum">22</span>
<p><a name = "line1_127" id = "line1_127"> </a>
Quanta procul moles scopulis ad sidera tendit,</p>
<p><a name = "line1_128" id = "line1_128"> </a>
<a href = "#var1_128">Cujus in aerio pendent tua vertice castra!</a></p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_123" id = "not1_123" href = "#line1_123">123.</a>
<i>vetustæ</i>, nam haruspicina jam Pelasgis in usu fuit et ab Etruscis,
qui maxime eam excoluerunt, ad Romanos pervenit.
&mdash;<a name = "not1_124" id = "not1_124" href =
"#line1_124">124.</a>&nbsp;<i>Intravit</i> sacerdos <i>mentes
Superum</i>, ut <i>i. in sensum, mentem, rerum naturam, terram</i>, etc.
ap. Cic. Or. II, 25; Fin. V,&nbsp;16; Flacc. 10; Academ. IV, 39; h.
exploravit, cognovit fata et consilia, νοῦν deorum, per extispicii
ritus. Drak. laudat Stat. Achill. I,&nbsp;507, <i>irrumpere deos</i>, et
ej. Theb. III, 549, 633. Alio sensu deus vatem <i>intrat</i>. Vid.
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_697">ad III, 697</a>.
&mdash;<a name = "not1_125" id = "not1_125" href =
"#line1_125">125.</a>&nbsp;Frequens est in poetico sermone usus
vaticiniorum, quæ tam per se, quam propterea quod grandiorem orationem
admittunt, multum habent gravitatis, et quod Gallis <i>intéressant</i>
dicitur. Cf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_570">III,
570 sq.</a>; <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_613">VI,
613 sq.</a>; <a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_435">VII,
435 sq.</a>; <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_320">XII,
320 sq.</a>&nbsp;Virg. Ecl. IV; Æn. I,&nbsp;254; III, 458; VI, 756, et
inpr. VI, 86 sq., ubi similiter vates non modo futura prædicit, sed et
omnia ut jam præsentia cernit. Conf. Jani ad Hor. Od. I,&nbsp;<span
class = "smallcaps">xv</span>,&nbsp;9.
&mdash;<i>campos Ætolos</i>, h. Apulos, Cannenses, ut c.
<i>Diomedis</i>, et <i>Graium æquor</i>, vid. Ind. Nam Diomedes, Tydei,
<i>Ætoliæ</i> regis, filius, redux a Troja, in Daunia, Apuliæ parte,
consedisse traditur. Vid. Heyne Exc. I ad Virg. Æ. XI, 243.
&mdash;<a name = "not1_126" id = "not1_126" href =
"#line1_126">126.</a>&nbsp;<i>lacus</i>, lacum Trasymenum.
&mdash;<i>Idæo</i>, Trojano, h. Romano.
&mdash;<i>flagrantes</i> Lefeb. exponit tepentes; melius Burmann.
rubentes. Purpura certe <i>ardens</i>
<span class = "pagenum notes">22</span>
dicitur (vid. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_270">ad IV,
270</a>), et genæ, vultus, oculi <i>flagrantes</i>, <i>ardentes</i>,
<i>ignei</i>, <i>flammei</i>, αἴθωνες, φλέγοντες, μαρμαίροντες. Vid.
Burm. ad Val. Fl. III, 216. Sed propr. tum coloris potius fulgor,
splendorque (german. <i>brennende helle Farbe</i>, <i>feurige, glühende
Augen</i>), non rubor innuitur, nisi forte ad fulgentem ruborem
transferri possit. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_486">VII, 486</a>, <i>fulgebit strage Metaurus</i>,
quibus verbis vulgata lectio h.l. firmatur.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_127" id = "not1_127" href = "#line1_127">127.</a>
<i>moles</i>, Alpes.
&mdash;<a name = "not1_128" id = "not1_128" href =
"#line1_128">128.</a>&nbsp;<i>pendent</i> ob altitudinem, pro vulg.
posita sunt. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_556">III, 556</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_531">XII, 531</a>. Heinsii conject.
<i>crepitantia</i> improbat etiam Withof. quia crepitent incendio
virgulta aliaque, non mœnia, et sacerdos se futura cernere fingat, non
etiam audire sonos in extis.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_129" id = "line1_129"> </a>
Jamque jugis agmen rapitur; <a href = "#var1_129">trepidantia</a>
fumant</p>
<span class = "linenum">130</span>
<p><a name = "line1_130" id = "line1_130"> </a>
Mœnia, et Hesperio tellus porrecta sub axe</p>
<p><a name = "line1_131" id = "line1_131"> </a>
Sidoniis lucet flammis: fluit ecce cruentus</p>
<p><a name = "line1_132" id = "line1_132"> </a>
Eridanus: jacet ore truci super arma virosque,</p>
<p><a name = "line1_133" id = "line1_133"> </a>
Tertia qui <a href = "#var1_133">tulerat</a> sublimis opima Tonanti.</p>
<p><a name = "line1_134" id = "line1_134"> </a>
Heu! <a href = "#var1_134">quænam</a> subitis horrescit turbida
nimbis</p>
<span class = "linenum">135</span>
<p><a name = "line1_135" id = "line1_135"> </a>
Tempestas, ruptoque polo micat <a href = "#var1_135">igneus</a>
æther?</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_130" id = "not1_130" href = "#line1_130">130.</a>
<i>axe Hesperio</i>, plaga occidentali.
&mdash;<i>tellus</i>, Italia.
&mdash;<a name = "not1_132" id = "not1_132" href =
"#line1_132">132.</a>&nbsp;<i>Eridanus</i>, Padus, <i>cruentus</i>, quia
Ticinus et Trebia, sanguine Romanorum infecti, eo miscentur.
&mdash;<a name = "not1_133" id = "not1_133" href =
"#line1_133">133.</a>&nbsp;Cf. Virg. Æn. VI, 856 sq. et ibi Heyne. Flor,
II,&nbsp;4. Propert. IV, <ins class = "correction" title = "incertum vel duo (ii) vel undecim (11)"><span class = "smallcaps">ii</span>, 39
sq.</ins> Res a Marcello in b.&nbsp;Punico II, gestæ satis notæ sunt ex
Liv. inpr. XXIII, 16, 46; XXIV, 35 sq.; XXV, 23 sq., 31, 40, 41; XXVII,
12, 14, ut ejus mors ex Liv. XXVII, 26 sq. Conf. inf. <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_278">XII, 278 seq.</a>; <a class
= "crossref" href = "bookXIV.html#line14_639">XIV, 639 seq.</a>;
<a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_390">XV,
390&nbsp;sq.</a>&nbsp;&mdash;<i>Tertia opima</i> sc. spolia, ut <a class
= "crossref" href = "bookIII.html#line3_587">III, 587</a>; <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#line8_256">VIII, 256</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_280">XII, 280</a>.
&mdash;<i>sublimis</i>, ut ap. Virg. l.c. v.&nbsp;856, 857, vel in
sublimis, in altum, h. in Capitolium.
&mdash;<i>Tonanti</i>, ad Jovem Feretrium. Cf. <a class = "crossref"
href = "bookV.html#line5_167">V,&nbsp;167, 168</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_135" id = "not1_135" href = "#line1_135">135.</a>
<i>Tempestas</i>, quæ Pœnum a mœnibus Romæ repulit. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_612">XII, 612 sq.</a>&nbsp;Liv.
XXVI,&nbsp;II.
&mdash;<i>rupto polo</i>, cælo, <i>micat ignibus æther</i>, cf. Virg.
Æn. I,&nbsp;90. Nubes et cælum
<span class = "pagenum notes">23</span>
fulmine <i>rumpuntur</i>, <i>abrumpuntur</i>, <i>scinduntur</i>. Vid.
Ind. et Heyne ad Virg. Æn. III, 199; XII, 451. Ἀιθέρος ἀμφιραγέντος ὑπαὶ
νεφέων ἐπιδούπων dixit Q.&nbsp;Calab. et οὐρανόθεν ὑπεῤῥαγη ἄσπετος
αἰθὴρ, Hom. Il. θ, 554; π, 300.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">23</span>
<p><a name = "line1_136" id = "line1_136"> </a>
Magna parant Superi: tonat alti regia cæli;</p>
<p><a name = "line1_137" id = "line1_137"> </a>
Bellantemque Jovem cerno.» Venientia fata</p>
<p><a name = "line1_138" id = "line1_138"> </a>
Scire ultra vetuit Juno, fibræque repente</p>
<p><a name = "line1_139" id = "line1_139"> </a>
Conticuere: latent casus longique labores.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_136" id = "not1_136" href = "#line1_136">136.</a>
<i>parant Superi</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_555">XII, 555</a>.
&mdash;<i>tonat alti regia cæli</i>, h. cælum altum. Vid. Heyne ad Virg.
Ge. I,&nbsp;503; III, 261.
&mdash;<a name = "not1_137" id = "not1_137" href =
"#line1_137">137.</a>&nbsp;<i>Jovem</i>, cui proprium est, tempestates
ciere et inmittere, ingeniose poeta pro Romanis pugnantem inducit. Juno
autem hisce Trojanorum posteris inimicissima, ne Hannibalis animus in
ipso rerum gerendarum principio frangatur, <i>venientia</i>, μέλλοντα,
futura et novissima ejus fata adversa ex victimæ extis cognosci
prohibet. Hinc <i>fibræ repente conticuere</i> (<a class = "missing"
name = "not1_138" id = "not1_138" href = "#line1_138" title = "numerus deest">v.&nbsp;138&nbsp;sq.</a>), h. exta nihil amplius signi, sc.
augurii exhibuere, non pluribus signis voluntatem deorum declararunt.
Sic <i>vocem moribundo in corpore quærit</i> augur, dixit Lucan.,
<i>fibra locuta deos</i>, Prop. IV, <span class = "smallcaps">i</span>,
104; <i>viscera loquebantur</i>, Martian. cap. I, p.&nbsp;5; et Festus,
«Muta exta adpellabant, ex quibus nihil divinationis animadvertebant;»
quæ loca jam excitarunt D.&nbsp;Heins. et Drak.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">140</span>
<p><a name = "line1_140" id = "line1_140"> </a>
Sic clausum linquens <a href = "#var1_140">arcano pectore</a>
bellum,</p>
<p><a name = "line1_141" id = "line1_141"> </a>
Atque hominum finem Gades <a href = "#var1_141">Calpenque</a>
secutus,</p>
<p><a name = "line1_142" id = "line1_142"> </a>
Dum fert Herculeis Garamantica signa columnis,</p>
<p><a name = "line1_143" id = "line1_143"> </a>
<a href = "#var1_143">Occubuit</a> sævo Tyrius certamine ductor.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_141" id = "not1_141" href = "#line1_141">141.</a>
Hamilcar Hispaniam petit ibique perit.
&mdash;<i>Gades</i> (<i>Cadiz</i>) <i>hominum finem</i>, extremam Europæ
ins. et opp. versus occidentem, ἐσχατόωντα Γάδειρα, Dionys. Per. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookXVII.html#line17_642">XVII, 642</a>, et
Horat. Od. II, <span class = "smallcaps">ii</span>,&nbsp;10.
&mdash;<i>sequi</i>, petere, adire locum, ut <a class = "crossref" href
= "bookII.html#line2_87">II, 87</a>. Virg. Æn. IV, 361; V,&nbsp;629.
&mdash;<a name = "not1_142" id = "not1_142" href =
"#line1_142">142.</a>&nbsp;<i>fert columnis Herculeis</i>, ad columnas
Herculeas, τὰς Ἡρακλείους στήλας, <i>Calpen</i> (<i>Gibraltar</i>)
Europæ et Abylam (<i>Ceutam</i>) Africæ montem, laborum H. metas et
monumenta, ut στῆλαι Διονύσου in extremis Indiæ montibus, ap. Dionys.
per 1164. Montes illos dirimit fretum Gaditanum, seu Herculeum. (<i>die
Strasse</i>).
&mdash;<i>signa</i>, arma, agmina, <i>Garam.</i>, Libyca, Punica. Vid.
<a class = "crossref" href = "#not1_414">ad v.&nbsp;414</a>.
&mdash;<a name = "not1_143" id = "not1_143" href =
"#line1_143">143.</a>&nbsp;<i>sævo certamine</i>, in prælio adversus
Vettones. Vid. Polyb. II,&nbsp;1. Appian. b. Hannib. c. 2, et b. Hisp.
c. 5; Corn. Nep. c. 4; Frontin. Strateg. II,&nbsp;4, 17; Zonaras, Ann.
VIII, 19. <i>Castrum altum</i> (forte <i>Cuença</i> in Castilla nova)
locum ejus cæde insignem fuisse docet Liv. XXIV, 41. Sed teste Diodor.
XXV,&nbsp;2, cum Helicen obpugnaret, ab Orisone (al. Orisso) rege Hisp.,
<span class = "pagenum notes">24</span>
socio suo, inproviso obpressus et fluvio, quem equo trajecturus erat,
submersus interiit; unde Dausq. exponit: <i>sævo</i>, in undis, quod
viris detestabile. Male!</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">24</span>
<p><a name = "line1_144" id = "line1_144"> </a>
Interea rerum Hasdrubali traduntur habenæ,</p>
<span class = "linenum">145</span>
<p><a name = "line1_145" id = "line1_145"> </a>
Occidui qui solis opes, et vulgus <a href = "#var1_145">Hiberum</a>,</p>
<p><a name = "line1_146" id = "line1_146"> </a>
Bæticolasque viros <a href = "#var1_146">furiis</a> agitabat
iniquis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_144" id = "not1_144" href = "#line1_144">144.</a>
<i>rerum habenæ</i>, ut alibi <i>rerum freni</i>, summa imperii.
&mdash;<i>Hasdrubal</i>, Magonis f., Hamilcaris gener et successor,
diversus ab Hasdrubale, Hamilcaris f., Hannibalis et Magonis fratre, cui
bello in Italia orto, Hispania decreta provincia, et ab Hasdrubale,
Gisgonis f., alio Poenorum duce in Hispania.
&mdash;<a name = "not1_145" id = "not1_145" href =
"#line1_145">145.</a>&nbsp;Hispania tribus modis designatur.
&mdash;<i>vulgus Hiberum</i>, populum Hisp., propr. incolas ejus partis,
quæ intra Iberum (<i>Ebro</i>) continetur.
&mdash;<a name = "not1_146" id = "not1_146" href =
"#line1_146">146.</a>&nbsp;<i>Bæticolasque viros</i>, adcolas Bætis fl.
(<i>Guadalquivir</i>, corrupto nomine Arab. <i>Wadi al Kabir</i>, h.
fluvius magnus) qui Hispaniæ Bæticæ nomen dedit. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookIX.html#line9_234">IX, 234</a>.
&mdash;Hispanos acerbe et crudeliter <i>agitabat</i>, h. vexabat, ut
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_530">II, 530</a>; <a class
= "crossref" href = "bookIII.html#line3_700">III, 700</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXVI.html#line16_683">XVI, 683</a>. Silium,
communi Romanorum de Poenis judicio, de Hasdrubale nimis inique
existimare, et ab aliis ejus comitatem humanitatemque, qua Hispanos
magis, quam bello et armis, sibi conciliaverit, laudari, jam alii
observarunt. Vid. Liv. XXI,&nbsp;2; Polyb. II, 36; Appian. rer. Hisp. c.
4 et 6. Silio tamen Fabius ap. Polyb. III,&nbsp;8, pr. adstipulatur, de
cujus fide adversus Polybium disputavit Ernesti Opusc. philol. pag. 64
sq.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_147" id = "line1_147"> </a>
Tristia corda <a href = "#var1_147">ducis</a>, simul immedicabilis
<a href = "#var1_147">ira</a>,</p>
<p><a name = "line1_148" id = "line1_148"> </a>
<a href = "#var1_147">Et fructus regni feritas</a> erat: asper amore</p>
<p><a name = "line1_149" id = "line1_149"> </a>
Sanguinis, <a href = "#var1_149">et metui</a> demens credebat
honorem;</p>
<span class = "linenum">150</span>
<p><a name = "line1_150" id = "line1_150"> </a>
Nec nota docilis poena satiare furores.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_147" id = "not1_147" href = "#line1_147">147.</a>
<i>Tristia corda</i>, severa, inexorabilis, crudelis, sæva mens. Sic
<i>tristia jussa</i>, h. dura, acerba, <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_2">II,&nbsp;2</a>; <i>dicta</i>, <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_548">VII, 548</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXI.html#line11_84">XI, 84</a>. Cf. Broukh. et
Heyne ad Tibull. III, <span class = "smallcaps">iii</span>,&nbsp;35.
&mdash;<a name = "not1_148" id = "not1_148" href =
"#line1_148">148.</a>&nbsp;<i>fructus regni feritas</i>, insolentia ejus
et crudelitas, imperii summa ipsi tradita, crevit et effrenata esse
cœpit.
&mdash;<i>asper</i>, flagrans, vel sævus. Vid. Heyne ad Virg. Æ.
I,&nbsp;14.
&mdash;<a name = "not1_149" id = "not1_149" href =
"#line1_149">149.</a>&nbsp;Demeos honorem esse credebat, si metueretur.
An <i>metui</i> est substant., ut sensus sit, honorem metui committebat,
firmabat?
&mdash;<a name = "not1_150" id = "not1_150" href =
"#line1_150">150.</a>&nbsp;<i>Nec nota</i>, nova, insolita, inaudita.
Ingenio valebat ad insolitas poenas et exquisita supplicia
invenienda.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">25</span>
<p><a name = "line1_151" id = "line1_151"> </a>
Ore excellentem et spectatum fortibus ausis</p>
<p><a name = "line1_152" id = "line1_152"> </a>
Antiqua de stirpe <a href = "#var1_152">Tagum</a>, Superumque
hominumque</p>
<p><a name = "line1_153" id = "line1_153"> </a>
Immemor, erecto <a href = "#var1_153">subfixum</a> robore mœstis</p>
<p><a name = "line1_154" id = "line1_154"> </a>
Ostentabat ovans populis sine funere regem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">25</span>
<a name = "not1_151" id = "not1_151" href = "#line1_151">151.</a>
Argute exornantur Liviana XXI,&nbsp;2. Silius, ut poeta, isque scenas
tristiores gravioresque maxime amplectens, hoc sibi licentiæ sumsit, ut
ex historia mallet ambigua vitiorum Hasdrubalis documenta, quæque in
pejorem adcipi possent, conligere, qnam expressiora virtutum ejus
testimonia sequi. Ern.
&mdash;<a name = "not1_153" id = "not1_153" href =
"#line1_153">153.</a>&nbsp;<i>robore erecto</i>, cruce: quo supplicio
Pœni non servos tantum, sed summos æque ac infimos adficere solebant.
Drak. laudat. Polyb. I,&nbsp;11; Justin. 18, 7; Liv. Epit. XVII. Add.
Justin. XXII,&nbsp;7.
&mdash;<a name = "not1_154" id = "not1_154" href =
"#line1_154">154.</a>&nbsp;<i>sine funere</i>, insepultum.
&mdash;<i>Ostentabat</i>, quod summum olim scelus erat et mos
barbarorum, a quo eos legum latores et philosophi religione sepulturæ
reducere et avocare studebant. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_671">ad IV, 671</a>; <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_156">V,&nbsp;156</a>. Heyne ad Virg. Æn. VI, 325 sq.;
IX, 485; et Obss. ad Tibull. III, <span class = "smallcaps">ii</span>,
15. Jani ad Horat. Od. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xxviii</span>,
23 sq.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">155</span>
<p><a name = "line1_155" id = "line1_155"> </a>
Auriferi Tagus adscito cognomine fontis</p>
<p><a name = "line1_156" id = "line1_156"> </a>
Perque antra et ripas Nymphis <a href = "#var1_156">ululatus</a>
Hiberis.</p>
<p><a name = "line1_157" id = "line1_157"> </a>
Mæonium non ille vadum, non Lydia mallet</p>
<span class = "pagenum">26</span>
<p><a name = "line1_158" id = "line1_158"> </a>
Stagna sibi, nec qui riguo perfunditur auro</p>
<p><a name = "line1_159" id = "line1_159"> </a>
Campum, atque inlatis Hermi flavescit arenis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_155" id = "not1_155" href = "#line1_155">155.</a>
<i>Auriferi</i>, χρυσοῤῥόου, <i>fontis</i>, Tagi fl. (<i>Taio</i>, seu
<i>Teio</i>), in quo nunc quidem non arenæ, sed numi tamen et globuli
aurei aliorumque metallorum partes reperiuntur.
&mdash;<a name = "not1_156" id = "not1_156" href =
"#line1_156">156.</a>&nbsp;<i>ululatus</i>, deploratus: <i>ululare</i>
de quovis sono et cantu tam læto quam tristi, usurpatur, ut ὀλολύζειν et
ὀλολυγὴ. Vid. Intpp. ad Callim. H. in Del. 258.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_157" id = "not1_157" href = "#line1_157">157.</a>
<i>Mœonium vadum</i>, Pactolum, Lydiæ fl. auriferum.
&mdash;<i>mallet</i>, magis optaret, seu permutaret, h. permutasset
<i>ille</i>, Tagus rex, cum Tagi fl. auro et opibus: h.e. ditissimus rex
erat idemque (<a class = "crossref" href =
"#line1_160">v.&nbsp;160&nbsp;sq.</a>) fortissimus. Ludit manifeste
poeta in <i>Tago</i>; cui nomini quum duplex notio, hominis et fluvii
auriferi, adhæreret, et nunc efferenda esset sententia hæc: «capturam et
cædem Tagi reguli Hasdrubali gratam fuisse,» placuit eam ita enunciare:
hic Tagus Hasdrubali gratior erat, quam Pactolus et Hermus cum toto
eorum auro; Ernesti, et jam olim Marsus. Quia ratione nihil contortius
vidi, <i>ille</i> haud dubie est Tagus rex, ad quem et verba, quæ tam
præcedunt, quam sequuntur, spectant; non Hasdrubal, neque etiam fluvius
aurifer, quem, ut ceteris præstantem designari putat Lefeb.
&mdash;<i>Stagna Lydiæ</i>, non Caici, Caystri et aliorum Lydiæ
fluminum, sed, quoniam de auriferis fluviis sermo est, ejusdem Pactoli,
qui nunc <i>Sarabat</i> dicitur
<span class = "pagenum notes">26</span>
æque ac <i>Hermus</i>, qui cum eo in Ægæum mare eodem alveo profluit.
Uterque campos Smyrnæ et Phocidis dirimunt et sic fecundos reddunt, unde
forsan aureas arenas, quæ jam Strabonis ætate frustra quærebantur,
traxisse feruntur.
&mdash;<a name = "not1_158" id = "not1_158" href =
"#line1_158">158.</a>&nbsp;<i>nec qui</i>, etc., conf. Lucan. III, 210,
et Virg. Ge. II, 137; ubi in nota Heynii pro <i>Drakenb.</i> leg.
<i>Dausq.</i> Nam prior recte monet, Hermum poetis auriferum dici, et
<a name = "not1_159" id = "not1_159" href =
"#line1_159">v.&nbsp;159</a>&nbsp;<i>arenas</i> in campum, non a Pactolo
in Hermum <i>inlatas</i> innui.
&mdash;<i>auro riguo</i>, arenis aureis, quæ campum inrigant, vel
fluvii, campum inrigantis. <i>Riguum</i> dicitur, quod inrigatur, et
quod rigat. Cf. Virg. Ge. II, 485.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">160</span>
<p><a name = "line1_160" id = "line1_160"> </a>
Primus inire manu, postremus ponere Martem.</p>
<p><a name = "line1_161" id = "line1_161"> </a>
Quum rapidum effusis ageret sublimis habenis</p>
<p><a name = "line1_162" id = "line1_162"> </a>
<a href = "#var1_162">Quadrupedem</a>, non ense virum, non eminus
hasta</p>
<p><a name = "line1_163" id = "line1_163"> </a>
Sistere erat: volitabat ovans, aciesque per ambas</p>
<p><a name = "line1_164" id = "line1_164"> </a>
Jam Tagus auratis adgnoscebatur in armis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_160" id = "not1_160" href = "#line1_160">160.</a>
<i>Primus</i>, etc., cf. <a class = "crossref" href =
"#line1_242">v.&nbsp;242</a>. Sic de Hannibale Liv. XXI,&nbsp;4,
«princeps in prælium ibat, ultimus conserto prælio excedebat.»
&mdash;<a name = "not1_161" id = "not1_161" href =
"#line1_161">161.</a>&nbsp;<i>habenis effusis</i>, remissis,
<i>sublimis</i> eques magis stans quam sedens, in concitato equi cursu,
Ern.
&mdash;<a name = "not1_163" id = "not1_163" href =
"#line1_163">163.</a>&nbsp;<i>erat</i>, dabatur, licebat, ut <i>est</i>,
<i>erit</i>, <i>fit</i>, <i>fuerit</i>, <i>aderit</i>, ἦν, ἔστι, ἔσται,
ἔστω, γένοιτο, ἐνδέχοντο, πάρεσται, εἶναι, pro ἐξῆν, ἔξεστι vel ἐστι
δύναμις, seu θέμις, etc. Vid. Gronov. Obss. IV,&nbsp;8, et Heins. ad
Ovid. A.&nbsp;A. II, 28.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">165</span>
<p><a name = "line1_165" id = "line1_165"> </a>
Quem postquam diro suspensum robore vidit</p>
<p><a name = "line1_166" id = "line1_166"> </a>
<a href = "#var1_166">Deformem leti</a> famulus, clam conripit ensem</p>
<p><a name = "line1_167" id = "line1_167"> </a>
<a href = "#var1_167">Dilectum</a> domino, <a href =
"#var1_167">pernixque inrumpit</a> in aulam,</p>
<p><a name = "line1_168" id = "line1_168"> </a>
Atque inmite ferit geminato vulnere pectus.</p>
<p><a name = "line1_169" id = "line1_169"> </a>
At Pœni succensi ira, turbataque luctu</p>
<span class = "linenum">170</span>
<p><a name = "line1_170" id = "line1_170"> </a>
Et sævis gens læta, <a href = "#var1_170">ruunt tormentaque
portant</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_165" id = "not1_165" href = "#line1_165">165.</a>
Cf. Liv. XXI,&nbsp;2 et 6. Justin. XLIV,&nbsp;2 et 5. Val. Max.
III,&nbsp;3.
&mdash;<a name = "not1_166" id = "not1_166" href =
"#line1_166">166.</a>&nbsp;Livius l.c. Hasdrubalem palam, Appian. de
reb. Hisp. c. 8, et Hannib. c. 2, ex insidiis in venatione, sed
Polybius, II, 36, ἐν τοῖς ἑαυτοῦ καταλύμασι νυκτὸς ὑπὸ τινὸς Κελτοῦ τὸ
γένος, obtruncatum
<span class = "pagenum notes">27</span>
esse tradit.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">27</span>
<p><a name = "line1_171" id = "line1_171"> </a>
Non ignes candensque chalybs, non verbera passim</p>
<p><a name = "line1_172" id = "line1_172"> </a>
Ictibus innumeris lacerum scindentia corpus,</p>
<p><a name = "line1_173" id = "line1_173"> </a>
<a href = "#var1_173">Carnificesve</a> manus, penitusve infusa
medullis</p>
<p><a name = "line1_174" id = "line1_174"> </a>
Pestis, et in medio <a href = "#var1_174">lucentes</a> vulnere
flammæ</p>
<span class = "linenum">175</span>
<p><a name = "line1_175" id = "line1_175"> </a>
Cessavere: ferum visu dictuque, per artem</p>
<p><a name = "line1_176" id = "line1_176"> </a>
Sævitiæ extenti, quantum tormenta <a href =
"#var1_176">jubebant</a>,</p>
<p><a name = "line1_177" id = "line1_177"> </a>
Creverunt artus, atque, omni sanguine <a href =
"#var1_177">rapto</a>,</p>
<p><a name = "line1_178" id = "line1_178"> </a>
Ossa <a href = "#var1_178">liquefactis</a> fumarunt <a href =
"#var1_178">fervida</a> membris.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_171" id = "not1_171" href = "#line1_171">171.</a>
Candentes laminæ in quæstionibus et tormentis adhiberi solebant. Vid.
Cic. Verr. V,&nbsp;63.
&mdash;<a name = "not1_173" id = "not1_173" href =
"#line1_173">173.</a>&nbsp;<i>Carnifices manus</i>, ut <i>vindices
manus</i>, ap. Prudent. X,&nbsp;447; <i>carnifices epulæ</i> et
<i>pedes</i> ap. Claud. b. Gild. 179, et Martial. XII, 48; <i>virgulta
valle</i>, h. virgultis obsita inf. <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_354">XII, 354</a>; <i>grex minister</i>, <a class =
"crossref missing" href = "bookXI.html#line11_274" title = "recte 274">XI, 277</a>; <i>jussum magistrum</i>, <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_387">III, 387</a>&nbsp;et, quod ibi Drak. monet,
<i>manus serva</i>, Ovid. Epist. X,&nbsp;90; <i>torus maritus</i>, ib.
II, 41; <i>ventus pluvius</i>, Hor. Od. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">xvii</span>,&nbsp;4; <i>aræ dominæ</i>, Stat. Th.
V,&nbsp;588; <i>animi mares</i>, Appul. Met. III, p.&nbsp;131; et
Elmenh. <i>tempestas autumna</i>, Gell. XIX,&nbsp;7; <i>genius
maritus</i>, Ennod. Ticin. I,&nbsp;4; <i>vitis autumna</i>, Tertull.
judic. Dom. 4; <i>juvenca cornua</i>, Pith. Catal. p.&nbsp;m. 572. Cf.
Gronov. Obss. III, 24; Heins. ad Ovid. Epist. II, 74; III, 100; IV, 12;
IX, 86; XIV, 19 inpr.; XV, 83; ad ej. Met. III, 728; ad Claud. nupt.
Hon. et <ins class = "correction" title = "sic scriptum: ‘Marcia’ pro ‘Maria’?">Marc.</ins> 88; b. Gild. v.&nbsp;407; laud. Stil. I,&nbsp;121;
et ad Petron. c.&nbsp;35.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_174" id = "not1_174" href =
"#line1_174" title = "numerus deest">174.</a>&nbsp;<i>infusa medullis
Pestis</i>, laminæ ardentes inustæ. <i>Pestis</i>, seu <i>lues</i>,
quidquid noxium et exitiosum est, ὄλεθρος. Vid. Intpp. ad Val. Fl. II,
498; et Heins. ad Ovid. Met. IX, 197; h.l. ignis, ut passim. Vid. Ind.
et Virg. Æn. V,&nbsp;683; IX, 540&nbsp;al.
&mdash;<a name = "not1_175" id = "not1_175" href =
"#line1_175">175.</a>&nbsp;<i>ferum visu dictuque</i>, δεινὸν ἰδεὶν καὶ
λέγειν. Cf. Heyne ad Virg. Æn. III, 621.
&mdash;<a name = "not1_176" id = "not1_176" href =
"#line1_176">176.</a>&nbsp;<i>extenti</i> equuleo. Comparant Senec.
Epist. 67; Prudent. hymn. I, περὶ στεφ. v.&nbsp;105, et in Romano
v.&nbsp;109.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_179" id = "line1_179"> </a>
Mens intacta manet; superat, ridetque dolores,</p>
<span class = "pagenum">28</span>
<span class = "linenum">180</span>
<p><a name = "line1_180" id = "line1_180"> </a>
Spectanti similis, fessosque labore ministros</p>
<p><a name = "line1_181" id = "line1_181"> </a>
Increpitat, dominique crucem clamore reposcit.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_179" id = "not1_179" href = "#line1_179">179.</a>
<i>Mens intacta</i> scil. doloribus, ut <i>tangi</i> h.e. adfici
<i>dolore</i> dixit Prop. III, <span class = "smallcaps">vii</span>, 68
(al. III, <span class = "smallcaps">vi</span>, 34), et alii <i>tangi
cupidine</i>, <i>religione</i>,
<span class = "pagenum notes">28</span>
etc. Withof. conj. <i>invicta</i>. Non male: sed illud exquisitius. Cf.
Liv. XXI,&nbsp;2.
&mdash;<a name = "not1_181" id = "not1_181" href =
"#line1_181">181.</a>&nbsp;<i>Increpitat</i>, reprehendit et objurgat,
nisi malis exhortatur, ut ap. Virg. Æn. I,&nbsp;738, ubi vid. Heyne. En
summa dolorum contemtio!
&mdash;<i>reposcit</i> pro simpl. poscit, vel sæpius poscit.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_182" id = "line1_182"> </a>
Hæc inter spretæ miseranda piacula pœnæ,</p>
<p><a name = "line1_183" id = "line1_183"> </a>
Erepto trepidus ductore exercitus, una</p>
<p><a name = "line1_184" id = "line1_184"> </a>
Hannibalem voce atque alacri certamine poscit.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_182" id = "not1_182" href = "#line1_182">182.</a>
Inter funesta iræ piacula et pœnas, a Tagi famulo sumtas, qui eas
spernebat, etc.
&mdash;<a name = "not1_184" id = "not1_184" href =
"#line1_184">184.</a>&nbsp;Cf. Liv. XXI,&nbsp;3; et Virg. Æ. VII, 472
sq.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">185</span>
<p><a name = "line1_185" id = "line1_185"> </a>
<a href = "#var1_185">Hinc</a> studia adcendit patriæ virtutis
imago,</p>
<p><a name = "line1_186" id = "line1_186"> </a>
Hinc fama in populos jurati <a href = "#var1_186">didita</a> belli,</p>
<p><a name = "line1_187" id = "line1_187"> </a>
Hinc virides ausis <a href = "#var1_187">anni</a> fervorque decorus,</p>
<p><a name = "line1_188" id = "line1_188"> </a>
Atque armata dolis mens et vis insita fandi.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_185" id = "not1_185" href = "#line1_185">185.</a>
<i>studia adcendit</i>, favorem ei <ins class = "correction" title =
"‘couciliat’ legitur">conciliat</ins>. Factiones, σπουδὰς, exponit Burm.
ad Val. Fl. III, 628.
&mdash;<a name = "not1_186" id = "not1_186" href =
"#line1_186">186.</a>&nbsp;<i>jurati</i>, quod adversus Romanos se
gesturum esse patri jurasset.
&mdash;<a name = "not1_187" id = "not1_187" href =
"#line1_187">187.</a>&nbsp;<i>virides ausis anni</i>, ætas ad audendum
resque præclaras gerendas idonea, ob vigorem; unde <i>viridis</i>
plerumque juventus dicitur. Ἄνθος ἥβας ἄρτι κυμαίνει, dixit Pind. Pyth.
IV, 281. Cf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_255">III,
255</a>; <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_570">V,&nbsp;570</a>; et Virg. Æn. V,&nbsp;295;
<i>viridi juventa</i>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_189" id = "line1_189"> </a>
Primi ductorem <a href = "#var1_189">Libyes</a> clamore salutant;</p>
<span class = "linenum">190</span>
<p><a name = "line1_190" id = "line1_190"> </a>
Mox et Pyrenes populi, et bellator Hiberus:</p>
<p><a name = "line1_191" id = "line1_191"> </a>
Continuoque ferox oritur fiducia menti,</p>
<p><a name = "line1_192" id = "line1_192"> </a>
Cessisse imperio tantum terræque marisque.</p>
<p><a name = "line1_193" id = "line1_193"> </a>
Æoliis candens austris et lampade Phœbi</p>
<p><a name = "line1_194" id = "line1_194"> </a>
<a href = "#var1_194">Æstifero</a> Libye <a href = "#var1_194">torquetur
subdita</a> Cancro,</p>
<span class = "pagenum">29</span>
<span class = "linenum">195</span>
<p><a name = "line1_195" id = "line1_195"> </a>
Aut ingens Asiæ latus, aut pars tertia <a href =
"#var1_195">terris</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_189" id = "not1_189" href = "#line1_189">189.</a>
Populi tam Africæ, quam Hispaniæ eum imperatorem salutant. Illorum terra
describitur v.&nbsp;193... 219, horum <a class = "crossref" href =
"#line1_220">220... 238</a>. Ipsi autem nominatim recensentur <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_231">III, 231 sqq.</a></p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_193" id = "not1_193" href = "#line1_193">193.</a>
Non nisi fines imperii Carth. declarandi erant, quod
<span class = "pagenum notes">29</span>
ex v.&nbsp;191... 193, intelligitur. Hunc parum apte h.l. totius Lybiæ
situs, termini, cæli solique diversitas, et variæ veterum sententiæ de
terræ divisione memorantur, doctrinæ ostentandæ causa.
&mdash;<a name = "not1_195" id = "not1_195" href =
"#line1_195">195.</a>&nbsp;Conf. Lucan. IX, 411 seq. Non defuisse inter
veteres, qui Africam vel ad Europam, vel ad Asiam referrent, nota res
est. Præter Lucan. l.c., vid. Agathem. II,&nbsp;2. Sallust. Jug. 17.
Varr. R.&nbsp;R. I, et L.&nbsp;L. IV,&nbsp;2. Plin. III,&nbsp;1 Eustath.
ad Dionys. Per. 8; et Morus ad Isocrat. Paneg. cap. 48 pr.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_196" id = "line1_196"> </a>
Terminus huic <a href = "#var1_196">roseos</a> amnis Lageus ad ortus</p>
<p><a name = "line1_197" id = "line1_197"> </a>
Septeno inpellens tumefactum gurgite pontum:</p>
<p><a name = "line1_198" id = "line1_198"> </a>
At qua diversas clementior adspicit Arctos,</p>
<p><a name = "line1_199" id = "line1_199"> </a>
Herculeo dirimente freto, diducta propinquis</p>
<span class = "linenum">200</span>
<p><a name = "line1_200" id = "line1_200"> </a>
Europes videt arva jugis: ultra obsidet æquor;</p>
<p><a name = "line1_201" id = "line1_201"> </a>
Nec patitur nomen proferri longius Atlas,</p>
<p><a name = "line1_202" id = "line1_202"> </a>
Atlas subducto <a href = "#var1_202">tracturus</a> vertice cælum.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_196" id = "not1_196" href = "#line1_196">196.</a>
Sic et Plin. III,&nbsp;1, et alii. Nam veteres Geographi vel totam
Ægyptum, vel ejus partem Asiæ partibus adjecerunt, excepto Strab. I,
p.&nbsp;60 sq. qui, Arabico sinu inter Asiam Africamque termino
constituto, eam Africæ adjungit.
&mdash;<i>roseos ad ortus</i> sc. solis. ῥοδοδάκτυλος Ἠώς.
&mdash;Nilus dicitur h.l. <i>amnis Lageus</i>, h. Ægyptius, a Ptolemæo
Lagi f., clarissimo Ægypti rege. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_322">X,&nbsp;322</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_592">XVII, 592</a>, et Lucan. I,&nbsp;684.
&mdash;<a name = "not1_197" id = "not1_197" href =
"#line1_197">197.</a>&nbsp;<i>Septeno gurgite</i> in mare fluit, h.
septem ostiis, quæ adhuc supersunt, teste Pocockio Itin. T.&nbsp;I,
p.&nbsp;29 sq., 433 sq. vers. german.
&mdash;<a name = "not1_198" id = "not1_198" href =
"#line1_198">198.</a>&nbsp;<i>At qua</i> parte <i>clementior</i>,
temperatior calore et frigore, <i>adspicit</i>, sita est versus
<i>Arctos diversas</i>, Ursam majorem et minorem, Helicen et Cynosuram,
h. septemtrionem.
&mdash;<i>Arctos diversas</i>, ut <i>non æquas</i>, <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_192">III, 192</a> ubi vid. not.
&mdash;<a name = "not1_199" id = "not1_199" href =
"#line1_199">199.</a>&nbsp;<i>diducta</i>, diremta, divisa,
<i>jugis</i>, montibus, Calpe et Abyla. Cf. <a class = "crossref" href =
"#not1_141">ad v.&nbsp;141, 142</a>.
&mdash;<a name = "not1_200" id = "not1_200" href =
"#line1_200">200.</a>&nbsp;<i>obsidet</i>, claudit, terminat.
&mdash;<i>æquor</i>, mare Atlanticum.
&mdash;<a name = "not1_201" id = "not1_201" href =
"#line1_201">201.</a>&nbsp;Atlas in occidentali Africæ ora ejus terminus
est.
&mdash;<i>nomen</i> Libyæ, h. Libyam ipsam <i>proferri</i>, longius
protendi.
&mdash;<a name = "not1_202" id = "not1_202" href =
"#line1_202">202.</a>&nbsp;Manifesta imitatio ornatissimi loci Virg. Æ.
IV, 246 sq., ubi vid. Heyne.
&mdash;<i>tracturus</i> secum, detracturus cælum, si caput oneri
<span class = "pagenum notes">30</span>
subtraheret.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">30</span>
<p><a name = "line1_203" id = "line1_203"> </a>
Sidera nubiferum fulcit caput, æthereasque</p>
<p><a name = "line1_204" id = "line1_204"> </a>
Erigit æternum compages ardua cervix:</p>
<span class = "linenum">205</span>
<p><a name = "line1_205" id = "line1_205"> </a>
Canet barba gelu, frontemque inmanibus umbris</p>
<p><a name = "line1_206" id = "line1_206"> </a>
Pinea silva premit; <a href = "#var1_206">vastant</a> cava tempora
venti,</p>
<p><a name = "line1_207" id = "line1_207"> </a>
Nimbosoque ruunt spumantia flumina rictu.</p>
<p><a name = "line1_208" id = "line1_208"> </a>
Tum geminæ laterum <a href = "#var1_208">cautes</a> maria alta
fatigant;</p>
<p><a name = "line1_209" id = "line1_209"> </a>
Atque ubi fessus equos Titan inmersit anhelos,</p>
<span class = "linenum">210</span>
<p><a name = "line1_210" id = "line1_210"> </a>
Flammiferum condunt fumanti gurgite currum.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_203" id = "not1_203" href = "#line1_203">203 sq.</a>
Hinc eum κίονα τοῦ οὐρανοῦ λέγουσι οἱ ἐπιχώριοι εἶναι, teste Herodoto
IV, 184. Cf. Heyne l.c.
&mdash;<a name = "not1_204" id = "not1_204" href =
"#line1_204">204.</a>&nbsp;<i>Erigit</i>, fert.
&mdash;<a name = "not1_206" id = "not1_206" href =
"#line1_206">206.</a>&nbsp;<i>Pinea silva</i> Atlantis, quem Pausan.
Att. 53 dicit ἄβατον ὑπὸ ὕδατος καὶ δένδρων, ἃ διὰ παντὸς πέφυκε, Ern.
Cf. Heyne ad Virg. Æ. IV, 249.
&mdash;<a name = "not1_207" id = "not1_207" href =
"#line1_207">207.</a>&nbsp;<i>rictu Nimboso</i>, ore nimbis ventisque
pulsato.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_208" id = "not1_208" href = "#line1_208">208.</a>
<i>laterum cautes</i>, h. cautes, sc. brachia Atlantis, quæ ab utroque
ejus latere in mare procurrunt.
&mdash;<i>fatigant</i>, commovent, turbant. Vid. <a class = "crossref"
href = "#not1_63">ad v.&nbsp;63</a>.
&mdash;<i>cautes</i>, quod Drak. monet, <i>maria fatigant</i>, cum undis
undique inpactis resistunt et impetum fluctuum frangunt, quo sensu
<i>lassare</i> et <i>prædelassare</i> dixerunt Ovid. Met. XI, 729, et
Lucan. II, 618; VI, 265; IX, 453.
&mdash;<i>maria alta</i>, mare Atlanticum, ut mox <i>gurges</i>.
&mdash;<a name = "not1_209" id = "not1_209" href =
"#line1_209">209.</a>&nbsp;Cf. Virg. Æ. IX, 913.
&mdash;<a name = "not1_210" id = "not1_210" href =
"#line1_210">210.</a>&nbsp;<i>fumanti gurgite</i> ob. vapores, quos, si
procul spectes, sol tum producere videtur.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_211" id = "line1_211"> </a>
Sed qua se campis squalentibus Africa tendit,</p>
<span class = "linenum">212</span>
<p><a name = "line1_212" id = "line1_212"> </a>
Serpentum largo coquitur fecunda veneno.</p>
<span class = "pagenum">31</span>
<p><a name = "line1_213" id = "line1_213"> </a>
Felix qua pingues mitis plaga temperat agros,</p>
<p><a name = "line1_214" id = "line1_214"> </a>
Nec Cerere Hennæa, Phario nec victa colono.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_211" id = "not1_211" href = "#line1_211">211.</a>
Sub zona torrida.
&mdash;<i>campis squalentibus</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_655">III, 655</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_375">IV, 375</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_373">XII, 373</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_591">XIV, 591</a>, qui nimio solis et cancri ardore
exusti, sordido colore ac nitore pulverulento obducti, tristes adspectu,
inornati, vel inculti et steriles sunt, ut <i>horrens</i> campus ap.
Virg. Ge. III, 161, et στυφελὴ χθῶν ap. Apoll. II, 1007; III, 411; quam
Schol. exponit τραχεῖαν καὶ σκληράν: nisi poeta simul ad serpentes
respexit, quorum mentio fit v. sq. nam Libyæ <i>humus serpentibus atris
squalet</i>, ut utar verbis Ovid. Met. XIV, 410, et Lucan. IX, 384, et
<i>squalere</i> est voc. propr. de serpentibus v.c. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_547">II, 547</a>, <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_585">585</a>; <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#line3_209">III, 209</a>; <a class = "crossref" href
= "bookXIII.html#line13_643">XIII, 643</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_139">XV, 139</a>. Vid. de hoc verbo Heyne ad Virg.
Ge. IV, 91; Æn. X,&nbsp;314, et XII, 87. Alii, v.c. D.&nbsp;Heins. ad
III, 655. Drak. ad XII, 373, et Ern. ad Tac. Ann. XV, 42, <i>squalentem
campum</i> interpretantur τὸ ἄνομβρον πεδίον, ut <i>squalens</i>
significet siccum, aridum, quemadmodum τὸ αὐχμηρὸν sit id. qd. τὸ
ῥυπαρὸν vel τὸ ἄνομβρον.
&mdash;<a name = "not1_212" id = "not1_212" href =
"#line1_212">212.</a>&nbsp;<i>coquitur</i> pro tingitur, inficitur;
<span class = "pagenum notes">31</span>
sed vi caloris, quo id efficitur, simul expressa.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_213" id = "not1_213" href = "#line1_213">213.</a>
<i>Felix</i>, fertilis, εὐδαίμων. Strab. II, eadem regio. Cf. <a class =
"crossref missing" href = "bookIV.html#not4_357" title = "recte 357">ad
IV, 359</a>.
&mdash;<a name = "not1_214" id = "not1_214" href =
"#line1_214">214.</a>&nbsp;Nec Siciliæ, nec Ægypto fertilitate cedit.
&mdash;<i>Cerere Hennæa</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"#not1_93">ad v.&nbsp;93</a>.
&mdash;<i>Pharos</i>, parva Ægypti ins., cum Alexandria aggere
(heptastadio) et ponte olim juncta, et notissima vel ob turrim excelsam
et marmoream ejusdem nominis, a Ptolemæo Philadelpho per Sostratum
Cnidium exstructam, in qua ignes nocturni erant et speculum arte
elaboratum. Totam Ægyptum designat ap. Lucan. VIII, 433. Stat. Silv.
III, <span class = "smallcaps">ii</span>, <ins class = "correction"
title = "202’ legitur">22</ins>&nbsp;al.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">215</span>
<p><a name = "line1_215" id = "line1_215"> </a>
Hic passim exsultant <a href = "#var1_215">Nomades</a>, gens inscia
freni;</p>
<p><a name = "line1_216" id = "line1_216"> </a>
Quîs inter geminas per ludum mobilis aures</p>
<p><a name = "line1_217" id = "line1_217"> </a>
Quadrupedem flectit non cedens virga lupatis.</p>
<p><a name = "line1_218" id = "line1_218"> </a>
Altrix bellorum bellatorumque virorum</p>
<p><a name = "line1_219" id = "line1_219"> </a>
Tellus, nec fidens nudo sine fraudibus ensi.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_215" id = "not1_215" href = "#line1_215">215.</a>
<i>exsultant</i> equis, ut apud Virg. Æn. XI, 648, 663, exquisite de
gente vaga et feroci.
&mdash;<i>gens inscia freni</i>, quæ equos sine frenis, virga regit, ut
hodie Mauri in Africa. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_64">II, 64</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_293">III, 293</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_200">XVI, 200</a>. Intpp. ad Virg. Æn. IV, 41.
Lucan. IV, 682. Herodian. VII,&nbsp;9.
&mdash;<a name = "not1_217" id = "not1_217" href =
"#line1_217">217.</a>&nbsp;<i>lupata</i>, seu <i>lupi</i>, λύκοι, frena
asperrima, aculeis ferreis et inæqualibus, instar dentium lupinorum,
quibus Galli utebantur ad equos feroces domandos, ut ap. Virg. Ge. III,
208. Horat. Od. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">viii</span>,&nbsp;6&nbsp;al.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_218" id = "not1_218" href = "#line1_218">218.</a>
<i>Altrix tellus</i>, θρέπτειρα, μήτηρ, patria: quæ multa concitavit
bella virosque fortes, Masinissam, Syphacem, Micipsam, Jugurtham et
alios, genuit.
&mdash;<a name = "not1_219" id = "not1_219" href =
"#line1_219">219.</a>&nbsp;<i>nudo ensi</i>, μόνῳ τῷ ξίφει, ut γυμνὸς
pro μόνος, D.&nbsp;Heins. et Drak. coll. XIII, 161, 198; Ovid. Met.
XIII, 159. Lucan. III, 481; IX, 593 al. Cf. Burm. ad Petron.
cap.&nbsp;88.
&mdash;<i>fraudes</i> de dolis adcipit D.&nbsp;Heins., ut <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#line6_307">VI, 307</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_52">XII, 52</a>. Dausq. de
veneno, quo barbari gladios et tela inficere solent, quod de Dacis et
Getis ex pluribus Ovidii locis notum est. Cf. <a class = "crossref" href
= "#line1_322">v.&nbsp;322, 326</a>, et Heyne ad Virg. Æn. IX, 773, et
X,&nbsp;140. Drak. comparat Lucan. VIII, 303, 304.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">220</span>
<p class = "indent">
<a name = "line1_220" id = "line1_220"> </a>
Altera complebant Hispanæ castra cohortes,</p>
<p><a name = "line1_221" id = "line1_221"> </a>
Auxilia <a href = "#var1_221">Europa</a> genitoris parta tropæis.</p>
<span class = "pagenum">32</span>
<p><a name = "line1_222" id = "line1_222"> </a>
Martius <a href = "#var1_222">hinc sonipes</a> campos hinnitibus
inplet,</p>
<p><a name = "line1_223" id = "line1_223"> </a>
Hinc juga cornipedes erecti bellica raptant:</p>
<p><a name = "line1_224" id = "line1_224"> </a>
Non Eleus eat campo ferventior axis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_220" id = "not1_220" href = "#line1_220">220.</a>
Altera, et quidem præstantissima exercitus pars erant Hispani. Cf. Liv.
XXVII, 14.
&mdash;<a name = "not1_221" id = "not1_221" href =
"#line1_221">221.</a>&nbsp;<i>Europa</i>, in&nbsp;E.
&mdash;<i>genitoris</i>, Hamilcaris.&mdash;
<span class = "pagenum notes">32</span>
<i>tropæis</i>, victoriis.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_222" id = "not1_222" href = "#line1_222">222.</a>
Hispania præstantissimos equites et equos præbuit. Hæc quam ornate
splendideque expressit!
&mdash;<i>campos hinnitibus inplet</i>, ut ap. Virg. Ge. III, 94.
&mdash;<a name = "not1_223" id = "not1_223" href =
"#line1_223">223.</a>&nbsp;<i>juga bellica</i>, currum bellicum, cui
agitando generosiores equi olim adhibebantur.
&mdash;<a name = "not1_224" id = "not1_224" href =
"#line1_224">224.</a>&nbsp;<i>axis Eleus</i>, currus in Olympiis, quæ
Elide, prope Alpheum agebantur.
&mdash;<i>ferventior</i>, celerius.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">225</span>
<p><a name = "line1_225" id = "line1_225"> </a>
Prodiga gens animæ, et properare facillima mortem.</p>
<p><a name = "line1_226" id = "line1_226"> </a>
Namque ubi transcendit florentes viribus annos,</p>
<p><a name = "line1_227" id = "line1_227"> </a>
Inpatiens ævi spernit novisse senectam,</p>
<p><a name = "line1_228" id = "line1_228"> </a>
Et fati modus in dextra est. Hic omne metallum:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_225" id = "not1_225" href = "#line1_225">225.</a>
Hispanos olim ad αὐτοχειρίαν admodum proclives fuisse, more eorum, qui,
quum natura timidi sint et melancholici, facile malis adflicti animum
despondent, plures testantur v.c. Liv. XXXIV, 17, et Justin.
XLIV,&nbsp;2.
&mdash;<i>prodiga animæ</i>, vitam spernens et profundens, tanquam rem
vilem. conf. Hor. Od. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xii</span>, 38,
et quæ loca Drak. laudat, Ovid. Am. III, <span class =
"smallcaps">ix</span>, 64. Stat. Th. <ins class = "correction" title =
"sic legitur: recte ‘III, 603’">III, <span class =
"smallcaps">lxix</span>, 602</ins> (<i>largus animæ</i>). Claud. in
Rufin. II, 183, et Prudent. περὶ στεφ. hymn. II, 17. Sic et <i>projicere
animam</i>, <i>vitam</i>, etc. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_226">ad V,&nbsp;226</a>. Sic <i>saxo</i>, h.e.
præcipitio mortem adcelerant Cantabri inf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_328">III, 328 sq.</a> Vel alio modo teste Strab.
I.&nbsp;c. et gladio Iazyges, de quibus vid. Val. Fl. VI, 123&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not1_227" id = "not1_227" href =
"#line1_227">227.</a>&nbsp;<i>Inpatiens ævi</i>, vitæ pertæsus,
<i>spernit</i>, non vult, recusat, ut ap. Ovid. Met. IX, 117, et Hor.
Od. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">i</span>,&nbsp;21.
&mdash;<a name = "not1_228" id = "not1_228" href =
"#line1_228">228.</a>&nbsp;<i>Fati modus</i>, vitæ, fato adsignatæ,
finis et terminus, <i>in dextra est</i>, dextra vitæ finem imponit; h.
ipsa necem sibi consciscit. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_328">III, 328</a>. Strab. III, p.&nbsp;156, 249.
Montes Hispaniæ, quos veteres auctt. miris laudibus prædicant, nunc
quoque omnibus metallis abundant, sed inpr. ferrum effoditur, et aurum
argentumque eorum, quamdiu America utrumque copiose suppeditat, in
futura fere tempora reservatur. De copia et celebritate auri Fodinarum
in terris Callaicorum, Asturum et Cantabrorum, quibuscum Hannibali multæ
gravesque fuerunt pugnæ, (unde <i>debellata procul</i>, etc. inf.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_59">IV, 59</a>) Cf. Hens.
ad Claud. Cons. Prob. v.&nbsp;49; et Laud. Seren. v.&nbsp;75.
Withof.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_229" id = "line1_229"> </a>
Electri gemino pallent de semine venæ,</p>
<span class = "pagenum">33</span>
<span class = "linenum">230</span>
<p><a name = "line1_230" id = "line1_230"> </a>
Atque atros chalybis fetus humus horrida nutrit.</p>
<p><a name = "line1_231" id = "line1_231"> </a>
Sed scelerum causas operit Deus. Astur avarus</p>
<p><a name = "line1_232" id = "line1_232"> </a>
Visceribus laceræ telluris mergitur imis,</p>
<p><a name = "line1_233" id = "line1_233"> </a>
Et redit infelix effosso concolor auro.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_229" id = "not1_229" href = "#line1_229">229.</a>
<i>Electrum</i>, ἤλεκτρον, h.l. non succinum, gemma illa ex resina, quam
nos <i>Bernstein</i>, seu <i>Agtstein</i>, vocamus, sed nobilius metalli
genus, cujus quatuor partes auro constant et quinta argento, ut ap. Hom.
Od. δ, 73; ο, 459; ς, 295. Ovid. Met. XV, 319, al. Vid. loc. class.
Plin. XXXIII,&nbsp;4, s.&nbsp;23,
<span class = "pagenum notes">33</span>
et Intpp. ad Virg. Ge. III, 522, et Æn. VIII, 402, 624.
&mdash;<i>gemino de semine</i>, h. auro et argento.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_231" id = "not1_231" href = "#line1_231">231.</a>
Conf. egregius Ovidii locus, Met. I,&nbsp;137 sqq.
&mdash;<i>Astur</i>, etc. Comparant verba Plin. XXXIII,&nbsp;4,
«Plurimum <i>auri</i> Asturia gignit; neque in alia parte terrarum tot
sæculis hæc fertilitas.»
&mdash;<a name = "not1_233" id = "not1_233" href =
"#line1_233">233.</a>&nbsp;Silius hunc versum, quod alios jam monuisse
video, debet Statio Silv. IV,&nbsp;7, 15, 16. Cf. Barth. et Gesn. ad
Claud. in Cons. Mall. Theod. 41.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_234" id = "line1_234"> </a>
<a href = "#var1_234">Hinc</a> certant, Pactole, tibi Duriusque,
Tagusque,</p>
<span class = "linenum">235</span>
<p><a name = "line1_235" id = "line1_235"> </a>
Quique super <a href = "#var1_235">Gravios</a> lucentes volvit
arenas,</p>
<span class = "pagenum">34</span>
<p><a name = "line1_236" id = "line1_236"> </a>
Infernæ populis referens oblivia Lethes.</p>
<p><a name = "line1_237" id = "line1_237"> </a>
Nec Cereri terra indocilis, nec inhospita Baccho,</p>
<p><a name = "line1_238" id = "line1_238"> </a>
Nullaque Palladia sese magis arbore tollit.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_234" id = "not1_234" href = "#line1_234">234.</a>
<i>certant tibi</i>, ut <i>pugnare</i>, <i>contendere</i>,
<i>bellare</i>, <i>luctari alicui</i>. Vid. hæc verba in Ind. Id
potissimum moneo, ne quis cum Drak. ad IV, 592 <i>luctari</i> pro
<i>obluctari</i> positum, vel cum N.&nbsp;Heins. ad XIV, 454,
<i>obluctari</i> legendum censeat. Est potius græca loquendi forma, pro
<i>certare</i>, etc. cum aliquo, ut μάχεσθαι, vel ἐρίζειν τινὶ h. σύν
τινί.
&mdash;In <i>Durio</i> (<i>Duero</i>) olim aurum, quod nunc frustra in
eo, æque ac in Lethe, quæritur, repertum aureumque inde sceptrum Joannis
III, confectum dicitur.
&mdash;<a name = "not1_235" id = "not1_235" href =
"#line1_235">235.</a>&nbsp;<i>Gravii</i>, populus Hispaniæ Tarrac.,
inter Lethen et Durium. Conf. V.L. et <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_366">III, 366</a>. Ubi Silius <i>Gravios
violato</i>, h. corrupto <i>nomine Graium</i>, adeoque quasi Graios
dici, et Græcorum coloniam esse memorat; captus forte perverso Romanorum
studio et more, urbium populorumque nomina et origines a Græcis
repetendi, de. quo vid. Heyne Exc. IV, ad Virg. Æn. VII, p.&nbsp;118 sq.
ed. prior. Sed vera quoque historia subesse potest: nam Diomedem certe,
priusquam in Italia consideret, in Hispaniam venisse, testatur Dionys.
Per. v.&nbsp;483 sqq. quem Silii narrationi <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_366">III, 366 sq.</a>&nbsp;favere jam monuit Drak.
ad XVI, 368: Nollem itaque Cellario miram oscitantiam, et poetæ turpem
errorem exprobrasset Lefeb., qui non minus turpiter errat, putans,
veteres <i>Grabios</i> esse Sarmatas, seu Scythas, quorum nomen hodie
supersit in Polonia et Germania, ubi plura loca nomine <i>Grabow</i>, et
Sarmatas in Hispania memorari <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_384">III, 384</a>. Ab iisdem nomen <i>Graviscæ</i>,
seu Grabiscæ <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_475">VIII, 475</a>, deducendum putat, ut alia
passim.
&mdash;<i>lucentes</i>, aureas. Terra tam agri, quam vini culturæ
<span class = "pagenum notes">34</span>
idonea.
&mdash;<a name = "not1_236" id = "not1_236" href =
"#line1_236">236.</a>&nbsp;<i>Lethes</i>, ὁ&nbsp;Λήθης (vel ὁ&nbsp;τῆς
Λήθης Strab., <i>Oblivionis fluvius</i> Plin.), qui et <i>Limæas</i>,
<i>Limæa</i>, <i>Limeas</i>, <i>Limia</i> et <i>Limius</i>, nunc
<i>Lima</i> vocatur, Hispaniæ citerioris, seu Tarrac. fl., inter Durium
et Minium, diversus ab inferorum fluvio, qui <i>Lethe</i>, Λήθη, femin.
genere, ἀπὸ τῆς λήθης, h. ab oblivione, dicitur. Lusitani Celtici,
Guadianam s. Anam fl. adcolentes, illum cum Turdulis, bell; sociis, olim
trajecisse, deinde, orta ibi seditione, ducem communem amisisse, et
tandem offensionum oblitos terræque amœnitate captos, sedem eo loco
communem stabilemque fixisse perhibentur: unde fluvius ille, æque ac
Lethe apud inferos, (unde <i>referens obliv. I.&nbsp;L.</i>) vi aquis
propria, patriæ rerumque præteritarum oblivionem inducere credebatur et
<i>Oblivio</i> nominari solebat. Quam diuturna et constans hæc fama
fuerit, vel ex eo patet, quod D.&nbsp;Junius Brutus, A.U. <span class =
"smallroman">DCXVII</span> pro consule huc missus, milites nec precibus
nec minis ad flumen illud transmittendum inpellere potuit. Vid. Flor.
II, 17. Liv. Epit. LV. Mel. III,&nbsp;1. Ptol. II,&nbsp;6. Plin. IV, 22
s. 35. Plutarch. Qu. Rom. p.&nbsp;272. Strab. III, p.&nbsp;153, C; et
Appian. de reb. Hispan. c. 71 sqq. ubi vid. Cl. Schweighæus.
T.&nbsp;III, p.&nbsp;295&nbsp;sq.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_237" id = "not1_237" href = "#line1_237">237.</a>
<i>Cereri indocilis</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_11">XI, 11</a>.
&mdash;<a name = "not1_238" id = "not1_238" href =
"#line1_238">238.</a>&nbsp;<i>Palladia arbore</i>, Palladi sacra, oliva.
Conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_324">III,
324</a>, <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_405">405</a>,
ubi vid. not.
&mdash;<i>Olea non alia major in Bætica arbor</i>, Plin. XVII, 12.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_239" id = "line1_239"> </a>
Hæ postquam Tyrio gentes cessere tyranno,</p>
<span class = "linenum">240</span>
<p><a name = "line1_240" id = "line1_240"> </a>
<a href = "#var1_240">Utque</a> dati rerum freni, nunc arte paterna</p>
<p><a name = "line1_241" id = "line1_241"> </a>
<a href = "#var1_241">Conciliare viros; armis consulta</a> Senatus</p>
<p><a name = "line1_242" id = "line1_242"> </a>
Vertere, nunc donis: primus sumsisse laborem,</p>
<p><a name = "line1_243" id = "line1_243"> </a>
Primus iter carpsisse pedes, partemque subire,</p>
<p><a name = "line1_244" id = "line1_244"> </a>
Si valli festinet opus: nec cetera segnis,</p>
<span class = "linenum">245</span>
<p><a name = "line1_245" id = "line1_245"> </a>
Quæcumque ad laudem stimulant: somnumque negabat</p>
<p><a name = "line1_246" id = "line1_246"> </a>
<a href = "#var1_246">Naturæ</a>, noctemque vigil ducebat in <a href =
"#var1_246">armis;</a></p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_239" id = "not1_239" href = "#line1_239">239.</a>
<i>Tyrio tyranno</i>. Hannibali, cujus indolem et naturam iisdem fere
coloribus adumbrat Liv. XXI,&nbsp;4.
&mdash;<a name = "not1_240" id = "not1_240" href =
"#line1_240">240.</a>&nbsp;<i>arte paterna</i>; πολλὰς πόλεις τῇ πειθῷ
προσηγάγετο, de Hamilcare Diodor. XXV,&nbsp;2.
&mdash;<i>partem</i> laboris, operis.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_247" id = "line1_247"> </a>
Interdum projectus <a href = "#var1_246">humi:</a> turbæque Libyssæ</p>
<span class = "pagenum">35</span>
<p><a name = "line1_248" id = "line1_248"> </a>
<a href = "#var1_248">Insignis sagulo</a> duris certare maniplis:</p>
<p><a name = "line1_249" id = "line1_249"> </a>
Celsus et in magno præcedens agmine ductor</p>
<span class = "linenum">250</span>
<p><a name = "line1_250" id = "line1_250"> </a>
Imperium <a href = "#var1_250">perferre</a> suum: tum vertice nudo</p>
<p><a name = "line1_251" id = "line1_251"> </a>
Excipere insanos imbres cælique <a href = "#var1_251">ruinam</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_247" id = "not1_247" href = "#line1_247">247.</a>
<i>turbæ Libyss</i>., militum gregariorum. «Multi sæpe militari sagulo
<span class = "pagenum notes">35</span>
opertum, humi jacentem inter custodias stationesque militum
conspexerunt», Liv. XXI,&nbsp;4.
&mdash;<a name = "not1_248" id = "not1_248" href =
"#line1_248">248.</a>&nbsp;<i>duris certare maniplis</i>, patientia et
laboribus certabat cum milite, molestiis ærumnisque adsueto et ad bellum
indurato.
&mdash;<a name = "not1_251" id = "not1_251" href =
"#line1_251">251.</a>&nbsp;<i>insana</i> dicuntur magna, vel quæ modum
excedunt, ut ap. Virg. Æn. II, 776; VI, 135 al. cf. ad v.&nbsp;2, 58 et
101. Burm. ad Val. Fl. I,&nbsp;605; II, 525; IV, 641, et, quos Drak.
laudat, Barth. ad Stat. Th. I,&nbsp;367, et Intpp. ad Plaut. Trin.
III,&nbsp;2, 47. Valetudinis προξένους, insalubres imbres intelligit
Dausq., eodemque sensu Sardiniæ montes insanos (Liv. XXX, 39 et Flor.
II,&nbsp;6, 35), dictos putat.
&mdash;<i>cœli ruinam</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_630">XII, 630</a>, ventum ac procellam, vel
tonitru: nam, quod Drak. monet, quum tonat, Jupiter, vel cælum et æther
<i>ruere</i> dicitur. Vid. Cerda et Heyne ad Virg. Ge. I,&nbsp;324, et
Æn. I,&nbsp;129. Heins. et Burm. ad Val. Fl. I,&nbsp;663; VIII, 334.
Broukh. ad Prop. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">viii</span>,&nbsp;7.
Jani ad Horat. Od. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xvi</span>, 12.
Burm. ad Phædr. IV, <span class = "smallcaps">xvii</span>, 24. Possis
etiam grandinem, vel pluviam, quæ de cœlo ruit, seu decidit,
intelligere, ut <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_322">VI,
322</a>, et <i>ruina grandinis</i> apud Lucretium, libro VI, versu
155.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_252" id = "line1_252"> </a>
Spectarunt Pœni, tremuitque <a href = "#var1_252">exercitus
Astur</a>,</p>
<p><a name = "line1_253" id = "line1_253"> </a>
Torquentem quum tela Jovem, permixtaque nimbis</p>
<span class = "pagenum">36</span>
<p><a name = "line1_254" id = "line1_254"> </a>
Fulmina, et excussos <a href = "#var1_254">ventorum flatibus</a>
ignes</p>
<span class = "linenum">255</span>
<p><a name = "line1_255" id = "line1_255"> </a>
Turbato transiret equo: nec pulvere fessum</p>
<p><a name = "line1_256" id = "line1_256"> </a>
Agminis ardenti labefecit Sirius astro.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_252" id = "not1_252" href = "#line1_252">252.</a>
Sæpe in ipsa tempestate equo vectus conspiciebatur.
&mdash;<a name = "not1_253" id = "not1_253" href =
"#line1_253">253.</a>&nbsp;<i>Torquentem tela</i>, ut Διὸς βέλος dixit
Pind. et βέλος ἐνέσκηψε θεὸς
<span class = "pagenum notes">36</span>
Herod.
&mdash;<a name = "not1_254" id = "not1_254" href =
"#line1_254">254.</a>&nbsp;Cf. Lucan. I,&nbsp;151. Sed poeta h.l. tumet.
&mdash;Vulgari sententia, impulsu nubium a ventis, qui in tempestate
dominantur, facto ignes elici putabantur, unde ap. Virg. Æn. II, 648.
&mdash;<i>venti Fulminis</i>, et ib. VI, 594 <i>turbo</i> pro fulmine;
ap. Claudian. Rufin. II, 222. <i>madidis elisa tonitrua Coris</i>; Ern.
&mdash;<a name = "not1_255" id = "not1_255" href =
"#line1_255">255.</a>&nbsp;<i>Turbato equo</i>, consternato, ap. Virg.
Æ. VII, 767.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_257" id = "line1_257"> </a>
Flammiferis tellus radiis quum exusta dehiscit,</p>
<p><a name = "line1_258" id = "line1_258"> </a>
Candentique globo medius coquit <a href = "#var1_258">æthera</a>
fervor,</p>
<p><a name = "line1_259" id = "line1_259"> </a>
Femineum putat <a href = "#var1_259">inventa jacuisse sub umbra</a>:</p>
<span class = "linenum">260</span>
<p><a name = "line1_260" id = "line1_260"> </a>
Exercetque sitim, et spectato fonte recedit.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_258" id = "not1_258" href = "#line1_258">258.</a>
<i>medius fervor</i>, m. dies, seu meridies, quo tempore sol medium cæli
spatium tenet, μέσον οὐρανον ἀμφιβεβήκει, Il. θ, 68; π, 777. Vid. Burm.
ad Val. Flacc. III, 482, et ad Phædr. III, <span class =
"smallcaps">xix</span>,&nbsp;8.
&mdash;<i>Candenti globo</i> solis, ut ap. Virg. Æ. VI, 725.
&mdash;<a name = "not1_260" id = "not1_260" href =
"#line1_260">260.</a>&nbsp;Comparant Curt. VII,&nbsp;5, 9 sq. et Lucan.
IX, 591&nbsp;sq.
&mdash;<i>Exercet sitim</i>, h. exercet se in siti perferenda, tolerat
sitim, ut <i>ex. curas</i>, <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_374">XI, 374</a>. Vid. <a class = "crossref" href =
