diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:35:48 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:35:48 -0700 |
| commit | dfefd89829575b05a60ac46480a86ac97fcb2735 (patch) | |
| tree | af7df2d4689c641549998f6f4f3fc9a0f3ddf3d0 /old/files/bookXI.html | |
Diffstat (limited to 'old/files/bookXI.html')
| -rw-r--r-- | old/files/bookXI.html | 5301 |
1 files changed, 5301 insertions, 0 deletions
diff --git a/old/files/bookXI.html b/old/files/bookXI.html new file mode 100644 index 0000000..936fcc7 --- /dev/null +++ b/old/files/bookXI.html @@ -0,0 +1,5301 @@ + +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"> +<html> +<head> +<title>Punicorum Liber Undecimus</title> +<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html; charset=UTF-8"> + +<link rel = "stylesheet" type = "text/css" href = "siliusstyles.css"> + +<body> + +<table class = "contents"> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "../main.html">Præfatio</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td> +<a href = "bookI.html">Liber I</a><br> +<a href = "bookII.html">Liber II</a><br> +<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br> +<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br> +<a href = "bookV.html">Liber V</a> +</td> +<td> +<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br> +<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br> +<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br> +<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br> +<a href = "bookX.html">Liber X</a><br> +<b>Liber XI</b> +</td> +<td> +<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br> +<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br> +<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br> +<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br> +<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br> +<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "comm.html">Appendices</a><br> +<a href = "indexAF.html">Index</a><br> +<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a> +</td> +</tr> +</table> + +<hr class = "mid"> + +<span class = "pagenum">640</span> + +<h3>C. SILII ITALICI</h3> + +<h1 class = "extended">PUNICORUM</h1> + + +<h3>LIBER UNDECIMUS.</h3> + +<hr> + +<h4><a name = "lib11_arg" id = "lib11_arg">ARGUMENTUM.</a></h4> + +<div class = "argument"> +<p><span class = "smallcaps">Post</span> Cannensem pugnam a Romanis ad +Pœnos deficiunt Samnites, Bruttii, Apuli, Hirpini, Atellani, Calatini, +et Græcorum omnis fere ora, Tarentini, Crotonienses, Locrique, et +Cisalpini omnes Galli; <a href = "#line11_1">1-27</a>.</p> + +<p>Horum exemplum sequitur etiam Capua, etsi urbs ista a Trojanis, ut +Roma, originem habuit; <a href = "#line11_28">28-32</a>.</p> + +<p>Nam divitiæ, quibus adfluebat, jam dudum desidiam, luxum, libidinem, +peccandi licentiam, perditosque mores invexerant, et præterea plebs a +Patribus dissentiebat; <a href = "#line11_33">33-54</a>.</p> + +<p>Ægram hanc civitatem ad Pœnos trahit Pacuvius, homo popularis, et +malis artibus opes nactus, qui nunc, adflictis Romanorum rebus, legatos +Romam mittendos censet, qui postulent, ut alter consul e Campanis +creetur; non dubitans, quin repulsam laturi sint, et ita animi civium +suorum, ira exacerbati, ad defectionem spectaturi; <a href = +"#line11_55">55-63</a>.</p> + +<p>Hæc suadenti adsentiuntur omnes, et legati Romam proficiscuntur, ubi +Virrius, princeps eorum, mandata in frequenti senatu exponit, sed +ingenti clamore, a cunctis Patribus sublato, interpellatur; <a href = +"#line11_64">64-72</a>.</p> + +<p>Torquatus adeo non tenet iram, ut se exemplo T. Manlii, proavi sui, +qui Annium, prætorem Latinorum, eadem olim poscentem, e curia +exturbarit, legatis vim manusque inlaturum esse minetur; <a href = +"#line11_73">73-87</a>.</p> + +<p>Ejus furorem reprimit Fabius, sed stolida simul Virrii postulata +acerbioribus verbis perstringit; <a href = "#line11_88">88-97</a>.</p> + +<p>Hujus oratio interrumpitur a Marcello, quippe qui acrius invehitur in +Varronem consulem, quod insaniam effeminatorum hominum patienter ferat; +<a href = "#line11_97">97-108</a>.</p> + +<p>Tum patres consurgunt, clamorque eorum circumsonat legatos, qui +citato gradu ex templo se proripiunt, et ira commoti +<span class = "pagenum">641</span> +se fœdus cum Hannibale facturos esse edicunt; <a href = +"#line11_109">109-113</a>.</p> + +<p>Abeuntes Fulvius, gloriam expugnatæ Capuæ jam mente præsagiens, +conviciis consectatur; nescius, superbos aliquando Campanos, etsi serius +Pœnis, jus Latii consequuturos, et ita sibi aditum ad summos Romanorum +honores ipsumque consulatum comparaturos esse; <a href = +"#line11_114">114-129</a>.</p> + +<p>Legatione renunciata, confestim omnes defectionis consilium capiunt, +resque ab Hannibale gestas summis ad cælum efferunt laudibus; <a href = +"#line11_130">130-154</a>.</p> + +<p>Decius solus, ne legati ad Pœnum mittantur, summa ope resistit +gravique oratione docet, magni animi esse, fidem, rem sanctam, non in +prosperis, sed in adversis amicorum rebus servare, insipientis vero et +ingrati, a vetustissimis sociis, iisdemque bene de Campania meritis et +consanguineis, desciscere ad Hannibalem, fœderum ruptorem ferorumque +populorum ducem, qui jus ac fas omne deleat; <a href = +"#line11_155">155-188</a>.</p> + +<p>Nihilo secius fœdus cum Hannibale jungitur, et ab eo Capuam mittitur +præsidium, quod ipse mox sequitur: quo audito Decius primo, ne +recipiantur barbari, palam vociferatur; deinde, ut vel recepti +ejiciantur, vel, si malum facinus, quod a sociis suis defecerint, forti +ac memorabili facinore purgare velint, interfectis Pœnis, restituant se +Romanis; <a href = "#line11_189">189-200</a>.</p> + +<p>Hæc quum relata Hannibali essent, mittit, qui vocent Decium ad sese +in castra; isque quum ferociter negasset se iturum, concitatus ira Pœnus +cum modico præsidio Capuam contendit; urbemque ingreditur comitante +senatu ac plebe cum conjugibus ac liberis, qui, studio visendi tot jam +victoriis clarum imperatorem, obviam ipsi iverant; <a href = +"#line11_201">201-224</a>.</p> + +<p>Tum Decius, qui neque fugit, neque privatim se tenet, sed in foro +otiose inambulat, comprehensus ante pedes destituitur Hannibalis, qui +stolidam inbellis viri temeritatem acerbe increpat, eique catenas injici +jubet; <a href = "#line11_225">225-241</a>.</p> + +<p>Is, manente ferocia animi, dum vinculis constringitur, inmanem +Hannibalis crudelitatem graviter objurgat, et obvoluto capite ocius +extra portam in castra Pœnorum rapitur; <a href = +"#line11_242">242-258</a>.</p> + +<p>Reliquam diei partem victor visenda urbe consumit, et vesperascente +cælo excipitur convivio, omnibus voluptatium incelebris instructo, cujus +splendidum adparatum Pœni adtoniti mirantur, sed dux eorum tacite +damnat, donec ipsius quoque animus larga meri potione relaxatur; <a href += "#line11_259">259-287</a>.</p> + +<p>Teuthras, Cumanus, ad lyram canit de gente Capyis, conditoris Capuæ, +in cujus honorem convivæ vinum libant; <a href = +"#line11_288">288-302</a>.</p> + +<p>Interea Pacuvii filius, qui solus vino non incaluerat, clam insidias +Hannibali molitur; <a href = "#line11_303">303-311</a>.</p> + +<p>Patrem, +<span class = "pagenum">642</span> +ex convivio egressum, sequutus, ubi in secretum (hortus erat posticis +ædium partibus) perveniunt, toga rejecta ab humero, latus subcinctum +gladio nudat, et consilium expromit; <a href = +"#line11_312">312-328</a>.</p> + +<p>Quæ ut videt auditque senex, tremebundus pedibusque filii advolutus, +eum per jura parentis suamque salutem obtestatur, ut incepto absistat, +neque vel sanguine polluat hospitia, vel temere se in extremum certumque +capitis discrimen inferat, quum solus ne Hannibali quidem, tanto viro +cujus vultum vel armati exercitus sustinere nequeant, nedum tot +convivis, par sit; <a href = "#line11_329">329-350</a>.</p> + +<p>Qua periculi commemoratione ferocem gloriæque cupidissimum juvenem +magis incensum, quam deterritum cernens, se corpus suum dicit +obpositurum pro corpore Hannibalis, adeoque per paternum pectus petendum +illum ferro transfigendumque esse; <a href = +"#line11_351">351-360</a>.</p> + +<p>Quo audito filius lacrimabundus fidem dat, se nihil facturum tale, et +cum patre, quo minus res suspecta sit, se ipse convivio reddit; <a href += "#line11_361">361-368</a>.</p> + +<p>Postero die ubi primum inluxit, Mago nuncius victoriæ Carthaginem +proficiscitur, et annulos aureos aliaque spolia secum avehit; <a href = +"#line11_369">369-376</a>.</p> + +<p>Eodem mittitur Decius: at tempestas navem defert Cyrenas, ubi +vinculis liberatur jussu Ptolemæi regis, in cujus regno non ita multo +post moritur; <a href = "#line11_377">377-384</a>.</p> + +<p>Venus interea optatam sibi ad animos corporaque Pœnorum luxurie +enervanda oblatam occasionem amplectitur, et cum Cupidinibus agit, ut +telis suis clam Pœnis inexplebilem libidinum deliciarumque cupiditatem +inmittant, et ita, quos nec arma, nec ignes, nec mala vicerint, nimia +bona ac voluptates inmodicæ perdant, duxque eorum severam vivendi +rationem cum effeminata mollitie commutet; <a href = +"#line11_385">385-409</a>.</p> + +<p>Cupidines imperata faciunt, et repente Pœni a temperantia et virtute +bellica degenerant, neque vino, epulis, cantu, scenisque convivalibus +exsatiari possunt, <a href = "#line11_410">410-430</a>.</p> + +<p>Hannibal maxime oblectatur arte Teuthrantis citharœdi, qui mirifica +facinora, ab Amphione, Arione, Chirone et Orpheo vi lyræ edita, canit; +<a href = "#line11_431">431-482</a>.</p> + +<p>Dum Pœni ita Capuæ luxuria diffluunt et perduntur, Mago Carthaginem +venit, ubi magno plebis gaudio plausuque excipitur; <a href = +"#line11_483">483-499</a>.</p> + +<p>Tum, senatu ipsi dato, insignem exponit victoriam, a fratre ad Cannas +et Aufidum de duobus Romanorum consulibus partam, quorum alter, toto +exercitu amisso, vix cum paucis effugerit, alter, summus hostium +imperator, fortissime pugnans occiderit; <a href = +"#line11_500">500-531</a>.</p> + +<p>Ad fidem deinde tam lætarum rerum, effundi in vestibulo curiæ jubet +acervum annulorum aureorum, equitibus Romanis detractorum; +<span class = "pagenum">643</span> +utque Roma, hac clade adflicta, funditus evertatur, Hannibalem +subplemento, pecunia, elephantis et frumento juvandum censet; <a href = +"#line11_532">532-541</a>.</p> + +<p>Simul, lætis omnibus, locum Hannonis increpandi esse ratus, per +ludibrium ab eo quærit, utrum etiam nunc pœniteat belli Romanis inlati, +et dedi Hannibalem jubeat? <a href = "#line11_542">542-553</a>.</p> + +<p>Is contra, tum invidia tum ira percitus, respondet, se nihil ex +pristina voluntate mutasse, et nunc potissimum sibi pacem expetendam +videri; non plura etiam posse a victis ducibus rogari, quam nunc +victores poscant; hostes præterea, dolore atque ira incensos, fortuna +aliquid variante, atrociores post hanc cladem fore, et forsan ne daturos +quidem, nedum petituros esse pacem, quippe quæ facilius a victoribus, +quam a victis Romanis inpetrari possit; si autem vera sint, quæ modo +Mago jactaverit, ad internecionem Romani imperii pugnatum ad Cannas +esse, se non satis mirari posse, quid causæ sit, quod invictus ille +imperator, qui Marti similis et cui nemo par putetur, non ex Cannensi +acie protinus exercitum ad urbem Romanam duxerit; denique Hannibalis +consilia non nisi ad tyrannidem et dominatum spectare; proinde, si a +pace abhorreant cives sui, quæ tamen optima rerum humanarum innumerisque +triumphis potior sit, furorem certe superbi hominis nulla re alendum +esse; <a href = "#line11_554">554-600</a>.</p> + +<p>Sed oratio Hannonis, quem simultas cum familia Barcina leviorem +auctorem faciebat, interpellatur clamore contradicentium, ingentique +consensu fit senatusconsultum, ut Hannibalis exercitus militibus, in +Africa et Hispania conductis, subpleantur; <a href = +"#line11_601">601-611</a>.</p> +</div> + +<hr class = "tiny"> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_1" id = "line11_1"> </a> +<span class = "smallcaps">Nunc</span>, age, quos clades insignis Iapyge +campo</p> +<p><a name = "line11_2" id = "line11_2"> </a> +Verterit ad Libyam populos Sarranaque castra,</p> +<p><a name = "line11_3" id = "line11_3"> </a> +Expediam. Stat nulla diu mortalibus usquam,</p> +<p><a name = "line11_4" id = "line11_4"> </a> +Fortuna titubante, fides: adjungere dextras</p> +<span class = "linenum">5</span> +<p><a name = "line11_5" id = "line11_5"> </a> +Certavere palam rumpenti fœdera Pœno,</p> +<span class = "pagenum">644</span> +<p><a name = "line11_6" id = "line11_6"> </a> +Heu! nimium faciles læsis diffidere rebus:</p> +<p><a name = "line11_7" id = "line11_7"> </a> +<a href = "#var11_7">Sævior ante alios iras servasse repostas</a>,</p> +<p><a name = "line11_8" id = "line11_8"> </a> +Atque odium <a href = "#var11_8">renovare</a> ferox in tempore +Samnis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">643</span> +<a name = "not11_1" id = "not11_1" href = "#line11_1">1.</a> +Nunc recensebo populos, qui post cladem Cannensem ad Pœnos defecere. +Conf. Liv. XXII, 61. +—<i>Iapyge campo</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_51">ad I, 51</a>. +—<a name = "not11_2" id = "not11_2" href = +"#line11_2">2.</a> <i>Sarrana castra</i>; cf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_72">ad I, 72</a>. +—<a name = "not11_3" id = "not11_3" href = +"#line11_3">3,</a> <a name = "not11_4" id = "not11_4" href = +"#line11_4">4.</a> Comparant Virg. Æn. X, 861. Sed magis huc +spectant loca, quæ de inconstantia amicorum in fortuna adversa agunt. +Cf. VV. DD. ad Petron. c. 80; Ill. Harles. ad +<span class = "pagenum notes">644</span> +Ovid. Trist. I, <span class = "smallcaps">iii</span>, 16, et ej. +Ind. v. <i>Amici.</i> +—<a name = "not11_6" id = "not11_6" href = +"#line11_6">6.</a> <i>faciles læsis</i>, adflictis, adversis, +<i>diffidere rebus</i>, proni ad metum. +—<a name = "not11_7" id = "not11_7" href = +"#line11_7">7,</a> <a name = "not11_8" id = "not11_8" href = +"#line11_8">8.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_562">VIII, 562, 563</a>, et ibi not. +—<i>in tempore</i>, ἐν καιρῷ, data occasione, tempore opportuno, +ut passim ap. Liv. et alios, quos laudarunt Drak. ad h.l. et VV. DD. ad +Frontin. Strat. I, 1 ex. 1.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_9" id = "line11_9"> </a> +Mox levis et sero pressurus <a href = "#var11_9">fata</a> pudore</p> +<span class = "linenum">10</span> +<p><a name = "line11_10" id = "line11_10"> </a> +<a href = "#var11_10">Bruttius</a>; ambiguis fallax mox Appulus +armis.</p> +<p><a name = "line11_11" id = "line11_11"> </a> +Tum gens <a href = "#var11_11">Hirpini</a> vana indocilisque quieti,</p> +<p><a name = "line11_12" id = "line11_12"> </a> +<a href = "#var11_12">Et rupisse</a> indigna fidem: ceu dira per +omnes</p> +<p><a name = "line11_13" id = "line11_13"> </a> +Manarent populos fœdi contagia morbi.</p> +<p><a name = "line11_14" id = "line11_14"> </a> +Jamque Atella suas, jamque et <a href = "#var11_14">Calatia</a> +adegit,</p> +<span class = "linenum">15</span> +<p><a name = "line11_15" id = "line11_15"> </a> +Fas superante metu, Pœnorum in castra cohortes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_9" id = "not11_9" href = "#line11_9">9.</a> +<i>pressurus fata</i>, adgravaturus sortem. +—<a name = "not11_10" id = "not11_10" href = +"#line11_10">10.</a> <i>Bruttii</i> ultimi cum Romanis in gratiam +rediere <i>sero pudore</i> defectionis; Dausq. Iidem primi ad Hannibalem +descivere, (<i>levis</i>) et inde, æque ac Picentes et Lucani, a Romanis +ignominiæ causa non pro sociis habiti sunt, et ad servilia miserrimaque, +magistratibus Rom. præstanda, ministeria dejecti, de quo vid. Gell. +X, 3, et Strab. V extr. +—<i>ambiguis armis</i>, propter fidem ambiguam.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_12" id = "not11_12" href = "#line11_12">12.</a> +<i>indigna rupisse fidem</i>, indigne, inhoneste, turpiter rumpens +fidem; qua indignum, cui turpe est, rumpere fidem.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_14" id = "not11_14" href = "#line11_14">14.</a> +Poeta et in his exornavit verba Liv. XXII, 61. +—<i>Atella</i>, vetus Oscorum opp. in Campania, unde +<i>Atella</i>, seu <i>Atellana fabula</i> dicta. +—<i>Calatia</i>; cf. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_542">VIII, 542</a>. +—<a name = "not11_15" id = "not11_15" href = +"#line11_15">15.</a> <i>Fas</i>, fidem Romanis jure præstandam.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_16" id = "line11_16"> </a> +Inde Phalanteo levitas animosa Tarento,</p> +<span class = "pagenum">645</span> +<p><a name = "line11_17" id = "line11_17"> </a> +Ausonium laxare jugum: patefecit amicas</p> +<p><a name = "line11_18" id = "line11_18"> </a> +Alta Croton portas, Afrisque ad barbara jussa</p> +<p><a name = "line11_19" id = "line11_19"> </a> +Thespiadum docuit submittere colla nepotes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_16" id = "not11_16" href = "#line11_16">16.</a> +<i>Phalanteo Tarento</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_665">ad VII, 665</a>. Etiam huic urbi tanta fuit +<i>levitas animosa</i>, h.e. inconstantia et audacia, ut <i>jugum +Ausonium</i>, a Romanis sibi +<span class = "pagenum notes">645</span> +inpositum, excuteret. +—<a name = "not11_18" id = "not11_18" href = +"#line11_18">18</a> <a name = "not11_19" id = "not11_19" href = +"#line11_18">seq.</a> +<i>Croton Alta</i> dicitur, propter montes, Latymnum et Physcum, de +quibus v. Schol. ad Theocrit. IV, 19, 23, vel potius propter arcem, de +qua v. Liv. XXIV, 3. +—<i>Thespiadæ</i>, Herculis e Thestii L filiabus filii, eorumque +posteri, quorum pars in Beotiam missa, pars duce Iolao in Sardiniam, +unde in Italiam venerunt, et unus eorum, Myscelus, jussu Herculis; eo +loco, quo is Crotonem, hospitem suum, incaute a se occisum, sepeliverat, +in hujus memoriam Crotonem condidit; unde Crotoniates h.l. <i>Thesp. +nepotes</i> dicuntur. Conf. Ovid. Met. XV, 12... 60; Strab. VI, +p. 252 sq.; Diodor. IV, 29; V, 15; Heyne ad Apollodor. +p. 331 sq., 467 et 486 sq. +—<i>Afris submittere colla</i>; conf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#not6_414">ad VI, 414</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">20</span> +<p><a name = "line11_20" id = "line11_20"> </a> +Idem etiam Locros habuit furor: ora vadosi</p> +<p><a name = "line11_21" id = "line11_21"> </a> +Litoris, Argivos major qua Græcia muros</p> +<p><a name = "line11_22" id = "line11_22"> </a> +Servat, et Ionio <a href = "#var11_22">luitur</a> curvata profundo,</p> +<p><a name = "line11_23" id = "line11_23"> </a> +Lætas res Libyæ et fortunam <a href = "#var11_23">e more</a> +sequuta,</p> +<p><a name = "line11_24" id = "line11_24"> </a> +Juravit pavitans Tyrio sua prælia Marti.</p> +<span class = "linenum">25</span> +<p><a name = "line11_25" id = "line11_25"> </a> +Jam vero, Eridani tumidissimus adcola, Celtæ</p> +<p><a name = "line11_26" id = "line11_26"> </a> +Incubuere malis <a href = "#var11_26">Italum</a>, veteresque doloris</p> +<p><a name = "line11_27" id = "line11_27"> </a> +Tota se socios properarunt jungere mole.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_20" id = "not11_20" href = "#line11_20">20 sqq.</a> +Coloniæ græcæ, modo memoratæ et aliæ, in ora Ionii maris, <i>Tyrio +marti</i>, Pœnis, <i>jurarunt sua prælia</i>, se pro iis arma capturos +esse, illis sacramentum dixere, ad eos descivere. +—<a class = "missing" name = "not11_21" id = "not11_21" href = +"#line11_21" title = "numerus deest">21.</a> <i>Græcia major</i>, +h.e. magna, quo nomine maxime dictus est tractus oræ maritimæ a Tarento +usque ad Locrorum sedes pertinens, in quo plurimæ Græcorum coloniæ +fuerunt; Ernesti. +—<a class = "missing" name = "not11_22" id = "not11_22" href = +"#line11_22" title = "numerus deest">22.</a> <i>luitur</i> pro +vulg. adluitur. +—<a class = "missing" name = "not11_23" id = "not11_23" href = +"#line11_23" title = "numerus deest">23.</a> <i>e more</i>, ut +fieri solet; Barth. et N. Heins. coll. <a class = "crossref" href = +"#line11_3">v. 3</a>. Possis etiam interpretari: <i>fortunam</i> +suam <i>e more</i>, more suo, ut solebant, <i>secuta</i>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_25" id = "not11_25" href = "#line11_25">25.</a> +<i>Celtæ</i>, ut mox <i>Boii</i> et <i>Senones</i>, Galli Cisalpini. +—<a name = "not11_26" id = "not11_26" href = +"#line11_26">26.</a> <i>Incubuere malis</i>, ea adcelerarunt et +auxerunt. Cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_731">ad IV, +731</a>. +—<i>veteres doloris</i>, vetere ira, odio et dolore perciti. Vid. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_530">ad IV, 530</a>.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_28" id = "line11_28"> </a> +Sed <a href = "#var11_28">fas id</a> Celtis, fas inpia bella referre</p> +<span class = "pagenum">646</span> +<p><a name = "line11_29" id = "line11_29"> </a> +Boiorum fuerit populis. Capuæne furorem,</p> +<span class = "linenum">30</span> +<p><a name = "line11_30" id = "line11_30"> </a> +Quem Senonum genti, placuisse? et Dardana ab ortu</p> +<p><a name = "line11_31" id = "line11_31"> </a> +Mœnia barbarico <a href = "#var11_31">Nomadum</a> sociata tyranno</p> +<p><a name = "line11_32" id = "line11_32"> </a> +Quisnam, <a href = "#var11_32">mutato</a> tantum nunc tempore, +credat?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_28" id = "not11_28" href = "#line11_28">28</a> <a name += "not11_29" id = "not11_29" href = "#line11_28">seq.</a> +Hæc defectio in Celtis forte excusanda, tamquam in peregrino +<span class = "pagenum notes">646</span> +populo, cui injustum olim bellum Romani intulerunt, jure gentium +violato: (de quo v. Liv. V, 36) sed Capuam, quæ eamdem, quam Roma, +originem habuit, ad Pœnos, feros populos, descituram esse quis umquam +credidisset? cf. inf. <a class = "crossref" href = +"#line11_177">v. 177... 184</a>. +—<i>bella referre</i>: iterare, resumere, ut <a class = "crossref" +href = "bookXVI.html#line16_77">XVI, 77</a>; N. Heins. +—<i>referre</i>, ulcisci, Lenz. et Ern. +—<a name = "not11_30" id = "not11_30" href = +"#line11_30">30.</a> <i>Dardana ab ortu mœnia</i>: nam Capuam a +<i>Capye</i>, Trojano rege, qui a Dardano, Jovis filio, genus ducebat, +adpellatam, veteres tantum non omnes credebant. Cf. <a class = +"crossref" href = "#line11_177">v. 177 sq.</a>; <a class = +"crossref" href = "#line11_299">299 sq.</a>; Suet. Jul. 81; Cluver. +Ital. ant. IV, 1; Heyne Exc. VI ad Virg. Æn. III, et Exc. VII ad +Æn. VII, p. 129; Strabo L. V. p. 248, hanc urbem a +capite, quod caput esset XII oppidorum, sed alii, v.c. Plin. +III, 5, seu 9; Liv. IV, 37, et Diodorus, a campestri agro, quod +propius vero est, dictam putabant. +—<a name = "not11_31" id = "not11_31" href = +"#line11_31">31.</a> <i>barbarico Nomadum tyranno</i>, Hannibali. +—<a name = "not11_32" id = "not11_32" href = +"#line11_32">32.</a> Vid. V.L.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_33" id = "line11_33"> </a> +Luxus, et insanis nutrita ignavia lustris,</p> +<p><a name = "line11_34" id = "line11_34"> </a> +Consumtusque pudor peccando, unisque relictus</p> +<span class = "pagenum">647</span> +<span class = "linenum">35</span> +<p><a name = "line11_35" id = "line11_35"> </a> +Divitiis probrosus honor, lacerabat hiantem</p> +<p><a name = "line11_36" id = "line11_36"> </a> +Desidia populum, ac resolutam legibus urbem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_33" id = "not11_33" href = "#line11_33">33.</a> +De luxu perditisque Capuæ moribus, cf. Liv. XXIII, 2 et 4. +Quantopere vero etiam in his sermo poetæ a narratione historici +discrepet, non est quod moneam. +—<i>insana lustra</i> dici longum tempus luxuria exercenda +consumtum putat Ernesti. Sed <i>lustra</i> sunt ganeæ. +—<a name = "not11_34" id = "not11_34" href = +"#line11_34">34.</a> <i>Consumtus</i>, omissus, cessavit, <i>pudor +peccando</i>, diuturna peccandi consuetudine. +—<i>unis</i>, unice, <i>relictus Divitiis probrosus honor</i>, +quatenus eam tantum ob causam pretium habere creduntur, quod flagitiis +et voluptatibus facultatem +<span class = "pagenum notes">647</span> +dant et materiam. +—<a name = "not11_35" id = "not11_35" href = +"#line11_35">35.</a> <i>hiantem</i>, oscitantem (<i>gähnend</i>) +<i>desidia</i>, luxu, qui ignaviam, languorem et oscitantiam gignit, ut +forte <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_75">XII, 75</a>; +Gr. χάσκοντας, D. Heins.; cf. Gron. Diatr. Stat. c. 27. +—<a name = "not11_36" id = "not11_36" href = +"#line11_36">36.</a> <i>resolutam legibus</i>, liberam exsolutamque +legum vinculis ac metu.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_37" id = "line11_37"> </a> +Insuper exitio truculenta superbia agebat.</p> +<p><a name = "line11_38" id = "line11_38"> </a> +Nec vitiis deerant vires: non largior ulli</p> +<p><a name = "line11_39" id = "line11_39"> </a> +Ausoniæ populo (sic tum Fortuna fovebat)</p> +<span class = "linenum">40</span> +<p><a name = "line11_40" id = "line11_40"> </a> +Aurique argentique modus: madefacta veneno</p> +<p><a name = "line11_41" id = "line11_41"> </a> +Assyrio <a href = "#var11_41">manibus</a> vestis, medioque dierum</p> +<p><a name = "line11_42" id = "line11_42"> </a> +Regales epulæ, atque ortu convivia solis</p> +<p><a name = "line11_43" id = "line11_43"> </a> +Deprensa, et nulla macula non <a href = "#var11_43">inlita</a> vita.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_40" id = "not11_40" href = "#line11_40">40 seq.</a> +<i>Assyrio veneno</i> ut apud Virgil. Ge. II, 465, ubi v. Heyne. +—<i>venenum</i>, ut φάρμακον, quilibet succus, inpr. acrior. De +purpura Assyria v. Heins. ad Claud. in Rufin. I, 208. +—<i>madefacta</i>, infecta, tincta, vel <i>veneno Assyrio +manibus</i>, est <i>vestis</i>, h.e. induunt tunicas manicatas, seu +manuleatas, χειριδωτοὺς, seu καρπωτοὺς, cultum mulierum molliumque +virorum, de quibus v. loc. class. Gell. VII, 12; Virg. Æn. IX, 616; Cic. +or. Catil. II, 10; Barth. ad Stat. Th. VII, 657; Casaub. ad Sueton. Cæs. +45, et Ernesti clav. Cic.; v. <i>manicatus</i>. Hæc vulgaris +interpretandi ratio contextui aptissima est: sed vellem minus contorta +esset et inpedita. Cf. V.L. +—<a class = "missing" name = "not11_41" id = "not11_41" href = +"#line11_41" title = "numerus deest">41.</a> <i>medio dierum</i>: +nam homines frugi Romæ (loquitur autem poeta Romanus) hora demum nona +vel decima, luxuriosi contra jam <i>de die</i>, immo <i>de medio die</i> +cœnare, vel convivia in multam noctem et ad <i>ortum</i> adeo +<i>solis</i> (quem morem Silius vs. sq. perstringit) producere solehant. +Vid. Jani ad Hor. Od. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 20, et +Bentl. ad Hor. Epist. I, 18, 91.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_44" id = "line11_44"> </a> +Tum <a href = "#var11_44">populo sævi</a> Patres, plebesque Senatus</p> +<span class = "pagenum">648</span> +<span class = "linenum">45</span> +<p><a name = "line11_45" id = "line11_45"> </a> +<a href = "#var11_45">Invidia læta</a>, et conlidens dissona corda</p> +<p><a name = "line11_46" id = "line11_46"> </a> +Seditio. <a href = "#var11_46">Sed enim interea temeraria pubis</a></p> +<p><a name = "line11_47" id = "line11_47"> </a> +Delicta augebat, pollutior ipsa, senectus.</p> +<p><a name = "line11_48" id = "line11_48"> </a> +Nec, quos vile genus <a href = "#var11_48">despectaque</a> lucis +origo</p> +<p><a name = "line11_49" id = "line11_49"> </a> +Fœdabat, sperare sibi et deposcere primi</p> +<span class = "linenum">50</span> +<p><a name = "line11_50" id = "line11_50"> </a> +Deerant <a href = "#var11_50">imperia</a> ac patriæ pereuntis +habenas.</p> +<p><a name = "line11_51" id = "line11_51"> </a> +Quin etiam exhilarare viris convivia cæde</p> +<p><a name = "line11_52" id = "line11_52"> </a> +Mos olim, et miscere epulis spectacula <a href = +"#var11_52">dira</a></p> +<p><a name = "line11_53" id = "line11_53"> </a> +Certantum ferro; sæpe et super ipsa cadentum</p> +<p><a name = "line11_54" id = "line11_54"> </a> +Pocula, respersis non parco sanguine mensis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">648</span> +<a name = "not11_44" id = "not11_44" href = "#line11_44">44 sq.</a> +Hæc spectant ad seditionem Capuæ inter Patres plebemque ortam, de qua v. +Liv. XXIII, 2, qui etiam lib. XXIV, cap. 2, monet, «unum velut +morbum invasisse omnes Italiæ civitates, ut plebes ab optimatibus +dissentirent; senatus Romanis faveret, plebs ad Pœnos rem traheret.» +—<i>sævi</i>, irati, infensi. +—<i>læta plebes Senatus Invidia</i>, libenter et cupide invidiam +Patribus concitare solebat. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_170">I, 170</a>; <a class = "crossref" href = +"bookII.html#line2_481">II, 481</a>; <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_575">III, 575</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_482">VI, 482</a>, et al. +—<a class = "missing" name = "not11_45" id = "not11_45" href = +"#line11_45" title = "numerus deest">45.</a> <i>conlidens</i>, +inter se committens.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_48" id = "not11_48" href = "#line11_48">48.</a> +<i>despecta lucis origo</i>, humile genus. +—<a name = "not11_50" id = "not11_50" href = +"#line11_50">50.</a> <i>Deerant</i>; cf. ad <a class = "crossref" +href = "bookVII.html#line7_498">VII, 498</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_51" id = "not11_51" href = "#line11_51">51... 54.</a> +Campani olim, ut et Romani, cædibus gladiatorum in ipsis conviviis +oblectabantur: de quo barbaro more vide, quos laudant, Liv. IX, 40; +Athen. IV, 13; Lips. Saturn. I, 6, et Strab. V, p. 175, ubi +conf. Casaub.</p> + + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">55</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_55" id = "line11_55"> </a> +<a href = "#var11_55">Has</a>, astu adgressus, quo verteret acrius +ægras</p> +<span class = "pagenum">649</span> +<p><a name = "line11_56" id = "line11_56"> </a> +Ad Tyrios mentes, <a href = "#var11_56">quia</a> nulla sorte daturam</p> +<p><a name = "line11_57" id = "line11_57"> </a> +Certus erat Romam, <a href = "#var11_57">neque enim impetrata +volebat</a>,</p> +<p><a name = "line11_58" id = "line11_58"> </a> +(<a href = "#var11_58">Pacuvio</a> fuit haud obscurum crimine nomen)</p> +<p><a name = "line11_59" id = "line11_59"> </a> +Hortatur summi partem deposcere juris,</p> +<span class = "linenum">60</span> +<p><a name = "line11_60" id = "line11_60"> </a> +Atque alternatos sociato consule fasces:</p> +<p><a name = "line11_61" id = "line11_61"> </a> +Et, si partita renuant sedisse curuli,</p> +<p><a name = "line11_62" id = "line11_62"> </a> +Æquatumque decus <a href = "#var11_62">geminasque videre +secures</a>,</p> +<p><a name = "line11_63" id = "line11_63"> </a> +Ultorem ante oculos atque ora adstare repulsæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_55" id = "not11_55" href = "#line11_55">55.</a> +Silius, quod jam alii observarunt, prætermissis iis, quæ Livius +XXIII, 2... 6 de Pacuvio et de legatione, ad Varronem cos. missa, +(quæ ad capiendum defectionis consilium plurimum contulit) memoravit, ea +tantum exornat, de quorum veritate ipse Livius dubitat +<span class = "pagenum notes">649</span> +lib. XXIII, 6 extr. <i>Romam</i> scil. «legatos missos esse a +Campanis, postulantes, ut alter consul Campanus fieret, si rem Rom. +adjuvari vellent; et indignatione orta, submoveri a curia jussos esse.» +Id Pacuvii consilio factum poeta fingit. +—<i>Has</i>, juventutem et senectutem, Lef. Immo <i>has mentes</i> +junge. +—<a name = "not11_56" id = "not11_56" href = +"#line11_56">56.