initial commit of ebook 27309HEADmain

1 files changed, 9526 insertions, 0 deletions

diff --git a/27309-8.txt b/27309-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..f448fd7
--- /dev/null
+++ b/27309-8.txt
@@ -0,0 +1,9526 @@
+Project Gutenberg's Reis naar de Maan in 28 dagen en 12 uren, by Jules Verne
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Reis naar de Maan in 28 dagen en 12 uren
+
+Author: Jules Verne
+
+Translator: H. M. C. van Oosterzee
+
+Release Date: November 21, 2008 [EBook #27309]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK REIS NAAR DE MAAN IN 28 DAGEN ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at https://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+
+                         Wonderreizen.
+
+                          Jules Verne
+
+                      De Reis naar de Maan
+
+                     In 28 Dagen en 12 Uren
+
+               Naar de 18de Fransche uitgave door
+
+                     H. M. C. van Oosterzee
+
+
+                          Tiende druk
+
+
+                           Amsterdam
+
+                Uitgevers-Maatschappy "Elsevier"
+
+                              1916
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+EERSTE HOOFDSTUK.
+
+DE GUN-CLUB.
+
+
+Amerika is een groot land, een land ook van groote dingen: groote
+steden, groote wildernissen, groote spoorwegen, groote mannen, groote
+rivieren, groote ondernemingen, groote plannen, groote vereenigingen,
+in dat groote land clubs genaamd.
+
+Onder die clubs behoort de Gun-club niet het laatst vermeld te
+worden. Zij ontstond tijdens den oorlog tusschen de Noordelijken
+en Zuidelijken. Dat was een tijd van uitvindingen in het vak van
+menschen dooden--ook in het groot. 't Was in dien tijd dat een
+zesendertigponder op driehonderd voet afstands dwars door zesendertig
+paarden en achtendertig man heen vloog, dat allen bleven liggen,
+man dood, paard dood. Maar dit was slechts kinderspel bij het stuk
+Rodman, dat nagenoeg drie uren gaans ver droeg en met een balletje
+van vijfhonderd kilo honderdvijftig paarden en driehonderd man kon
+neêrschieten. Ik zeg: kon; want de proef werd niet genomen, omdat,
+al spraken de paarden er niet tegen, de manschappen er niet voor te
+vinden waren. Maar 't geen volgt gebeurde in een der gevechten tegen
+de Zuidelijken: een Rodman zond in één schot twee honderd vijftien
+dier Zuidelijken naar de andere wereld.
+
+Indien het waar is, dat talrijke schermutselingen en gedurige
+gevechten de oorlogen vernielender maken, is het een waarachtige
+daad van menschlievendheid, middelen uit te denken om in het groot de
+gelederen te dunnen, want dan is de krijg zooveel te eer aan het einde
+van zijn renbaan. En uit dit oogpunt was het een edel denkbeeld van een
+oprichter der Gun-club, een vereeniging te stichten tot uitbreiding
+en volmaking der kunst om de vernielendst mogelijke kogels of andere
+dergelijke voorwerpen op den grootstmogelijken afstand weg te schieten.
+
+De zaak vond bijval, en wel op echte Amerikaansche wijze. Als namelijk
+een burger der Vereenigde Staten een denkbeeld in de hersenen voelt
+opkomen, zoekt hij een medeburger die er mee instemt. Er zijn dus
+aanstonds een voorzitter en een secretaris. Komt er een derde bij, dan
+is ook de tweede voorzitter, zegge de vice-president, gevonden. Een
+vergadering wordt belegd, tal van leden sluiten zich aan, gewone,
+buitengewone, werkende, correspondeerende.... de club is in 't leven.
+
+Aldus ook de Gun-club. Drie maanden na haar oprichting telde zij 1833
+werkende en 30 565 correspondeerende leden.
+
+Tot het lidmaatschap werd vereischt, dat men een nieuwe soort van
+werpgeschut uitgedacht of minstens een bestaande soort verbeterd had;
+zoo geen kanon, dan toch een vuurwapen. De leden die aan revolvers
+knutselden, waren echter, schoon aan de letter van het reglement
+voldoende, niet machtig in tel.
+
+»Wie eigenlijk een groot man onder ons wil zijn," zoo sprak eens een
+der kundigste leden van de club, »moet eenvoudig worden berekend naar
+den regel, dat zijn verdiensten evenredig zijn aan het kaliber van zijn
+stuk, en aan het vierkant van de afstanden op welke het schiet." De
+man dacht aan de wet van Newton betreffende de algemeene zwaarte.
+
+Toen op een goeden dag de vrede tusschen Noord en Zuid geteekend
+was door personen die den oorlog overleefd hadden, taanden wel
+de practische inzichten der Gun-club, maar onverflauwd bleef
+de liefhebberij in plannen en berekeningen over werpgeschut en
+projectielen.
+
+»'t Is toch beroerd," zei op zekeren avond de dappere Tom Hunter,
+terwijl zijn uitgestoken houten beenen bijna vlam vatten in het
+kolenvuur, »niets te doen, niets te hopen! Waar is de tijd, toen het
+kanongebulder voor morgenwekker diende?"
+
+»Voorbij is die schoone tijd!" was de uitroep van den vroolijken
+Bilsby, die met zijn armen zou gezwaaid hebben, als hij ze nog gehad
+had. »Dat was me een tijdje! Men verzon een nieuw mortier, en zoodra
+was het niet gegoten of 't was terstond ook afgeschoten. Maar nu? Wat
+schieten zij weg? Bommen?--Ja wel--katoenballen?