"#not1_675">ad v.&nbsp;675</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">37</span>
<p><a name = "line1_261" id = "line1_261"> </a>
Idem conreptis sternacem ad prælia frenis</p>
<p><a name = "line1_262" id = "line1_262"> </a>
Frangere equum, et famam letalis amare lacerti;</p>
<p><a name = "line1_263" id = "line1_263"> </a>
Ignotique amnis tranare sonantia saxa,</p>
<p><a name = "line1_264" id = "line1_264"> </a>
<a href = "#var1_264">Atque e diversa</a> socios arcessere ripa.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_261" id = "not1_261" href = "#line1_261">261, 262.</a>
<i>equum sternacem</i>, ferocem qui facile equitem sternit, effundit: ut
ap. Virg. Æn. XII, 364.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_262" id = "not1_262" href =
"#line1_262" title = "numerus deest">262.</a>&nbsp;<i>Frangere
equum</i>, ejus ferociam, h. domare, ut fr. <i>iram</i>, <i>vim</i>,
<i>furorem</i>, <i>gentem</i>, <i>urbem</i>, etc., ἐπιγνάμπτειν κῆρ Hom.
Il. α, 569; ἐνικλᾷν νόημα Il. θ, 408; στρατηγοὺς κλαστήσεις Aristoph.
Equit. p.&nbsp;596. Drak. laudat Senec. Herc. fur. v.&nbsp;31, et
Gronov. ad Senec. Herc. Œt. v.&nbsp;20.
&mdash;<a name = "not1_263" id = "not1_263" href =
"#line1_263">263.</a>&nbsp;<i>lacerti letalis</i>, ut <i>fatiferæ
juvenis dextræ</i>, <a class = "crossref" href =
"#line1_641">v.&nbsp;641</a>.
&mdash;<i>lacerti</i>, jactus eo inpulsi, ut <a class = "crossref" href
= "bookXVI.html#line16_562">XVI, 562</a>.
&mdash;<a name = "not1_264" id = "not1_264" href =
"#line1_264">264.</a>&nbsp;<i>tranare amnis</i>
<span class = "pagenum notes">37</span>
<i>saxa</i>, h. amnem, in quo sunt saxa <i>sonantia</i>, fluctibus
adlisis, ut apud Virg. Æn. I,&nbsp;200; VI, 551.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">265</span>
<p><a name = "line1_265" id = "line1_265"> </a>
Idem expugnati primus stetit aggere muri;</p>
<p><a name = "line1_266" id = "line1_266"> </a>
Et quoties campo rapidus fera prælia miscet,</p>
<p><a name = "line1_267" id = "line1_267"> </a>
Qua sparsit ferrum, <a href = "#var1_267">latus</a> rubet æquore
limes.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_265" id = "not1_265" href = "#line1_265">265.</a>
<i>agger</i>, quidquid altum est (<i>Anhöhe</i>), v.c. vallum et murus,
inf. <a class = "crossref" href = "#line1_308">v.&nbsp;308</a>, <a class
= "crossref" href = "#line1_368">368, 373</a>, <a class = "crossref"
href = "#line1_418">418</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_629">VIII, 629</a>. Virg. Æn. VII, 159 agger ex
terra lignisque confectus, cui turris rotata imponebatur, <a class =
"crossref" href = "#line1_348">v.&nbsp;348</a>.
&mdash;<i>aggeres murorum</i> Virg. Æn. X,&nbsp;24, 144; XI, 381, <i>a.
viæ</i> ibid. V,&nbsp;273; <i>a. fluminis</i> h. ripa inf. <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_92">X,&nbsp;92</a>; <i>a.
æquoris</i>, h. fluctus, <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_275">XVII, 275</a>.
&mdash;<a name = "not1_267" id = "not1_267" href =
"#line1_267">267.</a>&nbsp;<i>Sparsit ferrum</i>, huc illuc gladium
movit; nisi malis, tela jecit, misit, ut <a class = "crossref missing"
href = "bookXI.html#line11_388" title = "recte 388">XI, 390</a>. Virg.
Æn. XI, 650; XII, 50. Sic et <i>fundere</i>, <a class = "crossref" href
= "bookII.html#line2_109">II, 109</a>; <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_655">V,&nbsp;655</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_647">VII, 647</a>; βέλεα χέειν Hom. <ins class =
"correction" title = "‘Ill.’ legitur">Il.</ins> ο, 590.
&mdash;<i>rubet</i> sanguine effuso.
&mdash;<i>limes</i>, conf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_463">IV, 463, 464</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_378">IX, 378, 379</a>; et, quem Silius his locis
imitatus est, Virg. Æn. X,&nbsp;513, <i>latumque per agmen ardens
limitem agit ferro</i>, etc.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_268" id = "line1_268"> </a>
Ergo instat fatis, <a href = "#var1_268">et, rumpere</a> fœdera <a href
= "#var1_269">certus</a>,</p>
<p><a name = "line1_269" id = "line1_269"> </a>
<a href = "#var1_269">Quo datur</a>, interea Romam comprendere <a href =
"#var1_269">bello</a></p>
<span class = "linenum">270</span>
<p><a name = "line1_270" id = "line1_270"> </a>
Gaudet, et extremis pulsat Capitolia terris.</p>
<p><a name = "line1_271" id = "line1_271"> </a>
Prima <a href = "#var1_271">Saguntinas</a> turbarunt classica
portas,</p>
<p><a name = "line1_272" id = "line1_272"> </a>
Bellaque sumta viro belli majoris amore.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_268" id = "not1_268" href = "#line1_268">268</a> <a name
= "not1_269" id = "not1_269" href = "#line1_268">seq.</a>
Poeta res prius ab Hann. gestas omittit, quia poeticam tractationem non
admittebant.
&mdash;<i>instat fatis</i>, ut <i>addere cursum fatis</i>, <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_45">XII, 45</a>, <i>fata
irritare</i>, <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_234">V,&nbsp;234</a> et <i>fato urgenti incumbere</i>
ap. Virg. Æn. II, 653. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_407">ad II, 407</a>.
&mdash;<i>fœdera</i> vid. <a class = "crossref" href = "#not1_294">ad
v.&nbsp;294</a>.
&mdash;<a name = "not1_270" id = "not1_270" href =
"#line1_270">270.</a>&nbsp;<i>extremis terris</i>, in Hispania,
obpugnatione Sagunti.
&mdash;<i>pulsat Capitolia</i>, δεινῶς ut <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_303">II, 303</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_272" id = "not1_272" href = "#line1_272">272.</a>
<i>Bella sumta</i>, quæsita et adrepta, vel simpl. inchoata, suscepta ut
<a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_296">XIV, 296</a>.
Conf. Burm. et Cuper. ad Petron. c. 89 et 122. Gron. ad Stat. Diatr. c.
57. Heins. ad Ovid. Epist. XVI, 371. <i>In causam belli Saguntus delecta
est</i>, Flor. II,&nbsp;6.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">38</span>
<p><a name = "line1_273" id = "line1_273"> </a>
Haud procul Herculei tollunt se litore muri,</p>
<p><a name = "line1_274" id = "line1_274"> </a>
Clementer crescente jugo, quîs nobile nomen</p>
<span class = "linenum">275</span>
<p><a name = "line1_275" id = "line1_275"> </a>
Conditus excelso sacravit colle <a href = "#var1_275">Zacynthos</a>.</p>
<p><a name = "line1_276" id = "line1_276"> </a>
Hic comes Alcidæ remeabat in agmine Thebas</p>
<p><a name = "line1_277" id = "line1_277"> </a>
Geryone exstincto, cæloque ea <a href = "#var1_277">facta</a>
ferebat.</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">38</span>
<a name = "not1_273" id = "not1_273" href = "#line1_273">273.</a>
Poeta egregie describit originem, situm et fata <i>Sagunti</i>, urbis
Hispaniæ Tarrac., ubi nunc <i>Murviedro</i> h. Muri veteres, in regno
Valeniciæ. Conf. Liv. XXI,&nbsp;6... 15, et Polyb. III, 17 seq.
&mdash;<i>Haud procul litore</i> maris mediterr. vel Balearici, a quo
alii bis mille passibus, alii v.c. Liv. et Polyb. ll. cc. septem stadiis
Saguntum distare memorant.
&mdash;<i>muri Herculei</i>, h. Saguntini, quos ab Hercule exstructos
esse (cf. <a class = "crossref" href = "#line1_505">v.&nbsp;505</a>;
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_507">II, 507</a>, <a class
= "crossref" href = "bookII.html#line2_654">654</a>) et ab ejus comite,
Zacyntho, nomen adcepisse, poeta comminiscitur.
&mdash;<a name = "not1_274" id = "not1_274" href =
"#line1_274">274.</a>&nbsp;<i>jugo crescente</i>, colle adsurgente.
&mdash;<i>Clementer</i> ut ap. Tac. Ann. XIII, 38, et Germ.&nbsp;I.
&mdash;<a name = "not1_275" id = "not1_275" href =
"#line1_275">275.</a>&nbsp;<i>Conditus</i>, sepultus. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_581">II, 581
seqq.</a>&nbsp;&mdash;<i>sacravit</i> pro vulg. dedit, ut ap. Virg. Æn.
XII, 141.
&mdash;<i>Zacynthus</i>, Dardani f., a quo Zacynthus insula et urbs
dicta, notus est ex Dionys. I,&nbsp;50. Pausan. Arcad. c. 24,
p.&nbsp;491 et Steph. Byz. in Ζάκυνθος. Alii, v.c. Strab. III,
p.&nbsp;110, ducti eadem nominis similitudine et more, origines
populorum urbiumque a Græcis repetendi (vid. <a class = "crossref" href
= "#not1_235">ad v.&nbsp;235</a>), Saguntum a Zacynthiis conditam
tradunt, a quibus Silius urbem potius auctam esse <a class = "crossref"
href = "#line1_288">v.&nbsp;288&nbsp;sq.</a> memorat.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_276" id = "not1_276" href = "#line1_276">276.</a>
Alii Geryonis cædem Herculi Tyrio tribuunt. Sed poetæ omnes, quamvis
diversissimæ indolis, fabulas in Herculem Thebanum transferunt. Vid.
Heyne ad Apollod. p.&nbsp;325&nbsp;sq.
&mdash;<i>Alcidæ</i> v. Heyne ibid. p.&nbsp;338&nbsp;sq.
&mdash;<i>remeabat Thebas</i>, ut <i>venere lacus</i>, <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_763">IV, 763</a> et similia, quæ,
ut semel tironum causa id moneam, respondent Gr. ἔρχεσθαι, ἀπάγεσθαι,
οἴχεσθαι, πορεύεσθαι, παραγίνεσθαι, ἥκειν πόλιν, etc., omissa præpos.
εἰς vel κατὰ et πρὸς. Conf. Heyne ad Virg. Æn. I,&nbsp;2. Spanhem. ad
Callim. in Pall.&nbsp;18.
&mdash;<a name = "not1_277" id = "not1_277" href =
"#line1_277">277.</a>&nbsp;<i>cælo ferebat</i>, ad cælum efferebat
<i>facta</i> Herculis. Vid. Heynium ad Virg. Æneid. lib. X,&nbsp;548.
<i>Dixerat ille aliquid magnum... cæloque animum fortasse
ferebat</i>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_278" id = "line1_278"> </a>
Tres animas namque id monstrum, tres corpore dextras</p>
<p><a name = "line1_279" id = "line1_279"> </a>
Armarat, ternaque caput cervice gerebat.</p>
<span class = "pagenum">39</span>
<span class = "linenum">280</span>
<p><a name = "line1_280" id = "line1_280"> </a>
Haud alium vidit tellus, cui ponere finem</p>
<p><a name = "line1_281" id = "line1_281"> </a>
Non posset mors una <a href = "#var1_281">viro</a>, duræque Sorores</p>
<p><a name = "line1_282" id = "line1_282"> </a>
Tertia bis rupto torquerent stamina filo.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_278" id = "not1_278" href = "#line1_278">278.</a>
Hæc ad vim et magnitudinem Geryonis exprimendam valent; vid. Jani ad
Horat. Od. II, <span class = "smallcaps">xiv</span>,&nbsp;8, et Heyne ad
Apollod. p.&nbsp;385 sq. cf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_422">III, 422</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_629">VI, 629</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_200">XIII, 200 sq</a>. Ceterum simile monstrum,
Herilus, eodem fere orationis colore describitur a Virg. Æn. lib. VIII,
v.&nbsp;563 seq., <i>cui tres animas... mater... dederat, terna arma
movenda</i>.
&mdash;Paria quidem de Herilo refert Virgil. Sed <i>tellus</i> h.l. sola
Hispania esse videtur;
<span class = "pagenum notes">39</span>
Withof.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_281" id = "not1_281" href = "#line1_281">281.</a>
<i>duræ sorores</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_74">XIII, 74</a>, et <i>tristes s.</i> ap. Tibull.
III,&nbsp;3, 35 (ubi vid. Broukh. et Heyne) h. Parcæ severæ,
inexorabiles.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_283" id = "line1_283"> </a>
<a href = "#var1_283">Hinc</a> spolia ostentabat ovans, captivaque
victor</p>
<p><a name = "line1_284" id = "line1_284"> </a>
Armenta ad fontes medio fervore vocabat,</p>
<span class = "linenum">285</span>
<p><a name = "line1_285" id = "line1_285"> </a>
Quum tumidas fauces adcensis sole venenis</p>
<p><a name = "line1_286" id = "line1_286"> </a>
Calcatus rupit letali vulnere serpens;</p>
<p><a name = "line1_287" id = "line1_287"> </a>
Inachiumque virum terris prostravit Hiberis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_284" id = "not1_284" href = "#line1_284">284.</a>
<i>medio fervore</i>, die, ut <i>medio æstu</i> dixit Virg. Ge.
I,&nbsp;297.
&mdash;<i>Armenta... vocabat</i>; conf. Virg. Æn. VII, 663, et ibi
Heyne. <i>vocabat</i>, ducebat.
&mdash;<a name = "not1_285" id = "not1_285" href =
"#line1_285">285.</a>&nbsp;<i>fauces tumidas veneno</i> refer ad
serpentem, qui eas <i>rupit</i> (<i>immani fauces diduxit hiatu</i> inf.
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_194">III, 194</a>)
<i>letali vulnere</i>, ut vulnus letale infligeret Zacyntho, non ad
Zacynthum; de quo dubitasse mireris virum doctum in <i>N. Allgem.
deutsch. Biblioth.</i> T.&nbsp;VIII, P.&nbsp;II, p.&nbsp;418.
&mdash;<i>letali vulnere</i> ad vulnus letale infligendum.
&mdash;<a name = "not1_287" id = "not1_287" href =
"#line1_287">287.</a>&nbsp;<i>Inachium virum</i> Zacynthum, Græcum, ab
Inacho, primo Argivorum rege.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_288" id = "line1_288"> </a>
Mox profugi ducente Noto <a href = "#var1_288">advertere</a> coloni,</p>
<p><a name = "line1_289" id = "line1_289"> </a>
Insula quos genuit Graio circumflua ponto,</p>
<span class = "linenum">290</span>
<p><a name = "line1_290" id = "line1_290"> </a>
Atque <a href = "#var1_290">auxit</a> quondam Laertia regna
Zacynthos.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_288" id = "not1_288" href = "#line1_288">288.</a>
<i>Noto</i> pro quocumque vento: alioquin poeta Eurum potius nominasset.
&mdash;<a name = "not1_289" id = "not1_289" href =
"#line1_289">289</a>,&nbsp;<a name = "not1_290" id = "not1_290" href =
"#line1_290">290.</a> <i>Insula Zacynthos</i>, ex adverso Elidis, in
Ionio mari, inter Strophades et Cephaloniam sita, et olim etiam
<i>Hyrie</i> dicta, nunc vero <i>Zante</i>. cf. Plin. IV, 12, et Heyne
ad Virg. Æ. III, 270, et ibid in Exc. I, p.&nbsp;345 edit. prior. Ex
eodem loco Virg. v.&nbsp;272 Silius.
&mdash;<i>Laërtia regna</i> petiit.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_291" id = "line1_291"> </a>
Firmavit tenues ortus mox Daunia pubes,</p>
<span class = "pagenum">40</span>
<p><a name = "line1_292" id = "line1_292"> </a>
Sedis inops; misit largo quam dives alumno,</p>
<p><a name = "line1_293" id = "line1_293"> </a>
Magnanimis regnata viris, nunc Ardea nomen.</p>
<p><a name = "line1_294" id = "line1_294"> </a>
Libertas <a href = "#var1_294">populis</a> pacto servata decusque</p>
<span class = "linenum">295</span>
<p><a name = "line1_295" id = "line1_295"> </a>
Majorum, <a href = "#var1_295">et Pœnis urbi imperitare</a> negatum.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_291" id = "not1_291" href = "#line1_291">291.</a>
Saguntum amplificavit colonia ab Ardea eo deducta. Conf.
<span class = "pagenum notes">40</span>
Liv. XXI,&nbsp;7.
&mdash;<i>Daunia pubes</i>, Rutuli, seu Ardeates, sic dicti a Dauno,
Turni patre; a quo diversus est Daunus, priscus <i>Apuliæ Dauniæ</i>
(<i>Capitanatæ</i>, seu <i>Luceræ</i> provinciæ) rex, Diomedis socer
(Strab. V, p.&nbsp;283 seq. Plin. III, 11. Tzetz. ad Lycophr.
p.&nbsp;60), unde Apulia <i>Dauni arva</i>, <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_556">IV, 556</a>, <i>Daunia tellus</i>, <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_157">VII, 157</a>, et <i>Daunia
regna</i>, <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_499">IX,
499</a>. Tota vero Italia passim <i>Daunia</i> et Romani <i>Daunia
pubes</i>, <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_631">V,&nbsp;631</a> et <i>Dauni nepotes</i>, <a class
= "crossref" href = "bookIV.html#line4_504">IV, 504</a>, dicuntur. Cf.
Heyne Exc. VII, ad Virg. Æn. VII, et Cluver. Ital. ant. III,&nbsp;5,
p.&nbsp;970&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not1_292" id = "not1_292" href =
"#line1_292">292.</a>&nbsp;<i>Sedis inops, misit</i>, etc. Conf.
<a class = "crossref" href = "#line1_667">v.&nbsp;667</a>&nbsp;et <a class
= "crossref" href = "bookVIII.html#not8_360">ad VIII, 361</a>.
&mdash;<i>Sedis inops</i> hominum multitudine abundans, quam Ardea urbs
non caperet; Ern. Pars Ardeatium, ob nimiam incolarum frequentiam, unde
seditiones, potentiorum dominatus et factiones plerumque oriuntur, urbem
patriamque deseruisse censenda est. Ver sacrum, ἔτος ἱερὸν, in causa
fuisse suspicatur Lefeb. Cf. Heyne Op. acad. Vol. I, p.&nbsp;296 seq.
&mdash;<a name = "not1_293" id = "not1_293" href =
"#line1_293">293.</a>&nbsp;<i>viris</i>, Dauno inpr. et Turno, ejus
filio.
&mdash;<i>nunc Ardea nomen</i>, nil præter nomen superest. Silius hæc
mutuatus est a Virg. Æn. VII, 411, 413 ubi vid. Heyne in V.L. Quoad
verba Drak. et alii cf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_478">VI, 478</a>; <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_583">X,&nbsp;583</a>. Ovid. Met. XV, 430. Liv.
V,&nbsp;18; VII, 29. Catal. Pithœi, III, pr. Mel. II,&nbsp;3. Cfr.
Heins. ad Vellei. Pat. II, 30 et Liv. XXIX,&nbsp;1.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_294" id = "not1_294" href = "#line1_294">294.</a>
<i>Cum Hasdrubale</i> (Hamilcaris in Hispania successore, <span class =
"smallroman">XIII</span> annis post finem b.&nbsp;Punici&nbsp;I, A.U.C.
526, a.Chr. 228) fœdus «renovaverat populus Rom., ut finis utriusque
imperii esset amnis Iberus,» Liv. XXI,&nbsp;2. Conf. infr. <a class =
"crossref" href = "#line1_480">v.&nbsp;480</a>, <a class = "crossref"
href = "#line1_643">643</a>; <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_449">II, 449</a>&nbsp;seq. Flor. II,&nbsp;6, ubi vid.
Duker. p.&nbsp;288. Polyb. II, 13; III, 21, 27. Sagunto dein obpugnata,
Romani, Pœnos perfidiæ arguentes, responsum ab his tulere, Hasdrubalis
fœdus non ratum a Senatu Carthag. factum, nec in eo Saguntum, versus
occidentem ab Ibero situm, exceptum fuisse, cum de sociis utriusque
populi, qui cis Iberum habitarent et qui tum essent, non de iis, qui, ut
Saguntini, post pacem futuri essent, cautum fuisset. Conf. Liv. XXI, 18.
Polyb. III, 29. Appian. Hisp. c. 7. Hannib. c. 2, et Pun. c. 6 et 67,
ubi vid. Cl. Schweigh. et Heyne in Commentatt. de fœderibus Carthagin.
cum Romanis, in Opusc. Acad. T.&nbsp;III, inpr. p.&nbsp;73 sq.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_296" id = "line1_296"> </a>
Admovet abrupto flagrantia fœdere ductor</p>
<p><a name = "line1_297" id = "line1_297"> </a>
Sidonius castra, et <a href = "#var1_297">latos quatit agmine
campos</a>.</p>
<span class = "pagenum">41</span>
<p><a name = "line1_298" id = "line1_298"> </a>
Ipse caput quassans circumlustravit anhelo</p>
<p><a name = "line1_299" id = "line1_299"> </a>
Muros sævus equo, mensusque paventia tecta,</p>
<span class = "linenum">300</span>
<p><a name = "line1_300" id = "line1_300"> </a>
Pandere jamdudum portas ac cedere vallo</p>
<p><a name = "line1_301" id = "line1_301"> </a>
Inperat, et longe clausis sua fœdera, longe</p>
<p><a name = "line1_302" id = "line1_302"> </a>
Ausoniam fore, nec veniæ spem Marte subactis;</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_296" id = "not1_296" href = "#line1_296">296.</a>
<i>flagrantia</i> cupiditate pugnandi.&mdash;
<span class = "pagenum notes">41</span>
<a name = "not1_297" id = "not1_297" href =
"#line1_297">297.</a>&nbsp;<i>castra</i>, copias.
&mdash;Verba <i>latos quatit agmine campos</i> refer simpl. ad incessum
equorum et agmen in campos eductum, vel simul ad agrorum vastationem
incolarumque perturbationem; (cf. Intp. ad Virg. Æn. VIII, 596 et XI,
513) nam Livius XXI,&nbsp;7, <i>Hannibal</i>, ait, <i>infesto exercita
ingressus fines, pervastatis passim agris, urbem tripartito
adgreditur</i>; Ern.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_298" id = "not1_298" href = "#line1_298">298.</a>
<i>caput quassans</i>, iratus, ut ap. Virg. Æn. VII, 292.
&mdash;<a name = "not1_299" id = "not1_299" href =
"#line1_299">299.</a>&nbsp;<i>mensus</i> oculis.
&mdash;<a name = "not1_301" id = "not1_301" href =
"#line1_301">301.</a>&nbsp;<i>longe esse</i> eleganter pro, inutile
esse, nihil juvare, ut contra <i>adesse aliqui</i>, παρεῖναι, pro opem
ferre Drak. ad XVII, 80 laudat Passerat. ad Prop. I,&nbsp;7, 17. Burm.
ad Petron. c. 58. Gronov. ad Senec. Hippol. v.&nbsp;974. Heins. ad Ovid.
Met. VIII, 435, et Freinshem. Ind. in Flor. Add. Heyne et Cerda ad Virg.
Æ. XII, 52. Intpp. ad Flor. II,&nbsp;6. Broukh. et Heyne ad Tibull. I,
<span class = "smallcaps">v</span>,&nbsp;2.
&mdash;<a name = "not1_302" id = "not1_302" href =
"#line1_302">302.</a>&nbsp;<i>Ausoniam</i>, fœdus et auxilium Rom.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_303" id = "line1_303"> </a>
Scita Patrum, et leges, et jura, fidemque, Deosque</p>
<p><a name = "line1_304" id = "line1_304"> </a>
In dextra nunc esse sua. Verba ocius acer</p>
<span class = "linenum">305</span>
<p><a name = "line1_305" id = "line1_305"> </a>
Intorto sancit jaculo, figitque per arma</p>
<p><a name = "line1_306" id = "line1_306"> </a>
Stantem pro muro et <a href = "#var1_306">minitantem vana
Caicum</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_303" id = "not1_303" href = "#line1_303">303.</a>
<i>fidem</i>, promissa, pacta, vel etiam auxilium.
&mdash;<i>Deos</i>, fœderis testes, seu religionem et sanctitatem
fœderis.
&mdash;<a name = "not1_304" id = "not1_304" href =
"#line1_304">304.</a>&nbsp;<i>Verba</i>, quæ modo dixerat,
<i>sancit</i>, confirmat, ut ap. Virg. Æ. XII, 200.
&mdash;<a name = "not1_305" id = "not1_305" href =
"#line1_305">305.</a>&nbsp;<i>jaculo Intorto</i>, quo hostilitatis
initium fecit. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_134">IV, 134</a>&nbsp;et Virg. Æn. IX, 52,&nbsp;53.
&mdash;<a name = "not1_306" id = "not1_306" href =
"#line1_306">306.</a>&nbsp;<i>Stantem, pro muro</i>, h. in muro, ut ap.
Virg. Æn. IX, 575.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">42</span>
<p><a name = "line1_307" id = "line1_307"> </a>
Concidit <a href = "#var1_307">exacti medius per viscera teli</a>;</p>
<p><a name = "line1_308" id = "line1_308"> </a>
Effusisque simul prærupto ex aggere membris,</p>
<p><a name = "line1_309" id = "line1_309"> </a>
Victori moriens tepefactam <a href = "#var1_309">retulit</a> hastam.</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">42</span>
<a name = "not1_307" id = "not1_307" href = "#line1_307">307.</a>
<i>medius teli</i>, h. ita transfossus, ut æqua pars teli et a fronte et
a tergo promineret, ut <i>medius alni</i>, <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_481">XIV, 481</a>, vid. Gronov. ad Liv.
XXVIII,&nbsp;6, ad Senec. Consol. ad Marc. c. 16. Heyne ad Virg. Æn. IV,
663 in V.L.
&mdash;<i>exacti</i>, transacti, trajecti. Vid. Ind. et Gronov. ad
Senec. l.c. et in gustu ad Stat. Th. VIII, 468.
&mdash;<i>exacti teli medius</i>, exacto per media viscera telo, vel
mediam partem teli corpore tenens, hinc mucrone, hinc capulo
promiminente; Ern. coll. Ovid. Met. XII, 484.
&mdash;<a name = "not1_308" id = "not1_308" href =
"#line1_308">308.</a>&nbsp;<i>aggere</i>, muro. Vid. <a class =
"crossref" href = "#not1_265">ad v.&nbsp;265</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">310</span>
<p><a name = "line1_310" id = "line1_310"> </a>
At multo ducis exemplum clamore secuti</p>
<p><a name = "line1_311" id = "line1_311"> </a>
Involvunt atra telorum mœnia nube.</p>
<p><a name = "line1_312" id = "line1_312"> </a>
Clara nec in numero virtus latet: obvia quisque</p>
<p><a name = "line1_313" id = "line1_313"> </a>
Ora duci portans, ceu solus bella <a href =
"#var1_313">capessit</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_311" id = "not1_311" href = "#line1_311">311.</a>
<i>nubes</i> poetis metaphor. dicitur multitudo, inpr. avium, quæ instar
atræ nubis aerem secant et tenebris quasi involvunt, ut <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_37">II, 37</a>; <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_553">IV, 553</a>; <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#line6_336">VI, 336</a>. Virg. Ge. IV, 60.
Æn. VII, 705; VIII, 637. Sic et <i>nimbus</i> (vid. Ind.), <i>telorum
tempestas ac ferreus imber</i>, Æn. XII, 284. <i>grando</i> telorum et
lapidum, tela <i>pluunt</i>, Gr. νέφος γεράνων Anthol. III, 25. Epigr.
60. ψαρῶν Hom. Il. ρ, 755. πεζῶν Il. δ, 274. Τρώων Il. π, 66, et doctius
νέφος πολέμοιο Il. ρ, 243 et Pind. Nem. X,&nbsp;16, unde <i>nubes
belli</i>, <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_379">V,&nbsp;379</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_651">XVI, 651</a>, et ap. Virg. Æn. X,&nbsp;809
(ubi vid. Cerda et Heyne), et <i>nubes</i> simpl. pro bello inf.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_84">VII, 84</a>. Cf.
Weitz. ad Val. Fl. I,&nbsp;396.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_312" id = "not1_312" href = "#line1_312">312.</a>
Quisque ante ducis oculos tam fortia facta edit, tamquam solus pugnaret.
Contra dixit Val. Fl. VI, 200, <i>mixta perit virtus</i>, h. in tanta
militum multitudine facta
<span class = "pagenum notes">43</span>
singulorum dignosci non possunt.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">43</span>
<p><a name = "line1_314" id = "line1_314"> </a>
Hic crebram fundit Baliari verbere glandem,</p>
<span class = "linenum">315</span>
<p><a name = "line1_315" id = "line1_315"> </a>
Terque levi ducta circum caput altus habena</p>
<p><a name = "line1_316" id = "line1_316"> </a>
Permissum ventis <a href = "#var1_316">abscondit</a> in aere telum.</p>
<p><a name = "line1_317" id = "line1_317"> </a>
Hic valido librat stridentia saxa lacerto:</p>
<p><a name = "line1_318" id = "line1_318"> </a>
Huic inpulsa levi torquetur lancea nodo.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_314" id = "not1_314" href = "#line1_314">314.</a>
<i>fundit</i>, χέει, jacit, emittit. Drak. monet, <i>fundere</i> esse
voc. propr., quoniam teste Isidoro Orig. XVIII, 10, «funda dicta eo,
quod ex ea fundantur lapides, id est, emittantur.»
&mdash;<i>Baliari</i>, conf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_365">III, 365</a>.
&mdash;<i>verbere</i> scil. fundæ, quæ verberatur, mittitur, ut ap.
Virg. Ge. I,&nbsp;309.
&mdash;<a name = "not1_315" id = "not1_315" href =
"#line1_315">315.</a>&nbsp;Verba Maroniana; vid. ad Æn. IX, v.&nbsp;587,
vol. IV, nost. edit. <i>Ed.</i></p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_317" id = "not1_317" href = "#line1_317">317.</a>
<i>Hic</i>, ille, <i>librat</i>, jacit, mittit. Proprie a fluctuante
libræ motu sursum deorsum movere denotat, unde passim de avibus
adhibetur, quæ alas ita movent. Vid. Ind.
&mdash;<a name = "not1_318" id = "not1_318" href =
"#line1_318">318.</a>&nbsp;<i>nodo</i>, amento, loro hastarum et
jaculorum, cujus ope fortius vibrantur. Vid. Ind., Eurip. Androm.
v.&nbsp;132. Lips. Poliorc. IV,&nbsp;5. Barth. ad Stat. Th. IV, 153.
Drak. adscripsit verba Isid. Orig. XVIII,&nbsp;7, «Lancea est hasta
amentum habens in medio: dicta autem lancea, quia æqua lance, id est,
æquali amento, ponderata vibratur.»</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_319" id = "line1_319"> </a>
Ante omnes ductor, patriis insignis in armis,</p>
<span class = "linenum">320</span>
<p><a name = "line1_320" id = "line1_320"> </a>
Nunc picea jactat fumantem lampada flamma,</p>
<p><a name = "line1_321" id = "line1_321"> </a>
Nunc sude, nunc jaculo, nunc saxis inpiger instat:</p>
<p><a name = "line1_322" id = "line1_322"> </a>
Aut hydro inbutas, bis noxia tela, sagittas</p>
<p><a name = "line1_323" id = "line1_323"> </a>
Contendit nervo, atque insultat fraude <a href =
"#var1_323">pharetræ</a>:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_320" id = "not1_320" href = "#line1_320">320.</a>
Conf. Virg. Æn. IX, 535.
&mdash;<a name = "not1_322" id = "not1_322" href =
"#line1_322">322&nbsp;sq.</a>
vid. <a class = "crossref" href = "#not1_219">ad v.&nbsp;219</a>.
&mdash;<i>hydro</i>, serpentum veneno.
&mdash;<i>bis noxia</i>, vulnere et veneno. Stat. Th. VIII, 418
<i>formidandæ non una morte sagittæ</i>.
&mdash;<i>bis noxia</i>, cuspide et veneno. Drak. comparavit Ovid. ex
Ponto, I,&nbsp;2, 17. Claud. Laud. Stilic. I,&nbsp;351. Sidon. Apoll.
V,&nbsp;407. Iscan. bell. Troj. VI, 233.
&mdash;<a name = "not1_323" id = "not1_323" href =
"#line1_323">323.</a>&nbsp;<i>Contendit nervo</i>, arcu, quem nervo,
νευρῇ, intenderat, emittit. conf. Heins. ad Virg. Æ. V,&nbsp;520.
&mdash;<i>fraude</i> ut <a class = "crossref" href =
"#line1_219">v.&nbsp;219</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_324" id = "line1_324"> </a>
Dacus ut armiferis Geticæ telluris in oris,</p>
<span class = "linenum">325</span>
<p><a name = "line1_325" id = "line1_325"> </a>
Spicula <a href = "#var1_325">quæ</a> patrio gaudens acuisse veneno</p>
<span class = "pagenum">44</span>
<p><a name = "line1_326" id = "line1_326"> </a>
Fundit apud ripas inopina binominis Histri.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_325" id = "not1_325" href = "#line1_325">325.</a>
<i>acuere veneno</i> imbuere, ut ap. Virg. Æn. IX, 773,
<span class = "pagenum notes">44</span>
<i>armare veneno ferrum</i>; Ern. <i>gaudent</i> emend. Livin. <i>patrio
veneno</i>, ut ap. Claudian. B.&nbsp;Get. 237. Colum. X,&nbsp;406, et
Virg. Æn. XII, 857, ex ingeniosa emendat. Schraderi in Observatt.
p.&nbsp;18, ubi conj. <i>Armatam sævo patrii quam felle veneni</i>, etc.
Withof. h.l. emendat. <i>Spicula, quæ patrio gaudet tinxisse veneno,
fundit</i>, etc. coll. II, 610, et Ovid. ex&nbsp;P. IV, 10, 31. Sed ita
nodus ferro secatur.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_326" id = "not1_326" href =
"#line1_326" title = "numerus deest">326.</a>&nbsp;<i>binominis
Histri</i>, ut ap. Ovid. ex&nbsp;P. I,&nbsp;8, 11, et Stat. Silv.
V,&nbsp;1, 90, nam idem fluvius veteribus a fonte usque ad Mœsiam, quod
b. Kolerus putabat et forte Mela II,&nbsp;3 extr.; vel, teste Plin. IV,
24, ad Illyricum, vel denique, si fides habenda Agathem. Geogr.
II,&nbsp;4, Vindobonam usque <i>Danubius</i>, et inde, donec Pontum
Euxinum influit, <i>Hister</i> seu <i>Ister</i> dicebatur.
&mdash;<i>Dacia</i> (<a class = "missing" name = "not1_324" id =
"not1_324" href = "#line1_324" title = "numerus deest">v.&nbsp;324</a>&nbsp;), in qua <i>Getæ</i> habitabant, hod.
Moldavia, Valachia et Transilvania.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_327" id = "line1_327"> </a>
Cura subit, collem turrita cingere fronte,</p>
<p><a name = "line1_328" id = "line1_328"> </a>
Castelloque urbem circumvallare frequenti.</p>
<p><a name = "line1_329" id = "line1_329"> </a>
Heu priscis numen populis, <a href = "#var1_329">at</a> nomine solo</p>
<span class = "linenum">330</span>
<p><a name = "line1_330" id = "line1_330"> </a>
In terris jam nota Fides! stat dura juventus:</p>
<p><a name = "line1_331" id = "line1_331"> </a>
Ereptamque fugam, et claudi videt aggere muros.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_327" id = "not1_327" href = "#line1_327">327.</a>
<i>collem</i> cf. <a class = "crossref" href =
"#line1_274">v.&nbsp;274</a>.
&mdash;<i>turrita fronte</i>, aggere, cui turres imponuntur. Cf.
<a class = "crossref" href = "#line1_331">v.&nbsp;331</a>, et Lucan. III,
455, 456.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_329" id = "not1_329" href = "#line1_329">329.</a>
ut ap. Virg. Æ. VI, 879. Nota autem est <i>Fides prisca</i>,
<i>cana</i>, <i>antiqua</i>.
&mdash;<a name = "not1_330" id = "not1_330" href =
"#line1_330">330.</a>&nbsp;<i>dura juventus</i>, infelix, dura
patiens.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_332" id = "line1_332"> </a>
Sed dignam Ausonia mortem putat esse <a href =
"#var1_332">Sagunto</a>,</p>
<p><a name = "line1_333" id = "line1_333"> </a>
Servata cecidisse fide. Jamque acrius omnes</p>
<span class = "pagenum">45</span>
<p><a name = "line1_334" id = "line1_334"> </a>
<a href = "#var1_334">Intendunt</a> vires; adductis stridula nervis</p>
<span class = "linenum">335</span>
<p><a name = "line1_335" id = "line1_335"> </a>
<a href = "#var1_335">Phocais</a> effundit vastos ballista molares,</p>
<p><a name = "line1_336" id = "line1_336"> </a>
Atque eadem, ingentis mutato pondere teli,</p>
<p><a name = "line1_337" id = "line1_337"> </a>
Ferratam excutiens ornum media agmina rumpit.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_332" id = "not1_332" href = "#line1_332">332.</a>
<i>Ausonia Saguntus</i> Modio et Barth. est Romanis addicta eorumque
partes secuta Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_650">IV, 650</a>, <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_703">703</a>. Ab Ardeatibus exstructam interpretatur
N.&nbsp;Heins. prob. Drak., qui monet, Saguntum duplicis originis,
partim Græcæ, ab Hercule Thebano et Zacynthiis, partim Latinæ, ab
Ardeatibus repetitæ, fuisse, et h.l. <i>Ausoniam</i>, Latinam, in
laudem, sed <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_178">III,
178</a>, <i>Graiam</i> per contemtum dici, ut Neapolin <i>Graia
munimina</i>, <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_41">XII,
41</a> et Græca seu <i>Græcula</i> passim, de quo vide Burmann. ad
Petronium, caput&nbsp;46.
&mdash;<a name = "not1_333" id = "not1_333" href =
"#line1_333">333.</a>&nbsp;<i>omnes</i> Saguntini.
&mdash;<a name = "not1_334" id = "not1_334" href =
"#line1_334">334.</a>&nbsp;<i>stridula</i>, ut λίγξε βιὸς, νευρὴ <ins
class = "correction" title = "δη legitur">δὲ</ins> μέγ᾽ ἴαχεν Il. δ,
125.
&mdash;<a name = "not1_335" id = "not1_335" href =
"#line1_335">335.</a>&nbsp;<i>Phocais</i> forte Ionica, Græca, et hinc
Saguntina: nam poeta epithetis paulo longius petitis uti solet, et
Saguntus tam Græca, quam Latina urbs fuit. Vid. <a class = "crossref"
href = "#not1_6">ad v.&nbsp;6</a>, et <a class = "crossref" href =
"#not1_332">332</a>. An <i>Phocais</i> dicta pro Massiliensis, ut sit
epith. orn. (vid. Strab. IV, p.&nbsp;171 sqq.) an pro Phocensis?
<span class = "pagenum notes">45</span>
quorum voc. discrimen ne veteres quidem satis observasse monet Spanhem.
ad Callim. H.&nbsp;in Pall. 24. Hinc quodammodo defendi possit, quod
Dausq. et alii monent, Saguntinos adpellari posse Phocenses propterea,
quod Zacynthus, Thebanus, eorum urbem condiderit, et Phocis a quibusdam
referatur ad Bœotiam, vel ager certe Thebanus Phocidem complectatur.
Alioquin <i>Phocais</i>, Φωκαὶς, formatur a <i>Phocaia</i>, Φώκαια,
Ioniæ seu Phrygiæ minoris urbe, a qua diversa est <i>Phocis</i>, Φωκὶς,
parva Ἑλλάδος regio, unde <i>Phocenses</i>, Φωκεῖς, ut a Phocæa
<i>Phocæenses</i> vel <i>Phocæi</i>, Φωκαῖοι, vocantur. Marsus
suspicabatur, non probabat, Saguntinos ballistarum usum a
Massiliensibus, Phocæorum colonis (vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_52">ad IV, 52</a>) accepisse, qui Bellicarum
machinarum fabricis inclaruerunt.
&mdash;<i>molares</i>, ut ap. Virg. Æn. VIII, 250. Ovid. Metam. III, 59,
et Stat. Th. V,&nbsp;561.
&mdash;<a name = "not1_337" id = "not1_337" href =
"#line1_337">337.</a>&nbsp;<i>Ferratam ornum</i>, hastam ferro præfixam,
ex orno, quæ et <i>fraxinus</i>, μελίη, poetis dicitur: nam orni sunt
fraxini silvestres.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_338" id = "line1_338"> </a>
Alternus resonat clangor: certamine tanto</p>
<p><a name = "line1_339" id = "line1_339"> </a>
Conseruere acies, veluti circumdata vallo</p>
<span class = "linenum">340</span>
<p><a name = "line1_340" id = "line1_340"> </a>
Roma <a href = "#var1_340">foret</a>; clamatque super, «Tot millia,
gentes</p>
<span class = "pagenum">46</span>
<p><a name = "line1_341" id = "line1_341"> </a>
Inter tela satæ, jam capto stamus in hoste?</p>
<p><a name = "line1_342" id = "line1_342"> </a>
<a href = "#var1_342">Anne</a> pudet cœpti? pudet <a href =
"#var1_342">ominis</a>? en bona virtus,</p>
<p><a name = "line1_343" id = "line1_343"> </a>
Primitiæque ducis! Taline inplere paramus</p>
<p><a name = "line1_344" id = "line1_344"> </a>
Italiam fama? tales <a href = "#var1_344">præmittere</a> pugnas?»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_340" id = "not1_340" href = "#line1_340">340.</a>
<i>super</i>, insuper, ut ap. Virg. Æn. II, 71; XI, 226, 685, vel
desuper,
<span class = "pagenum notes">46</span>
ut ibid. IX, 168; X,&nbsp;384, e loco altiore, ex aggere.
&mdash;<a name = "not1_341" id = "not1_341" href =
"#line1_341">341.</a>&nbsp;<i>Inter tela</i>, arma, <i>satæ</i>, natæ,
h. bellicosæ, armis tractandis bellisque gerendis adsuetæ.
&mdash;<i>stamus</i>, segnes adstamus, hæremus, ut <i>sedere</i>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_342" id = "not1_342" href = "#line1_342">342.</a>
<i>ominis</i>, Ovid. Fast. I,&nbsp;178, <i>omina principiis inesse
solent</i>.
&mdash;<a name = "not1_343" id = "not1_343" href =
"#line1_343">343.</a>&nbsp;<i>bonæ primitiæ ducis</i>, præclarum sane
initium imperii, mihi delati! cf. Virg. Æn. XI, 156 sq. Vim sarcasmi
facile senties.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">345</span>
<p class = "indent">
<a name = "line1_345" id = "line1_345"> </a>
Adcensæ exsultant mentes, haustusque medullis</p>
<p><a name = "line1_346" id = "line1_346"> </a>
Hannibal exagitat, <a href = "#var1_346">stimulantque</a> sequentia
bella.</p>
<p><a name = "line1_347" id = "line1_347"> </a>
Invadunt manibus vallum, cæsasque relinquunt</p>
<p><a name = "line1_348" id = "line1_348"> </a>
Dejecti muris dextras. Subit arduus agger,</p>
<p><a name = "line1_349" id = "line1_349"> </a>
Inponitque globos pugnantum desuper urbi.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_345" id = "not1_345" href = "#line1_345">345.</a>
<i>haustus medullis Hannibal</i>, egregie pro, animo concepta virtus et
audacia H., qui nil nisi bella spirabat; vel pro, vox H. intima pectora
et medullas penetrans; Ern. Cf. Gronov, ad Senec. Thyest. 53 et 242.
Intpp. ad Val. Flacc. I,&nbsp;263. Barth. ad Stat. II, 417 et loca a
Drak. et aliis ad h.l. et <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_318">VIII, 318</a>, congesta, Juven. Sat. VIII, 72.
Claud. Cons. Mall. Theod. v.&nbsp;196. Lucan. VIII, 285. Senec. Troad.
614 al.
&mdash;<a name = "not1_346" id = "not1_346" href =
"#line1_346">346.</a>&nbsp;<i>sequentia bella</i>, Romana, cum hoc arte
connexa.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_347" id = "not1_347" href = "#line1_347">347.</a>
<i>cæsasque... dextras</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_490">XIV, 490, 491</a>, Lucan. III, 610&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not1_348" id = "not1_348" href =
"#line1_348">348.</a>&nbsp;<i>Subit</i>, admovetur urbi, <i>arduus
agger</i>, machina super muros urbis eminens, unde <i>globus</i>, turba
militum inscendat, ut ap. Virg. Æn. II, 47, <i>machina inspectura domos
venturaque desuper urbi</i>; Ern.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">350</span>
<p><a name = "line1_350" id = "line1_350"> </a>
Armavit clausos, ac portis arcuit hostem</p>
<p><a name = "line1_351" id = "line1_351"> </a>
<a href = "#var1_351">Librari</a> multa consueta falarica dextra,</p>
<span class = "pagenum">47</span>
<p><a name = "line1_352" id = "line1_352"> </a>
Horrendum visu robur, celsisque nivosæ</p>
<p><a name = "line1_353" id = "line1_353"> </a>
Pyrenes trabs <a href = "#var1_353">lecta</a> jugis, cui plurima
cuspis;</p>
<p><a name = "line1_354" id = "line1_354"> </a>
Vix muris toleranda lues, sed cetera pingui</p>
<span class = "linenum">355</span>
<p><a name = "line1_355" id = "line1_355"> </a>
Uncta pice, atque atro circumlita sulfure <a href =
"#var1_355">fumant</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_351" id = "not1_351" href = "#line1_351">351.</a>
Similiter a Liv. XXI,&nbsp;8, et XXXIV, 14, describitur <i>falarica</i>,
seu <i>phalarica</i>, missile telum, a <i>falis</i>, sou <i>phalis</i>
sic dictum, h. turribus ligneis, e quibus catapulta, adeoque <i>multa
dextra</i>, emitti solebat. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_214">VI, 214</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_273">273</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_339">IX, 339</a>. Festus h.v., Serv. ad Virgilium Æn.
IX, 705, seq. (ubi eam sola Turni manu librari monet Drak.; sed vid. ibi
Heyne) Stewech. ad Veget. IV, 18, p.&nbsp;377. Lips. Poliorc. V,&nbsp;5.
Salmas. ad Solin. p.&nbsp;640 seq. et Casaub. ad Æn. Tact.&nbsp;34.
<span class = "pagenum notes">47</span>
&mdash;<a name = "not1_353" id = "not1_353" href =
"#line1_353">353.</a>&nbsp;Telum illud erat hastili abiegno, et cetera
tereti, præterquam ad extremum, unde ferrum quadratum, tres longum
pedes, et stuppa circumligatum inlitumque pice, exstabat, Liv. l.c.
&mdash;<i>cui plurima cuspis</i> erat, v. Heyne ad Virg. Æn.
I,&nbsp;419, et Bentl. ad Hor. Od. IV,&nbsp;2, 29.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_354" id = "not1_354" href =
"#line1_354" title = "numerus deest">354.</a>&nbsp;<i>lues</i> vid.
<a class = "crossref" href = "#not1_174">ad v.&nbsp;174</a>.
&mdash;<a name = "not1_355" id = "not1_355" href =
"#line1_355">355.</a>&nbsp;vid. Liv. et Serv. ll. cc.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_356" id = "line1_356"> </a>
Fulminis hæc ritu, summis e mœnibus arcis</p>
<span class = "linenum">357</span>
<p><a name = "line1_357" id = "line1_357"> </a>
Incita, sulcatum tremula secat aera flamma.</p>
<p><a name = "line1_358" id = "line1_358"> </a>
Qualis sanguineo <a href = "#var1_358">præstringit</a> lumina crine,</p>
<span class = "pagenum">48</span>
<p><a name = "line1_359" id = "line1_359"> </a>
Ad terram cælo decurrens ignea lampas.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_356" id = "not1_356" href = "#line1_356">356.</a>
Conf. Virg. Æn. IX, 705, 706.
&mdash;<a name = "not1_357" id = "not1_357" href =
"#line1_357">357.</a>&nbsp;<i>sulcatum aëra</i>, ut Οἷος δὲ οὐρανόθεν
πυρόεις ἀναπάλλεται ἀστὴρ Ὁλκὸν ὑπαυγάζων dixit Apollon. III, 1376.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_358" id = "not1_358" href = "#line1_358">358.</a>
Silius more poetarum sequitur vulgi opinionem de his ἀστέρων διαδρομαῖς
et ἀποῤῥοίαις, stellis transcurrentibus seu διάττουσι. vid. Intpp. ad
Virg. Ge. I,&nbsp;365. Æn. II, 693 seq. V,&nbsp;527, et Spanhem. ad
Callim. in Del.&nbsp;38.
&mdash;<i>præstringere</i> est vehementer stringere, et <i>stringere</i>
vel <i>destringere</i>, sive leviter adtingere (vid. <a class =
"crossref missing" href = "bookIV.html#var4_119" title = "in V.L.">ad
IV, 119</a>), sive arte et firmiter prehendere, manu premere eaque
desuper mota ramos inpr. exterioribus asperisque partibus, foliis ac
frondibus privare, <ins class = "correction" title =
"sic scriptum: pro ‘streifen, abstreifen’?"><i>streinfein</i>,
<i>abstreinfein</i></ins>; (vid. Cuper. Obss. IV,&nbsp;5.) et hinc vel
<i>nudare re aliqua</i> v.c. gladium vagina (vid. Drak. ad XVII, 164.
Gronov. ad Liv. XXVII, 13. Heins. ad Ovid. Fastor. II, 99, 207.) et
arbores fructibus, (ap. Virg. Ge. II, 368. Ecl. IX, 61.) vel
<i>minuere</i> v.c. rem familiarem ap. Hor. Sat. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">i</span>,&nbsp;8, et inpr. aciem oculorum et mentis
hebetare, obtundere, ut h.l. et ap. Horat. Od. II, <span class =
"smallcaps">i</span>, 18. Cic. Sen. 12. Phil. XII,&nbsp;2, et ad Brut.
ep. 18. Stat. Th. V,&nbsp;666. Plin. II, 18; XV, 14 extr. Plaut. Mil.
I,&nbsp;<span class = "smallcaps">i</span>,&nbsp;4. Gell. XII, 13 extr.
Senec. ep. 71 extr. Liv. XL, 58, quibus locis in optimis edd.
<i>præstringere</i>, non <i>perstringere</i> legitur.
&mdash;<i>sanguineo</i>, rubente. Conf. <a class = "crossref" href =
"#line1_461">v.&nbsp;461, 462</a>. Plin. II, 25.
&mdash;<i>crine</i>, flamma ejusque radiis et longo tractu, ut <a class
= "crossref" href = "#line1_461">v.&nbsp;461</a>; <a class = "crossref"
href = "bookVIII.html#line8_638">VIII, 638</a>. Virg. Ge. I,&nbsp;367.
Æn. V,&nbsp;528, et Valer. Flacc. I,&nbsp;205; II, 42. Sic et
<i>coma</i> ap. Senec. Œdip. 311 et
<span class = "pagenum notes">48</span>
Herc. Œt. 727. Catull. LX, 77, πυρὸς ἀμφήκης βόστρυχος apud Æschyl. in
Prom. Conf. de stellarum comis <i>Dorville</i> ad Charit. p.&nbsp;746.
&mdash;<i>crinis</i> de face, quæ quum habet ignem solutiorem, aeris
inpetu in caudæ criniumque passorum formam extendi solet; unde Artemidor
II, 28, ἀστέρας παγωνίους <i>barbatos</i> adpellavit; Ern.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">360</span>
<p><a name = "line1_360" id = "line1_360"> </a>
Hæc ictu rapido pugnantum sæpe per auras,</p>
<p><a name = "line1_361" id = "line1_361"> </a>
Adtonito ductore, tulit fumantia membra.</p>
<p><a name = "line1_362" id = "line1_362"> </a>
Hæc <a href = "#var1_362">vastæ</a> lateri turris ceu turbine fixa,</p>
<p><a name = "line1_363" id = "line1_363"> </a>
Dum penitus pluteis Vulcanum exercet <a href =
"#var1_363">adesis</a>,</p>
<p><a name = "line1_364" id = "line1_364"> </a>
Arma virosque simul pressit flagrante ruina.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_361" id = "not1_361" href = "#line1_361">361.</a>
<i>tulit</i> ut <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_491">XIV, 491</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_362" id = "not1_362" href = "#line1_362">362.</a>
Conf. Th. IX, 554 sq. Val. Fl. VI, 383, et Virg. Æn. IX, 535 seq.
&mdash;<a name = "not1_363" id = "not1_363" href =
"#line1_363">363.</a>&nbsp;<i>Vulcanum exercet</i>, ut <i>Eurus ignem
exercens</i> dixit Ovid. Epist. XV,&nbsp;9. Rem <i>exercere</i>, vel
<i>fatigare</i> dicimur, qua multum utimur, ut quasi lassetur. Vid.
Burm. ad Val. Fl. III, 162 et ad Virg. Ge. III, 529.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">365</span>
<p><a name = "line1_365" id = "line1_365"> </a>
Tandem condensis <a href = "#var1_365">actæ</a> testudinis armis</p>
<p><a name = "line1_366" id = "line1_366"> </a>
Subducto Pœni vallo, cæcaque latebra,</p>
<p><a name = "line1_367" id = "line1_367"> </a>
Pandunt prolapsam subfossis mœnibus urbem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_365" id = "not1_365" href = "#line1_365">365.</a>
<i>condensis</i>, condensatis. Conf. Virg. Æn. IX, 514.
&mdash;<i>Testudinem</i> scutorum, συνασπισμὸν, vulgo h.l. intelligunt,
de qua vid. Liv. XLIV,&nbsp;9. Sed in obpugnationibus magis in usu erat
altera testudo, machina lignea, tabulis contexta et coriis vel
centonibus obducta, quæ arietes, falces et musculos continebat, et
tegebat eos, qui cuniculos agere murumque subruere conabantur. vid. Liv.
X,&nbsp;29; XXXIV, 29. Cæs. B.&nbsp;G. V,&nbsp;42, 52. Vitruv.
X,&nbsp;19, 21. Lips. Poliorc. I,&nbsp;8; V,&nbsp;1.
&mdash;<a name = "not1_366" id = "not1_366" href =
"#line1_366">366.</a>&nbsp;<i>Subducto vallo</i>, h. sursum ductis,
eductis, evulsis vel ablatis vallis, aggeri infixis: mox v.&nbsp;368
<i>aggere victo</i>. An <i>subducto</i> est, simpl. convulso, proruto,
ut forma loquendi petita sit a fundamento, quo subducto, ablato, totum
ædificium corruit?
&mdash;<i>cœca latebra</i>, testudine, ut <i>tecta acies</i>, <i>armorum
tegmina</i> et <i>cœcus Mars</i> ap. Virg. Æn. IX, 513, 517, 518. Vulgo
male de cuniculis cogitant, quos non tam ad murum subruendum, quam ad
urbem ingrediendam spectare, jam monuit Drak.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_368" id = "line1_368"> </a>
Terribilem in sonitum procumbens aggere victo</p>
<p><a name = "line1_369" id = "line1_369"> </a>
Herculeus labor, atque inmania saxa <a href =
"#var1_369">resolvens</a>,</p>
<span class = "pagenum">49</span>
<span class = "linenum">370</span>
<p><a name = "line1_370" id = "line1_370"> </a>
Mugitum ingentem <a href = "#var1_370">cælo dedit. Alpibus altis</a></p>
<p><a name = "line1_371" id = "line1_371"> </a>
Aeriæ rupes, scopulorum mole revulsa</p>
<p><a name = "line1_372" id = "line1_372"> </a>
Haud aliter scindunt resonanti fragmine montem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_368" id = "not1_368" href = "#line1_368">368.</a>
Cf. Liv. XXI, 12.
&mdash;<i>in sonitum</i>, cum sonitu.
&mdash;<a name = "not1_369" id = "not1_369" href =
"#line1_369">369.</a>&nbsp;<i>Herculeus
<span class = "pagenum notes">49</span>
labor</i>; vid. <a class = "crossref" href = "#not1_273">ad
v.&nbsp;273</a>.
&mdash;<a name = "not1_371" id = "not1_371" href =
"#line1_371">371.</a>&nbsp;Rupes aeriæ, altæ, ut apud Virg. Ecl. VIII,
39. Georg. III, 474; Æn. VIII, 221, <i>scindunt montem</i>, dum revulsæ
chasma in monte faciunt; Ern.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_373" id = "line1_373"> </a>
Surgebat cumulo <a href = "#var1_373">certatim prorutus</a> agger,</p>
<p><a name = "line1_374" id = "line1_374"> </a>
Obstabatque jacens vallum, <a href = "#var1_374">ni</a> protenus
instent</p>
<span class = "linenum">375</span>
<p><a name = "line1_375" id = "line1_375"> </a>
Hinc atque hinc acies media pugnare ruina.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_373" id = "not1_373" href = "#line1_373">373.</a>
<i>Surgebat agger</i>, e ruina murorum. Conf. Lucan. III, 508.
&mdash;<a name = "not1_374" id = "not1_374" href =
"#line1_374">374.</a>&nbsp;<i>ni</i> vid. Heyne ad Virg. Æn. III, 686.
&mdash;<i>protenus</i> non confestim expono, sed porro tenus, porro, ut
ap. Virg. Æn. V,&nbsp;485; IX, 337 et Ecl. I,&nbsp;13, ubi vid. Heyne.
&mdash;<i>instent</i>, insistant, vel incipiant, de quo vid. Græv. ad
Cic. Div. X,&nbsp;16, et Drak. ad Liv. XXX, 12.
&mdash;<a name = "not1_375" id = "not1_375" href =
"#line1_375">375.</a>&nbsp;<i>ruina</i> valli <i>media</i>, quum in
medio esset.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_376" id = "line1_376"> </a>
Emicat ante omnes <a href = "#var1_376">primævo</a> flore juventæ</p>
<p><a name = "line1_377" id = "line1_377"> </a>
Insignis Rutulo Murrus de sanguine: at idem</p>
<p><a name = "line1_378" id = "line1_378"> </a>
Matre Saguntina Graius, geminoque parente</p>
<p><a name = "line1_379" id = "line1_379"> </a>
Dulichios Italis miscebat prole nepotes.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_376" id = "not1_376" href = "#line1_376">376.</a>
<i>Emicat</i> ut ap. Virg. Æn. V,&nbsp;319.
&mdash;<a name = "not1_377" id = "not1_377" href =
"#line1_377">377.</a>&nbsp;<i>Rutulo</i> vid. <a class = "crossref" href
= "#not1_291">ad v.&nbsp;291</a>.
&mdash;<a name = "not1_379" id = "not1_379" href =
"#line1_379">379.</a>&nbsp;<i>Dulichios</i>, h. Zacynthios, Græcos, qui
Saguntum auxerunt. Conf. <a class = "crossref" href =
"#line1_288">v.&nbsp;288 sq.</a>; <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_603">II, 603</a>.
&mdash;<i>Dulichium</i>, maris Ionii ins., prope Zacynthium et
Cephaloniam. Vid. Heyne ad Virg. Æn. III, 271.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">380</span>
<p><a name = "line1_380" id = "line1_380"> </a>
Hic magno socios <a href = "#var1_380">Aradum</a> clamore vocantem.</p>
<p><a name = "line1_381" id = "line1_381"> </a>
Qua corpus loricam inter galeamque patescit,</p>
<p><a name = "line1_382" id = "line1_382"> </a>
Conantis motus speculatus, cuspide sistit,</p>
<span class = "pagenum">50</span>
<p><a name = "line1_383" id = "line1_383"> </a>
Prostratumque premens telo, voce insuper urguet:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_381" id = "not1_381" href = "#line1_381">381.</a>
In ipsa cervicis vertebra. Cf. Virg. Æn. XI, 691, 692, (ubi vid. Heyne
in V.L.) et XII, 381.
&mdash;<a name = "not1_382" id = "not1_382" href =
"#line1_382">382.</a>&nbsp;<i>Conantis</i> clamare, et hinc
<span class = "pagenum notes">50</span>
caput tollentis.
&mdash;<i>sistit</i>, clamare, vel progredi prohibet, dum transfigit.
Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_98">II, 98</a>.
&mdash;<a name = "not1_383" id = "not1_383" href =
"#line1_383">383.</a>&nbsp;<i>premens telo</i>, ut apud Virg. Æneid. II,
530; VIII, 249, IX, 330, <ins class = "correction" title = "‘793, 793’ legitur">793</ins>; X,&nbsp;347.
&mdash;<i>voce urget</i>, maledictis insectatur. Conviciis acerbisque
verbis, αἰσχροῖς et ὀνειδείοις ἐπέεσσι, vel χαλεπῷ μύθῳ, et provocare
hostem, et victum inprimis, aut male jam tractatum adhuc incessere, non
magis barbarorum populorum, quam heroum vitæ consentaneum. Conf.
<a class = "crossref" href = "#not1_398">ad v.&nbsp;398</a>. Burm. ad Val.
Fl. IV, 313. Cerda et Heyne ad Virg. Æn. II, 547; X,&nbsp;737.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_384" id = "line1_384"> </a>
«Fallax Pœne, jaces: certe Capitolia primus</p>
<span class = "linenum">385</span>
<p><a name = "line1_385" id = "line1_385"> </a>
Scandebas victor! quæ tanta licentia voti?</p>
<p><a name = "line1_386" id = "line1_386"> </a>
Nunc Stygio fer bella Jovi.» Tum fervidus hastam</p>
<p><a name = "line1_387" id = "line1_387"> </a>
Adversi torquens defigit <a href = "#var1_387">in inguine</a>
Hiberi;</p>
<p><a name = "line1_388" id = "line1_388"> </a>
Oraque dum calcat jam <a href = "#var1_388">singultantia leto</a>;</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_386" id = "not1_386" href = "#line1_386">386.</a>
Quoniam Jovem Capitolinum bello quasi superare non potuisti, nunc Jovi
Stygio, h. Plutoni, <i>bella fer</i>, infer. V. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#var3_365">ad III, 365, in V.L.</a>
&mdash;<a name = "not1_387" id = "not1_387" href =
"#line1_387">387.</a>&nbsp;<i>in inguine</i> v. Hom. Il. ν, 568, 569.
&mdash;<i>Hiberi</i>, Hispani, ut vulgo putant. Sed nomen proprium est.
&mdash;<a name = "not1_388" id = "not1_388" href =
"#line1_388">388.</a>&nbsp;<i>singultantia</i> in <i>leto</i>,
ἀποβλύζοντα, emittentia sanguinem cum singultu.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_389" id = "line1_389"> </a>
«Hac iter est, inquit, vobis ad mœnia Romæ,</p>
<span class = "linenum">390</span>
<p><a name = "line1_390" id = "line1_390"> </a>
O metuenda manus! sic, quo properatis, eundum.»</p>
<p><a name = "line1_391" id = "line1_391"> </a>
Mox instaurantis pugnam circumsilit arma,</p>
<p><a name = "line1_392" id = "line1_392"> </a>
Et rapto nudum clipeo latus haurit Hiberi.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_392" id = "not1_392" href = "#line1_392">392.</a>
<i>latus haurit</i>, ut, <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_524">V,&nbsp;524</a>, ubi Drak. comparat Ovid. Met.
V,&nbsp;126. Senec. Agam. 890. Val. Fl. VI, 554. Stat. Th. VIII, 666;
X,&nbsp;308. Liv. VII, 10. Curt. VII,&nbsp;2; IX,&nbsp;5. Cf. Heyne ad
Virg. Æn. II, 600; X,&nbsp;314.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_393" id = "line1_393"> </a>
Dives agri, dives pecoris, famæque negatus</p>
<p><a name = "line1_394" id = "line1_394"> </a>
<a href = "#var1_394">Bella feris</a> arcu jaculoque agitabat
Hiberus.</p>
<span class = "pagenum">51</span>
<span class = "linenum">395</span>
<p><a name = "line1_395" id = "line1_395"> </a>
Felix heu! nemorum, et vitæ laudandus opacæ,</p>
<p><a name = "line1_396" id = "line1_396"> </a>
Si sua per patrios <a href = "#var1_396">tenuisset</a> spicula
saltus!</p>
<p><a name = "line1_397" id = "line1_397"> </a>
Hunc miseratus adest infesto vulnere <a href =
"#var1_397">Ladmus</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_393" id = "not1_393" href = "#line1_393">393.</a>
<i>Dives agri</i> ut ap. Virg. Æn. X,&nbsp;563.
&mdash;<i>famæ negatus</i>, famæ virtutis sibi comparandæ occasione, ob
privatam, quam agebat, vitam, destitutus.
&mdash;<a name = "not1_394" id = "not1_394" href =
"#line1_394">394.</a>&nbsp;<i>Bella feris agitabat</i>, venatui operam
dabat,
<span class = "pagenum notes">51</span>
Draken. proprie de bello feris inferendo cogitabat, vel bella feris
movebat, inferebat.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_395" id = "not1_395" href = "#line1_395">395.</a>
<i>vitæ opacæ</i>, quæ in nemoribus et venando transigebatur, ut
<i>quies o.</i> ap. Stat. Silv. III,&nbsp;5, 17. Cellar. interpretatur
privatam, a strepitu bellico remotam.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_397" id = "not1_397" href = "#line1_397">397.</a>
<i>infesto vulnere</i>, telo, quo vulnus infligitur. ut II, 92;
V,&nbsp;251. Sed vid. Heyne ad Virg. Æneid lib. II, v.&nbsp;529,
p.&nbsp;274, T.&nbsp;II nost. edit. <i>Ed.</i></p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_398" id = "line1_398"> </a>
Cui sævum adridens; «Narrabis Hamilcaris umbris</p>
<p><a name = "line1_399" id = "line1_399"> </a>
Hanc, inquit, dextram, quæ jam post <a href = "#var1_399">funera
vulgi</a></p>
<span class = "linenum">400</span>
<p><a name = "line1_400" id = "line1_400"> </a>
Hannibalem vobis comitem dabit:» et ferit alte</p>
<p><a name = "line1_401" id = "line1_401"> </a>
Insurgens gladio cristatæ cassidis æra,</p>
<p><a name = "line1_402" id = "line1_402"> </a>
Perque ipsum <a href = "#var1_402">tegimen</a> crepitantia dissipat
ossa.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_398" id = "not1_398" href = "#line1_398">398.</a>
<i>sævum adridens</i>, δεινὸν ἐπιμειδήσας, vel μειδιόων, adject. pro
adverbio. Vid. App. μειδιόων βλοσυροῖσι προσώπασι Hom. Il. η, 212,
laudatus a D.&nbsp;Heins.
&mdash;Idem victoris sarcasmus <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_288">IV, 288 sq.</a>; <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_561">V,&nbsp;561 sq.</a>; <a class = "crossref
missing" href = "bookXI.html#line11_255" title = "recte 255">XI,
258</a>. Præter Homerum Silio præivit Virg. Æn. II, 547 sq.; IX, 742;
X,&nbsp;829 seq.; XI, 688 seq., ubi vid. Cerda. Conf. Zinzerl. ad Val.
Fl. IV, 313 et sup. <a class = "crossref" href = "#not1_383">ad
v.&nbsp;383</a>.
&mdash;<a name = "not1_399" id = "not1_399" href =
"#line1_399">399.</a>&nbsp;<i>post funera</i>, stragem, cædem,
<i>vulgi</i>, militum gregariorum, ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_266">IV, 266, 267</a>. Sic λαὸς ap. Hom., et
<i>populus</i>, <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_579">II,
579</a>.
&mdash;<a name = "not1_400" id = "not1_400" href =
"#line1_400">400</a>,&nbsp;<a name = "not1_401" id = "not1_401" href =
"#line1_401">401.</a> <i>alte Insurgens</i>, ἐπερείδων Hom. vel
ἀνασχόμενος sc. τὴν χεῖρα Il. γ, 362. Conf. Virg. Æn. XI, 697, et XII,
902.
&mdash;<i>cassidis cristatæ</i>, Κόρυθος ἱπποδασείης. <i>tegimen</i>
capitis, galeam.
&mdash;<a name = "not1_402" id = "not1_402" href =
"#line1_402">402.</a>&nbsp;<i>ossa crepitantia</i>, quæ <i>perfracta
sonant</i>, <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_380">IV,
380</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_403" id = "line1_403"> </a>
Tum frontem <a href = "#var1_403">Chremes intonsam umbrante</a>
capillo</p>
<span class = "pagenum">52</span>
<p><a name = "line1_404" id = "line1_404"> </a>
Septus, et horrentes effingens crine galeros;</p>
<span class = "linenum">405</span>
<p><a name = "line1_405" id = "line1_405"> </a>
Tum Masulus, crudaque virens ad bella senecta</p>
<p><a name = "line1_406" id = "line1_406"> </a>
<a href = "#var1_406">Karthalo</a>, non pavidus fetas mulcere
leænas;</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">52</span>
<a name = "not1_404" id = "not1_404" href = "#line1_404">404.</a>
<i>horrentes effingens crine galeros</i>, crines formans in speciem
galeri, quum tot cincinnis implicati essent, ut galero similes
viderentur. Male itaque Dausq. ex h.l. efficit, <i>galerum</i> nativam
quoque comam, non semper adscititiam esse, quod jam monuere Drak., et
Gronov. Obss. IV, 18.
&mdash;<a name = "not1_405" id = "not1_405" href =
"#line1_405">405.</a>&nbsp;<i>cruda virens senecta</i>, ex Virg. Æ. VI,
304.
&mdash;<i>crudus</i>, ὠμὸς, proprie, non coctus, mollitus, corruptos,
fractus et debilitatus, vel annis, ut h.l. et <a class = "crossref" href
= "bookIII.html#line3_386">III, 386</a>; <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_569">V,&nbsp;569</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_348">XII, 348</a>, vel voluptatibus, ut <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_303">III, 303</a>, hinc et rudis,