</a> <i>nulla sorte</i>, nullo modo. +—<a name = "not11_57" id = "not11_57" href = +"#line11_57">57.</a> Pacuvius petebat, quæ certus erat, numquam +Romanos daturos, quæque etiam impetrare nolebat, ut hoc prætextu ad +Pœnos desciscere posset; Drak. +—<a name = "not11_58" id = "not11_58" href = +"#line11_58">58.</a> Eadem constructio est <a class = "crossref" +href = "bookX.html#line10_93">X, 93</a>; <a class = "crossref" href += "bookXIII.html#line13_32">XIII, 32</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_149">XIV, 149</a> apud Liv. XXII, 6; +XXXII, 2; XLI, 4 et al. Draken. +—<a name = "not11_62" id = "not11_62" href = +"#line11_62">62.</a> <i>geminas</i>, similes; Withof. Vid. V.L.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_64" id = "line11_64"> </a> +Ergo electa manus gressu fert dicta citato.</p> +<span class = "linenum">65</span> +<p><a name = "line11_65" id = "line11_65"> </a> +Antistat cunctis præcellens <a href = "#var11_65">Virrius</a> ore;</p> +<p><a name = "line11_66" id = "line11_66"> </a> +Sed genus obscurum, nullique furore secundus.</p> +<p><a name = "line11_67" id = "line11_67"> </a> +<a href = "#var11_67">Qui postquam cœtu Patrum ingentique Senatu</a></p> +<p><a name = "line11_68" id = "line11_68"> </a> +Inpia dementis vulgi, <a href = "#var11_68">ac</a> vix tota, +profudit</p> +<p><a name = "line11_69" id = "line11_69"> </a> +Consulta, et tumidis incendit vocibus aures;</p> +<span class = "pagenum">650</span> +<span class = "linenum">70</span> +<p><a name = "line11_70" id = "line11_70"> </a> +Concordi fremitu renuentum effunditur asper</p> +<p><a name = "line11_71" id = "line11_71"> </a> +Toto e <a href = "#var11_71">concilio</a> clamor. <a href = +"#var11_71">Tum</a> quisque fatigat</p> +<p><a name = "line11_72" id = "line11_72"> </a> +Increpitans, vocumque tremit certamine templum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_65" id = "not11_65" href = "#line11_65">65.</a> +<i>Antistat</i>, princeps legationis Vibius Virrius, de quo conf. Liv. +XXIII, 6.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_67" id = "not11_67" href = "#line11_67">67.</a> +<i>Senatu ingenti</i>, ut <i>Senatu magno</i>, XVII, 9 et ap. Stat. +Silv. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 101; Drak. +—<a name = "not11_69" id = "not11_69" href = +"#line11_69">69.</a> <i>tumidis</i>; conf. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#not2_288">ad II, 288</a>. +—<i>incendit</i> ira <i>aures</i>, audientes. +<span class = "pagenum notes">650</span> +Lefeb. confert Virg. Æn. IX, 500; X, 895.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_71" id = "not11_71" href = "#line11_71">71.</a> +<i>Quisque fatigat</i>, scil. templum clamore, Ern. Possis etiam ad +<i>concilium</i> referre. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_74">ad II, 74</a>. Sed v. V.L. +—<a name = "not11_72" id = "not11_72" href = +"#line11_72">72.</a> <i>templum</i>, curia. Vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_617">ad I, 617</a>. Cf. <a class += "crossref" href = "#not11_55">ad v. 55</a>.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_73" id = "line11_73"> </a> +Hic Torquatus, avum fronte æquavisse severa</p> +<p><a name = "line11_74" id = "line11_74"> </a> +Nobilis, «Heu <a href = "#var11_74">Capua</a> portantes talia dicta</p> +<span class = "linenum">75</span> +<p><a name = "line11_75" id = "line11_75"> </a> +<a href = "#var11_75">Romuleis</a> durastis, ait, subcedere <a href = +"#var11_75">muris</a>?</p> +<p><a name = "line11_76" id = "line11_76"> </a> +Ad quos non ausi Carthago atque Hannibal arma</p> +<p><a name = "line11_77" id = "line11_77"> </a> +Post Cannas <a href = "#var11_77">adferre</a> suas? nunquamne per +aures</p> +<p><a name = "line11_78" id = "line11_78"> </a> +It vestras, in Tarpeia quum sede Latini</p> +<p><a name = "line11_79" id = "line11_79"> </a> +Orarent paria, haud verbis, haud voce, sed acri</p> +<span class = "linenum">80</span> +<p><a name = "line11_80" id = "line11_80"> </a> +Propulsum dextra, qui tum mandata superbo</p> +<p><a name = "line11_81" id = "line11_81"> </a> +Ore <a href = "#var11_81">adportabat</a>, tanto per limina templi</p> +<p><a name = "line11_82" id = "line11_82"> </a> +Turbine præcipitem revoluti corporis actum,</p> +<p><a name = "line11_83" id = "line11_83"> </a> +Ut, sævo adflictus saxo, spectante piaret</p> +<p><a name = "line11_84" id = "line11_84"> </a> +Tristia dicta Jove, et lueret verba inpia leto?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_73" id = "not11_73" href = "#line11_73">73.</a> +Silius non modo historiæ, ex Liv. VIII, 5, et 6 notissimæ, +mentionem facit vers. 77 seq., sed eamdem quoque rem iterum hoc tempore +contigisse comminiscitur. +—<i>avum</i> non proprio sensu capio. De <i>severitate</i> Manlii +Torquati Cos. v. Liv. VIII, 7. +—<i>æquavisse Nobilis</i>; cf. Bentl. ad Hor. Od. I, <span +class = "smallcaps">i</span>, 6. +—<a name = "not11_75" id = "not11_75" href = +"#line11_75">75.</a> <i>durastis</i>, passi estis.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_77" id = "not11_77" href = "#line11_77">77.</a> +<i>Post Cannas</i>, post pugnam et victoriam Cannensem. Cf. Ernesti ad +Tac. Hist. III, 49 pr. +—<a name = "not11_78" id = "not11_78" href = +"#line11_78">78.</a> <i>in Tarpeia sede</i>, in Capitolio, ubi tum +senatus legatis datus. Vid. Liv. VIII, 5 pr. +—<a name = "not11_80" id = "not11_80" href = +"#line11_80">80.</a> Intell. Annius, cujus oratio exstat ap. Liv. +l.c. +—<i>Propulsum dextra</i>: in his, et <a class = "crossref" href = +"#line11_85">v. 85... 87</a>, Silium discrepare a Livio +VIII, 5 et 6, jam monuere Cell. et alii. +—<a name = "not11_83" id = "not11_83" href = +"#line11_83">83</a> <a name = "not11_84" id = "not11_84" href = +"#line11_83">sq.</a> +<i>spectante Jove</i>, cujus numen spreverat, quum Torquatus ad ejus +simulacrum conversus auxilium +<span class = "pagenum notes">651</span> +Dei implorasset.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">85</span> +<p><a name = "line11_85" id = "line11_85"> </a> +En ego progenies ejus, qui sede Tonantis</p> +<span class = "pagenum">651</span> +<p><a name = "line11_86" id = "line11_86"> </a> +Expulit orantem, et nuda Capitolia consul</p> +<p><a name = "line11_87" id = "line11_87"> </a> +Defendit dextra.» <a href = "#var11_87">Rabidum</a> hinc, palmasque +virorum</p> +<p><a name = "line11_88" id = "line11_88"> </a> +Intentantem oculis, proavitaque facta parantem</p> +<p><a name = "line11_89" id = "line11_89"> </a> +Ut vidit majore adeo crudescere motu,</p> +<span class = "linenum">90</span> +<p><a name = "line11_90" id = "line11_90"> </a> +Excipit his frendens <a href = "#var11_90">Fabius</a>; «Pro cuncta +pudendi!</p> +<p><a name = "line11_91" id = "line11_91"> </a> +Sedes, ecce, vacat, belli viduata procella:</p> +<p><a name = "line11_92" id = "line11_92"> </a> +Quem, quæso, e vobis huic inposuisse paratis?</p> +<p><a name = "line11_93" id = "line11_93"> </a> +Inque locum Pauli quemnam datis? an tua, Virri,</p> +<p><a name = "line11_94" id = "line11_94"> </a> +Prima atque ante <a href = "#var11_94">alios</a> sors, concedente +Senatu,</p> +<span class = "linenum">95</span> +<p><a name = "line11_95" id = "line11_95"> </a> +Te citat, ac nostris æquat jam purpura Brutis?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_87" id = "not11_87" href = "#line11_87">87... 89.</a> +Silium in his iterum τραγῳδεῖν et a Livio lib. XXIII, 6 extr. omnia +moderatiora narrari, observat Ernesti. Sed poeta hunc Torquatum inducit +<i>parantem proavita facta</i>, h.e. imitantem ferociam proavi, qui, +teste Liv. VIII, 5, «adeo non tenuit iram, ut gladio cinctum in +senatum venturum se esse palam diceret,» etc. +—<a class = "missing" name = "not11_89" id = "not11_89" href = +"#line11_89" title = "numerus deest">89.</a> <i>crudescere</i>; v. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_449">ad IV, 449</a>. +—<i>motu</i> animi, ira. +—<a name = "not11_90" id = "not11_90" href = +"#line11_90">90.</a> <i>Pro cuncta pudendi</i>, o homines plane +probrosi, et omni ex parte famosi, quos jam luxuriæ, crudelitatis ac +superbiæ vestræ pudere debet; Draken. Græcismus et dura formula obfendit +Ernest. et alios. Vid. V.L.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_91" id = "not11_91" href = "#line11_91">91.</a> +<i>Sedes belli</i>, consulis imperium, <i>viduata</i> morte Pauli.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_95" id = "not11_95" href = "#line11_95">95.</a> +Tune primus eris Consul e Campanis, ut Brutus e Romanis?</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_96" id = "line11_96"> </a> +I, demens, i, quo tendis: tibi perfida fasces</p> +<p><a name = "line11_97" id = "line11_97"> </a> +Det Carthago suos.» Medio fervore loquentis,</p> +<p><a name = "line11_98" id = "line11_98"> </a> +Inpatiens ultra gemitu cohibere furorem,</p> +<p><a name = "line11_99" id = "line11_99"> </a> +Fulminea torvum exclamat Marcellus ab ira:</p> +<span class = "linenum">100</span> +<p><a name = "line11_100" id = "line11_100"> </a> +«<a href = "#var11_100">Quæ</a> tandem, et <a href = +"#var11_100">quam</a> lenta tenet patientia mentem,</p> +<p><a name = "line11_101" id = "line11_101"> </a> +O confuse nimis Gradivi turbine Varro,</p> +<span class = "pagenum">652</span> +<p><a name = "line11_102" id = "line11_102"> </a> +Ut <a href = "#var11_102">perferre</a> queas furibunda insomnia +consul?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_96" id = "not11_96" href = "#line11_96">96.</a> +<i>i</i>, <i>quo tendis</i>, adspira ad consulatum apud Pœnos. +—<a name = "not11_98" id = "not11_98" href = +"#line11_98">98 sq.</a> +Inducitur præter Torquatum et Fabium, etiam Marcellus, cujus acerbam ad +Varronem orationem nemo nunc desideraverit: non enim ad rem præsentem +pertinet; Ernesti. Recte: sed poeta quamvis occasionem Varronis +perstringendi captat. +—<a class = "missing" name = "not11_99" id = "not11_99" href = +"#line11_99" title = "numerus deest">99.</a> <i>Fulminea ira</i>; +vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_421">ad +I, 421</a>. +—<i>ab ira</i>; cf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_139">ad II, 139</a>. +—<i>torvum exclamat</i>, ut apud Virg. Æn. VII, 399. +—<a name = "not11_101" id = "not11_101" href = +"#line11_101">101.</a> <i>confusus</i>, συγχυθεῖς, perturbatus. +<span class = "pagenum notes">652</span> +—<i>Gradivi turbine</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookII.html#line2_4">II, 4</a>. +—<a name = "not11_102" id = "not11_102" href = +"#line11_102">102.</a> <i>furibunda</i>, insana. +—<i>insomnia</i> id. qd. <i>somnia</i>, (v. sup. <a class = +"crossref" href = "bookX.html#not10_357">ad X, 357</a>) h.e. vana +res, opinio et persuasio, (ut nostrum <i>Träume</i>) stulta illa +Campanorum petitio et postulatio.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_103" id = "line11_103"> </a> +Nonne exturbatos jam dudum limine templi</p> +<p><a name = "line11_104" id = "line11_104"> </a> +Præcipites agis ad portas? et discere cogis</p> +<span class = "linenum">105</span> +<p><a name = "line11_105" id = "line11_105"> </a> +Semiviros, quod sit nostro de more creati</p> +<p><a name = "line11_106" id = "line11_106"> </a> +Consulis imperium? non unquam sobria pubes</p> +<p><a name = "line11_107" id = "line11_107"> </a> +Et peritura brevi, moneo, ocius Urbe facesse.</p> +<p><a name = "line11_108" id = "line11_108"> </a> +Muros ante tuos (ut par est) debita ductor</p> +<p><a name = "line11_109" id = "line11_109"> </a> +Armatus responsa dabit.» Consurgere cuncti</p> +<span class = "linenum">110</span> +<p><a name = "line11_110" id = "line11_110"> </a> +Hinc pariter, magnoque viros clamore premebant.</p> +<p><a name = "line11_111" id = "line11_111"> </a> +Nec non <a href = "#var11_111">et foribus</a> propere Campana +juventus</p> +<p><a name = "line11_112" id = "line11_112"> </a> +Extulit <a href = "#var11_112">ipsa</a> gradum, <a href = +"#var11_112">tantæque</a> dolore repulsæ</p> +<p><a name = "line11_113" id = "line11_113"> </a> +Concitus Hannibalem volvebat Virrius ore.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_105" id = "not11_105" href = "#line11_105">105.</a> +<i>Semiviros</i>, Campanos luxu effeminatos, ut mox <i>non umquam sobria +pubes</i>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_113" id = "not11_113" href = "#line11_113">113.</a> +<i>Hannibalem</i>, fœdus cum eo a Campanis faciendum. Cf. <a class = +"crossref" href = "#line11_133">v. 133</a>, et verba Virii ap. Liv. +XXIII, 6.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_114" id = "line11_114"> </a> +Fulvius, (huic <a href = "#var11_114">nam</a> spondebant præsagia +mentis</p> +<span class = "linenum">115</span> +<p><a name = "line11_115" id = "line11_115"> </a> +Venturum decus, et Capuæ pereuntis imago</p> +<p><a name = "line11_116" id = "line11_116"> </a> +Jam tum erat ante oculos) «Non si Carthaginis, inquit,</p> +<p><a name = "line11_117" id = "line11_117"> </a> +Ductorem <a href = "#var11_117">vestris</a> devinctum colla catenis</p> +<p><a name = "line11_118" id = "line11_118"> </a> +Romam victor <a href = "#var11_118">agis</a>, posthac intrare +Quirini</p> +<p><a name = "line11_119" id = "line11_119"> </a> +Sacratas dabitur sedes: tende ocius, <a href = "#var11_119">oro</a>,</p> +<span class = "linenum">120</span> +<p><a name = "line11_120" id = "line11_120"> </a> +Quo mens ægra vocat.» Referunt hæc inde citati</p> +<p><a name = "line11_121" id = "line11_121"> </a> +Mixta minis et torva trucis responsa Senatus.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_114" id = "not11_114" href = "#line11_114">114.</a> +<i>Fulvio</i> tribuit poeta has partes, quia is mox cum Claudio collega +Capuam obsedit; Cell. +—<a name = "not11_115" id = "not11_115" href = +"#line11_115">115.</a> <i>Venturum decus</i>, futuram expugnatæ +Capuæ gloriam. +—<a name = "not11_117" id = "not11_117" href = +"#line11_117">117.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#not8_276">ad VIII, 276 sq.</a> +—<a name = "not11_118" id = "not11_118" href = +"#line11_118">118.</a> <i>agis</i>, adducis. +—<a name = "not11_119" id = "not11_119" href = +"#line11_119">119.</a> <i>Sacratos sedes</i>; cf. <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#not3_501">ad III, 501</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookX.html#not10_367">X, 367</a>.</p> + + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">653</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_122" id = "line11_122"> </a> +Tantane, omnipotens, caligine mersa latere</p> +<p><a name = "line11_123" id = "line11_123"> </a> +Fata placet? veniet quondam felicior ætas,</p> +<p><a name = "line11_124" id = "line11_124"> </a> +Quum pia Campano gaudebit consule Roma,</p> +<span class = "linenum">125</span> +<p><a name = "line11_125" id = "line11_125"> </a> +Et per bella diu fasces <a href = "#var11_125">perque arma</a> +negatos</p> +<p><a name = "line11_126" id = "line11_126"> </a> +Ultro ad magnanimos <a href = "#var11_126">referet</a> secura +nepotes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">653</span> +<a name = "not11_122" id = "not11_122" href = +"#line11_122">122</a> <a name = "not11_123" id = "not11_123" href = +"#line11_122">sq.</a> +Quis tum temporis cogitasset, Campanos cunctosque Italos aliquando +(finito scil. bello Marsico, seu Sociali, legibusque a. L. Julio Cæsare, +et a Carbone Silvanoque latis) civitatem Rom., quæ nunc tanto animorum +impetu ipsis negabatur, consecuturos, et ita aditum sibi ad summos Rom. +honores ipsumque consulatum comparaturos esse? +—<a name = "not11_124" id = "not11_124" href = +"#line11_124">124.</a> <i>pia Roma</i>; cf. <a class = "crossref" +href = "bookV.html#not5_255">ad V, 255</a>. +—<a name = "not11_126" id = "not11_126" href = +"#line11_126">126.</a> <i>magnanimos</i>; v. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_29">ad I, 29</a>. +—<i>nepotes</i>, posteros horum Campanorum adrogantia tam +pervulgata fuit, ut <i>Campanum supercilium</i> et <i>Campana +superbia</i> etiam proverbii loco diceretur. Cf. Gell. I, 24; +Ausonii Capua, et inpr. Cic. Or. II, de lege agrar. c. 33... 37.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_127" id = "line11_127"> </a> +Pœna superborum tamen hæc durabit avorum,</p> +<p><a name = "line11_128" id = "line11_128"> </a> +Quod non ante suos Capua ad suffragia mittet,</p> +<p><a name = "line11_129" id = "line11_129"> </a> +Quam Carthago suos. Postquam nunc dicta Senatus,</p> +<span class = "linenum">130</span> +<p><a name = "line11_130" id = "line11_130"> </a> +Nunc <a href = "#var11_130">facta</a> exposuit, tum veris falsa per +artem</p> +<p><a name = "line11_131" id = "line11_131"> </a> +Virrius admiscens cecinit fatale cruenti</p> +<p><a name = "line11_132" id = "line11_132"> </a> +<a href = "#var11_132">Turbatis</a> signum belli. Furiata juventus</p> +<p><a name = "line11_133" id = "line11_133"> </a> +<a href = "#var11_133">Arma, arma</a>, Hannibalemque volunt: ruit +undique vulgus,</p> +<p><a name = "line11_134" id = "line11_134"> </a> +Et Pœnos in tecta vocant: ingentia facta</p> +<span class = "linenum">135</span> +<p><a name = "line11_135" id = "line11_135"> </a> +Sidonii juvenis celebrant, ut <a href = "#var11_135">ruperit</a> +Alpes</p> +<p><a name = "line11_136" id = "line11_136"> </a> +Herculei socius decoris, Divisque propinquas</p> +<span class = "pagenum">654</span> +<p><a name = "line11_137" id = "line11_137"> </a> +Transierit cursu rupes: ut cæde <a href = "#var11_137">referta</a></p> +<p><a name = "line11_138" id = "line11_138"> </a> +Clauserit Eridani victor vada: victor ut idem</p> +<p><a name = "line11_139" id = "line11_139"> </a> +Lydia Romano turbarit stagna cruore:</p> +<span class = "linenum">140</span> +<p><a name = "line11_140" id = "line11_140"> </a> +<a href = "#var11_140">Ut</a> Trebiæ ripas æterno nomine famæ</p> +<p><a name = "line11_141" id = "line11_141"> </a> +Tradiderit, Paulumque idem inter prælia, et idem</p> +<p><a name = "line11_142" id = "line11_142"> </a> +Flaminium, proceres rerum, <a href = "#var11_142">demiserit</a> +umbris.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_128" id = "not11_128" href = "#line11_128">128.</a> +<i>suos ad suffragia</i>, ferenda <i>mittet</i> Romam: nam civitas +præcipue continebatur jure suffragiorum. +—<a name = "not11_129" id = "not11_129" href = +"#line11_129">129.</a> <i>Carthago</i>, colonia Rom. deducta. +Dausq. putabat innui Gaditanos, Pœnorum olim imperio obnoxios, et quidem +Corn. Balbum majorem, Gaditanum, qui primus externorum, gratia Cæsaris, +ad consulatum pervenit, teste Plinio lib. VII, 43.</p> + +<p class = "notes"> +<a href = "#line11_129">129.</a> +<i>Postquam</i>, etc. Conf. Liv. XXIII, 6. +—<a name = "not11_131" id = "not11_131" href = +"#line11_131">131 sq.</a> +<i>signum cecinit belli</i>, defectionem a Romanis suasit. +—<i>fatale</i>, quod Capuæ fuit exitio. +—<a class = "missing" name = "not11_132" id = "not11_132" href = +"#line11_132" title = "numerus deest">132.</a> <i>Turbatis</i>; v. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_477">ad I, 477</a>. +—<a name = "not11_133" id = "not11_133" href = +"#line11_133">133.</a> <i>Hannibalem</i>, ut sup. <a class = +"crossref" href = "#line11_113">v. 113</a>. +—<a name = "not11_135" id = "not11_135" href = +"#line11_135">135</a> <a name = "not11_136" id = "not11_136" href = +"#line11_135">sq.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_356">II, 356</a>; +<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_90">III, 90 sq.</a>, +<span class = "pagenum notes">654</span> +et <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_4">IV, 4</a>. +—<a name = "not11_137" id = "not11_137" href = +"#line11_137">137 sq.</a> +<i>Clauserit vada cæde</i>, cadaveribus ita fluvium repleverit, ut +stagnaret, et cursus aquarum præcluderetur. Cf. inf. <a class = +"crossref" href = "#line11_519">v. 519</a> et sup. <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#not4_621">ad IV, 621</a>. +—<a class = "missing" name = "not11_138" id = "not11_138" href = +"#line11_138" title = "numerus deest">138.</a> <i>Eridani</i>, +Ticini fl., qui Eridano, seu Pado miscetur, ut passim. +—<i>vada</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_52">ad I, 52</a>. +—<a name = "not11_139" id = "not11_139" href = +"#line11_139">139.</a> <i>Lydia stagna</i>, Trasymenum. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_719">ad IV, 719</a>. +—<a name = "not11_140" id = "not11_140" href = +"#line11_140">140</a> <a name = "not11_141" id = "not11_141" href = +"#line11_140">sq.</a> +<i>famæ Tradiderit</i>; cf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_73">ad IV, 73</a>. +—<a name = "not11_142" id = "not11_142" href = +"#line11_142">142.</a> <i>demiserit umbris</i>, ut <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_439">I, 439</a>.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_143" id = "line11_143"> </a> +His super excisam primori Marte Saguntum,</p> +<p><a name = "line11_144" id = "line11_144"> </a> +Et juga Pyrenes, et Hiberum, et sacra parentis,</p> +<span class = "linenum">145</span> +<p><a name = "line11_145" id = "line11_145"> </a> +Juratumque viro bellum puerilibus annis</p> +<p><a name = "line11_146" id = "line11_146"> </a> +Adcumulant: unum, ducibus tot cæde peremtis,</p> +<p><a name = "line11_147" id = "line11_147"> </a> +Tot fusis acie, stare inter prælia nullis</p> +<p><a name = "line11_148" id = "line11_148"> </a> +Adtactum telis. Superum quum munere detur</p> +<p><a name = "line11_149" id = "line11_149"> </a> +Huic sociare viro dextras et fœdere jungi;</p> +<span class = "linenum">150</span> +<p><a name = "line11_150" id = "line11_150"> </a> +<a href = "#var11_150">Fastus exsanguis</a> populi vanumque tumorem</p> +<p><a name = "line11_151" id = "line11_151"> </a> +Nimirum Capua et dominatum perferat <a href = +"#var11_151">Urbis</a>,</p> +<p><a name = "line11_152" id = "line11_152"> </a> +Ceu famulis fasces æquataque jura negantis?</p> +<p><a name = "line11_153" id = "line11_153"> </a> +Prorsus enim tanto potiorem nomine habendum</p> +<span class = "pagenum">655</span> +<p><a name = "line11_154" id = "line11_154"> </a> +Varronem, <a href = "#var11_154">ut fugiat</a> consul fulgentior +ostro.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_143" id = "not11_143" href = "#line11_143">143.</a> +<i>His super</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_60">I, 60</a>, ubi v. V.L. +—<i>primori Marte</i> pro vulg. <i>primoribus annis</i>, ut +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_511">I, 511</a>. +—<a name = "not11_144" id = "not11_144" href = +"#line11_144">144.</a> <i>juga Pyrenes</i>, quæ transgressus sit. +Cf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_415">III, 415 +seq.</a> +—<i>Iberum</i> v. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_480">ad I, 480</a>. +—<i>sacra parentis</i>; cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_77">I, 77 sqq.</a> +—<a name = "not11_146" id = "not11_146" href = +"#line11_146">146.</a> <i>Adcumulant</i>, laudibus ejus addunt. +Nimis laudatur Hannibal. v. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_522">I, 522... 555</a>; Liv. XXI, 6 et 57. +—<a name = "not11_150" id = "not11_150" href = +"#line11_150">150.</a> <i>populi exsanguis</i>, populi Romani, +cladibus continuis ad internecionem prope redacti. Cf. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#line2_230">II, 230</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookXII.html#line12_318">XII, 318, 319</a>. Dausq. +bene laudavit locum Valer. Max. V, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 2. «Africanus superior non solum contusam +et confractam belli Punici armis rempubl., sed pæne jam exsanguem atque +morientem, Africæ dominam reddidit.» +—<i>tumorem</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_288">ad II, 288</a>, ubi de flatibus arrogantiæ et +elato spiritu.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_153" id = "not11_153" href = "#line11_153">153</a> +<a name = "not11_154" id = "not11_154" href = "#line11_153">sq.</a> +Vim sarcasmi facile sentiet lector. +—<i>tanto nomine</i> scil. consulis.</p> + + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">155</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_155" id = "line11_155"> </a> +Talia jactantes jam lectam sorte parabant</p> +<p><a name = "line11_156" id = "line11_156"> </a> +Mittere, quæ Tyrios adjungat fœdere, pubem.</p> +<p><a name = "line11_157" id = "line11_157"> </a> +Sed non invictum ponebat pectore robur</p> +<p><a name = "line11_158" id = "line11_158"> </a> +Tum solum Decius Capuæ decus: isque receptus</p> +<p><a name = "line11_159" id = "line11_159"> </a> +In medios cœtus, neque enim differre dabatur;</p> +<span class = "linenum">160</span> +<p><a name = "line11_160" id = "line11_160"> </a> +«Itis, ait, cives violanda ad jura parentum?</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">655</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not11_155" id = "not11_155" href = "#line11_155">155.</a> +<i>jactantes</i>, dicentes, et quidem tam gloriose de se, quam acerbe de +Romanis.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_157" id = "not11_157" href = "#line11_157">157</a> +<a name = "not11_158" id = "not11_158" href = "#line11_157">sq.</a> +De <i>Decio Magio</i>; v. omnino Liv. XXIII, 7.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_161" id = "line11_161"> </a> +Damnatumque caput temerati fœderis aris</p> +<p><a name = "line11_162" id = "line11_162"> </a> +Jungitis hospitio? Quæ tanta oblivio recti,</p> +<p><a name = "line11_163" id = "line11_163"> </a> +<a href = "#var11_163">Sacram atque in magnis positam populisque +virisque</a></p> +<span class = "pagenum">656</span> +<p><a name = "line11_164" id = "line11_164"> </a> +Adversam ostentare fidem? Nunc tempus inire</p> +<span class = "linenum">165</span> +<p><a name = "line11_165" id = "line11_165"> </a> +Prælia pro Rutulis; nunc signa aciemque movere,</p> +<p><a name = "line11_166" id = "line11_166"> </a> +Dum trepidæ res, et medicinam vulnera poscunt:</p> +<p><a name = "line11_167" id = "line11_167"> </a> +<a href = "#var11_167">Is</a> locus officio, quum cessant prospera, +quumque</p> +<p><a name = "line11_168" id = "line11_168"> </a> +Dura ad opem fortuna vocat: nam læta fovere,</p> +<p><a name = "line11_169" id = "line11_169"> </a> +Haud quaquam magni est animi decus: <a href = "#var11_169">huc</a>, age, +adeste.</p> +<span class = "linenum">170</span> +<p><a name = "line11_170" id = "line11_170"> </a> +Novi Dîs animas similes et pectora magnis</p> +<p><a name = "line11_171" id = "line11_171"> </a> +Nunquam angusta malis: capiunt (mihi credite) <a href = +"#var11_171">Cannas</a>,</p> +<p><a name = "line11_172" id = "line11_172"> </a> +Et Trasymena vada, et Pauli memorabile letum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_161" id = "not11_161" href = "#line11_161">161.</a> +Hannibalem, diis invisum, propter rupta fœdera; Cell. +—<a name = "not11_162" id = "not11_162" href = +"#line11_162">162</a> <a name = "not11_163" id = "not11_163" href = +"#line11_162">sq.</a> +<i>Quæ tanta oblivio recti</i>, quomodo justi et æqui tam inmemores esse +potestis, ut <i>fidem sacram</i> (v. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_481">ad I, 481</a> et <a class = "crossref" href = +"bookII.html#var2_479">in V.L. II, 479</a>) <i>atque in magnis +positam</i>, quæ magni æstimatur, vel venerabilis est <i>populis et +viris</i>, singulis hominibus, adeoque et publice et privatim +<span class = "pagenum notes">656</span> +sanctissime summaque religione colitur, <i>adversam</i> Romanis +<i>ostentetis</i>, vel simpl. violetis?</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_170" id = "not11_170" href = "#line11_170">170 sq.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_315">II, 315... +324</a>. +—<a href = "#line11_170">170 sq.</a> <i>Dis similes</i>, +θεοειδέας, θεοεικήλους, Dausq. +—<i>pectora angusta</i>, animum humilem et timidum. +—<a class = "missing" name = "not11_171" id = "not11_171" href = +"#line11_171" title = "numerus deest">171.</a> <i>capiunt +Cannas</i> etc. non fracti sunt cladibus ad Cannas etc., sed his +adversis ferendis pares sunt Romani. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#not6_617">ad VI, 617</a>, et Gronov. Obss. I, 17.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_173" id = "line11_173"> </a> +Hi sunt, qui <a href = "#var11_173">vestris</a> infixum mœnibus +hostem</p> +<p><a name = "line11_174" id = "line11_174"> </a> +Dejecere manu, et Capuam eripuere superbis</p> +<span class = "linenum">175</span> +<p><a name = "line11_175" id = "line11_175"> </a> +Samnitum jussis: hi sunt, qui jura dedere</p> +<p><a name = "line11_176" id = "line11_176"> </a> +<a href = "#var11_176">Terrore expulso</a>, Sidicinaque bella +remorunt.</p> +<p><a name = "line11_177" id = "line11_177"> </a> +Quos fugitis? socios quosve <a href = "#var11_177">additis</a>? ille ego +sanguis</p> +<span class = "pagenum">657</span> +<p><a name = "line11_178" id = "line11_178"> </a> +Dardanius, cui sacra pater, cui nomina liquit</p> +<p><a name = "line11_179" id = "line11_179"> </a> +Ab Jove ducta Capys, magno cognatus Iulo;</p> +<span class = "linenum">180</span> +<p><a name = "line11_180" id = "line11_180"> </a> +Ille ego, semihomines inter Nasamonas, et inter</p> +<p><a name = "line11_181" id = "line11_181"> </a> +Sævum atque æquantem <a href = "#var11_181">ritus</a> Garamanta +ferarum,</p> +<p><a name = "line11_182" id = "line11_182"> </a> +Marmarico ponam tentoria mixtus alumno?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_173" id = "not11_173" href = "#line11_173">173 sq.</a> +Decius commemorat beneficia Romanorum, quæ nunc remunerari deceat. +—<a name = "not11_174" id = "not11_174" href = +"#line11_174">174.</a> Cf. Liv. VII, 29 sqq. Flor. I, 16. +—<a name = "not11_175" id = "not11_175" href = +"#line11_175">175.</a> <i>jura dedere</i>, vobis leges et +libertatem reddidere. +—<a name = "not11_176" id = "not11_176" href = +"#line11_176">176.</a> <i>Terrore</i>, hoste. +—<i>Sidicina bella remorunt</i>, propulsarunt bellum, quod +Samnites intulerant propter Sidicinos, qui ad opem Campanorum +confugerant; Cell. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_551">ad V, 551</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_177" id = "not11_177" href = "#line11_177">177</a> +<a name = "not11_178" id = "not11_178" href = "#line11_177">sq.</a> +<i>fuqitis</i> sc. Romanos. +—<i>additis</i>, Pœnos. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#var3_350">ad III, 350 in V.L.</a> Novum argumentum, a +cognatione +<span class = "pagenum notes">657</span> +Campanorum cum Romanis petitum. Cf. sup. <a class = "crossref" href = +"#not11_30">ad v. 30</a>. De progenie Dardani, filii Jovis, v. +Ovid. Fast. IV, 31 sqq. et Heyne Exc. VI ad Virgil. Æn. III. +—<a name = "not11_179" id = "not11_179" href = +"#line11_179">179.</a> <i>Capys</i>, filius Assaraci et pater +Anchisæ, cujus filius Æneas et nepos Iulus fuit. +—<i>magno Iulo</i>; cf. Virg. Æn. I, 267 et 288. +—<a name = "not11_180" id = "not11_180" href = +"#line11_180">180</a> <a name = "not11_181" id = "not11_181" href = +"#line11_180">sqq.</a> +Acerbe in Pœnos, seu Afros, populos barbaros et sævos. Conf. <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#line6_531">VI, 531</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_183" id = "line11_183"> </a> +Ductoremque feram, cui nunc pro fœdere proque</p> +<p><a name = "line11_184" id = "line11_184"> </a> +Justitia est ensis, solæque e sanguine laudes?</p> +<span class = "linenum">185</span> +<p><a name = "line11_185" id = "line11_185"> </a> +Non ita, non Decio permixtum fasque nefasque</p> +<p><a name = "line11_186" id = "line11_186"> </a> +Hæc ut velle queat: nullo <a href = "#var11_186">nos invida</a> +tanto</p> +<p><a name = "line11_187" id = "line11_187"> </a> +Armavit Natura bono, quam janua <a href = "#var11_187">mortis</a></p> +<p><a name = "line11_188" id = "line11_188"> </a> +Quod patet, <a href = "#var11_188">et vita</a> non æqua exire +potestas.»</p> +<p><a name = "line11_189" id = "line11_189"> </a> +Hæc vana aversas Decius jactavit ad aures.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_183" id = "not11_183" href = "#line11_183">183</a> +<a name = "not11_184" id = "not11_184" href = "#line11_183">seq.</a> +Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_58">ad +I, 58</a>, et <a class = "crossref missing" href = +"bookII.html#not2_503" title = "recte 503">II, 504</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_185" id = "not11_185" href = "#line11_185">185.</a> +<i>Non ita</i>, ut ap. Virg. Æn. II, 583, ubi v. Heyne. +—<i>Decio</i>, δεινῶς pro, mihi. +—<i>permixtum fas nefasque</i>, ut apud Virgilium Georgic. +I, 505; Horat. Od. I, <span class = "smallcaps">xviii</span>, +10, et alios. +—<a name = "not11_186" id = "not11_186" href = +"#line11_186">186.</a> Nihil mihi præstantius natura dedit, quam +arbitrium et potestatem vitæ meæ finiendæ: sententia tenuiter et argute +expressa; Ern. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_576">ad II, 576</a>. +—<a name = "not11_187" id = "not11_187" href = +"#line11_187">187 sq.</a> +<i>janua mortis patet</i>, ut ap. Virg. Æn. II, 661: at quanto ibi +aptius, quantoque cum adfectu elatum! Ern. +—<a class = "missing" name = "not11_188" id = "not11_188" href = +"#line11_188" title = "numerus deest">188.</a> <i>vita non +æqua</i>, iniqua infelici.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_189" id = "not11_189" href = "#line11_189">189.</a> +<i>vana</i>, frustra.</p> + + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">190</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_190" id = "line11_190"> </a> +Ast delecta manus <a href = "#var11_190">jungebant</a> fœdera Pœno.</p> +<p><a name = "line11_191" id = "line11_191"> </a> +Jamque aderant præmissa duci turbante tumultu</p> +<p><a name = "line11_192" id = "line11_192"> </a> +Autololes numerosa cohors: ipse agmine magno</p> +<p><a name = "line11_193" id = "line11_193"> </a> +Festinata citus per campos signa movebat.</p> +<span class = "pagenum">658</span> +<p><a name = "line11_194" id = "line11_194"> </a> +Et Decius, «Nunc hora, viri, nunc tempus: adeste,</p> +<span class = "linenum">195</span> +<p><a name = "line11_195" id = "line11_195"> </a> +Dum Capua dignum, dum me duce dextera vindex</p> +<p><a name = "line11_196" id = "line11_196"> </a> +Molitur facinus; procumbat barbara pubes.</p> +<p><a name = "line11_197" id = "line11_197"> </a> +Pro se quisque alacres rapite hoc decus: hostis adire</p> +<p><a name = "line11_198" id = "line11_198"> </a> +Si parat, obstructas <a href = "#var11_198">replete</a> cadavere +portas,</p> +<p><a name = "line11_199" id = "line11_199"> </a> +<a href = "#var11_199">Et</a> ferro purgate nefas: hic denique solus</p> +<span class = "linenum">200</span> +<p><a name = "line11_200" id = "line11_200"> </a> +Eluerit sanguis maculatas crimine mentes.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_190" id = "not11_190" href = "#line11_190">190.</a> +Cf. +<span class = "pagenum notes">658</span> +Liv. XXIII, 7.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_197" id = "not11_197" href = "#line11_197">197.</a> +<i>rapite</i>; vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_570">ad I, 570</a>. +—<i>decus hoc</i>, ut scil. arceatis Pœnos ab urbe. +—<a name = "not11_198" id = "not11_198" href = +"#line11_198">198.</a> <i>obstructas replete cadavere</i>, +cadaveribus; cf. <a class = "crossref" href = "bookIX.html#not9_99">ad +IX, 99</a>. +—<a name = "not11_199" id = "not11_199" href = +"#line11_199">199 seq.</a> +Decius apud Liv. l.c. «primo, ne reciperetur præsidium (Autololes, +v. 192, definite, poetarum more), vociferatus est: deinde, ut +receptum aut ejiceretur, aut, si malum facinus, quod a vetustissimis +sociis consanguineisque defecissent, forti ac memorabili facinore +purgare vellent, ut, interfecto punico præsidio, restituerent se +Romanis.»</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_201" id = "line11_201"> </a> +Dumque ea nequidquam non ulli læta profatur,</p> +<p><a name = "line11_202" id = "line11_202"> </a> +Audita asperitate viri cœptoque feroci,</p> +<p><a name = "line11_203" id = "line11_203"> </a> +Multa feta gerens ira præcordia, Pœnus</p> +<p><a name = "line11_204" id = "line11_204"> </a> +Adstabat muris, propereque <a href = "#var11_204">arcessere</a> +lectos</p> +<span class = "linenum">205</span> +<p><a name = "line11_205" id = "line11_205"> </a> +Inmitem castris Decium jubet: horrida virtus,</p> +<p><a name = "line11_206" id = "line11_206"> </a> +Armatumque fide pectus, rectique cupido,</p> +<p><a name = "line11_207" id = "line11_207"> </a> +Et major Capua mens inperterrita mole</p> +<p><a name = "line11_208" id = "line11_208"> </a> +Invicta stabat, torvoque <a href = "#var11_208">minacia</a> vultu</p> +<p><a name = "line11_209" id = "line11_209"> </a> +Jussa ducis, verbisque etiam incessebat amaris.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_201" id = "not11_201" href = "#line11_201">201</a> +<a name = "not11_202" id = "not11_202" href = "#line11_201">sq.</a> +Cf. omnino Liv. XXIII, 7 seq. +—<a name = "not11_203" id = "not11_203" href = +"#line11_203">203.</a> <i>feta ira præecordia</i>; cf. <a class = +"crossref" href = "bookX.html#var10_14">ad X, 14 in V.L.</a> +—<a name = "not11_204" id = "not11_204" href = +"#line11_204">204 seq.</a> +<i>arcessere castris</i>, in castra sua, non procul ab urbe posita. +—<a class = "missing" name = "not11_205" id = "not11_205" href = +"#line11_205" title = "numerus deest">205.</a> <i>Horrida +virtus</i>; v. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_58">ad +I, 58</a>. +—<a name = "not11_207" id = "not11_207" href = +"#line11_207">207</a> <a name = "not11_208" id = "not11_208" href = +"#line11_207">sq.</a> +Cf. Virg. Æn. X, 770 sq. ubi v. Heyne. +—<i>major Capua</i>, mente, seu animo civium.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">659</span> +<span class = "linenum">210</span> +<p><a name = "line11_210" id = "line11_210"> </a> +Quem Libyæ <a href = "#var11_210">rector</a> tot signa, tot arma <a href += "#var11_210">ferentis</a></p> +<p><a name = "line11_211" id = "line11_211"> </a> +Spernentem increpitans magno clamore profatur:</p> +<p><a name = "line11_212" id = "line11_212"> </a> +«Post Paulum, post Flaminium componimur, <a href = +"#var11_212">eheu</a>!</p> +<p><a name = "line11_213" id = "line11_213"> </a> +Vecordi Decio, mecum certasse volenti</p> +<p><a name = "line11_214" id = "line11_214"> </a> +In decus et famam leti: rapite, <a href = "#var11_214">ite</a> +citati,</p> +<span class = "linenum">215</span> +<p><a name = "line11_215" id = "line11_215"> </a> +Signa, duces: <a href = "#var11_215">pateatne</a> mihi Campana +vetante</p> +<p><a name = "line11_216" id = "line11_216"> </a> +Urbs Decio, explorare libet, nova bella moventi</p> +<p><a name = "line11_217" id = "line11_217"> </a> +Cui patuere Alpes, saxa inpellentia cælum,</p> +<p><a name = "line11_218" id = "line11_218"> </a> +Atque uni calcata Deo.» <a href = "#var11_218">Subfuderat</a> ora</p> +<p><a name = "line11_219" id = "line11_219"> </a> +Sanguis, et a torvo <a href = "#var11_219">surgebant</a> lumine +flammæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_212" id = "not11_212" href = "#line11_212">212.</a> +<i>componimur</i>; vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_39">ad I, 39</a>.</p> + +<span class = "pagenum notes">659</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not11_214" id = "not11_214" href = "#line11_214">214.</a> +<i>In decus et famam leti</i>, ut mors, a tanto viro, quantus ego sum, +ipsi inlata, gloriosior sit. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_705">ad II, 705</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_123">III, 123</a>. +—<a name = "not11_217" id = "not11_217" href = +"#line11_217">217.</a> <i>saxa cælum inpellentia</i>, tangentia, in +illud adsurgentia, ut <i>cælum pulsantes scopulos</i> <a class = +"crossref" href = "bookXII.html#line12_71">XII, 71</a>. Cf. <a class = +"crossref" href = "#not11_135">ad v. 136</a>; <a class = "crossref" +href = "bookXV.html#not15_167">XV, 167</a>; <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_2">IV, 2</a>, <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_742">742</a>, et Jani ad Horat. Od. I, <span +class = "smallcaps">i</span>, 36. +—<a name = "not11_218" id = "not11_218" href = +"#line11_218">218 sq.</a> +<i>uni calcata Deo</i>, ab Hercule. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_356">ad II, 356</a>; <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_4">IV, 4</a> al. Sed Galli quoque ante Hannibal. +transiverant (v. Liv. XXI, 30): hi colebant Herculem, cui aram, (v. +Petron. de bello civ.) transgredientes montem, dicarunt, unde nata +fabula de transitu Herculis; Lefeb. +—<i>Subfuderat ora Sanguis</i>; cf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_275">ad V, 275</a>; <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#not9_459">IX, 459 seq.</a> +—<a class = "missing" name = "not11_219" id = "not11_219" href = +"#line11_219" title = "numerus deest">219.</a> <i>surgebant +flammæ</i>, ira Hannibalis. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_262">ad IV, 262</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookV.html#var5_105">V, 105 in V.L.</a></p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">220</span> +<p><a name = "line11_220" id = "line11_220"> </a> +Tum <a href = "#var11_220">rictus spumans</a>, et anhelis faucibus +acta</p> +<p><a name = "line11_221" id = "line11_221"> </a> +<a href = "#var11_221">Versabant</a> penitus dirum suspiria murmur.</p> +<p><a name = "line11_222" id = "line11_222"> </a> +Sic urbem <a href = "#var11_222">invectus, toto</a> comitante +Senatu,</p> +<p><a name = "line11_223" id = "line11_223"> </a> +Et vulgo ad spectanda ducis simul ora ruente,</p> +<p><a name = "line11_224" id = "line11_224"> </a> +Effundit cunctam rabiem irarumque procellas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +Majorem ornatum, qui in <a name = "not11_220" id = "not11_220" href = +"#line11_220">v. 220</a> <a name = "not11_221" id = "not11_221" href = +"#line11_221">et 221</a> inest, nemo facile desideraverit. Moderatius +poeta iram H. sup. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_603">V, 603 sq.</a> descripserat: <i>rictus</i> +vero et <i>fauces</i> indigne de homine, quamvis furente et irato; Ern. +—<i>rictus</i> quidem et <i>fauces</i> hominibus, etiam non furore +et ira concitatis, æque ac bestiis tribuuntur. Sed ira turpior est +<i>spumante rictu</i>, qualem Sueton. in Claud. c. 30 notavit. +—<a href = "#line11_221">221.</a> +<i>suspiria</i>, iræ, ut <i>gemitus</i> apud Virg. Æn. III, 664; VII, +15; Ern. Proprie tamen non sunt iræ, sed iis tribuuntur.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_222" id = "not11_222" href = "#line11_222">222</a> +<a name = "not11_223" id = "not11_223" href = "#line11_222">sqq.</a> +Cf. Liv. XXIII, 7.</p> + + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">225</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_225" id = "line11_225"> </a> +Nec non et Decio propiora pericula mentem</p> +<span class = "pagenum">660</span> +<p><a name = "line11_226" id = "line11_226"> </a> +Flammarant, tempusque adeo cernebat adesse,</p> +<p><a name = "line11_227" id = "line11_227"> </a> +Quo laudes ducis invicti superaret inermis.</p> +<p><a name = "line11_228" id = "line11_228"> </a> +Non illum fuga, non clausi occuluere penates;</p> +<p><a name = "line11_229" id = "line11_229"> </a> +Sed liber, veluti nullus penetrasset in urbem</p> +<span class = "linenum">230</span> +<p><a name = "line11_230" id = "line11_230"> </a> +Hannibal, intrepido servaverat otia vultu:</p> +<p><a name = "line11_231" id = "line11_231"> </a> +Quum juvenem sævis (horrendum) concitus armis</p> +<p><a name = "line11_232" id = "line11_232"> </a> +<a href = "#var11_232">Invadunt</a> globus, et pedibus sublime +sedentis</p> +<p><a name = "line11_233" id = "line11_233"> </a> +Ductoris <a href = "#var11_233">sistunt</a>. Tonat inde ferocibus +alte</p> +<p><a name = "line11_234" id = "line11_234"> </a> +Incessens victor dictis, «Solusne ruentem</p> +<span class = "linenum">235</span> +<p><a name = "line11_235" id = "line11_235"> </a> +Fulcire, et revocare paras a funere, Romam?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_225" id = "not11_225" href = "#line11_225">225.</a> +Etiam in his comparandus omnino Liv. l.l. et c. 10. Orationem Hannibalis +<a class = "crossref" href = "#line11_233">v. 233 sq.</a>, ut sup. +<a class = "crossref" href = "#line11_212">v. 212 sqq.</a> poeta +ipse, nec inepte, commentus est.</p> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">660</span> +<a name = "not11_232" id = "not11_232" href = +"#line11_232">232</a> <a name = "not11_233" id = "not11_233" href = +"#line11_232">sq.</a> +<i>pedibus Ductoris sistunt</i>, apud Liv. lib. cit. c. 10. «Decium ante +pedes destitutum causam dicere jussit.» +—<i>sublime sedentis</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_9">ad III, 9</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_236" id = "line11_236"> </a> +O demens! en, qui Divum mihi munera tanta</p> +<p><a name = "line11_237" id = "line11_237"> </a> +Eripiat. Decio prorsus servabar inerti</p> +<p><a name = "line11_238" id = "line11_238"> </a> +Vincendus, Decio inbelli, cui femina nulla,</p> +<p><a name = "line11_239" id = "line11_239"> </a> +Orta in Agenoreis nostræ Carthaginis oris,</p> +<span class = "linenum">240</span> +<p><a name = "line11_240" id = "line11_240"> </a> +Cesserit: <a href = "#var11_240">huic</a> agedum, (nam cur indigna +feramus?)</p> +<p><a name = "line11_241" id = "line11_241"> </a> +<a href = "#var11_241">Magnanime o miles</a>, meritas innecte +catenas.»</p> +<p><a name = "line11_242" id = "line11_242"> </a> +Dixerat <a href = "#var11_242">hæc</a>: necdum finem convicia +norant.</p> +<span class = "pagenum">661</span> +<p><a name = "line11_243" id = "line11_243"> </a> +<a href = "#var11_243">Inlatus</a> velut armentis super ardua colla</p> +<p><a name = "line11_244" id = "line11_244"> </a> +Quum sese inposuit, <a href = "#var11_244">victorque inmane sub +ira</a></p> +<span class = "linenum">245</span> +<p><a name = "line11_245" id = "line11_245"> </a> +Infremuit leo, et inmersis gravis unguibus hæsit,</p> +<p><a name = "line11_246" id = "line11_246"> </a> +Mandit anhelantem <a href = "#var11_246">pendens</a> cervice +juvencum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_236" id = "not11_236" href = "#line11_236">236.</a> +<i>Divum munera</i>, victorias, quas diis debeo. Quod fere abhorret a +persona Hannibalis, qui res feliciter a se gestas non diis, sed gladio +et virtuti suæ tribuere solet, cujus poeta inmemor fuisse videtur. +—<a name = "not11_238" id = "not11_238" href = +"#line11_238">238 sq.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_361">ad II, 361</a>. +—<a name = "not11_239" id = "not11_239" href = +"#line11_239">239.</a> <i>Agenoreis</i>; v. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_15">ad I, 15</a>. +—<a name = "not11_241" id = "not11_241" href = +"#line11_241">241.</a> <i>Magnanime o miles</i>, vide +<span class = "pagenum notes">661</span> +Var. Lect. et <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_29">ad lib. +I, 29</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_243" id = "not11_243" href = "#line11_243">243</a> +<a name = "not11_244" id = "not11_244" href = "#line11_243">seq.</a> +Præclara et graphica comparatio, qualis fere ap. Virg. Æn. X, 723 +sqq. Homer. Iliad. γ, 23 seq. inpr. λ, 172 seq., et ρ, 61 seq. Cf. Burm. +ad Val. Fl. II, 458 sq., ubi gemmæ ex Gorlæi Dactyl. P. II, n. CXIX et +nummo ex Morell. Specim. rei num. tab. XXVI, quibus Draken. ad h.l. +imaginem leonis, tum tauri, tum cervi tergo inhærentis, oculis +proposuerat, addit alteram Gorlæi gemmam T. I, n. 528; v. et V.L. +—<a name = "not11_245" id = "not11_245" href = +"#line11_245">245.</a> <i>hæsit</i> ut ap. Virg. Æn. +X, 726.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_247" id = "line11_247"> </a> +At Decius, dum vincla ligant, «Necte ocius, inquit,</p> +<p><a name = "line11_248" id = "line11_248"> </a> +(Nam sic Hannibalem decet intravisse) catenas,</p> +<p><a name = "line11_249" id = "line11_249"> </a> +Fœderis infausti pretium: sic victima <a href = +"#var11_249">prorsus</a></p> +<span class = "linenum">250</span> +<p><a name = "line11_250" id = "line11_250"> </a> +Digna <a href = "#var11_250">cadat</a> Decius: nec enim te, sanguine +lætum</p> +<p><a name = "line11_251" id = "line11_251"> </a> +Humano, sit fas cæsis placasse juvencis.</p> +<p><a name = "line11_252" id = "line11_252"> </a> +En dextra! en fœdus! nondum tibi Curia, necdum</p> +<p><a name = "line11_253" id = "line11_253"> </a> +Templorum <a href = "#var11_253">intrati</a> postes; jam panditur +acri</p> +<p><a name = "line11_254" id = "line11_254"> </a> +Imperio carcer: perge, ac primordia tanta</p> +<span class = "linenum">255</span> +<p><a name = "line11_255" id = "line11_255"> </a> +Adcumula paribus factis: mihi fama <a href = "#var11_255">sub +umbras</a></p> +<span class = "pagenum">662</span> +<p><a name = "line11_256" id = "line11_256"> </a> +Te feret obpressum Capuæ cecidisse ruinis.»</p> +<p><a name = "line11_257" id = "line11_257"> </a> +Nec plura effari concessum: obnubitur <a href = +"#var11_257">atra</a></p> +<p><a name = "line11_258" id = "line11_258"> </a> +<a href = "#var11_257">Veste</a> caput, trahiturque ferox ante ora +suorum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_247" id = "not11_247" href = "#line11_247">247.</a> +Cf. Liv. XXIII, 10, ubi tamen Decius cives, non Hannibalem, neque tam +acerbis conviciis lacessit. +—<a name = "not11_250" id = "not11_250" href = +"#line11_250">250</a> <a name = "not11_251" id = "not11_251" href = +"#line11_250">sq.</a> +<i>sanguine lætum Humano</i>, sævum, inmanem, sanguinis sitientem +militem Pœnum dicit (nisi forte ipsum Hannibalem, ut <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_59">I, 59</a>); nec opus est, +cum Marso cogitare de ritu punico humanas victimas cædendi, quamvis non +plane aliena foret ab ira Decii acerba illa adlusio; Ern.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_252" id = "not11_252" href = "#line11_252">252.</a> +«Unum esse exsortem Punicæ amicitiæ fœderisque secum facti» etc. Liv. +l.c. +—<a name = "not11_254" id = "not11_254" href = +"#line11_254">254.</a> <i>primordia</i> etc. ut <a class = +"crossref" href = "bookXV.html#line15_654">XV, 654</a>. +—<a class = "missing" name = "not11_255" id = "not11_255" href = +"#line11_255" title = "numerus deest">255.</a> <i>mihi fama sub +umbras foret</i>; conf. V.L. et <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_398">ad I, 398</a>. +<span class = "pagenum notes">662</span> +—<a name = "not11_256" id = "not11_256" href = +"#line11_256">256.</a> Hoc est, quod Marcellus ap. Liv. XXIII, 45, +dixit, <i>Capuam Hannibali Cannas fuisse</i>; Cell.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_258" id = "not11_258" href = "#line11_258">258.</a> +Hæc «vociferanti obvolutum caput est, ociusque rapi extra portam +jussus,» Liv. XXIII, 10. Reliqua Decii fata memorantur inf. <a class = +"crossref" href = "#line11_377">v. 377 sq.</a></p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_259" id = "line11_259"> </a> +Exin victor ovans sedato pectore tandem</p> +<span class = "linenum">260</span> +<p><a name = "line11_260" id = "line11_260"> </a> +Spectandis urbis tectis templisque serenos</p> +<p><a name = "line11_261" id = "line11_261"> </a> +Lætus circumfert oculos, et singula discit:</p> +<p><a name = "line11_262" id = "line11_262"> </a> +Quis <a href = "#var11_262">muris</a> sator, et pubes sit quanta sub +armis,</p> +<p><a name = "line11_263" id = "line11_263"> </a> +<a href = "#var11_263">Quot bello pateant argenti ærisque +talenta</a>:</p> +<p><a name = "line11_264" id = "line11_264"> </a> +Nunc qualis frenata acies, nunc deinde pedestris</p> +<span class = "linenum">265</span> +<p><a name = "line11_265" id = "line11_265"> </a> +Copia quanta viris. Monstrant Capitolia celsa,</p> +<p><a name = "line11_266" id = "line11_266"> </a> +<a href = "#var11_266">Stellatesque</a> docent campos, Cereremque +benignam.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_259" id = "not11_259" href = "#line11_259">259</a> +<a name = "not11_260" id = "not11_260" href = "#line11_259">seq.</a> +Silius exornavit verba Livii XXIII, 7 extr. +—<a name = "not11_261" id = "not11_261" href = +"#line11_261">261.</a> <i>discit</i>, cognoscit a Campanis, ut +<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_568">XII, 568</a>, ubi v. +not. +—<a name = "not11_263" id = "not11_263" href = +"#line11_263">263.</a> <i>bello</i>, in usum belli, <i>pateant</i>, +parata et in promtu sint. +—<a name = "not11_264" id = "not11_264" href = +"#line11_264">264.</a> <i>frenata acies</i>, equitatus. +—<a name = "not11_265" id = "not11_265" href = +"#line11_265">265.</a> <i>Capitolia</i>, arcem Capuæ (cf. <a class += "crossref" href = "bookI.html#not1_541">ad I, 541</a>), ut apud +Sueton. Tiber. 40, et Calig. 57. Sic et aliarum urbium arces ac templa +magnifica, primoribus diis dicata Capitolioque Rom. similia, dicuntur. +Cf. VV. DD. ad Plaut. Curc. II, <span class = "smallcaps">ii</span>, 19; +Suet. Gramm. 9, quosque Drak. laudavit, Savaro ad Sidon. Apoll. XXIII, +40 seq. et Gothofr. ad l. 34 cod.; Theod. de Annon. et Tribut. +—<i>Campus Stellatis</i>, fertilissimus, in mediterranea Campania, +de quo v. Cic. Agrar. I, 7; II, 31; Sueton. Jul. 20; Liv. IX, 44; +X, 31; XXII, 13; Cluver. Ital. Ant. IV, 5, p. 1172, et +inpr. Camillus Campan. Fel. Diss. II, c. 33 sq. +—<a name = "not11_266" id = "not11_266" href = +"#line11_266">266.</a> <i>Cererem benignam</i>, agrum +<span class = "pagenum notes">663</span> +fertilem Campaniæ, de quo v. Cluver. l.l. p. 1090.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">663</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_267" id = "line11_267"> </a> +Jamque diem ad metas defessis Phœbus Olympo</p> +<p><a name = "line11_268" id = "line11_268"> </a> +Inpellebat equis, fuscabat et <a href = "#var11_268">Hesperus</a> +umbra</p> +<p><a name = "line11_269" id = "line11_269"> </a> +Paullatim <a href = "#var11_269">infusa</a> properantem ad litora +currum.</p> +<span class = "linenum">270</span> +<p><a name = "line11_270" id = "line11_270"> </a> +Instituunt de more epulas, festamque per urbem</p> +<p><a name = "line11_271" id = "line11_271"> </a> +Regifice exstructis celebrant convivia mensis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_267" id = "not11_267" href = "#line11_267">267</a> +<a name = "not11_268" id = "not11_268" href = "#line11_267">seqq.</a> +Silius expressit Liv. XXIII, 8, variumque ornatum petiit ex +descriptione convivii Didonis Virg. Æneid. I, 699... 747. +—<i>Phœbus defessis equis inpellebat</i> ab <i>Olympo</i>, cælo, +<i>diem</i>, lucem, quam Phœbus spargebat <i>ad metas</i>, Hesperio +positas in litore, <i>et Hesperus</i>, vesper, etc. Lenz.; coll. +<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_647">XII, 647</a>; +<a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_38">XVI, 38 sq.</a>; +Ovid. Met. II, 142.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_271" id = "not11_271" href = "#line11_271">271.</a> +Cat. 63, 305, <i>large multiplici constructæ sunt dape mensæ</i>; +Lenz.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_272" id = "line11_272"> </a> +Ipse, Deum cultu et sacro dignatus honore,</p> +<p><a name = "line11_273" id = "line11_273"> </a> +<a href = "#var11_273">Præcipuis</a> multoque procul splendentibus +ostro</p> +<p><a name = "line11_274" id = "line11_274"> </a> +Adcipitur sublime toris: non una ministri</p> +<span class = "linenum">275</span> +<p><a name = "line11_275" id = "line11_275"> </a> +Turba gregis: posuisse dapes his addita cura,</p> +<p><a name = "line11_276" id = "line11_276"> </a> +His adolere focos, his ordine pocula ferre.</p> +<p><a name = "line11_277" id = "line11_277"> </a> +<a href = "#var11_277">Nec non et certis</a> struitur penus: aspera +mensa</p> +<p><a name = "line11_278" id = "line11_278"> </a> +Pondera cælati fulgent antiquitus auri.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_272" id = "not11_272" href = "#line11_272">272.</a> +Imitat Virg. Æn. I, 699... 708. +—<i>dignatus</i> passive, divino honore cultus; Lenz. +—<a name = "not11_273" id = "not11_273" href = +"#line11_273">273 sqq.</a> +<i>splendentibus ostro toris</i>, ut <i>strato ostro</i> et <i>pictis +toris</i> ap. Virg. l.c. +—<a class = "missing" name = "not11_274" id = "not11_274" href = +"#line11_274" title = "numerus deest">274.</a> <i>sublime</i>; v. +<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_9">ad III, 9</a>. +—<i>Grex minister</i>; cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_173">ad I, 173</a>. +—<a class = "missing" name = "not11_275" id = "not11_275" href = +"#line11_275" title = "numerus deest">275.</a> <i>addita</i>, data. +—<a name = "not11_276" id = "not11_276" href = +"#line11_276">276.</a> <i>adolere focos</i>, ut <i>adolere +penates</i> ap. Virg. l.l. ubi vid. Heyne. +—<i>ordine</i> longo servorum, ut apud Virg. l.l., vel convivarum, +ut ap. Hom. Iliad. α, 470... 597. Lenz.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_277" id = "not11_277" href = "#line11_277">277.</a> +<i>certis</i>, ab aliis servis <i>penus struitur</i>, coquuntur et +adornantur, vel parantur cibi, ut apud Virg. <i>aspera pondera auri +antiquitus cælati</i>, vasa aurea, et quidem tam <i>aspera</i>, h.e. +anaglypha (v. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_432">ad II, +432</a>), quam antiquo artificio facta, quo pretium eorum magnopere +augebatur. Cf. Virgil. Æn. IX, 266, quosque Drak. laudavit, poeta noster +<a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_653">XIV, 653</a>; +Cic. in Verr. I, 5; Val. Fl. I, 143; Suet. Cæs. 47; Ovid. Met. +XII, 235 seq.; XIII, 700.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_279" id = "line11_279"> </a> +Eripiunt flammæ noctem, strepituque <a href = +"#var11_279">moventum</a></p> +<span class = "pagenum">664</span> +<span class = "linenum">280</span> +<p><a name = "line11_280" id = "line11_280"> </a> +Murmurat alta domus: stupet inconsuetus opimæ</p> +<p><a name = "line11_281" id = "line11_281"> </a> +Sidonius mensæ miles, faciemque superbi</p> +<p><a name = "line11_282" id = "line11_282"> </a> +Ignotam luxus oculis mirantibus haurit.</p> +<p><a name = "line11_283" id = "line11_283"> </a> +Vescitur ipse silens, et tantos damnat honores</p> +<p><a name = "line11_284" id = "line11_284"> </a> +Esse epulis, facilesque coli tanto agmine mensas:</p> +<span class = "linenum">285</span> +<p><a name = "line11_285" id = "line11_285"> </a> +<a href = "#var11_285">Donec</a> pulsa fames, et Bacchi munera duram</p> +<p><a name = "line11_286" id = "line11_286"> </a> +Laxarunt mentem. <a href = "#var11_286">Tum fronti reddita</a> demum</p> +<p><a name = "line11_287" id = "line11_287"> </a> +Lætitia, et positæ graviores pectore curæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_279" id = "not11_279" href = "#line11_279">279.</a> +Conf. Virg. Æn. +<span class = "pagenum notes">664</span> +I, 725... 727, et V.L. +—<a name = "not11_280" id = "not11_280" href = +"#line11_280">280.</a> <i>Stupet</i> etc., ut <i>mirantur</i> apud +Virg. Æn. I, 709 sq. +—<a name = "not11_281" id = "not11_281" href = +"#line11_281">281.</a> <i>faciem</i>, ut <a class = "crossref" href += "bookIV.html#line4_591">IV, 591</a>. +—<a name = "not11_282" id = "not11_282" href = +"#line11_282">282.</a> <i>oculis mirantibus haurit</i>; vid. +<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#not8_135">ad VIII, 135</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_283" id = "not11_283" href = "#line11_283">283.</a> +<i>ipse</i>, Hannibal. <i>damnat</i>, inprobat, tam splendide parari +epulas. +—<a name = "not11_284" id = "not11_284" href = +"#line11_284">284.</a> <i>agmine</i>, continuo motu et strepitu, ut +<a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_442">XIV, 442</a>, et +ap. Virg. Æn. II, 782, ubi v. Cerda et Heyne. Poeta forte servorum +quoque multitudinem respexit. +—<i>mensas faciles</i> paratu, cibos facile parvoque sumtu +parabiles, scil. ei, qui convenienter vivit naturæ, quæ paucis contenta +est. Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_615">ad +I, 615</a>. +—<a name = "not11_285" id = "not11_285" href = +"#line11_285">285.</a> <i>Bacchi munera</i>; v. <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#not7_748">ad VII, 748</a>. +—<i>duram</i>, severam.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_288" id = "line11_288"> </a> +Personat Euboica <a href = "#var11_288">Teuthras</a> testudine, +Cymes</p> +<p><a name = "line11_289" id = "line11_289"> </a> +Incola, et obtusas inmiti murmure sævæ</p> +<span class = "linenum">290</span> +<p><a name = "line11_290" id = "line11_290"> </a> +Inter bella tubæ permulcet cantibus aures.</p> +<p><a name = "line11_291" id = "line11_291"> </a> +<a href = "#var11_291">Namque</a> Jovem et lætos per furta canebat +amores,</p> +<p><a name = "line11_292" id = "line11_292"> </a> +Electræque toros Atlantidos: unde creatus,</p> +<p><a name = "line11_293" id = "line11_293"> </a> +Proles digna Deum, tum Dardanus: isque Tonanti</p> +<p><a name = "line11_294" id = "line11_294"> </a> +Ut det Erichthonium magna de stirpe nepotem.</p> +<span class = "pagenum">665</span> +<span class = "linenum">295</span> +<p><a name = "line11_295" id = "line11_295"> </a> +Hinc Tros, hinc Ilus, generis tunc ordine longo</p> +<p><a name = "line11_296" id = "line11_296"> </a> +Assaracus, nulloque minor famave manuve</p> +<p><a name = "line11_297" id = "line11_297"> </a> +Tum Capys ut <a href = "#var11_297">primis</a> dederit sua nomina +muris.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_288" id = "not11_288" href = "#line11_288">288</a> +<a name = "not11_289" id = "not11_289" href = "#line11_288">seq.</a> +Teuthras ad citharam canit, ut ἀοιδοὶ in conviviis heroum; (conf. Hom. +Odyss. θ, 99, 267; Athen. XIV, 6, et Virg. Æn. I, 740 sq.) +unde lyra δαιτὸς ἑταίρη, dicitur Hom. H. in Merc. 31. Idem poetæ +transtulerunt ad Deorum epulas, in quibus Apollo lyram pulsat, et Musæ +adcinunt. Nomen Teuthrantis ab ignobili fluvio, vel euripo, vel piscina +quadam agri Campani, non nihil a litore Baiano remota, deductum esse, +suspicabatur Broukh. ad Prop. I, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 11. +—<i>Euboica testudine</i>, quod Cumæ, seu Cyme ab incolis +Chalcidis Euboicæ condita est; Drak. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#not8_531">ad VIII, 531</a>, et Heyne ad Virg. Æn. +VI, 2. +—<i>Personat</i>, cithara canit, ut ap. Virg. Æn. I, 741. +—<i>Cymes</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#not8_531">ad VIII, 531</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_291" id = "not11_291" href = "#line11_291">291... +297.</a> +Aptum carminis argumentum est genus +<span class = "pagenum notes">665</span> +Capyis, conditoris Capuæ, a Jove, ejusque filio, Dardano ductum. Cf. +sup. <a class = "crossref" href = "#not11_30">ad v. 30</a>, et +<a class = "crossref" href = "#not11_177">177 sq.</a> +—<i>furta</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_487">ad VII, 487</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_298" id = "line11_298"> </a> +Concelebrant plausu pariter Sidonia pubes,</p> +<p><a name = "line11_299" id = "line11_299"> </a> +Campanæque manus: ante omnes ductor honori</p> +<span class = "linenum">300</span> +<p><a name = "line11_300" id = "line11_300"> </a> +<a href = "#var11_300">Nominis</a> augusto libat carchesia ritu;</p> +<p><a name = "line11_301" id = "line11_301"> </a> +Cetera quem sequitur, Bacchique <a href = "#var11_301">e</a> more +liquorem</p> +<p><a name = "line11_302" id = "line11_302"> </a> +Inrorat mensis turba, ardescitque Lyæo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_298" id = "not11_298" href = "#line11_298">298.</a> +Cf. Virg. Æn. I, 747. +—<a name = "not11_299" id = "not11_299" href = +"#line11_299">299.</a> <i>ductor</i>, Hannibal, <i>honori +nominis</i>, in honorem Capyis. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_729">ad IV, 729</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_161">V, 161</a>. +—<a name = "not11_300" id = "not11_300" href = +"#line11_300">300.</a> <i>libat</i>, non προπίνει, sed σπένδει, +libatione effundit, ut mox <i>inrorat mensis</i>. Conf. <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#not7_750">ad VII, 750</a>; Virg. Æn. +I, 736; V, 77, et VIII, 279. +—<i>carchesia</i>; v. Macrob. Sat. V, 21; Tristan. Comment. +hist. T. II, p. 604 seq., et Heyne ad Virg. Ge. IV, 380. +—<i>ritu augusto</i>, sancto. Cf. Var. Lect.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_303" id = "line11_303"> </a> +Interea, Tyrio resoluta in gaudia cœtu</p> +<p><a name = "line11_304" id = "line11_304"> </a> +Converso, (neque enim, juvenis non digne sileri,</p> +<span class = "linenum">305</span> +<p><a name = "line11_305" id = "line11_305"> </a> +Transmittam tua cœpta libens, famamque negabo</p> +<p><a name = "line11_306" id = "line11_306"> </a> +Quamquam inperfectis, magnæ tamen indolis, ausis)</p> +<p><a name = "line11_307" id = "line11_307"> </a> +Mens <a href = "#var11_307">una</a> inviolata mero, nullisque <a href = +"#var11_307">venenis</a></p> +<p><a name = "line11_308" id = "line11_308"> </a> +<a href = "#var11_307">Potando</a> exarmata, decus <a href = +"#var11_308">pugnæque</a>, necisque</p> +<span class = "pagenum">666</span> +<p><a name = "line11_309" id = "line11_309"> </a> +Sidoniæ tacito volvebat pectore molem.</p> +<span class = "linenum">310</span> +<p><a name = "line11_310" id = "line11_310"> </a> +Quoque esset miranda magis <a href = "#var11_310">tam</a> sacra +libido,</p> +<p><a name = "line11_311" id = "line11_311"> </a> +<a href = "#var11_311">Pacuvio</a> genitus patrias damnaverat artes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_303" id = "not11_303" href = "#line11_303">303.</a> +De Pacuvio Calavio et Perolla, ejus filio Deciique Magii amico, vitæ +Hannibalis insidiante, conf. Liv. lib. XXIII, cap. 8 et 9, qui, judice +quoque Ernesti, majori cum elegantia atque adfectu rem narravit, et +sententias ornavit, non, ut Silius, sola verba. +—<i>gaudia resoluta</i>, dissoluta, inmodica. Proprie, sed sensu +paulum diverso, frons et mens gaudio dissolvi, vel, ut inf. <a class = +"crossref" href = "bookXIV.html#line14_681">XIV, 681</a>, <i>in gaudia +resolvi</i>, ut contra tristitia contrahi, dicuntur. Cf. quos Drak. +laudavit, Barth. ad Claud. Cons. Olybr. et Prob. v. 248, et Burm. +ad Petron. Sat. c. 131. +—<a name = "not11_306" id = "not11_306" href = +"#line11_306">306.</a> Similiter Ovid. Met. II, 328. Conf. inf. +<a class = "crossref" href = "#line11_363">v. 363 sq.</a> +—<a name = "not11_307" id = "not11_307" href = +"#line11_307">307 sqq.</a> +<i>nullis venenis Potando exarmata</i>, molesto +<span class = "pagenum notes">666</span> +ornatu variata sententia proxime antecedens: nempe vinum largius sumtum, +ceu venenum, vires animi frangit; Ern. +—<a class = "missing" name = "not11_308" id = "not11_308" href = +"#line11_308" title = "numerus deest">308.</a> <i>necis Sidoniæ</i> +Hannibalis <i>molem</i>, quia et magnus et difficilis conatus.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_310" id = "not11_310" href = "#line11_310">310</a> +<a name = "not11_311" id = "not11_311" href = "#line11_310">sq.</a> +Quod maxime mireris, Hannibali necem parabat filius ejus, qui in primis +auctor defectionis ab Romanis fuerat. De malis <i>artibus</i>, quibus +Pacuvius ad dominatum adspirabat, v. Liv. XXIII, 2 sq. +—<i>sacra libido</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_9">ad VII, 9</a>.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_312" id = "line11_312"> </a> +Is variis oneratum epulis atque atria tardo</p> +<p><a name = "line11_313" id = "line11_313"> </a> +Linquentem gressu comitatus pone parentem,</p> +<p><a name = "line11_314" id = "line11_314"> </a> +Postquam posse datum meditata aperire, novosque</p> +<span class = "linenum">315</span> +<p><a name = "line11_315" id = "line11_315"> </a> +Pandere conatus, et liber parte relicta</p> +<p><a name = "line11_316" id = "line11_316"> </a> +Tectorum a tergo patuit locus, «Adcipe digna</p> +<p><a name = "line11_317" id = "line11_317"> </a> +Et Capua et nobis, inquit, consulta:» togaque</p> +<p><a name = "line11_318" id = "line11_318"> </a> +Armatum amota nudat latus. «Hoc ego bellum</p> +<p><a name = "line11_319" id = "line11_319"> </a> +Conficere ense paro, atque avulsum ferre Tonanti</p> +<span class = "linenum">320</span> +<p><a name = "line11_320" id = "line11_320"> </a> +Rectoris Libyci victor caput: hic erit ille,</p> +<p><a name = "line11_321" id = "line11_321"> </a> +Qui polluta dolis jam fœdera sanciet, ensis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_312" id = "not11_312" href = "#line11_312">312.</a> +<i>atria</i>, atrium, in quo veteres epulabantur; Drak. qui laudavit +Serv. ad Virg. Æn. I, 726. +—<a name = "not11_313" id = "not11_313" href = +"#line11_313">313... 316.</a> «Patrem, ex convivio egressum, +sequutus filius, ubi in secretum (hortus erat posticis ædium partibus) +pervenerunt» etc. Liv. XXIII, 8. +—<a class = "missing" name = "not11_314" id = "not11_314" href = +"#line11_314" title = "numerus deest">314.</a> <i>datum</i>, data +ei occasio est consilii cum patre communicandi. +—<a name = "not11_319" id = "not11_319" href = +"#line11_319">319.</a> <i>Tonanti</i>, Δΐι ὁρκίῳ, cujus nomen rupto +fœdere H. violavit, vel, tamquam spolia opima, Jovi Feretrio. +—<a name = "not11_321" id = "not11_321" href = +"#line11_321">321.</a> «Jam ego sanguine Hannibalis sanciam rom. +fœdus,» Liv. l.l.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_322" id = "line11_322"> </a> +Si perferre nequit spectacula tanta senectus,</p> +<p><a name = "line11_323" id = "line11_323"> </a> +Et tremit inceptis <a href = "#var11_323">lasso</a> majoribus ævo,</p> +<p><a name = "line11_324" id = "line11_324"> </a> +<a href = "#var11_324">At</a> tu securis concede penatibus, et me</p> +<span class = "pagenum">667</span> +<span class = "linenum">325</span> +<p><a name = "line11_325" id = "line11_325"> </a> +Linque meæ menti. Summum <a href = "#var11_325">quod</a> credis, et +æquas</p> +<p><a name = "line11_326" id = "line11_326"> </a> +Hannibalem Superis, o quantum nomine major</p> +<p><a name = "line11_327" id = "line11_327"> </a> +Jam Pœno tibi natus erit!» Vibrabat ab ore</p> +<p><a name = "line11_328" id = "line11_328"> </a> +Ignis atrox, animusque viri jam bella gerebat;</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_323" id = "not11_323" href = "#line11_323">323.</a> +<i>tremit inceptis</i>, ad incepta <i>majoribus lasso</i>, debili, +<i>ævo</i>, senectute, h.e. quam ut a senibus perfici possint. +—<i>lassum ævum</i>, ut <i>fessa ætas</i> ap. Tac. Ann. XIV, 33. +Cf. VV. DD. ad Plin. Ep. VI, 21. +—<a name = "not11_324" id = "not11_324" href = +"#line11_324">324.</a> <i>securis penatibus</i>, qui +<span class = "pagenum notes">667</span> +nihil ab Hannibale metuebant, Drak. in ædes, ubi tutus latere potes, +rectius Dausq. et Ern. Sed forte vera verborum sententia est hæc: +concede, recede, ex his ædibus, ubi Hannibal et reliqui convivæ securi +sibi videntur, neque insidias a me vel quoquam alio metuunt. «Te id +prius scire volui, si forte abesse, dum facinus patratur, malles,» Liv. +l.c. <i>me linque meæ menti</i>, patere me consilium meum perficere. +—<a name = "not11_325" id = "not11_325" href = +"#line11_325">325.</a> <i>quod</i>, quoniam; Drak. et Cuper. ad +Petron. c. 104, sed pro <i>quamvis</i> positum putabant Heins. et Burm. +ad Ovid. Ep. Her. XVII, 51, et Gron. ad Liv. XLII, 26 in additis.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_329" id = "line11_329"> </a> +Quum senior, tanti pondus conaminis ægra</p> +<span class = "linenum">330</span> +<p><a name = "line11_330" id = "line11_330"> </a> +Jam dudum vix aure ferens, tremebundus ibidem</p> +<p><a name = "line11_331" id = "line11_331"> </a> +Sternitur, et pedibus crebro pavida oscula figens,</p> +<p><a name = "line11_332" id = "line11_332"> </a> +«Per si quid superest vitæ, per jura parentis,</p> +<p><a name = "line11_333" id = "line11_333"> </a> +Perque tuam nostra potiorem, nate, salutem,</p> +<p><a name = "line11_334" id = "line11_334"> </a> +Absiste inceptis, oro: ne sanguine cernam</p> +<span class = "linenum">335</span> +<p><a name = "line11_335" id = "line11_335"> </a> +Polluta hospitia, ac tabo repleta cruento</p> +<p><a name = "line11_336" id = "line11_336"> </a> +Pocula, et eversas pugnæ certamine mensas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_329" id = "not11_329" href = "#line11_329">329.</a> +Cf. Liv. XXIII, 9, ubi pater graviter duobus verbis <i>amens +metu</i> dicitur, nec prius ad pedum amplexum et oscula descendit, quam +filium precibus commotum et lacrimantem vidit, quod ad dignitatem +adfectumque patris tuendum multo adcommodatius est. Ita Ernesti. At +contra præclare poeta <a class = "crossref" href = +"#line11_351">v. 351 seq.</a> inducit filium, virtute Hannibalis ad +facinus illud magis incensum, quam ab eo deterritum, nec tam suo, quam +patris periculo commotum: nec minus graviter parens h.l. dicitur +<i>tremebundus</i> sc. metu, et <i>pavida</i> oscula figens; et <a class += "crossref" href = "#line11_353">vers. 353... 360</a>, oratio +vehementioribus gravioribusque adfectibus insurgit, quam ap. Liv. l.c. +Virtus quoque Hannibalis periculique magnitudo <a class = "crossref" +href = "#line11_337">v. 337 sq.</a> vividioribus imaginibus +adumbratur. Nec tamen dissimulo, in <a class = "crossref" href = +"#line11_337">vss. 337 sq.</a> et inpr. <a class = "crossref" href += "#line11_344">344 sq.</a> paterni adfectus dolorisque vim rhetorum +argutiis aliquantum infringi. +—<a name = "not11_334" id = "not11_334" href = +"#line11_334">334</a> <a name = "not11_335" id = "not11_335" href = +"#line11_334">sq.</a> +<i>ne sanguine cernam Polluta hospitia</i>, quod apud Romanos (immo apud +omnes antiquitatis populos) dirissimum et maxime exsecrandum scelus +habebatur; Drak.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_337" id = "line11_337"> </a> +Tune illum, quem non acies, <a href = "#var11_337">non mœnia</a> et +urbes</p> +<span class = "pagenum">668</span> +<p><a name = "line11_338" id = "line11_338"> </a> +Ferre valent, quum frons propior lumenque corusco</p> +<p><a name = "line11_339" id = "line11_339"> </a> +Igne micat, tune illa viri, quæ vertice fundit,</p> +<span class = "linenum">340</span> +<p><a name = "line11_340" id = "line11_340"> </a> +Fulmina pertuleris; si viso intorserit ense</p> +<p><a name = "line11_341" id = "line11_341"> </a> +Diram, qua vertit per campos agmina, vocem?</p> +<p><a name = "line11_342" id = "line11_342"> </a> +Fallit te, mensas inter quod credis inermem.</p> +<p><a name = "line11_343" id = "line11_343"> </a> +Tot bellis quæsita <a href = "#var11_343">viro, tot cædibus</a> +armat</p> +<p><a name = "line11_344" id = "line11_344"> </a> +Majestas æterna ducem: si admoveris ora,</p> +<span class = "linenum">345</span> +<p><a name = "line11_345" id = "line11_345"> </a> +Cannas, et Trebiam ante oculos, Trasymenaque busta,</p> +<p><a name = "line11_346" id = "line11_346"> </a> +Et Pauli stare ingentem miraberis umbram.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_337" id = "not11_337" href = "#line11_337">337</a> +<a name = "not11_338" id = "not11_338" href = "#line11_337">sq.</a> +«Vultum ipsius H., quem armati exercitus sustinere nequeunt, quem horret +<span class = "pagenum notes">668</span> +populus Romanus, tu sustinebis?» Ita Liv. l.l. Cf. sup. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_496">I, 496 sq.</a> +—<a name = "not11_339" id = "not11_339" href = +"#line11_339">339</a> <a name = "not11_340" id = "not11_340" href = +"#line11_339">seq.</a> +<i>Fulmina, quæ vertice fundit</i>, splendorem cassidis, terrorem +incutientis; Ern. Ad cristarum quoque fulgorem hæc referenda sunt. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_460">I, 460 sq.</a> +et <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_421">ad +I, 421</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_343" id = "not11_343" href = "#line11_343">343</a> +<a name = "not11_344" id = "not11_344" href = "#line11_343">sq.</a> +Drak. comparavit Lucan. II, 75 sq. +—<a name = "not11_346" id = "not11_346" href = +"#line11_346">346.</a> <i>Pauli ingentem umbram</i>; conf. <a class += "crossref" href = "bookI.html#not1_97">ad I, 97</a>; <a class = +"crossref missing" href = "bookVIII.html#not8_145" title = "recte 145">VIII, 146</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookX.html#not10_288">X, 288</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_347" id = "line11_347"> </a> +Quid? <a href = "#var11_347">tanto in casu</a> comitum juxtaque +jacentum</p> +<p><a name = "line11_348" id = "line11_348"> </a> +Torpebunt dextræ? parce, oro, et <a href = "#var11_348">desine +velle</a>,</p> +<p><a name = "line11_349" id = "line11_349"> </a> +Cui nequeas victor superesse: an tristia vincla</p> +<span class = "linenum">350</span> +<p><a name = "line11_350" id = "line11_350"> </a> +Et Decius non erudiunt componere mentem?»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_347" id = "not11_347" href = "#line11_347">347.</a> +<i>in casu</i>, periculo, vel fortuna adversa, vel nece, <i>tanto</i>, +tanti viri; nisi malis, in tam gravi re. +—<i>juxta</i>, prope eum, <i>jacentum</i>, ad mensam adcumbentium. +—<a name = "not11_348" id = "not11_348" href = +"#line11_348">348 seq.</a> +<i>Torpebunt dextræ</i>; cf. Liv. l.l. +—<i>desine velle</i> aliquid, <i>Cui nequeas victor superesse</i>, +quod si tibi ex voto successerit, perniciosum tibi et causa interitus +erit; Ern. +—<a name = "not11_349" id = "not11_349" href = +"#line11_349">349 sq.</a> +<i>vincla et Decius</i>; v. Decio indita. +—<a class = "missing" name = "not11_350" id = "not11_350" href = +"#line11_350" title = "numerus deest">350.</a> <i>erudiunt</i>, +docent, commovent. +—<i>componere mentem</i>, sedare animi æstum, et a proposito +declinare.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_351" id = "line11_351"> </a> +Talia commemorans, famæ majoris amore</p> +<p><a name = "line11_352" id = "line11_352"> </a> +Flagrantem ut vidit juvenem surdumque <a href = +"#var11_352">timori</a>:</p> +<p><a name = "line11_353" id = "line11_353"> </a> +«Nil ultra posco, refer in convivia gressum;</p> +<p><a name = "line11_354" id = "line11_354"> </a> +Adproperemus, ait: non jam tibi pectora pubis</p> +<span class = "linenum">355</span> +<p><a name = "line11_355" id = "line11_355"> </a> +Sidoniæ fodienda manu tutantia regem.</p> +<p><a name = "line11_356" id = "line11_356"> </a> +Hoc jugulo dextram explora: namque <a href = "#var11_356">hæc</a> tibi +ferrum,</p> +<span class = "pagenum">669</span> +<p><a name = "line11_357" id = "line11_357"> </a> +Si Pœnum invasisse paras, per viscera <a href = +"#var11_357">ferrum</a></p> +<p><a name = "line11_358" id = "line11_358"> </a> +Nostra est ducendum: tardam ne sperne senectam.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_352" id = "not11_352" href = "#line11_352">352.</a> +<i>surdum timori</i>, non deterritum periculo ejusque metu. Cf. <a class += "crossref" href = "bookI.html#not1_692">ad I, 692</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_356" id = "not11_356" href = "#line11_356">356.</a> +<i>Hoc jugulo</i>, et <i>hæc per viscera</i> δεικτικῶς dicta.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_359" id = "line11_359"> </a> +Obponam membra, atque ensem extorquere negatum</p> +<span class = "linenum">360</span> +<p><a name = "line11_360" id = "line11_360"> </a> +Morte mea eripiam.» Lacrimæ tunc ore profusæ,</p> +<p><a name = "line11_361" id = "line11_361"> </a> +Et magna Superum cura servatus in arma</p> +<p><a name = "line11_362" id = "line11_362"> </a> +Scipiadæ Pœnus; nec tantum fata dederunt</p> +<p><a name = "line11_363" id = "line11_363"> </a> +Externa peragi dextra. Pulcherrimus iræ,</p> +<p><a name = "line11_364" id = "line11_364"> </a> +Et dignus fieri compos memorabilis ausi,</p> +<span class = "linenum">365</span> +<p><a name = "line11_365" id = "line11_365"> </a> +Amisit quantam posito conamine laudem,</p> +<p><a name = "line11_366" id = "line11_366"> </a> +Cui <a href = "#var11_366">tantum</a> est voluisse decus? Tum reddere +sese</p> +<p><a name = "line11_367" id = "line11_367"> </a> +Festinant epulis, et tristia fronte serenant;</p> +<p><a name = "line11_368" id = "line11_368"> </a> +Donec læta virum solvit convivia somnus.</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">669</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not11_361" id = "not11_361" href = "#line11_361">361.</a> +Dii vitam H. servarunt, ut a Scipione vinci posset. +—<a name = "not11_362" id = "not11_362" href = +"#line11_362">362.</a> <i>Scipiadæ</i>, Scipionis. Vid. <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#not7_107">ad VII, 107</a>. +—<i>tantum</i> facinus, <i>peragi</i>, perfici: nisi malis, tantum +virum vinci et occidi, ut <i>peragit</i> ap. Val. Fl. I, 146, ubi +v. Burm. +—<a name = "not11_363" id = "not11_363" href = +"#line11_363">363... 366.</a> <i>dextra Externa</i>, Campani +hominis. Hæc sententia exiguam vim habet, sed argutas verborum +antitheses, poetæ delicias; Ern. +—<a name = "not11_367" id = "not11_367" href = +"#line11_367">367.</a> <i>tristia fronte serenant</i>, tristitiam +serena fronte dissimulant. Cf. Virg. Æn. IV, 477, et ibi Heyne. Ceterum +Silius h.l. discrepat a Livio, (XXIII, 8 et 9 extr.) quo teste +solus pater convivio se reddidit, non filius, qui in eo haud +interfuerat: nam «unus nec dominorum invitatione, nec ipsius interdum +Hannibalis, vinci potuit; ipse valetudinem excusans, patre animi quoque +ejus haud mirabilem interturbationem causante.»</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_369" id = "line11_369"> </a> +Postera lux Phaethontis equos proferre parabat,</p> +<span class = "linenum">370</span> +<p><a name = "line11_370" id = "line11_370"> </a> +Jam <a href = "#var11_370">rapido</a> summis curru splendente sub +<a href = "#var11_370">undis</a>;</p> +<p><a name = "line11_371" id = "line11_371"> </a> +<a href = "#var11_371">Et</a> juvenis, magno generatus Hamilcare, +duras</p> +<p><a name = "line11_372" id = "line11_372"> </a> +Jam dudum exercet curas. Carthaginis arces</p> +<p><a name = "line11_373" id = "line11_373"> </a> +Ire ferox Mago, et Patribus portare jubetur</p> +<p><a name = "line11_374" id = "line11_374"> </a> +Nuncia facta ducis: præda et captiva leguntur</p> +<span class = "pagenum">670</span> +<span class = "linenum">375</span> +<p><a name = "line11_375" id = "line11_375"> </a> +Corpora, <a href = "#var11_375">dereptæque</a> viris sub Marte +cruento</p> +<p><a name = "line11_376" id = "line11_376"> </a> +Exuviæ, fausti Superis libamina belli.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_372" id = "not11_372" href = "#line11_372">372</a> +<a name = "not11_373" id = "not11_373" href = "#line11_372">sq.</a> +Cf. Liv. XXIII, 11. Propriæ curæ nos exercent, fatigant. Vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_260">ad I, 260</a> et <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_675">675</a>. +—<i>Jam dudum</i> de tempore non longe præterito; Drak. coll. inf. +<a class = "crossref" href = "#line11_489">v. 489</a>. Plaut. +Amphitr. II, <span class = "smallcaps">ii</span>, 59 seq. et Tibull. +III, <span class = "smallcaps">vi</span>, 63, ubi vid. Broukh. +—<a name = "not11_374" id = "not11_374" href = +"#line11_374">374</a> <a name = "not11_375" id = "not11_375" href = +"#line11_374">seq.</a> Spolia jam postridie +<span class = "pagenum notes">670</span> +ejus diei, quo pugna fuerat, lecta. Vid. Liv. XXII, 51, 52. Nunc +exquisitiora tantum <i>eliguntur</i>, ut Mago ea secum Carthaginem +avehat, et <i>exuviæ</i> inpr. sunt annuli equitum. +—<a name = "not11_376" id = "not11_376" href = +"#line11_376">376.</a> <i>fausti Superis libamina belli</i>; cf. +<a class = "crossref" href = "bookX.html#not10_551">ad X, 551</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_377" id = "line11_377"> </a> +Altera curarum Libycis demittitur oris</p> +<p><a name = "line11_378" id = "line11_378"> </a> +Heu! Decius, reduci lentas servatus ad iras;</p> +<p><a name = "line11_379" id = "line11_379"> </a> +Ni pœnæ juvenem <a href = "#var11_379">indignæ</a> miseratus ab alto</p> +<span class = "linenum">380</span> +<p><a name = "line11_380" id = "line11_380"> </a> +Jupiter antiquam Batti vertisset ad urbem.</p> +<p><a name = "line11_381" id = "line11_381"> </a> +Hic <a href = "#var11_381">Pellæa</a> virum Ptolemæi sceptra +vehentum</p> +<p><a name = "line11_382" id = "line11_382"> </a> +Eripuere minis, resolutaque vincula collo.</p> +<p><a name = "line11_383" id = "line11_383"> </a> +Atque eadem vitæ custos mox deinde quieto</p> +<p><a name = "line11_384" id = "line11_384"> </a> +Adcepit tellus ossa inviolata sepulcro.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_377" id = "not11_377" href = "#line11_377">377.</a> +Cf. Liv. XXIII, 10. +—<i>Libycis demittitur oris</i>, Carthaginem mittitur. +—<a name = "not11_378" id = "not11_378" href = +"#line11_378">378.</a> <i>reduci</i>, Hannibali, confecto bello in +patriam redeunti. +—<i>lentas servatus ad iras</i>, sero ei pœnas daturus. +—<a name = "not11_380" id = "not11_380" href = +"#line11_380">380.</a> <i>Batti urbem</i>, Cyrenas. Vid. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_61">ad II, 61</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#not3_252">III, 252 sq.</a> Illuc +navem detulerat tempestas, quod poeta Jovi tribuit. Inde eum Alexandriam +deportatum <i>Pellæa Ptolemæi sceptra</i>, h.e. Ptolemæus, rex Ægypti, +<i>eripuit minis vehentum</i>, eorum manibus et vinculis liberavit.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_381" id = "not11_381" href = "#line11_381">381.</a> +<i>sceptra Ptolemæi</i>, Ptolemæus rex. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_383">ad III, 383</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_599">IV, 599</a>. +—<i>Pellæa</i>, Macedonica (a Pella, urbe et regia Maced. ubi +Alexander natus), et, quoniam Alexander Ægyptum expugnavit, ibique +Alexandriam condidit, vel Ægyptiaca, ut ap. Virg. Ge. IV, 287 (ubi v. +Heyne), et Lucan. VIII, 475, 607; IX, 1016, vel Alexandrina, ut apud +Lucan. IX, 153; X, 511. De Ptolemæis, sub quorum imperio Cyrenaica +fuit, postquam Macedones Ægypto potiti, v. a Drakenb. jam laudatum +Spanhem. ad Callim. H. in Apoll. v. 68.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_383" id = "not11_383" href = "#line11_383">383</a> +<a name = "not11_384" id = "not11_384" href = "#line11_383">seq.</a> +Decius deinde Alexandriæ, vel in Ægypto certe, in regno ejus, quem vitæ +libertatisque vindicem habuit, et vixit et mortuus est. Conf. Liv. +XXIII, 10 extr. ubi tamen non <i>mox deinde</i> obiisse traditur.</p> + + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">385</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_385" id = "line11_385"> </a> +Nec Venerem interea fugit exoptabile tempus</p> +<span class = "pagenum">671</span> +<p><a name = "line11_386" id = "line11_386"> </a> +Pœnorum mentes cæco per læta premendi</p> +<p><a name = "line11_387" id = "line11_387"> </a> +Exitio, et luxu corda inportuna domandi.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_385" id = "not11_385" href = "#line11_385">385.</a> +Capuæ Pœnorum animi et corpora luxu deliciisque ita enervabantur, ut +Capuam Hannibali Cannas fuisse veteres jam scriptores recte +judicaverint. Tam gravi itaque rei paullo diutius poeta inmoratus est, +et exornavit narrationem Liv. XXIII, 18. Veneris ministerio commode usus +est propter odium ejus in Pœnos ipsamque rei indolem. In tota vero hujus +<span class = "pagenum notes">671</span> +deæ machinatione Silio ante oculos fuisse Virg. Æneid. I, 657 sqq. +(qui locus tamen non prorsus cum nostro congruit) jam observavit Marsus. +Ceterum poeta more suo ordinis historici minus, quam epici ornatus +rationem habuit. Res enim, ab Hannibale, priusquam in hiberna Capuam +concesserat, genioque indulserat per hiemem, gestæ, quas Livius lib. +XXIII, 14... 18, ordine exposuit, a Silio demum lib. XII, 1... 425, +memorantur. +—<a name = "not11_386" id = "not11_386" href = +"#line11_386">386 sqq.</a> +<i>cæco Exitio</i>, dum libidinem luxumque mentibus insinuat, atque +veluti ex insidiis obpugnat animos; Ern. qui eodem pertinere monet +<a class = "crossref" href = "#line11_388">v. 388 sq.</a>, +<i>tela fallentia</i> et <i>tacitas flammas</i>; <a class = "crossref" +href = "#line11_396">v. 396</a>, <i>tacita tela</i>; <a class = +"crossref" href = "#line11_423">v. 423</a>, <i>occultam +sagittam</i>, et ap. Virg. Æn. I, 688, et IV, 2, +<i>occultum</i> atque <i>cæcum ignem</i>. Cf. Virg. Æn. IV, 67, et +Heins. ad Ovid. Amor. I, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 6. +—<a class = "missing" name = "not11_387" id = "not11_387" href = +"#line11_387" title = "numerus deest">387.</a> <i>inportuna</i>, +dura et violenta, vel fera et inmansueta. Livius XXIII, 18. Hannibalis +«exercitum adversus omnia humana mala sæpe ac diu duratum, bonis +inexpertum atque insuetum» vocavit. <i>Nati</i> Veneris Ἔρως, et +Ἀντέ-Ἔρως, vel ρως et Ἵμερος, a quibus distinguuntur multi Ἔρωτες, +ὀπαδοὶ Αφροδίτης, Νυμφῶν παῖδες. Vid. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_446">ad VII, 446</a>. Sed a Silio confunduntur, unde +<a class = "crossref" href = "#line11_395">v. 395</a> <i>turba</i> +Veneris, et <a class = "crossref" href = "#line11_411">v. 411</a> +<i>exercitus</i> Cupidinum.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_388" id = "line11_388"> </a> +Spargere tela manu passim fallentia natis</p> +<p><a name = "line11_389" id = "line11_389"> </a> +Inperat, et <a href = "#var11_389">tacitas</a> in pectora mittere +flammas.</p> +<span class = "linenum">390</span> +<p><a name = "line11_390" id = "line11_390"> </a> +Tum pueris dulce adridens: «Eat inproba Juno,</p> +<p><a name = "line11_391" id = "line11_391"> </a> +Et nos (nec mirum, quid enim sumus?) <a href = "#var11_391">acta +secundis</a></p> +<p><a name = "line11_392" id = "line11_392"> </a> +Despiciat: valet illa manu, valet illa lacertis:</p> +<p><a name = "line11_393" id = "line11_393"> </a> +Parvula nos arcu puerili spicula sensim</p> +<p><a name = "line11_394" id = "line11_394"> </a> +Fundimus, <a href = "#var11_394">et nullus</a> nostro de vulnere +sanguis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a class = "missing" name = "not11_388" id = "not11_388" href = +"#line11_388" title = "numerus deest">388.</a> <i>Spargere tela</i>; cf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_267">ad I, 267</a>; +<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_19">V, 19</a>, et +<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_443">VII, 443 seq.</a> +—<a name = "not11_389" id = "not11_389" href = +"#line11_389">389.</a> <i>flammas</i>; v. <a class = "crossref" +href = "bookV.html#not5_19">ad V, 19</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_390" id = "not11_390" href = "#line11_390">390.</a> +<i>dulce adridens</i>; cf. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_467">ad VII, 467</a>. +—<i>Eat inproba Juno</i>, σαρκαστικῶς, ut et cetera. Cf. VV. DD. +ad Petron. Sat. c. 115. +—<a name = "not11_391" id = "not11_391" href = +"#line11_391">391.</a> <i>quid enim sumus?</i> quam imbecilli, si +Junoni comparamur? +—<i>acta secundis</i>, inpulsa et elata rebus prosperis; Cell. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookX.html#not10_617">ad X, 617</a>. +—<a name = "not11_393" id = "not11_393" href = +"#line11_393">393.</a> <i>Parvula spicula</i>; cf. <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#line7_443">VII, 443</a>. +—<a name = "not11_394" id = "not11_394" href = +"#line11_394">394.</a> <i>nullus sanguis</i>: ergo cæcum, seu +tacitum vulnus est, tantoque periculosius; Ernest. Sed contemtim potius +et ironice Venus de se ipsa et de natis suis loquitur, ut contra superbe +Hector καὶ ἐμὸν βέλος ὀξὺ πάροιθεν ap. Hom. Iliad. υ, 437, et Turnus +<i>nostro sequitur de vulnere sanguis</i> ap. Virg. Æn. XII, 51, ex quo +loco Silius orationis colorem petiit. +—<i>nostro</i>, quod nos infligimus.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">395</span> +<p><a name = "line11_395" id = "line11_395"> </a> +Verum, agite, o mea turba, precor, nunc tempus, adeste,</p> +<span class = "pagenum">672</span> +<p><a name = "line11_396" id = "line11_396"> </a> +Et Tyriam pubem tacitis exurite <a href = "#var11_396">telis</a>.</p> +<p><a name = "line11_397" id = "line11_397"> </a> +Amplexu multoque mero, somnoque virorum</p> +<p><a name = "line11_398" id = "line11_398"> </a> +Profliganda acies, quam non perfregerit ensis,</p> +<p><a name = "line11_399" id = "line11_399"> </a> +Non ignes, non <a href = "#var11_399">inmissis</a> Gradivus habenis.</p> +<span class = "linenum">400</span> +<p><a name = "line11_400" id = "line11_400"> </a> +Combibat <a href = "#var11_400">inlapsos</a> ductor per viscera +luxus,</p> +<p><a name = "line11_401" id = "line11_401"> </a> +Nec pudeat picto fultum jacuisse cubili,</p> +<p><a name = "line11_402" id = "line11_402"> </a> +Nec crinem Assyrio perfundere <a href = "#var11_402">pugnet</a> +amomo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_395" id = "not11_395" href = "#line11_395">395.</a> +<i>mea turba</i>; vid. ad +<span class = "pagenum notes">672</span> +VII, 446. +—<a name = "not11_396" id = "not11_396" href = +"#line11_396">396.</a> <i>exurite telis</i>; vid. <a class = +"crossref" href = "bookV.html#not5_19">ad V, 19</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_397" id = "not11_397" href = "#line11_397">397</a> +<a name = "not11_398" id = "not11_398" href = "#line11_397">sq.</a> +Cf. Liv. XXIII, 18. +—<i>amplexus</i>, honestum voc., quo res turpes, res Venereæ et +incliti amores exprimuntur; Drak. coll. <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_639">XIII, 639</a>, et aliis locis. +—<a name = "not11_399" id = "not11_399" href = +"#line11_399">399.