durus, asper <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_514">III,
514</a>, crudelis, ut ὠμὸν πρᾶγμα seu βούλευμα, et terribilis <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_113">VII, 113</a>, fortis <a class
= "crossref" href = "bookV.html#line5_423">V,&nbsp;423</a>; <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_98">X,&nbsp;98</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXIII.html#line13_224">XIII, 224</a>, et malis
insuperabilis <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_35">IV,
35</a>.
&mdash;Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_439">II,
439</a>; <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_289">III,
289</a>; <a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_236">XVI,
236</a>.
&mdash;<a name = "not1_406" id = "not1_406" href =
"#line1_406">406.</a>&nbsp;<i>mulcere</i>, domare.
&mdash;<i>fetas</i>, non gravidas intelligo; sed enixas, quæ jam
pepererunt (ut ap. Virg. Æn. VIII, 630. Ecl. I,&nbsp;5 al.) et amori
iterum indulgent: tum enim sævissimas esse eas, notum vel ex Virg. Ge.
III, 245 sq.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_407" id = "line1_407"> </a>
Flumineaque urna cælatus <a href = "#var1_407">Bagrada</a> parmam;</p>
<p><a name = "line1_408" id = "line1_408"> </a>
Et vastæ Nasamon Syrtis populator Hyempsal,</p>
<p><a name = "line1_409" id = "line1_409"> </a>
Audax in fluctu laceras raptare carinas;</p>
<span class = "linenum">410</span>
<p><a name = "line1_410" id = "line1_410"> </a>
Una omnes dextraque cadunt iraque peremti.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_407" id = "not1_407" href = "#line1_407">407.</a>
Imitat. Virg. Æn. VII, 792. In Bagradæ clipeo expressus sui nominis
fluvius (vel urna potius, ejus emblema), ubi forte patria ejus, vel unde
originem duxit; ut in heroum scutis, eorum origo et imago, vel historia
majorum rerumque ab his et a toto olim populo præclare gestarum,
adumbrari solebat. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_158">II, 158</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_153">IV, 153</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_385">VIII, 385 sq.</a> (ubi Drak. hæc exempla jam
excitavit), <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_175">X,&nbsp;175</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_212">XIV, 212</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_397">XVII, 397</a>. De Bagrada fl. vid. <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#not6_140">ad VI, 140 seq.</a>
&mdash;<i>cœlatus parmam urna fluminea</i>, durior formula pro, parmam
gerens, in qua urna, fluvii emblema, sculpta erat; Ern.
&mdash;<a name = "not1_408" id = "not1_408" href =
"#line1_408">408.</a>&nbsp;<i>Nasamones</i>, adcolæ <i>Syrtis vastæ</i>
h. majoris, ex navium captarum spoliis ditescentes. Vid. Plin. V, 5;
VII,&nbsp;2; Lucan. IX, 438 sq., 891; Herodot. II, 32; IV, 172, 183.
&mdash;<a name = "not1_409" id = "not1_409" href =
"#line1_409">409.</a>&nbsp;<i>Audax raptare</i>, θρασὺς ἁρπάζειν.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_411" id = "line1_411"> </a>
Nec non <a href = "#var1_411">serpentem</a> diro exarmare veneno</p>
<p><a name = "line1_412" id = "line1_412"> </a>
Doctus <a href = "#var1_412">Athyr</a>, tactuque graves sopire
chelydros,</p>
<span class = "pagenum">53</span>
<p><a name = "line1_413" id = "line1_413"> </a>
Ac dubiam admoto sobolem explorare ceraste.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_411" id = "not1_411" href = "#line1_411">411.</a>
<i>exarmare veneno</i>, ut contra <i>armare v.</i> dixit Virg. Æn. IX,
773.
&mdash;<a name = "not1_412" id = "not1_412" href =
"#line1_412">412.</a>&nbsp;<i>chelydros graves</i>, h. gravi fœtore, ut
ap. Virg. Ge. III, 415,
<span class = "pagenum notes">53</span>
ubi lectio vulgaris ex h.l. firmari potest. Vid. ibi Heyne.
&mdash;<i>tactu sopire</i>; nam præter carmina, etiam manuum tactu
serpentes domare et sopire solebant ἐπῳδοὶ, vel ἀσπιδοθῆραι et
ὀφιοδιῶκται. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_302">III, 302</a>; <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_354">V,&nbsp;354</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_498">VIII, 498 sq</a>. Heyne ad Virg. Æn. VII, 753
seq. et de utroque modo angues domandi, ut de arte ὀφιοδήκτοις medendi,
Plin. VII,&nbsp;2; Cels. XXVII,&nbsp;5; Lucan. IX, 891 sq. 922 sq. (ubi
de Marmaridarum Psyllis, ut inf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_302">III, 302</a>, agitur) Strab. XIII, p.&nbsp;588;
Gell. IX,&nbsp;2; XVI, 11; Gronov. Obss. II,&nbsp;1; Heins. ad Ovid.
A.&nbsp;A. II, 102.
&mdash;<a name = "not1_413" id = "not1_413" href =
"#line1_413">413.</a>&nbsp;Afri et inpr. Psylli, genuinam sobolem ab
adulterina, admotis anguibus, dignoscere et <i>explorare</i>,
δοκιμάζειν, solent. «Mos <i>Psyllis</i> liberos genitos protinus
objiciendi sævissimis serpentibus, eoque genere pudicitiam conjugum
experiendi, non profugientibus adulterino sanguine natos serpentibus,»
Plin. VII,&nbsp;2. «Psylli quum arbitrantur, suppositum aliquem esse in
stirpe, ei admovent, ut pungat, colubram. Quum pupugerit, si de genere
sit, vivere: si non sit, mori.» Varro ap. Priscian. VII,&nbsp;2; Cf.
Lucan. IX, 891 sq. inpr. 906 sq. Solin. c. 27, p.&nbsp;52; Tzetz. Chil.
IV, hist. 135, v.&nbsp;339; Ælian. Hist. Anim. I,&nbsp;57, et Dio. LI,
p.&nbsp;453, qui posterior præter alia memorat, serpentes veste puerorum
tacta continuo marcescere. Poetam h.l. agnoscas in variandis serpentum
nominibus.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_414" id = "line1_414"> </a>
Tu quoque fatidicis Garamanticus adcola lucis,</p>
<span class = "linenum">415</span>
<p><a name = "line1_415" id = "line1_415"> </a>
Insignis flexo galeam per tempora cornu,</p>
<span class = "pagenum">54</span>
<p><a name = "line1_416" id = "line1_416"> </a>
Heu! frustra reditum sortes tibi sæpe locutas</p>
<p><a name = "line1_417" id = "line1_417"> </a>
Mentitumque Jovem increpitans, occumbis, <a href =
"#var1_417">Iarbas</a>.</p>
<p><a name = "line1_418" id = "line1_418"> </a>
<a href = "#var1_418">Et jam</a> corporibus cumulatus creverat
agger,</p>
<p><a name = "line1_419" id = "line1_419"> </a>
<a href = "#var1_419">Perfusæque</a> atra fumabant cæde ruinæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_414" id = "not1_414" href = "#line1_414">414.</a>
Ad Iarbam militem traducta, quæ de Iarba, rege Numidiæ, Jovis Hammonis
f., nota sunt vel ex <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_59">II, 59</a> sq. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_54">VIII, 54 sq.</a>; Virg. Æ. IV, 36, 196 seq.;
Justin. XVIII,&nbsp;6.&nbsp;al.
&mdash;<i>fatidicis lucis</i>, in quibus oraculum Jovis Hammonis, de quo
vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_10">III, 10</a>,
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_673">673&nbsp;sq</a>.
&mdash;<i>Garamanticus</i>, Libycus; vel Silio, ut aliis, laxior est
geographia. Nam Garamantes longe ab hoc oraculo in Marmarica remoti
erant, et vel inter Æthiopiam et Gætuliam, vel in extrema Africæ parte
ultra Gætuliam, colebant. Septemtrionales autem diversi ab australibus,
qui non nisi 20 dierum iter ab Ammoniis aberant. Vid. Plin. V,&nbsp;4.
Herodot. IV, 174, 183. Cl. Schlichthorst. Geogr. Afric. Herod.
p.&nbsp;7, 140, 155. <i>Garamanticus</i> pro Garamantice, ut
<i>ditissimus</i> <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_260">V,&nbsp;260</a>&nbsp;al.
&mdash;<a name = "not1_415" id = "not1_415" href =
"#line1_415">415.</a>&nbsp;Galeam cornibus arietinis, insigni Jovis
Hammonis, ornatam habebat, ut ipse ille deus, <a class = "crossref" href
= "bookIX.html#line9_298">IX, 298</a>; et ap. Diod. III, 73; et Nabis,
ejus sacerdos, inf. <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_682">XV, 682</a>; regesque Macedonum post Alexandrum
M., qui ejusdem dei filius haberi cupiebat, de quo vid. Spanhem. de Usu
et P. Num. Diss. V, p.&nbsp;346 sqq. Notus enim veterum mos, vel patriam
et originem, vel illustria majorum facta exprimendi ejusmodi ornamentis,
seu clipei, ut sup. <a class = "crossref" href =
"#line1_407">v.&nbsp;407</a>&nbsp;(ubi vid. not.), seu galeæ, ut
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_157">II, 157</a>; <a class
= "crossref" href = "bookV.html#line5_79">V,&nbsp;79</a>; Liv. XXVII,
33; Stat. Th. VII, 279; Herodian. I,&nbsp;14, quæ loca Drak. ad XV, 682
excitavit. Nec minus nota res est, Jovi Hammoni, ut et Baccho, Pani
aliisque, fluviorum inprimis, numinibus cornua, ad vim majestatemque
declarandam
<span class = "pagenum notes">54</span>
apta, tribui: quæ idea priscis temporibus, quibus homines pelle serina
vestium loco utebantur, orta et a Macedonum regibus renovata est. Vid.
Lessing. Laoc. c. 8, p.&nbsp;95, c. 9, p.&nbsp;103; Broukh. ad Prop.
III, 15, 19, 30, ad Tibull. II,&nbsp;1, 3; Jani ad Horat. Od. II,
19,&nbsp;30.
&mdash;<a name = "not1_416" id = "not1_416" href =
"#line1_416">416.</a>&nbsp;Oraculum mendax frustra incusabat.
&mdash;<i>sortes</i>, κλῆρος, oraculum, quoniam oracula olim etiam per
sortes, ψήφους, edebantur.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_419" id = "not1_419" href = "#line1_419">419.</a>
Cædes δεινῶς, depingitur.
&mdash;<i>cæde</i>, sanguine, ut φόνος pro αἷμα.
&mdash;<i>Perfusæ cæde</i>, adspersæ sanguine. Ern., exponit, mixtæ et
confusæ cadaveribus, quod usui loquendi minus convenit.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">420</span>
<p><a name = "line1_420" id = "line1_420"> </a>
Tum ductorem avido clamore in prælia poscit</p>
<p><a name = "line1_421" id = "line1_421"> </a>
Fulmineus ceu Spartanis <a href = "#var1_421">latratibus</a> actus,</p>
<p><a name = "line1_422" id = "line1_422"> </a>
Quum silvam occursu venantum perdidit, hirto</p>
<span class = "pagenum">55</span>
<p><a name = "line1_423" id = "line1_423"> </a>
Horrescit <a href = "#var1_423">sætis</a> dorso, et postrema
capessit</p>
<p><a name = "line1_424" id = "line1_424"> </a>
Prælia, <a href = "#var1_424">canentem</a> mandens aper ore cruorem,</p>
<span class = "linenum">425</span>
<p><a name = "line1_425" id = "line1_425"> </a>
<a href = "#var1_425">Jamque gemit geminans</a> contra venabula
dentem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_420" id = "not1_420" href = "#line1_420">420.</a>
<i>ductorem</i> Hannibalem <i>poscit</i> Murrus <i>in prælia</i>, ad
singulare certamen provocat, more heroum.
&mdash;<a name = "not1_421" id = "not1_421" href =
"#line1_421">421.</a>&nbsp;Splendida comparatio, concinnata ad exemplum
Virg. Æ. X,&nbsp;707, 718, ubi vid. Heyne.
&mdash;<i>Fulmineus</i> solemne apri et inpr. ejus dentium epitheton,
quod nonnulli ab exertis utrimque dentibus, fulminis cuspides
referentibus, repetunt; alii, qui ad Ovid. Met. VIII, 289, provocant, ab
ardente et calido oris adflatu; alii vero inde, quod, ut fulmina non in
rectum, sed in obliquum feruntur, sic et aper <i>obliquo latrantes
dissipat ictu</i>, ut utar verbis Ovid. Met. VIII, 344; unde σῦς δοχμὸς
et λικριφὸς αΐξας apud Hom. Il. μ, 148 et Odyss. τ, 451. Sed poetis
<i>fulminea</i> potius dicuntur, quæcumque instar fulminis cum impetu
ruunt, et tam terrorem incutiunt, quam omnia contundunt et necant, v.c.
<i>ira</i>, <a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_99">XI,
99</a>; <i>juvenis</i>, <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_393">IX, 393</a>; <i>ductor</i>, <a class =
"crossref" href = "bookXVII.html#line17_549">XVII, 549</a>; <i>Scipiadæ
fulmina gentis</i> et <i>belli</i>, <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_106">VII, 106</a>; Lucret. III, 1049; Virg. Æn. VI,
843; IX, 812; <i>fulmen Carthaginis Hannibal</i>, <a class = "crossref"
href = "bookXV.html#line15_667">XV, 667</a>; <i>fulmina belli</i>
milites Pœnorum, <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_223">VII, 223</a>; <i>patria fulmina</i>, <a class =
"crossref missing" href = "bookXV.html#line15_404" title = "recte 404">XV, 408</a>; <i>fulmen linguæ</i>, <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_412">VIII, 412</a>; <i>f. verborum</i> Cic. ad Div.
IX, 21, quo teste Orat. c. 9, Periclem fulgere et tonare dixit Aristoph.
Conf. Virg. Ge. IV, 561; ἀστεροπῇ ἐναλίγκιος Hom. Il. ν, 242; πρηστὴρ
κεραύνιος&nbsp;al.
&mdash;<i>Spartani canes</i> præstantius genus. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_689">II, 689</a>; <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_295">III, 295</a>, et Heyne ad
Virg. Ge. III, 345 et 405.
&mdash;<a name = "not1_422" id = "not1_422" href =
"#line1_422">422.</a>&nbsp;<i>perdidit silvam</i>, h. securitatem
<span class = "pagenum notes">55</span>
et latebras in silva, spemque in ea positam; vel viam et reditum in
silvam. Sic <i>perdere terga</i>, <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_171">XIII, 171</a>; <i>p. fugam</i>, viam fugæ
amittere Martial. de Spect. XI,&nbsp;2.
&mdash;<a name = "not1_423" id = "not1_423" href =
"#line1_423">423.</a>&nbsp;<i>Horrescit sætis dorso</i>; nam aprorum
sætæ erigi solent, si ad pugnam se expediunt. Φρίξας εὖ λοφίην Hom. Od.
τ, 446. Conf. Stat. Th. II, 129, XI, 531; Virg. Æn. X,&nbsp;711, ubi
vid. Heyne. <i>Horrere</i> autem, ut semel moneamus, poetis dicuntur,
quæ erecta sunt, seu eminent v.c. segetes, arma, pili ac sætæ, (quæ in
subito frigore et pavore, vel in ira vehementiore eriguntur) omniaque
ea, quibus aspera est et squalida superficies, non lævor ac nitor. Sic
et φρίσσειν, v.c. κάπρος φρίσσει τρίχας, seu ἐθείραις, λήϊον, vel ἄρουρα
φρίσσει σταχύεσσιν, μάχη ἐγχείῃσι, etc. ap. Hesiod. Scut. 171, 391; Hom.
Il. ν, 339, 473, ψ, 599 al. Conf. Heyne ad Virg. Æn. X,&nbsp;237; nostræ
Collect. Vol. IV, p.&nbsp;122. et VII, 86. <i>Ed.</i></p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">56</span>
<p class = "indent">
<a name = "line1_426" id = "line1_426"> </a>
At parte ex alia qua se insperata juventus</p>
<p><a name = "line1_427" id = "line1_427"> </a>
<a href = "#var1_427">Extulerat</a> portis, ceu spicula nulla
manusque</p>
<p><a name = "line1_428" id = "line1_428"> </a>
Vim ferre exitiumve queant, permixtus utrisque</p>
<p><a name = "line1_429" id = "line1_429"> </a>
Hannibal agminibus passim furit et quatit ensem,</p>
<span class = "linenum">430</span>
<p><a name = "line1_430" id = "line1_430"> </a>
Cantato nuper senior quem fecerat igni</p>
<p><a name = "line1_431" id = "line1_431"> </a>
Litore ab Hesperidum <a href = "#var1_431">Temisus</a>; qui carmine
pollens</p>
<p><a name = "line1_432" id = "line1_432"> </a>
Fidebat magica ferrum crudescere lingua:</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">56</span>
<a name = "not1_426" id = "not1_426" href = "#line1_426">426.</a>
<i>insperata</i>, ex insperato, contra spem et opinionem.
&mdash;<a name = "not1_430" id = "not1_430" href =
"#line1_430">430.</a>&nbsp;<i>Cantato</i>, incantato, carmine incenso,
magico, vid. <a class = "crossref" href = "#not1_96">ad v.&nbsp;96</a>,
et <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_497">VIII, 497</a>;
conf. Prop. IV,&nbsp;5, 13; Ovid. Am. II,&nbsp;5, 38 et Met. VII, 98.
&mdash;<a name = "not1_431" id = "not1_431" href =
"#line1_431">431.</a>&nbsp;<i>Litore ab Hesperidum</i>, ut sacerdos illa
magici sacri, sup. <a class = "crossref" href =
"#line1_101">v.&nbsp;101</a>, et ap. Virg. Æn. IV, 484. De Hesperidum
hortis vid. Heyne ad Virg. l.c. ad Apollod. p.&nbsp;406 seq. et Comm. de
Theog. Hes. in Cer. v.&nbsp;11, et Cl. Hermann. Mythol. T.&nbsp;I,
p.&nbsp;402. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_282">III, 282 sq.</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_638">IV, 638</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_184">VI, 184</a>.
&mdash;<a name = "not1_432" id = "not1_432" href =
"#line1_432">432.</a>&nbsp;<i>crudescere</i>, crudius, sævius, et hinc
nocentius et efficacius fieri.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_433" id = "line1_433"> </a>
Quantus Bistoniis late Gradivus <a href = "#var1_433">in oris</a></p>
<span class = "pagenum">57</span>
<p><a name = "line1_434" id = "line1_434"> </a>
Belligero rapitur curru, telumque coruscans,</p>
<span class = "linenum">435</span>
<p><a name = "line1_435" id = "line1_435"> </a>
Titanum quo pulsa cohors, flagrantia bella</p>
<p><a name = "line1_436" id = "line1_436"> </a>
Cornipedum adflatu <a href = "#var1_436">tonat</a>, et stridoribus
axis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_433" id = "not1_433" href = "#line1_433">433.</a>
Comparatio desumta a Virg. Æn. XII, 331 seq. ubi vid. Heyne.
&mdash;<i>Quantus</i>, h. tantum furit H., quantum.
&mdash;<i>Bistoniis oris</i>, Thracia, (vid. Plin. IV, 11) propria
<span class = "pagenum notes">57</span>
sede Martis. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_433">IV, 433</a>; Hom. Od. θ, 361; Virg. Æn. III, 13,
35. Claud. in Rufin. I,&nbsp;334 sq. De <i>curru</i> Martis conf.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_432">IV, 432 sq.</a> et
Heyne ad Virg. Æn. VIII, 433.
&mdash;<a name = "not1_434" id = "not1_434" href =
"#line1_434">434.</a>&nbsp;<i>telum coruscans</i>, vibrans, πάλλων δοῦρα
Hom. Il. γ, 19, ε, 495. Ἄρης στιβαρὸν δόρυ κραδαίνων Anacr. XLV,&nbsp;9.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_435" id = "not1_435" href =
"#line1_435" title = "numerus deest">435.</a>&nbsp;<i>Titanum</i> pro
Gigantum, quos seriores inpr. poetæ confundere solent. Conf. Claud.
Gigantom. 75&nbsp;sq.
&mdash;<i>bella flagrantia</i>, vehementia et acria, vel ardentia quæ
cum ardore geruntur, ut <i>flag. comitia</i> dixit Plin. H.&nbsp;N.
Præf.
&mdash;<a name = "not1_436" id = "not1_436" href =
"#line1_436">436.</a>&nbsp;<i>adflatu</i>, anhelitu.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_437" id = "line1_437"> </a>
Jamque <a href = "#var1_437">Hostum, Rutulumque</a> Pholum, ingentemque
Metiscum,</p>
<p><a name = "line1_438" id = "line1_438"> </a>
Jam Lygdum, <a href = "#var1_438">Durium</a>que simul, flavumque <a href
= "#var1_438">Galæsum</a>,</p>
<p><a name = "line1_439" id = "line1_439"> </a>
Et geminos, <a href = "#var1_439">Chromin</a> atque <a href =
"#var1_439">Gyan, demiserat</a> umbris;</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_437" id = "not1_437" href = "#line1_437">437.</a>
Notus est poetarum mos, non numerum, sed nomina occisorum hostium
recensendi, quod ad vim ornatumque narrationis, et ad animum lectoris in
eam intendendum plurimum facit.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_438" id = "not1_438" href =
"#line1_438" title ="numerus deest">438.</a>&nbsp;<i>Flavus</i>, ut
ξανθὸς, solenne epitheton virorum fortium et heroum, quos et pulchritudo
decebat, unde iis ξανθὸς τρίχας, seu ξανθὴν κόμην tribui notum vel ex
Hom. Il. α, 197; β, 642; γ, 284; Od. ν, 399. <i>flavus Achilles</i>
dicitur Claud. Paneg. VIII, 556. Hinc forte et <i>flaua coma Bellonæ</i>
inf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_220">V,&nbsp;220</a>, ut ξανθὰ Γλαυκῶπις Pind. Nem.
X,&nbsp;13. <i>Flavi</i> autem <i>crines</i> veteribus non minus ac
nobis placebant, unde <i>flava Phyllis et Chloe</i>, <i>flavus
Ganymedes</i> etc. ap. Horat. Od. II,&nbsp;4, 14; III,&nbsp;9, 19;
IV,&nbsp;4, 4, ξανθὰς μὲν ἀνήψατο χερσὶν ἐθείρας Medea ap. Apollon.
VIII, 828. Conf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_402">III, 402</a>, <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_200">IV, 200</a>.
&mdash;<a name = "not1_439" id = "not1_439" href =
"#line1_439">439.</a>&nbsp;<i>demittere umbris</i>, <i>Orco</i>, et
<span class = "pagenum notes">58</span>
hinc doctius <i>neci</i>, vel <i>leto</i>, ut <a class = "crossref" href
= "bookX.html#line10_137">X,&nbsp;137</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_142">XI, 142</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_468">XII, 468</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_459">XIII, 459</a>; poetis dicitur pro <i>d. ad
umbras</i>, vel <i>manes</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_342">IV, 342</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_470">XV, 470</a>, ψυχὰς ἄϊδι πρόϊαψεν Hom. Il. α, 3,
h. εἰς ἄϊδα, vel Ἄϊδος, Ἅδου δῶμα, οἶκον ἴαψε, seu ἔπεμψε ut Il. φ, 48,
h. ἐφόνευσε. Conf. Intpp. ad Virg. Æn. II, 85, 398, IX, 527; XII,
884.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">58</span>
<span class = "linenum">440</span>
<p><a name = "line1_440" id = "line1_440"> </a>
Daunum etiam, grata quo non spectatior alter</p>
<p><a name = "line1_441" id = "line1_441"> </a>
Voce movere fora, atque orando <a href = "#var1_441">fingere</a>
mentes,</p>
<p><a name = "line1_442" id = "line1_442"> </a>
Nec legum custos sollertior, aspera telis</p>
<p><a name = "line1_443" id = "line1_443"> </a>
Dicta admiscentem: «<a href = "#var1_443">Quænam</a> te, Pœne,
paternæ</p>
<p><a name = "line1_444" id = "line1_444"> </a>
Huc adigunt <a href = "#var1_444">Furiæ</a>? non hæc Sidonia tecta</p>
<span class = "linenum">445</span>
<p><a name = "line1_445" id = "line1_445"> </a>
Feminea fabricata manu, pretiove parata,</p>
<p><a name = "line1_446" id = "line1_446"> </a>
Exsulibusve datum <a href = "#var1_446">dimensis litus arenis</a>;</p>
<p><a name = "line1_447" id = "line1_447"> </a>
Fundamenta Deum Romanaque fœdera cernis.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_441" id = "not1_441" href = "#line1_441">441.</a>
<i>movere fora</i>, judices.
&mdash;<i>orando</i> causas, agendo, dicendo.
&mdash;<i>fingere</i> ut πλάσσειν, propr. ex luto, vel cera aliquid
formare; hinc id. qd. <i>formare</i>, docere, et h.l. flectere, movere
<i>mentes</i>, ut ap. Cic. Brut. 38 et inpr. Legg. III, 40. Cf. Burm. ad
Petron. 117, et, quos N.&nbsp;Heins. et Drak. laudarunt, Virg. Æn. VI,
80; Grat. 105; Stat. Silv. V,&nbsp;3, 192, et Val. Fl. V,&nbsp;534 ubi
Burm. hærebat. Sic et <i>formare</i>, <a class = "crossref missing" href
= "bookXI.html#line11_449" title = "recte 449">XI, 452</a>, ubi Drak.
contulit Hor. Od. I,&nbsp;10, 3, ej. Sat. I,&nbsp;4, 122, et Epist. II,
<span class = "smallcaps">i</span>, 128 al. Vid. Græv. ad Justin.
XX,&nbsp;4.
&mdash;<a name = "not1_443" id = "not1_443" href =
"#line1_443">443.</a>&nbsp;Imitat. Virg. Æn. IX, 601&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not1_444" id = "not1_444" href =
"#line1_444">444.</a>&nbsp;<i>non hæc Sidonia tecta</i>, etc., hæc urbs,
quam obpugnas, non est Carthago, a femina, Didone, condita. Conf. sup.
<a class = "crossref" href = "#line1_24">v.&nbsp;24</a>&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not1_445" id = "not1_445" href =
"#line1_445">445.</a>&nbsp;<i>pretio parata</i>, conf. <a class =
"crossref" href = "#line1_24">I,&nbsp;24</a>.
&mdash;<a name = "not1_447" id = "not1_447" href =
"#line1_447">447.</a>&nbsp;<i>Fundamenta Deum</i>, urbem, cujus fundam.
Deus, Hercules, jecit. Vid <a class = "crossref" href = "#not1_273">ad
v.&nbsp;273</a>.
&mdash;<i>Romana fœdera</i> urbem fœderatam Romanorum.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_448" id = "line1_448"> </a>
Ast illum, toto jactantem talia campo,</p>
<p><a name = "line1_449" id = "line1_449"> </a>
Ingenti raptum nisu, medioque virorum</p>
<span class = "linenum">450</span>
<p><a name = "line1_450" id = "line1_450"> </a>
Avulsum inter tela globo, et post terga revinctum,</p>
<p><a name = "line1_451" id = "line1_451"> </a>
Hannibal ad pœnam lentæ mandaverat iræ.</p>
<span class = "pagenum">59</span>
<p><a name = "line1_452" id = "line1_452"> </a>
Increpitansque suos inferri signa jubebat;</p>
<p><a name = "line1_453" id = "line1_453"> </a>
Perque ipsos cædis cumulos, stragemque jacentum</p>
<p><a name = "line1_454" id = "line1_454"> </a>
Monstrabat furibundus iter, <a href = "#var1_454">cunctosque</a>
ciebat</p>
<span class = "linenum">455</span>
<p><a name = "line1_455" id = "line1_455"> </a>
Nomine, et in <a href = "#var1_455">prædas</a> stantem dabat inprobus
urbem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_451" id = "not1_451" href = "#line1_451">451.</a>
<i>lentæ iræ mandaverat</i>, ut <i>lonqa morte necabat</i> ap.
Virg.&nbsp;Æn.
<span class = "pagenum notes">59</span>
VIII, 488.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_452" id = "not1_452" href = "#line1_452">452.</a>
<i>Increpitans</i> vid. <a class = "crossref" href = "#not1_181">ad
v.&nbsp;181</a>.
&mdash;<a name = "not1_453" id = "not1_453" href =
"#line1_453">453.</a>&nbsp;<i>cædis</i>, occisorum, ut <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#line6_603">VI, 603</a>; <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_614">VII, 614</a>.
&mdash;<a name = "not1_454" id = "not1_454" href =
"#line1_454">454,&nbsp;455.</a> <i>cunctos ciebat nomine</i>, nam quod
Drak. jam monuit, magnum habet momentum ad animos militum duci
conciliandos eosque ad virtutem incitandos, si quisque se duci, qui pro
meritis omnes, vel præmiis, vel pœnis adficere potest, notum videt et ab
eo nominatim adpellatur. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_245">IX, 245 seq.</a> Lucan. VII, 286 sq. Heyne et
Cerda ad Virg. Æn. XI, 731; XII, 758. Heins. ad Claud. Cons. Hon. VI,
255, et Burm. ad Val. Fl. IV, 649.
&mdash;<a name = "not1_455" id = "not1_455" href =
"#line1_455">455.</a>&nbsp;<i>stantem</i>, adhuc salvam, <i>urbem</i>
militibus ad prædam proposuit. Conf. Liv. XXI, 11.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_456" id = "line1_456"> </a>
Sed postquam a trepidis adlatum, fervere partem</p>
<p><a name = "line1_457" id = "line1_457"> </a>
Diversam Marte infausto, Murroque secundos</p>
<p><a name = "line1_458" id = "line1_458"> </a>
Hunc Superos tribuisse diem, ruit ocius amens</p>
<p><a name = "line1_459" id = "line1_459"> </a>
Lymphato cursu, atque ingentes deserit actus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_456" id = "not1_456" href = "#line1_456">456.</a>
Similis locus est Virg, Æn. IX, 691&nbsp;sq.
&mdash;<i>adlatum</i>, nuncius adlatus, nunciatum, ut, <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_338">XII, 338</a>.
&mdash;<i>a&nbsp;trepidis</i>, ab iis, qui formidinis pleni festinabant.
&mdash;<i>fervere Marte</i>, ut ap. Virg. Æn. VIII, 676.
&mdash;<a name = "not1_457" id = "not1_457" href =
"#line1_457">457,</a>&nbsp;<a name = "not1_458" id = "not1_458" href =
"#line1_458">458.</a> <i>secundos</i>, faventes.
&mdash;<a class = "missing" href = "#line1_458" title = "‘459’ legitur">458.</a>&nbsp;<i>ruit ocius amens Lymphato cursu</i>, oratio
turget. Conf. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_357">VII,
357</a>; <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_153">VIII,
153</a>; <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_545">XII,
545</a>; Virg. Æn. VII, 377.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_459" id = "not1_459" href =
"#line1_459" title = "numerus deest">459.</a>&nbsp;<i>Lymphatus</i>,
νυμφόληπτος, h. ὁ τῇ Νύμφῃ λαμβάνεται, qui ob Nympham et quodcumque
aliud numen, sive conspectum, sive iratum, furore conripitur; hinc
terrore aliquo divinitus injecto perturbatus, vel simpl. perterritus,
et, ut h.l., insanus. Cf. Cuper. Obss. III, 12, et Burm. ad Val. Fl.
III, 46.
&mdash;<a href = "#line1_459">459.</a>&nbsp;<i>ingentes actus</i>, res
alia parte gestas et <a class = "crossref" href =
"#line1_426">v.&nbsp;426</a>, <a class = "crossref" href =
"#line1_455">455</a> memoratas.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">460</span>
<p><a name = "line1_460" id = "line1_460"> </a>
<a href = "#var1_460">Letiferum</a> nutant fulgentes vertice cristæ:</p>
<span class = "pagenum">60</span>
<p><a name = "line1_461" id = "line1_461"> </a>
Crine ut flammifero terret fera regna cometes,</p>
<p><a name = "line1_462" id = "line1_462"> </a>
Sanguineum spargens ignem; vomit atra rubentes</p>
<p><a name = "line1_463" id = "line1_463"> </a>
Fax cælo radios, ac <a href = "#var1_463">sæva luce</a> coruscum</p>
<p><a name = "line1_464" id = "line1_464"> </a>
Scintillat sidus, terrisque extrema minatur.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_460" id = "not1_460" href = "#line1_460">460.</a>
Δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν, Hom. Il. γ, 337 et&nbsp;al.
&mdash;<i>Letiferum</i> conf. <a class = "crossref" href =
"#not1_398">ad v.&nbsp;398</a>.
&mdash;Vim comparationis, quam Silius sublegit Maroni, Æn. X,&nbsp;270,
275, nonnulli in cursu, propensione, aut prolapsione, alii vero (quibus
favet locus Virg. ubi vid. Heyne) in fulgore cristarum ac cometæ, et
Drak. denique in eo positam putat, quod, quemadmodum cometæ adparitio
<span class = "pagenum notes">60</span>
pestem, famem aliaque mala humano generi portendere atque inmittere
credebatur, ita quoque terribilis adspectus Hannibalis cristarumque in
capite ejus nutantium, quæ ipso motu impetum ejus iramque declarabant,
letiferum Saguntinis terrorem incuteret. Confer <a class = "crossref"
href = "bookVIII.html#line8_636">VIII, 636</a>; Virg. Ge. I,&nbsp;488;
Plin. II, 25; Sueton. Ner. c. 36, et Claud. 46; Tibull. II,&nbsp;5, 71;
Cic. de N.&nbsp;D. II,&nbsp;5; Lucan. I,&nbsp;526 sq. Tac. Ann. XIV, 22;
XV, 47; Val. Fl. V,&nbsp;370 sq. ubi vid. Burm.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_461" id = "not1_461" href =
"#line1_461" title = "numerus deest">461.</a>&nbsp;<i>Crine</i>, vid.
sup. <a class = "crossref" href = "#not1_358">ad v.&nbsp;358</a>.
&mdash;<i>fera regna</i>, h. barbaros incultosque populos, physicæ
rationis ignaros.
&mdash;<a name = "not1_462" id = "not1_462" href =
"#line1_462">462.</a>&nbsp;<i>vomit</i>, emittit.
&mdash;<i>atra</i>, tristis, perniciosa, terribilis, ut mox <i>sæva
luce</i> et <i>dirum lumen</i>.
&mdash;<a name = "not1_463" id = "not1_463" href =
"#line1_463">463.</a>&nbsp;<i>Fax</i> poetis dicitur ignis, inpr. cometæ
et stellarum, v.c. Virg. Æn. II, 694; Val. Fl. l.c. Sen. Octav. 232.
&mdash;<a name = "not1_464" id = "not1_464" href =
"#line1_464">464.</a>&nbsp;<i>extrema</i> sc. mala.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">465</span>
<p><a name = "line1_465" id = "line1_465"> </a>
Præcipiti dant tela viam, dant signa, virique;</p>
<p><a name = "line1_466" id = "line1_466"> </a>
<a href = "#var1_466">Atque ambæ</a> trepidant acies: jacit igneus
hastæ</p>
<p><a name = "line1_467" id = "line1_467"> </a>
Dirum lumen apex, ac late fulgurat umbo.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_467" id = "not1_467" href = "#line1_467">467.</a>
<i>apex</i>, eminentia, summa pars v.c. galeæ, λοφός, conus ap. Virg.
Æn. X,&nbsp;270; XII, 492, h.l. hastæ, h. cuspis, αἰχμὴ, ἐπιδορατὶς,
ἀκωκή.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_468" id = "line1_468"> </a>
<a href = "#var1_468">Talis</a> ubi Ægæo surgente ad sidera ponto</p>
<p><a name = "line1_469" id = "line1_469"> </a>
Per longum vasto Cori cum murmure fluctus</p>
<span class = "pagenum">61</span>
<span class = "linenum">470</span>
<p><a name = "line1_470" id = "line1_470"> </a>
Suspensum in terras portat mare, frigida nautis</p>
<p><a name = "line1_471" id = "line1_471"> </a>
Corda tremunt: sonat ille procul, flatuque tumescens</p>
<p><a name = "line1_472" id = "line1_472"> </a>
<a href = "#var1_472">Curvatis pavidas</a> transmittit Cycladas
undis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_468" id = "not1_468" href = "#line1_468">468.</a>
Quemadmodum fluctus, <i>per longum</i>, in alto, procul a litore, ubi
frangitur, vento tumescens (qui nautis <i>Hulle</i> vel <i>Surf.</i>
dicitur), ingenti cura impetu sonituque in litus fertur; sic Hannibal
magno armorum strepitu, procul audito, præceps in hostes ruit. Conf.
Lichtenberg. V. Cl. <i>Magasin für d. physik</i> T.&nbsp;II,
P.&nbsp;III, p.&nbsp;38. Egregia comparatio, repetita inf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_243">IV, 243 seqq.</a> et <a class
= "crossref" href = "bookVIII.html#line8_428">VIII, 428, 429</a>, quam
tamen Silius non minus debet Virg. Ge. III, 236 seqq. coll. Æn. VII, 528
sq. XII, 365 sqq. hic autem Hom. Il. δ, 422 seqq. (ubi vid. Koppen)
coll. ν, 795, 799. Possis etiam vim ejus in terrore militum et nautarum
quærere; sed ornatus tum minus placet.
&mdash;<i>Ægæum mare</i> cum dilectu positum, quoniam tam propter
insulas, <i>Cycladas</i> inprimis, et interjecta vada, scopulos ac
promontoria periculosissimum, quam ob aquilones, vehementer in eo
spirantes, procellosissimum est. Conf. Heyne ad Virg. Æn. XII, 366.
&mdash;<a name = "not1_469" id = "not1_469" href =
"#line1_469">469.</a>&nbsp;<i>Corus</i>, seu caurus, ἀργέστης,
<i>Nordwest</i>, ventus vehementior. vid. Heyne ad
<span class = "pagenum notes">61</span>
Virg. Ge. III, 278; Plin. XVIII, 34.
&mdash;<a name = "not1_470" id = "not1_470" href =
"#line1_470">470.</a>&nbsp;<i>Suspensum mare</i> id. qd. mox <i>unda
curvata</i>, alias <i>sinuata</i>, h. tumida, in altum sublata, ut
<a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_154">XV, 154</a>, κῦμα
κυρτωθὲν Hom. Od. λ, 243, vel κυρτὸν Il. δ, 426, et ν, 799. Conf. VV.
DD. ad Virg. Ge. IV, 361, et Æn. III, 564; Burm. ad Val. Fl.
I,&nbsp;615, et Drak. ad h.l. ubi laudat Nonn. Dion. VI, 127 (Βορείοθεν
ἀγκύλον ὕδωρ); Ovid. Met. XI, 505; XV, 508; Stat. Th. V,&nbsp;384; XI,
437, et Avien. Descr. Orb. v.&nbsp;296.
&mdash;<a name = "not1_471" id = "not1_471" href =
"#line1_471">471.</a>&nbsp;<i>sonat ille procul</i>, sæpe si plura
milliara abest.
&mdash;<i>flatuque tumescens</i>, nonnunquam ad altitudinem <span class
= "smallroman">XX</span> pedum.
&mdash;<a name = "not1_472" id = "not1_472" href =
"#line1_472">472.</a>&nbsp;<i>pavidas</i>, quarum incolæ pavidi sunt ob
æstum maris.
&mdash;<i>transmittit</i>, transit, ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_345">IV, 345</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_551">VIII, 551</a> al. Conf. Virg. Æn. IV, 154.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_473" id = "line1_473"> </a>
Non cuncta e muris unum incessentia tela,</p>
<p><a name = "line1_474" id = "line1_474"> </a>
Fumantesque ante ora faces, non saxa per artem</p>
<span class = "linenum">475</span>
<p><a name = "line1_475" id = "line1_475"> </a>
Tormentis excussa tenent: ut tegmina primum</p>
<p><a name = "line1_476" id = "line1_476"> </a>
Fulgentis galeæ conspexit, et arma cruento</p>
<p><a name = "line1_477" id = "line1_477"> </a>
Inter solem auro rutilantia, turbidus infit:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_475" id = "not1_475" href = "#line1_475">475.</a>
<i>tenent</i>, retinent.
&mdash;<i>tegmina galeæ</i>, propr. capitis, ipsa Murri galea.
&mdash;<a name = "not1_476" id = "not1_476" href =
"#line1_476">476.</a>&nbsp;<i>cruento</i>, cruore adsperso, vel rubro,
ut ap. Virg. Ge. I,&nbsp;306.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_477" id = "not1_477" href =
"#line1_477" title = "‘377’ legitur">477.</a>&nbsp;<i>turbidus
infit</i>, verba Maroniana Æn. XII, 10.
&mdash;<i>turbidus</i>, ταραχθεὶς, seu τεταραγμένος, turbatus, commotus,
ira furens. Conf. Heyne ad Virg. Æn. IX, 57; X,&nbsp;648, 763; XI, 742,
et inf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_529">II,
529</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_478" id = "line1_478"> </a>
«En, qui res Libycas, inceptaque tanta retardet,</p>
<p><a name = "line1_479" id = "line1_479"> </a>
Romani Murrus belli mora! Fœdera, faxo,</p>
<span class = "linenum">480</span>
<p><a name = "line1_480" id = "line1_480"> </a>
Jam noscas, quid vana queant, et vester Iberus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_478" id = "not1_478" href = "#line1_478">478.</a>
Amara irrisio Murri et fœderis, a Romanis cum Hasdrubale renovati, quo
libertas Saguntinorum pacta, et <i>Iberus</i> finis utriusque imperii
constitutus. Vid. Duker. ad Flor. II,&nbsp;6, et sup. <a class =
"crossref" href = "#not1_294">ad v.&nbsp;294</a>.
&mdash;<a name = "not1_479" id = "not1_479" href =
"#line1_479">479.</a>&nbsp;<i>belli mora</i> (quæ verba vs. præc.
explicantur) ut ap. Virg. Æn. X,&nbsp;428, ubi vid. Heyne. <i>Mora</i>,
is qui moratur, ut <i>principium</i>, princeps, vel is, unde quid
principium ducit; <i>spes</i> is, qui sperat; <i>palma</i> is, de quo
victoria restat reportanda; <i>imperium</i> imperator, quæ comparavit
Drak. ad VIII, 33; XV, 749; XVI, 504, 507. Conf. Intpp. ad Val. Fl.
I,&nbsp;23.
&mdash;<a name = "not1_480" id = "not1_480" href =
"#line1_480">480.</a>&nbsp;<i>quid queant</i>, quantum apud me valeant,
quam vim habeant.
&mdash;<i>vester Iberus</i>, qui vobis favet, quoniam nobis per pacta
non licet, eum transire. Conf. <a class = "crossref" href =
"#not1_118">ad I,&nbsp;118</a> et <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_648">IV, 648</a>; Barthius Adv. VII, 15, hæc notat:
«Quomodo <i>vester</i>, qui ab iis contemnebatur? an <i>Iberum</i> dicit
modo a Murro in pugna occisum,
<span class = "pagenum notes">62</span>
ut <i>vester</i> sit, quem ad urbem vestrum concidi posse speratis?» Sed
vid. Gronov. Obss. IV, 18.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">62</span>
<p><a name = "line1_481" id = "line1_481"> </a>
<a href = "#var1_481">Fer tecum castamque</a> fidem servataque jura:</p>
<p><a name = "line1_482" id = "line1_482"> </a>
Deceptos mihi linque Deos.» Cui talia Murrus:</p>
<p><a name = "line1_483" id = "line1_483"> </a>
«Exoptatus ades! mens olim prælia poscit,</p>
<p><a name = "line1_484" id = "line1_484"> </a>
Speque tui flagrat capitis: fer debita fraudum</p>
<span class = "linenum">485</span>
<p><a name = "line1_485" id = "line1_485"> </a>
Præmia, et Italiam tellure inquire sub ima.</p>
<p><a name = "line1_486" id = "line1_486"> </a>
Longum in Dardanios fines iter, atque nivalem</p>
<p><a name = "line1_487" id = "line1_487"> </a>
Pyrenen, Alpesque tibi mea dextera donat.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_481" id = "not1_481" href = "#line1_481">481.</a>
<i>Castus</i>, purus a vitiis, sanctus, inviolabilis, ut ἁγνὸς pro
ὅσιος, unde <i>fides casta</i>, quæ <i>sancta</i> dicitur, <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_479">II, 479</a>; <i>sacra</i>,
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_281">XIII, 281</a>, et
<i>alma</i>, h. venerabilis, Cic. Off. III, 29. Hinc <i>castus</i> etiam
est fidus, qui fidem servat, <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_1">III,&nbsp;1</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_131">XVII, 131</a> ubi Drak. monet, <i>castum</i>
obponi perfido, vel perjuro, v.c. apud Cic. pro Rosc. Com. c. 7. Conf.
Ernesti Clav. Cic. et ad Tac. Germ. c.&nbsp;40.
&mdash;<i>Fer tecum</i>, tibi habe.
&mdash;<i>servata jura</i>, religionem in pacis legibus servandis. Inpia
verba, sed ab heroum et Hannibalis animo (vid. sup. <a class =
"crossref" href = "#line1_56">v.&nbsp;56, 58</a>) non aliena.
&mdash;<a name = "not1_482" id = "not1_482" href =
"#line1_482">482.</a>&nbsp;<i>Deceptos Deos</i>, per quos pejeravimus,
ut <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_693">VI, 693</a>,
unde mox <i>fraudum</i> pro perjurio.
&mdash;<a name = "not1_483" id = "not1_483" href =
"#line1_483">483.</a>&nbsp;<i>olim</i>, jamdudum.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_484" id = "not1_484" href =
"#line1_484" title = "‘384’ legitur">484.</a>&nbsp;<i>Spe tui
capitis</i>, h. te occidendi.
&mdash;<a name = "not1_485" id = "not1_485" href =
"#line1_485">485.</a>&nbsp;Conf. Virg. Æneid. lib. X, v.&nbsp;650,
p.&nbsp;164, T.&nbsp;IV, nost. edit. <i>Ed.</i></p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_486" id = "not1_486" href = "#line1_486">486.</a>
Similis sarcasmus in Homero et Marone passim obvius. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_325">II, 325</a>.
&mdash;<a name = "not1_487" id = "not1_487" href =
"#line1_487">487.</a>&nbsp;<i>donat</i>, h. condonat, remittit,
(<i>erspart</i>) laborem hos montes transeundi, et per eos in <i>fines
Dardanios</i>, h. Italiæ contendendi. Vid. Ind. et cfr. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_325">II, 325</a>; Gronov. Obss.
III, 23; Jani ad Horat. Od. III,&nbsp;3, 33; Heins. ad Ovid. A.&nbsp;A.
III, 85; Burm. ad Val. Flacc. I,&nbsp;473; quosque Drak. ad h.l. et ad
XV, 603, citavit; Sen. Œd. 1001; Lucan. IV, 764; VI, 58; IX, 1091. Val.
Flacc. II, 473; Stat. Th. VII, 557; Ovid. ex Ponto II,&nbsp;7, 51; Liv.
VIII, 35; Græv. ad Cic. Ep. ad Div. V,&nbsp;4; Gronov. ad Sen. Med.
1015, et Phœniss. 235, 456.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_488" id = "line1_488"> </a>
Hæc inter cernens subeuntem comminus hostem,</p>
<p><a name = "line1_489" id = "line1_489"> </a>
<a href = "#var1_489">Præruptumque loci</a> fidum sibi, conripit
ingens</p>
<span class = "linenum">490</span>
<p><a name = "line1_490" id = "line1_490"> </a>
Aggere convulso saxum, et nitentis in ora</p>
<p><a name = "line1_491" id = "line1_491"> </a>
Devolvit, pronoque silex ruit incitus <a href =
"#var1_491">ictu</a>.</p>
<span class = "pagenum">63</span>
<p><a name = "line1_492" id = "line1_492"> </a>
Subsedit duro concussus fragmine muri.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_488" id = "not1_488" href = "#line1_488">488.</a>
<i>subeuntem</i> ex loco inferiori.
&mdash;<a name = "not1_489" id = "not1_489" href =
"#line1_489">489.</a>&nbsp;<i>fidum</i> v. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_24">ad IV, 24</a>.
&mdash;<a name = "not1_490" id = "not1_490" href =
"#line1_490">490.</a>&nbsp;<i>nitentis</i>, enitentis Hannibalis,
conantis adscendere.
&mdash;<a name = "not1_491" id = "not1_491" href =
"#line1_491">491.</a>&nbsp;<i>prono</i>
<span class = "pagenum notes">63</span>
<i>ictu</i>, ex loco superiore.
&mdash;<a name = "not1_492" id = "not1_492" href =
"#line1_492">492.</a>&nbsp;<i>Subsedit</i>, ὑφιζάνει, delitui sub
clipeo; vel potius decidit, delapsus est. Id non memorant historici.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_493" id = "line1_493"> </a>
Tum pudor adcendit mentem, nec conscia fallit</p>
<p><a name = "line1_494" id = "line1_494"> </a>
Virtus pressa loco; frendens luctatur, et ægro</p>
<span class = "linenum">495</span>
<p><a name = "line1_495" id = "line1_495"> </a>
Scandit in adversam per saxa <a href = "#var1_495">vetantia</a>
nisu.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_493" id = "not1_493" href = "#line1_493">493.</a>
Sunt fere verba Virg. Æn. V,&nbsp;455, et XII, 666 seqq.
&mdash;<i>conscia Virtus</i>, conscientia virtutis.
&mdash;<i>fallit</i>, destituit eum.
&mdash;<a name = "not1_494" id = "not1_494" href =
"#line1_494">494.</a>&nbsp;<i>pressa loco</i>, obpressa, victa
iniquitate loci.
&mdash;<i>ægro</i>, ob vulnus
&mdash;<a name = "not1_495" id = "not1_495" href =
"#line1_495">495.</a>&nbsp;<i>vetantia</i>, obstantia, adscensu
difficilia.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_496" id = "line1_496"> </a>
Sed postquam <a href = "#var1_496">propior</a> vicino lumine fulsit,</p>
<p><a name = "line1_497" id = "line1_497"> </a>
Et tota se mole tulit, velut incita clausum</p>
<p><a name = "line1_498" id = "line1_498"> </a>
Agmina Pœnorum cingant, et cuncta paventem</p>
<p><a name = "line1_499" id = "line1_499"> </a>
Castra premant, <a href = "#var1_499">lato</a> Murrus caligat in
hoste.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_496" id = "not1_496" href = "#line1_496">496.</a>
Subita animi perturbatio ingensque terror, propiore hostis adcessu,
Murro injectus omnia in Hannibale augent, ut fortior subito majorque
adpareat, et Murrus caligat, ἀμβλυώττει, occæcatur, tantam repente
oculis caliginem pavore obfusum sentit, ut universo Pænorum exercitu
cinctus sibi videatur. <i>Caligant</i> oculi <i>vicini luminis</i>
fulgore. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_89">XIV, 89</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_299">ad II, 299</a>.
&mdash;<i>lumine</i>, splendore armorum. Sed cf. Virg. Æn. I,&nbsp;588.
&mdash;<a name = "not1_497" id = "not1_497" href =
"#line1_497">497.</a>&nbsp;<i>tota se mole tulit</i>, ut ap. Virg. Æn.
III, 655; V,&nbsp;373 et inpr. VIII, 199 ad quæ loca vid. Heyne, et
Burm. ad Val. Flacc. VI, 104.
&mdash;<a name = "not1_499" id = "not1_499" href =
"#line1_499">499.</a>&nbsp;<i>hostis latus</i>, πλατύνωτος, ευρύνωτος,
cujus humeri sunt lati, ὤμοι εὐρέες, quales decent heroem, qui ἀνὴρ
πελώριος ἠΰς τε μέγας τε esse solet. Vid. Ind. v. <i>latus</i> et
<i>ingens</i>, Intpp. ad Virg. Æn. I,&nbsp;589; VI, 413; Clark. ad Hom.
Il. γ, 226 et Drak. ad h.l. <ins class = "correction" title = "‘Sed h.l. Sed h.l. Sed h.l.’ legitur">Sed h.l.</ins> <!-- the 3 "Sed h. l." seems
like an error --> <!-- it's that french wine ::hic:: --> potest etiam
<i>hostis latus</i> esse, qui Murro paventi geminatus quasi videbatur.
Conf. Virg. Æn. IV, 470, ibique Heyne. Quod proprie ad insaniam spectat,
poeta ad terrorem transtulit.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">500</span>
<p><a name = "line1_500" id = "line1_500"> </a>
Mille simul dextræ, densusque micare videtur</p>
<p><a name = "line1_501" id = "line1_501"> </a>
Ensis, et <a href = "#var1_501">innumeræ</a> nutare in casside
cristæ.</p>
<p><a name = "line1_502" id = "line1_502"> </a>
Conclamant utrimque acies, ceu tota Saguntos</p>
<p><a name = "line1_503" id = "line1_503"> </a>
Igne micet: trahit <a href = "#var1_503">instanti</a> languentia
leto</p>
<p><a name = "line1_504" id = "line1_504"> </a>
Membra pavens Murrus, supremaque vota capessit:</p>
<span class = "pagenum">64</span>
<span class = "linenum">505</span>
<p><a name = "line1_505" id = "line1_505"> </a>
<ins class = "correction" title = "« incertum">«</ins>Conditor Alcide,
cujus vestigia <a href = "#var1_506">sacra</a></p>
<p><a name = "line1_506" id = "line1_506"> </a>
Incolimus, <a href = "#var1_506">terræ</a> minitantem averte
procellam,</p>
<p><a name = "line1_507" id = "line1_507"> </a>
Si tua non segni <a href = "#var1_507">defenso</a> mœnia dextra.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_503" id = "not1_503" href = "#line1_503">503.</a>
Conf. Virg. Æn. III, 140.&mdash;
<span class = "pagenum notes">64</span>
<a name = "not1_505" id = "not1_505" href =
"#line1_505">505.</a>&nbsp;<i>Conditor</i> Sagunti. Vid. sup. <a class =
"crossref" href = "#not1_273">ad v.&nbsp;273</a>.
&mdash;<i>vestigia</i>, locum, in quo ejus vestigia sunt.
&mdash;<i>sacra</i>, divina, Dei. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_9">ad VII,&nbsp;9</a>.
&mdash;<a name = "not1_506" id = "not1_506" href =
"#line1_506">506.</a>&nbsp;<i>terræ minitantem averte procellam</i>, ut
ap. Virg. Æn. III, 620.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_508" id = "line1_508"> </a>
Dumque orat cæloque adtollit lumina supplex;</p>
<p><a name = "line1_509" id = "line1_509"> </a>
«Cerne, ait, an nostris longe Tirynthius ausis</p>
<span class = "linenum">510</span>
<p><a name = "line1_510" id = "line1_510"> </a>
Justius adfuerit: ni displicet æmula virtus,</p>
<p><a name = "line1_511" id = "line1_511"> </a>
Haud me dissimilem, Alcide, primoribus annis</p>
<p><a name = "line1_512" id = "line1_512"> </a>
Agnosces, invicte, tuis: fer numen amicum;</p>
<p><a name = "line1_513" id = "line1_513"> </a>
Et, Trojæ quondam primis memorate ruinis,</p>
<p><a name = "line1_514" id = "line1_514"> </a>
Dexter ades Phrygiæ delenti stirpis alumnos.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_509" id = "not1_509" href = "#line1_509">509.</a>
<i>ait</i> scil. Hannibal, per ludibrium ejusdem Herculis auxilium
implorans, cui se comparare solebat. Vid. Liv. XXI, 41, inf. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_356">II, 356</a>; <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_4">IV,&nbsp;4</a>&nbsp;al.
&mdash;<a name = "not1_512" id = "not1_512" href =
"#line1_512">512.</a>&nbsp;<i>fer numen</i>, h. auxilium, ut ap. Virg.
Æn. I,&nbsp;666 (conf. <a class = "crossref" href = "#var1_93">V.L. ad
v.&nbsp;93</a>), vel præsta te mihi propitium.
&mdash;<i>amicum</i>, benignum, ut contra <i>male amicum</i> ap. Virg.
Æn. II, 735.
&mdash;<a name = "not1_513" id = "not1_513" href =
"#line1_513">513.</a>&nbsp;<i>Trojæ quondam primis memorate ruinis</i>.
Res satis nota, vel ex Hom. Il. ε, 638 seqq. Ovid. Met. XI, 194 sq. et
Apollod. II,&nbsp;6, <span class = "smallcaps">iv</span>. Conf. sup.
<a class = "crossref" href = "#not1_43">ad v.&nbsp;43</a>.
&mdash;<a name = "not1_514" id = "not1_514" href =
"#line1_514">514.</a>&nbsp;<i>Dexter</i>, propitius, <i>ades</i>, fer
opem mihi, populum Romanum Trojana stirpe oriundum <i>delenti</i>,
evertere conanti. Conf. <a class = "crossref" href = "#not1_14">ad
v.&nbsp;14</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">515</span>
<p><a name = "line1_515" id = "line1_515"> </a>
Sic Pœnus, pressumque <a href = "#var1_515">ira</a> simul exigit
ensem,</p>
<p><a name = "line1_516" id = "line1_516"> </a>
Qua capuli statuere <a href = "#var1_516">moræ</a>; teloque relato</p>
<p><a name = "line1_517" id = "line1_517"> </a>
Horrida <a href = "#var1_517">labentis</a> perfunditur arma cruore.</p>
<p><a name = "line1_518" id = "line1_518"> </a>
Ilicet ingenti casu turbata juventus</p>
<span class = "pagenum">65</span>
<p><a name = "line1_519" id = "line1_519"> </a>
Procurrit: nota arma viri corpusque superbo</p>
<span class = "linenum">520</span>
<p><a name = "line1_520" id = "line1_520"> </a>
Victori spoliare negant: coit aucta vicissim</p>
<p><a name = "line1_521" id = "line1_521"> </a>
Hortando manus, et glomerata mole feruntur.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a class = "missing" name = "not1_515" id = "not1_515" href =
"#line1_515" title = "numerus deest">515.</a> <i>pressum</i>,
<i>inpressum</i>, <i>exigit</i>, pro simpl. transadigit, sc. in Murri
corpus. Conf. <a class = "crossref" href = "#not1_307">ad
v.&nbsp;307</a> et <a class = "crossref" href = "#not1_383">383</a>.
&mdash;<a name = "not1_516" id = "not1_516" href =
"#line1_516">516.</a>&nbsp;<i>Qua</i>, quatenus, quousque, <i>moræ
capuli</i>, (ut <i>m. loricæ</i>, et <i>clipei</i> ap. Virg. Æn.
X,&nbsp;485 et XII, 541)
&mdash;<i>statuere</i>, voluere, jussere, permisere. Conf. Burm. ad
Grat. 110.
&mdash;<i>relato</i>, extracto ex vulnere.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_518" id = "not1_518" href = "#line1_518">518.</a>
Si quem splendor quidam orationis et audacior spiritus delectat, eum hic
locus inprimis tenebit, quo singula instar miraculorum aucta verbis,
inpr. Junonis
<span class = "pagenum notes">65</span>
adparentis machinatio, quæ in Hannibalis favorem facta est. Ern.
&mdash;<i>ingenti casu</i>, gravi malo, vel morte ingentis, magni viri.
&mdash;<a name = "not1_520" id = "not1_520" href =
"#line1_520">520.</a>&nbsp;<i>negant</i>, vetant, inpediunt.
&mdash;<a name = "not1_521" id = "not1_521" href =
"#line1_521">521.</a>&nbsp;<i>feruntur</i>, φέρονται, inruunt.
&mdash;<i>mole</i>, multitudine.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_522" id = "line1_522"> </a>
Hinc saxis galea, hinc clipeus sonat æreus hastis;</p>
<p><a name = "line1_523" id = "line1_523"> </a>
Incessunt sudibus, librataque pondera plumbi</p>
<p><a name = "line1_524" id = "line1_524"> </a>
Certatim jaciunt: <a href = "#var1_524">decisæ vertice</a> cristæ,</p>
<span class = "linenum">525</span>
<p><a name = "line1_525" id = "line1_525"> </a>
<a href = "#var1_525">Dereptumqum</a> decus nutantum in cæde
jubarum:</p>
<p><a name = "line1_526" id = "line1_526"> </a>
Jamque agitur largus per membra fluentia sudor,</p>
<p><a name = "line1_527" id = "line1_527"> </a>
<a href = "#var1_527">Et stant</a> loricæ squamis horrentia tela;</p>
<p><a name = "line1_528" id = "line1_528"> </a>
Nec requies, tegimenve datur mutare sub ictu.</p>
<p><a name = "line1_529" id = "line1_529"> </a>
Genua labant, fessique humeri gestamina laxant.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_522" id = "not1_522" href = "#line1_522">522.</a>
Hæc adumbrata ex Marone, qui Turnum simili periculo exponit, Æn. IX, 806
sqq. ubi vid. Heyne.
&mdash;<a name = "not1_525" id = "not1_525" href =
"#line1_525">525.</a>&nbsp;<i>cæde</i>, sanguine, ut φόνος.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_526" id = "not1_526" href =
"#line1_526" title = "numerus deest">526.</a>&nbsp;<i>fluentia</i>, pro
fluens. Cf. Virg. Æn. III, 626.
&mdash;<a name = "not1_527" id = "not1_527" href =
"#line1_527">527.</a>&nbsp;<i>horrentia</i> vid. <a class = "crossref
missing" href = "#not1_423" title = "recte 423">ad v.&nbsp;422</a>.
&mdash;<a name = "not1_528" id = "not1_528" href =
"#line1_528">528.</a>&nbsp;<i>tegimen</i> pectoris, h. loricam, telis
ubique transfixam.
&mdash;<i>mutare</i> cum alia adhuc integra, non <i>datur</i>,
conceditur.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_529" id = "not1_529" href = "#line1_529">529.</a>
<i>gestamina</i>, θώρηκα, ὃν φορέεσκε. Conf. Virg. Æn. III, 286.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">530</span>
<p><a name = "line1_530" id = "line1_530"> </a>
Tum creber, penitusque trahens suspiria, sicco</p>
<p><a name = "line1_531" id = "line1_531"> </a>
Fumat ab ore vapor, nisuque elisus anhelo</p>
<span class = "pagenum">66</span>
<p><a name = "line1_532" id = "line1_532"> </a>
Auditur gemitus, fractumque in casside murmur.</p>
<p><a name = "line1_533" id = "line1_533"> </a>
Mente adversa domat, <a href = "#var1_533">gaudetque</a> nitescere
duris</p>
<p><a name = "line1_534" id = "line1_534"> </a>
Virtutem, et decoris pretio discrimina pensat.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_530" id = "not1_530" href = "#line1_530">530.</a>
Non muliebriter suspirat et gemit Hannibal, quod putat Ern., sed immani
labore, cui fortiter omnibusque animi viribus resistit, obpressus,
suspiria, anhelitum gemitumque de alto pectore ducit, quod ab herois
dignitate animique magnitudine non abhorret. Neque tamen diffiteor hanc
displicere mihi orationis luxuriem, qua Silius exornavit verba Virg. Æn.
IX, 812, 814.
&mdash;<i>creber</i>, crebro.
&mdash;<a name = "not1_531" id = "not1_531" href =
"#line1_531">531.</a>&nbsp;<i>ab ore sicco</i>, sitiente, ἀφ᾽ αὑαλέων
στομάτων ap. Callim. H. in Cer. v.&nbsp;6. Conf. Virg. Æn. V,&nbsp;199;
IX, 812
<span class = "pagenum notes">66</span>
sq.
&mdash;<i>nisu elisus anhelo</i>, vix et difficulter editus.
&mdash;<a name = "not1_532" id = "not1_532" href =
"#line1_532">532.</a>&nbsp;<i>fractum in casside murmur</i>, sonus
cassidis fractæ, vel potius sonitus non continuus, modo fortior, modo
remissior. Conf. Heyne ad Virg. Ge. IV, 72, et Stat. Theb.
X,&nbsp;323.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_533" id = "not1_533" href = "#line1_533">533.</a>
<i>domat</i>, superat, fortiter ferendo.
&mdash;<i>gaudet</i>, animum recipit reputans etc.
&mdash;<a name = "not1_534" id = "not1_534" href =
"#line1_534">534.</a>&nbsp;<i>decoris pretio discrimina pensat</i>, ex
gloriæ magnitudine pericula æstimat; pericula laude, quæ inde redundare
possit, ponderat, et cum ea confert, ut <i>adversa secundis</i>, et
<i>nova maleficia veteribus pensare</i> dixit Liv. XXVII, 40; et
XXXVII,&nbsp;1. Huic mentis constantiæ et herois dignitati
<i>gemitus</i> male convenire videtur. Sed cf. Hom. φ, 272 sqq. Val. Fl.
V,&nbsp;311 al.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">535</span>
<p class = "indent">
<a name = "line1_535" id = "line1_535"> </a>
Hic subitus scisso densa inter nubila cælo</p>
<p><a name = "line1_536" id = "line1_536"> </a>
Erupit quatiens terram fragor; et super ipsas</p>
<p><a name = "line1_537" id = "line1_537"> </a>
Bis Pater intonuit geminato fulmine pugnas.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_535" id = "not1_535" href = "#line1_535">535.</a>
Jupiter, fœderis rupti vindex, triste Pœnis dat augurium, et
<i>lanceam</i>, (<i>tragulam</i> apud Liv. XXI,&nbsp;7.) quasi de cælo
missam, ita dirigit, ut Hannibal ea saucietur. Egregium phantasma et
commentum poetæ, quod ad nobilitandum vulnus Hannibali inflictum,
magnumque hujus rei momentum declarandum, et hinc ad animos legentium
excitandos permultum valet. Conf. Liv. l.c.
&mdash;<i>scisso</i> vid. <a class = "crossref" href = "#not1_135">ad
I,&nbsp;135</a>. Sic <i>findi</i> ap. Liv. XXI,&nbsp;1, et in sacris
quoque libris σχιζόμενοι οὐρανοὶ Marc. I,&nbsp;10, οὐρανοὶ ἀνεῴχθησαν
Matth. III, 26. Conf. Hard. ad Plin. lib. II, 26, et Heins. ad Ovid.
Fast. III, 371.
&mdash;<i>densa inter nubila</i>, triste augurium, ut lætum, cælo
sereno. Cf. Virg. Æn. VII, 141. Αἴσιον δ᾽ ἐπί οἱ Κρονίων Ζεὺς πατὴρ
ἔκλαγξε βροντὰν; Pind. Pyth. IV, 40 sqq. 343 sq.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_538" id = "line1_538"> </a>
Inde inter nubes ventorum turbine cœco</p>
<p><a name = "line1_539" id = "line1_539"> </a>
Ultrix injusti vibravit lancea belli,</p>
<span class = "pagenum">67</span>
<span class = "linenum">540</span>
<p><a name = "line1_540" id = "line1_540"> </a>
Ac <a href = "#var1_540">femine</a> adverso librata cuspide sedit.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_538" id = "not1_538" href = "#line1_538">538.</a>
<i>turbine cœco</i> Conf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_401">V,&nbsp;401</a>, et Virg. Æn. XII, 320.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_539" id = "not1_539" href =
"#line1_539" title = "numerus deest">539.</a>&nbsp;<i>lancea
vibravit</i> scil. se, h. vibrata est, passive, absolute et intransit.
ut passim. vid. Ind. Sic et <i>advertere</i> sup. <a class = "crossref"
href = "#line1_288">v.&nbsp;288</a>, ubi vid. V.L. <i>convertit</i>,
<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_645">IX, 645</a>, ubi Drak.
monet, similiter dici <i>vertit</i> Liv. II, 62; V,&nbsp;18, 49. Claud.
in Eutrop. I,&nbsp;251: <i>præcipitavere</i> Liv. V,&nbsp;18:
<i>mutans</i> Tac. Ann. XII, 29: <i>effringet</i> inf. <a class =
"crossref" href = "#line1_647">I,&nbsp;647</a>. Ita quoque μεταβάλλειν
ap. Aristot. παρακινήσαντα ap. Aristoph. in Βατραχ. et κεύθει ap.
Sophocl. in Œd: Tyr. quos laudavit D.&nbsp;Heins. ad h.l. ut ναίω,
ναιετάω aliaque omittam. Conf. Duker. ad Liv. III,&nbsp;6. Cortii Exc.
VI, ad Sallust. b.&nbsp;Jug. c. 85; Ernesti clav. Cic. vid.
<i>vibrare</i> et
<span class = "pagenum notes">67</span>
<i>convertere</i>, Heins. et Heyne ad Virg. Æn. I,&nbsp;104; II, 208;
X,&nbsp;857. VV. DD. ad Hor. Od. IV, 10, 5, et Burm. ad Petron.
c.&nbsp;47.
&mdash;<a name = "not1_540" id = "not1_540" href =
"#line1_540">540.</a>&nbsp;<i>sedit</i> hasta, vulnus, etc. vid. Ind. et
Heins. ad Ovid. Met. lib. XV, vers. 162. Burman. ad Lucanum lib. I,
vers. 31.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_541" id = "line1_541"> </a>
Tarpeiæ rupes, Superisque habitabile saxum;</p>
<p><a name = "line1_542" id = "line1_542"> </a>
Et vos, virginea lucentes semper in ara,</p>
<p><a name = "line1_543" id = "line1_543"> </a>
Laomedonteæ Trojana altaria flammæ;</p>
<p><a name = "line1_544" id = "line1_544"> </a>
Heu! quantum vobis fallacis imagine teli</p>
<span class = "linenum">545</span>
<p><a name = "line1_545" id = "line1_545"> </a>
Promisere Dei? propius si pressa furenti</p>
<p><a name = "line1_546" id = "line1_546"> </a>
Hasta foret, clausæ starent mortalibus Alpes,</p>
<p><a name = "line1_547" id = "line1_547"> </a>
Nec, Trasymene, tuis nunc Allia cederet undis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_541" id = "not1_541" href = "#line1_541">541.</a>
Vobis, o Romani, quanta nunc spes adfulgebat, evitandi clades, a Pœno
olim adcipiendas?
&mdash;<a href = "#line1_541">541.</a>&nbsp;<i>Tarpeiæ rupes</i>, plur.
pro sing. ut <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_33">II,
33</a>; <a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_56">VII,
56</a>;<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_341"> VIII,
341</a>; <a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_267">XI,
267</a>.
&mdash;<i>Superis</i>, a Jove, Junone et Minerva, <i>habitabile</i>,
dignum quod habitetur, vel habitatum: <i>saxum</i> Tarpeium, scilicet
mons Capitolinus.
&mdash;<a name = "not1_542" id = "not1_542" href =
"#line1_542">542.</a>&nbsp;<i>ara virginea</i>, virginis, Vestæ.
&mdash;<a name = "not1_543" id = "not1_543" href =
"#line1_543">543.</a>&nbsp;<i>flammæ Laomedonteæ</i>, Trojanæ, ignis et
sacra Vestæ, quæ Æneas, capta Troja, secum in Italiam abduxisse
credebatur. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_82">V,&nbsp;82</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_620">XIII, 620</a>, et Heyne Exc. IX, Virg.
Æn.&nbsp;II.
&mdash;En insignem tautologiam luxuriamque poetæ, qui <i>Laomedonteæ</i>
et <i>Trojana</i>, <i>aram</i> et <i>altaria</i> jungit.
&mdash;<a name = "not1_544" id = "not1_544" href =
"#line1_544">544.</a>&nbsp;<i>fallacis</i>, quod Saguntinorum spes
fefellit, quia Pœnum non necavit.
&mdash;<a name = "not1_545" id = "not1_545" href =
"#line1_545">545.</a>&nbsp;<i>propius</i>, altius; <i>pressa</i>,
inpressa, infixa.
&mdash;<a name = "not1_546" id = "not1_546" href =
"#line1_546">546.</a>&nbsp;<i>starent</i>, essent, seu forent.
&mdash;<i>Alpes</i>, via per A., quam post Herculem primus hominum
munivit.
&mdash;<a name = "not1_547" id = "not1_547" href =
"#line1_547">547.</a>&nbsp;Nec Trasymenus lacus nobilior clade Romanorum
factus esset, quam <i>Allia</i>, parvus fl. de quo vid. Heyne Exc. VIII,
ad Virg. Æ. VII, 717. Clades Alliensis satis nota vel ex Liv. V,&nbsp;37
sq.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_548" id = "line1_548"> </a>
Sed Juno, adspectans Pyrenes vertice celsæ</p>
<p><a name = "line1_549" id = "line1_549"> </a>
<a href = "#var1_549">Nava</a> rudimenta, et primos in Marte
calores,</p>
<span class = "linenum">550</span>
<p><a name = "line1_550" id = "line1_550"> </a>
<a href = "#var1_550">Ut videt</a> impressum conjecta cuspide
vulnus,</p>
<span class = "pagenum">68</span>
<p><a name = "line1_551" id = "line1_551"> </a>
Advolat, obscura circumdata nube, <a href = "#var1_550">per
auras,</a></p>
<p><a name = "line1_552" id = "line1_552"> </a>
<a href = "#var1_552">Et validam</a> duris evellit ab ossibus
hastam.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_548" id = "not1_548" href = "#line1_548">548.</a>
In hunc locum omnino transferri possunt, quæ disputavit Heyne ad Virg.
Æn. IX, 802; XII, 134, et inpr. in Exc. ad Æn. IX, 638, unde adparebit,
Silium etiam vitia Maronis imitari.
&mdash;<a name = "not1_549" id = "not1_549" href =
"#line1_549">549.</a>&nbsp;<i>calores</i>, ardorem bellandi, primos
conatus juvenis ferventis animo.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_553" id = "line1_553"> </a>
Ille tegit clipeo fusum per membra cruorem,</p>
<p><a name = "line1_554" id = "line1_554"> </a>
Tardaque paulatim et dubio vestigia nisu</p>
<span class = "linenum">555</span>
<p><a name = "line1_555" id = "line1_555"> </a>
Alternata trahens, <a href = "#var1_555">aversus</a> ab aggere
cedit.</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">68</span>
<a name = "not1_554" id = "not1_554" href = "#line1_554">554.</a>
<i>vestigia</i>, pedem, <i>Alternata trahens</i>, ὀλίγον γόνυ γουνὸς
ἀμείβων, Hom. Il. Λ, 546. Conf. Virg. Æn. IX, 797, XII, 386 et Val. Fl.
II, 93 ubi vid. Burm.
&mdash;<i>nisu</i>, vi. Cf. Ind.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_556" id = "line1_556"> </a>
Nox tandem optatis terras pontumque tenebris</p>
<p><a name = "line1_557" id = "line1_557"> </a>
Condidit, et pugnas erepta luce diremit.</p>
<p><a name = "line1_558" id = "line1_558"> </a>
At duræ invigilant mentes, molemque reponunt</p>
<p><a name = "line1_559" id = "line1_559"> </a>
Noctis opus: clausos acuunt extrema pericli,</p>
<span class = "linenum">560</span>
<p><a name = "line1_560" id = "line1_560"> </a>
Et fractis rebus violentior ultima virtus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_558" id = "not1_558" href = "#line1_558">558.</a>
Saguntinos per noctem urbem, quantum potuerint, muniisse murosque
refecisse, apte ad miserationem singulatim tradit poeta; Livius vero
XXI,&nbsp;8 et 11, per aliquot dies quietem Saguntinis ab certaminibus
datam esse, quam sententiam Silius inf. <a class = "crossref" href =
"#line1_581">v.&nbsp;581, 583</a>, expressit. Ern.
&mdash;<i>mentes duræ</i> sunt, vel obduratæ, pertinaces, obfirmatæ, quæ
flecti non poterant, et in fide erga Romanos obstinate manebant (ut ap.
Val. Fl. IV, 175, ubi Burm.), vel induratæ ad bellum, laborem et quævis
mala ferenda, ut <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_161">III, 161</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_516">VIII, 516</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_608">608</a>, et ap. Virg. Ge. II, 170 et Æ. III,
94, V,&nbsp;730; Liv. XXVII, 48 (<i>Ligures durum in armis genus</i>);
Hor. Od. II, 12, 11; Ovid. Trist. V,&nbsp;5, 51. Conf. inf. <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#not6_307">ad VI, 308</a>.
&mdash;<i>molem</i>, muros, et aggerem, ut <a class = "crossref" href =
"#line1_579">v.&nbsp;579</a>.
&mdash;<i>reponunt</i>, reficiunt, iterum exstruunt; nam <i>ponere</i>
est condere. Vid. sup. <a class = "crossref" href = "#not1_24">ad
v.&nbsp;24</a>, et Heins. ad Ovid. Fast. II, 63.
&mdash;<a name = "not1_559" id = "not1_559" href =
"#line1_559">559.</a>&nbsp;Vis desperationis exprimitur, ut <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_218">X,&nbsp;218 sq</a>. et ap.
Stat. Th. VII, 699.
&mdash;<i>acuunt</i>, ad virtutem strenuamque urbis defensionem
adcendunt. Cf. <a class = "crossref" href = "#not1_113">ad
v.&nbsp;113</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_561" id = "line1_561"> </a>
Hinc <a href = "#var1_561">puer</a>, invalidique senes, hinc femina
ferre</p>
<span class = "pagenum">69</span>
<p><a name = "line1_562" id = "line1_562"> </a>
Certat opem in dubiis miserando <a href = "#var1_561">nava</a>
labori,</p>
<p><a name = "line1_563" id = "line1_563"> </a>
Saxaque mananti subvectat vulnere miles.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_561" id = "not1_561" href = "#line1_561">561.</a>
Verba Maroniana, Æn. XII, 131 seq. quem locum ex Hom. Il. Σ 514, 515,
adumbratum suspicor.
<span class = "pagenum notes">69</span>
Ceterum singula h.l. ad miserationem faciendam apta sunt.
&mdash;<a name = "not1_562" id = "not1_562" href =
"#line1_562">562.</a>&nbsp;<i>in dubiis</i> rebus, in ancipiti fortuna
belli et ambiguo rerum exitu.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_564" id = "line1_564"> </a>
Jam Patribus <a href = "#var1_564">clarisque</a> senum sua munia
curæ:</p>
<span class = "linenum">565</span>
<p><a name = "line1_565" id = "line1_565"> </a>
Concurrunt, lectosque viros hortantur, et orant,</p>
<p><a name = "line1_566" id = "line1_566"> </a>
<a href = "#var1_566">Defessis subeant rebus, revocentque</a>
salutem,</p>
<p><a name = "line1_567" id = "line1_567"> </a>
Et Latia extremis inplorent casibus arma.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_564" id = "not1_564" href = "#line1_564">564.</a>
<i>clari senum</i>, gr. pro <i>clari senes</i>, h. γέροντες ἀριστῆες,
Hom. Il. β, 404.
&mdash;<a name = "not1_565" id = "not1_565" href =
"#line1_565">565.</a>&nbsp;Amplificavit brevem narrationem Liv.
XXI,&nbsp;6 et 7. Proprie homines sunt <i>defessi</i>, seu <i>fessi
rebus</i> adversis, vel simpl. <i>fessi</i> (cf. Ind. et Virg. Æn. II,
285; Horat. Od. II,&nbsp;4, 11) qui malis, longaque inprimis
obpugnatione et diuturno bello premuntur, viribusque exhauriuntur, ut
ap. Virg. Æn. I,&nbsp;157, 178; II, 109. Deinde ipsæ calamitates poetis
<i>res fessæ</i> dicuntur v.c. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_492">II, 492</a>; <a class = "crossref missing" href
= "bookX.html#line10_274" title = "recte 274">X,&nbsp;275</a>, et Virg.
Æn. III, 145. Nam <i>rebus</i> h.l. sexto casu positum putare, paulo
durius videtur.
&mdash;<a name = "not1_566" id = "not1_566" href =
"#line1_566">566.</a>&nbsp;<i>subeant defessis rebus</i>, auxilio, ut
ap. Plin. II,&nbsp;7. <i>Vespasianus fessis rebus subveniens.</i>
&mdash;<a name = "not1_567" id = "not1_567" href =
"#line1_567">567.</a>&nbsp;<i>Latia arma</i>, auxilium Romanorum.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_568" id = "line1_568"> </a>
«<a href = "#var1_568">Ite citi, remis velisque inpellite
puppim</a>,</p>
<p><a name = "line1_569" id = "line1_569"> </a>
Saucia dum <a href = "#var1_569">castris</a> clausa est fera: <a href =
"#var1_569">tempore Martis</a></p>
<span class = "pagenum">70</span>
<span class = "linenum">570</span>
<p><a name = "line1_570" id = "line1_570"> </a>
Utendum est <a href = "#var1_569">rapto</a>, et grassandum ad clara
periclis.</p>
<p><a name = "line1_571" id = "line1_571"> </a>
Ite citi, deflete fidem murosque ruentes,</p>
<p><a name = "line1_572" id = "line1_572"> </a>
Antiquaque domo meliora <a href = "#var1_572">arcessite</a> fata.</p>
<p><a name = "line1_573" id = "line1_573"> </a>
Mandati summa est: dum stat, remeate, Saguntos.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a class = "missing" name = "not1_569" id = "not1_569" href =
"#line1_569" title = "‘469’ legitur">569.</a>
<i>fera</i> δεινῶς Hannibal dicitur, ut <i>Libycus leo</i>, <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_401">VII, 401</a>, ubi vid. not.
Conf. <a class = "crossref" href = "#line1_638">v.&nbsp;638</a>.
&mdash;<i>tempore rapto</i>, quod properanter præterit, vel simpliciter
raptim, festinanter <i>utendum</i>, vel denique, quæ ratio ceteris
præstat, commodum tempus adripiendum, occasio amplectenda est, ut contra
<i>tempus amittere</i>. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_531">VII, 531</a>, et Virg. Æn. XI, 459.
<i>Rapere</i>, seu <i>corripere</i> et <i>carpere</i>, Græce ἁρπάζειν,
viam, iter, fugam, gradum, gressus, urbem, castra, letum, dies, tempus,
campum, pugnam, poetis est raptim facere, seu perficere, et adcelerare,
vel celeriter occupare et in usum suum convertere. Vid. Ind.
<span class = "pagenum notes">70</span>
et quæ loca adposuit Drak. Jos. Iscan. b.&nbsp;Troj. V,&nbsp;358, <i>cum
tempore rapto Imperiale tonans</i>, etc. (ubi v. Dresem.) et Lucan.
X,&nbsp;507, «Cæsar semper feliciter usus præcipiti cursu bellorum et
tempore rapto.» Conf. Heins. et Burm. ad Val. Flacc. II, 252, et ad
Ovid. Epist. XIX, 74; Gronov. ad Liv. VI, 23.
&mdash;<a name = "not1_570" id = "not1_570" href =
"#line1_570">570.</a>&nbsp;<i>ad clara</i>, ἔνδοξα, claritatem nominis,
ad gloriam, <i>grassandum</i>, omni studio contendendum est: ut <i>ire
periclis ad decus</i>, <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_36">IV, 36</a>, at <i>ad gloriam virtutis via
grassari</i> ap. Sallust. b.&nbsp;Jug. c.&nbsp;I.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_571" id = "not1_571" href = "#line1_571">571.</a>
<i>deflete</i>, etc. tristem eorum sortem exponite.
&mdash;<a name = "not1_572" id = "not1_572" href =
"#line1_572">572.</a>&nbsp;<i>Antiqua domo</i>, Roma, vel ex Latio, unde
Rutuli Ardeates coloniam Saguntum deduxere. Vid. <a class = "crossref"
href = "#not1_291">ad v.&nbsp;291</a>, <i>domus</i>, patria, ut <a class
= "crossref" href = "bookII.html#line2_75">II, 75</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_95">X,&nbsp;95</a>, ubi Drak.
laudat Cerdam ad Virg. Æ. VIII, 114.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_574" id = "line1_574"> </a>
Ast illi celerant, qua proxima litora, gressum,</p>
<span class = "linenum">575</span>
<p><a name = "line1_575" id = "line1_575"> </a>
Et fugiunt tumido per spumea cærula velo.</p>
<p><a name = "line1_576" id = "line1_576"> </a>
Pellebat somnos Tithoni roscida conjux,</p>
<p><a name = "line1_577" id = "line1_577"> </a>
Ac rutilus primis sonipes hinnitibus altos</p>
<p><a name = "line1_578" id = "line1_578"> </a>
Adflarat montes, roseasque movebat habenas.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_577" id = "not1_577" href = "#line1_577">577.</a>
<i>rutilus sonipes</i>, equi Auroræ, cui non minus ac soli noctique equi
et currus tribuuntur.
&mdash;<a name = "not1_578" id = "not1_578" href =
"#line1_578">578.</a>&nbsp;<i>Adflarat montes</i>, locutio Virg. Ge.
I,&nbsp;250, ubi vid. Heyne.
&mdash;<i>roseas habenas</i>. Nota est Ἠὼς ῥοδοδάκτυλος, seu ῥοδόπηχυς
(Hom. Il. α, 477. Theocrit. II, 148) h. pulchra, pulchritudine, more
poetarum, per aliquam ejus partem, colorem roseum, expressa. Vid.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_448">ad VII, 448</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_579" id = "line1_579"> </a>
Jam celsa e muris <a href = "#var1_579">exstructa</a> mole juventus</p>
<span class = "linenum">580</span>
<p><a name = "line1_580" id = "line1_580"> </a>
Clausam nocturnis ostentat turribus urbem.</p>
<p><a name = "line1_581" id = "line1_581"> </a>
Rerum omnes pendent actus, et milite mæsto</p>
<p><a name = "line1_582" id = "line1_582"> </a>
Laxata obsidio, ac pugnandi substitit ardor,</p>
<p><a name = "line1_583" id = "line1_583"> </a>
Inque ducem versæ <a href = "#var1_583">tanto</a> discrimine curæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_580" id = "not1_580" href = "#line1_580">580.</a>
<i>nocturnis</i>, noctu exstructis.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_581" id = "not1_581" href = "#line1_581">581.</a>
<i>Pendere</i>, ut <i>hærere</i>, intermitti, desinere, differri, v.c.
ap. Virg. Æn. IV, 88.
&mdash;<i>Rerum actus</i>, obsidio. Poeta ante oculos habuit Liv.
XXI,&nbsp;8, sed eamdem sententiam triplici modo expressit.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_584" id = "line1_584"> </a>
Interea Rutulis longinqua per æquora vectis</p>
<span class = "linenum">585</span>
<p><a name = "line1_585" id = "line1_585"> </a>
Herculei ponto cœpere exsistere colles,</p>
<span class = "pagenum">71</span>
<p><a name = "line1_586" id = "line1_586"> </a>
Et nebulosa jugis adtollere saxa <a href = "#var1_586">Monœci</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_584" id = "not1_584" href = "#line1_584">584.</a>
<i>Rutulis</i>, Saguntinis. Cf. <a class = "crossref" href =
"#not1_291">ad v.&nbsp;291&nbsp;sq.</a>
&mdash;<a name = "not1_585" id = "not1_585" href =
"#line1_585">585.</a>&nbsp;Rupes et promont. cum portu et templo
<i>Herculis Monœci</i>,
<span class = "pagenum notes">71</span>
Μονοίκου λιμὴν, in Liguria erat, prope mare mediterr., ubi nunc Monaco
est, inter Nicæam (<i>Nizzam</i>) et Genuam vid. Strab. IV, p.&nbsp;139,
140, et VV. DD. ad Virg. Æn. VI, 831. Plin. III,&nbsp;5, et Lucan.
I,&nbsp;405 sqq.
&mdash;<a href = "#line1_585">585.</a>&nbsp;<i>exsistere</i>, emergere,
in conspectum repente venire, et hinc eminere, conspici, ut
<i>exstare</i>, <i>surgere</i>, <i>exsurgere</i>, <i>erigi</i>, et h.l.
<i>adtollere</i> se, de montibus, etc. Conf. Heins. et Burm. ad Ovid.
Met. II, 264. Drak. ad Liv. XXV, 21, et, a quo hos jam laudatos video,
Ernesti clav. Cic.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_586" id = "not1_586" href =
"#line1_586" title = "numerus deest">586.</a>&nbsp;<i>Nebulosus</i>,
νεφώδης, altus.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_587" id = "line1_587"> </a>
Thracius hos Boreas scopulos inmitia regna</p>
<p><a name = "line1_588" id = "line1_588"> </a>
Solus habet, semperque rigens nunc litora pulsat,</p>
<p><a name = "line1_589" id = "line1_589"> </a>
Nunc ipsas alis <a href = "#var1_589">plangit</a> stridentibus
Alpes;</p>
<span class = "linenum">590</span>
<p><a name = "line1_590" id = "line1_590"> </a>
Atque ubi se terris glaciali fundit ab Arcto,</p>
<p><a name = "line1_591" id = "line1_591"> </a>
Haud ulli contra fiducia surgere vento.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_587" id = "not1_587" href = "#line1_587">587.</a>
Egregia aquilonis pictura, in cujus singulis partibus summum πάθος et
exquisitiores imagines effulgent, quæ tamen in <a class = "crossref"
href = "#line1_593">vss. 593, 594</a>, nimis audaces videri possunt.
&mdash;<i>Boreas</i> h.l. <i>Thracius</i>, ut VII, 570, <i>Odrysius</i>,
X,&nbsp;11, <i>Hæmonius</i>, (quæ vox tam ad Thraciam, quam ad
Thessaliam spectat, quoniam Hæmus mons utramque dividit) et Virg. Æ.
XII, 365, <i>Edonus</i> dicitur exemplo Græcorum; quibus <i>Thracia</i>,
ἀνέμων οἰκητήριον, a septemtrione est. Cf. VV. DD. ad Hesiod. Ἔργα
v.&nbsp;507; Hom. Il. Ι, 5; Hor. Od. I,&nbsp;25, 11; IV, 12, 11, Epod.
XIII,&nbsp;3. Burm. ad Val. I,&nbsp;611; VI, 340, et inpr. Spanhem. ad
Callim. H.&nbsp;in Dian. v.&nbsp;114, et in Del. v.&nbsp;26 et&nbsp;65.
&mdash;<a name = "not1_588" id = "not1_588" href =
"#line1_588">588.</a>&nbsp;<i>Solus regna habet</i>, non solus ibi flat,
sed regnat, h. quam maxime sævit. cf. Lucan. I,&nbsp;406 sqq.
&mdash;<a name = "not1_589" id = "not1_589" href =
"#line1_589">589.</a>&nbsp;<i>Alas</i>, velocitatis exprimendæ causa,
ventis, ut <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_478">VIII,
478</a>&nbsp;fulmini, a poetis adsignari, nota res est.
&mdash;<a name = "not1_591" id = "not1_591" href =
"#line1_591">591.</a>&nbsp;Nullus ventorum audet, cum eo pugnare. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_556">VII, 556
sq.</a></p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_592" id = "line1_592"> </a>
Vorticibus torquet rapidis mare, fractaque anhelant</p>
<p><a name = "line1_593" id = "line1_593"> </a>
Æquora, et injecto conduntur gurgite montes:</p>
<p><a name = "line1_594" id = "line1_594"> </a>
Jamque volans Rhenum Rhodanumque in nubila tollit.</p>
<span class = "linenum">595</span>
<p><a name = "line1_595" id = "line1_595"> </a>
Hunc postquam Boreæ dirum evasere furorem,</p>
<span class = "pagenum">72</span>
<p><a name = "line1_596" id = "line1_596"> </a>
Alternos mæsti casus bellique marisque,</p>
<p><a name = "line1_597" id = "line1_597"> </a>
Et dubium rerum eventum sermone volutant.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_592" id = "not1_592" href = "#line1_592">592.</a>
<i>anhelant</i> exquisite pro sonant. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_471">ad III, 471</a>.
&mdash;<i>fracta æquora</i>, ad scopulos adlisa et repercussa.
&mdash;<a name = "not1_594" id = "not1_594" href =
"#line1_594">594.</a>&nbsp;<i>Rhenum Rhodanumque</i>, fluctus in iis.
Nomina fluviorum ad ornatum spectant.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_595" id = "not1_595" href = "#line1_595">595.</a>
Disserunt inter se de discrimine urbis et eventu belli; quæ apte inventa
est oratio hominum, patriam urbem desperatam et obsidione
<span class = "pagenum notes">72</span>
pressam relinquentium; Ern.
&mdash;<a name = "not1_596" id = "not1_596" href =
"#line1_596">596.</a>&nbsp;<i>Alternos</i>, alterne, ἀμοιβαίως.
&mdash;<a name = "not1_597" id = "not1_597" href =
"#line1_597">597.</a>&nbsp;Verba Virg. Æn. VI, 157.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_598" id = "line1_598"> </a>
«O patria! o Fidei domus inclyta, quo tua nunc sunt</p>
<p><a name = "line1_599" id = "line1_599"> </a>
Fata loco? sacræne manent in collibus arces?</p>
<span class = "linenum">600</span>
<p><a name = "line1_600" id = "line1_600"> </a>
An cinis, heu Superi! tanto de nomine restat?</p>
<p><a name = "line1_601" id = "line1_601"> </a>
Ferte leves auras, flatusque ciete secundos,</p>
<p><a name = "line1_602" id = "line1_602"> </a>
Si nondum insultat templorum <a href = "#var1_602">Pœnicus</a> ignis</p>
<p><a name = "line1_603" id = "line1_603"> </a>
Culminibus, Latiæque valent subcurrere classes.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_598" id = "not1_598" href = "#line1_598">598.</a>
<i>Fides</i> a Saguntinis præ reliquis diis culta. Nam, ut Livii verbis
utar, fidem socialem usque ad perniciem suam coluerunt; et Florus
II,&nbsp;6, eorum urbem fidei erga Romanos magnum quidem, sed triste
monumentum adpellat. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_479">ad II, 479</a>.
&mdash;<i>quo sunt Fata loco</i>, ut ap. Virg. Æn. II, 322; IX, 723.
&mdash;<a name = "not1_599" id = "not1_599" href =
"#line1_599">599.</a>&nbsp;<i>arces</i> vid. <a class = "crossref" href
= "#not1_7">ad v.&nbsp;7</a>.
&mdash;<i>sacræ</i> conf. <a class = "crossref" href = "#not1_505">ad
v.&nbsp;505</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_601" id = "not1_601" href = "#line1_601">601.</a>
Conf. Virg. Æn. III, 529, ibique Heyne.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_604" id = "line1_604"> </a>
Talibus inlacrimant noctemque diemque querelis,</p>
<span class = "linenum">605</span>
<p><a name = "line1_605" id = "line1_605"> </a>
Donec Laurentes puppis defertur ad oras,</p>
<p><a name = "line1_606" id = "line1_606"> </a>
Qua pater, adceptis Anienis ditior undis,</p>
<p><a name = "line1_607" id = "line1_607"> </a>
In pontum flavo descendit gurgite <a href = "#var1_607">Thybris</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_605" id = "not1_605" href = "#line1_605">605.</a>
<i>Laurentes</i>, Italiæ, vel Laurenti, urbis Latii, haud procul ab
Ostia, ubi Tiberis in mare Inferum, seu Tyrrhenum influit. Vid. <a class
= "crossref" href = "#not1_110">ad v.&nbsp;110</a>.
&mdash;<a name = "not1_606" id = "not1_606" href =
"#line1_606">606.</a>&nbsp;<i>patres</i>, quod prisco sermone honoris,
reverentiæ, amoris religionisque vocabulum fuit, dicuntur Dii, reges et
fluvii majores. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#var3_126">V.L. ad III, 126</a>, et VV. DD. ad Virg. Æn.
I,&nbsp;155. Val. Fl. I,&nbsp;11, et Petron. c.&nbsp;41.
&mdash;<i>Anio</i>, seu <i>Anien</i>, hod. <i>Teverone</i>, <i>ditior
u.</i> V. Burm. ad Val. Fl. IV, 720.
&mdash;<a name = "not1_607" id = "not1_607" href =
"#line1_607">607.</a>&nbsp;<i>flavo</i> v. Heins. ad Ovid. Met. XIV,
447, et Jani ad Hor. Od. I,&nbsp;2, 13.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_608" id = "line1_608"> </a>
Hinc consanguineæ subeunt jam mœnia Romæ.</p>
<p><a name = "line1_609" id = "line1_609"> </a>
Concilium vocat augustum, castaque beatos</p>
<span class = "pagenum">73</span>
<span class = "linenum">610</span>
<p><a name = "line1_610" id = "line1_610"> </a>
Paupertate Patres, ac nomina parta triumphis</p>
<p><a name = "line1_611" id = "line1_611"> </a>
Consul, et æquantem Superos virtute Senatum.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_608" id = "not1_608" href = "#line1_608">608.</a>
<i>consanguineæ</i>, ob communem originem. Cf. <a class = "crossref"
href = "#line1_655">v.&nbsp;655 et 671</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_609" id = "not1_609" href = "#line1_609">609.</a>
Præclara priscæ Romanorum simplicitatis, frugalitatis virtutisque
descriptio, cui comparentur suavissima loca Hor. Od. I,&nbsp;12, 33
seqq. II,&nbsp;5, 10, 20. Juven. XIV, 160 seq. Ovid. Fast I,&nbsp;197
sq. et Propert. IV,&nbsp;1, quibus locis vetus simplicitas potissimum
<span class = "pagenum notes">73</span>
nos delectat eo, quod cum magnificentia elegantiaque serioris ævi
comparatur.
&mdash;Admodum languere hunc locum censet vir doctus in N. <i>Allgem.
deutsch. Bibl.</i> T.&nbsp;VIII, P.&nbsp;II, p.&nbsp;418. Suffecisset
sane simpl. memorasse, senatum a consulibus coactum esse. Sed quis ita
poetam quasi in ordinem coget, et quis obfendetur imagine, in quam ille
facile incidere poterat, quæque lectores tam jucundis adficit sensibus?
&mdash;<i>casta beatos Paupertate Patres</i> cf. <a class = "crossref"
href = "bookVI.html#line6_633">VI, 633</a>, et Virg. Æn. VIII, 105.
&mdash;<i>beatos</i>, felices, vel etiam divites et contentos re modica,
non lauta, ut μάκαρες ap. Hesiod. Ἐργ. 549, vel μακάριοι et εὐδαίμονες.
Conf. mox v.&nbsp;615. Cuper. Obss. III,&nbsp;1; Heins. ad Ovid. Amor.
I,&nbsp;15, 34, et, quos Drak. citavit, Varr. L.&nbsp;L. V, p.&nbsp;24
et Claud. Cons. Olyb. et Prob. v.&nbsp;46.
&mdash;<i>casta</i>, integra et pura a scelere, paucis juste paratis
contenta, nec divitiis per malas artes inhians.
&mdash;<a name = "not1_610" id = "not1_610" href =
"#line1_610">610.</a>&nbsp;<i>Paupertas</i> h. loco, non inopia est, sed
fortuna mediocris, quæ nec lauta, nec tenuis et despecta est, vita
simplex sine quæstus opumque cupiditate, Sen. Ep. 87 «Paupertas est, non
quæ pauca possidet, sed quæ multa non possidet.» Conf. Jani ad Hor. Od.
I,&nbsp;1, 18, et, quos Drak. laudat, Lucan. X,&nbsp;151; Hor. Serm. VI,
71; Val. Max. IV,&nbsp;8, 2. (<i>Fabius paupertatem inopia mutavit</i>)
et Broukh. ad Tibull. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">i</span>,&nbsp;3, et&nbsp;5.
&mdash;<i>nomina parta triumphis</i>, viros triumphis claros, abstr. pro
concr. vid. App. Capitolinos, Torquatos, Corvinos, Coriolanos,
Fidenatas, Messalas, qui tum temporis cognominibus inclaruerant,
indicari observant Dausq. et Drak.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_612" id = "line1_612"> </a>
Facta animosa viros, et recti sacra cupido</p>
<p><a name = "line1_613" id = "line1_613"> </a>
Adtollunt, <a href = "#var1_613">hirtæque togæ</a>, neglectaque
mensa,</p>
<p><a name = "line1_614" id = "line1_614"> </a>
Dexteraque <a href = "#var1_614">a curvis capulo non segnis
aratris</a>;</p>
<span class = "pagenum">74</span>
<span class = "linenum">615</span>
<p><a name = "line1_615" id = "line1_615"> </a>
Exiguo faciles, et opum non indiga corda,</p>
<p><a name = "line1_616" id = "line1_616"> </a>
Ad parvos curru remeabant sæpe penates.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_613" id = "not1_613" href = "#line1_613">613.</a>
<i>Adtollunt</i>, claros et venerabiles reddunt.
&mdash;<i>hirtæ togæ</i>, v. V.L.
&mdash;<i>neglecta mensa</i>, frugalis, qualis M.&nbsp;Curii Dentati, Q.
Ælii Tuberonis et aliorum fuit, de quibus vid. Juven XI, 78 seqq. Val.
Max. IV,&nbsp;3, et Aurel. Vict. de vir. ill. c.&nbsp;33.
&mdash;<a name = "not1_614" id = "not1_614" href =
"#line1_614">614.</a>&nbsp;<i>Dextera</i> per aratrum non segnis,
inutilis facta <i>capulo</i>,
<span class = "pagenum notes">74</span>
ad gladii usum, ad bellum. Conf. loc. sim. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_398">VIII, 398</a>, et Claud. in Eutrop. II, 395.
&mdash;Exemplo sunt C.&nbsp;Atilius Serranus et L.&nbsp;Quinctius
Cincinnatus, de quibus vid. Virg. Æn. VI, 845; Liv. III, 26; Plin.
XVIII,&nbsp;3 seu 4. Alios laudat Sen. Ep. 86, et Flor, I,&nbsp;11.
&mdash;<a name = "not1_615" id = "not1_615" href =
"#line1_615">615.</a>&nbsp;<i>Exiguo faciles</i>, qui tenuem victum,
facilem paratu, parabilem habent, qui facile inveniunt pauca, quæ ad
vitam sustentandam necessaria sunt, ut fere <i>priscis introitu
facilis</i>, <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_52">V,&nbsp;52</a>, et <i>victu facilem</i> ap. Virg.
Æn. I,&nbsp;445, ubi vid. Heyne in Var. Lect. et in Exc. XIV. Possint
etiam <i>faciles</i> esse contenti: nam <i>facilis</i> dicitur argilla,
seu cera, quæ fingi et tractari potest; (v.c. Tibull. I,&nbsp;1, 40, ubi
vid. Heyne) unde ad hominem transfertur, qui facile flectitur, qui
εὐκίνητος est, commodus, comis, humanus, et hinc contentus, αὐτάρκης, ut
<i>difficilis</i> est inexorabilis, durus, pertinax, morosus; ἀργαλέος,
δύσκολος, δυσχερὴς, χαλεπός. Sic fere εὔκολοι ταῖς διαίταις ap. Plut. et
<i>contentus vivere parvo</i> ap. Tibull. I,&nbsp;1, 25. Nisi malis
accipere, ut <i>facilis soli</i> XV, 718; <i>periculis</i>, XII, 464;
<i>morti</i> ap. Lucan. IV, 506; <i>injuriæ</i> ap. Quintil. Decl.
I,&nbsp;16, et <i>inanibus</i> ap. Tac. Ann. II, 27, ut innuantur ad
fortunam mediocrem, cui adsueti sunt, perferendam idonei.
&mdash;<i>Exiguum</i> et <i>parvum</i> dicitur res modica, fortuna
mediocris, v.c. Virg. Ge. II, 472 (<i>exiguo adsueta juventus</i>) et
Æn. VI, 844; IX, 607. Tibull. l.c. et Horat. Od. II, 16, <span class =
"smallcaps">xiii</span>.
&mdash;<a name = "not1_616" id = "not1_616" href =
"#line1_616">616.</a>&nbsp;<i>parvos penates</i>, humiles ædiculas,
casas, in quibus et parva Penatium signa: Cf. <a class = "crossref" href
= "bookVII.html#line7_173">VII, 173</a>; Heins. ad Ovid. Metam. VIII,
637; Bentl. ad Hor. Ep. I,&nbsp;7, 58, et VV.DD. ad Virg. Æn. VIII, 543.
&mdash;<i>curru</i> sc. triumphali, sententia Marsi, Cell. et
N.&nbsp;Heins. vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_614">ad III, 614</a>; Drak. convenientius esse
videtur, currus intelligere, quibus senatores, rure evocati, in curiam
venerint, et inde domum redierint, unde sellæ curules ortæ. Sed poeta
expressit Liv. III, 68; «præda parta, agro ex hoste capto, pleni
fortunarum gloriæque simul publicæ, simul privatæ, triumphantes domum ad
Penates redibatis.» Præclare autem <i>parvos penates</i> obposuit
<i>currui</i>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_617" id = "line1_617"> </a>
In foribus sacris, primoque in limine templi</p>
<p><a name = "line1_618" id = "line1_618"> </a>
<a href = "#var1_618">Captivi currus</a>, belli decus, armaque rapta</p>
<span class = "pagenum">75</span>
<p><a name = "line1_619" id = "line1_619"> </a>
Pugnantum ducibus, sævæque in Marte secures,</p>
<span class = "linenum">620</span>
<p><a name = "line1_620" id = "line1_620"> </a>
Perfossi clipei, et servantia tela cruorem,</p>
<p><a name = "line1_621" id = "line1_621"> </a>
Claustraque portarum pendent: hic Punica <a href =
"#var1_621">bella</a>,</p>
<p><a name = "line1_622" id = "line1_622"> </a>
Ægates cernas, fusaque per æquora classe</p>
<p><a name = "line1_623" id = "line1_623"> </a>
Exactam ponto Libyen testantia rostra:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_617" id = "not1_617" href = "#line1_617">617.</a>
In templis olim senatus haberi, legatique excipi solebant. Cf. Intpp.
Virg. Æn. I,&nbsp;505 sq. et VII, 192 seq. inf. <a class = "crossref"
href = "bookVI.html#line6_454">VI, 454</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_72">XI, 72</a>; Cic. Cat. I,&nbsp;13; II,&nbsp;6;
III,&nbsp;9. Legatis plerumque extra urbem, in æde Martis, seu Bellonæ,
seu Apollinis senatus dabatur.
&mdash;<i>templum</i> etiam dicitur omnis locus inauguratus
<span class = "pagenum notes">75</span>
et sanctus, et proprio is, quem augures certo ritu capiunt: hinc
tribunal, rostra et curia. Cf. Liv. I,&nbsp;30; XXXVII, 52, 53; XLI, 15,
et Ernesti clav. Cicer. voc. <i>templum</i>. Ceterum Silius h.l. ante
oculos habuit Virg. Æn. VII, 170 sq. inpr. v.&nbsp;183, 186, ubi vid.
Cerda et Heyne. Conf. etiam Perizon. Anim. hist. c.&nbsp;7.
&mdash;<a name = "not1_621" id = "not1_621" href =
"#line1_621">621.</a>&nbsp;<i>Punica bella, Ægates</i>, spolia ex
b.&nbsp;Punico I, pugna ad Ægates insulas finito; Cell. <i>Ægates Punica
bella</i> Drak. putabat esse <i>prœlium</i> cum Pœnis ad Ægates
commissum, cujus pictura in foribus templi dedicata fuerit. Sic
<i>bellum</i> et Gr. πόλεμος passim occurrunt. Vid. Ill. Harles. ad
Ovid. Trist. V,&nbsp;10, 26. Cort. ad Sallust. b.&nbsp;Cat. c. 9, et
Casaub. ad Polyb. p.&nbsp;147, ed. Gronov. Sed <i>bella</i> etiam pro
<i>bellum</i>, et hoc proprie adcipi potest, more poetarum, qui generali
notione præmissa, specialem, quæ illam explicet, adjiciunt.
&mdash;Verba <i>Punica bella</i> et <i>Ægates</i> non de pictura
intellexerim, sed de tropæis et rostris navium, quorum adspectus
victoriæ illius memoriam instauraverit; Ern. Recte opinor.
&mdash;<a name = "not1_623" id = "not1_623" href =
"#line1_623">623.</a>&nbsp;<i>Exactam ponto Libyen</i>, Pœnos in mari
profligatos, et omnibus insulis, quotquot inter Italiam et Siciliam
sunt, excedere jussos. Conf. Polyb. I,&nbsp;62 et 63, 624, 626. Historia
notissima vel ex Liv. V,&nbsp;34, 49, et Flor. I,&nbsp;13; cf. <a class
= "crossref" href = "bookIV.html#line4_150">IV, 150 sq.</a></p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_624" id = "line1_624"> </a>
Hic galeæ Senonum, pensatique inprobus auri</p>
<span class = "linenum">625</span>
<p><a name = "line1_625" id = "line1_625"> </a>
Arbiter ensis inest, Gallisque ex arce fugatis</p>
<p><a name = "line1_626" id = "line1_626"> </a>
Arma revertentis pompa gestata Camilli:</p>
<p><a name = "line1_627" id = "line1_627"> </a>
Hic spolia Æacidæ, hic Epirotica signa,</p>
<p><a name = "line1_628" id = "line1_628"> </a>
Et Ligurum <a href = "#var1_628">horrentes coni</a>, parmæque relatæ</p>
<span class = "pagenum">76</span>
<p><a name = "line1_629" id = "line1_629"> </a>
Hispana de gente rudes, Alpinaque gæsa.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_624" id = "not1_624" href = "#line1_624">624.</a>
<i>pensati inprobus Arbiter</i>, iniquo ponderi explendo adjectus. Conf.
Liv. V,&nbsp;48 ext.
&mdash;<a name = "not1_626" id = "not1_626" href =
"#line1_626">626.</a>&nbsp;<i>pompa</i>, triumpho. Vid. Liv. V,&nbsp;49.
&mdash;<a name = "not1_627" id = "not1_627" href =
"#line1_627">627.</a>&nbsp;Hic versus ad <i>Pyrrhum</i>, Epiri regem, a
Pyrrho, seu Neoptolemo, Achillis filio, <i>Æaci</i> pronepote, et regni
Epirotici conditore, genus paternum, ab Hercule maternum ducentem, (unde
<i>Æacides</i>, dicitur Cic. de Div. II, 56; Off. I,&nbsp;13. Ep. ad
Div. IX, 25.) referendus videtur. Sed <i>Æacides</i> etiam esse possit
<i>Perses</i>, seu <i>Perseus</i>, ultimus Macedoniæ rex, a L. Æmilio
Paulo, qui LXX urbes Epiri una die solo æquavit, in triumpho ductus, et
ab eodem Achille, Æaci nepote, oriundus. Conf. <a class = "crossref
missing" href = "bookXV.html#not15_292" title = "recte 292">ad XV, 291
seq.</a> Prop. IV, <span class = "smallcaps">ii</span>, 39, et inpr.
Heyne ad Virg. Æn. VI, 840.
&mdash;<a name = "not1_628" id = "not1_628" href =
"#line1_628">628.</a>&nbsp;<i>Liguria</i> (nunc Genua et
<span class = "pagenum notes">76</span>
Lucca) varia cum Romanis bella, quæ Livius pluribus locis et Noris.
Cenot. Pis. Diss. I,&nbsp;1, copiose descripserunt, gessit, ut et
<i>Hispania</i>; sed neutra ante b.&nbsp;Punici II tempora: unde Silius
tempora turbasse, et forte Ligures cum Gallis Insubribus confudisse
censendus est, æque ac Florus II,&nbsp;3; cujus historia de rebus
bellisque adversus Ligures non multo post belli Punici I finem gestis
impeditissima est, et ad seriora tempora spectare videtur, quibus
Fulvium, Bæbium et Postumium, quibus Floro, Livio aliisque testibus
Ligures vicere, Consules fuisse constat.
&mdash;<i>parmæ rudes</i>, informes, vel nulla pictura et cælatura
ornatæ, ut <i>p. alba</i> et <i>pura</i>, ap. Virg. Æn. IX, 548, et XI,
711, ad quæ loca vid. Heyne. An sunt scuta, ex coriis tantum, sine
ferro, confecta, ut minoris essent ponderis, qualibus Numidæ utebantur?
Vid. Sallust. b.&nbsp;Jug. c. 94 pr. et Suid. πάρμαι, δερμάτινοι θυρεοὶ
παρά Καρχηδονίοις. Utrumque infra <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_234">ad III, 234</a>, jam laudavit Dausq. qui h.l.
verba Strab. III, p.&nbsp;106 (ubi ἀσπίδιον Lusitanorum, quod sine
fibulis, aut ansis erat, describitur) adposuit et hæc notavit: «Ubi
Romani hactenus Hispanos debellarunt? Suspicio est, Hispanos fuisse in
auxiliis Pænorum b.&nbsp;Punico I, devictosque in Sicilia. Sed quomodo
<i>rudes parmæ</i>? Suspicio est fuisse tectas corio ἀδεψήτω: nisi iis
carere subsidiis est, parmam esse rudem, et erudito expertove bellatori
sat commodam, quo inclino.»
&mdash;<a name = "not1_629" id = "not1_629" href =
"#line1_629">629.</a>&nbsp;<i>Alpina gæsa</i> sumsit ex Virg. Æn. VIII,
661, 662, ubi v. Intpp. <i>Alpina</i> Cell. putabat esse, ex arboribus
Alpinis, ut durioribus, confecta; Dausq. erepta Senonibus in obsidione
Capitolii, aut Celtis, quos b.&nbsp;Punico I, in Pœnorum castris
stipendia fecisse, Appianus in Libycis tradit; Drak. erepta Gallis
Insubribus, Alpium adcolis, et a Romanis tempore inter b.&nbsp;Punicum
I, et II, devictis. Vid. Flor. II,&nbsp;3 et&nbsp;4.
&mdash;<i>gæsa</i> etiam Afris tribuuntur ap. Liv. XXVI,&nbsp;6, et inf.
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_444">II, 444</a> (ubi
Drak. notat, his locis vulgatam lect. Polluc. VII, 156, vindicari posse)
sed plerumque Gallis, vel Hispanis. V. Barth. ad Stat. Th. IV, 64.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">630</span>
<p class = "indent">
<a name = "line1_630" id = "line1_630"> </a>
Sed postquam clades patefecit et horrida bella</p>
<p><a name = "line1_631" id = "line1_631"> </a>
Orantum squalor, præsens adstare Sagunti</p>
<p><a name = "line1_632" id = "line1_632"> </a>
Ante oculos visa est extrema precantis imago.</p>
<span class = "pagenum">77</span>
<p><a name = "line1_633" id = "line1_633"> </a>
Tum senior mæsto Sicoris sic incipit ore:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_631" id = "not1_631" href = "#line1_631">631.</a>
<i>Orantum squalor</i>, h. legati squalentes, seu squalidi. Squalorem et
sordes tam reorum, quam lugentium et supplicantium, ad miserationem
movendam pertinere, vel tironibus nota res est. Cf. <a class =
"crossref" href = "#line1_673">v.&nbsp;673, 674</a>.
&mdash;<a name = "not1_632" id = "not1_632" href =
"#line1_632">632.</a>&nbsp;<i>extrema</i>, humillimis
<span class = "pagenum notes">77</span>
verbis, vel opem in extremis suis rebus.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_634" id = "line1_634"> </a>
«Sacrata gens clara fide, quam rite fatentur</p>
<span class = "linenum">635</span>
<p><a name = "line1_635" id = "line1_635"> </a>
Marte satam populi ferro parere <a href = "#var1_635">subacti</a>,</p>
<p><a name = "line1_636" id = "line1_636"> </a>
Ne crede <a href = "#var1_636">emensos</a> levia ob discrimina
pontum.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_634" id = "not1_634" href = "#line1_634">634.</a>
Oratio gravissima, et ad vim malorum declarandam mentesque miseratione
permovendas aptissima.
&mdash;<i>fide sacrata</i>, sacra et inviolata; vel templo Fidei publice
sacrato.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_637" id = "line1_637"> </a>
Vidimus obsessam patriam, murosque trementes:</p>
<p><a name = "line1_638" id = "line1_638"> </a>
Et, quem insana freta, aut cœtus genuere ferarum,</p>
<p><a name = "line1_639" id = "line1_639"> </a>
Vidimus Hannibalem: procul his a mœnibus, oro,</p>
<span class = "linenum">640</span>
<p><a name = "line1_640" id = "line1_640"> </a>
Arcete, o Superi, nostroque in Marte tenete</p>
<p><a name = "line1_641" id = "line1_641"> </a>
Fatiferæ juvenem dextræ: qua mole sonantes</p>
<p><a name = "line1_642" id = "line1_642"> </a>
<a href = "#var1_642">Exigit</a> ille trabes? et quantus crescit in
armis?</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_638" id = "not1_638" href = "#line1_638">638.</a>
Similiter Dido de Ænea ap. Virg. Æn. IV, 366 sq. Cf. sup. <a class =
"crossref" href = "#line1_569">v.&nbsp;569</a>.
&mdash;<i>insana</i> vid. <a class = "crossref" href = "#not1_101">ad
v.&nbsp;101</a> et <a class = "crossref" href = "#not1_252">252</a>.
&mdash;<a name = "not1_640" id = "not1_640" href =
"#line1_640">640.</a>&nbsp;Verba generosa, et ad benevolentiam
adliciendam idonea!
&mdash;<i>tenete</i>, h. detinete, ut <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_450">XI, 450</a>, ubi plura exempla congessit Drak.
&mdash;<a name = "not1_641" id = "not1_641" href =
"#line1_641">641.</a>&nbsp;<i>Fatiferæ</i>, ut <a class = "crossref"
href = "bookII.html#line2_116">II, 116</a>, et <i>fatalis</i> <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_400">II, 400</a>, θανατηφόρου.
Conveniunt fere verba Virg. Æn. XI, 283, 284.
&mdash;<i>mole</i>, vi; vel quam magnas.
&mdash;<a name = "not1_642" id = "not1_642" href =
"#line1_642">642.</a>&nbsp;<i>quantus crescit</i> ut XII, 719.
&mdash;<i>crescit in armis</i>, semper majora audet, Schmid. Sed poeta
ad ea, quæ sup. <a class = "crossref" href = "#line1_496">v.&nbsp;496
sqq.</a> dixerat, respexit, vel sensus est: quanto major videtur in
armis, si arma cepit, seu in bello. Cf. V.L.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_643" id = "line1_643"> </a>
Trans juga Pyrenes, medium indignatus Hiberum,</p>
<p><a name = "line1_644" id = "line1_644"> </a>
Excivit Calpen, et mersos Syrtis arenis</p>
<span class = "linenum">645</span>
<p><a name = "line1_645" id = "line1_645"> </a>
Molitur populos, majoraque mœnia quærit.</p>
<span class = "pagenum">78</span>
<p><a name = "line1_646" id = "line1_646"> </a>
Spumeus hic, medio qui surgit ab æquore, fluctus,</p>
<p><a name = "line1_647" id = "line1_647"> </a>
Si prohibere piget, <a href = "#var1_647">vestras</a> effringet in
urbes.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_643" id = "not1_643" href = "#line1_643">643.</a>
Ferocissimas gentes sibi conciliavit: quod sortem nostram adgravat.
&mdash;Iberum superavit, et extra terminos egressus est,
<i>indignatus</i>, fluvium esse <i>medium</i> inter Pœnorum et Rom.
imperium, et utriusque finem. Conf. <a class = "crossref" href =
"#not1_294">ad v.&nbsp;294</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not1_644" id = "not1_644" href =
"#line1_644" title = "numerus deest">644.</a>&nbsp;<i>Excivit</i> in
bellum adversus Romanos <i>Calpen</i>, Hispanos, fretum Herculeum
adcolentes.
&mdash;<i>mersos</i>, obrutos, fortius quam habitantes.
&mdash;<a name = "not1_645" id = "not1_645" href =
"#line1_645">645.</a>&nbsp;<i>Molitur</i>, parat, movet, excitat
<span class = "pagenum notes">78</span>
ad bellum. Nam <i>moliri</i> de omni motu, opere, aut conatu usurpatur.
Vid. Ind. et <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_264">ad
VII, 264</a>.
&mdash;<i>majora</i>, quam Saguntina, <i>mœnia quærit</i>, ad spem Romæ
expugnandæ adspirat, et hujus rei occasionem quærit.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_646" id = "not1_646" href = "#line1_646">646.</a>
Conf. Senec. Med. v.&nbsp;393&nbsp;sq.
&mdash;<i>medio qui surgit ab æquore</i>, qualem poeta descripsit sup.
<a class = "crossref" href = "#line1_468">v.&nbsp;468</a>&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not1_647" id = "not1_647" href =
"#line1_647">647.</a>&nbsp;<i>effringet</i> vid. <a class = "crossref"
href = "#not1_539">ad v.&nbsp;539</a>. Æstuantis instar fluctus in
Italiam inruet, nisi mature cœptis ejus obviam iveritis.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_648" id = "line1_648"> </a>
An tanti pretium motus, ruptique per enses</p>
<p><a name = "line1_649" id = "line1_649"> </a>
Fœderis, hoc juveni, jurata in bella ruenti,</p>
<span class = "linenum">650</span>
<p><a name = "line1_650" id = "line1_650"> </a>
Creditis, ut statuat <a href = "#var1_650">superatæ</a> jura
Sagunto?</p>
<p><a name = "line1_651" id = "line1_651"> </a>
Ocius ite, viri, et nascentem exstinguite flammam,</p>
<p><a name = "line1_652" id = "line1_652"> </a>
Ne seræ redeant post aucta pericula curæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_649" id = "not1_649" href = "#line1_649">649.</a>
<i>jurata bella</i> conf. sup. <a class = "crossref" href =
"#line1_118">v.&nbsp;118</a>.
&mdash;<a name = "not1_650" id = "not1_650" href =
"#line1_650">650.</a>&nbsp;<i>statuat jura</i>, leges det.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_652" id = "not1_652" href = "#line1_652">652.</a>
Ne sero et frustra ad propulsandum periculum adnitamini, si nimis
creverit.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_653" id = "line1_653"> </a>
Quamquam o! si nullus terror, non obruta jam nunc</p>
<p><a name = "line1_654" id = "line1_654"> </a>
Semina fumarent belli: vestræne Sagunto</p>
<span class = "linenum">655</span>
<p><a name = "line1_655" id = "line1_655"> </a>
Spernendum consanguineam protendere dextram?</p>
<p><a name = "line1_656" id = "line1_656"> </a>
<a href = "#var1_656">Omnis Hiber, omnis rapidis fera Gallia
turmis</a>,</p>
<p><a name = "line1_657" id = "line1_657"> </a>
Omnis ab æstifero sitiens Libys inminet axe.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_653" id = "not1_653" href = "#line1_653">653.</a>
Quod si vobis quoque nihil metuendum esset, et si belli, vobis
inminentis, flamma non jam erumpere quasi e cineribus inciperet: nonne
fœderis religio originisque similitudo vos ad opem nobis ferendam
incitare debet?
&mdash;<i>Quamquam o!</i> ut ap. Virg. Æn. V,&nbsp;195, et XI, 415.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_656" id = "not1_656" href = "#line1_656">656.</a>
Tota nunc Hispania, Gallia et Africa vestro imperio exitioque inminet.
&mdash;<a name = "not1_657" id = "not1_657" href =
"#line1_657">657.</a>&nbsp;<i>sitiens</i>, commune epitheton populorum
<i>æstifero axi</i>, h. calidiori cælo subjectorum: v.c. ap. Virg. Ecl.
I,&nbsp;65; et Ge. IV, 425.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_658" id = "line1_658"> </a>
<a href = "#var1_658">Per vos culta</a> diu Rutulæ primordia gentis,</p>
<span class = "pagenum">79</span>
<p><a name = "line1_659" id = "line1_659"> </a>
Laurentemque Larem, et genetricis pignora Trojæ,</p>
<span class = "linenum">660</span>
<p><a name = "line1_660" id = "line1_660"> </a>
Conservate pios, qui permutare coacti</p>
<p><a name = "line1_661" id = "line1_661"> </a>
Acrisioneis Tirynthia culmina muris.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_658" id = "not1_658" href = "#line1_658">658.</a>
<i>vos</i> scil. oramus (quod in hac precum formula sæpius omitti,
docent exempla, in V.L. laudata) per sacra communia, quæ diu coluistis,
et nos Saguntum ex Italia
<span class = "pagenum notes">79</span>
nobiscum deduximus. Conf. mox <a class = "crossref" href =
"#line1_666">v.&nbsp;666 sqq.</a>
&mdash;<i>primordia</i>, communem originem, a Rutulis ductam.
&mdash;<i>culta diu</i>, quæ diu vobis quasi sacra fuit et venerabilis.
An <i>primordia</i> sunt sacra arcana et antiqua, ut <i>initia</i> et
μυστήρια? Cf. Tac. German. c.&nbsp;39.
&mdash;<i>Rutulæ gentis</i>, cf. sup. <a class = "crossref" href =
"#line1_291">v.&nbsp;291 sq.</a> Dausq. nota est hæc: «<i>culta</i> sc.
ab Ardeatibus, Saguntinorum patribus, qui templo Veneris, quod erat
Latio commune, præfuerunt, teste Strab. V, p.&nbsp;160.»
&mdash;<i>Primordia gentis Rutulæ</i> de primis conditoribus, Ænea
inprimis, unde et Rutuli, Ardeates, et ipsi Saguntini coloni; Ern. Sed
quomodo Rutuli ab Ænea oriundi?
&mdash;<a name = "not1_659" id = "not1_659" href =
"#line1_659">659.</a>&nbsp;Hæc ad Penates et Palladium, quæ Æneas Troja
abstulisse credebatur, spectare videntur; nisi <i>pignora Trojæ</i>
æternum forte ignem Vestæ innuunt. Cf. Heyne Exc. IX ad Virg.
Æn.&nbsp;II.
&mdash;<i>Laurentemque</i>, Italum, <i>larem</i>, ut <i>Pergameum
larem</i> dixit Virg. Æ. V,&nbsp;744, ubi vid. Heyne. Cf. sup. <a class
= "crossref" href = "#not1_110">ad v.&nbsp;110</a>.
&mdash;<i>pignora</i> imperii æterni.
&mdash;<i>genetricis</i>, unde originem ducitis.
&mdash;<a name = "not1_660" id = "not1_660" href =
"#line1_660">660.</a>&nbsp;<i>Conservate</i>, adjuvate <i>pios</i> et
fideles socios vestros.
&mdash;<i>qui permutare coacti</i>, etc. Cf. mox v.&nbsp;667 et sup.
<a class = "crossref" href = "#not1_291">ad v.&nbsp;291&nbsp;sq.</a>
&mdash;<a name = "not1_661" id = "not1_661" href =
"#line1_661">661.</a>&nbsp;<i>Acrisionei muri</i>, Ardea, Sagunti
μητρόπολις (<a class = "crossref" href = "#line1_291">v.&nbsp;291
sq.</a>), quæ a Danae, Acrisii, regis Argivorum, filia vulgo condita
putabatur. Vid. Heyne ad Virg. Æn. VII, 409-412 in V.L. et ibid. in Exc.
VII.
&mdash;<i>Tirynthia culmina</i>, mœnia Saguntina, ab Hercule
exstructa.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_662" id = "line1_662"> </a>
Vos etiam <a href = "#var1_662">Zanclen</a> Siculi contra arma
tyranni</p>
<span class = "pagenum">80</span>
<p><a name = "line1_663" id = "line1_663"> </a>
Juvisse egregium; vos et Campana tueri</p>
<p><a name = "line1_664" id = "line1_664"> </a>
Mœnia, depulso Samnitum robore, dignum</p>
<span class = "linenum">665</span>
<p><a name = "line1_665" id = "line1_665"> </a>
<a href = "#var1_665">Sigeis</a> duxistis avis. Vetus incola Dauni,</p>
<p><a name = "line1_666" id = "line1_666"> </a>
Testor vos, fontes et stagna arcana Numici,</p>
<p><a name = "line1_667" id = "line1_667"> </a>
Quum felix <a href = "#var1_667">nimium</a> dimitteret Ardea pubem,</p>
<p><a name = "line1_668" id = "line1_668"> </a>
Sacra domumque ferens, et avi penetralia Turni,</p>
<p><a name = "line1_669" id = "line1_669"> </a>
Ultra Pyrenen Laurentia <a href = "#var1_669">nomina</a> duxi.</p>
<span class = "pagenum">81</span>
<span class = "linenum">670</span>
<p><a name = "line1_670" id = "line1_670"> </a>
Cur, ut decisa atque avulsa <a href = "#var1_670">a corpore</a>
membra,</p>
<p><a name = "line1_671" id = "line1_671"> </a>
<a href = "#var1_671">Despiciar, vesterque luat</a> cur fœdera
sanguis?»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_662" id = "not1_662" href = "#line1_662">662.</a>
<i>Zancle</i>, vetustissimum Siciliæ opp. (Herodot. VII, 164) a
Messeniis ex Peloponneso, teste Strab. VI, p.&nbsp;178 et 185 sqq.
conditum, vel certe amplificatum, et ab Anaxila, Rheginorum tyranno, ex
Messene oriundo, nova colonia auctum (Thucyd. VI,&nbsp;1); unde
<i>Messanæ</i>, hod. <i>Messinæ</i>, nomen adcepit. Seriori ævo
Mamertini, populus Campaniæ, quam olim Opici, Opsci, seu Osci, vetus
Ausonum gens, incoluere (de quo vid. Heyne in Exc. VIII ad Virg. Æn.
VII, 732), Messanam occuparunt, quocirca <i>civitas Mamertina</i>
vocatur Cic. Verr. II,&nbsp;5. Conf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_194">XIV, 194 sqq.</a> Priscum nomen a situ loci et
curvitate litoris, seu portus, falcis formam referentis, (nam <span
class = "greek" title = "zanklê">ζάγκλη</span>, seu <span class =
"greek" title = "zanklon">ζάγκλον</span>, in lingua Siculorum τὸ
δρέπανον, falcem significat) Thuc. VI, p.&nbsp;413; Ovid.
<span class = "pagenum notes">80</span>
Fast. IV, 474, et alii repetunt, sed Silius XIV, 48 sq. inde, quod falx
Saturni, qua Cæli patris pudenda amputasse fingitur, ibi abjecta et
inventa fuerit. Cf. Macrob. Sat. I,&nbsp;8, extr. Prior ratio hunc
mythum peperisse videtur, qui propter Siciliæ fertilitatem facile
priscorum hominum animis subnasci potuit. Saturnus enim, quem fabulæ
antiquissimum Latii regem faciunt, ab initio nihil aliud, quam almæ
naturæ vitæque mitioris, cujus initia agriculturæ, sationi messique
debentur, symbolum fuit. Ceterum hæc urbs belli Punici I causa fuit, ope
Romanorum a Mamertinis adversus Hieronem, <i>Siculum tyrannum</i>, et
Pœnos, inplorata ac præstita. Vid. Polyb. I,&nbsp;8-11.
&mdash;<a name = "not1_663" id = "not1_663" href =
"#line1_663">663.</a>&nbsp;<i>egregium duxistis</i>; non tam egregium,
quam utile potius et necessarium; de quo vid. Polyb. I,&nbsp;10&nbsp;sq.
&mdash;<i>Campana mœnia</i>, h.&nbsp;Capuam, a <i>Samnitibus</i> dolo
occupatam. Vid. Liv. IV, 37; VII, 38 sqq.; Flor. I,&nbsp;16.
&mdash;<a name = "not1_664" id = "not1_664" href =
"#line1_664">664,</a>&nbsp;<a name = "not1_665" id = "not1_665" href =
"#line1_665">665.</a> <i>dignum Sigeis avis</i>, communi origine, a
Trojanis ducta: nam Sigeum, Σίγειον, promont. Trojæ; unde Romanus etiam
<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_203">IX, 203</a>,
<i>Sigeus</i> dicitur.
&mdash;<a href = "#line1_665">665.</a>&nbsp;Ego et ipse non peregrinus,
sed, ut Mamertini et Campani, Italus origine, vel Rutulus, <i>vetus
incola Dauni</i>, ab Ardea oriundus. Vid. <a class = "crossref" href =
"#not1_291">ad v.&nbsp;291</a>. Sicoris, princeps legatorum, personam
Saguntinorum sustinet, unde v.&nbsp;669 non ita intelligendus est, quasi
ipse coloniam Ardeatium Saguntum deduxerit. Cf. <a class = "crossref"
href = "#line1_671">v.&nbsp;671</a>. Testatur <i>Numicum</i>, seu
<i>Numicium</i>, Latii fl. inter Lavinium et Laurentum, quia in finibus
<i>Rutulorum</i> defluit, ejusque nomini religio aliqua inest.
&mdash;<a name = "not1_666" id = "not1_666" href =
"#line1_666">666.</a>&nbsp;<i>fontes et stagna arcana Numici</i>, h.
<i>sancta</i>, sacra ἱερὰ, quoniam Anna Perenna et Æneas in eo
interiisse, et tanquam numina, habitare credebantur. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#not8_28">ad VIII, 28 sqq.</a> et inpr.
Heyne in Exe. III, et in not. ad Virg. Æn. VII, 150, 242, 797, et ad
Tibull. II, v,&nbsp;43.
&mdash;<a name = "not1_667" id = "not1_667" href =
"#line1_667">667.</a>&nbsp;Cf. sup. <a class = "crossref" href =
"#line1_291">v.&nbsp;291&nbsp;sq.</a>
&mdash;<a name = "not1_668" id = "not1_668" href =
"#line1_668">668.</a>&nbsp;<i>Sacra</i> videtur genus esse, cui, ut ap.
Virg. Æn. II, 293 et 320, species subjunguntur, <i>domus</i> et <i>avi
penetralia Turni</i>, h. sacra domestica et publica, Penates privati et
publici. <i>Sacra ferens</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_604">II, 604</a>, et Heyne ad Virg. Æn. VI, 810.
&mdash;<i>avi</i>, prisci.
&mdash;<i>Turni</i>, pro Ardea, ut <i>Dauni</i>, v.&nbsp;665.
&mdash;<i>penetralia</i> signa, ut <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_62">XIII, 62</a>, h. penates, ut <i>dii
penetrales</i> ap. Senec. Œd. 265, et Phœniss. 340.
&mdash;<a name = "not1_669" id = "not1_669" href =
"#line1_669">669.</a>&nbsp;<i>Laurentia
<span class = "pagenum notes">81</span>
nomina</i>, Latinos.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_671" id = "not1_671" href = "#line1_671">671.</a>
<i>vester sanguis</i>, Saguntini, consanguinei vestri (cf. <a class =
"crossref" href = "#line1_608">v.&nbsp;608</a> et <a class = "crossref"
href = "#line1_655">655</a>), vobis cognati et ejusdem originis, ut
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_97">III, 97</a>; <a class
= "crossref" href = "bookVIII.html#line8_405">VIII, 405</a>; et <a class
= "crossref" href = "bookXI.html#line11_177">XI, 177</a>; ubi plura
exempla desideranti suppeditabit Drak.
&mdash;<i>luat fœdera</i> ut ap. Virg. Æ. XII, 695... <i>me verius unum
Pro vobis fœdus luere</i>, etc.
&mdash;Sensus h.l. est: cur Saguntini (<i>vester sanguis</i>, v. not.),
pœnas dent Pœnis, et deleantur propter fœdus vobiscum ictum? et cur id
tam patienter feretis?
&mdash;<i>vestrique tuam cur fœdera sanguis</i>, emend. vir doctus in
N.&nbsp;Allgem. deutsch. Bibl. T.&nbsp;VIII, P.&nbsp;II, pag. 418. Sed
quo sensu hæc ab eo capta sint verba, vel capi queant, vix habeo
dicere.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line1_672" id = "line1_672"> </a>
Tandem, ut finitæ voces, miserabile visu!</p>
<p><a name = "line1_673" id = "line1_673"> </a>
<a href = "#var1_673">Submissi palmas</a>, lacerato tegmine vestis,</p>
<p><a name = "line1_674" id = "line1_674"> </a>
<a href = "#var1_674">Adfigunt</a> proni squalentia corpora terræ.</p>
<span class = "linenum">675</span>
<p><a name = "line1_675" id = "line1_675"> </a>
Inde agitant consulta Patres, curasque fatigant.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_673" id = "not1_673" href = "#line1_673">673.</a>
<i>Submittere</i>, ut ἀνιέναι et ἀναπέμπειν, sursum mittere, emittere,
tollere. Vid. Ind. et Burm. ad Petron. c. 127; et ad Val. Fl. III, 528;
Passerat. ad Prop. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">ii</span>,&nbsp;9.
&mdash;<i>Submissi palmas</i>, græce pro palmis submissis, h. sublatis.
&mdash;<a name = "not1_674" id = "not1_674" href =
"#line1_674">674.</a>&nbsp;<i>squalentia corpora</i>, cf. <a class =
"crossref" href = "#not1_211">ad v.&nbsp;211</a> et <a class =
"crossref" href = "#not1_631">631</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_675" id = "not1_675" href = "#line1_675">675.</a>
<i>curas fatigant</i>, h. <i>fatim</i>, crebro, <i>agunt</i>, agitant;
ut μοχθεῖν ὕπνον, δεσμὸν, κήδεσι, etc. ap. Hom. Il. κ, 106, et al. cf.
<a class = "crossref" href = "#not1_63">ad v.&nbsp;63</a>. Proprie curæ
nos fatigant et vexant, vel curis nos fatigamus. Sed exquisitius nos
curas fatigare dicimur,
<span class = "pagenum notes">82</span>
ut <i>exercere curas</i>, <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_374">XI, 374</a>, et <i>sitim</i> supra <a class =
"crossref" href = "#line1_260">260</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">82</span>
<p><a name = "line1_676" id = "line1_676"> </a>
Lentulus, ut cernens adcensæ tecta Sagunti,</p>
<p><a name = "line1_677" id = "line1_677"> </a>
Poscendum pœnæ juvenem, celerique negantis</p>
<p><a name = "line1_678" id = "line1_678"> </a>
Exuri bello Carthaginis arva jubebat.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_676" id = "not1_676" href = "#line1_676">676.</a>
Cf. Liv. XXI,&nbsp;6. Nomina Patrum, qui diversarum sententiarum
auctores fuerant, poeta addidit, et cum delectu posuit.
&mdash;<i>ut cernens</i>, etc., præclare de ferventis animi viro.
&mdash;<a name = "not1_677" id = "not1_677" href =
"#line1_677">677.</a>&nbsp;<i>Poscendum pœnæ</i>, ad pœnam, ut <i>petere
pœnæ Hann.</i> II, 29, et alibi simpliciter <i>poscere</i>,
<i>deposcere</i>, <i>exposcere</i>.
&mdash;<i>negantis</i>, recusantis eum tradere.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line1_679" id = "line1_679"> </a>
<a href = "#var1_679">At</a> Fabius, cauta speculator mente futuri,</p>
<span class = "linenum">680</span>
<p><a name = "line1_680" id = "line1_680"> </a>
Nec lætus dubiis, <a href = "#var1_680">parcusque</a> lacessere
Martem,</p>
<p><a name = "line1_681" id = "line1_681"> </a>
Et melior clauso bellum producere ferro,</p>
<p><a name = "line1_682" id = "line1_682"> </a>
Prima super tantis rebus pensanda: ducisne</p>
<p><a name = "line1_683" id = "line1_683"> </a>
Ceperit arma foror, Patres an signa moveri</p>
<p><a name = "line1_684" id = "line1_684"> </a>
Censuerint; mittique viros, qui exacta reportent.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_679" id = "not1_679" href = "#line1_679">679.</a>
Q. Fabii Maximi artem bellandi et cognomen Cunctatoris poeta variis
modis expressit.
&mdash;<a name = "not1_680" id = "not1_680" href =
"#line1_680">680.</a>&nbsp;<i>Non lætus dubiis</i>, periculo inminente.
&mdash;<i>lacessere Martem</i>, ut <i>pugnam et bella</i> ap. Virg. Æn.
V,&nbsp;429; X,&nbsp;10, (ubi vid. Heyne) et XI, 254,
&mdash;<a name = "not1_681" id = "not1_681" href =
"#line1_681">681.</a>&nbsp;<i>melior</i>, peritior belli caute gerendi.
&mdash;<a name = "not1_684" id = "not1_684" href =
"#line1_684">684.</a>&nbsp;<i>Censuerint</i> voc. propr. de Patribus, ut
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_375">II, 375</a>;
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_513">VII, 513</a>;
<a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_565">XI, 565</a>.
&mdash;<i>exacta reportent</i>, ut <i>exacta referre</i> apud Virgilium
Æn. I,&nbsp;309.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">685</span>
<p><a name = "line1_685" id = "line1_685"> </a>
Providus hæc, ritu vatis, fundebat ab alto</p>
<p><a name = "line1_686" id = "line1_686"> </a>
Pectore præmeditans Fabius surgentia bella.</p>
<p><a name = "line1_687" id = "line1_687"> </a>
Ut sæpe, e celsa grandævus puppe magister,</p>
<span class = "pagenum">83</span>
<p><a name = "line1_688" id = "line1_688"> </a>
Prospiciens signis venturum in carbasa Corum,</p>
<p><a name = "line1_689" id = "line1_689"> </a>
Summo jamdudum substringit lintea malo.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_685" id = "not1_685" href = "#line1_685">685.</a>
<i>ritu vatis</i>, Conferunt Liv. XXX, 28, ubi pariter de Fabio, «Locum
nimirum, non periculum, mutatum, cujus tantæ dimicationis vatem, qui
nuper decessisset, Q.&nbsp;Fabium haud frustra canere solitum, graviorem
in sua terra futurum hostem Hannibalem, quam in alia fuisset.»</p>