</a> <i>inmissis Gradivus habenis</i>, pugna +acerrima. Conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_681">ad +IV, 681</a>; Virg. Æn. V, 662 (ubi v. Heyne); VI, 1; XI, 889; +Val. Fl. VIII, 139.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_400" id = "not11_400" href = "#line11_400">400.</a> +<i>Combibat luxus</i>, inbibat, quasi longo haustu et ore pleno, ut ap. +Virg. Æn. I, 749; πίνειν αὔρας, ἔρωτα et similia apud Anacr. XIX et +al. Conf. <a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_274">ad +V, 274</a>. Pœnos «nimia bona ac voluptates inmodicæ eo inpensius +perdidere, quo avidius ex insolentia in eas se merserant;» Liv. l.l. +—<a name = "not11_402" id = "not11_402" href = +"#line11_402">402.</a> <i>pugnet</i>, repugnet, recuset. +—<i>amomum</i>, frutex, et deinde unguentum inde paratum. Optimum +est Armenium, teste Dioscor. I, 14, unde <i>Assyrio</i> h.l. pro +<i>Armenio</i> positum. Conf. Plin. XII, 13; XVI, 32; Heyne et Martin. +ad Virg. Ecl. III, 89; IV, 25, et inpr. Heins. ad Ovid. Ep. Heroid. XV, +76.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_403" id = "line11_403"> </a> +Ille sub hiberno somnos <a href = "#var11_403">educere</a> cælo</p> +<p><a name = "line11_404" id = "line11_404"> </a> +<a href = "#var11_404">Jactator</a> tectis malit consumere noctes;</p> +<span class = "linenum">405</span> +<p><a name = "line11_405" id = "line11_405"> </a> +Ac ponat ritus vescendi, sæpe citato</p> +<p><a name = "line11_406" id = "line11_406"> </a> +Dum residet sub casside equo, discatque Lyæo</p> +<span class = "pagenum">673</span> +<p><a name = "line11_407" id = "line11_407"> </a> +Inbellem donare diem: tum deinde madenti</p> +<p><a name = "line11_408" id = "line11_408"> </a> +Post epulas sit grata chelys, segnisque soporas,</p> +<p><a name = "line11_409" id = "line11_409"> </a> +Aut nostro vigiles ducat sub numine noctes.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_403" id = "not11_403" href = "#line11_403">403</a> +<a name = "not11_404" id = "not11_404" href = "#line11_403">sq.</a> +Cf. V.L. et <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_20">XII, +20</a>. +—<i>educere somnos</i>, ut <a class = "crossref" href = +"#line11_409">v. 409</a>, <i>ducere noctes</i>; cf. Bentl. ad Hor. +Epist. I, <span class = "smallcaps">ii</span>, 31, et Burm. ad Val. +Fl. I, 251. +—<a name = "not11_405" id = "not11_405" href = +"#line11_405">405</a> <a name = "not11_406" id = "not11_406" href = +"#line11_405">sq.</a> +Dediscat ex equo vesci: quæ est severissima ratio vivendi, omnes +delicias +<span class = "pagenum notes">673</span> +excludens; Ernest. +—<a name = "not11_407" id = "not11_407" href = +"#line11_407">407.</a> <i>Inbellem</i>, otiosum, (quo non pugnatur, +h.e. otiose,) <i>diem Lyæo donare</i>, compotationi addicere. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_103">XII, 103 seq.</a> +—Verecundius loquitur Venus. +—<i>madenti</i>, βεβρεγμένῳ, ebrio. Cf. <a class = "crossref" href += "bookXII.html#var12_18">V.L. ad XII, 18</a>. +—<a name = "not11_408" id = "not11_408" href = +"#line11_408">408.</a> <i>chelys</i>, χέλυς, testudo, cithara, +lyra. +—<a name = "not11_409" id = "not11_409" href = +"#line11_409">409.</a> <i>nostro sub numine</i>, amore.</p> + + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">410</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_410" id = "line11_410"> </a> +Hæc postquam Venus, adplaudit lascivus, et alto</p> +<p><a name = "line11_411" id = "line11_411"> </a> +Mittit se cælo niveis exercitus alis.</p> +<p><a name = "line11_412" id = "line11_412"> </a> +Sentit flammiferas pubes Maurusia pennas,</p> +<p><a name = "line11_413" id = "line11_413"> </a> +Et pariter fusis tepuerunt pectora telis.</p> +<p><a name = "line11_414" id = "line11_414"> </a> +Bacchi dona volunt, epulasque, et <a href = "#var11_414">carmina +rursus</a></p> +<span class = "linenum">415</span> +<p><a name = "line11_415" id = "line11_415"> </a> +<a href = "#var11_414">Pieria liquefacta lyra</a>: non acer aperto</p> +<p><a name = "line11_416" id = "line11_416"> </a> +Desudat campo sonipes: non ulla per auras</p> +<p><a name = "line11_417" id = "line11_417"> </a> +Lancea <a href = "#var11_417">nudatos</a> exercet torta lacertos.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_410" id = "not11_410" href = "#line11_410">410.</a> +<i> lascivus exercitus</i>, Amores. Vide <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_446">ad VII, 446</a>. +—<a name = "not11_411" id = "not11_411" href = +"#line11_411">411.</a> <i>niveæ alæ</i>, ornate, ut in re læta; +Ern.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_412" id = "not11_412" href = "#line11_412">412.</a> +<i>flammiferas pennas</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_19">ad V, 19</a>. +—<a name = "not11_413" id = "not11_413" href = +"#line11_413">413.</a> <i>fusis telis tepuerunt pectora</i>; cf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_267">ad I, 267</a>, et +<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_19">V, 19</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_414" id = "not11_414" href = "#line11_414">414</a> +<a name = "not11_415" id = "not11_415" href = "#line11_414">seq.</a> +Memorantur plura genera luxuriæ, cujus desiderio Pœni telis amorum +incenduntur. +—<i>Bacchi dona</i>; vid. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_748">ad VII, 748</a>. +—<i>carmina liquefacta lyra</i>, h.e. pura, suavia, canora, +λιγεῖα, quæ ad lyram canebantur, λιγαινόμενα, ut <i>carmina liquida</i>, +et <i>fluens cantus</i>, quibus <i>rauca</i>, <i>rava</i>, +<i>torrida</i> et <i>arida vox</i> obponitur, ap. Lucret. IV, 982; +V, 1386; Virg. Ge. I, 410; Val. Fl. III, 158 et alios, quos +Drak. laudavit. Cf. Jani ad Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">xxiv</span>, 3. +—<i>Pieria</i>, epith. orn. a monte Macedoniæ Musis sacro. +—<i>rursus</i>; nam musica Teuthrantis adeo grata fuit Pœnis, ut +subinde iterum atque iterum illum cantantem audire cuperent; Drak.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_418" id = "line11_418"> </a> +Mollitæ flammis <a href = "#var11_418">lymphæ</a> languentia somno</p> +<p><a name = "line11_419" id = "line11_419"> </a> +Membra fovent, miserisque bonis perit <a href = "#var11_419">horrida +virtus</a>.</p> +<span class = "linenum">420</span> +<p><a name = "line11_420" id = "line11_420"> </a> +Ipse etiam, adflatus fallente Cupidine, ductor</p> +<p><a name = "line11_421" id = "line11_421"> </a> +Instaurat mensas dapibus, repetitque volentum</p> +<span class = "pagenum">674</span> +<p><a name = "line11_422" id = "line11_422"> </a> +Hospitia, et patrias paullatim decolor artes</p> +<p><a name = "line11_423" id = "line11_423"> </a> +Exuit, occulta mentem vitiante <a href = "#var11_423">sagitta</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_418" id = "not11_418" href = "#line11_418">418.</a> +<i>Mollitæ flammis</i>, tepidæ, <i>lymphæ Membra fovent</i>, post +prandium aut cœnam se lavant, quod Gr. ἀπονίψασθαι et ἰαίνεσθαι dicitur; +D. Heins. +—<a name = "not11_419" id = "not11_419" href = +"#line11_419">419.</a> <i>miseris bonis</i>, abundantia omnium +rerum et deliciis, quæ miseros reddunt homines. +—<i>horrida virtus</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_58">ad I, 58</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_420" id = "not11_420" href = "#line11_420">420.</a> +Cf. Virg. Æn. I, 688. +<span class = "pagenum notes">674</span> +—<a name = "not11_421" id = "not11_421" href = +"#line11_421">421.</a> <i>volentum</i>; cf. <a class = "crossref" href = +"#not11_443">ad v. 443</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_16">V, 16</a>. +—<i>Instaurat mensas dapibus</i>, repetitis conviviis exstruit (v. +Heyne ad Virg. Æn. IV, 63), <i>repetitque hospitia volentum</i>, +frequentat convivia civium se invitantium. +—<a name = "not11_422" id = "not11_422" href = +"#line11_422">422.</a> <i>patrias artes</i>, morum severitatem +virtutemque, <i>exuit</i>, v. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_496">ad VII, 496</a>. Inde <i>decolor</i>, degener, +deterior, sibi dissimilis. Cf. Heins. ad Ovid. Ep. Her. IX, 4, et +Virg. Æn. VIII, 326. +—<a name = "not11_423" id = "not11_423" href = +"#line11_423">423.</a> <i>occulta sagitta</i>; confer ad XI, vers. +386.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_424" id = "line11_424"> </a> +Altera jam patria, atque æquo sub honore vocatur</p> +<span class = "linenum">425</span> +<p><a name = "line11_425" id = "line11_425"> </a> +Altera Carthago Capua, <a href = "#var11_425">intactumque</a> +secundæ</p> +<p><a name = "line11_426" id = "line11_426"> </a> +Fortunæ ingenium vitia <a href = "#var11_426">adlatrantia</a> +quassant.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_424" id = "not11_424" href = "#line11_424">424 +seqq.</a> +Ita et Florus II, 6, ubi vide Freinshemium, «Quos nulla mali +vicerat vis, perdidere nimia bona ac voluptates inmodicæ; et eo +inpensius, quo avidius ex insolentia in eas se merserant;» Liv. XXIII, +18. +—<a class = "missing" name = "not11_425" id = "not11_425" href = +"#line11_425" title = "numerus deest">425.</a> <i>intactum secundæ +Fortunæ</i>, ut ap. Liv. l.c. «exercitum bonis inexpertum atque +insuetum.» +—<a class = "missing" name = "not11_426" id = "not11_426" href = +"#line11_426" title = "numerus deest">426.</a> <i>vitia +adlatrantia</i>, cum impetu animum inpugnantia, vel, ut al. +<i>latrantia</i>, inpetuosa, turbulenta, sæva. Conf. Barth. ad Stat. Th. +II, 338, VV. DD. ad Petron. Sat. c. 119.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_427" id = "line11_427"> </a> +Nec luxus ullus mersæque libidine vitæ</p> +<p><a name = "line11_428" id = "line11_428"> </a> +Campanis modus: adcumulant, variasque per artes</p> +<p><a name = "line11_429" id = "line11_429"> </a> +Scenarum certant epulas distinguere ludo;</p> +<span class = "linenum">430</span> +<p><a name = "line11_430" id = "line11_430"> </a> +Ut strepit adsidue <a href = "#var11_430">Phrygiam ad Nilotica +loton</a></p> +<p><a name = "line11_431" id = "line11_431"> </a> +Memphis Amyclæo <a href = "#var11_431">passim lasciva</a> Canopo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_428" id = "not11_428" href = "#line11_428">428</a> +<a name = "not11_429" id = "not11_429" href = "#line11_428">sq.</a> +<i>artes Scenarum</i> sunt mimi, qui antiquissimis jam temporibus in usu +erant in Italia infer. +—<a name = "not11_430" id = "not11_430" href = +"#line11_430">430 seq.</a> +Convivia Campanorum strepunt cantu et saltationibus lascivis, ut +<i>Canopus</i>, urbs Ægypti, ad Canopicum Nili ostium, non longe ab +Alexandria, sita, quæ luxu et libidinibus infamis fuit: de quo v. Strab. +XVII, p. 800 seq.; Senec. Epist. LI; Juven. VI, 84; XV, 46; Prop. +III, <span class = "smallcaps">ii</span>, 39; Ammian. Marcell. XXII, 16; +Ulit. ad Grat. Cyneg. v. 43, et inpr. Heins. ad Ovid. Amor. II, +<span class = "smallcaps">xiii</span>, 7. +—<i>Nilotica Memphis</i>, celeberrima Ægypti urbs, sedes regni, in +sinistra Nili ripa, h.l. pro tota Ægypto posita. +—<i>Phrygiam loton</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#not8_504">ad VIII, 504</a>. Tibia vero est, non sistrum, +cujus in lascivia Ægyptiorum frequentem usum quomodo ex h.l. probare +potuerit Heyne ad Virg. Æn. VIII, 696, non adsequor. +—<i>lasciva strepit ad +<span class = "pagenum notes">675</span> +Phr. lot.</i> lascive saltant ad numeros tibiæ Phrygiæ; Lenz. +—<a class = "missing" name = "not11_431" id = "not11_431" href = +"#line11_431" title = "numerus deest">431.</a> <i>Amyclæo +Canopo</i>, ut ὁ Αμυκλαίος Κάνωβος apud Dionys. Perieg. v. 13, et +<i>Therapnæus Canopo</i> ap. Stat. Silv. III, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 111. Nam Spartani hoc oppidum, propter sepultum +ibi Canopum, Menelai gubernatorem, condidisse credebantur, quod notum ex +Tac. Ann. II, 60; Strab. l.c. et Serv. ad Virgil. Ge. IV, 287. Sed v. +Heyne Opusc. Acad. T. I, p. 397. +—<i>passim lasciva</i>; v. V.L.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">675</span> +<p><a name = "line11_432" id = "line11_432"> </a> +Inprimis dulcem, Pœno lætante, per aures</p> +<p><a name = "line11_433" id = "line11_433"> </a> +Nunc voce infundit Teuthras, nunc pectine cantum.</p> +<p><a name = "line11_434" id = "line11_434"> </a> +Isque ubi mirantem resonantia pollice fila</p> +<span class = "linenum">435</span> +<p><a name = "line11_435" id = "line11_435"> </a> +Ductorem vidit Libyæ, canere inde superbas</p> +<p><a name = "line11_436" id = "line11_436"> </a> +Aoniæ laudes sensim testudinis orsus,</p> +<p><a name = "line11_437" id = "line11_437"> </a> +Concordem citharæ movit per carmina linguam,</p> +<p><a name = "line11_438" id = "line11_438"> </a> +Vincere linquentes vitam quæ possit olores.</p> +<p><a name = "line11_439" id = "line11_439"> </a> +Atque hæc e multis carpsit <a href = "#var11_439">mollissima</a> +mensæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_433" id = "not11_433" href = "#line11_433">433.</a> +Cf. sup. <a class = "crossref" href = +"#line11_288">v. 288 sq.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_436" id = "not11_436" href = "#line11_436">436.</a> +<i>Aoniæ</i> Bœotiæ, et deinde Musis sacræ, propter Heliconem montem et +Aganippen fontem, in Bœotia, ab Aonibus olim habitata, Musis dicatos; +unde <i>Aonia lyra</i>, <i>vertex</i>, <i>vates</i>, <i>sorores</i>, +etc. +—<a name = "not11_438" id = "not11_438" href = +"#line11_438">438.</a> Cycnos suavissime canere, potissimum +morientes, olim credidere non solum poetæ, qui vulgares opiniones +fabulasque sequi et solent et possunt, sed et alii, v.c. Plato de Rep. +X, et in Phædone p.m. 397. Aristot. H. Anim. IX, 12 et 16; Ælian. +H. A. II, 32; V, 34; X, 36; Cic. Tusc. Qu. I, at in +dubium jam vocarunt idem Ælian. Hist. Var. I, 14; Plin. X, 23 +(ubi v. Hard.), et Lucian. in dial. de electro, seu cycnis. Cf. Spanhem. +aliique VV. DD. ad Callim. H. in Apoll. v. 5, et in Del. +v. 249 sq. Jani ad Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">vi</span>, 2; <span class = "smallcaps">ii</span>, 20; +IV, <span class = "smallcaps">ii</span>, 25, et inpr. Herman. Mythol. +T. III, p. 353 seq.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_439" id = "not11_439" href = "#line11_439">439.</a> +<i>e multis</i>, quæ canere poterat, <i>hæc carpsit</i>, elegit. +—<i>mollissima mensæ</i>, jucundissima et ad convivas exhilarandos +maxime idonea; Cell.</p> + + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">440</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_440" id = "line11_440"> </a> +«Argolicis quondam populis (mirabile dictu!)</p> +<span class = "pagenum">676</span> +<p><a name = "line11_441" id = "line11_441"> </a> +Exaudita chelys, lapidem <a href = "#var11_441">testudine felix</a></p> +<p><a name = "line11_442" id = "line11_442"> </a> +Ducere, et in <a href = "#var11_442">muros</a> posuisse <a href = +"#var11_442">volentia saxa</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_440" id = "not11_440" href = "#line11_440">440.</a> +Recensentur miracula (<i>superbæ laudes</i>, <a class = "crossref" href += "#line11_435">v. 435</a>), ab Amphione +<span class = "pagenum notes">676</span> +(v. 440... 445), Arione (vers. <a class = "crossref" href = +"#line11_446">446... 448</a>); Chirone (<a class = "crossref" href = +"#line11_449">449... 458</a>), et Orpheo (<a class = "crossref" href = +"#line11_459">v. 459 sq.</a>), per lyram edita. Cf. sup. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_96">ad I, 96</a>; Prop. III, +<span class = "smallcaps">ii</span>, 1 seq.; Hor. Od. III, 11 et +al. Vides autem, quanto studio poeta ornatum sectetur. Aliud carminis +argumentum fuit sup. <a class = "crossref" href = +"#line11_291">v. 291 seq.</a> +—<i>Argolicis populis</i>, a Græcis. +—<a name = "not11_441" id = "not11_441" href = +"#line11_441">441.</a> <i>chelys</i>, ἡ χέλυς, testudo, et hinc +lyra: unde verba, <i>chelys</i>, <i>testudine felix ducere</i>, etc.; si +non plane inepta sunt, certe languent, ut taceam, voc. <i>testudinis</i> +modo præcessisse. +—<i>felix</i>, peritus, οἷος, ἰκανὸς, δυνατὸς, qui potest; ut ap. +Virg. Æn. IX, 772, et al. <i>felix lapidem ducere</i>, ut apud Hor. +A. P. 394 sq. Fabula de Amphione, lyræ sono muros Thebarum +struente, vel tironibus nota. +—<a name = "not11_442" id = "not11_442" href = +"#line11_442">442.</a> <i>volentia saxa</i>, ut <a class = +"crossref" href = "#line11_421">vers. 421</a>; <a class = "crossref" +href = "bookVII.html#line7_174">VII, 174</a>; <a class = "crossref" href += "bookXV.html#line15_473">XV, 473</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_142">XVI, 142</a>, <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_219">219</a>. N. Heins. Alia exempla +congessere Drak. ad h.l. Heins. et Burm. ad Ovid. Met. II, 128, ad Virg. +Georg. II, 41, et Æn. V, 219. Ita mox dicitur <i>silice per se +scandente</i>, h.e. sponte, ut apud Prop. I, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 13 (ubi v. intpp.). Cic. pro Rosc. Com. c. 7 (ubi +v. Græv.); Ovid. Met. I, 102; VIII, 680; Drak.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_443" id = "line11_443"> </a> +Hæc Amphionio vallavit pectine Thebas,</p> +<p><a name = "line11_444" id = "line11_444"> </a> +Ac, silice aggeribus per se scandente <a href = +"#var11_444">vocatis</a>,</p> +<span class = "linenum">445</span> +<p><a name = "line11_445" id = "line11_445"> </a> +Jussit in inmensum cantatas surgere turres:</p> +<p><a name = "line11_446" id = "line11_446"> </a> +Altera, turbatum plectro moderata profundum,</p> +<p><a name = "line11_447" id = "line11_447"> </a> +<a href = "#var11_447">Et tenuit</a> phocas, et in omni Protea forma</p> +<p><a name = "line11_448" id = "line11_448"> </a> +Traxit, et æquoreo portavit Ariona dorso.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_443" id = "not11_443" href = "#line11_443">443.</a> +<i>vallavit</i>, muro (<i>aggeribus</i>, v. seq.) cinxit. +—<a class = "missing" name = "not11_444" id = "not11_444" href = +"#line11_444" title = "numerus deest">444.</a> <i>vocatis</i>, et mox +<i>cantatas</i> (<a class = "missing" name = "not11_445" id = +"not11_445" href = "#line11_445" title = "numerus deest">v. 445</a>), v. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_96">ad I, 96</a>. +—<a name = "not11_446" id = "not11_446" href = +"#line11_446">446 seq.</a> +Fabula <i>Arionis</i> nota ex Herodot. I, 23, 24; Ovid. Fast. II, +83 seq., et Hygin. Fab. 194, ubi v. Munker. +—<i>Altera</i> chelys, seu lyra. +—<i>moderata</i>, sedans, compescens, <i>turbatum plectro</i>, +maris æstum. +—<a name = "not11_447" id = "not11_447" href = +"#line11_447">447.</a> <i>Protea in omni</i>, quam induit, <i>forma +traxit</i>, adtraxit, delinivit. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_420">VII, 420 sq.</a> +—<a name = "not11_448" id = "not11_448" href = +"#line11_448">448.</a> <i>dorso æquoreo</i>, in superficie maris, +ut ἐπ᾽ εὐρέα νῶτα θαλάσσης ap. Homer. Iliad. β, 159, et quidem ope +delphini, in cujus dorso sedebat: nisi <i>æquoreo dorso</i> adcipere +malis pro dorso belluæ æquoreæ, delphini.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_449" id = "line11_449"> </a> +<a href = "#var11_449">Nam</a>, quæ Peliaca formabat rupe canendo</p> +<span class = "pagenum">677</span> +<span class = "linenum">450</span> +<p><a name = "line11_450" id = "line11_450"> </a> +Heroum mentes et magni pectora Achillis,</p> +<p><a name = "line11_451" id = "line11_451"> </a> +Centauro dilecta chelys compesceret iras,</p> +<p><a name = "line11_452" id = "line11_452"> </a> +Percussa fide, vel pelagi vel tristis Averni.</p> +<p><a name = "line11_453" id = "line11_453"> </a> +<a href = "#var11_453">Namque</a> chaos, cæcam quondam sine sidere +molem</p> +<p><a name = "line11_454" id = "line11_454"> </a> +Non surgente die, ac mundum sine luce canebat.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_449" id = "not11_449" href = "#line11_449">449</a> +<a name = "not11_450" id = "not11_450" href = "#line11_449">sq.</a> +Agitur de lyra Chironis, <i>Centauri</i>, qui <i>Pelium</i> montem, +eoque a Lapithis pulsus Maleam, inhabitasse, +<span class = "pagenum notes">677</span> +et <i>Achillem</i>, Æsculapium, Jasonem, Actæonem aliosque <i>heroas</i> +instituisse dicitur. Cf. Orph. Argon. 375 seq.; Heyne ad Apollod. +p. 353, 355, 565; Hermanni Mythol. T. I, p. 195; +T. II, p. 346. +—<i>formabat</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_441">ad I, 441</a>. +—<a name = "not11_451" id = "not11_451" href = +"#line11_451">451 sq.</a> +<i>dilecta Centauro chelys</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_167">I, 167</a>, ubi v. V.L. +—<i>iras pelagi</i>; conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_101">ad I, 101</a>, et <a class = "crossref" href += "bookIV.html#not4_299">IV, 299</a>. +—<a class = "missing" name = "not11_452" id = "not11_452" href = +"#line11_452" title = "numerus deest">452.</a> <i>fide</i>, fidibus +lyræ.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_453" id = "not11_453" href = "#line11_453">453.</a> +Chiron originem rerum, a priscis poetis philosophisque traditam, canit, +ut Orpheus, cum Chirone decertans, ap. personatum Orph. Argon. +v. 419 sq. et inter Argonautas ap. Apollon. I, 496 seq. quæ +loca jam laudavit Drak. Inde suspicari possis, hos versus post <a class += "crossref" href = "#line11_461">v. 461</a>, inserendos esse. Sed +idem carminis argumentum, ex physicis et cosmogonia desumtum, tribuitur +etiam Iopæ et Sileno ap. Virg. Æn. I, 742 sq. et Ecl. VI, 31 seq. +ad quæ loca v. Heyne, et in Argum. Ecl. VI. +—<i>sine sidere</i> ut <i>non surgente die</i> et <i>sine +luce</i>: quæ luxuriantis ingenii indicia sunt.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">455</span> +<p><a name = "line11_455" id = "line11_455"> </a> +Tum Deus ut liquidi <a href = "#var11_455">discisset</a> stagna +profundi,</p> +<p><a name = "line11_456" id = "line11_456"> </a> +Tellurisque globum media compage <a href = +"#var11_456">locasset</a>:</p> +<p><a name = "line11_457" id = "line11_457"> </a> +Ut celsum Superis habitare dedisset Olympum,</p> +<p><a name = "line11_458" id = "line11_458"> </a> +Castaque Saturni monstrabat secula patris.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_455" id = "not11_455" href = "#line11_455">455.</a> +<i>discisset</i>, pro discidisset. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_118">XII, 118</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_16">XIV, 16</a>; Ovid. Met. I, 22; Heins. ad +Claud. B. Gildon. vers. 297, et ad Val. Fl. I, 827; Bentl. ad Hor. +Od. I, <span class = "smallcaps">iii</span>, 33. +—<a name = "not11_456" id = "not11_456" href = +"#line11_456">456.</a> <i>Tellurisque globum media compage +locasset</i>; cf. Ovid. Fast. VI, 269... 276, et ej. Met. I, 12, +13. +—<i>compage</i>, ut <i>congeries</i> ap. Ovid. Met. I, 33. +—<a name = "not11_457" id = "not11_457" href = +"#line11_457">457.</a> <i>habitare</i>, habitandum, +<i>dedisset</i>. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_716">ad IV, 716</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_324">V, 324</a>. +—<a name = "not11_458" id = "not11_458" href = +"#line11_458">458.</a> <i>Casta</i>, aurea, <i>secula</i>, in +quibus homines erant casti, h.e. pii et sancti. Vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_481">ad I, 481</a>, et <a class += "crossref" href = "bookII.html#not2_698">II, 698</a>. +—<i>patris</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_606">I, 606</a>, ubi vid. not. vel proprie, +quoniam Chiron Saturni et Philyræ filius fuit. +—<i>monstrabat</i>, ut <i>refert</i> ap. Virg. Ecl. VI, 42.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_459" id = "line11_459"> </a> +«Sed, <a href = "#var11_459">quos</a> pulsabat Rhipæum ad Strymona, +<a href = "#var11_459">nervi</a>,</p> +<span class = "pagenum">678</span> +<span class = "linenum">460</span> +<p><a name = "line11_460" id = "line11_460"> </a> +Auditus Superis, auditus manibus Orpheus,</p> +<p><a name = "line11_461" id = "line11_461"> </a> +Emerito fulgent clara inter sidera <a href = "#var11_461">cælo</a>.</p> +<p><a name = "line11_462" id = "line11_462"> </a> +Hunc etiam mater, tota comitante sororum</p> +<p><a name = "line11_463" id = "line11_463"> </a> +Aonidum turba, mater mirata canentem.</p> +<p><a name = "line11_464" id = "line11_464"> </a> +Non illo Pangæa juga, aut Mavortius Hæmus,</p> +<span class = "linenum">465</span> +<p><a name = "line11_465" id = "line11_465"> </a> +Non illo <a href = "#var11_465">modulante</a> sonos stetit ultima +Thrace:</p> +<p><a name = "line11_466" id = "line11_466"> </a> +Cum silvis venere feræ, cum montibus amnes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_459" id = "not11_459" href = "#line11_459">459.</a> +Conf. Ovid. Met. X, tot. et +<span class = "pagenum notes">678</span> +XI, 1... 66; Virgil. Ge. IV, 454... 527, quæ loca Silio ante oculos +fuere. «Nervi, quos pulsabat Orpheus, fulgent inter sidera,» quo summa +corum præstantia declaratur. Lyram Orphei Jupiter, precibus Musarum +motus, inter astra collocasse fingebatur. Vid. Eratosth. Cataster. 24. +Alii v.c. Lucianus (adv. indoct. T. II, Opp. p. 385, ed. Græv. +Amst. 1687) memorant, eam in Lesbo ins. et quidem in templo Apollinis +pependisse, donec Neanthus, Pittaci tyranni filius, eam abstulerit. +—<i>Rhipæi</i> Scythiæ montes; <i>Strymon</i> fluvius Thraciæ in +Macedoniæ limite: supra Thraciam vero Scythia, unde laxior hæc +geographia, et <i>Rhipæus</i> id. qd. <i>Threicius</i>; Cell. Poetæ +omnino quosvis fere septemtrionales montes <i>Rhipæos</i>, vel +<i>Hyperboreos</i> adpellant. Cf. Virg. Ge. IV, 508 et 518. An legendum +<i>Rhodopeum</i>, h.e. Thracium? +—<a name = "not11_460" id = "not11_460" href = +"#line11_460">460.</a> <i>auditus</i>, <i>manibus</i>; conf. mox. +<a class = "crossref" href = "#line11_472">v. 472 sq.</a> +—<a name = "not11_461" id = "not11_461" href = +"#line11_461">461.</a> <i>Emerito cælo</i>; v. <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#var7_19">ad VII, 19 in V.L.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_462" id = "not11_462" href = "#line11_462">462.</a> +<i>mater</i>, Calliope: sec. nonnullos Polyhymnia. Vid. Schol. Apollon. +I, 23. +—<a name = "not11_463" id = "not11_463" href = +"#line11_463">463.</a> <i>Aonides</i>, seu Aoniæ <i>sorores</i>, +Musæ. Cf. sup. <a class = "crossref" href = "#not11_436">ad +v. 436</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_464" id = "not11_464" href = "#line11_464">464.</a> +Conf. Hor. Od. I, <span class = "smallcaps">xii</span>, 7 seq. +—<i>Pangæa juga</i> et <i>Hæmus</i>, montes Thraciæ, quæ propria +Martis sedes fuit, unde <i>Mavortius Hæmus</i>; vid. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_73">ad II, 73</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_433">I, 433</a>. +—<a name = "not11_465" id = "not11_465" href = +"#line11_465">465.</a> <i>Non stetit</i>, eum sequuta est, cantus +suavitate perlecta.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_467" id = "line11_467"> </a> +«Inmemor et dulcis nidi, positoque volatu</p> +<p><a name = "line11_468" id = "line11_468"> </a> +Non mota volucris captiva pependit in æthra.</p> +<p><a name = "line11_469" id = "line11_469"> </a> +Quin etiam <a href = "#var11_469">Pagasæa</a> ratis, quum cærula +nondum</p> +<span class = "pagenum">679</span> +<span class = "linenum">470</span> +<p><a name = "line11_470" id = "line11_470"> </a> +Cognita <a href = "#var11_470">terrigenis</a>, pontoque intrare +negarent,</p> +<p><a name = "line11_471" id = "line11_471"> </a> +Ad puppim sacræ, cithara eliciente, carinæ</p> +<p><a name = "line11_472" id = "line11_472"> </a> +Adductum cantu venit mare: pallida regna</p> +<p><a name = "line11_473" id = "line11_473"> </a> +<a href = "#var11_473">Bistonius</a> vates flammisque Acheronta +sonantem</p> +<span class = "pagenum">680</span> +<p><a name = "line11_474" id = "line11_474"> </a> +Placavit plectro, et fixit revolubile saxum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_467" id = "not11_467" href = "#line11_467">467.</a> +Argute vis cantus exprimitur. +—<a name = "not11_468" id = "not11_468" href = +"#line11_468">468.</a> <i>captiva</i>, cantus dulcedine capta. +—<i>pependit in æthra</i> ut ap. Ovid. Met. I, 12.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_469" id = "not11_469" href = "#line11_469">469 sq.</a> +Orpheus inter Argonautas fuit, adscitus a Jasone consilio Chironis, ut +Sirenas feliciter præterveherentur. Vid. Heyne ad Apollod. p. 212, +et Schol. Apollon. I, 24 et 31. In navi celeusma cecinit, ferosque +heroum animos cantu et mansuefecit et delinivit. +—<i>Pagasæa ratis</i>, Argo, navis non procul +<span class = "pagenum notes">679</span> +a Pelio monte constructa in navalibus Pagasarum, opp. Thessaliæ, quod +inde (a παγῆσαι, <i>compingere</i> sc. navam.) nomen adcepisse Strabo et +alii putarunt. +—<i>cærula</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_21">ad I, 21</a>. +—<i>nondum Cognita terrigenis</i>; cf. Lucan. III, 193... 197, et +VI, 400 seq. +—<a class = "missing" name = "not11_470" id = "not11_470" href = +"#line11_470" title = "numerus deest">470.</a> <i>terrigenis</i>, +hominibus, ut ap. Lucret. V, 1410, 1426. Sed δεινῶς adhibita vox, +et h.l. significat homines, quorum sit, in terra vivere, non per mare +vehi, ut fere <i>terrenum equitem</i>, dixit Horat. Od. IV, <span class += "smallcaps">ii</span>, 27. Conf. Lucan. III, 195 sq. +—<i>ponto intrare</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#var6_498">ad VI, 498 in V.L.</a> +—<i>negarent</i> cf. <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#not9_534">ad IX, 534</a>. +—<a name = "not11_471" id = "not11_471" href = +"#line11_471">471.</a> Ita et ap. Stat. Theb. V, 340 seq., sed +in Orphei Argon. 231... 275, navis, quum nimio pondere depressa arenæ +inhæreret, et ab Argonautis in pontum deduci non posset, ad cantum +Orphei sponte in mare desiluisse dicitur: quod jam monuit Draken. Conf. +V.L. <i>sacræ carinæ</i>, ut <i>sacra Argo</i>, Ovid. Ep. Her. VI, 65, +et <i>diva ratis</i>, Val. Fl. IV, 336, quoniam Minerva, cujus maxime +consilio et auctoritate hæc navigatio quum suscepta tum perfecta est, et +in construenda navi Argum adjuvisse (v. Apollon. I, 19, et Apollod. +I, 9, 16), et in puppi (sed sec. Apollod. l.c. κατὰ τὴν πρώραν) +lignum, ex Dodonide silva excisum, quod vocale (φωνῆεν φηγοῦ τῆς +Δωδωνίδος ξύλον ap. Apollod. l.l.) et oraculi loco fuit, fingitur, unde +<i>fatidicam ratem</i>, Val. Fl. I, 2, et λάληθρον κίσσαν, Lycophr. +v. 1379; dixit. Cf. Æschyl. ap. Hygin. Astron. Poet. II, 37; Val. +Fl. I, 301... 305 (ubi vid. Burm. et Carr.) et Claud. B. Get. 14 +sq. Quod hi de ligno illo memorant, alii de carina, et alii denique de +malo navis tradunt. Vid. Apollon. IV, 582; Meurs. et Tzetz. ad Lycophr. +1313 et 1319. +—<a name = "not11_472" id = "not11_472" href = +"#line11_472">472.</a> Orphei descensus ad inferos notissimus, vel +ex Virg. Ge. IV, 467. sqq., et Ovid. Met. X, 11 sqq. +—<a name = "not11_473" id = "not11_473" href = +"#line11_473">473.</a> <i>Bistonius</i>, Thracius, +<span class = "pagenum notes">680</span> +<i>vates</i>, Orpheus, filius Œagri, regis Thraciæ. +—<a name = "not11_474" id = "not11_474" href = +"#line11_474">474.