<p class = "notes">
<a name = "not1_687" id = "not1_687" href = "#line1_687">687 sqq.</a>
Fabius ingeniose cum perito et cauto navis gubernatore comparatur, ut
Flaminius cum inperito inf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_713">IV, 713 seq.</a> Conf. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#line2_289">II, 289 seqq.</a>
&mdash;<i>grandævus</i>, adeoque usu peritus; epith. cum delectu
positum. Hanc venustam comparationem infra etiam invenies <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_289">lib. II, vers. 289</a>: «Ut,
qui stelligero speculatur sidera cælo, Venturam pelagi rabiem, Corique
futura Prædicit miseris haud vanus flamina nautis.» Cf. etiam Quintil.
Instit. Orat. lib. XII, c.&nbsp;XI, «Hos ille formabit tanquam
eloquentiæ parens, et ut vetus gubernator litora et portus, et quæ
tempestatum signa, quid secundis flatibus, quid adversis ratis poscat,
<span class = "pagenum notes">83</span>
docebit.»
&mdash;<a name = "not1_688" id = "not1_688" href =
"#line1_688">688.</a>&nbsp;<i>Corum</i>, vid. <a class = "crossref" href
= "#not1_469">ad vers. 469</a>.
&mdash;<a name = "not1_689" id = "not1_689" href =
"#line1_689">689.</a>&nbsp;<i>substringit lintea malo</i>, ut ap.
Martial. XII, 29, quo sensu <i>stricta carbasa deducere</i> dixit Lucan.
II, 697, et <i>contrahere vela</i> Hor. Od. II, <span class =
"smallcaps">x</span>, 23. Conf. supra <a class = "crossref" href =
"#not1_358">ad vers. 358</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">690</span>
<p><a name = "line1_690" id = "line1_690"> </a>
Sed lacrimæ, atque ira mixtus dolor inpulit omnes</p>
<p><a name = "line1_691" id = "line1_691"> </a>
Præcipitare latens fatum: lectique Senatu,</p>
<p><a name = "line1_692" id = "line1_692"> </a>
Qui ductorem adeant: si perstet surdus in armis</p>
<p><a name = "line1_693" id = "line1_693"> </a>
Pactorum, vertant inde ad Carthaginis arces;</p>
<p><a name = "line1_694" id = "line1_694"> </a>
Nec Divum oblitis indicere bella morentur.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not1_691" id = "not1_691" href = "#line1_691">691.</a>
<i>Præcipitare fatum</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_731">ad IV, 731</a>.
&mdash;<a name = "not1_692" id = "not1_692" href =
"#line1_692">692.</a>&nbsp;<i>ductorem</i> Pœnum.
&mdash;<i>surdus pactorum</i>, ad pacta, fœdus nil curans, pro nihilo
ducens, ut <i>s. votorum</i>, <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_554">X,&nbsp;554</a>.
&mdash;<a name = "not1_693" id = "not1_693" href =
"#line1_693">693.</a>&nbsp;<i>vertant</i> se, vel iter. Cf. <a class =
"crossref" href = "#not1_539">ad v.&nbsp;539</a>.
&mdash;<i>arces</i> ut sup. <a class = "crossref" href =
"#line1_7">v.&nbsp;7</a>.
&mdash;<a name = "not1_694" id = "not1_694" href =
"#line1_694">694.</a>&nbsp;<i>oblitis Divum</i>, quos scil. fœderis
testes fecerint, adeoque Pœnis perjuris.</p>

<hr class = "mid">

<h5 class = "variae"><a name = "variae1" id = "variae1">
Liber I: Variæ Lectiones</a></h5>

<div class = "variae">

<p><a name = "var1_3" id = "var1_3" href = "#line1_3">3.</a>
<i>Karthago</i> Drak. ubivis, auctore N.&nbsp;Heinsio, edidit. Sed in
numis, inscriptt. et marmoribus orthographia variat, neque auctoritas
eorum tanta est, ut certa inde scribendi regula repeti, literaque
<i>K</i>, quæ solis Græcis relinquenda videtur, Romanis obtrudi possit.
Præterea in iisdem non passim modo <i>Kanna</i>, <i>kastitas</i>,
<i>kaput</i>, <i>kalumnia</i>, <i>karina</i>, <i>arka</i>,
<i>evokatus</i>, <i>Volkanus</i>, <i>Parkarum</i>, <i>merkator</i> et
<i>dedikaverunt</i>, sed sæpissime etiam <i>karus</i>,
<i>karissimus</i>, <i>Kalendæ</i> et <i>Kæso</i> vel <i>K</i> legimus,
quam tamen scribendi rationem, si duo posteriora exceperis verba, nemo
facile imitandam putet. Alii <i>Kartago</i> vel <i>Cartago</i> sine
adspiratione, ut in quibusdam inscriptt. reperitur, scribendum
præcipiunt. Vera autem veterum pronunciatio parum nobis nota est;
quocirca nihil certi et in quibus tuto adquiescere possis, statuere
licet, semperque lubricum in talibus judicium esse debet. Vid. tamen
Cic. Orat. c.&nbsp;48.
&mdash;<a name = "var1_9" id = "var1_9" href =
"#line1_9">9.</a>&nbsp;<i>patrum</i> potius scribendum videtur, ut pacta
majorum, non Senatus, intelligantur.
&mdash;<a name = "var1_11" id = "var1_11" href =
"#line1_11">11.</a>&nbsp;<i>placitam</i>, h. quæ tam Pœnis quam Romanis
placuit,
<span class = "pagenum">5</span>
et de cujus conditionibus inter utramque partem convenit, ex libris
scriptis restituere Modius et N.&nbsp;Heins. cf. Intpp. ad Virg. Æn. IV,
38 et inpr. X,&nbsp;15. Gronov. Gust. ad Stat. Th. VII, 190. Heins. ad
Ovid. Epist. XIX, 208 et Æn. I,&nbsp;37. Vulgo <i>placidam</i> editur,
prob. Dausq.; sed <i>placidam pacem</i> propr. <i>turbari</i>,
<i>placitam</i> autem, h. pactam, sancitam, conventam, <i>rumpi</i>
monet Drak. cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_416">III, 416</a>.
&mdash;<a name = "var1_13" id = "var1_13" href =
"#line1_13">13.</a>&nbsp;<i>periclum</i> suspicabatur N.&nbsp;Heins.,
motus auctoritate Mureti et Gron., qui in optimis membrr. Livii
XXI,&nbsp;1 (vid. not.), <i>propius periculum</i>, non <i>periculo</i>,
ut vulgo editur, invenerunt. Vulgaris quoque lectio ex ant. scriptura
<i>periclô</i> vel <i>periclom</i> facile nasci potuit. Sed quoniam
<i>propior</i> et <i>proximus</i> apud Silium plerumque tertio, non, ut
ap. alios (vid Manut. ad Sallust. B.&nbsp;C. 11, et Gron. ad Liv. XXII,
40), quarto casui junguntur, nihil mutandum censet Drak. Huc adcedit,
quod poeta orationem non variare tantum potuisse, sed, quia mox
<i>datum</i> sequitur, ut κακοφωνίαν vitaret, etiam debuisse videtur.
Cave tamen provoces ad auctoritatem Virg. Æn. VIII, 556, ubi vid. Heyne.
&mdash;<a name = "var1_14" id = "var1_14" href =
"#line1_14">14.</a>&nbsp;<i>Quîs</i>, pro <i>queis</i>, Col. et Ox. cum
priscis edd. unde ubivis illud revocavit Drak., qui laudat Broukh. ad
Prop.
<span class = "pagenum">6</span>
II, 10, 47, et Intpp. ad Virg. Æn. I,&nbsp;95.</p>

<p><a name = "var1_19" id = "var1_19" href = "#line1_19">19.</a>
<i>superumque</i> tacite et invitis libris edidit Cl. Lefeb. Male!</p>

<p><a name = "var1_24" id = "var1_24" href = "#line1_24">24.</a>
<i>solum</i> pro <i>locos</i> Nicander, quem Asulanus aliique secuti
sunt, primus refinxit, haud dubie, quod jam Drak. monnit, ex Virg. Æn.
I,&nbsp;367, quasi poetam dedeceret orationem variare.
&mdash;<a name = "var1_25" id = "var1_25" href =
"#line1_25">25.</a>&nbsp;<i>litora</i> ubivis pro
<span class = "pagenum">7</span>
<i>littora</i>, auctoribus N.&nbsp;Heins. et Drak., edendum curavi, etsi
origo hujus voc. prorsus ignota est, quod tironum causa moneo, ne fidem
habeant Lipsio, qui a <i>litando</i>, vel, quod magis dissuadeo, Lefeb.
ad h.l. qui λίτος, <i>litus</i>, a λειόω, vel potius, quam nusquam
reperire memini, ant. forma λίω, <i>lævigo</i>, <i>complano</i>,
<i>pavio</i>, descendere putat. De origine ac propria vi voc.
<i>litus</i> vid. Ernesti ad Sueton. Tiber. c.&nbsp;40.
&mdash;<a name = "var1_27" id = "var1_27" href =
"#line1_27">27.</a>&nbsp;<i>Mycenen</i>, non <i>Mycenem</i>, Oxon. et
priscæ edd.
&mdash;<a name = "var1_28" id = "var1_28" href =
"#line1_28">28.</a>&nbsp;<i>sedem</i> pro <i>gentem</i> primus edidit
Nicander, et post cum Aldus aliique. Male!
&mdash;<a name = "var1_36" id = "var1_36" href =
"#line1_36">36.</a>&nbsp;<i>agmine</i> Parm. <i>magnæ</i> Col.
&mdash;<a name = "var1_37" id = "var1_37" href =
"#line1_37">37.</a>&nbsp;<i>terra</i> Put. quod N.&nbsp;Heinsio
adridebat et receptum est a Lefeb. coll. XIII, 865, XVI, 50, in fragm.
restit. et Virg. Ecl. I,&nbsp;12. Drak. vulgatum firmat ex III, 174, et
XVII, 357.</p>

<p><a name = "var1_39" id = "var1_39" href = "#line1_39">39.</a>
Voces Punicas, <i>Hannibal</i>, <i>Hamilcar</i>, <i>Hasdrubal</i>,
<i>Hannon</i>, <i>Hammon</i>, cum adspirat. scribere jubent, auctoritate
c.&nbsp;Col. et numorum moti, N.&nbsp;Heins. et Drak. probb. Cellar.
Orthogr. lat. p.&nbsp;109 sqq. ed. Ill. Harles., Corte ad Sallust.
B.&nbsp;Jug. 5, p.&nbsp;431 et Cl. Heusing. ad Corn. Nep. Hamilc. c. 1,
quos secutus sum, etsi auctoritas fere par est, et Græci adspirat.
respuere solent, ut in vocc. <span class = "greek" title =
"Adriakos">Ἀδρίακος</span>, <span class = "greek" title =
"Adrias">Ἀδρίας</span> et <span class = "greek" title =
"Ibêria">Ἰβηρία</span>, in quibus nihilo secius eam retinui, præeunte
Drak., qui tamen <i>harena</i> quoque et
<span class = "pagenum">9</span>
<i>harundo</i> scribendum esse, minus mihi persuasit. Vid. <a class =
"crossref" href = "#var1_54">ad v.&nbsp;54</a>, <a class = "crossref"
href = "#var1_145">145</a>, et <a class = "crossref missing" href =
"bookVIII.html#var8_438" title = "recte 438">VIII, 440</a>.
&mdash;<a name = "var1_40" id = "var1_40" href =
"#line1_40">40.</a>&nbsp;<i>tum</i> e scriptis recte, puto, restituere
Heinsii, quoniam sententia sic melius procedit: <i>quæ</i> pro
<i>tum</i> ex Rom. 2, in contextum recepit Lefeb. Vulgo <i>cum</i>.
&mdash;<a name = "var1_41" id = "var1_41" href =
"#line1_41">41.</a>&nbsp;<i>haud inscia</i> Col. et Ox. cum priscis edd.
<i>haud nescia</i> Gryph., Ascens. al. <i>aut inscia</i> Put.
<i>venientum nescia</i> Mars. Nut.&nbsp;al.
&mdash;<a name = "var1_43" id = "var1_43" href =
"#line1_43">43.</a>&nbsp;Interrogationis notam, vulgo post
<i>Dardaniam</i>, et in sqq. verss. positam, recte delevit
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var1_46" id = "var1_46" href =
"#line1_46">46.</a>&nbsp;<i>capient</i>. Tel. <i>tibi</i>, scil. Ticino,
corrig. Grot. et Gronov. Obss. II,&nbsp;9, ed. prior. Nam in poster.
sententiam mutavit et jam ante in gustu ad Stat. Th. V,&nbsp;579
monuerat, τὸ <i>mihi</i> h.l. eleganter παρέλκειν. Sic et <i>tibi</i>,
<i>nobis</i>, <i>vobis</i> in omnibus fere linguis orationi inseruntur,
ut plus ei vitæ vigorisque concilient. Drak. laudat Virg. Æ.
V,&nbsp;391; Liv. præf. med.; Stat. Th. VIII, 671; Claud. Cons. Hon. VI,
470; Serv. ad Virg. Ge. I,&nbsp;45; Manut. ad Cic. Ep. ad fam.
IX,&nbsp;2; Heins. ad Claud. bell. Gild. 47; Broukh. ad Tibull.
I,&nbsp;4, 47; Burm. ad Petron. cap. CI, et Vechner. Hellenol.
I,&nbsp;6; cf. App. Sed præferenda videtur ratio N.&nbsp;Heins., qui τὸ
<i>mihi</i> ad <i>retrofluat</i> refert, ut sit dat. comm., quia Romanis
infesta Juno.
&mdash;<a name = "var1_49" id = "var1_49" href =
"#line1_49">49.</a>&nbsp;<i>Thrasymenus</i> ubivis scripsit Drak. et eo
duce Lefeb. Alii <i>Thrasumenus</i>, <i>Trasimenus</i>,
<i>Trasumenus</i>, Romani et Græci in hac voce scribenda parum sibi
constant. <span class = "greek" title = "Tarsimenên">Ταρσιμένην</span>,
non <span class = "greek" title = "Thrasimenên limnên [lacum]">Θρασιμένην λίμνην</span> exhibent omnes antt. libri Polyb. III,
82, teste Cl. Schweigh. <span class = "greek" title =
"Trasumenê">Τρασυμένη</span> dicitur Strab. V, p.&nbsp;157, quem secutus
sum.
&mdash;<a name = "var1_54" id = "var1_54" href =
"#line1_54">54.</a>&nbsp;<i>Hadriaci</i>, non <i>Adriaci</i>, Col. et
<ins class = "correction" title = "sic scriptum">lapp.</ins> prob. Drak.
v. ad v.&nbsp;39. Broukh. ad Prop. I,&nbsp;6, 1. Cellar. Geogr.
T.&nbsp;I, L. II,&nbsp;9, et Intpp. ad Hor. Od. <ins class =
"correction" title = "i.e. I,&nbsp;3, 15 et I,&nbsp;16, 4">I,&nbsp;3,
15, 16, 4</ins>.</p>

<p><a name = "var1_56" id = "var1_56" href = "#line1_56">56.</a>
<i>sinistræ</i> primæ edd.
&mdash;<a name = "var1_57" id = "var1_57" href =
"#line1_57">57.</a>&nbsp;<i>exsuperans</i> Ox. et Put. cum Med. Vulgo
<i>exuberans</i>, perperam et adversante metro. Cf. Virg. Æ. XII, 19.
Ovid. Trist. IV,&nbsp;4, 2. Exsuperabat astu et Pœnos et hostes. Cf.
<a class = "crossref" href = "#line1_188">v.&nbsp;188</a>, et Polyb.
X,&nbsp;30, Drak. <i>æquis</i> R.&nbsp;2.
&mdash;<a name = "var1_59" id = "var1_59" href =
"#line1_59">59.</a>&nbsp;<i>penitisque</i> conj. Voss. in marg. libri
sui.
&mdash;<a name = "var1_60" id = "var1_60" href =
"#line1_60">60.</a>&nbsp;<i>his super</i>, h. insuper, præterea,
<span class = "pagenum">12</span>
ἐπὶ τούτοις, scripti cum edd. Marsi, Junt. Ald. Nut. Gryph. et Ascens.
conf. <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_21">VIII,
21</a>, <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_652">652</a>;
<a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_142">XI, 142</a>;
<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_407">XII, 407</a>;
<a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_333">XIV, 333</a>; Virg.
Æn. I,&nbsp;29; IX, 274; XI, 685; <i>insuper</i> ed. Ven. an. 1504 et
aliæ, prob. Dausq. <i>hic super</i> R.&nbsp;2, Parm. et Med.
&mdash;<a name = "var1_61" id = "var1_61" href =
"#line1_61">61.</a>&nbsp;<i>paternum</i> malebat N.&nbsp;Heins. refrag.
Drak., qui monet, Hannonem, non Hamilcarem, ad Ægates ins. superatum
esse. <i>Ægades</i>, seu <i>Ægadas</i> scribendum esse putabat Cluver.
Sicil. ant. II, 15, p.&nbsp;419, repugn. metro et melioribus libris.
&mdash;<a name = "var1_62" id = "var1_62" href =
"#line1_62">62.</a>&nbsp;<i>detergere</i>, h. detrahere, abolere
ignominiam fœderis, ut ap. Claud. Eutrop. II, 10, et Gunther Ligur.
I,&nbsp;123 (ubi vid. Rittershus.); VII, 380, olim conj. N.&nbsp;Heins.
sed postea damnavit.
&mdash;<a name = "var1_63" id = "var1_63" href =
"#line1_63">63.</a>&nbsp;<i>et cladum</i>, duo vett. libri, nescio qui,
prob. et recip. Lefeb. coll. v.&nbsp;41, et VIII, 26. Sed non opus est,
vulgatam sollicitare, quæ potius exquisitior est.
&mdash;<a name = "var1_64" id = "var1_64" href =
"#line1_64">64.</a>&nbsp;<i>nocturno nisu</i>. h. ὁρμῇ, quæ in somnis a
dormientibus fit, et Virg. Æn. XII, 910 <i>conatus</i> dicitur, h.l. et
II, 621, emend. D.&nbsp;Heins. ingeniose; sed frustra in contextum
recepit Cell.
&mdash;<a name = "var1_66" id = "var1_66" href =
"#line1_66">66.</a>&nbsp;<i>ad limina</i> scripti, quibus favent Gloss.
vett., Virg. Æn. IX, 648, et Appul. Met. II, p.&nbsp;241, ed Basil. in-8
ubi vid. Beroald. Vulgo <i>ad lumina</i>, h. de nocte, adcensis et
inlatis luminibus, ut ita famuli, clamore Hannibalis territi, lumina
intulisse dicantur, monente Drak. coll. Hor. Ep. II,&nbsp;2, 97. Prop.
III,&nbsp;6, 1, et Burm. ad Petron. CIII.
<span class = "pagenum">13</span>
Dausq. perperam λυχνούχους s. λυχνάπτας intelligit.</p>

<p><a name = "var1_71" id = "var1_71" href = "#line1_71">71.</a>
Hunc versum a Silii elegantia abhorrere gravique interpolationis
suspicione laborare censebat N.&nbsp;Heins. Sed vellem rationes hujus
judicii adjecisset. Vid. not. <i>tandem</i> Ox. et Put. cum Parm. et
Med. quod recep. Lefeb. cui vox emphatica videtur.
&mdash;<a name = "var1_74" id = "var1_74" href =
"#line1_74">74.</a>&nbsp;<i>famulis</i> Nut. <i>famulum</i> Asc.
&mdash;<a name = "var1_75" id = "var1_75" href =
"#line1_75">75.</a>&nbsp;<i>Belidæ</i> quidam libri impressi.
&mdash;<a name = "var1_78" id = "var1_78" href =
"#line1_78">78.</a>&nbsp;<i>primaque</i> Put. non male: <i>primas
voces</i>, teste Lefeb., vetus unus, nescio quis.
&mdash;<a name = "var1_80" id = "var1_80" href =
"#line1_80">80.</a>&nbsp;<i>sevit</i> Ox. Vulgo, <i>sævit</i>.</p>

<p><a name = "var1_81" id = "var1_81" href = "#line1_81">81.</a>
Vulgo <i>Elysæ</i>, et pessime <i>Elisæ</i>. Sed <span class = "greek"
title = "Elissa">Ἔλισσα</span> dicitur, cf. Heins. ad Virg. Æ. IV, 335;
ad Ovid. Ep. VII,&nbsp;1, et Claud. laud. Seren. v.&nbsp;147.
&mdash;<a name = "var1_84" id = "var1_84" href =
"#line1_84">84.</a>&nbsp;<i>cælique arcebant lucida templa</i>, formula
Lucret. II, 1037, conj. P.&nbsp;Scriverius, a Vossio ad marg. libri sui
laudatus. Male: nisi <i>sacrum</i> v.&nbsp;81, cum Dausq. per
<i>templum</i>, ἱερὸν, exponendum statuas, quod tamen non magis
probandum videtur.
&mdash;<a name = "var1_85" id = "var1_85" href =
"#line1_85">85.</a>&nbsp;<i>curis mortalibus</i>, h. vita misera, qualis
solet esse hominum, qui inde <i>ægri</i>
<span class = "pagenum">15</span>
et <i>miseri</i> Maroni, δειλοὶ et ὀϊζυροὶ βροτοὶ Hom. Od. δ, 197; λ,
19, Il. ν, 566 dicuntur. Sed suspicor fere poetam scripsisse <i>curis
mordacibus</i>, ab amore scil. profectis, quæ Græcis θυμοβόροι,
θυμοδακεῖς, ἀνίαι θυμοφθόροι, Callim. Fragm. 131, coll. Bentl., et
γυιοκόροι, vel potius ex emendat. Cel. Ruhnken. γυωβόροι μελεδῶνες
Hesiodo Ἔργ. 66, vocantur. cf. <a class = "crossref missing" href =
"bookVII.html#not7_271" title = "in Not.">ad VII, 271</a>. Quidquid
tamen legas, sensus est, se tristi vita hic liberaverat, morte sibi
conscita; non vero, in secretum hujus sacelli <i>olim</i>, h. nonnunquam
secesserat, ut a curis humanis, imperii inprimis, animum abduceret, ut
interpretatur vir doctus in Annal. liter. senens. (<i>All. Lit.
Zeit.</i> 1789, N. 262, p.&nbsp;551.) Nam poeta addit, <i>ut
perhibent</i>, et respexit ad Virg. Æn. IV, 529 sq. inpr. 652, conf.
inf. <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_128">VIII, 128
sq.</a> <i>Curas</i> Didoni amor Æneæ injecerat.
&mdash;<a name = "var1_86" id = "var1_86" href =
"#line1_86">86.</a>&nbsp;<i>mœsto</i> non <i>mœstæ</i>, omnes scripti,
prob. N.&nbsp;Heins. ad h.l., ad Claud. Cons. Hon. VI, 379 et Val. Fl.
II, 466 ubi inpr. conf. Burm. Uterque multis exemplis docet, statuas et
imagines, summa arte elaboratas, sæpe a poetis ita laudari, ut eas quasi
vivere ac spirare, et tam lætitiæ, quam mœroris indicia prodere dicant.
Id vero alienum ab h.l., ubi nulla tristitiæ causa est. Vid. not.
&mdash;<a name = "var1_90" id = "var1_90" href =
"#line1_90">90.</a>&nbsp;Vulgg. <i>Sichæo</i>. Sed vid. Heyne ad Virg.
Æn. I,&nbsp;343.
<span class = "pagenum">16</span>
&mdash;<a name = "var1_93" id = "var1_93" href =
"#line1_93">93.</a>&nbsp;<i>crinem effusa</i>, ut ap. Virg. Æ. IV, 509,
refingerem, si ubivis elegantias venari mihi placeret.
&mdash;<i>Æthnææ</i> Ox. prob. Barth. Adv. VII, 15; XXI,&nbsp;8. Alii
<i>Etneæ</i>, et, non male, <i>Ætnææ</i> h. Siculæ. <i>Ætneæ</i> Med. et
Antw. a. 1566. <i>Ennææ</i> Asc. Dausq. Cell. al. prob. Gron. Diatr.
Stat. c. 59. Gr. <span class = "greek" title = "Enna">Ἔννα</span>. Sed
<i>Hennææ</i> auctoritate numorum et prisc. membrr. defendunt Drak. ad
h.l., Heins. ad Claud. R.&nbsp;Pros. I,&nbsp;121; Salmas. ad Solin.
p.&nbsp;77; Spanhem. de V. et P.&nbsp;N. p.&nbsp;906 et ad Callim. in
Cer. 15; Jac. Gronov. Diss. Epist. in Liv. p.&nbsp;31. <i>Henneæ</i>
scribit Lefeb cui vox Punica videtur: <i>nomina</i> suspic.
D.&nbsp;Heins. ut ad πολυωνυμίαν deorum referatur, refragg. Dausq. et
Drak. Huic conjecturæ, quæ et nobis in mentem venit, favet locus Virg.
Æn. IV, 508 sq. vid. ibi Heyne et ad Æn. VII, 337; it. Spanhem. ad
Callim. in Dian. v.&nbsp;7. Sed ex vulgata lectione eadem exsculpi
potest sententia, si meminerimus, <i>numen</i> poetis primum voluntatem
ejusque indicium, monitum et oraculum, deinde potentiam ac majestatem,
vel opem et tutelam Dei, hinc vero ipsum deum, et denique ejus vel
naturam, vel <i>nomen</i> quoque ac titulum dici. Vid. Heyne ad Virg.
Æn. I,&nbsp;8, 133, 666; II, 123; III, 372; IV, 611; V,&nbsp;56; VII,
119; VIII, 78; IX, 661; XI, 232.
&mdash;<a name = "var1_96" id = "var1_96" href =
"#line1_96">96.</a>&nbsp;<i>inaccensi</i> Ox. Parm. Med. al. conf.
Heins. ad Claud.&nbsp;R.
<span class = "pagenum">17</span>
Pros. I,&nbsp;225. Intpp. ad Sueton. Tib. 14, et Burm. de Jove Fulgerat.
c. 9. Vulgo <i>in accensis</i>, vel <i>et accensi</i>
&mdash;<a name = "var1_101" id = "var1_101" href =
"#line1_101">101.</a>&nbsp;<i>expalluit</i> Gryph. <i>aras</i> conj.
D.&nbsp;Heins. quoniam ad aras hæc gesta sunt vid. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#line2_425">II, 425 sq.</a> et Liv. XXI,&nbsp;1. Sed
vulgatam, tam venustam lectionem, a librariis profectam esse, quis sibi
persuadebit?
&mdash;<a name = "var1_102" id = "var1_102" href =
"#line1_102">102.</a>&nbsp;<i>exspersaque</i> suspic. N.&nbsp;Heins.
coll. Virg. Æn. III, 625. Sed ita ipsos auctores vett., non librarios
corrigere videbimur.
&mdash;<a name = "var1_103" id = "var1_103" href =
"#line1_103">103.</a>&nbsp;<i>carmine</i> Ox. Vulgo <i>cardine</i>.</p>