</a> <i>fixit revolubile saxum</i>, vi cantus +effecit, ut Sisyphus, eo captus, saxum in montem volvere paululum +desisteret. Conf. Ovid. Met. I, 41 sq.; Virg. Ge. IV, 481... 484; +Prop. IV, <span class = "smallcaps">ii</span>, 23; Claud. R. P. II, +335 sq. +—<i>revolubile saxum</i>, ut <i>revolubile pondus</i> apud Ovid. +in Ibin, V, 191.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">475</span> +<p><a name = "line11_475" id = "line11_475"> </a> +O diræ Ciconum matres, Geticique furores,</p> +<p><a name = "line11_476" id = "line11_476"> </a> +Et damnata Deis Rhodope! tulit ora revulsa</p> +<p><a name = "line11_477" id = "line11_477"> </a> +In pontum, ripis <a href = "#var11_477">utrimque</a> sequentibus, +Hebrus.</p> +<p><a name = "line11_478" id = "line11_478"> </a> +Tum quoque, quum rapidi caput a cervice recisum</p> +<p><a name = "line11_479" id = "line11_479"> </a> +Portarent fluctus, subito emicuere per undas</p> +<span class = "linenum">480</span> +<p><a name = "line11_480" id = "line11_480"> </a> +Ad murmur cete toto exsultantia ponto.»</p> +<p><a name = "line11_481" id = "line11_481"> </a> +Sic tum Pierius bellis durata virorum</p> +<p><a name = "line11_482" id = "line11_482"> </a> +Pectora Castalio frangebat carmine Teuthras.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_475" id = "not11_475" href = "#line11_475">475 seq.</a> +De Orpheo, a Bacchis discerpto, conf. Virg. Ge. IV, 520 seq.; Ovid. Met. +XI, 1 sqq.; Pausan. Bœot. c. 30, et Heyne ad Apollod. pag. 34. +—<i>Ciconum matres, Geticique furores</i>; v. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_75">ad II, 75</a>. +—<a name = "not11_476" id = "not11_476" href = +"#line11_476">476</a> <a name = "not11_477" id = "not11_477" href = +"#line11_476">sq.</a> +Cf. Virg. Ge. IV, 523 sq., et Ovid. Met. XI, 50 sq. qui nescio an minus +in hac re ludant, quam Silius, quem insanæ subtilitatis insimulat +Ernesti. Præter lusum tamen ingenii displicet etiam h.l. uxuria in +oratione. +—<i>damnata Deis</i>, exsecrabilis.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_479" id = "not11_479" href = "#line11_479">479.</a> +<i>emicuere</i> præ gaudio, dulcedine sonorum capta. +—<a name = "not11_480" id = "not11_480" href = +"#line11_480">480.</a> <i>Ad murmur</i>, ad nenias flebilesque +sonos a capite editos. Apud Ovid. l.c. <i>flebili lingua Murmurat +exanimis</i>, etc. Conf. et Virg. l.l.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_481" id = "not11_481" href = "#line11_481">481</a> +<a name = "not11_482" id = "not11_482" href = "#line11_481">sq.</a> +<i>Pierius</i>, ἀοιδὸς Cf. <a class = "crossref" href = "#not11_414">ad +v. 415</a>. +—<i>bellis durata virorum Pectora</i>; v. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_558">ad I, 558</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#not6_308">VI, 308</a>. +—<i>Castalium carmen</i>, a Castalio fonte Parnassi, Apollini +(Παρνασῶ τε κράναν Κασταλίαν φιλέοντι, Pind. Pyth. α, 75), et Musis +sacro. +—<i>Pectora durata frangebat</i>, exquisite pro emolliebat. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_261">ad I, 262</a>; +Dausq. comparat τὰ ὦτα κατεαγότας ap. Phot. c. 242, et D. Heinsius +τὰ κατεκλασμένα μέλη, molles effeminatosque modos, et τὴν κατεαγυῖαν +μουσικὴν obpositam τῇ ἀνδρώδει ap. Plutarchum de Musica pag. med. 1136, +et 1138.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_483" id = "line11_483"> </a> +Interea <a href = "#var11_483">placida adtulerant</a> jam flamina +terris</p> +<p><a name = "line11_484" id = "line11_484"> </a> +Magonem Libycis: lauro redimita subibat</p> +<span class = "pagenum">681</span> +<span class = "linenum">485</span> +<p><a name = "line11_485" id = "line11_485"> </a> +Optatos puppis portus, pelagoque micabant</p> +<p><a name = "line11_486" id = "line11_486"> </a> +Captiva arma procul celsa fulgentia prora.</p> +<p><a name = "line11_487" id = "line11_487"> </a> +At, patulo surgens jam dudum <a href = "#var11_487">ex</a> æquore, +late</p> +<p><a name = "line11_488" id = "line11_488"> </a> +Nauticus inplebat resonantia litora clamor,</p> +<p><a name = "line11_489" id = "line11_489"> </a> +Et, simul adductis percussa ad pectora tonsis,</p> +<span class = "linenum">490</span> +<p><a name = "line11_490" id = "line11_490"> </a> +Centeno fractus spumabat verbere pontus.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_483" id = "not11_483" href = "#line11_483">483 seq.</a> +Cf. sup. <a class = "crossref" href = "#line11_372">v. 372 sq.</a>, +et Liv. XXIII, 11, med. cujus narrationem +<span class = "pagenum notes">681</span> +poeta exornavit. +—<a class = "missing" name = "not11_484" id = "not11_484" href = +"#line11_484" title = "numerus deest">484.</a> <i>laurus</i> +victoriæ signum, unde fasces victoriam nuntiantes et lancea nuntii +victoriæ laureata apud Romanos; Cell. <i>Navium laureatarum</i> meminit +etiam Vitruv. II, 8 a Drak. laudatus.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_487" id = "not11_487" href = "#line11_487">487.</a> +<i>jam dudum</i>; cf. supra <a class = "crossref" href = "#not11_372">ad +v. 372</a>. +—<a name = "not11_488" id = "not11_488" href = +"#line11_488">488.</a> <i>Nauticus clamor</i>, celeusma, nec tamen +proprie ita dictum (de quo vid. ad loc. simil. <a class = "crossref" +href = "bookVI.html#not6_360">VI, 360 sq.</a>), sed clamores, quibus +nautæ vel remiges se invicem hortantur, et quidem h.l. ut ocius navis ad +litus adpellatur. Ita ap. Virg. Æneid. III, 128; Val. Fl. I, 186 +(ubi v. Voss. et Barm.) et Lucan. II, 688. +—<a name = "not11_489" id = "not11_489" href = +"#line11_489">489 sq.</a> +<i>simul adductis... pontus</i>, ut fere supra <a class = "crossref" +href = "bookVI.html#line6_362">VI, 362 sq.</a>, ubi v. not. +—<a class = "missing" name = "not11_490" id = "not11_490" href = +"#line11_490" title = "numerus deest">490.</a> <i>Centeno +verbere</i>, centenis remis, ut <i>centena arbore</i> ap. Virg. Æn. +X, 207, ubi v. Cerda et Heyne. +—<i>fractus pontus</i> remis, ut ap. Val. Fl. I, 363, ubi v. +Burm.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_491" id = "line11_491"> </a> +Nec lentum in medios rapienda ad gaudia vulgus</p> +<p><a name = "line11_492" id = "line11_492"> </a> +Procurrit fluctus, elataque turba favore</p> +<p><a name = "line11_493" id = "line11_493"> </a> +Certatim ingenti <a href = "#var11_493">celebrant</a> nova gaudia +plausu.</p> +<p><a name = "line11_494" id = "line11_494"> </a> +Æquatur rector Divis: illum undique matres,</p> +<span class = "linenum">495</span> +<p><a name = "line11_495" id = "line11_495"> </a> +Illum turba minor moniti <a href = "#var11_495">gaudere</a> nepotes,</p> +<p><a name = "line11_496" id = "line11_496"> </a> +Et senior manus, et juxta populusque, Patresque,</p> +<p><a name = "line11_497" id = "line11_497"> </a> +Mactatis Superum dignantur honore juvencis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_491" id = "not11_491" href = "#line11_491">491.</a> +<i>rapere gaudia</i>, raptim ea percipere. Cf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_570">ad I, 570</a>. Vox <i>gaudia</i> mox +perperam repetitur, ut et τὸ <i>turba</i>, nisi hæc vulnera librarii +poetæ inflixerunt. +—<a name = "not11_492" id = "not11_492" href = +"#line11_492">492.</a> <i>elata favore</i>, ut <i>efferri +studio</i>, <i>lætitia</i>, <i>dolore</i>, etc., de quavis animi +commotione, et de his, quæ inde oriuntur. Conf. Ernesti Clav. Cicer.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_495" id = "not11_495" href = "#line11_495">495.</a> +<i>moniti gaudere</i>, quia causam gaudii ignorant, adeoque ejus sensu +destituuntur. Conf. quos N. Heins. et Draken. laudant, Lucan. VII, +38, 39 (ubi tantus omnium luctus fuisse dicitur, ut etiam <i>pueri +injussi</i>, h.e. ultra ploraverint, non moniti et inpulsi a parentibus +nutricibusve), Mart. I, <span class = +"smallcaps">xxxiv</span>, 2; Stat. Th. X, 562 seq., et Senec. +Troad. v. 716 sq.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_498" id = "line11_498"> </a> +Sic patriam Mago et portas ingressus ovantes</p> +<p><a name = "line11_499" id = "line11_499"> </a> +Fraternæ laudis fama: ruit inde Senatus,</p> +<span class = "pagenum">682</span> +<span class = "linenum">500</span> +<p><a name = "line11_500" id = "line11_500"> </a> +Et multo Patrum stipatur curia cœtu.</p> +<p><a name = "line11_501" id = "line11_501"> </a> +Tum, Divos veneratus avum de more vetusto,</p> +<p><a name = "line11_502" id = "line11_502"> </a> +«Martem, <a href = "#var11_502">ait</a>, egregium et fractas, quîs Itala +tellus</p> +<p><a name = "line11_503" id = "line11_503"> </a> +Nitebatur, opes, pars ipse haud parva laborum,</p> +<p><a name = "line11_504" id = "line11_504"> </a> +Nuntio: pugnatum Superis in vota secundis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_499" id = "not11_499" href = "#line11_499">499.</a> +<i>fama</i>, nuntius.</p> + +<span class = "pagenum notes">682</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not11_501" id = "not11_501" href = "#line11_501">501.</a> +Oratio Magonis, qui apud Liv. XXIII, 11, omnes res a fratre adhuc in +Italia gestas exponit, non, ut h.l., solam pugnam Cannensem. +—<i>Divos veneratus</i>, postquam gratias egerat diis et sacra +fecerat. +—<a name = "not11_502" id = "not11_502" href = +"#line11_502">502.</a> <i>Martem egregium</i>, victoriam. +—<a name = "not11_503" id = "not11_503" href = +"#line11_503">503.</a> <i>pars ipse haud parva laborum</i>, ut fere +ap. Virg. Æn. II, 6; Drak.</p> + + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">505</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_505" id = "line11_505"> </a> +«Est locus, Ætoli signat quem gloria regis,</p> +<p><a name = "line11_506" id = "line11_506"> </a> +Possessus quondam prisca inter secula Dauno:</p> +<p><a name = "line11_507" id = "line11_507"> </a> +<a href = "#var11_507">Humentes</a> rapido circumdat gurgite campos</p> +<p><a name = "line11_508" id = "line11_508"> </a> +Aufidus, et stagnis intercipit arva refusis;</p> +<p><a name = "line11_509" id = "line11_509"> </a> +Mox fluctus ferit Hadriacos, magnoque fragore</p> +<span class = "linenum">510</span> +<p><a name = "line11_510" id = "line11_510"> </a> +Cedentem inpellit <a href = "#var11_510">retrorsus</a> in æquora +pontum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_505" id = "not11_505" href = "#line11_505">505.</a> +<i>Ætoli regis</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_125">ad I, 125</a>. +—<a name = "not11_506" id = "not11_506" href = +"#line11_506">506.</a> <i>Dauno</i>; conf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_291">ad I, 291</a>. +—<a class = "missing" name = "not11_507" id = "not11_507" href = +"#line11_507" title = "‘509... 511’ legitur">507... 510.</a> Ornate +pro, Aufidus in mare Hadriaticum fluit. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_52">I, 52 sqq.</a></p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_511" id = "line11_511"> </a> +Hic Varro et <a href = "#var11_511">magnum Latia</a> inter nomina +Paulus</p> +<p><a name = "line11_512" id = "line11_512"> </a> +<a href = "#var11_512">Nomen</a>, quîs rerum ducibus permissa +potestas,</p> +<p><a name = "line11_513" id = "line11_513"> </a> +Vix dum depulsa nigræ caligine noctis,</p> +<p><a name = "line11_514" id = "line11_514"> </a> +Invadunt campum, et late fulgentibus armis</p> +<span class = "linenum">515</span> +<p><a name = "line11_515" id = "line11_515"> </a> +Adcendunt ultro lucem surgentis Eoi.</p> +<p><a name = "line11_516" id = "line11_516"> </a> +Nos contra (nam germanum furor acer agebat</p> +<span class = "pagenum">683</span> +<p><a name = "line11_517" id = "line11_517"> </a> +Optatæ pugnæ) castris cita signa movemus.</p> +<p><a name = "line11_518" id = "line11_518"> </a> +<a href = "#var11_518">Intremit</a> et tellus, et pulsus mugit +Olympus.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a class = "missing" name = "not11_511" id = "not11_511" href = +"#line11_511" title = "numerus deest">511.</a> <i>Nomen magnum</i>; cf. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_729">ad IV, 729</a>, et +<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_77">V, 77</a>. +—<a name = "not11_515" id = "not11_515" href = +"#line11_515">515.</a> <i>Adcendunt</i>, geminant, augent (ut +<i>adcendere sitim</i>, <i>curam</i>, <i>vitia</i>, vel <i>incendere +annonam</i>, <i>luctus</i>, <i>vires</i>) <i>lucem Eoi</i>, Luciferi vel +auroræ, ex qua resplendent arma; nisi malis, efficiunt fulgore armorum, +ut clarius luceat aurora (qua ratione sensus non mutatur), vel eliciunt +quasi et late spargunt lucem auroræ. Conf. Burm. ad Val. Fl. +V, 370. Heyne ex Virg. Ge. I, 251 (ubi operarum incuria +<i>adscendit</i> pro <i>adcendit</i> legitur), hunc Silii versum putat +expressum: sed ille locus nostro parum respondere videtur. +—<i>ultro</i>; vid. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#var6_678">ad VI, 678 in V.L.</a></p> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">683</span> +<a name = "not11_518" id = "not11_518" href = "#line11_518">518.</a> +<i>pulsus</i>, pulsatus clamore (v. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_436">ad III, 436</a>), <i>mugit Olympus</i>, ut ap. +Virg. Æneid. IX, 504, <i>Sequitur clamor, cælumque remugit</i>.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_519" id = "line11_519"> </a> +«Hic fluvium et campos <a href = "#var11_519">abscondit cæde</a> +virorum</p> +<span class = "linenum">520</span> +<p><a name = "line11_520" id = "line11_520"> </a> +Ductor, quo nunquam majorem ad bella tulerunt</p> +<p><a name = "line11_521" id = "line11_521"> </a> +Rectorem terræ. Vidi, quum turbine sævo</p> +<p><a name = "line11_522" id = "line11_522"> </a> +Ausonia et <a href = "#var11_522">sonitu bellantis</a> fusa per +agros</p> +<p><a name = "line11_523" id = "line11_523"> </a> +Uni terga daret: vidi, quum Varro citato</p> +<p><a name = "line11_524" id = "line11_524"> </a> +Auferretur equo, projectis degener armis.</p> +<span class = "linenum">525</span> +<p><a name = "line11_525" id = "line11_525"> </a> +Quin et magnanimum, perfosso corpore telis,</p> +<p><a name = "line11_526" id = "line11_526"> </a> +<a href = "#var11_526">Strage</a> super socium vidi te, Paule, +cadentem.</p> +<p><a name = "line11_527" id = "line11_527"> </a> +Ægates ille et servilia fœdera larga</p> +<p><a name = "line11_528" id = "line11_528"> </a> +Ultus cæde dies: non plus optasse liberet,</p> +<p><a name = "line11_529" id = "line11_529"> </a> +<a href = "#var11_529">Quam tum</a> concessit dexter Deus: altera jam +lux</p> +<span class = "linenum">530</span> +<p><a name = "line11_530" id = "line11_530"> </a> +<a href = "#var11_530">Si talis redeat, populis sis omnibus una</a></p> +<p><a name = "line11_531" id = "line11_531"> </a> +Tum, Carthago, caput, terrasque <a href = "#var11_531">colare</a> per +omnes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_519" id = "not11_519" href = "#line11_519">519.</a> +<i>cæde</i>, cadaveribus, strage cæsorum, <i>abscondit</i>, obplevit, +obtexit, ut inf. <a class = "crossref" href = +"bookXVII.html#line17_49">XVII, 49</a>. Cf. sup. <a class = "crossref" +href = "#line11_137">v. 137 sq.</a>; <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_621">IV, 621</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_708">VI, 708</a>. +—<a name = "not11_521" id = "not11_521" href = +"#line11_521">521.</a> <i>turbine</i>, impetu. +—<a name = "not11_522" id = "not11_522" href = +"#line11_522">522.</a> <i>sonitu</i> armorum, h.e. armis +sonantibus. +—<a name = "not11_523" id = "not11_523" href = +"#line11_523">523.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_644">IX, 644 seq.</a> +—<a name = "not11_524" id = "not11_524" href = +"#line11_524">524.</a> <i>degener</i>, ut <a class = "crossref" +href = "bookX.html#line10_68">X, 68</a>; <a class = "crossref" href += "bookXII.html#line12_287">XII, 287</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_76">XV, 76</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_525" id = "not11_525" href = "#line11_525">525.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_234">X, 234</a>, <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_303">303 seq.</a> —<i>magnanimum</i>; vid. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_29">ad I, 29</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_527" id = "not11_527" href = "#line11_527">527.</a> +<i>Ægates</i>; ut <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_61">I, 61</a>. +—<i>servilia</i>, inhonesta, turpia, <i>dedecus parentum</i>, sup. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_62">I, 62</a>. +—<a name = "not11_529" id = "not11_529" href = +"#line11_529">529.</a> <i>Deus dexter</i>, propitius.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_532" id = "line11_532"> </a> +Testes hi stragis, quos signum inlustre superbis</p> +<p><a name = "line11_533" id = "line11_533"> </a> +Mos læva gestare viris.» Tum funditur ante</p> +<p><a name = "line11_534" id = "line11_534"> </a> +Ora admirantum <a href = "#var11_534">præfulgens</a> annulus auro;</p> +<span class = "pagenum">684</span> +<span class = "linenum">535</span> +<p><a name = "line11_535" id = "line11_535"> </a> +Datque fidem verbis haud parvo insignis acervo.</p> +<p><a name = "line11_536" id = "line11_536"> </a> +Hinc iterum repetens: «<a href = "#var11_536">Restat nunc</a> sedibus +imis</p> +<p><a name = "line11_537" id = "line11_537"> </a> +Vertenda atque æquanda solo jam subruta Roma.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_532" id = "not11_532" href = "#line11_532">532... +535.</a> +Cf. Liv. XXIII, 12, et sup. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#not8_675">ad VIII, 675</a>, ubi descriptio annulorum +minus apta quam h.l. his enim, ad quos Mago nunc verba facit, certe +plerisque, tam +<span class = "pagenum notes">684</span> +dignitas equestris, quam mos ille ignotus erat, et inde tamen potissimum +magnitudo gravitasque cladis Romanæ intelligi poterat. Hinc et Livius +loc. cit. tradit, Magonem «adjecisse deinde verbis, quo majoris cladis +indicium esset, neminem, nisi equitem, atque eorum ipsorum primores, id +gerere insigne.» Vereor itaque, ut jure h.l. verborum inpendium +reprehenderit Ernesti.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_536" id = "not11_536" href = "#line11_536">536.</a> +Conf. Magonis oratio apud Liv. lib. XXIII, 12. +—<a name = "not11_537" id = "not11_537" href = +"#line11_537">537.</a> <i>subruta</i>, quassata quasi et +labefactata. Imago petita a muro, qui ab imo subruitur; quo facto +exitium urbis inminet.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_538" id = "line11_538"> </a> +Adnitamur, ait, vires <a href = "#var11_538">refovere</a> tot +haustas</p> +<p><a name = "line11_539" id = "line11_539"> </a> +Casibus, <a href = "#var11_539">et</a> pateant non parca æraria +dextris,</p> +<span class = "linenum">540</span> +<p><a name = "line11_540" id = "line11_540"> </a> +Quas emimus <a href = "#var11_540">bello</a>: <a href = +"#var11_540">defit jam bellua, tristis</a></p> +<p><a name = "line11_541" id = "line11_541"> </a> +Ausoniis terror: nec non alimenta <a href = +"#var11_541">fatigant</a>.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_539" id = "not11_539" href = "#line11_539">539 seq.</a> +<i>pateant</i>, eorum usus nobis pateat et permittatur <i>dextris, quas +emimus bello</i>, ad milites emendos vel mercede conducendos. Sic +<i>patere</i> fere sup. <a class = "crossref" href = +"#line11_263">v. 263</a>, et <i>omnia Ciceronis patere +Treboniano</i>, vel <i>res familiaris patuit fortunæ meæ</i> ap. Cic. ad +Div. VI, 10, et XIII, 29. +—<i>Dextras emere</i>, ut <i>dextras mercari</i> et <i>legere</i> +inf. <a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_495">XV, 495</a>, +<a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_564">564</a>. Cf. et +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_500">I, 500</a>; +<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_501">V, 501</a>, et +Gronov. Diatr. Stat. c. XL. +—<a class = "missing" name = "not11_540" id = "not11_540" href = +"#line11_540" title = "numerus deest">540.</a> <i>bellua</i>, +elephanti. +—<i>tristis</i>, acer, vehemens, dirus, vel sævus, funestus, +exitiabilis, ut <i>tellus tristis cælo</i> inf. <a class = "crossref" +href = "bookXII.html#line12_371">XII, 371</a>, vel <i>tristis fragor</i> +<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_603">XII, 603</a>. +—<i>tristis ira</i>, <i>ursa</i>, <i>tristia bella</i>, etc. ap. +Hor. Od. I, <span class = "smallcaps">xvi</span>, 9, et Art. +Poet. v. 73; Stat. Achill. II, 409, et al. Conf. V.L. +—<a name = "not11_541" id = "not11_541" href = +"#line11_541">541.</a> <i>alimenta fatigant</i> sc. nos penuria, +Lef. ægre comparantur; Ern. Cf. V.L.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_542" id = "line11_542"> </a> +Atque ea dum memorat, torvo conversus in ora</p> +<p><a name = "line11_543" id = "line11_543"> </a> +Hannonis vultu, quem gliscens gloria pravum</p> +<p><a name = "line11_544" id = "line11_544"> </a> +<a href = "#var11_544">Ductoris</a> studio jam dudum agitabat +acerbo:</p> +<span class = "linenum">545</span> +<p><a name = "line11_545" id = "line11_545"> </a> +«<a href = "#var11_545">Jamne</a> tibi dextras inceptaque nostra +probamus?</p> +<span class = "pagenum">685</span> +<p><a name = "line11_546" id = "line11_546"> </a> +Jam fas Dardanio me non servire colono?</p> +<p><a name = "line11_547" id = "line11_547"> </a> +Anne iterum Hannibalem dedi placet? Atra veneno</p> +<p><a name = "line11_548" id = "line11_548"> </a> +Invidiæ nigroque undantia pectora felle,</p> +<p><a name = "line11_549" id = "line11_549"> </a> +Tandem tot titulis totque <a href = "#var11_549">exorata</a> +tropæis,</p> +<span class = "linenum">550</span> +<p><a name = "line11_550" id = "line11_550"> </a> +Infelix muta: <a href = "#var11_550">dextra en</a>, en dextera, quam +tu</p> +<p><a name = "line11_551" id = "line11_551"> </a> +Æneadis lacerare dabas, et litora, et amnes,</p> +<p><a name = "line11_552" id = "line11_552"> </a> +Et stagna, et <a href = "#var11_552">latos</a> inplevit sanguine +campos.»</p> +<p><a name = "line11_553" id = "line11_553"> </a> +Hæc Mago, atque animos favor <a href = "#var11_553">haud</a> obscurus +<a href = "#var11_553">alebat</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_542" id = "not11_542" href = "#line11_542">542.</a> +Conf. Liv. XXIII, 12, ubi tamen non Mago, sed Himilco, vir factionis +Barcinæ, hanc occasionem Hannonis increpandi amplectitur. De +<i>Hannone</i> et factione Barcina cf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_276">ad II, 276 seq.</a> +—<a name = "not11_543" id = "not11_543" href = +"#line11_543">543,</a> <a name = "not11_544" id = "not11_544" href += "#line11_544">544.</a> Verba <i>quem gliscens... acerbo</i> expressa +ex Virg. Æn. XI, 336 sq.</p> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">685</span> +<a name = "not11_547" id = "not11_547" href = +"#line11_547">547</a> <a name = "not11_548" id = "not11_548" href = +"#line11_547">seq.</a> +<i>iterum</i>: nam idem jam olim censuerat. Vid. sup. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#line2_377">II, 377</a>. +—<i>Invidiæ veneno</i>, cf. Ovid. Met. II, 777 et 801. +—<i>undantia pectora felle</i>; cf. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#not8_288">ad VIII, 288</a>. +—<a name = "not11_549" id = "not11_549" href = +"#line11_549">549.</a> <i>tropæis</i>, victoriis, et +<i>titulis</i>, gloria victoriis parta. +—<a name = "not11_550" id = "not11_550" href = +"#line11_550">550.</a> <i>Infelix</i>, ut σχέτλιε ap. Hom. +—<a name = "not11_551" id = "not11_551" href = +"#line11_551">551.</a> <i>lacerare dabas</i>; v. <a class = +"crossref" href = "bookV.html#not5_324">ad V, 324</a>. +—<i>dabas</i>, actus pro conatu, ut <i>reseravit</i> <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_14">I, 14</a>, vel +<i>recludis</i> <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_523">XIII, 523</a> et al. +—<a name = "not11_553" id = "not11_553" href = +"#line11_553">553.</a> <i>animos</i>, animum, ferociam, iram, +θυμὸν, <i>favor</i> Patrum <i>alebat</i>, ut al. <i>nutrire</i> et +<i>angere</i>.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_554" id = "line11_554"> </a> +Cui, simul invidia atque ira stimulantibus, Hanno:</p> +<span class = "linenum">555</span> +<p><a name = "line11_555" id = "line11_555"> </a> +«Talia vesani juvenis convicia miror</p> +<p><a name = "line11_556" id = "line11_556"> </a> +Haud equidem: tumet ingenio, fraternaque corda</p> +<p><a name = "line11_557" id = "line11_557"> </a> +Non tarde adnoscas et virus futile linguæ.</p> +<p><a name = "line11_558" id = "line11_558"> </a> +<a href = "#var11_558">Quin</a>, ne mutatum vanis absistere credat,</p> +<p><a name = "line11_559" id = "line11_559"> </a> +Nunc pacem <a href = "#var11_559">orandum</a>, nunc inproba fœdere +rupto</p> +<span class = "linenum">560</span> +<p><a name = "line11_560" id = "line11_560"> </a> +Arma reponendum, et bellum exitiale cavendum</p> +<p><a name = "line11_561" id = "line11_561"> </a> +Auctor ego: atque adeo vosmet perpendite, quæso,</p> +<p><a name = "line11_562" id = "line11_562"> </a> +Quid ferat: haud aliud nobis censere relictum est.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_554" id = "not11_554" href = "#line11_554">554.</a> +Cf. oratio Hannonis apud Liv. XXIII, 12. +—<a name = "not11_556" id = "not11_556" href = +"#line11_556">556.</a> Conf. sup. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#line2_288">II, 288</a>, et ibi not. +—<a name = "not11_557" id = "not11_557" href = +"#line11_557">557.</a> <i>Non tarde</i>, facile.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_562" id = "not11_562" href = "#line11_562">562.</a> +<i>Quid ferat</i>, præ se ferat, vel proferat, dicat, ut ap. Virg. Æn. +II, 161, et al. +—<i>haud aliud</i>, etc., acerbe hæc dicta sunt, ut pleraque in +hac oratione.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_563" id = "line11_563"> </a> +«Tela, viros, aurum, <a href = "#var11_563">classes</a>, alimenta +precatur,</p> +<span class = "pagenum">686</span> +<p><a name = "line11_564" id = "line11_564"> </a> +Belligeramque feram: <a href = "#var11_564">victus</a> non plura +dedissem.</p> +<span class = "linenum">565</span> +<p><a name = "line11_565" id = "line11_565"> </a> +Sanguine Dardanio Rutulos saturavimus agros,</p> +<p><a name = "line11_566" id = "line11_566"> </a> +Et jacet in campis Latium: deponere curas</p> +<p><a name = "line11_567" id = "line11_567"> </a> +<a href = "#var11_567">Tandem ergo, bone, da, victor, liceatque +sedere</a></p> +<p><a name = "line11_568" id = "line11_568"> </a> +In patria; liceat non exhaurire rapacis</p> +<p><a name = "line11_569" id = "line11_569"> </a> +Inpensis belli vacuatos sæpe penates.</p> +<span class = "linenum">570</span> +<p><a name = "line11_570" id = "line11_570"> </a> +Nunc en, nunc, inquam, (falsa ut præsagia nostra</p> +<p><a name = "line11_571" id = "line11_571"> </a> +Sint, oro, mensque augurio ludatur inani)</p> +<p><a name = "line11_572" id = "line11_572"> </a> +Haud procul est funesta dies: atrocia novi</p> +<p><a name = "line11_573" id = "line11_573"> </a> +Corda, ac prospicio natas e cladibus iras.</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">686</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not11_564" id = "not11_564" href = "#line11_564">564.</a> +Ap. Liv. l.l. <i>Quid aliud rogares, si esses victus? Hostium</i>, +etc.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_565" id = "not11_565" href = "#line11_565">565</a> +<a name = "not11_566" id = "not11_566" href = "#line11_565">sq.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookX.html#not10_264">ad +X, 264 sq.</a> +—<a name = "not11_567" id = "not11_567" href = +"#line11_567">567.</a> <i>bone victor</i>; v. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#not2_240">ad II, 240</a>. +—<i>sedere</i>, quiete et pace frui, ut <a class = "crossref" href += "bookIII.html#line3_561">III, 561</a> et al. +—<a name = "not11_569" id = "not11_569" href = +"#line11_569">569.</a> <i>penates</i>, patriam et cives. +—<i>vacuatos</i>, exhaustos.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_573" id = "not11_573" href = "#line11_573">573.</a> +Mente prospicio, iram Romanorum ipsa hac clade atrociorem futuram, et +gravius exarsuram esse.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_574" id = "line11_574"> </a> +Vos ego, vos metuo, Cannæ: submittite signa,</p> +<span class = "linenum">575</span> +<p><a name = "line11_575" id = "line11_575"> </a> +Atque adeo tentate, agedum, ac deposcite pacem.</p> +<p><a name = "line11_576" id = "line11_576"> </a> +Non dabitur: parat ille dolor (mihi credite) majus</p> +<p><a name = "line11_577" id = "line11_577"> </a> +Exitium adcepto: citiusque hæc fœdera victor,</p> +<p><a name = "line11_578" id = "line11_578"> </a> +Quam victus, dabit: atque adeo, qui tanta superbo</p> +<p><a name = "line11_579" id = "line11_579"> </a> +Facta sonas ore, et spumanti turbine perflas</p> +<span class = "linenum">580</span> +<p><a name = "line11_580" id = "line11_580"> </a> +Ignorantum aures, dic, en, germanus in armis</p> +<p><a name = "line11_581" id = "line11_581"> </a> +Ille tuus par Gradivo, per secula tellus</p> +<p><a name = "line11_582" id = "line11_582"> </a> +Cui similem nunquam ductorem in bella creavit,</p> +<p><a name = "line11_583" id = "line11_583"> </a> +Mœnia Romuleæ cur nondum <a href = "#var11_583">viderit</a> urbis?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_574" id = "not11_574" href = "#line11_574">574.</a> +<i>submittite signa</i>, ut <i>submittere vexilla fortunæ suæ</i> dixit, +Stat. Silv. IV, <span class = "smallcaps">ii</span>, 43.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_577" id = "not11_577" href = "#line11_577">577.</a> +Hanc pacem facilius olim a victoribus, quam nunc a victis Romanis, +impetrabitis. Gravis sententia et vera: nam Romanos numquam pacem, nisi +victis hostibus, fecisse, nec umquam a victoribus eam petiisse constat. +—<a name = "not11_580" id = "not11_580" href = +"#line11_580">580... 583.</a> Perstringuntur verba Magonis sup. +<a class = "crossref" href = "#line11_520">v. 520 sq.</a></p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_584" id = "line11_584"> </a> +«Scilicet <a href = "#var11_584">e</a> gremio matrum rapiamus in +hostem</p> +<span class = "pagenum">687</span> +<span class = "linenum">585</span> +<p><a name = "line11_585" id = "line11_585"> </a> +Nondum portandis habiles gravioribus armis?</p> +<p><a name = "line11_586" id = "line11_586"> </a> +<a href = "#var11_586">Æratas jussi</a> texamus mille <a href = +"#var11_586">carinas</a>,</p> +<p><a name = "line11_587" id = "line11_587"> </a> +Atque omnis Libyæ quæratur bellua terris?</p> +<p><a name = "line11_588" id = "line11_588"> </a> +Ut longa imperia, atque <a href = "#var11_588">armatos proroget +annos</a></p> +<p><a name = "line11_589" id = "line11_589"> </a> +Hannibal, et regnum trahat usque in tempora fati?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_584" id = "not11_584" href = "#line11_584">584.</a> +Hannibalis consilia ad dominatum spectare arguit Hanno, +<span class = "pagenum notes">687</span> +ut in invidiam eum adducat. +—<i>Scilicet</i>; v. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_114">ad V, 114</a>. +—<a name = "not11_585" id = "not11_585" href = +"#line11_585">585.