<p><a name = "var1_106" id = "var1_106" href = "#line1_106">106.</a>
<i>recidiva</i>, ut ap. Virg., Ox. Put. Parm. Med. Junt. Ald. Gryph.
Nut. <i>rediviva</i>, Bas. Ascens. al. prob. Dausq. <i>redeviva</i>
R.&nbsp;2, conf. <a class = "crossref missing" href =
"bookX.html#var10_256" title = "recte 256">ad X,&nbsp;257</a>.
<span class = "pagenum">19</span>
&mdash;<a name = "var1_108" id = "var1_108" href =
"#line1_108">108.</a>&nbsp;<i>patriâ</i> Put. Sed reliqui libri vulgatam
tuentur, et sic aurium quoque fastidio occurritur.
&mdash;<a name = "var1_109" id = "var1_109" href =
"#line1_109">109.</a>&nbsp;<i>Hæc tua laus, si, nate, velis</i>, conj.
D.&nbsp;Heins. <i>velim</i> malebat N.&nbsp;Heins. cui adstipulatur
Drak. ut sit hiatus et cæsura, propter quam litera <i>m</i> producatur,
si non absorbeatur. Vid. <ins class = "correction" title = "‘Brouch.’ legitur">Broukh.</ins> ad Tibull. I,&nbsp;5, 33, et ad Prop. II, 12, 1,
23, 101. Sed vulgata loco non movenda et poetico etiam sermone dignior
videtur, modo ita exponatur: Si mihi forsan ipsi hanc patriæ ignominiam
ulcisci per ætatem non licuerit; utinam <i>velis</i>, cupias, optes,
postules, nate, ut hæc gloria tibi sit propria, tibi soli reservetur!
Præter Heins. Drak. et Broukhus. etiam Oudend. ad Lucan. V,&nbsp;526,
putabat, ecthlipsi neglecta, literam <i>m</i> nonnunquam propter cæsuram
produci, non elidi. Sed Schrader in emendatt. libro p.&nbsp;136, 137
docet nihil simile Grammaticos, præstantiores quidem, tradere, atque
adeo loca, quibus viri docti se tueantur, aut suspecta esse, aut
perspicue mendosa.</p>

<p><a name = "var1_113" id = "var1_113" href = "#line1_113">113.</a>
<i>haud mollia dicta</i>, h. dura, irata, minacia, conj. Burm. et e
R.&nbsp;1, recepit Lefeb. coll. Virg. Ge. III, 41, et. Æn. IX, 804. Sed
vulgata exquisitior. conf. <a class = "crossref" href =
"#line1_175">v.&nbsp;175</a>. Sic et <i>seria dictu</i> ap. Horat.
Art.&nbsp;P. 107.
&mdash;<i>mirabile dictu</i> etc.
&mdash;<a name = "var1_114" id = "var1_114" href =
"#line1_114">114.</a>&nbsp;<i>competat</i> et <i>conferet</i> in antt.
<span class = "pagenum">20</span>
edd.
&mdash;<a name = "var1_117" id = "var1_117" href =
"#line1_117">117.</a>&nbsp;<i>Non c. abstulerint Alp., T. s. Hanc
mentem: juro</i> etc. refinxit Nicander in Junt. ed., unde Ald. Gryph.
aliasque occupavit.
&mdash;<a name = "var1_121" id = "var1_121" href =
"#line1_121">121.</a>&nbsp;<i>Spirantis</i>, non <i>spirantes</i>, Col.
ἀρχαϊκῶς, unde recepi.
&mdash;<a name = "var1_122" id = "var1_122" href =
"#line1_122">122.</a>&nbsp;Hunc versum præcedentis glossam esse,
ingeniose suspicatur vir doctus, <a class = "crossref" href =
"#var1_85">ad v.&nbsp;85</a> laudatus. Sed poeta forte ne quidquam, ut
solet, intactum relinqueret, etiam τὸ <i>consulit</i> ex Virg. Æn. IV,
64, petiit et amplificavit, ut sensus sit: animam victimæ, quum jam in
eo esset, ut aufugeret, extis raptim inspectis, vel properanter in
extis, consulit. Hæc quidem verba salvo sensu abesse poterant: sed
ejusmodi loca in luxuriantis, nec satis castigati ingenii poeta, qualis
Silius est, ubivis occurrunt.</p>

<p><a name = "var1_123" id = "var1_123" href = "#line1_123">123.</a>
<i>vetustæ</i> scripti cum R.&nbsp;3. Parm. Med. Vulgatum <i>vetusto</i>
exquisitius videri potest. Sed poetæ epitheta a substant. sejungere, et
librarii ea proximo voc. adcommodare solent.
&mdash;<a name = "var1_126" id = "var1_126" href =
"#line1_126">126.</a>&nbsp;<i>fragrantes</i> Oxon. manifestus error
librarr., judicio Drak., non
<span class = "pagenum">22</span>
nostro. Sic <i>agros olentes cædem</i> dixit Lucan. VII, 821, τοῦ φόνου
ὄζοντας Theophr. H.&nbsp;P. III, c. ult. <i>stagnantes</i> conj.
N.&nbsp;Heins. Possis et <i>fumantes</i>, vel cum Drak. ex Virg. Æn. VI,
87, <i>spumantes</i>, et quot non alia? tentare.
&mdash;<a name = "var1_128" id = "var1_128" href =
"#line1_128">128.</a>&nbsp;<i>Calpes</i> R.&nbsp;1.
&mdash;<a name = "var1_129" id = "var1_129" href =
"#line1_129">129.</a>&nbsp;<i>crepitantia</i> suspic. N.&nbsp;Heins. ut
sonus incendii adumbretur. Ita legi posse concedimus: sed poetam quoque
sic revera scripsisse, quo pignore contendas? Verendum potius, ne Silio
elegantia aliqua, quam aut repudiavit, aut non recordatus est,
obtrudatur: quod si satis secum reputassent <ins class = "correction"
title = "‘Heiusii’ legitur">Heinsii</ins>, Bentleii, Scaligeri aliique,
quorum acumen ingenii admiramur, cautius criticam exercuissent.
&mdash;<a name = "var1_133" id = "var1_133" href =
"#line1_133">133.</a>&nbsp;<i>tulerat</i> R.&nbsp;3. Parm. Med. Junt.
Ald. Gryph. al. <i>tulerit</i> aliæ.
&mdash;<a name = "var1_134" id = "var1_134" href =
"#line1_134">134.</a>&nbsp;<i>quianam</i> conj. N.&nbsp;Heins. coll.
Virg. Æn. V,&nbsp;13; X,&nbsp;6, non improb. Drak. unde recepit Lefeb.
Sed vid. <a class = "crossref" href = "#var1_129">ad v.&nbsp;129</a>.
&mdash;<a name = "var1_135" id = "var1_135" href =
"#line1_135">135.</a>&nbsp;<i>ignibus</i> malebat Drak. ex Virg. Æn.
I,&nbsp;90. Sed cur Silium in imitatores
<span class = "pagenum">23</span>
servum pecus reponere lubet?
&mdash;<a name = "var1_140" id = "var1_140" href =
"#line1_140">140.</a>&nbsp;<i>arcano in pectore</i> R.&nbsp;1.
&mdash;<a name = "var1_141" id = "var1_141" href =
"#line1_141">141.</a>&nbsp;<i>Calpenque</i>, Parm. non <i>Calpemque</i>.
&mdash;<a name = "var1_143" id = "var1_143" href =
"#line1_143">143.</a>&nbsp;<i>Occubuit</i> Put. R.&nbsp;3. Parm. Sed
vulgatum <i>occumbit</i> forte non deserendum erat, quoniam <i>fert</i>
præcedit; nisi id ipsum corrigendi
<span class = "pagenum">24</span>
occasionem præbuit.
&mdash;<a name = "var1_145" id = "var1_145" href =
"#line1_145">145.</a>&nbsp;<i>Hiberus</i> et <i>Hiberia</i>, ut in
monum. antt., ubivis scripsit Drak. Gr. <span class = "greek" title =
"Ibêria">Ἰβηρία</span>.
&mdash;<a name = "var1_146" id = "var1_146" href =
"#line1_146">146.</a>&nbsp;<i>furiis</i> Col. <i>fatis</i> Ox. Put. et
antt. edd. quod minus poeticam dignitatem spirat. <i>spatiis</i> Dausq.
Cell.&nbsp;al.
&mdash;<a name = "var1_147" id = "var1_147" href =
"#line1_147">147.</a>&nbsp;<i>duci</i> recte, opinor, corrig.
N.&nbsp;Heins. et ex duobus antt. libris (qui sint, nescio) recepit
Lefeb. <i>iræ... feritas</i>, quum Silius secundos casus maxime amet,
emend. N.&nbsp;Heins. qui et vulgatam distinct. <i>feritas, erat
asper</i> mutavit.
&mdash;<a name = "var1_149" id = "var1_149" href =
"#line1_149">149.</a>&nbsp;<i>en! metui</i> ex libro ant., nescio quo,
recepit Lefeb.
&mdash;<a name = "var1_152" id = "var1_152" href =
"#line1_152">152.</a>&nbsp;<i>Togum</i> emend. Reines. Epist. 35 ad
Rupert. et in Comm. ad Class. I. Inscr. 191. Sed vid. mox v.&nbsp;155.
&mdash;<a name = "var1_153" id = "var1_153" href =
"#line1_153">153.</a>&nbsp;<i>suffossum</i> antt. edd. Sed conf.
<a class = "crossref" href = "#line1_165">v.&nbsp;165</a>.
&mdash;<a name = "var1_156" id = "var1_156" href =
"#line1_156">156.</a>&nbsp;<i>ululatur</i> invitis libris edidit Lefeb.
Recte, puto; etsi vulgata ferri, et forte
<span class = "pagenum">26</span>
puncto post <i>Hiberis</i> sublato adjuvari potest.
&mdash;<a name = "var1_162" id = "var1_162" href =
"#line1_162">162.</a>&nbsp;<i>Quadripedem</i> e R.&nbsp;2, recepit
Lefeb. nec est, cur improbet aliquis. vid. Burm. et Heyne ad Virg. Æn.
XI, 614 et 875.
&mdash;<a name = "var1_166" id = "var1_166" href =
"#line1_166">166.</a>&nbsp;<i>Deformem leti</i> in scriptis, h.
deformatum et dehonestatum propter (ἕνεκα) fœdum et infame mortis genus.
conf. Heins. ad Val. Fl. III, 342. Vulgg. <i>D. lateri</i> etc. <i>D.
lacerum</i> Nut. <i>letho</i> R.&nbsp;3. Parm. <i>lœto</i> Med.
&mdash;<a name = "var1_167" id = "var1_167" href =
"#line1_167">167.</a>&nbsp;<i>Dilectus</i> quædam edd. Male! conf.
<a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_68">XVI, 68</a>. Virg.
Æn. VII, 640, et Val. Fl. III, 342. <i>pernixque</i> scripti, R.&nbsp;3.
Parm. Med. <i>irrupit</i> Ox. R.&nbsp;3. Parm. Vulgo <i>pernix
irrumpit</i>.
&mdash;<a name = "var1_170" id = "var1_170" href =
"#line1_170">170.</a>&nbsp;<i>ruunt tormenta parare</i> frustra emend.
N.&nbsp;Heins. et pluribus illustrat
<span class = "pagenum">27</span>
ad Val. Fl. III, 133 et ad Claud. R.&nbsp;P. III, 387.
&mdash;<a name = "var1_173" id = "var1_173" href =
"#line1_173">173.</a>&nbsp;<i>Carnificæve</i> Ox. eum priscis edd. quod
voc. nusquam reperitur.
&mdash;<a name = "var1_174" id = "var1_174" href =
"#line1_174">174.</a>&nbsp;<i>luctantes</i>, quæ invitæ quasi ad hunc
usum adhibebantur, R.&nbsp;3, et Med. probb. N.&nbsp;Heins. et Drak.
nude tacite id recepit Lefeb.
&mdash;<a name = "var1_176" id = "var1_176" href =
"#line1_176">176.</a>&nbsp;<i>sinebant</i> et <i>videbant</i> in aliis
edd.
&mdash;<a name = "var1_177" id = "var1_177" href =
"#line1_177">177.</a>&nbsp;<i>rapto</i> scripti. Vulgatum <i>rupto</i>
retinuit Lefeb.
&mdash;<a name = "var1_178" id = "var1_178" href =
"#line1_178">178.</a>&nbsp;<i>liquescentis</i> non addicentbus libris
emend. Lefeb., qui gravem hunc errorem a Drak. relictum miratur, quum
sensus sit, ossa servi liquescentis vi tormentorum fumasse in ejus
membris. Sed ex vulgata lectione <i>liquefactis</i> h. consumtis igne et
tormentis, eadem sententia exoritur, nec metrum repugnat: nam secunda
syll. verbi <i>liquefacio</i> non semper corripitur. vid. Ovid. Met.
VII, 161; IX, 175; Catull. 88, 6. <i>fervida</i> Col. cum R.&nbsp;2.
Bas. Asc. et al. <i>turbida</i> edd. antt. et Gryph. Nut. al.
<i>torrida</i> malebat N.&nbsp;Heins. <i>nervis</i> Col. cum ed. Gryph.
et al. Non male: nec tamen minus aptum τὸ <i>membris</i>, qua voce etiam
<span class = "pagenum">28</span>
caro et inpr. musculi innuuntur. conf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_468">II, 468</a>.</p>

<p><a name = "var1_185" id = "var1_185" href = "#line1_185">185.</a>
<i>Hinc</i> ter continue in scriptis. Vulgg. <i>Huic studia</i> militum
<i>accendit</i>, conciliavit; prob. Dausq.
&mdash;<a name = "var1_186" id = "var1_186" href =
"#line1_186">186.</a>&nbsp;<i>didita</i> Col. et R.&nbsp;3 in marg., h.
passim vulgata vel sparsa, ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_1">IV,&nbsp;1</a>, Virg. Æ. VII, 144; VIII, 132.
Drak. laudat Gifan. Ind. Lucret., Rittershus. ad Gunth. Ligur.
p.&nbsp;144. Grot. ad Martian. Capell. p.&nbsp;2, et Heins. ad Prudent.
περὶ στεφ. hymn. II, 91. Vulgg. <i>dedita</i>, et <i>debita</i> Med.
&mdash;<a name = "var1_187" id = "var1_187" href =
"#line1_187">187.</a>&nbsp;<i>anni</i>, non <i>animi</i>, scripti,
R.&nbsp;3. Med. Gryph. Nut. probb. Modio et Drak., qui monent,
<i>virides animos</i> propriam senum laudem esse, qui plerumque
<i>animis frigent</i>. conf. <a class = "crossref" href =
"#line1_60">v.&nbsp;60</a>, <a class = "crossref" href =
"#line1_216">216</a>; <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_414">V,&nbsp;414</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_597">XVI, 597</a>.</p>

<p><a name = "var1_189" id = "var1_189" href = "#line1_189">189.</a>
<i>Libyes</i>, non <i>Libyci</i>, scripti et Parm. <i>Libys</i>, Λίβυς,
pro <i>Libycus</i>, h. Carthaginiensis. vid. Ind.
&mdash;<a name = "var1_194" id = "var1_194" href =
"#line1_194">194.</a>&nbsp;<i>Pestifero</i> Ox. cum priscis edd.
<i>torretur</i> Asc. probb. Dausq.,
<span class = "pagenum">29</span>
N. Heins. et Drak. qui hoc in contextum recepit. Sed vulgata
<i>torquetur</i>, si ex criticis præceptis arbitrium feras, tanquam
difficilior et omnium fere librr. lectio, loco non movenda est, et
poeta, propter conversionem terræ nostræ, <i>subdita torquetur</i>
exquisite pro <i>s. jacet</i>, vel <i>est</i>, dicere potuit: τὸ
<i>torretur</i> autem languet, quoniam cum <i>candens, æstifero s.
C.</i> et <i>lampade P.</i> jungitur. Hinc vulgatum <i>torquetur</i>
servavi cum Lefeb., qui illud ex Virg. Æn. VI, 798 (ubi tamen de cœlo
agitur) et Cic. Ac. Qu. IV, 39 (<i>terra circum axem se torquet</i>)
petitum putat.
&mdash;<a name = "var1_195" id = "var1_195" href =
"#line1_195">195.</a>&nbsp;<i>mundi</i> pro <i>terris</i> quidam libri,
teste Dausq. Sed libri scripti et editi, quos Drak. consuluit, nihil
mutant.
&mdash;<a name = "var1_196" id = "var1_196" href =
"#line1_196">196.</a>&nbsp;<i>roseus</i> quædam edd.
&mdash;<a name = "var1_202" id = "var1_202" href =
"#line1_202">202.</a>&nbsp;<i>tactior</i> Tell. <i>tacturus</i> Put. non
improb. Lefeb., ut <i>subducto</i> pro <i>sursum ducto</i> positum sit.
&mdash;<a name = "var1_206" id = "var1_206" href =
"#line1_206">206.</a>&nbsp;<i>quassant</i> conj. N.&nbsp;Heins. ad h.l.
et Ovid. Fast. V,&nbsp;83. Non male; modo ita poetæ placuisse constaret.
Conf. tamen Heyne ad Virg. Æn. IV, 249.
&mdash;<a name = "var1_208" id = "var1_208" href =
"#line1_208">208.</a>&nbsp;<i>cautes</i> Col. quod præter Drak. et
Lefeb., olim etiam probavit N.&nbsp;Heins. ad Ovid. Fast. V,&nbsp;83,
qui tamen ad h.l. conj. <i>crates</i>, ut ap. Ovid. Met. VIII, 806; XII,
370, 396. Virg. Æ. XII, 508, forte quia imago tum continuatur. Vulgg.
<i>fauces</i>.
&mdash;<a name = "var1_215" id = "var1_215" href =
"#line1_215">215.</a>&nbsp;<i>Nomades</i>, non <i>Numidæ</i>, Col. more
Græcorum.</p>

<p><a name = "var1_221" id = "var1_221" href = "#line1_221">221.</a>
<i>Europa</i> scripti et priscæ edd. probb. N.&nbsp;Heins., Drak. et
Lefeb., qui posterior <i>Europa</i> pro <i>ex E.</i> positum putat, ut
<i>prole</i> <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_535">VIII, 535</a>, quem elegantem idiotismum
adseruerint Jan. Gruter. in Criticis et Scalig. Lect. Anson. II, 12,
p.&nbsp;118, ed. Gryph. Aptius laudasset Virg. Æn. I,&nbsp;167,
V,&nbsp;663. Propert. I, 2, 2, 4, 13; II, 31, 11; III, 17, 37, τεύχεα
χαλκῷ Hom. Il. ζ, 504. Vulgg. <i>Europæ</i>, quo aures minus
offenduntur.
<span class = "pagenum">32</span>
<i>Europeis</i> Tell. <i>Europe</i> conj. N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var1_222" id = "var1_222" href =
"#line1_222">222.</a>&nbsp;<i>hinc s.</i> et <i>Hinc juga</i> scripti.
Vulgo <i>huic</i>. Sed <i>hic campos sonipes</i> et <i>Hinc juga</i>
Med.
&mdash;<a name = "var1_234" id = "var1_234" href =
"#line1_234">234.</a>&nbsp;<i>Hic</i> recte, opinor, emend. Dausq. et
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var1_235" id = "var1_235" href =
"#line1_235">235.</a>&nbsp;<i>Gromos</i> vel <i>Grumos</i> e c. Ox.
(cujus alia excerpta, quæ Drak. possidebat, et <i>Groinos</i> habebant)
et <i>Gronios</i> ex Put., quocum ed. Med. congruit, ad marg. Silii
notavit N.&nbsp;Heins. Vossius ad Mel. III,&nbsp;1, p.&nbsp;228, monet,
h.l. in melioribus Silii libris, quos vellem nominasset, <i>Grovios</i>
inveniri, quam lectionem, in MSS. quoque Melæ, Plin. IV, 20 s. 34, et
Ptolem. III,&nbsp;6 (ubi <span class = "greek" title =
"Grouïoi">Γρούϊοι</span>) expressam, non improbat N.&nbsp;Heins. ad III,
366, ubi tamen omnes libri constanter vulgatam tuentur, excepta ed.
Veneta, quæ <i>Gravidos</i> habet, manifesto
<span class = "pagenum">34</span>
operarum errore: nam h.l. <i>Gravios</i> exhibet.</p>

<p><a name = "var1_240" id = "var1_240" href = "#line1_240">240.</a>
<i>Atque</i> frustra emend. Lef.
&mdash;<a name = "var1_241" id = "var1_241" href =
"#line1_241">241.</a>&nbsp;Non deserenda videtur vulgaris distinctio,
<i>Conciliare viros armis, c. S. V. n. donis</i>, h. nunc populos ad
belli societatem sollicitare, nunc, etc. <i>nunc scita</i> pro
<i>consulta</i> conj. Dausq. Sed vid. Gron. ad Liv. III, 37.
&mdash;<a name = "var1_246" id = "var1_246" href =
"#line1_246">246.</a>&nbsp;<i>Alternum</i> pro <i>Naturæ</i> malebat
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a href = "#line1_246">246,</a> <a name = "var1_247" id =
"var1_247" href = "#line1_247">247</a>. Ita distinguit Drak., ut sensus
sit, Hannibalem
<span class = "pagenum">35</span>
noctu interdum vigilasse, interdum in terra nuda cubasse, sed semper
armatum. Vulgo post <i>armis</i> colon, et post <i>humi</i> comma
ponunt: quod posterius certe non spernendum videtur. Vid. not.
&mdash;<a name = "var1_248" id = "var1_248" href =
"#line1_248">248.</a>&nbsp;<i>Insigni</i> quædam edd. <i>Incinctus
sagulo</i> corrig. N.&nbsp;Heins., refrag. Drak., qui monet, Pœnis
<i>sinus cingere</i> <ins class = "correction" title = "italice scriptum">inadsuetum</ins> fuisse ipsosque propterea passim
<i>discinctos</i> vocari (vid. <a class = "crossref missing" href =
"bookII.html#not2_56" title = "in Not.">ad II, 56</a>), Silii vero
mentem esse, Hannibalem hoc præter reliquos duces insigne habuisse, quod
gregarii militis habitu semper usus fuerit, quod etiam memorant Liv.
XXI,&nbsp;4; Frontin. Strat. IV,&nbsp;3, ex. 7; et Saresb. Polycr.
V,&nbsp;7.
&mdash;<a name = "var1_250" id = "var1_250" href =
"#line1_250">250.</a>&nbsp;<i>par ferro</i>, tanquam dignius tanto duce,
suspic. Barth. Adv. XLIII,&nbsp;5.
&mdash;<a name = "var1_251" id = "var1_251" href =
"#line1_251">251.</a>&nbsp;<i>ruinam</i> scripti et primæ edd. Vulgo
<i>ruinas</i>; non male, conf. Virg. Æn. III, 571&nbsp;al.
&mdash;<a name = "var1_252" id = "var1_252" href =
"#line1_252">252.</a>&nbsp;<i>exterritus Astur</i> Ox. et Put. cum
priscis editis, prob. Barth. Adv. VII, 15. Sed exquisitior est lectio
Col., R.&nbsp;2, et al. edd., <i>exercitus Astur</i>, pro Asturicus, h.
Hispanicus, ἁπλοῦν et ἐθνικὸν ἀντὶ κτητικοῦ, simplex pro possessivo, ut
<i>exercitus Scytha</i> dixit Claud. Eutrop. I,&nbsp;508. <i>Astur
equus</i> Martial XIV, 197. Ἕλληνα πόλεμον Thucyd. ap. Thom. Mag. Ἕλληνα
στρατὸν, Σκύθην οἶμον, Ἄραψ τέκτων, ἄνθρωπον ἦθος, Κυζικηνὸς, Τυρσηνοὶ
et similia alii, ut monent D.&nbsp;Heins. et Drak. ad h.l. et <a class =
"crossref" href = "bookXVI.html#line16_180">XVI, 180</a>, cf. <a class =
"crossref" href = "#not1_14">not. ad v.&nbsp;14</a>. Bentl. ad Hor. Od.
I,&nbsp;22, 2; II, 13, 8. Broukh. ad. Prop. I, <ins class = "correction"
title = "incertum vel undecim (11) vel duo (ii)">11</ins>, 30. Scalig.
ad Virg. Culic. p.&nbsp;5. Merul. ad Enn. Ann. 1, p.&nbsp;42. Barth. ad
Claud. Cons. Hon. IV, 310. Heins. ad Claud. R. Pros. I,&nbsp;17, ad
Ovid. Fast. IV, 362; V,&nbsp;683, et inf.
<span class = "pagenum">36</span>
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_339">III, 339</a>;
<a class = "crossref" href = "bookXVII.html#line17_11">XVII, 11</a>, al.
<i>exerritus</i> Tell.
&mdash;<a name = "var1_254" id = "var1_254" href =
"#line1_254">254.</a>&nbsp;<i>ventorum ex flatibus</i> edd. recentt.
&mdash;<a name = "var1_258" id = "var1_258" href =
"#line1_258">258.</a>&nbsp;<i>æquora</i> priscæ edd., h. campos, propr.
apertos et æquabiles. ut passim; vid. Ind.
&mdash;<a name = "var1_259" id = "var1_259" href =
"#line1_259">259.</a>&nbsp;<i>umenti j. s. umbra</i> Col., unde
<i>humenti</i> edidit Drak. et <i>uventi</i> conj. N.&nbsp;Heins., ut
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_469">II, 469</a>; <a class
= "crossref" href = "bookIII.html#line3_522">III, 522</a>; <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_650">VII, 650</a>; <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#line8_227">VIII, 227</a>, <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#line8_451">451, 460</a>; <a class =
"crossref" href = "bookIX.html#line9_30">IX, 30</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXI.html#line11_510">XI, 510</a>. Non ignoro
quidem, sæpius propter rorem <i>noctem humidam</i> ejusque <i>umbram
humentem</i> dici v.c. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_469">II, 469</a>. Virg. Æn. II,&nbsp;8; III, 589 (ubi
vid. Cerda et Heyne) IV,&nbsp;7, 351; V,&nbsp;738, 835. Id vero ab h.l.
alienum est, et <i>horrenti</i> potius refingerem, nisi satis apta esset
vulgaris lectio, <i>umbra</i> arboris <i>inventa</i>, h. casu oblata,
obvia, ut monent Burm. et Lefeb.
&mdash;<a name = "var1_262" id = "var1_262" href =
"#line1_262">262.</a>&nbsp;<i>Fingere</i> conj. Ulit. ad Grat. Cyneg.,
ut ap. Horat. Ep. I,&nbsp;2, 64, et Macrob. Sat. VI,&nbsp;2, conf.
Bentl. ad Horat. Od. III,&nbsp;6, 22, et Burm. ad Petron. c. 128. Sed
vid. not. <i>flammam</i> R.&nbsp;3, <i>frameam</i> conj. N.&nbsp;Heins.
novandi prurigine.
&mdash;<a name = "var1_264" id = "var1_264" href =
"#line1_264">264.</a>&nbsp;<i>Atque e diversa</i> scripti cum Parm.
<span class = "pagenum">37</span>
Med. Bas. et al., h. adversa, obposita, contraria, ut, monente Drak.,
<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_351">VIII, 351</a>;
<a class = "crossref missing" href = "bookXIV.html#line14_76" title =
"recte 76">XIV, 77</a>. Sallust. Cat. 5. Curt. IV,&nbsp;4, et aliis
locis, quæ excitavit Broukh. ad Prop. I,&nbsp;3, 31 et ad Tibull. IV,
<span class = "smallcaps">i</span>, 45. Vulgo <i>Gaudet et adversa</i>,
verbis forte e v.&nbsp;270 conflatis. <i>socios</i>, non <i>populos</i>,
scripti cum Parm. et al. edd. <i>accersere</i> Col. et omnes libri a
Lefeb. consulti, ut <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_204">XI, 204</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_160">XIII, 160</a> al. Tirones consulant Cl.
Schelleri præc. stili bene lat. T.&nbsp;I, p.&nbsp;38.
&mdash;<a name = "var1_267" id = "var1_267" href =
"#line1_267">267.</a>&nbsp;<i>lato</i> Nut. et&nbsp;al.</p>

<p><a name = "var1_268" id = "var1_268" href = "#line1_268">268.</a>
<i>erumpere fœdera</i> e R.&nbsp;2 in contextum recepit Lefeb. coll.
XIII, 865 et Virg. Æn. I,&nbsp;580, ut sit, omnino et impune solvere.
Verbum <i>erumpere</i> non sexto, sed quarto casui nonnunquam jungi,
nemo negabit. Sed quis umquam <i>erumpere fœdera</i> dixit?
&mdash;<a name = "var1_269" id = "var1_269" href =
"#line1_269">269.</a>&nbsp;Quo Col. Vulgg. <i>certus</i>. <i>Qua
datur</i> cet. <i>vallo</i> mallebat N.&nbsp;Heins. pro <i>bello</i>,
quod voc. mox bis sequitur.
&mdash;<a name = "var1_271" id = "var1_271" href =
"#line1_271">271.</a>&nbsp;<i>Saguntinas</i>, non <i>Sagunthinas</i>, in
priscis edd. et marmm. <span class = "greek" title =
"Sagountos">Σαγοῦντος</span> Steph. <span class = "greek" title =
"Sagounton">Σαγοῦντον</span> Ptol. <span class = "greek" title =
"Sagounton">Σάγουντον</span> Strab. III, p.&nbsp;159 et 167. Sic et in
optimis membrr. Livii aliorumque, refrag. Schotto ad Aurel. Vict de vir.
illustr. c.&nbsp;42.
&mdash;<a name = "var1_275" id = "var1_275" href =
"#line1_275">275.</a>&nbsp;<i>Zacynthos</i>, non <i>Zacynthus</i>,
scripti et primæ edd. h.l. et <a class = "crossref" href =
"#line1_290">v.&nbsp;290</a>, conf. Virg. Æn. III, 270. <i>Zazynthus</i>
Dausq. et al. perperam. Gr. <span class = "greek" title =
"Zakunthos">Ζάκυνθος</span>.
&mdash;<a name = "var1_277" id = "var1_277" href =
"#line1_277">277.</a>&nbsp;<i>facta</i>, non <i>fata</i>, Colon. cum
R.&nbsp;3. Parm. Med. <i>gerebat</i> R.&nbsp;1, male, quoniam mox
sequitur.
&mdash;<a name = "var1_281" id = "var1_281" href =
"#line1_281">281.</a>&nbsp;<i>virum</i> malebat N.&nbsp;Heins. quod
nollem tanto viro excidisset. Nam <i>haud alium... cui viro</i> est
exquisitior loquendi ratio pro, haud alium virum, cui; ut apud Horat.
Sat. I,&nbsp;10, 16, et alios passim.
&mdash;<a name = "var1_283" id = "var1_283" href =
"#line1_283">283.</a>&nbsp;<i>Hinc</i>, non <i>Hic</i>, scripti, h. a
quo sc. Geryone, et hoc pro cujus, ut <i>unde</i> et Gr. ὅθεν pro ἐξ οὗ.
Drak. laudat III, 106. Terent. Adelph. III,&nbsp;3, 7, et Hecyr.
II,&nbsp;2, 4. Sallust. Jug. c. 14. Serv. ad Virg. Æn. I,&nbsp;6; VIII,
71, et Bentl. ad Horat. Od. I,&nbsp;12,&nbsp;19.
&mdash;<a name = "var1_288" id = "var1_288" href =
"#line1_288">288.</a>&nbsp;<i>advenere</i> emend. D.&nbsp;Heins. Male!
<i>Advertere</i> sc. se. h. advertebantur, (vid. <a class = "crossref"
href = "#not1_539">not. ad v.&nbsp;539</a>) vel potius <i>advertere</i>
sc. navem, proram, terræ, litori, ut <i>adpellere</i> et Gr. ἀνάγειν,
κατάγειν, ἐπανάγειν, ἐλαύνειν, προσβάλλειν, ἐμβάλλειν, εἰσβάλλειν scil.
τὴν ναῦν ap. Luc. V,&nbsp;3. Joh. VI, 19. Eurip. Cycl. 99, et Bacch.
1043. Thucyd. II, 47. Aristoph. Equ. 599 et Ran. 208. Polluc. I,&nbsp;9,
al. Sic et <i>advertere</i> scil. mentem, προσέχειν, ἐπέχειν,
προσποιεῖσθαι scil. τὸν νοῦν. Cf. Heyne ad Virg. Æn. VII, 35; VIII, 101.
&mdash;<a name = "var1_290" id = "var1_290" href =
"#line1_290">290.</a>&nbsp;<i>ausit</i> Put. <i>hausit</i> R.&nbsp;3.
<i>aluit</i> Parth.
&mdash;<a name = "var1_294" id = "var1_294" href =
"#line1_294">294.</a>&nbsp;<i>populi</i> Put.
&mdash;<a name = "var1_295" id = "var1_295" href =
"#line1_295">295.</a>&nbsp;<i>at Pœnis</i> corrig. Modius et Dausq.
<i>ubi imp.</i> Col. et Put. Hinc <i>postquam</i> pro <i>ubi</i> in
contextum vulgg. edd. e glossa irrepsisse suspicor. Sed <i>urbi</i>
recte, puto, emendavit et post <i>negatum</i> pro commate punctum posuit
N.&nbsp;Heins.</p>

<p><a name = "var1_297" id = "var1_297" href = "#line1_297">297.</a>
<i>latos q. a. campos</i> Col. et Oxon. cum ed. Ald. in marg. Proprie
agmen
<span class = "pagenum">41</span>
vel equi potius campum quatiunt; quo spectant exempla a N.&nbsp;Heins.
congesta. Vulgg. <i>lætas q. a. causas</i>, quæ Marsus interpretatur:
quærebat, Dausq.: movebat causas belli Romanis inferendi. <i>Latias
causas</i> Parm.
&mdash;<a name = "var1_306" id = "var1_306" href =
"#line1_306">306.</a>&nbsp;<i>minitantem vana Caicum</i> Col. h. μάτην
ἀπειλοῦντα, vel, monente D.&nbsp;Heins., μάτην πομπεύοντα καὶ
λοιδοροῦντα, sine effectu ullo conviciis hostes proscindentem, et multa
quidem jactantem, nihil vero præstantem, conf. <a class = "crossref"
href = "bookXII.html#line12_662">XII, 662</a>. Horat. Sat. II,&nbsp;3, 9
et Ep. I,&nbsp;8, 3. Ita nihil amplius est, quod in h.l. nos morari
possit: sed magna hic est varietas lectionis, quæ quomodo ex his verbis
orta videri queat, vix adparet. <i>monstrantem membra</i> Bas. Gryph.
al. <i>monstrantem tela</i> Nut. <i>motantem membra</i> quidam libri.
<i>mutantem membra</i> Put. R.&nbsp;3. Asc. <i>nutantem membra</i> Ox.
Cell. al. <i>mutantem verba</i>, altercantem, convicia facientem,
malebat Victorius ad Varr. R.&nbsp;R. II, extr. Melius <i>nudantem
membra</i> olim emend. Heins. ad Claud. bell. Gild. v.&nbsp;281; ut
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_211">XIII, 211</a>;
<a class = "crossref" href = "bookXVII.html#line17_445">XVII, 445</a>, et
ap. Virg. Æ. V,&nbsp;586. Possis et refingere <i>sudantem membra</i>,
vel <i>minitantem magna</i>, μεγάλα, ἔπος μέγα vel <i>turgentem vana</i>
et <i>muro atque tumentem vana</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_434">XVII, 434</a>, et ap. Virg. Æn. XI, 854.
<i>Caicum</i> Col. cum Med. et
<span class = "pagenum">42</span>
Parm. Recte: nam Silius, Maronis exemplo, nomina militum non modo ab
insulis, populis et urbibus, sed etiam inpr. a fluviis, et plerumque
ejus regionis, unde orti sunt, repetere solet. Sic <i>Tagus</i>,
<i>Durius</i>, <i>Galæsus</i>, <i>Sicoris</i>, <i>Bagrada</i>,
<i>Cydnus</i>, <i>Rhyndacus</i>, <i>Farfarus</i>, <i>Metaurus</i>,
<i>Padus</i>, <i>Symæthus</i>, <i>Mincius</i>, ut alia omittam, sunt
nomina fluviorum, quæ in virilia convertit. cf. Gronov. Obss. IV, 18.
<i>Caïcus</i> vero, Κάϊκος, est Mysiæ Phrygiæque fl. satis notus vel ex
Virg. Ge. IV, 370 et præterea militis nomen ap. Virg. Æn. I,&nbsp;183;
IX, 35, et Val. Fl. VI, 688. <i>Caycum</i>, <i>Naicum</i> et
<i>Vaicum</i> alii.
&mdash;<a name = "var1_307" id = "var1_307" href =
"#line1_307">307.</a>&nbsp;<i>exacti medius teli</i> scripti et priscæ
edd. ante Nycandrum, qui in Juntina primus edidit <i>injecto medius
telo</i>.
&mdash;<a name = "var1_309" id = "var1_309" href =
"#line1_309">309.</a>&nbsp;<i>retulit</i>, non <i>rettulit</i>, Col.
ubivis, prob. Drak., qui monet, syllabam <i>re</i> in verbis compositis,
quæ a consona incipiunt, apud veteres ancipitem fuisse, ut contra brevem
in iis, quæ hiatus vitandi causa literam inserebant, ut in <i>redeo</i>,
<i>redoleo</i>, aliisque; cf. Broukh. ad Prop. IV,&nbsp;8, 44. Heins. ad
Ovid. Epist. XIV, 46. Doctrinam Drak. falsam esse h.l. monet Schrader in
Emendatt. libro Præf. p.&nbsp;XLIII, ubi docet, ab optimis poetis primam
syll. verborum <i>refero</i>, <i>reperio</i>, <i>repello</i> semper
produci in præs., et conripi in præter. temp.
&mdash;<a name = "var1_313" id = "var1_313" href =
"#line1_313">313.</a>&nbsp;<i>capessit</i> scripti et editi ante Martin
Herbipol., quo præeunte editores recentt. <i>capessat</i> substituerunt.
&mdash;<a name = "var1_314" id = "var1_314" href =
"#line1_314">314.</a>&nbsp;<i>Baliari</i> pro <i>Baleari</i> ubivis
reposuerunt N.&nbsp;Heins. et Drak., quoniam <i>Baliaris</i> III, 365 in
Col., <span class = "greek" title = "Baliarides">Βαλιαρίδες</span> in
Steph. Byz., <span class = "greek" title =
"Balliarides">Βαλλιαρίδες</span> in Strab., et <i>Baliares</i>, teste
Tenull., in plerisque MSS. Frontini II,&nbsp;3, 16, reperiuntur. cf.
Salmas. Exerc. Plin. p.&nbsp;199. Plerumque tamen Græcis <span class =
"greek" title = "Baleareis">Βαλεαρεῖς</span> dicuntur.
&mdash;<a name = "var1_316" id = "var1_316" href =
"#line1_316">316.</a>&nbsp;<i>adscendit</i> scripti, <i>accendit</i>
conj. N.&nbsp;Heins., quod impense arridebat Drak. coll. Virg. Æ. IX,
588. Stat. Th. X,&nbsp;528. Ovid. Met. XIV, 825, et Lucan. VII, 512.
Uterque tamen profitetur, vulgatam bene se habere, ut sensus sit,
glandem funda emissam tam alte evolasse, ut aciem oculorum effugerit.
&mdash;<a name = "var1_323" id = "var1_323" href =
"#line1_323">323.</a>&nbsp;<i>venenis</i> pro <i>pharetræ</i> Tell.
&mdash;<a name = "var1_325" id = "var1_325" href =
"#line1_325">325.</a>&nbsp;<i>qui</i> pro <i>quæ</i>
<span class = "pagenum">44</span>
vel invitis libris scribendum videtur, judice etiam N.&nbsp;Heins., nisi
malis, <i>gaudet fucasse</i>, ut ap. Virg. Ge. II, 465.</p>

<p><a name = "var1_329" id = "var1_329" href = "#line1_329">329.</a>
<i>at</i>, non <i>ac</i>, Col.
&mdash;<a name = "var1_332" id = "var1_332" href =
"#line1_332">332.</a>&nbsp;<i>Sagunto</i> scripti. Vulgo <i>Saguntum</i>
prob. Dausq., qui exponit: universum Saguntum putat, esse suam <i>mortem
dignam Ausonia</i>, si ob fidem servatam interirent, quum contra Italiam
violata fide prodituri sibi viderentur, si fœdera refringerent.
<i>Sagunton</i> vel <i>Ausoniæ...</i>
<span class = "pagenum">45</span>
<i>Servata fide</i> etiam legi posse observat N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var1_334" id = "var1_334" href =
"#line1_334">334.</a>&nbsp;<i>Intendi</i> (infin. hist.) corrig. idem.
Non male; sed non necesse. conf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#var2_333">ad II, 333</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#var9_645">IX, 645</a>. <i>eductis</i> Put. ut idem et Col.
II, 127. Sed <i>adducere</i> nervos, arcus, etc. (ut ap. Virg. Æn.
V,&nbsp;507; IX, 632; Ovid. Met. I,&nbsp;455 et aliis locis, a Drak.
adductis) proprie dicitur, ut ἀνέλκεσθαι τόξον ap. Aratum. Qui tamen
critica prurigine laborat, malit forte h.l. legere <i>ac</i> vel <i>et
ductis</i>, ut <i>ducti nervi arcus</i>, II, 127. <i>ducere cornua
nervo</i> Val. Fl. VI, 376, et Virg. Æn. XI, 860. <i>ducere remos</i>
Ovid. Met. I,&nbsp;294: ἕλκειν νεῦρα et τόξον Hom. Il. δ, 122; λ, 582.
conf. Gron. Obss. I,&nbsp;13. Heins. ad Val. Fl. I,&nbsp;122.
&mdash;<a name = "var1_335" id = "var1_335" href =
"#line1_335">335.</a>&nbsp;Pro <i>Phocais</i> vix temperare mihi possum,
quo minus reponam <i>Phœnissa</i>, cujus. voc. syllaba posterior propter
elisionem facile excidere poterat. Ballistæ et fundæ a Phœnicibus
inventæ, si fides habenda Plinio VII, 56, et Strabo VIII, p.&nbsp;357,
Ætolis quidem fundæ inventionem tribuit, sed p.&nbsp;167 Baliarium
incolas optimorum funditorum famam tenuisse memorat, ex quo Phœnices
hasce insulas occupaverint. Ab inventoribus autem epitheta rerum peti
solent, unde <i>tuba Tyrrhena</i> aliaque passim obvia.
&mdash;<a name = "var1_340" id = "var1_340" href =
"#line1_340">340.</a>&nbsp;<i>fores</i> conj. N.&nbsp;Heins., qui
ejusmodi elegantias omnibus locis intrudere solet. <i>clamantque</i>
scripti, quod respuunt, quum Hannibalis verba sint, quæ sequuntur. Hujus
tamen subjecti ellipsis non minus forte dura est, quam si exponas,
Hannibal et principes Pœnorum undique milites increpant stimulantque:
nisi legere malis, <i>clamorque</i> sc. fuit, resonat. Emendatio, a
N.&nbsp;Heins. proposita, <i>clamatque</i> vel <i>clamansque super, Tot
millia gentis</i> tanto Critico indigna est. Exquisitiorem formulam
Silius Maroni debet Æn. IX, 132,
<span class = "pagenum">46</span>
ubi τὸ <i>gentes</i> ex nostro quoque loco firmari potest. Ceterum vulgo
male interpungunt: <i>clamatque super tot millia: Gentes... hoste.
Anne</i>, etc.
&mdash;<a name = "var1_342" id = "var1_342" href =
"#line1_342">342.</a>&nbsp;<i>Nonne</i> Col. recte, opinor.
<i>ominis</i>, non <i>omnis</i> vel <i>omneis</i>, Col cum Med. et al.
edd.
&mdash;<a name = "var1_344" id = "var1_344" href =
"#line1_344">344.</a>&nbsp;<i>promittere</i> opinabatur
N.&nbsp;Heinsi.</p>

<p><a name = "var1_346" id = "var1_346" href = "#line1_346">346.</a>
<i>stimulantque</i>, non <i>stimulatque</i>, scripti cum R.&nbsp;3.
Parm. Med.
&mdash;<a name = "var1_351" id = "var1_351" href =
"#line1_351">351.</a>&nbsp;<i>Vibrari</i> conj. Ulit. ad Grat. Cyneg.
v.&nbsp;342, frustra.
<span class = "pagenum">47</span>
&mdash;<a name = "var1_353" id = "var1_353" href =
"#line1_353">353.</a>&nbsp;<i>secta</i> malebat N.&nbsp;Heins, coll.
Virg. Æneid. II, 85; IV, 505; VI, 214. Idem v. <a name = "var1_355" id =
"var1_355" href = "#line1_355">355</a>&nbsp;<i>fumat</i> corrig., quod
recepit Lefeb. Non male, ut sensus sit: falarica <i>fumat</i> κατὰ
<i>cetera</i>.
&mdash;<a name = "var1_358" id = "var1_358" href =
"#line1_358">358.</a>&nbsp;<i>perstrinxit</i> Put. <i>perstringit</i>
priscæ edd. vid not. <i>præstringit</i> Col. et Oxon. quod multis
exemplis Drak. defendit adversus Lambin. ad Hor. Epist. II, <span class
= "smallcaps">i</span>, 14, ad Lucret. III, 1058, et ad Cic. pro Rabir.
16, ubi voc. <i>præstingere</i> damnat, eique ubivis
<i>præstringuere</i> substituendum putat. conf. Gifan. Ind. Lucret.,
Heins. ad Prudent. περὶ στεφ. II, 86. Grutter. ad Cic. in Vatin. 10.
Taubman. ad Plaut. Mil. pr. Heins. et Oudendorp. ad Lucan. I,&nbsp;154,
cujus verba, <i>obliqua præstringens lumina flamma</i>, simul docent,
causam non esse, cur <i>nubila</i>
<span class = "pagenum">48</span>
h.l. pro <i>lumina</i>, auctore N.&nbsp;Heins., reponamus.
&mdash;<a name = "var1_362" id = "var1_362" href =
"#line1_362">362.</a>&nbsp;<i>quassæ</i> pro <i>vastæ</i> malebat
N.&nbsp;Heins. <i>ceu</i>, non <i>cum</i>, Ox. cum Med. Ald. Junt.
Gryph.&nbsp;al.
&mdash;<a name = "var1_363" id = "var1_363" href =
"#line1_363">363.</a>&nbsp;<i>adustis</i> quædam edd. Sed conf. Virg.
Æn. IX, 537, et Heins. ad Ovid. Am. I,&nbsp;15,&nbsp;41.
&mdash;<a name = "var1_365" id = "var1_365" href =
"#line1_365">365.</a>&nbsp;<i>arctæ</i> scripti et Parm. <i>apte</i>
Med. <i>aptæ</i> R.&nbsp;3. Sed testudo proprie <i>agi</i> dicitur. vid.
loca a N.&nbsp;Heins. et Drak. adscripta, Virg. Æn. II, 441 (ubi conf.
Heyne) IX, 505. Cæs. B.&nbsp;G. V,&nbsp;43, et Sallust. b. Jug.
c.&nbsp;94.
&mdash;<a name = "var1_369" id = "var1_369" href =
"#line1_369">369.</a>&nbsp;<i>resolvens</i>, non <i>revolvens</i>,
<span class = "pagenum">49</span>
scripti, ut <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_643">III,
643</a>.
&mdash;<a name = "var1_370" id = "var1_370" href =
"#line1_370">370.</a>&nbsp;Male quidam, <i>cælo dedit Alpibus altis.
Aëriæ</i> etc. distinguunt: <i>cæli dedit</i> Col. et Ox. <i>casu
dedit</i> Junt. Ald. Gryph. Male! cf. v. <a class = "crossref" href =
"#line1_277">I,&nbsp;277</a>, <a class = "crossref" href =
"#line1_508">508</a>; <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_353">II, 353</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_410">XII, 410</a>&nbsp;al.
&mdash;<a name = "var1_373" id = "var1_373" href =
"#line1_373">373.</a>&nbsp;<i>certatim</i> Col. Vulgo <i>certantum</i>,
non male. <i>certantem</i> Oxon. <i>prorutus</i>, non <i>protinus</i>,
Col. Asc. Gryph. prob. etiam Dausq. Drak. laudat <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#line3_642">III, 642</a>; <a class = "crossref" href
= "bookIV.html#line4_602">IV, 602</a> al. conf. Gronov. ad Liv. IV, 29,
et ad Tac. Ann. I,&nbsp;68.
&mdash;<a name = "var1_374" id = "var1_374" href =
"#line1_374">374.</a>&nbsp;<i>ni</i> non <i>ne</i>, omnes scripti et
R.&nbsp;2, unde cum Lefeb. reposui: nec adsequor, cur N.&nbsp;Heins. et
Drak., qui tamen archaismos, inter quos vulgo <i>ni</i> refertur,
sectari solent, id spreverint. cf. a Drak. jam laudati Intpp. ad Virg.
Æn. III, 686. Broukh. ad Prop. II,&nbsp;6, 3, et Noris. ad Cenotaph.
Pis. IV,&nbsp;5, p.&nbsp;474.</p>