</a> Pueros dicit mittendos, quo innuit, nihil +jam virorum superesse, qui conscribi possint et in cæsorum substitui +locum.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_587" id = "not11_587" href = "#line11_587">587.</a> +<i>bellua</i>, elephanti.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_588" id = "not11_588" href = "#line11_588">588.</a> +<i>armatos proroget annos</i>, bellum trahat, summumque in eo imperium +diu teneat. Cf. V.L. +—<a name = "not11_589" id = "not11_589" href = +"#line11_589">589.</a> <i>fati</i>, mortis, unde +<i>fatifer</i>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">590</span> +<p><a name = "line11_590" id = "line11_590"> </a> +Vos vero, (neque enim occulto circumdamur astu)</p> +<p><a name = "line11_591" id = "line11_591"> </a> +Ne dulces spoliate domos; castrisque potentum</p> +<p><a name = "line11_592" id = "line11_592"> </a> +Atque opibus sancite modum: pax optima rerum,</p> +<p><a name = "line11_593" id = "line11_593"> </a> +Quas homini novisse datum est: pax una triumphis</p> +<p><a name = "line11_594" id = "line11_594"> </a> +Innumeris potior: pax, custodire salutem</p> +<span class = "linenum">595</span> +<p><a name = "line11_595" id = "line11_595"> </a> +Et cives æquare potens, revocetur in arces</p> +<p><a name = "line11_596" id = "line11_596"> </a> +Tandem Sidonias; et fama fugetur ab urbe</p> +<p><a name = "line11_597" id = "line11_597"> </a> +Perfidiæ, Phœnissa, <a href = "#var11_597">tua</a>. Si tanta libido</p> +<p><a name = "line11_598" id = "line11_598"> </a> +Armorum tenet, atque enses non reddere perstat</p> +<p><a name = "line11_599" id = "line11_599"> </a> +Poscenti patriæ; nil suppeditare furori</p> +<span class = "linenum">600</span> +<p><a name = "line11_600" id = "line11_600"> </a> +Hortor, et hæc fratri Magonem dicta referre.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_591" id = "not11_591" href = "#line11_591">591.</a> +<i>castrisque potentum</i>, etc., desistite Hannibalem et Magonem, qui +jam nimis potentes sunt, militibus, pecunia et commeatu adjuvare. +—<a name = "not11_592" id = "not11_592" href = +"#line11_592">592... 595.</a> Verba præclara! +—<a name = "not11_596" id = "not11_596" href = +"#line11_596">596 seq.</a> +<i>fama perfidiæ</i>; cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_5">ad I, 5</a>. +—<a class = "missing" name = "not11_597" id = "not11_597" href = +"#line11_597" title = "numerus deest">597.</a> <i>Phœnissa</i>, +Dido, ut apud Virg. +—<a name = "not11_598" id = "not11_598" href = +"#line11_598">598.</a> <i>tenet</i>, scilicet Hannibalem. +—<a name = "not11_599" id = "not11_599" href = +"#line11_599">599.</a> <i>nil suppeditare furori</i>, furenti nec +milites, nec pecuniam, vel commeatum dare, non ita quasi alimenta furori +ejus subministrare.</p> + + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line11_601" id = "line11_601"> </a> +Plura adnectentem (neque enim satiaverat iras</p> +<p><a name = "line11_602" id = "line11_602"> </a> +Dicendo) clamor turbat diversa volentum.</p> +<span class = "pagenum">688</span> +<p><a name = "line11_603" id = "line11_603"> </a> +«<a href = "#var11_603">Si, Libyæ decus, haud ulli</a> superabilis +armis,</p> +<p><a name = "line11_604" id = "line11_604"> </a> +Hannibal est <a href = "#var11_604">iræ</a> tibi, destituemus ad +ipsas</p> +<span class = "linenum">605</span> +<p><a name = "line11_605" id = "line11_605"> </a> +Victorem metas? nec <a href = "#var11_605">opum</a> adjumenta +feremus?</p> +<p><a name = "line11_606" id = "line11_606"> </a> +Invidia unius sceptra ut jam parta retardet?»</p> +<p><a name = "line11_607" id = "line11_607"> </a> +Inde alacres tribuunt, quæ belli posceret usus;</p> +<p><a name = "line11_608" id = "line11_608"> </a> +<a href = "#var11_608">Absentique</a> suum jactant <a href = +"#var11_608">sub teste</a> favorem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_601" id = "not11_601" href = "#line11_601">601.</a> +Cf. Liv. XXIII, 13. +<span class = "pagenum notes">688</span> +—<a name = "not11_602" id = "not11_602" href = +"#line11_602">602.</a> <i>turbat</i>, interpellat.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_603" id = "not11_603" href = "#line11_603">603.</a> +Verba senatorum, <i>diversa volentum</i>, qui ab Hannone dissidebant. +—<a name = "not11_604" id = "not11_604" href = +"#line11_604">604.</a> <i>iræ est</i>, odio est, ut ap. Virg. Æn. +X, 714: <i>justæ quibus est Mezentius iræ</i>, ubi v. Heyne. +—<i>destituemus</i>, num eam ob causam opera nostra deerimus +victori <i>ad ipsas metas</i>, bello fere feliciter confecto.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_606" id = "not11_606" href = "#line11_606">606.</a> +<i>sceptra</i>, victoriam, et imperium orbis terrarum, de quo cum +Romanis contendimus.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_608" id = "not11_608" href = "#line11_608">608.</a> +<i>sub teste</i>, præsente Magone declarant, quantopere absenti ejus +fratri faveant.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line11_609" id = "line11_609"> </a> +Mox eadem terris placitum traducere Hiberis,</p> +<span class = "linenum">610</span> +<p><a name = "line11_610" id = "line11_610"> </a> +Dum malus obtrectat facta inmortalia livor,</p> +<p><a name = "line11_611" id = "line11_611"> </a> +Nec sinit <a href = "#var11_611">adjutas ductoris</a> crescere +laudes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not11_609" id = "not11_609" href = "#line11_609">609.</a> +<i>eadem</i>, quæ belli usus posceret, ex Hispania ad exercitum +Hannibalis in Italia, vel <i>terris Hiberis</i>, h.e. in Hispaniam et ad +exercitum, qui ibi esset, <i>traducenda</i> censuerunt (conf. Liv. +XXIII, 13 extr.): nisi forte sensus est, <i>eadem</i>, quæ in favorem +honoremque Hannibalis decreverant, jusserunt etiam <i>traducere</i>, +nota facere, indicare Hispanis, ut <i>traducere carmina</i>, +<i>secreta</i>, <i>poemata</i> ap. Martial. I, <span class = +"smallcaps">liv</span>, 3; Petron. 17 et 41. +—<a name = "not11_610" id = "not11_610" href = +"#line11_610">610.</a> <i>livor</i>, invidia. +—<a name = "not11_611" id = "not11_611" href = +"#line11_611">611.</a> <i>laudes adjutas</i>, consensu plurimorum +firmatas.</p> + + +<hr class = "mid"> + +<h5 class = "variae"><a name = "variae11" id = "variae11"> +Liber XI: Variæ Lectiones</a></h5> + +<div class = "variae"> + +<span class = "pagenum">644</span> +<p><a name = "var11_7" id = "var11_7" href = "#line11_7">7.</a> +<i>Sævior ante oculos alios servasse</i>, vel <i>alios iras servasse +r.</i> Oxon. unde <i>Sævior ante oculos animos</i> (iras, adfectus) +<i>servasse repostos</i> conj. Barth. Adv. III, 10. +—<a name = "var11_8" id = "var11_8" href = +"#line11_8">8.</a> <i>revocare</i> Put. +—<a name = "var11_9" id = "var11_9" href = +"#line11_9">9.</a> <i>fata</i> Col. Vulgo <i>facta</i>. +—<a name = "var11_10" id = "var11_10" href = +"#line11_10">10.</a> <i>Bruttius</i>, non <i>Brutius</i>, Col. vid. +ad VI, 15; <i>Apulus</i> Col. Conf. Dausq. Orth. P. II. +—<a name = "var11_11" id = "var11_11" href = +"#line11_11">11.</a> <i>Irpini</i> Col. prob. N. Heins. +propter verba Festi: <i>Irpini adpellati lupi nomine, quem Irpum +Samnites dicunt.</i> Sed conf. Dausq. l.c. Sigon. ad Liv. XXIII, 1, +et de lupo, fabuloso Hirpinorum, coloniæ Samnitium, deductore Strab. V, +extr. ubi ἵρπος legitur, ut <i>hirpus</i> ap. Serv. ad Virg. Æn. XI, +785; <i>Irpinum</i> Parm. et Med. <i>indocilisque quieti</i> (h.e. +inquieti) Col. ut I, 237, et Juvenal. XIV, 40; <i>quietis</i> +frustra reposuit Lefeb. coll. XII, 726. Vulgo <i>quietem</i>. +—<a name = "var11_12" id = "var11_12" href = +"#line11_12">12.</a> <i>Erupisse</i> Ox. <i>dura</i> Put. et priscæ +edd. præter R. 2. +—<a name = "var11_14" id = "var11_14" href = +"#line11_14">14.</a> <i>Calatia</i> scripti, <i>adegit</i> scripti, +R. 1, 2, 3, Parm. Med. Vulgo <i>Gallatia abegit</i>. +<span class = "pagenum">645</span> +—<a name = "var11_22" id = "var11_22" href = +"#line11_22">22.</a> <i>lavitur</i> (a voc. <i>lavere</i> pro +<i>lavare</i>) conjicit Burmann. +—<a name = "var11_23" id = "var11_23" href = +"#line11_23">23.</a> <i>in Marte</i> quatuor scripti et priscæ edd. +sed <i>Marti</i> mox denuo sequitur, <i>in morte</i> Mars. et plerique +eum sequuti, <i>errore</i> Basil. Dausq. Cellar. et alii; <i>e more</i> +emend. Barth. Adv. III, 10. +—<a name = "var11_26" id = "var11_26" href = +"#line11_26">26.</a> <i>Italum</i> omnes scripti. Vulgo +<i>iterum</i>, prob. Dausq. Sed duarum inimicissimarum gentium nomina +jungi, plus energiæ habet, judice Barth. Adv. III, 10, <i>veteresque +doloris</i> Puteol. et Tell. <i>veteresque dolores</i> R. 1, Med. +al. Vulgo <i>veterisque doloris</i>.</p> + +<p><a name = "var11_28" id = "var11_28" href = "#line11_28">28.</a> +<i>fas sit</i> R. 1, Parm. Mediol. Idem conj. +<span class = "pagenum">646</span> +N. Heins. vel <i>fas</i>, <i>Di</i>, <i>Celtis</i>. +—<a name = "var11_31" id = "var11_31" href = +"#line11_31">31.</a> <i>Nomadum</i> est ex emend. N. Heins. et +Gron. Obss. III, 9; <i>jam tum</i> Marsi Ven. In aliis libris +<i>numquam</i>, vel <i>tandem</i>, sed in plerisque <i>nondum</i> +legitur sine sensu; <i>demum</i> corrig. Barth. l.c. +—<a name = "var11_32" id = "var11_32" href = +"#line11_32">32.</a> <i>mutatos</i> emend. Dausq. perperam. +Gronovius l.l. versum hunc, inquit, qui languor et sopor est ipse, atque +enervem reddit iratam admirationem, si persuadere possim ὑποβολιμαῖον +esse, cancellaverim libens. Sic tota oratio, quod Drak. monuit, est +admirantis, quæ per verbum infinitivum proferri solet; quod genus +constructionis quum librarii non intelligerent, explendo, ut putabant, +sensui addiderunt versum subditicium, de quo vid. idem Gronov. Obss. II, +14. Ipse quoque non dissimulo, hunc versum, quem Ernesti et reliqui +interpp., præter Drak., silentio quod mireris, prætermittunt, semper me +obfendisse; quod tamen non poetæ, sed librariorum culpa factum videtur. +Vix enim dubito, quin legendum sit: <i>Quis, nisi mutato tantum nunc +tempore, credat?</i> h.e. quisnam hoc credat, nisi nunc, quo tempora +tantopere mutata sunt, vel, nisi tantum nunc tempora mutata essent? Ita +hæc vel ad tempora poetæ, vel ad ea, quibus Capua a Romanis defecit, +spectant, et optime cohærent cum verbis sqq., quibus ratio continetur, +cur tanta rerum morumque mutatio facta sit. +<span class = "pagenum">647</span> +—<a name = "var11_41" id = "var11_41" href = +"#line11_41">41.</a> <i>madidis</i>, hoc est, viris ebriis, pro +<i>manibus</i> legendum putabat Barth. Adv. III, 10. Sed vox +<i>madefacta</i> proxime præcessit; <i>madefacta veneno Assyrio jam bis +vestis</i> tentabat N. Heins. ut vestis murice bis tincta, seu +dibapha innuatur, et τὸ <i>jam</i> eleganter atque adposite hic positum +sit, ut passim apud Silium, v.c. <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_23">XIV, 23</a>, <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_661">661</a>; <i>maribus</i>, quod minus a vulg. +scriptura recedit, conj. Gronov. ut poeta Campanos traducat, apud quos +ipsi etiam viri purpureis vestibus usi sint, quæ vix feminis concedendæ +essent. Id probavit Drak. et recepit Lefeb. coll. XIII, 353, et XV, 116, +117. Sed veste purpurea et dibapha non tam molles, quam summi viri +solent esse ornati. Forte legendum <i>madefacta veneno A.</i> (κατὰ) +<i>manicas vestis</i>, et hæc non differt a <i>lato clavo, ad manus +fimbriato</i>, quo Cæsarem, delicatorum hominum more. usum tradit +Sueton. Jul. c. 45, conf. not.</p> + +<p><a name = "var11_43" id = "var11_43" href = "#line11_43">43.</a> +<i>inclita</i> Col. et Oxon. <i>nulli maculam non i. v.</i> emend. +N. Heins. ut sit græcismus, nec sonus quatuor vocum similiter +desinentium aures obfendat; <i>nulli maculis</i> corrig. Withof. +<a name = "var11_44" id = "var11_44" href = +"#line11_44">44.</a> Lef. huic versui præposuit <a class = +"crossref" href = "#line11_51">v. 51... 55</a>; +<span class = "pagenum">648</span> +<i>Quin etiam... mensis</i>, quod suaserant Barth. Ad. III, 10, et Drak. +ut Silius Campanorum luxuriæ et conviviis adjungat crudelitatem cædesque +in iisdem usitatas, et inde transeat ad causas defectionis a Romanis, +quæ eos in perniciem conjecerit, ad juvenum senumque crimina, ad ægrum +statum ipsius reipubl. et denique ad occasionem adgrediundi dominii, ab +Hannibale captam. Non male: sed poeta non semper hanc ordinis +subtilitatem curat, quod jam monuit Ern. <i>populo aversi</i>, vel +potius <i>populo servi Patres</i> (quos plebi et Pacuvio obnoxios +fuisse, non uno loco testatur Livius) malebat N. Heins. quem vid. +ad Ovid. Amor. I, <span class = "smallcaps">vi</span>, 74. +—<a name = "var11_45" id = "var11_45" href = +"#line11_45">45.</a> <i>læta</i> Col. Vulgo <i>lacera</i>. Sed +elata, h.e. adrogans et potens facta, conj. N. Heins. coll. +v. 493. <i>Invida lautitiæ</i> corrig. Withof. +—<a name = "var11_46" id = "var11_46" href = +"#line11_46">46.</a> <i>pubis</i> pro <i>pubes</i> ex emend. +Barthii; <i>sed enim teneris</i>, vel <i>in teneris temeraria +ephebis</i> (ut ap. Martial. IX, 9, et Stat. Th. I, 423) +legendum putabat N. Heins. Si quid mutandum, <i>teneræ</i> +reponerem pro <i>interea</i>. +—<a name = "var11_48" id = "var11_48" href = +"#line11_48">48.</a> <i>dispectaque</i> Col. +—<a name = "var11_50" id = "var11_50" href = +"#line11_50">50.</a> <i>imperio</i> primus edidit Marsus et post +eum alii. +—<a name = "var11_52" id = "var11_52" href = +"#line11_52">52.</a> <i>diro</i> præstiterit judice etiam +N. Heins.</p> + +<p><a name = "var11_55" id = "var11_55" href = "#line11_55">55.</a> +<i>Hac</i> (qua patebat resp. Capuana, per viros nimirum humili stirpe +et pravis moribus) corrig. Barth. loco citato. Sed vid. Gron. Obss. +IV, 4. Versum 58, huic versui +<span class = "pagenum">649</span> +præposuit Lefeb. Male! +—<a name = "var11_56" id = "var11_56" href = +"#line11_56">56.</a> <i>que</i> priscæ edd. <i>quæ</i> Put. Tell. +Mars. quod recte forsan revocavit Lefeb. +—<a name = "var11_57" id = "var11_57" href = +"#line11_57">57.</a> Verba <i>neque e. i. volebat</i> et <i>fuit +haud o. c. nomen</i> parenthesibus inclusit Barth. <i>temperata</i> pro +<i>impetrata</i> contra metri leges edidere Mars. et Mart. Herbip. ut +sensus sit: excedebat modum in votis et petitione. +—<a name = "var11_58" id = "var11_58" href = +"#line11_58">58.</a> <i>Pacuvio</i> Marsi ed. Ven. Conf. Gronov. +l.c. <i>Paculo</i> Col. Vulgo <i>Pactulo</i>. +—<a name = "var11_62" id = "var11_62" href = +"#line11_62">62.</a> <i>gemino fascique securique</i>, vel <i>fasci +geminæque securi</i> conj. N. Heins. Sed per solas <i>secures</i> +hic consulatum innui, ut per solos <i>fasces</i> inf. <a class = +"crossref" href = "#line11_152">v. 152</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#line13_269">XIII, 269</a>, nec opus +esse, ut simul et fasces et secures memorentur, jam monuit Drak. +Præterea <i>fascium</i> modo mentio facta. Ego totum potius versum +ejiciendum putarem, ne eadem res et notio quinque modis varietur, nisi +in poeta luxuriantis ingenii versaror. +—<a name = "var11_65" id = "var11_65" href = +"#line11_65">65.</a> <i>Virrius</i> Col. ut et inf. passim +<i>Virrhius</i> Med. <i>Virruis</i> R. 1. Vulgo <i>Virius</i>. In +marmm. et inscriptt. nunc <i>Virrius</i>, nunc <i>Virius</i> legitur; +confer Gron. et Drakenb. ad Liv. XXIII, 6. +—<a name = "var11_67" id = "var11_67" href = +"#line11_67">67.</a> Hunc versum primus ejecit Marsus, quem +plerique editores perperam sequuti sunt. +—<a name = "var11_68" id = "var11_68" href = +"#line11_68">68.</a> <i>ac</i> Col. Vulgo <i>et.</i> Neutrum +<span class = "pagenum">650</span> +legitur in Put. R. 1. Med. et Marsi edd. +—<a name = "var11_71" id = "var11_71" href = +"#line11_71">71.</a> <i>concilio</i> scripti. Vulgo +<i>consilio</i>. Forte h.l. legendum: <i>Toto e concilio clamor, quem +quisque fatigat I.</i>, vel <i>quod</i> (scilicet concilium) <i>quisque +fatigat I.</i> (clamore, seu increpatione) vel denique <i>quo quisque +fatigat</i>, scilicet concilium, vid. de his formulis <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_63">not. ad I, 63</a>, <a class += "crossref" href = "bookI.html#not1_675">675</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_75">II, 75</a>. In vulgata certe +lectione constructio verborum paulo inpeditior est, et vox <i>tum</i> +minus apta, quoniam nihil novi traditur, sed idem aliis verbis +enunciatur.</p> + +<p><a name = "var11_74" id = "var11_74" href = "#line11_74">74.</a> +<i>Capuæ dicta</i> malebat N. Heins. Sed junge: ex <i>Capua +portantes</i>. +—<a name = "var11_75" id = "var11_75" href = +"#line11_75">75.</a> <i>Romuleos muros</i> scribendum suspicor; +vid. <a class = "crossref" href = "bookX.html#var10_596">ad +X, 596</a>. +—<a name = "var11_77" id = "var11_77" href = +"#line11_77">77.</a> <i>offerre</i> Tell. <i>efferre</i> R. 2. +—<a name = "var11_81" id = "var11_81" href = +"#line11_81">81.</a> <i>apportabat</i> Col. Tell. R. 1, Parm. +Med. quod etiam ex conj. reposuit Cell. quoniam vulg. lectio +<i>asportabat</i> auferendi vim habet. +<span class = "pagenum">651</span> +—<a name = "var11_87" id = "var11_87" href = +"#line11_87">87.</a> <i>Rabidum</i>, Ald. Vulgo <i>Rapidum</i>, +quod perperam restituit Lef. <i>hinc</i>, non <i>hunc</i>, Col. +—<a name = "var11_90" id = "var11_90" href = +"#line11_90">90.</a> <i>Pro</i>, non <i>proh</i>, Col. et +R. 2, ut semper in optimis libris, <i>prope juncta</i> conj. +N. Heins., et Burm. <i>pro monstra! pudendi</i>, etc. ut +<i>pudendum bellum sit</i>, quod tam male gesserit Varro, cujusque culpa +interemtus sit Paulus, ac sedes consularis vacet. +—<a name = "var11_94" id = "var11_94" href = +"#line11_94">94.</a> <i>ante alias</i>, scilicet sortes, e Col. +recepit Lefeb. +—<a name = "var11_100" id = "var11_100" href = +"#line11_100">100.</a> <i>Quo</i> conj. N. Heins. <i>tam</i> +pro <i>quam</i> e duobus scriptis, nescio quibus, reposuit Lefeb. +<span class = "pagenum">652</span> +—<a name = "var11_102" id = "var11_102" href = +"#line11_102">102.</a> <i>perferre</i>, non <i>præferre</i>, libri +vetusti; <i>furibunda examina</i> suspicabatur N. Heins. ut legati +Capuani ita dicantur; <i>furibundi somnia</i> conj. Burm. Ego leviori +mutatione <i>furibundi insomnia</i> legendum arbitror. +—<a name = "var11_111" id = "var11_111" href = +"#line11_111">111.</a> <i>e foribus</i> tacite edidit Lefeb. +—<a name = "var11_112" id = "var11_112" href = +"#line11_112">112.</a> <i>ipsa</i> Col. cum priscis edd. +<i>illa</i> Put. Vulgo <i>acta</i>, quod servavit Lefeb. <i>tantoque</i> +Parm. <i>tacitoque</i> conj. Livin.</p> + +<p><a name = "var11_114" id = "var11_114" href = "#line11_114">114.</a> +<i>nam</i>, non <i>jam</i>, Col. +—<a name = "var11_117" id = "var11_117" href = +"#line11_117">117.</a> <i>nostris</i> Oxon. et vett. edd. +<i>devictum</i> Marsi Ven. sec. et inde plures. +—<a name = "var11_118" id = "var11_118" href = +"#line11_118">118.</a> <i>agis</i> Col. Vulgo <i>agas</i>: sed +illud concinnius, judice N. Heins. qui <a name = "var11_119" id = +"var11_119" href = "#line11_119">v. 119</a>, <i>hortor</i> maluerit +pro <i>oro</i>.</p> + +<span class = "pagenum">653</span> +<p><a name = "var11_125" id = "var11_125" href = "#line11_125">125.</a> +<i>et per arma</i> R. 1, Parm. Mediol. sed ad marg. R. 1, +<i>per et arma</i> quod etiam N. Heinsio in mentem venit. +—<a name = "var11_126" id = "var11_126" href = +"#line11_126">126.</a> <i>referet</i> Colon. <i>referret</i> Tell. +et R. 1. Vulgo <i>referat</i>. +—<a name = "var11_130" id = "var11_130" href = +"#line11_130">130.</a> <i>fata</i> primum legitur in Marsi Ven. 2. +—<a name = "var11_132" id = "var11_132" href = +"#line11_132">132.</a> <i>Turbatis</i>, non <i>Turbati</i>, +R. 1. Parm. et Med. +—<a name = "var11_133" id = "var11_133" href = +"#line11_133">133.</a> Ita scripti cum R. 1, Parm. et Med. Cf. +Heins. ad Ovid. Met. XI, 377. Alterum <i>arma</i> perperam omissum est +in edd. Marsi, Nicandri, R. 2, et al. <i>Arma sibi</i> ed. Gryph. +et al. +—<a name = "var11_135" id = "var11_135" href = +"#line11_135">135.</a> <i>ut vicerit</i> Put. R. 2, edd. Mars. +et inde al. prob. Lefeb. qui <i>Alpes</i> pro incolis Alpium adcipit. +<span class = "pagenum">654</span> +—<a name = "var11_137" id = "var11_137" href = +"#line11_137">137.</a> <i>refecta</i> edd. Marsi <i>reverta</i> et +a m. sec. <i>cruenta</i> in R. 1. +—<a name = "var11_140" id = "var11_140" href = +"#line11_140">140.</a> <i>Ut</i>, non <i>Et</i>, R. 1, 2, +Parm. Med. Gryph. Asul. +—<a name = "var11_142" id = "var11_142" href = +"#line11_142">142.</a> <i>dimiserit</i> scripti, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#var1_439">ad I, 439</a>.</p> + +<p><a name = "var11_150" id = "var11_150" href = "#line11_150">150.</a> +Ita Col. Vulgo <i>Fastus et exsanguis</i>, contra leges metri, <i>et +fœdere jungi Fas sit, ut exsanguis</i>, etc., vel <i>Fastum an ut +exsanguis</i> conj. N. Heins. et <i>Fastum et exsanguis</i> Lefeb. +—<a name = "var11_151" id = "var11_151" href = +"#line11_151">151.</a> <i>urbi</i> Col. +<span class = "pagenum">655</span> +—<a name = "var11_154" id = "var11_154" href = +"#line11_154">154.</a> <i>ut fugit</i>, hoc est quoniam, seu a quo +tempore fugit, etc. Tell. recepit Lefeb.</p> + +<p><a name = "var11_163" id = "var11_163" href = "#line11_163">163.</a> +<i>Magnam atque in magnis positam populisque virisque Adversam ostentare +fidem</i> non male edidit Lefeb., qui tamen post <i>fidem</i> non +punctum, sed exclamandi signum posuit, (ut <i>ostentare fidem!</i> sit +pro, quasi an ostendetis, etc.) et interrogationis notam, quæ <a class = +"crossref" href = "#line11_162">v. 162</a>, post <i>recti</i> in +cunctis libris reperitur, servavit. Ita legitur in omnibus codd. et +scriptis et editis ante Basil. Wolfii, nisi quod <i>Magna</i> in Colon. +R. 2, Marsi ed. Paris., <i>Magnum</i> in Oxon., <i>Magnum in magnis +positum</i> in Marsi ed. Ven., <i>in magnas</i> in Puteol. <i>in magnis +rebus</i> in Ald. et Paris. ed. Marsi, et <i>ostendere</i> in Ox. +—<i>Magnum utique in magnis rebus p. v. Adversis servare fidem</i> +Wolfii ed. Basil. quam scripturam, etsi non uno mendo inquinatam, præter +Dausq. et Cell., retinuit Drak. qui, judice Lefeb., ineptit hic +ineptissime, (hæc sunt lepidi viri verba) et, fas sit dixisse, +ignarissime cum Heinsio, dum a veteribus omnibus discedit. Qua gravi +tamen censura non deterritus est Ernesti, quo minus Draken. sequeretur. +Ipsi enim in tanto librorum vett. dissensu, non vituperanda videtur +modestia ejus, qui vulgatam scripturam servet, cujus hic sensus sit, +quamvis moleste verbis expressus: in magnis rebus adversis magnum h.e. +egregium, præclarum est, fidem servare. Sed inter veteres profecto +libros parum discrepat, et, quamvis modestia criticus magnopere +commendatur, tamen ab animo meo inpetrare non potui, ut, spreta fere +omnium codicum auctoritate, adquiesceret in ea lectione, quæ non nisi in +una alteraque, et quidem recent. editione exstat, adeoque ne pro vulgata +quidem habenda, et præterea ex inepti omnino interpolatoris ingenio +profecta est: quis enim umquam <i>in magnis rebus adversis</i>, vel +<i>magnum est</i>, <i>in magnis rebus</i>, etc. dixit? Neque tamen mihi +prorsus satis faciunt N. Heins. et Burm. conjecturæ. Hic legendum +putbat <i>Dignum atque in magnis positum, p. v. Adversis servare +fidem</i>, vel <i>Haud versam ostentare fidem</i>: ille vero <i>Magnam, +agite, inque manu positam p. v. Adversi ostentate fidem</i>, vel +<i>Magnum atque in manibus positum</i> (ut VII, 35; XII, 197, Val. Fl. +VI, 460; Stat. Th. X, 29, et Lucan. VII, 253; +<span class = "pagenum">656</span> +IX, 388) <i>p. v. Adversam ostentare fidem</i>, vel denique, quod verum +ei videbatur, <i>Magnum a. in magnis positum p. v. Adversa ostentare +fidem</i>. Mea qualicumque sententia interrogationis nota, post voc. +<i>recti</i>, <a class = "crossref" href = +"#line11_162">v. 162</a>, in omnibus libris posita, fraudi fuit +viris doctis; qua sublata et in locum puncti post <i>fidem</i> +substituta, non video, quid in lectione cod. Col., quocum reliqui, si +librariorum errores exceperis, conspirant, displicere possit, præter +voc. <i>Magna</i>, vel <i>Magnam fidem</i>, pro quibus <i>Sacram +fidem</i> reposui, nisi <i>Sanctam f.</i>, et pro <i>Adversam</i> forte +<i>Aversam</i>, vel <i>Inversam</i> malis. Vox <i>sacram</i> facile in +<i>magnam</i> mutari, vel hæc illam extrudere potuit, quum mox sequatur: +neque etiam inprobabili judicio suspicari mihi videor, τὸ <i>magnam</i> +esse interpretamentum verborum, <i>in magnis positam</i>, et e margine +in contextum inrepsisse; Conf. not. <i>Magnum atque hinc magnis solitum +p. v.</i> emend. Withof. +—<a name = "var11_167" id = "var11_167" href = +"#line11_167">167.</a> <i>Sit</i>, vel <i>Fit</i>, vel <i>Est locus +o.</i> conj. N. Heins. coll. Stat. Th. XII, 302. +—<a name = "var11_169" id = "var11_169" href = +"#line11_169">169.</a> <i>huc</i>, non <i>hic</i>, scripti et primæ +edd. +—<a name = "var11_171" id = "var11_171" href = +"#line11_171">171.</a> <i>Cannas</i> Col. Vulgo <i>Cannæ</i>. +—<a name = "var11_173" id = "var11_173" href = +"#line11_173">173.</a> <i>nostris</i> Oxon. R. 1; Parm. Med. +—<a name = "var11_176" id = "var11_176" href = +"#line11_176">176.</a> Verbis <i>Terrore expulso</i> ne mendum +subesset metuebat N. Heins. +—<a name = "var11_177" id = "var11_177" href = +"#line11_177">177.</a> Ita scripti et priscæ +<span class = "pagenum">657</span> +edd. nisi quod <i>auditis</i> in Col. et <i>odistisve</i> pro <i>quosve +additis</i> in Put. et R. 2; <i>Quos f. socios odiis? quosve +additis? ille Dardanius</i> ed. Marsi et inde al. <i>Quos fugietis? eho! +sanguis vos edidit ille D.</i> conj. Barth. Adv. III, 10. Male! +—<a name = "var11_181" id = "var11_181" href = +"#line11_181">181.</a> <i>rictum</i> pro <i>ritus</i>, et +<a name = "var11_186" id = "var11_186" href = +"#line11_186">v. 186</a>; <i>vos</i> pro <i>nos</i> primus edidit +Marsus. Ibid. <i>vivida</i> conj. non nemo teste Dausq. qui tamen probat +τὸ <i>invida</i>, noverca licet natura. +—<a name = "var11_187" id = "var11_187" href = +"#line11_187">187.</a> <i>morti</i> suspicari possis coll. Virgil. +Æn. II, 661, vel <i>Mortis</i>, ut persona sit. +—<a name = "var11_188" id = "var11_188" href = +"#line11_188">188.</a> <i>e vita</i> ed. Mars. et inde al. +<i>ac</i> Lefeb. <i>vitam non æquam</i>, vel <i>vitæ non æqua</i> (ut +<i>angusta loci</i> V, 174, et alia) <i>exire p.</i> malebat +N. Heins. non inprob. Drakenb. ut verbum <i>exire</i> cum quarto +casu construatur, ut <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_455">XIV, 455</a>; Lucret. VI, 1217; Virg. Æneid, +V, 438, et Tac. Ann. VI, 49.</p> + +<p><a name = "var11_190" id = "var11_190" href = "#line11_190">190.</a> +<i>jungebant</i>, et mox <i>aderant</i>, R. 1, Parm. Mediol. Vulgo +<i>jungebat</i> et <i>aderat</i>, prob. Lefeb. +<span class = "pagenum">658</span> +—<a name = "var11_198" id = "var11_198" href = +"#line11_198">198.</a> <i>replete</i> Puteol. R. 1, Parm. +Mediol. Vulgo <i>præbete</i>. +—<a name = "var11_199" id = "var11_199" href = +"#line11_199">199.</a> <i>Aut</i> sine <i>Vel</i> pro <i>Et</i> +legendum crediderim; vid. not.</p> + +<p><a name = "var11_204" id = "var11_204" href = "#line11_204">204.</a> +<i>arcessere</i>, non <i>accersere</i>, Putean. R. 1, Parm. Mediol. +Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_264">ad lib. I, +v. 264</a>. +—<a name = "var11_208" id = "var11_208" href = +"#line11_208">208.</a> <i>minacia</i> Colon. Vulgo <i>minantia</i>, +vulgari errore. Vide, quos Drakenborch. laudavit, Heins. ad Claud. b. +Gild. v. 39; Broukh. ad Propert. III, <span class = +"smallcaps">vii</span>, 47, et Bentl. ad Horat. Od. II, <span class = +"smallcaps">xii</span>, 12. +—<a name = "var11_210" id = "var11_210" href = +"#line11_210">210.</a> <i>ductor</i> R. 1, et Med. +<i>ferentes</i> ed. Gryph. et sic conj. Barth. Adv. III, 10, h.e. omnem +Hannibalis exercitum. Sed <i>ferentis</i> ἀρχαϊκῶς scriptum tantumdem +est. +—<a name = "var11_212" id = "var11_212" href = +"#line11_212">212.</a> <i>eheu</i>, non <i>heu, heu</i>, Col. Conf. +Pier. et Burm. ad Virgil. +<span class = "pagenum">659</span> +Ecl. II, 58; Broukh. ad Prop. II, <span class = "smallcaps">xix</span>, +22, et VV. DD. ad Horat. Epod. XV, 23. +—<a name = "var11_214" id = "var11_214" href = +"#line11_214">214.</a> <i>ite</i> scripti, R. 2, Mars. et +Mart. Herbip, Vulgo <i>inde</i>. +—<a name = "var11_215" id = "var11_215" href = +"#line11_215">215.</a> <i>pateatne</i>, non <i>pateatque</i>, Col., +vel, teste Lefeb., duo scripti. +—<a name = "var11_218" id = "var11_218" href = +"#line11_218">218.</a> <i>diffuderat</i> Oxon. +—<a name = "var11_219" id = "var11_219" href = +"#line11_219">219.</a> <i>fulgebant</i> Put. +—<a name = "var11_220" id = "var11_220" href = +"#line11_220">220.</a> <i>rictus spumans</i>, quatuor scripti, +<i>rictu spumans</i> R. 1, Parm. Med. <i>rictu spumante</i> ed. +Marsi Ven. Vulgo <i>rictu spumas</i>. +—<a name = "var11_221" id = "var11_221" href = +"#line11_221">221.</a> <i>Versabat</i> Parm. <i>ad suspiria</i> +R. 1. Parm. Med. +—<a name = "var11_222" id = "var11_222" href = +"#line11_222">222.</a> <i>invectus</i>, non <i>ingreditur</i>, Col. +Oxon. R. 2, Mars. et Mart. Herb. <i>toto</i>, non <i>tanto</i>, +scripti.</p> + +<span class = "pagenum">660</span> +<p><a name = "var11_232" id = "var11_232" href = "#line11_232">232.</a> +<i>Invadunt</i>, non <i>Invadit</i>, Col. +—<a name = "var11_233" id = "var11_233" href = +"#line11_233">233.</a> <i>sistunt</i> ex emend. N. Heins. +Vulgo <i>sistit</i>. +—<a name = "var11_240" id = "var11_240" href = +"#line11_240">240.</a> <i>huc</i> Put. +—<a name = "var11_241" id = "var11_241" href = +"#line11_241">241.</a> <i>Magnanime o miles</i> Tell. R. 1, +Parm. Med. Ben. <i>Magnanime miles</i> Ox. et Put. Vulgo <i>magnanimo +miles</i>, ut poeta inridens <i>magnanimum</i> dicat, quem modo +<i>inertem</i> et <i>inbellem</i> vocaverit; <i>Magnanime, i, miles</i> +malebat N. Heins. <i>Magnanimo, miles, meritas, i, necte +catenas</i> conj. Bentl. ad Hor. Epod. XVII, 72, ubi docet, bonos +scriptores numquam dixisse <i>innectere alicui catenas</i>, sed +<i>innectere aliquem catenis</i>, vel <i>nectere alicui catenas</i>. +Possis itaque et reponere <i>hunc agedum, Magnanime o</i>, vel <i>i +miles, meritis innecte catenis</i>. +—<a name = "var11_242" id = "var11_242" href = +"#line11_242">242.</a> <i>hæc</i> in <i>et</i> primus Nicander, et +<i>nec dum</i> in <i>nondum</i> Marsus mutavit. Hunc versum in vulg. +edd. excipiunt duo alii, ab eodem Nicandro profecti, <i>Quum fera gens +Decii constanti pectore corpus Invadit, vincitque manus post terga +catenis</i>. Eos tamquam spurios ejeci, auctoribus N. Heins. et +Draken., exemploque Lefeb. sed refrag. Ernesti, quo judice non commode +possunt abesse, quum sequens ab iis pendeat comparatio. Eam ob causam +quatuor, qui sequuntur, versus, <i>Inlatus... juvencum</i>, post +<a class = "crossref" href = "#line11_231">v. 231</a>, inseruit Lefeb. +At verba hæc loco, quem in omnibus libris occupant, aptiora videntur, +illa vero ratione admissa, constructio eorum inpeditior fit, et vox +<i>quum</i> bis posita languet. Omnia forsan bene inter se cohærent, +modo voc. <i>Inlatus</i> (<a class = "missing" name = "var11_243" id = +"var11_243" href = "#line11_243" title = "numerus deest">v. 243</a>) non ad leonem, +<span class = "pagenum">661</span> +sed ad militem (<a class = "crossref" href = +"#line11_241">v. 241</a>), vel ad ipsum adeo Hannibalem retuleris, +ut sensus sit: <i>Inlatus</i> est, h.e. intulit se, inruit in Decium, +velut leo, quum sese inposuit armentis, etc. Possis etiam lacunam, quam +extrusis Nicandri versibus oriri putant, levi mutatione explere, si pro +<i>Illatus</i> scripseris <i>Illi</i> (milites <a class = "crossref" +href = "#line11_241">v. 241</a>) <i>tum</i>, scilicet sese +inposuere Decio, velut leo quum sese inposuit armentis, etc. +—<a name = "var11_244" id = "var11_244" href = +"#line11_244">244.</a> <i>victorque inmanis ab ira</i> non male +opinabatur N. Heins. nec inprob. Drak. Cf. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#not2_139">not. ad II, 139</a>. +—<a name = "var11_246" id = "var11_246" href = +"#line11_246">246.</a> <i>prendens</i> ex Put. recepit Lefeb. Sic +λαβὼν κρατεροῖσιν ὀδοῦσι Hom. Iliad. ρ, 63. Præstiterit <i>frangens</i>, +quod proprium in hac re verbum est, ut ἐξ αὐχέν᾽ ἔαξε ap. Hom. Iliad. λ, +175, et ρ, 63; conf. Heins. ad Claud. Stilic. II, 21, et Burm. ad Val. +Fl. II, 459. Sed vulgata quoque lectio bene se habet.</p> + +<p><a name = "var11_249" id = "var11_249" href = "#line11_249">249.</a> +<i>præsul</i> pro <i>prorsus</i> Put. <i>pressus</i> R. 1, Parm. +Med. <i>Pœnis</i> emend. N. Heins. +—<a name = "var11_250" id = "var11_250" href = +"#line11_250">250.</a> <i>cadit</i> scripti et Ven. Marsi. +—<a name = "var11_253" id = "var11_253" href = +"#line11_253">253.</a> <i>intranti</i> a Marso innectum. +—<a name = "var11_255" id = "var11_255" href = +"#line11_255">255.</a> <i>sub umbras</i> Col. ut fere ap. Virg. Æn. +IV, 387; conf. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#var6_150">ad +VI, 150</a>. Vulgo <i>umbris</i>. +<span class = "pagenum">662</span> +—<a name = "var11_257" id = "var11_257" href = +"#line11_257">257.</a> <i>arte Veste</i> conj. Drak.</p> + +<p><a name = "var11_262" id = "var11_262" href = "#line11_262">262.</a> +<i>muri</i> Med. <i>Qui</i> ed. Lef. <i>pator</i>, vel, quoniam hæc vox +non nisi inferioris ævi scriptoribus in usu fuit, <i>positor</i> (ut ap. +Ovid. Fast. II, 63) emend. Burm. <i>auctor</i> e Virg. Æn. VIII, 134, +reposuit Lefeb. qui neminem id vidisse miratur, et Burm. ineptire dicit; +conf. Bentl. ad Hor. Od. III, <span class = "smallcaps">iii</span>, 65, +qui et <i>structor</i> legi posse putabat. Ego potius miror, viros +doctos non vidisse, omnibus his conjecturis metri leges adversari. Si +quid mutandum, <i>pater</i> rescriberem; conf. Virg. l.l., Ovid. Metam. +XV, 861; Prop. IV, <span class = "smallcaps">x</span>, 17, et sup. II, +654; ubi tamen Drak. monet, τὸ sator tantumdem esse, et <i>æternûm mœrûm +sator</i> Pacuv. in Peribœa ap. Nonium Marcell. cap. de Numeris et +Casibus dici ex emend. Gulielm. Verisim. I, 17; conf. Bentl. l.c. +—<a name = "var11_263" id = "var11_263" href = +"#line11_263">263.</a> Ita Col. et Ox. cum R. 1, (nisi quod in +hac ed. errore typogr. <i>argentique æris t.</i>) unde cum Lefeb. +recepi, etsi poetam <i>aurique</i> pro <i>ærisque</i> scripsisse +suspicor: <i>Quot b. p. auri argentique talenta</i> Put. Parm. Med. +forte rectius; conf. Virg. Æneid. X, 531; <i>Quotque auri pateant +bello argentique t.</i> ed. Marsi, quem sequuti sunt alii, etiam Draken. +<i>armisque</i> pro <i>ærisque</i> conj. N. Heins. et +<i>lateant</i>, scilicet in ærario Burm. +<span class = "pagenum">663</span></p> + +<p><a name = "var11_266" id = "var11_266" href = "#line11_266">266.</a> +<i>Stellantisque</i>, vel <i>Stallentesque</i> (quos Voss. Inst. Or. IV, +<span class = "smallcaps">vi</span>, 3, floriferos exponit) in +scriptis et priscis edd.</p> + +<p><a name = "var11_268" id = "var11_268" href = "#line11_268">268.</a> +<i>Hesperos</i>, enuntiatione Græca, Tell. R. 1, 2, Parm. Med. Non +opus erat tot exemplis, quot congessit Drak. +—<a name = "var11_269" id = "var11_269" href = +"#line11_269">269.</a> <i>obfusa</i> conj. Draken. Vid. <a class = +"crossref" href = "bookV.html#var5_678">ad V, 678</a>. +—<a name = "var11_273" id = "var11_273" href = +"#line11_273">273.</a> Præcipuus R. 2, quod recepit Lefeb. +coll. Virg. Æneid. VIII, 177. Non male, judice quoque Ern. +—<a name = "var11_277" id = "var11_277" href = +"#line11_277">277.</a> <i>Nec non certatim</i>, vel <i>nec non et +Cereri</i> emend. N. Heins.</p> + +<p><a name = "var11_279" id = "var11_279" href = "#line11_279">279.</a> +Pro <i>moventum</i>, scilicet se (vid. <a class = "crossref missing" +href = "bookI.html#not1_539" title = "in Not.">ad I, 539</a>), +legendum crediderim <i>vocantum</i>, ut de sermonibus clamoribusque +inter vina ortis agatur, quemadmodum ap. Virg. Æn. I, 725; +<i>strepitusque moventum +<span class = "pagenum">664</span> +Murmure tecta sonant</i> conj. Withof. +—<a name = "var11_285" id = "var11_285" href = +"#line11_285">285.</a> <i>At cum</i> pro <i>Donec</i> refinxit +Nicander, quem alii sequuti sunt. +—<a name = "var11_286" id = "var11_286" href = +"#line11_286">286.</a> <i>Tum frontis</i> Col. Oxon. R. 1, +Parm. Ben. Lefeb. <i>Cum frontis</i> Put. <i>fronte</i> R. 2; +<i>Cum fronti</i> primus edidit Marsus; <i>dedita</i> Put. et +R. 2.</p> + +<p><a name = "var11_288" id = "var11_288" href = "#line11_288">288.</a> +<i>Theucras</i> Oxon. <i>Teutras</i> Med. +—<a name = "var11_291" id = "var11_291" href = +"#line11_291">291.</a> <i>Namque</i> (ut inf. <a class = "crossref" +href = "#line11_453">v. 453</a>, et ap. Virg. Ecl. VI, 31) ex +scriptis recepi, auctore N. Heins. Vulgo <i>Jamque</i>, prob. +Lefeb. quoniam hic incipiat Musicus. +<span class = "pagenum">665</span> +—<a name = "var11_297" id = "var11_297" href = +"#line11_297">297.</a> <i>primus</i> Marsi ed. et inde aliæ; confer +<a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_235">ad lib. II, +v. 235</a>. +—<a name = "var11_300" id = "var11_300" href = +"#line11_300">300.</a> <i>Nummis</i> (Dianæ, numinis tutelaris +Campanorum) emendat. Dausq. coll. XIII, 124, et Eustath. ad Homer. +Iliad. λ, Καὶ φασὶν ἐν Καπύῃ πόλει Καμπανῶν ἀνακεῖσθαι Αρτέμιδι ποτήριον +ἐν τοιούτῳ σχήματι, ὅ λέγεται εἶναι τοῦ Νέστορος. Non male; nec tamen +necesse. Idem <i>honori augusto</i> jungebat. Præstiterit forte: +<i>honori Nominis augusti</i> (ut in cod. Tell. nisi <i>augusto</i> +doctius pro <i>augusti</i> positum censeas) <i>libat carchesia rite</i>, +ut ap. Virg. Æn. V, 77. +—<a name = "var11_301" id = "var11_301" href = +"#line11_301">301.</a> <i>e</i> pro vulg. <i>ex</i> recepi ex +scriptis et priscis edd.</p> + +<p><a name = "var11_307" id = "var11_307" href = "#line11_307">307.</a> +<i>uni</i> recte, puto, corrig. N. Heins. nec male mox <i>venenis +Potanti</i> (confer <a class = "crossref missing" href = +"bookIII.html#not3_580" title = "in Not.">ad III, 580</a>), et (<a class += "missing" name = "var11_308" id = "var11_308" href = "#line11_308" +title = "numerus deest">v. 308</a>) <i>pœnæque</i> pro +<i>pugnæque</i>. In ed. +<span class = "pagenum">666</span> +Parm. τὸ <i>decus</i> conjungitur τῷ <i>exarmata</i>, noto græecismo. +—<a name = "var11_310" id = "var11_310" href = +"#line11_310">310.</a> <i>tam</i> R. 1, Med. et Ben. Vulgo +<i>tum</i>. +—<a name = "var11_311" id = "var11_311" href = +"#line11_311">311.</a> <i>Facunio</i> Put. Parm. Ven. Marsi et Ben. +<i>Pacullo</i> Col. Vulgo <i>Pactulo</i>; conf. sup. <a class = +"crossref" href = "#var11_58">ad v. 58</a>.</p> + +<p><a name = "var11_323" id = "var11_323" href = "#line11_323">323.</a> +<i>lapso</i> e c. Tell. reposuit Lefeb. coll. XVII, 427, et <i>ævo</i> +pro <i>in ævo</i> positum putat. Sed vid. not. +—<a name = "var11_324" id = "var11_324" href = +"#line11_324">324.</a> <i>At</i> non <i>Et</i>, Col. et Ven. Marsi +<i>securus</i>, vel <i>secretis</i> conj. N. Heins. <i>En tu +securis confide</i> emend. Lefeb. quia jam fuerit in penetralibus domus +sive penatibus; quasi illuc +<span class = "pagenum">667</span> +iterum concedere non potuerit. +—<a name = "var11_325" id = "var11_325" href = +"#line11_325">325.</a> <i>tu</i> pro <i>quod</i> primus substituit +Marsus. +—<a name = "var11_337" id = "var11_337" href = +"#line11_337">337.</a> <i>non mœnia</i> R. 1, 3; Parm. +Med. <i>nec m.</i> scripti Mars. et Mart. Herb. +<i>neque m.</i> +<span class = "pagenum">668</span> +Nicander et deinde alii. +—<a name = "var11_343" id = "var11_343" href = +"#line11_343">343.</a> <i>virûm tot cædibus</i>, vel <i>ultro t. c. +armat</i>, scilicet inermem, (h.e. quantumvis, ut inf. <a class = +"crossref" href = "#line11_516">v. 516</a>.) scribendum videbatur +N. Heins. quonium <i>viri</i> præcessit: sed interjectis demum +tribus versibus. +—<a name = "var11_347" id = "var11_347" href = +"#line11_347">347.</a> <i>tanta in rabie</i> suspicari possis, +coll. Liv. XXIII, 9, <i>quid tot dextræ? torpescentne in amentia +illa?</i> +—<a name = "var11_348" id = "var11_348" href = +"#line11_348">348.</a> <i>desine belli</i> (ut <a class = +"crossref" href = "bookX.html#line10_84">X, 84</a>, ubi vid. not.) +conj. N. Heins. et <i>Quum nequeas</i> Dausq.</p> + +<p><a name = "var11_352" id = "var11_352" href = "#line11_352">352.</a> +<i>timoris</i> malebat N. Heins. coll. I, 692, et X, 553. +<span class = "pagenum">669</span> +—<a name = "var11_356" id = "var11_356" href = +"#line11_356">356.</a> <i>hæc</i>, non <i>hoc</i>, Col. Oxon. +R. 2, <i>huc</i> putabat N. Heins. +—<a name = "var11_357" id = "var11_357" href = +"#line11_357">357.</a> <i>lenta</i> pro <i>ferrum</i> substituit +Nicander, <i>læta</i> conj. Dausq. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_26">not. ad II, 26</a>. +—<a name = "var11_366" id = "var11_366" href = +"#line11_366">366.</a> <i>tanta</i> maluerit N. Heins.</p> + +<p><a name = "var11_370" id = "var11_370" href = "#line11_370">370.</a> +Ita Col. <i>rapidos undis</i> Parm. <i>rapidos omnis</i> Oxon. Put. +R. 1, et Med. <i>rapidos omni</i> Marsi ed. et inde plures, +<i>parabat Jam rapidos, imis curru</i> ad marg. R. 1. a manu docta +emend. +—<a name = "var11_371" id = "var11_371" href = +"#line11_371">371.</a> <i>En</i> tacite scripsit Lefeb. ut passim. +<i>At</i> et <i>crudas</i> pro <i>duras</i> legendum videbatur +N. Heins. +<span class = "pagenum">670</span> +—<a name = "var11_375" id = "var11_375" href = +"#line11_375">375.</a> <i>dereptæque</i>, non <i>direptæque</i>, +Col. cf. <a class = "crossref" href = "bookIX.html#var9_29">ad IX, +29</a>. +—<a name = "var11_379" id = "var11_379" href = +"#line11_379">379.</a> <i>indignum</i> conj. N. Heins. qui +tamen vulgatam scripturam non damnabat: cf. Heins. Burm. et Heyne ad +Virg. Æn. VI, 332, et inpr. X, 686, et Gron. ad Minuc. Fel. in +Octav. c. 28. +—<a name = "var11_381" id = "var11_381" href = +"#line11_381">381.</a> <i>Pellæa</i> pro <i>Pellea</i> scripsi. +<span class = "pagenum">671</span> +—<a name = "var11_389" id = "var11_389" href = +"#line11_389">389.</a> <i>tantas</i> Oxon. <i>tectas</i> conj. +Drakenborch. +—<a name = "var11_391" id = "var11_391" href = +"#line11_391">391.</a> <i>aucta secundis</i> corrig. D. Heins. +et sic primæ edd. +—<a name = "var11_394" id = "var11_394" href = +"#line11_394">394.</a> <i>it nullus</i> ex. emend. N. Heins. +edidit Lefeb. +<span class = "pagenum">672</span> +prob. Drakenb. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_205">not. ad IV, 205</a>. +—<a name = "var11_396" id = "var11_396" href = +"#line11_396">396.</a> <i>tædis</i> maluerit N. Heins. Sed +vid. <a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_19">not. ad +V, 19</a>. +—<a name = "var11_399" id = "var11_399" href = +"#line11_399">399.</a> <i>immissis</i> Put. R. 1, Parm. Med. +et Marsi edd. <i>in missis</i> Tell. et R. 2; <i>admissis</i> etiam +legi posse, ut apud Val. Fl. VI, 303, monuit N. Heins. Vulgo +<i>emissis</i>. +—<a name = "var11_400" id = "var11_400" href = +"#line11_400">400.</a> <i>elapsos</i> Tell. +—<a name = "var11_402" id = "var11_402" href = +"#line11_402">402.</a> <i>nitet</i> pro <i>pugnet</i> R. 1, et +Med. <i>vitet</i> emendat. ad marg. R. 1. Sed glossa esse videtur. +—<a name = "var11_403" id = "var11_403" href = +"#line11_403">403.</a> <i>abducere</i> Tell. <i>se ducere</i> +recte, opinor, emend. Barth. Adv. III, 10. Litera <i>s</i> facile +excidere potuit, quoniam proxime præcedit. <i>Vile sub h. s. et ducere +cælo Jure ratus</i> emend. Withof. +—<a name = "var11_404" id = "var11_404" href = +"#line11_404">404.</a> <i>Jactato</i> Putean. <i>Jactatus</i> (h.e. +qui vulgo fertur, dicitur) e cod. Tell. recepit Lefeb. et ita conj. +Burmann. Non male! <i>Lætatus</i> corrig. N. Heins. ut sensus sit: +Hannibal, qui olim tempore hiberno sub Jove frigido somnos capere +gaudebat, etc. Sed τὸ <i>jactator educere</i> græcissantem et duriorem +formulam esse pro <i>gaudens et glorians</i> existimat Ern. <i>telis</i> +pro <i>tectis</i> Oxon. <i>de</i>.... Col. <i>tædis</i> conj. Barth. et +<i>dapibus</i> N. Heins. qui et unum alterumque versum excidisse +suspicabatur. Sed vulgata lectio commode se habet.</p> + +<span class = "pagenum">673</span> +<p><a name = "var11_414" id = "var11_414" href = "#line11_414">414.</a> +<i>carmina pulsu Pieriæ liquefacta lyræ</i> malebat N. Heins. et +<a name = "var11_417" id = "var11_417" href = +"#line11_417">417.</a> <i>nodatos</i>, ut ad amentum referatur, +quod Silius frequenter <i>nodum</i> adpellet. Sed in omnibus fere +exercitiis, et inprimis jaculatoribus, brachia olim fuisse nudata, quis +ignorat? +—<a name = "var11_418" id = "var11_418" href = +"#line11_418">418.</a> <i>nymphæ</i> Putean. +—<a name = "var11_419" id = "var11_419" href = +"#line11_419">419.</a> <i>obruta virtus</i> conj. N. Heins. et +<span class = "pagenum">674</span> +—<a name = "var11_423" id = "var11_423" href = +"#line11_423">423.</a> <i>sagina.</i></p> + +<p><a name = "var11_425" id = "var11_425" href = "#line11_425">425.</a> +<i>intectumque</i> quædam edd. hoc est contra blanditias voluptatum non +munitum: nam τὸ <i>fortunæ</i> casus dandi. Ita Cellar. +—<a name = "var11_426" id = "var11_426" href = +"#line11_426">426.</a> <i>adlatrantia</i>, non <i>ad latrantia</i>, +priscæ edd. +—<a name = "var11_430" id = "var11_430" href = +"#line11_430">430.</a> <i>ad Phrygiam Nilotica loton</i> emend. +N. Heins. et <i>Phrygiæ ad Nilotida loton</i> Dausq. male. +<i>Nilotida</i> ed. Basil. +—<a name = "var11_431" id = "var11_431" href = +"#line11_431">431.</a> Verba explicatu difficillima <i>passim +lasciva</i> silentio prætermittunt interpretes, exceptis Burm. et +Draken., qui certe non dissimulant, se ad τὸ <i>passim</i> hæsisse, +<span class = "pagenum">675</span> +sed ipsum nodum non expediunt. Suspicari possis, poetam scripsisse, +<i>Memphis</i>, h.e. Ægyptus, <i>Amyclæi in fossa</i>, vel <i>ad fossam +lasciva</i> (h.e. lasciviens) <i>Canopi</i>; nisi malis, <i>Amyclæo +fossæ</i> sive <i>fossam insultante</i> (vel simile quid pro +<i>lasciva</i>, quod voc. ex margine in contextum inrepsisse videri +potest) <i>Canopo</i>, h.e. incolis Canopi. Quam emendationem h.l. +aptissimam esse, intelligitur ex loco classico Strabonis, qui de Canopo +agit, lib. XVII, p. 801. A. Ἀντὶ πάντων δ᾽ ἐστὶν ὁ τῶν πανηγυριστῶν +ὄχλος τῶν ἐκ τῆς Ἀλεξανδρείας κατίοντων τῇ διώρυγι. (<i>in fossa</i>) +Πᾶσα γὰρ ἡμέρα καὶ νὺξ (<i>adsidue</i>) πληθύει τῶν ἐν τοῖς πλοιαρίοις +καταυλουμένων (<i>strepit</i>) καὶ κατορχουμένων (<i>insultante</i>) +ἀναίδην (<i>lasciva</i>) μετὰ τῆς ἐσχάτης ἀκολασίας καὶ ἀνδρῶν καὶ +γυναικῶν. +—<a name = "var11_439" id = "var11_439" href = +"#line11_439">439.</a> <i>mollissima Musæ</i> conj. N. Heins. +Post hunc versum in recentt. edd. alius legitur, a Nicandro profectus, +<i>Facta antiqua virûm, placidas quîs mulceat aures</i>, quem ejeci +exemplo Cellar. et +<span class = "pagenum">676</span> +Lefeb.</p> + +<p><a name = "var11_441" id = "var11_441" href = "#line11_441">441.</a> +Pro <i>testudine</i> forte legendum, <i>vel</i> (adeo) <i>pectine</i>, +vid. not. <i>felix</i> Oxon. Put. R. 1, Parm. Med. Vulgo promta +D. Heins. conj. <i>lapidem promtum</i>, ut mox <i>saxa +volentia</i>. Præstiterit <i>blanda Ducere</i>, h.e. blando cantu +ducens, ut apud Hor. Od. I, <span class = "smallcaps">xii</span>, +11. Sed τὸ <i>felix</i> etiam bene se habet, et <i>promta</i> glossam +redolet. +—<a name = "var11_442" id = "var11_442" href = +"#line11_442">442.</a> <i>in muris</i> e c. Tell. R. 1. et +Ben. recepit Lefeb. <i>volentia saxa</i>, non <i>volantia</i>, Col. +—<a name = "var11_444" id = "var11_444" href = +"#line11_444">444.</a> <i>locatis</i> suspicabatur N. Heins. +et. +—<a name = "var11_447" id = "var11_447" href = +"#line11_447">447.</a> <i>Detinuit</i>, ut ap. Prop. III, <span +class = "smallcaps">i</span>, 41, (al. III, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 2) ubi vid. Brouckh. Sed <i>tenere</i> pro +<i>detinere</i> dicitur I, 640; XII, 474; Ovid. Fast. II, 84; Val. +Fl. II, 406, et al. Drakenb. +—<a name = "var11_449" id = "var11_449" href = +"#line11_449">449.</a> <i>Jam</i> ex +<span class = "pagenum">677</span> +emend. Dausq. et Burm. recte, opinor. edidit Lefeb. refrag. +N. Heins. Nam de alia, et quidem tertia, lyra agitur, ut taceam τὸ +<i>Nam</i> mox sequi. Possis etiam <i>Tum</i> reponere, ut sup. <a class += "crossref" href = "#line11_295">v. 295 et 297</a>, +<i>formabat</i> Col. Oxon. R. 1, Parm. Med. Ven. Marsi et Ben. +<i>firmabat</i> Put. Vulgo <i>frenabat</i>. +—<a name = "var11_453" id = "var11_453" href = +"#line11_453">453.</a> <i>Jamque</i> corrig. Dausq. Sed conf. +<a class = "crossref" href = "#var11_291">ad v. 291</a>. +—<a name = "var11_455" id = "var11_455" href = +"#line11_455">455.</a> <i>discisset</i> Col. <i>discusset</i> (pro +discussisset) Put. R. 1, Parm. Med. Ben. quod et in mentem venerat +Gron. Diatr. Stat. p. 112. <i>dissepsset</i>, vel <i>discresset</i> +emend. N. Heins. ad Ovid. Metam. I, 69, <i>disclusit</i> conj. +Cerda ad Virg. Ecl. VI, 35; sed sequitur <i>locasset</i> et +<i>dedisset</i>. Vulgo <i>discuissit</i>; male, eamdem ob causam. +—<a name = "var11_456" id = "var11_456" href = +"#line11_456">456.</a> <i>locasset</i>, non <i>ligasset</i>, +scripti.</p> + +<p><a name = "var11_459" id = "var11_459" href = "#line11_459">459.</a> +<i>quîs</i> corrig. Scaliger +<span class = "pagenum">678</span> +ad oram ed. Raphel. Male! <i>nervis</i> Col. <i>verbis</i> Put. +<i>nervos</i> rescripsit Cell. cui vulgaris vocum trajectio nimis dura +videbatur. <i>Rhipheum</i>, <i>Riphæum</i>, <i>Rhiphæum</i>, +<i>Ryphæum</i> multi h.l. scribunt, et <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_7">XII, 7</a>. Sed τὰ Ῥίπαια, vel Ῥιπαῖα ὄπη +dicuntur. +—<a name = "var11_461" id = "var11_461" href = +"#line11_461">461.</a> <i>cælo</i> scripti et R. 2, +<i>seclo</i> R. 1, Parm. Med. Vulgo <i>Emerito Plectro</i>, quod +Dausq. ad cantum feriatum referebat, quo sensu dicuntur <i>emerita +stipendia, anni</i>, etc. +—<a name = "var11_465" id = "var11_465" href = +"#line11_465">465.</a> <i>moderante</i> Put.</p> + +<p><a name = "var11_469" id = "var11_469" href = "#line11_469">469.</a> +<i>Pegasea</i> Parm. <i>Pangea</i> R. 1, et Med. +<span class = "pagenum">679</span> +—<a name = "var11_470" id = "var11_470" href = +"#line11_470">470.</a> <i>terrenæ</i> scripti, <i>terrene</i> +R. 2; <i>Tyrrhenæ</i> R. 1, et Med. <i>Cognitum iter +terris</i>, vel, quod propius ad lectionem MSS. adcedit, <i>Cognita +terrenis</i> (ut loco simil. Lucan. VI, 400, 401 et al.) conj. +N. Heins. <i>negarent</i>, scripti R. 1, 3, Parm. Med. +<i>negaret</i> in vulg. <i>Quin etiam, Pagasæa ratis quum cærula n. C. +t. pontumque intrare</i> (vid. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#var6_498">ad VI, 498</a>) <i>negaret, Ad puppim... venit +mare</i>, corrig. Drak. cui inconcinnius videbatur, <i>cærula</i> et +<i>pontum</i> jungi, sed a Silii stylo non alienum. <i>P. ratis, quum c. +n. C. t. pontumque i. negaret, Ad puppim... Adductum cantu vidit +mare</i> emend. Burm. Verbum <i>vidit</i> recepere Lefeb. et Ernesti, +<i>vetat</i> pro <i>venit</i>, R. 2. Ego levissima mutatione +<i>verrit</i> scribendum arbitror, ut nautæ dicuntur <i>verrere +cærula</i> et <i>vada</i>, Virg. Æn. III, 208; V, 778; VI, 320, vel +<i>delphines æquora</i> Æn. VIII, 674, et <i>venti mare</i>, vel +<i>nubila</i> Lucan. V, 572; Lucret. I, 280. Vulgata lectione +admissa, sermo erit ἀνακόλουθος, quoniam nihil est, ad quod τὸ +<i>Pagasæa ratis</i> referri possit, ut adeo Silius, dum hanc periodum +inciperet, aliter scribere in animo habuerit, aliter vero scripserit, de +quibus locutionibus, vel potius vitiis et solœcismis, vid. Græv. et Ern. +ad Cic. in Verr. I, 9, §. 25; Gronov. Obss. I, 12; Davis. +ad Hirt. B. Afric. c. 25, et ad Cæs. B. G. I, 18. Ita Drak. +—<a name = "var11_473" id = "var11_473" href = +"#line11_473">473.</a> <i>Bistonius</i> +<span class = "pagenum">680</span> +scripti et vetustæ edd. Vulgo <i>Bistonios</i>. +—<a name = "var11_477" id = "var11_477" href = +"#line11_477">477.</a> <i>utraque</i> (scilicet parte) eleganter, +judice N. Heinsio, scripti et R. 2, unde recepit Lefeb. +<i>ripis querentibus</i> olim conji. Drak. coll. Ovid. Met. XI, 50 sq. +sed postea prætulit vulg. lect., cujus sententia sit, ripas, sive +arbores et feras in ripis, sequutas esse decisum Orphei caput, secundo +flumine in mare labens.</p> + +<p><a name = "var11_483" id = "var11_483" href = "#line11_483">483.</a> +<i>adpulerant</i> legendum putabat N. Heins. forte etiam <i>placita +flamina</i>, quod probavit Drak. quia <i>placida flamina</i> sint lenia, +quæ etiam adversa esse potuerint, <i>placita</i> autem secunda, quæ +Magoni +<span class = "pagenum">681</span> +placuerint properanti. +—<a name = "var11_487" id = "var11_487" href = +"#line11_487">487.</a> <i>ex</i> scripti et ed. Gryph. Vulgo +<i>et</i>, otiose et contra leges metricas, unde <i>et in</i> edidit +D. Heins.</p> + +<p><a name = "var11_493" id = "var11_493" href = "#line11_493">493.</a> +<i>celebrat</i> Col. et Oxon. +—<a name = "var11_495" id = "var11_495" href = +"#line11_495">495.</a> <i>laudare</i> ed. Bas. et inde al. +<span class = "pagenum">682</span> +—<a name = "var11_502" id = "var11_502" href = +"#line11_502">502.</a> <i>agit</i> Colin. et Dausq.</p> + +<p><a name = "var11_507" id = "var11_507" href = "#line11_507">507.</a> +<i>Umentes</i> Col. <i>Viventes</i> Oxon. <i>Uventes</i> malebat +N. Heins. vid. ad II, 469. +—<a name = "var11_510" id = "var11_510" href = +"#line11_510">510.</a> <i>retrorsus</i> scripti. Vulgo +<i>retrorsum</i>, quod in leges metricas peccat. +—<a name = "var11_511" id = "var11_511" href = +"#line11_511">511.</a> <i>magnum Latio</i> e c. Tell. edidit Lefeb. +et perperam illustravit. +—<a name = "var11_512" id = "var11_512" href = +"#line11_512">512.</a> <i>Lumen</i> conj. N. Heins. Sed in his +repetitionibus frequenter ludere poetas, Drak. probavit ex Ovid. Fast. +VI, 26, ej. Met. II, 604; XV, 30; Senec. Troad. 732, et al. Conf. inf. +<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_221">XII, 221</a>; +<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_116">XIII, 116</a>, et +Harles. ad Ovid. Trist. V, <span class = "smallcaps">x</span>, 11. +<span class = "pagenum">683</span> +—<a name = "var11_518" id = "var11_518" href = +"#line11_518">518.</a> <i>Intremit et</i> scripti. Vulgo +<i>Intremuit</i>. Sed tacite et sine librorum auctoritate, ut solet, +<i>Intremit en tellus pulsusque inmugit O.</i> reposuit Lef. qui tamen +τὸ <i>inmugit</i> in c. Tell. legi testatur.</p> + +<p><a name = "var11_519" id = "var11_519" href = "#line11_519">519.</a> +<i>accendit</i> priscæ edd. <i>strage</i> pro <i>cæde</i> primus +substituit Nicand. +—<a name = "var11_522" id = "var11_522" href = +"#line11_522">522.</a> <i>tonitru bellantis</i>, vel +<i>bellanti</i> maluerit N. Heins. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#var1_436">ad I, 436</a>, et Klotz. ad Tyrt. +p. 126. +—<a name = "var11_526" id = "var11_526" href = +"#line11_526">526.</a> <i>Strage</i> pro <i>Stare</i> est ex emend. +Dausq. Barth. et N. Heins. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#var10_587">ad X, 587</a>. +—<a name = "var11_529" id = "var11_529" href = +"#line11_529">529.</a> <i>Quam tum</i> Col. Vulgo <i>Quantum</i>. +—<a name = "var11_530" id = "var11_530" href = +"#line11_530">530.</a> Ita Col. et Tell. In reliquis libris <i>Si +redeat, populis certe sis</i> Withof. opinabatur: <i>Si talis redeat, +populis eris omnibus una tum, C., caput, populosque</i> (cur non +<i>terras</i>?) <i>colere per omnes</i>. +—<a name = "var11_531" id = "var11_531" href = +"#line11_531">531.</a> <i>colare</i> ed. Ald. et Gryph. Vulgo +<i>colere</i>, non inprob. Lefeb. quum haec mutatio modi frequens sit. +—<a name = "var11_534" id = "var11_534" href = +"#line11_534">534.</a> <i>perfulgens</i> ed. Parm. +<span class = "pagenum">684</span> +—<a name = "var11_536" id = "var11_536" href = +"#line11_536">536.</a> <i>restetne</i> Put. +—<a name = "var11_538" id = "var11_538" href = +"#line11_538">538.</a> <i>refovere</i> Parm. Vulgo <i>refovete</i>. +—<a name = "var11_539" id = "var11_539" href = +"#line11_539">539.</a> <i>ut</i> Col. et sic Drak. Ego vulg. lect. +retinui cum Lefeb. +—<a name = "var11_540" id = "var11_540" href = +"#line11_540">540.</a> <i>bello</i>, non <i>bellis</i>, Col. Oxon. +R. 2. +—<a href = "#line11_540">540.</a> <i>desit</i> Oxon. +<i>castris</i> pro <i>tristis</i> conj. N. Heins. et +<i>cristis</i>, h.e. cristatis militibus, Burm. qui acute id dictum +putabat, quia cristæ ad terrorem incutiendum galeæ olim inpositæ sint. +Sed vid. not. +—<a name = "var11_541" id = "var11_541" href = +"#line11_541">541.</a> <i>fatiscunt</i>, h.e. deficiunt, recte, +opinor, emend. Burm.</p> + +<p><a name = "var11_544" id = "var11_544" href = "#line11_544">544.</a> +<i>Ductori</i> e Col. edidit Lefeb. et exponit, in, adversus ductorem. +—<a name = "var11_545" id = "var11_545" href = +"#line11_545">545.</a> <i>Jamne</i>, non <i>Jamque</i>, Col. et ad +marg. R. 1. +<span class = "pagenum">685</span> +—<a name = "var11_549" id = "var11_549" href = +"#line11_549">549.</a> Hunc versum D. Heins. post v. 551, +ponendum putabat, quod recte jam inprobavit Dausq. <i>exorata</i> Col. +<i>exoraata</i> Tell. <i>exornate</i> R. 1, et Ben. Vulgo +<i>exornata</i>. +—<a name = "var11_550" id = "var11_550" href = +"#line11_550">550.</a> <i>dextra en</i>, non <i>d. hæc</i>, Col. +Ox. R. 2; conf. Heins. ad Ovid. Met. XV, 677. +—<a name = "var11_552" id = "var11_552" href = +"#line11_552">552.</a> <i>Latios</i> conj. N. Heins. +—<a name = "var11_553" id = "var11_553" href = +"#line11_553">553.</a> <i>alebat</i>, non <i>habebat</i>, scripti +et R. 2. Pro <i>haud</i> in R. 2, <i>a</i>, unde originem +falsæ lectionis <i>An</i> pro <i>Haud</i> sup. II, 299, patere monet +Lefeb.</p> + +<p><a name = "var11_558" id = "var11_558" href = "#line11_558">558.</a> +<i>Quin</i> ed. Ven. Marsi, prob. N. Heins. Nec tamen spernenda +videtur vulg. lectio, <i>Qui ne... credat</i>, quam revocavit Lefeb. +<i>credat</i> Col. Vulgo <i>credas</i>: non male, si τὸ <i>Quin</i> +genuinum est. +—<a name = "var11_559" id = "var11_559" href = +"#line11_559">559.</a> <i>orandum</i> Col. et mox. +<i>reponendum</i> R. 1, Parm. Med. Ben. Vulgo <i>orandam</i> et +<i>reponenda</i>; vid. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#var8_36">ad VIII, 36</a>.</p> + +<p><a name = "var11_563" id = "var11_563" href = "#line11_563">563.</a> +<i>classes</i> scripti et R. 2. Vulgo <i>classis</i>, quæ antiqua +scriptura esse potest, modo post hanc vocem comma ponatur, quod in +plerisque edd. omittitur. +<span class = "pagenum">686</span> +—<a name = "var11_564" id = "var11_564" href = +"#line11_564">564.</a> <i>victo</i> ed. Raphel. prob. Barth. Adv. +IV, 10, <i>victis dedissem</i>, vel <i>victus</i>, vel <i>victis</i>, +vel <i>victo num plura petisset</i>, (hoc est Hannibali Mago) opinabatur +N. Heins. Withof. malebat <i>victis</i>, scilicet Hannibali et +Magoni, fratribus. +—<a name = "var11_567" id = "var11_567" href = +"#line11_567">567.</a> Hunc versum perperam omittunt R. 1, +Parm. Med. +—<a name = "var11_583" id = "var11_583" href = +"#line11_583">583.</a> <i>vicerit</i> conj. N. Heins. Sed +multo acerbius Hannon dicit, Hannibalem ne tantum quidem animi habuisse, +ut Romam obpugnatum proficisceretur.</p> + +<p><a name = "var11_584" id = "var11_584" href = "#line11_584">584.</a> +<i>e</i>, non <i>a</i> Col. +<span class = "pagenum">687</span> +—<a name = "var11_586" id = "var11_586" href = +"#line11_586">586.</a> <i>jussit</i> Put. <i>jussu</i> primus +edidit Marsus. <i>Ceratas carinas</i> etiam legi posse putabat +N. Heins. Sed aptiores h.l. sunt <i>naves æratæ</i>, h.e. bellicæ +et rostratæ vel ære præfixæ: nam rostra ex ære, et hoc olim ferri loco +fuisse nota res est. +—<a name = "var11_588" id = "var11_588" href = +"#line11_588">588.</a> <i>armatos annos</i> scripti, ut ap. Iscan. +bell. Troj. IV, 435, <i>armatos in pacem reddidit annos</i>, et sup. +<a class = "crossref" href = "#line11_405">v. 405</a>, <i>inbellis +dies</i>, vel inf. <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_104">XII, 104</a>, <i>inertes atque actos sine +Marte dies</i>; Drak. Vulgo <i>armatus</i>. +—<a name = "var11_597" id = "var11_597" href = +"#line11_597">597.</a> <i>tuæ</i> Col. Tell. R. 1, 2, Parm. +Med. Ben.</p> + +<p><a name = "var11_603" id = "var11_603" href = "#line11_603">603.</a> +<i>ullis</i> Tell. et Put. <i>Sic, Libyæ... est iræ tibi?</i> conj. +Drakenb. Withof. ita interpungebat: <i>Si, Libyæ decus, haud ulli s. +armis H. est, iræ tibi d.</i>, etc., vel, <i>Si, Libyæ decus haud ulli +s. armis H. est iræ, tibi d.</i>, etc. Illud præcedentibus iræque +Hannonis convenientius ipsi videbatur. +<span class = "pagenum">688</span> +—<a name = "var11_604" id = "var11_604" href = +"#line11_604">604.</a> <i>curæ</i>, vel <i>oneri</i> pro <i>iræ</i> +reponendum videbatur N. Heins. <i>superabilis ira</i> perperam +tentabat Lefeb. coll. Val. Fl. III, 510, 648. Sed recte prætulit vulg. +lect. vid. not. +—<a name = "var11_605" id = "var11_605" href = +"#line11_605">605.</a> <i>opem</i> Put. +—<a name = "var11_608" id = "var11_608" href = +"#line11_608">608.</a> <i>Assentique</i> R. 1, et +<i>Assensique</i> a m. sec. <i>sub corde</i> Put. +—<a name = "var11_611" id = "var11_611" href = +"#line11_611">611.</a> <i>aduitas</i> Put. et R. 2, +<i>adtritas ductoris</i>, vel <i>ad justas ductorem c. l.</i> putabat +N. Heins. Possis et <i>ad metas</i>. Sed vid. not.</p> + +</div> + +<p> </p> + +<h4>FINIS VOLUMINIS PRIMI.</h4> + +<table class = "contents"> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "../main.html">Præfatio</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td> +<a href = "bookI.html">Liber I</a><br> +<a href = "bookII.html">Liber II</a><br> +<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br> +<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br> +<a href = "bookV.html">Liber V</a> +</td> +<td> +<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br> +<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br> +<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br> +<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br> +<a href = "bookX.html">Liber X</a><br> +<b>Liber XI</b> +</td> +<td> +<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br> +<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br> +<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br> +<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br> +<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br> +<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "comm.html">Appendices</a><br> +<a href = "indexAF.html">Index</a><br> +<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a> +</td> +</tr> +</table> + +</body> +</html> |