<p><a name = "var1_376" id = "var1_376" href = "#line1_376">376.</a>
<i>primævæ f. i.</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_405">XVI, 405</a>, emend. N.&nbsp;Heins. cui Drak.
obponit <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_18">V,&nbsp;18</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_65">VI, 65</a>. Virg. Æn. VII, 162. Senec. Hippol.
620. Sed vid. <a class = "crossref" href = "#var1_113">ad
v.&nbsp;113</a>.
&mdash;<a name = "var1_380" id = "var1_380" href =
"#line1_380">380.</a>&nbsp;<i>Aradum</i> Col. et Ox. cum Med.
<i>Arados</i> (hod. <i>Laraca</i>) Phœniciæ, seu Syriæ ins. vel potius
petra. vid. <a class = "crossref" href = "#var1_306">ad v.&nbsp;306</a>.
Pœnos autem, ex quorum numero hic Aradus, ductu Didonis ex Phœnicia in
Africam venisse, monet Drak.
&mdash;<a name = "var1_387" id = "var1_387" href =
"#line1_387">387.</a>&nbsp;<i>in inguen</i> R.&nbsp;3, in marg.
&mdash;<a name = "var1_388" id = "var1_388" href =
"#line1_388">388.</a>&nbsp;<i>singultantia cæde</i> h. sanguine, ut pro
φόνος pro αἷμα, paulo calidior quis conjicere possit, coll. Virg. Æ. IX,
333.
&mdash;<a name = "var1_394" id = "var1_394" href =
"#line1_394">394.</a>&nbsp;<i>Bella ferens</i> scripti cum R.&nbsp;3.
Parm. Med. unde <i>serens</i> omnino legendum putabat N.&nbsp;Heins, qui
hanc elegantiam et <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_365">III, 365</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_266">VIII, 266</a>, sæpiusque sectatur et male
comparat sup. <a class = "crossref" href = "#line1_80">v.&nbsp;80</a>,
et Liv. XXXI,&nbsp;6, <i>bella ex bellis serere</i>. Aptiores sunt
dictiones, <i>serere certamina</i>, <i>discordias</i>, <i>mentionem</i>,
<i>lites</i>, etc. pro movere ap. Liv. II,&nbsp;1; III, 40, 43; XXIV,
31, al. <i>prælia serere</i>, h. conserere, ap. Tac. Hist. V,&nbsp;11.
<i>vulnera serere</i> V,&nbsp;235, et ap. Lucret. V,&nbsp;1292, ut alibi
<i>spargere</i> vulnera, tela, de quo vid. <a class = "crossref" href =
"#not1_267">not. ad v.&nbsp;267</a>. Si quid tamen mutandum h.l.,
præstat forte, judice quoque Lefeb., lectio ed. R.&nbsp;2. <i>famæque
n.</i> κατὰ <i>Bella</i>, <i>feras</i>, etc. <i>agitabat</i>, olim, in
patria; cujus verbi tempus
<span class = "pagenum">51</span>
imperf. cur plane alienum ab h.l. visum sit viro docto in N. <i>Allgem.
deutsch. Bibl</i>. T.&nbsp;VIII, P.&nbsp;II, p.&nbsp;418. haud adsequor.
Idem <a class = "crossref" href = "#line1_403">v.&nbsp;403</a> probat
<i>vibrantem capillum</i>, ut respondent verbis <i>horrentes</i> e.c.g.
&mdash;<a name = "var1_396" id = "var1_396" href =
"#line1_396">396.</a>&nbsp;<i>tenuasset</i>, h. minuisset, consumsisset
paulatim, aliquando malebat N.&nbsp;Heins. coll. Stat Achill.
I,&nbsp;644. Claud. Cons. Hon. VI, 128&nbsp;al.
&mdash;<a name = "var1_397" id = "var1_397" href =
"#line1_397">397.</a>&nbsp;<i>Lagmus</i> et <i>Lagnus</i> alii.
<i>Laudus</i> Oxon prob. Drak. quia <i>Laudia</i> Ptolem. est opp.
Mauritaniæ Cæsariensis, et <i>Laud</i> Plinio Mauritaniæ Tingitanæ fl.
Hinc tacite id in contextum recepit Lefeb. <i>Latmus</i> conj.
N.&nbsp;Heins. a Latmo ins., quam mihi ignotam esse fateor: fuit quidem
hujus nominis Ciliciæ fl., et Cariæ, seu Ioniæ mons et urbs: sed h.l.
Pœni mentio fit.
&mdash;<a name = "var1_399" id = "var1_399" href =
"#line1_399">399.</a>&nbsp;<i>funera vulgi</i> scripti, R.&nbsp;3. Parm.
Med. Paris. Vulgo <i>vulnera vulgi</i>, sono auribus ingrato.
&mdash;<a name = "var1_402" id = "var1_402" href =
"#line1_402">402.</a>&nbsp;<i>tegimen</i>, non <i>tegmen</i>, in optimis
membrr. ubique, prob. N.&nbsp;Heins., qui tamen ad Virg. Æ. III, 594 et
VII, 666, utramque scripturam damnat, et <i>tegumen</i> defendit.
&mdash;<a name = "var1_403" id = "var1_403" href =
"#line1_403">403.</a>&nbsp;<i>Chromis i. vibrante</i> emend.
N.&nbsp;Heins. quoniam vulgata in leges metricas peccat. Sed
<i>Chromis</i> mox <a class = "crossref" href =
"#line1_439">v.&nbsp;439</a>. inter Saguntinos memoratur.
<i>Chremetes</i> corrig. Gronov. Obss. IV, 18, et <i>umbrante</i>, pro
vulg. <i>vibrante</i>, ex Col. et Ox. recipiendum putabat, prob. Drak.
<i>ubrante</i> Put. Versus 403 et 404 in edd. Junt. Ald. et Nut. duobus
sequentibus postponuntur.
<span class = "pagenum">52</span>
&mdash;<a name = "var1_406" id = "var1_406" href =
"#line1_406">406.</a>&nbsp;<i>Karthalo</i> (pro quo rectius forte
<i>Carthalo</i> scripseris; vid. <a class = "crossref" href =
"#var1_3">ad v.&nbsp;3</a>), Gr. <span class = "greek" title =
"Karthalôn">Καρθάλων</span>, non <i>Harcalo</i>, vel <i>Cartalo</i>,
Colon. probb. N.&nbsp;Heins. et Drak. coll. XV, 453. Liv. XXII, 15, 58.
Justin. XVIII,&nbsp;7. Polyb. I,&nbsp;53, et Appian. Hannib. c.49. Add.
Liv. XXVII, 16, et Appian. Pun. c. 68 et&nbsp;74.
&mdash;<a name = "var1_407" id = "var1_407" href =
"#line1_407">407.</a>&nbsp;<i>Bagrada</i>, non <i>Bragrada</i>, Col.
R.&nbsp;3. Parm. Med. vid. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#var6_141">ad VI, 141</a>.
&mdash;<a name = "var1_411" id = "var1_411" href =
"#line1_411">411.</a>&nbsp;<i>serpentem</i>, non <i>serpentes</i>,
scripti.
&mdash;<a name = "var1_412" id = "var1_412" href =
"#line1_412">412.</a>&nbsp;<i>Athyr</i>, non <i>Atyr</i>, Col.
&mdash;<a name = "var1_417" id = "var1_417" href =
"#line1_417">417.</a>&nbsp;<i>Iarba</i>, non <i>Hyarba</i> Col. ut
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_58">II, 58</a>, al. vid.
Intpp. ad Virg. Æn. IV, 36 et 196. <i>Hiarba</i> cum adspirat. Cell. et
more suo Drak.
&mdash;<a name = "var1_418" id = "var1_418" href =
"#line1_418">418.</a>&nbsp;<i>En, jam</i> tacite edidit Lefeb.
&mdash;<a name = "var1_419" id = "var1_419" href =
"#line1_419">419.</a>&nbsp;<i>Confusæque</i> ed. Junt. et inde expressæ
Nut. al. prob. Dausq. Male! <i>fumabant</i>, non <i>fumabat</i>, vel
<i>fervebat</i>, scripti et pleræque melioris notæ edd.
&mdash;<a name = "var1_421" id = "var1_421" href =
"#line1_421">421.</a>&nbsp;<i>latrantibus</i> etiam legi posse monet
N.&nbsp;Heins. Sed vulgata exquisitior, quam Drak. ex Virg. Ge. III,
412. Ovid. Metam. XIII, 806, et Fast.
<span class = "pagenum">55</span>
II, 231 firmat.
&mdash;<a name = "var1_423" id = "var1_423" href =
"#line1_423">423.</a>&nbsp;<i>sætis</i>, non <i>sævus</i>, Col. prob.
N.&nbsp;Heins. nisi quod <i>sætas</i> maluerit.
&mdash;<a name = "var1_424" id = "var1_424" href =
"#line1_424">424.</a>&nbsp;<i>canentem</i> Col., h. spuma <i>cana</i>
mixtum et mandendo in eam mutatum, ut <i>cana aqua</i>, πολιὴ ἅλς, seu
θάλασσα. <i>Spumas cruentas</i> inversa loquendi forma dixit Virg. Ge.
III, 203. Drak. conf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_252">IV, 252</a>, et Claud. laud. Stil. II, 350, ubi
vid. Heins. <i>spumantem</i> R.&nbsp;3. Parm. Med. ex interpr.
<i>tenentem</i> Ox. et Put. Vulgg. <i>candentem</i>, et quidam
<i>ferventem</i>.
&mdash;<a name = "var1_425" id = "var1_425" href =
"#line1_425">425.</a>&nbsp;<i>Jamque gemet geminum c. ven. dentem</i>
Col. Sic et Oxon. nisi quod vitiose in eo <i>decem</i> pro
<i>dentem</i>. Vulgg. <i>J. gemens geminum c. v. torquet</i>; sed τὸ
<i>torquet</i>, quod nec scripti, nec meliores editi agnoscunt,
grammatici potius acumen sapit, quam <i>dentem</i>, cujus ellipsis dura
est. <i>J. gemens geminum v. c. fertur</i> Put. et R.&nbsp;3. quam
lectionem ex verbis Virg. Æ. IX, 553 margini adscriptis ortam suspicor.
Ad hæc corrigenda viri docti certatim operam suam contulere. <i>J.
acuens geminum c. v. torquet</i> conj. Barth. Adv. VII, 15. <i>J. ciet
geminum c. v. dentem</i>, vel <i>J. fremens genuino intra v. fertur</i>,
vel <i>J. fremens genuinum intra v. torquet</i>, vel denique, quod ipsi
et Drak. præ reliquis placebat, <i>J. fremens genuino intrat v.
dente</i>, tentabat N.&nbsp;Heins. <i>Fremere</i> voc. propr. de feris
iratis; <i>dentes</i> vero <i>genuini</i> sunt posteriores et novissimi
in extrema gena, seu gingiva, κραντῆρες et σωφρονιστῆρες. conf. <a class
= "crossref" href = "bookX.html#line10_298">X,&nbsp;298</a> et vid.
Fest. h.v., Cic. N.&nbsp;D. II, 54; Plin. XI, 37. <i>J. gemens gemituque
intra v. fertur</i>, vel <i>geminum cornu in. v. torquet</i>, vel
<i>gemino cornu in v. fertur</i> invita Minerva emend. Ulit. ad Grat.
109. <i>J. gemens genuinum intra v. torquet</i> Scalig. in marg. libri
sui. Mea qualicumque sententia, quam tamen ex VV. DD. judicio, vel stare
jubebo, vel cadere patiar levissima, quam propterea in textum recepi,
mutatione lectionis vetustiss. codd. Col. et Ox. locus haud dubie
corruptus, optime ita reconcinnari potest: <i>J. gemit geminans</i>, ut
<i>capessit mandens</i> vs. sup. <i>gemit</i> propter vulnera a
venatoribus canibusque inflicta, ut ap. Hom. in simili loco de leone
saucio Il. υ, 169, ἐν δὲ τέ οἱ κραδίῃ στένει ἄλκιμον ἦτορ, et Il. π,
489, ὤλετο στενάχων taurus. cf. Avien. fab. 17, et Virg. Ge. III, 226;
ex quibus locis patet, hoc verbum immerito a Scalig. Poetic. V,&nbsp;15
carpi, quod gemitus non sit iracundi et rabidi, sed mœrentis; quod Drak.
etiam refellit coll. Virg. Æn. VII, 15. Lucan. VI, 688. Petron. Sat.
115, al. conf. Heins. ad Val. Fl. I,&nbsp;768, qui tamen h.l. in Scalig.
sementiam discedit. Taceo, cujuscumque generis sonum et strepitum verbo
<i>gemere</i> exprimi, (ut&nbsp;ap.
<span class = "pagenum">56</span>
Virg. Ge. III, 133, 183; IV, 173. Æn. V,&nbsp;806; VI, 413; XI, 138, et
Hor. Od. I,&nbsp;14, 6) quia non video, cur gemitus a feris sauciis
alienus sit. <i>geminans dentem</i>, h. dentium ictus, ut ap. Virg. Æ.
V,&nbsp;434, 457; XI, 698; XII, 714. Hor. Od. I,&nbsp;16, 8. Hæc
scripseram, quum deinde animadverterem, in eandem fere conject.
incidisse Cl. Lefeb., qui coll. v.&nbsp;168, 537; Virg. Æ. XI, 698, et
Val. Fl. VI, 379, edidit. <i>J. gemens geminat c. v. dentem</i>, quæ
lectio probatur in Annal. liter. <ins class = "correction" title =
"‘Gœttingue.’ legitur">Gœttingen.</ins>, Additam. XVII, p.&nbsp;262, a.
1782. Et sensu quidem a nostra non differt, sed ab ea, quam antiquiss.
MSS. exhibent, paulo longius recedit, et perperam certe gall. vertitur,
<i>de ses broches il déchire à coups redoublés les filets des
chasseurs</i>. Cæterum non magnopere intercedo, quo minus tota cod. Col.
lectio servetur, excepto verbo <i>gemet</i>, in cujus locum varia
substituere possis, quæ tamen nemo præstare ausit, v.c. <i>terit</i>,
aut <i>acuit</i>, ut ap. Hor. Od. III, 20, 10. Virg. Ge. III, 255, et
σῦς seu Κάπριος θήγει ὀδόντας ap. Hom. Il. λ, 416; ν, 475, et ὑπαὶ δέ τε
κόμπος ὀδόντων Γίγνεται, Il. λ, 417; μ, 149, vel <i>premit</i>, ut
<i>dentes</i> in vite premere dixit Ovid. Fast. I,&nbsp;355, nisi malis
<i>fremit</i>, vel, ut ap. Virg. Æn. IX, 552, <i>furit contra v.</i>
κατὰ <i>geminum dentem</i>, qui in ore apri utrinque prominent, ut ap.
Ovid. Metam. VIII, 400.</p>

<p><a name = "var1_427" id = "var1_427" href = "#line1_427">427.</a>
<i>Expulerat</i> Asc. et Nut.
&mdash;<a name = "var1_431" id = "var1_431" href =
"#line1_431">431.</a>&nbsp;<i>Temisus</i> Col. <i>Remsus</i> Parm.
<i>Rhemisus</i> Med. Ald. Gryph. al. Hinc librariorum stupore in
c.&nbsp;Oxon. irrepsit <i>remissus</i>, quod quum in versus legem
peccaret, plerique editores <i>missus</i> reposuerunt, forte etiam
obfensi locutione nostra, <i>Temisus ab litore A.</i>, quæ tamen passim
obvia. cf. Liv. I,&nbsp;50, pr. Virg. Ge. III,&nbsp;2, et, quæ loca
Drak. ad V,&nbsp;271, excitavit, inf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_42">VI, 42</a>; <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_174">X,&nbsp;174</a>. Prop. IV,&nbsp;6, 37, Val. Fl.
I,&nbsp;365, Liv. XXXI, 23. Plura exempla desideranti satisfacient
Intpp. ad Petron. c. 38, et Heins. ad Ovid. Amor. II,&nbsp;6, 1. ubi
eodem modo etiam mox <a name = "var1_433" id = "var1_433" href =
"#line1_433">v.&nbsp;433</a> <i>ab oris</i> legendum putabat. Sed cave
quidquam mutes.
&mdash;<a name = "var1_436" id = "var1_436" href =
"#line1_436">436.</a>&nbsp;<i>tonat</i> R.&nbsp;3. Parm. Med., h. tonare
facit, cum strepitu edit. cf. Martial. VIII,&nbsp;2, 14, et Heins. ad
Claud. in Cons. Olybr. et Prob. v.&nbsp;208. <i>Prospera vibrati
tonuerunt omina nimbi</i>. Proprie arma et <i>belli tonant</i>, ut
<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_300">XII, 300</a>, vel
heros <i>tonat armis</i>, <i>tonat et fulminat bello</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_254">IV, 254</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXIV.html#line14_299">XIV, 299</a>. Virg. Ge. IV,
561. Justin. XXXII,&nbsp;4. Vulgg. <i>domat</i>, quod Lef. cum aliis
damnat, cui tamen Scalig., qui idem fecerat, ineptire videtur.
<i>donat</i> Junt.
&mdash;<a name = "var1_437" id = "var1_437" href =
"#line1_437">437.</a>&nbsp;<i>Ostum</i> Col. unde <i>Oscum</i> conj.
N.&nbsp;Heins. ab Osca, colonia Rom. in Hispania. Vulgg. <i>Hoscum</i>.
Sed Hostum ex Oxon. Parm. et Med. recepit Drak. propterea, quod
<i>Hostus</i>, et inde <i>Hostius</i> ac <i>Hostilius</i> nomina fuerint
Romanis notissima, (prius avo et patri Tulli Hostilii, aliisque fuisse,
tradunt Macrob. I,&nbsp;6, Liv. I,&nbsp;12, IV, 30) et <i>Hostus</i>,
Hampsagoræ f., memoretur <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_347">XII, 347</a>, <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_403">403, 413</a>, qui <i>Hiostus</i>, Hampsicoræ
f., dicitur Liv. XXIII, 40, conf. Salmas. ad Solin. p.&nbsp;24.
<i>Rutilumque</i> Dausq. Pessime <i>rutilumque</i> Cell. conf. <a class
= "crossref" href = "#line1_261">v.&nbsp;261 sq.</a> <i>Metiscum</i>
vid. Heins. et Heyne ad Virg. Æn. XII, 469.
&mdash;<a name = "var1_438" id = "var1_438" href =
"#line1_438">438.</a>&nbsp;<i>Durium</i>, non <i>Dyrium</i> vel
<i>Dirium</i>, Col. Ox. Parm. Med. conf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_323">V,&nbsp;323</a>, et sup. <a class = "crossref"
href = "#var1_306">ad v.&nbsp;306</a>. <i>Galæsum</i> pro vulg.
<i>Galesum</i> reposuit N.&nbsp;Heins. <span class = "greek" title =
"Galaisos">Γαλαῖσος</span>, hod. <i>Galaso</i>, Calabriæ fl. juxta
Tarentum. vid. Intpp. ad Virg. Ge. IV, 126. Æn. VII, 535, 575, et Hor.
Od. II,&nbsp;6,&nbsp;10.
&mdash;<a name = "var1_439" id = "var1_439" href =
"#line1_439">439.</a>&nbsp;<i>Chromin</i> Col. <i>Chromim</i> Put.
<i>Chronim</i> Oxon. Vulgo <i>Chronum</i>. cf. Virg. Ecl. VI, 13, et Æn.
XI, 675 ubi Heinsius non <i>Chromin</i>, ut h.l., sed <i>Chromim</i>
<span class = "pagenum">58</span>
scribendum putabat. Tantum itaque abest, ut viri docti in ejusmodi
nominibus inter se consentiant, ut ne ipsi quidem satis sibi constent.
<i>Gyan</i>, non <i>Gyam</i>, Col. Put. et priscæ edd. conf. Intpp. ad
Virg. Æn. I,&nbsp;222, 612; V,&nbsp;118, 152; X,&nbsp;318.
<i>dimiserat</i> Put. et Med. quod, nescio quare, concinnius videbatur
N.&nbsp;Heins. ad XI, 142; qui tamen aliis locis (vid. not.) recte
damnavit.
&mdash;<a name = "var1_441" id = "var1_441" href =
"#line1_441">441.</a>&nbsp;<i>figere</i> malebat Modius. Male!
&mdash;<a name = "var1_443" id = "var1_443" href =
"#line1_443">443.</a>&nbsp;<i>Quænam</i>, non <i>quonam</i>, scripti,
R.&nbsp;3. Parm. Med. Forte <i>quianam</i>, h. cur, præstiterit h.l. et
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_645">II, 645</a>;
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_647">IV, 647</a>&nbsp;al.
&mdash;<a name = "var1_444" id = "var1_444" href =
"#line1_444">444.</a>&nbsp;<i>furiæ</i>, h. furor, insania, non
<i>Furiæ</i> cum Drak. scribendum videtur, ne de Furiis propr. sic
dictis h.l. cogitetur. <i>Quæ vos dementia adegit</i> ap. Virg. Æn. IX,
601. conf. inf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_645">II,
645</a>; <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_648">IV,
648</a>; <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_117">X,&nbsp;117</a>.
&mdash;<a name = "var1_446" id = "var1_446" href =
"#line1_446">446.</a>&nbsp;<i>dimensæ litus arenæ</i> malebat
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var1_454" id = "var1_454" href =
"#line1_454">454.</a>&nbsp;<i>cuneosque</i> emend. idem h.l. cf.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#var4_144">ad IV, 144</a>. Sed
vid. not.
&mdash;<a name = "var1_455" id = "var1_455" href =
"#line1_455">455.</a>&nbsp;<i>prædam</i> Tell. a m.pr. quod recepit
Lefeb., qui verba nostra e Cic. Phil. IV,&nbsp;9, c.&nbsp;4, petita
putat. Sed vulgata doctior.</p>

<p><a name = "var1_460" id = "var1_460" href = "#line1_460">460.</a>
<i>Letiferum nutant</i> Col. probb. N.&nbsp;Heins. et Drak. coll.
v.&nbsp;501, 524; II, 399; IV, 353; XVII, 397. Stat. Th. VII, 528; XII,
410. Claud. Cons. Olyb. et Prob. 4, 119 (ubi vid. Heins.) et in Rufin.
II, 355. Hom. Il. ν, 115; ο, 481; π, 138. Vulgg. <i>Letiferumque
micant</i>; sed sane satis erat, <i>fulgentes cristas</i> dixisse,
monente N.&nbsp;Heins. <i>Letiferumque nutant</i> tacite et vitiose
<span class = "pagenum">60</span>
edidit Lefeb. <i>Letifero nutant surgentes</i> Parm. <i>Letiferæ</i>
alii.
&mdash;<a name = "var1_463" id = "var1_463" href =
"#line1_463">463.</a>&nbsp;<i>læva luce</i> suspicari possis, coll.
Virg. Æn. X,&nbsp;275.
&mdash;<a name = "var1_466" id = "var1_466" href =
"#line1_466">466.</a>&nbsp;<i>Æque ambæ</i> R.&nbsp;3, et Parm. Non
male.
&mdash;<a name = "var1_468" id = "var1_468" href =
"#line1_468">468.</a>&nbsp;<i>Talis</i>, non <i>Qualis</i>, scripti.
<i>Egeo</i> Dausq. Male! Est <span class = "greek" title =
"Aigaion">Ἀιγαῖον</span>, cui αἶγες h. τὰ κύματα, fluctus et procellæ
nomen dederunt, monente D.&nbsp;Heins.
<span class = "pagenum">61</span>
&mdash;<a name = "var1_472" id = "var1_472" href =
"#line1_472">472.</a>&nbsp;<i>Turbatis gravidas</i> emend.
D.&nbsp;Heins. coll. XIII, 494. Male!
&mdash;<a name = "var1_481" id = "var1_481" href =
"#line1_481">481.</a>&nbsp;<i>Fert equum</i> scripti, unde <i>Fer
tecum</i> ingeniose reposuit D.&nbsp;Heins. Cf. loca a N.&nbsp;Heins. et
Drak. adscripta, Avien. fab. XLII. Senec. Med. 270. Juven. Sat. III,
276. Quintil. Declam. III, p.&nbsp;38. Vulgg. <i>Ferto equum</i>, et
<i>Fer æquum</i> Parm. <i>cassamque</i>, h. inanem, nil profuturam
Saguntinis, ut <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_17">III,
17</a>; <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_116">X,&nbsp;116</a>, malebat N.&nbsp;Heins.</p>

<p><a name = "var1_489" id = "var1_489" href = "#line1_489">489.</a>
Vulgo post <i>loci</i> distinguunt; sed sensus verborum est: altitudinem
loci sibi favere. <i>Per prærupta loci</i> et <a name = "var1_491" id =
"var1_491" href = "#line1_491">v.&nbsp;491,</a>&nbsp;<i>actu</i> conj.
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var1_495" id = "var1_495" href =
"#line1_495">495.</a>&nbsp;<i>vetantia</i> Col. quod coll. IX, 262.
Claud. in Ruffin. II, 184 et Gronov. Diatr. Stat. c. 45, tuetur
N.&nbsp;Heins. etsi <i>negantia</i> quoque scribi posse monet. Vulgg.
<i>minantia</i>; alii <i>mutantia</i>, <i>micantia</i>, <i>nutantia</i>.
<i>nisu</i>, non <i>nixu</i>, Col. Parm. Med., ut ubivis scribendum
præcipiunt N.&nbsp;Heins. et Drak.
&mdash;<a name = "var1_496" id = "var1_496" href =
"#line1_496">496.</a>&nbsp;<i>propior</i>, non <i>propius</i>, scripti
R.&nbsp;3. Parm. Med.
&mdash;<a name = "var1_499" id = "var1_499" href =
"#line1_499">499.</a>&nbsp;<i>læto</i> corrig. Dausq. Male!
&mdash;<a name = "var1_501" id = "var1_501" href =
"#line1_501">501.</a>&nbsp;<i>innumera</i> conj. N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var1_503" id = "var1_503" href =
"#line1_503">503.</a>&nbsp;<i>ingenti</i> pro <i>instanti</i> Tell. unde
<i>urgenti</i> reposuit Lefeb. coll. Virg.&nbsp;Æn.
<span class = "pagenum">64</span>
II, 653. Non male, sed frustra.
&mdash;<a name = "var1_506" id = "var1_506" href =
"#line1_506">506.</a>&nbsp;<i>sacra terra</i>, vel <i>terræ huic</i>
suspic. N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var1_507" id = "var1_507" href =
"#line1_507">507.</a>&nbsp;<i>defendo</i> Col.</p>

<p><a name = "var1_515" id = "var1_515" href = "#line1_515">515.</a>
<i>utero</i>, vel <i>humero</i>, pro <i>ira</i>, suspic. N.&nbsp;Heins.,
qui tamen vulgatam lect. quodammodo ferri posse fatetur, coll. IX, 382.
&mdash;<a name = "var1_516" id = "var1_516" href =
"#line1_516">516.</a>&nbsp;<i>mora</i> Parm. <i>Qua c. stant ære
moræ</i> conj. Livineius, et <i>Qua capulus dat in ære moras</i>
N.&nbsp;Heins. coll. Stat. Th. IX, 104 et 327. Lenior forte medicina.
<i>Qua c. voluere moræ</i>, vel <i>Qua c. datur ob moras</i>.
&mdash;<a name = "var1_517" id = "var1_517" href =
"#line1_517">517.</a>&nbsp;<i>labentis</i> sc. Murri, scripti et priscæ
edd.
<span class = "pagenum">65</span>
Vulgo <i>labenti</i>, probb. Barth. et Dausq.
&mdash;<a name = "var1_524" id = "var1_524" href =
"#line1_524">524.</a>&nbsp;<i>decisæ vertice</i> Col. Parm. Med. prob.
N.&nbsp;Heins. qui tamen et <i>decussæ</i>, vel <i>detersæ</i>, vel
<i>præcisæ</i> scribi posse observat. <i>et dempsæ vertice</i> Put.
<i>et densæ v.</i> Ox. et R.&nbsp;3. Vulgg. <i>decisæ in v.</i>
&mdash;<a name = "var1_525" id = "var1_525" href =
"#line1_525">525.</a>&nbsp;<i>Dereptumque</i>, pro <i>direptumque</i>,
reposui cum Lefeb., qui id in veteribus quibusdam, quos vellem
nominasset, reperiri testatur. <i>Deripere</i> est deorsum rapere,
detrahere sc. auferre per vim; <i>diripere</i> vero in partes et loca
diversa rapere, distrahere, discindere: cujus differentiæ
N.&nbsp;Heins., quem h.l. vulgata lect. non obfendisse videtur, rationem
habuit ad <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_29">IX,
29</a>; <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_319">X,&nbsp;319</a>, <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_599">599</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_377">XI, 377</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_309">XII, 309</a>; ad Virg. Æn. I,&nbsp;211;
X,&nbsp;475; XI, 743, ad Ovid. Amor. I,&nbsp;5, 13, 14, 12, et Mett.
III, 52; VI, 566; XI, 29.
&mdash;<a name = "var1_527" id = "var1_527" href =
"#line1_527">527.</a>&nbsp;<i>Extant</i> corrig. N.&nbsp;Heins. Sed τὸ
<i>stant</i>, h. hærent in squamis, iis infixa, firmat Drak. ex.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_142">IV, 142</a>. conf.
<a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_639">ad II, 639</a>.
&mdash;<a name = "var1_533" id = "var1_533" href =
"#line1_533">533.</a>&nbsp;<i>gaudetque</i> scripti et R.&nbsp;3. Parm.
Med. <i>suadetque</i> primus edidit Marsus, qui exponit, suadetque sibi.
Dausq. militibus, inquit, exemplo suo suadet, et facit, ut duris
enitescere ament, quoniam efficacius res gestæ, quam verba suadent.</p>

<p><a name = "var1_540" id = "var1_540" href = "#line1_540">540.</a>
<i>femine</i>, non <i>femore</i>, Col. vid. Heins. ad Virg. Æ.
X,&nbsp;788, et, quos Drak. laudat, Gell. VII, 12. Plaut. Mil.
II,&nbsp;2, 48. Varr. R.&nbsp;R. III,&nbsp;9. Plin. XXVIII,&nbsp;2.
Gron. ad Liv. XXX, 18. Broukh. ad Tibull. I,&nbsp;9, 26&nbsp;al.</p>

<p><a name = "var1_549" id = "var1_549" href = "#line1_549">549.</a>
<i>Nava</i>, h. strenua (unde <i>navare</i>), fortia, Col. cf. <a class
= "crossref missing" href = "#var1_561" title = "recte 561">ad
v.&nbsp;60</a>, <a class = "crossref" href = "bookIV.html#var4_485">IV,
485</a>; <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_412">V,&nbsp;412</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_350">VII, 350</a>; <a class = "crossref missing"
href = "bookXVII.html#line17_125" title = "recte 125">XVII, 126</a>.
Heins. ad Ovid. ex&nbsp;P. I,&nbsp;10, 12, et Trist. V,&nbsp;3, 37.
Vulgg. <i>Vana</i>, prob. Dausq., qui primos inritosque conatus Hannib.
in Sagunto expugnanda intelligit.
&mdash;<a name = "var1_550" id = "var1_550" href = "#line1_550">550,
551.</a>&nbsp;Hos versus, vulgo omissos,
<span class = "pagenum">68</span>
e c. Coll. restituit Modius, qui recte monet, a Junone, quæ in vertice
Pyrenes stare fingitur, hastam ex H. corpore non potuisse evelli.
Præterea <a name = "var1_552" id = "var1_552" href =
"#line1_552">v.&nbsp;552.</a>&nbsp;<i>Et validam</i> in omnibus scriptis
et edd. Med. Marsi et Martini Herbipol. legitur, unde nonnulla hic
excidisse adparet. Hinc Nicander primus in Juntina <i>Invalidam
hastam</i> dedit, quam nonnulli explicant valde validam, ut <i>incana
menta</i> ap. Virg. Ge. III, 311, Dausq. autem, quæ, licet duris ossibus
inpacta, tamen Pœnum non necare valuerit, ut <i>fallax telum</i>
<a class = "crossref" href = "#line1_544">v.&nbsp;544</a>. <i>Evalidam</i>
R.&nbsp;3, et Parm. prob. Gesnero in Thes. philol. qui non satis validam
exponit, ut <i>edurus</i>, <i>egelidus</i>, <i>exalbidus</i>. <i>Et
calidam</i>, sanguine tepefactam, malebat Burm.
&mdash;<a name = "var1_555" id = "var1_555" href =
"#line1_555">555.</a>&nbsp;<i>aversus</i>, Col. et Ox. cum plerisque
editis. <i>adversus</i> Put. et priscæ edd.</p>

<p><a name = "var1_561" id = "var1_561" href = "#line1_561">561.</a>
<i>puer</i> et mox <i>nava</i>, non <i>pueri</i> et <i>vana</i>, Col.
&mdash;<a name = "var1_564" id = "var1_564" href =
"#line1_564">564.</a>&nbsp;<i>carisque</i> Put.
&mdash;<a name = "var1_566" id = "var1_566" href = "#line1_566">566</a>,
<a name = "var1_568" id = "var1_568" href =
"#line1_568">568.</a>&nbsp;Ita hunc locum e c. Col. restituit Modius. In
Oxon. et Put. non nisi verba <i>Defessis s. r., revocentque</i>
leguntur. Quæ in vulgg. edd. adduntur, <i>revocentque Sagunto Sidonias
flammas, nunc ite, impellite puppim</i>, a manu Pomponii Læti esse, in
Vatic. quodam cod. adnotatum vidit N.&nbsp;Heins. Sed in edit. Pomponii
vacuum relinqui locum, adeoque famam ejus inmerito ab Heins. lacessi
monet Lefeb.</p>

<p><a name = "var1_569" id = "var1_569" href = "#line1_569">569.</a>
<i>sacris</i> pro <i>castris</i> Parm. <i>clathris</i> conj.
N.&nbsp;Heins., qui hac voce, qua lignum, seu ferrum innuitur, quo
transverso cancellorum instar caveæ, januæ et fenestræ muniuntur
sepiunturque, gr. κλεῖθρον, magnopere delectatur. vid. eum ad Claud. de
laud. Stilic. III, 272. <i>tempore M. rapto</i> Col. et plerique editi,
<i>rupto</i>, h. interrupto, propter vulnus H. et noctis tenebras (vid.
Liv. XXI,&nbsp;8) Ox. R.&nbsp;3. Parm. Med. et al. <i>tempore Marti
rapto</i>, h. quod veluti rapitur Marti, dum quiescit H., satis
confidenter edidit Lefeb. male provocans ad verba Stat, Th. VII, 611,
<i>præceps tempore Tydeus</i>
<span class = "pagenum">70</span>
<i>utitur</i>, quæ vulgatæ potius lectioni favent.
&mdash;<a name = "var1_572" id = "var1_572" href =
"#line1_572">572.</a>&nbsp;<i>accersite</i>, quædam edd. vid. <a class =
"crossref" href = "#var1_264">ad v.&nbsp;264</a>.
&mdash;<a name = "var1_579" id = "var1_579" href =
"#line1_579">579.</a>&nbsp;<i>et structa</i> Tel.
&mdash;<a name = "var1_583" id = "var1_583" href =
"#line1_583">583.</a>&nbsp;<i>tanto d. c.</i>, non <i>tanto in d.
c.</i>, libri veteres.</p>

<p><a name = "var1_586" id = "var1_586" href = "#line1_586">586.</a>
<i>Menœci</i> quidam vitiose.
&mdash;<a name = "var1_589" id = "var1_589" href =
"#line1_589">589.</a>&nbsp;<i>plangit</i> Col., h. tundit, percutit,
πλήσσει, κόπτει, quod proprium est alarum. conf. Heins. ad Ovid. Metam.
V,&nbsp;675. <i>tangit</i> Ox. et Put. cum priscis edd. Vulgg.
<i>frangit</i>; non male, et majore cum vi, de conatu conf. Virg. Ge.
II, 441.
&mdash;<a name = "var1_602" id = "var1_602" href =
"#line1_602">602.</a>&nbsp;<i>Pœnicus</i> Col., antiqua forma, ut ap.
Gruter. in fastis triumphal. p.&nbsp;297. col. 2. Sic et <i>mœnera</i>,
<i>mœrus</i>, etc. vid. quos Drak. laudat, Gifan. Ind. Lucret. vid.
<i>pœniceus</i> et <i>mœrus</i>, Lambin. ad Lucret. I,&nbsp;30. Heins.
ad Ovid. Am. III,&nbsp;7, 29, et Met. XII, 104. Add. Heins. et Heyne ad
Virg. Æ. X,&nbsp;24, 144; XI, 382. <i>penitus</i> Ox. proxime verum.
Vulgo <i>protinus</i> prob. Dausq. qui explicat continue, jugiter, ut
ap. Virg. Æn. III, 416.
&mdash;<a name = "var1_607" id = "var1_607" href =
"#line1_607">607.</a>&nbsp;Alii <i>Tybris</i> et <i>Tibris</i>, conf.
Virg. Æn. VIII, 330 sqq.</p>

<p><a name = "var1_613" id = "var1_613" href = "#line1_613">613.</a>
<i>hirtæque togæ</i> (vestitus incomtus) e Col. recepi cum Modio et
Lefeb. qui bene laudant Tac. Dial. de Orat. c. 26, pr., inpr. Lucan. II,
386 ubi Cato dicitur <i>Hirtam membra super romani more Quiritis
Induxisse togam</i>, et Propert. IV, <span class = "smallcaps">i</span>,
11. <i>Curia, prætexto quæ nunc nitet alta senatu, Pellitos</i>
(pellibus vestitos) <i>habuit rustica corda patres</i>. Add. Theogn.
Sent. v.&nbsp;55. Prudent. Psychom. 226, et Ernesti clav. Cic. vid.
<i>pellitus</i>. Nec tamen spernenda est vulgata lectio, <i>hirtæque
comæ</i>. Priscis enim temporibus Romani crinem et barbam alere
solebant, nec seriori ævo deerant, qui hunc morem servarent, et tam
intonsi quam barbati essent, v.c. Regulus, VI, 426 seq. Pompeius M.
XIII, 861 seq. et ap. Lucan. VIII, 679 sq. Cato ap. Horat. Od. II, 15,
11, et Lucan. II, 372 seq. Curius ap. Horat. Od. I,&nbsp;12, 41. Hinc
<i>imagines hirsutas</i>, h. vetustas, dixit Martial. IX, 48, 2. cf.
Ovid. Fast. II, 30; VI, 264, et Intpp. ad Tibull. II, <span class =
"smallcaps">i</span>, 34, et Plin. VII, 59.
&mdash;<a name = "var1_614" id = "var1_614" href =
"#line1_614">614.</a>&nbsp;<i>ad curvi capulos non segnis</i>
<span class = "pagenum">74</span>
<i>aratri</i>, vel <i>a curvi capulo non segnis aratri</i>, conj.
N.&nbsp;Heins.</p>

<p>Idem <a name = "var1_618" id = "var1_618" href =
"#line1_618">v.&nbsp;618</a>&nbsp;<i>Captivæ exuviæ</i> scribendum
putabat, ne <i>currus</i> bis repeteretur. Sed quot poetarum loca
sollicitanda essent, si ad hanc normam ea exigere liceret! v. a Drak.
laudatus Barth. ad Stat. Th. X,&nbsp;449.
&mdash;<a name = "var1_621" id = "var1_621" href =
"#line1_621">621.</a>&nbsp;<i>vela</i> pro <i>bella</i> malebat
N.&nbsp;Heins., h. vexilla navalia, quibus non minus, ac rostris, inter
tropæa erat locus.
&mdash;<a name = "var1_628" id = "var1_628" href =
"#line1_628">628.</a>&nbsp;<i>horrentes coni.</i> Col.,&nbsp;h.
<span class = "pagenum">76</span>
galeæ, ut <i>cristæ capitum</i> apud Virg. Æn. VII, 185. et <i>galeæ
Senonum</i> sup. <a href = "#line1_624">v.&nbsp;624</a>. <i>horrentes
tonsæ</i>, h. remi, Oxon. prob. N.&nbsp;Heins. ad h.l. et ad Claud.
Cons. Honor. VI, 48, cui Drak. obponit, Romanos nunquam captarum navium
remos in templis suspendisse, neque in toto bello Ligustico vel semel
pugnam navalem commisisse. Vulgata lectio <i>horrentesque comæ</i> ab
h.l., ubi de spoliis et tropæis agitur, abhorret, nec juvatur Dausq.
distinctione, <i>hic E. signa, Et Liguram</i>,
<span class = "pagenum">77</span>
(signa) <i>horrentesque comæ</i>.</p>

<p><a name = "var1_635" id = "var1_635" href = "#line1_635">635.</a>
<i>subacti</i>, non <i>coacti</i>, Col. Put. Parm. Med. quod Drak.
firmat ex XIII, 709; XVII, 576. Virg. Æn. III, 257; VII, 214, al. conf.
Heins. ad Virg. Ge. IV, 85, ad Claud. in Rufin. II, 314, et Ovid. Met.
VI, 497.
&mdash;<a name = "var1_636" id = "var1_636" href =
"#line1_636">636.</a>&nbsp;<i>emensum</i> Ox. Put. Parm. Med. passivo
sensu, ut <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_648">III,
648</a>. Virg. Æ. II, 181. Appul. Met. VI, pr. Ita Drak. conf. Heins. ad
Ovid. Met. XV, 226. Lefeb. id recepit, nec male, quoniam doctius est.
&mdash;<a name = "var1_642" id = "var1_642" href =
"#line1_642">642.</a>&nbsp;<i>Exigit</i>, h. jacit, emittit, Ox. Parm.
et Med., quod multis exemplis illustrant N.&nbsp;Heins. et Drak. conf.
<a class = "crossref" href = "#not1_307">not. ad v.&nbsp;307</a>.
<i>Erigit</i> Put. <i>Exycit</i> Col. Vulgg. <i>Conjicit</i>, ex glossa,
<i>in arma</i> suspicari quis possit, ut <i>quantus In clypeum
adsurgat</i> ap. Virg. Æn. XI, 284 ubi v. Heyne.
&mdash;<a name = "var1_647" id = "var1_647" href =
"#line1_647">647.</a>&nbsp;<i>nostras</i> Ox. <i>vestra se franget in
urbe</i> emend. et recepit Lefeb. forma loquendi vulgari, quam
Ciceronianam vocat, poeticæ substituta. <i>vestras se franget in
urbes</i> malebat Barth. Adv. VII, 15. <i>vestras se inpinget in u.</i>
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var1_650" id = "var1_650" href =
"#line1_650">650.</a>&nbsp;<i>superatæ</i> Col. Vulgo <i>superata</i>,
quod fraudi fuit Cellar., hanc ex verbis, <i>ut jura statuat</i>,
sententiam exsculpenti: ut quæ dudum rupit fœdera, deleta Sagunto, vobis
custodiat sanctius et finem ponat potentiæ?
&mdash;<a name = "var1_656" id = "var1_656" href =
"#line1_656">656.</a>&nbsp;Ita veteres scripti editique, prob.
N.&nbsp;Heins., quoniam <span class = "greek" title = "Ibêr">Ἰβὴρ</span>
posteriorem producit: præterea h.l. est cæsura. Plures, versui
metuentes, ordinem verborum mutarunt: <i>Omnis H. rapidis, omnis f. G.
t.</i>
&mdash;<a name = "var1_658" id = "var1_658" href =
"#line1_658">658.</a>&nbsp;<i>Per vos culta</i>, non <i>Vos per
culta</i>, scripti editique
<span class = "pagenum">79</span>
antiquiores, quod concinnius est et in obtestationibus usitatum. cf.
<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_82">V,&nbsp;82</a>; <a class
= "crossref" href = "bookXII.html#line12_79">XII, 79, 80</a>. Virg. Æn.
IV, 314; V,&nbsp;597. Lucan. X,&nbsp;370. Plaut. Rud. III,&nbsp;2, 13,
et Bacchid. IV,&nbsp;8, 64. Tibull. I,&nbsp;5, 7; III,&nbsp;1, 15; Ovid.
Met. X,&nbsp;29, et Epist. X,&nbsp;73. Senec. Herc. fur. 1183 in Medea
285 et Agam. 929. Val. Fl. VIII, 266. Stat. Th. VI, 170. Liv.
XXIII,&nbsp;9. Curt. V,&nbsp;8. Appul. Met. IV, p.&nbsp;156. Præter hæc
exempla, a N.&nbsp;Heins. ad h.l. et Drak. ad V,&nbsp;82, congesta, vid.
alia ap. Scalig. Catal. p.&nbsp;71. Gronov. ad Liv. XXIX, 18, et Intpp.
ad Virg. Æn. X,&nbsp;369 et 903.
&mdash;<a name = "var1_662" id = "var1_662" href =
"#line1_662">662.</a>&nbsp;<i>Zanclen</i>, non <i>tandem</i>. Col.
<i>Vos etiam tandem Siculos</i> emend. Scaliger ad oram libri
<span class = "pagenum">80</span>
sui. <i>Vos</i> et <i>Mamertem</i> conj. Baptista Pius.
&mdash;<a name = "var1_665" id = "var1_665" href =
"#line1_665">665.</a>&nbsp;<i>Sigæis</i> scripsere Drak. et Lefeb. Sed
est <span class = "greek" title = "Sigeiois">Σιγείοις</span>.
&mdash;<a name = "var1_667" id = "var1_667" href =
"#line1_667">667.</a>&nbsp;<i>nimiam</i> emend. N.&nbsp;Heins. ad h.l.
et ad Val. Fl. VII, 21, idque recepit Lefeb. Parum interest.
<i>Numidum</i> Put.
&mdash;<a name = "var1_669" id = "var1_669" href =
"#line1_669">669.</a>&nbsp;<i>nomina</i> scripti.
<span class = "pagenum">81</span>
Vulgg. <i>numina</i>; non male. <i>duxi</i> Col. et Ox. nam legatus in
persona quasi urbis loquitur. <i>duxit</i> Put. Vulgo <i>vexit</i>.
&mdash;<a name = "var1_670" id = "var1_670" href =
"#line1_670">670.</a>&nbsp;<i>a corpore</i>, non <i>e c.</i>, scripti.
&mdash;<a class = "missing" name = "var1_671" id = "var1_671" href =
"#line1_671" title = "numerus deest">671.</a>&nbsp;<i>Despiciat</i>
quidam libri. <i>vesterque luam</i> corrig. N.&nbsp;Heins., quoniam ipsa
urbs ore legatorum loquitur. <i>nosterque luat</i> e libris quibusdam
vett. recepit Lefeb. et <i>luat sua</i> e R.&nbsp;2. Sed vulgata
ponderosior, et <i>cur</i> ἐναργῶς repetitur; nec fœdus a Saguntinis,
sed a Romanis ictum.</p>

<p><a name = "var1_673" id = "var1_673" href = "#line1_673">673.</a>
Hunc versum, a Marso aliisque, cum secutis, omissum agnoscunt Col. et
Put. cum edd. Parm. Med. et aliis. <i>Submissis palmis</i> Col. Vulgata
doctior.
&mdash;<a name = "var1_674" id = "var1_674" href =
"#line1_674">674.</a>&nbsp;<i>Adfligunt</i> conj. Gifan. in Ind. Lucret.
vid <i>adfigere</i>. Non male. Hæc verba a librarr. centies confusa
esse, docent Gronov. Obss. IV,&nbsp;8. Broukh. ad Prop. III,&nbsp;5, 15.
Bentl. ad Hor. Serm. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">i</span>, 81, et
Heins. ad Claud. in Eutrop. II, 171, et ad Ovid. Metam. XII, 139, ubi
Gifanii emendat. probat, quam in not. ad h.l. damnavit, coll. Corippo
Africano III, 259. <i>Adfigere corpora terræ</i> est humi procumbere,
eumque habitum aliquamdiu retinere: sed <i>adfligere c. t.</i> s. ad
terram, cum vi et impetu humi prosternere, terræ adlidere, προσουδίζειν,
vel οὔδει ἐρείδειν. Utrumque huic loco convenit, sed posterius forte
nervosius, et propter verba, <i>miserabile visu et lacerato
t.&nbsp;v.</i>, aptius: nam in magno luctu, et vestes scindi, et terræ
corpora adfligi, solumque capite et pectoribus tundi solet. Vide a Drak.
cum reliquis jam laudatum Bentl. ad Hor. Sat. II,&nbsp;2, 79, et cf.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_613">VII, 613</a>;
<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_631">IX, 631</a>; <a class
= "crossref" href = "bookX.html#line10_181">X,&nbsp;181</a>, <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_208">208</a>; <a class = "crossref"
href = "bookXI.html#line11_83">XI, 83</a>. Lucan. II, 31, et Appian. de
reb. Pun. c. 81, ubi legati Pœnorum ἔς τε γῆν σφῆς ἐῤῥίπτουν, καὶ χερσὶ
καὶ κεφαλαῖς αὐτὴν ἔτυπτον.
&mdash;<a name = "var1_679" id = "var1_679" href =
"#line1_679">679.</a>&nbsp;<i>At</i>, non <i>Ast</i>, omnes scripti.
&mdash;<a name = "var1_680" id = "var1_680" href =
"#line1_680">680.</a>&nbsp;<i>parcusque</i>, non <i>parvisque</i> sc. ex
causis, Col. conf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_462">VIII, 462</a>. <i>pernixque</i>, repetita
negatione, nec pernix, etc., conj. Dausq. coll. Hor. A.&nbsp;P. 165,
quia vitiosum <i>pervisque</i> in ed. Nut. invenerat.</p>
</div>

<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<b>Liber I</b><br>
<a href = "bookII.html">Liber II</a><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<a href = "bookX.html">Liber X</a><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br>
<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>

</body>
</html>