+
+»Gelijk heb je!" riep kolonel Blomsberry uit. »Toen was het leven,
+nu is het dood zijn, hier te Baltimore,"--want daar was de Gun-club
+gevestigd.
+
+»En dan geen vooruitzicht," voegde de stoutmoedige Maston er bij,
+terwijl hij met zijn ijzeren haakje aan zijn getah-pertja schedel
+krabde. »Geen wolkje aan den hemel! En toch heb ik, ik die tot u
+spreekt, juist dezen morgen een plan uitgedacht--nu! asjeblieft, een
+plan van een mortier, dat de tegenwoordige oorlogsregelen wegblaast."
+
+»Waarachtig?" vroeg Tom Hunter, onwillekeurig denkende aan de laatste
+uitvinding van Maston.
+
+»Waarachtig!" antwoordde deze. »Maar wat geeft het? Men kan er toch
+niets meê uitvoeren, nu het menschdom van niets anders iets meer te
+duchten heeft, dan van een schrikbarende overbevolking."
+
+»Maar in Europa dan?" sprak kolonel Blomsberry, »daar vechten ze nog
+al eens voor de nationaliteit?"
+
+»Waar denk je aan?" schreeuwde Bilsby uit; »uitvindingen doen voor
+vreemdelingen?"
+
+»Beter nog dan geheel niets," was het antwoord.
+
+»Zeker," voegde Maston er bij, »maar dat is zelfs niet om er aan
+te denken."
+
+»Kom, kom," liet Tom Hunter zich hooren, terwijl hij met zijn knipmes
+in de leuning van zijn armstoel zat te snipperen. »De zaak leidt er
+toe, en ons rest niets dan tabak te planten of walvischtraan te koken."
+
+»Wat zeg je daar?" riep Maston uit. »Omdat nu niet meer tegen
+de Zuidelijken te vechten valt, zouden wij tot ledigheid gedoemd
+zijn? Men heeft toch waarlijk niet zoo ver naar een reden van oorlog
+te zoeken. Hebben onze Vereenigde Staten niet aan Engeland toebehoord?"
+
+»Zeker," zei Tom Hunter, met zijn kruk op den grond stampende.
+
+»Welnu," liet Maston zich hooren, »waarom zou Engeland niet op zijn
+beurt eens het eigendom worden van onze Vereenigde Staten!"
+
+»Dat ware niet meer dan rechtvaardig," merkte kolonel Blomsberry aan.
+
+»Stel het dan maar aan den President der Vereenigde Staten voor!" riep
+Maston uit, »en ge zult zien hoe hij u ontvangen zal."
+
+»Zeker slecht," mompelde Bilsby tusschen de vier tanden die hij nog
+uit den oorlog had overgehouden.
+
+»Dan behoeft hij bij de eerstvolgende verkiezing op mijn stem niet
+te rekenen!" schreeuwde Maston.
+
+»Noch op de mijne," voegden de overigen er bij.
+
+»Hoe het zij," sprak Maston weder, »als men mij geen gelegenheid geeft
+om mijn nieuw mortier op waardige wijze te beproeven, neem ik mijn
+ontslag als lid der Gun-Club en ga mij levend begraven in de Arkansas."
+
+»Dan volgen wij u!" riepen allen tegelijk uit.
+
+Den anderen morgen ontvingen de leden het volgend briefje:
+
+
+    Baltimore, 3 October.
+
+
+    De voorzitter der Gun-Club heeft de eer u kennis te geven,
+    dat in de vergadering van 5 dezer een mededeeling van hoog
+    belang zal gedaan worden. Hij noodigt de leden dus dringend
+    uit, die bijeenkomst met hunne tegenwoordigheid te willen
+    vereeren.
+
+
+    De voorzitter voornoemd,
+    Impey Barbicane.
+
+
+
+
+
+
+TWEEDE HOOFDSTUK.
+
+DE MEDEDEELING.
+
+
+Den 5den October 's avonds 8 uur stroomde het naar de vergaderzaal
+der Gun-club, Union square, No. 21, te Baltimore. Al de daar ter
+stede woonachtige leden hadden gehoor gegeven aan de oproeping van
+hun voorzitter. Ook de elders gevestigden werden bij honderdtallen
+door de spoortreinen afgezet, en nog lang voor het uur van achten
+was er geen plaats meer te krijgen, zelfs voor geen goud.
+
+Wij zullen de vergaderzaal niet beschrijven met haar banken, gaskroon
+en wat verder tot zulk een lokaal behoort; alleen dit, dat op een
+voor allen zichtbare plaats, onder glas, de overblijfselen lagen
+van een stuk geschut, uitgevonden door den dapperen Maston, maar
+vaneengesprongen door de werking van het kruit.
+
+Aan het eene einde der zaal was de plaats van den voorzitter
+Barbicane. Daar stond een leuningstoel--maar wij laten den stoel den
+stoel, om iets van den man zelven te zeggen.
+
+Impey Barbicane was een veertiger, bedaard, zelfs koud, streng; een
+heldere kop, zoo nauwkeurig als het beste uurwerk, onwrikbaar van
+karakter. Schoon juist niet ridderlijk van geest, was hij een stout
+ondernemer, maar het praktische stond bij hem op den voorgrond;
+van top tot teen was hij een man uit Nieuw-Engeland, volbloed
+Noordelijke, onverzoenlijk vijand van de Zuidelijken, een echte zoon
+der Rondhoofden, zoo verderfelijk voor de Stuarts. In één woord:
+Barbicane was een Yankee uit één stuk.
+
+Goede, uitnemende zaken had hij gemaakt in den houthandel. Gedurende
+den oorlog bij de artillerie geplaatst, bleek hij vruchtbaar in
+uitvindingen. Door de stoutheid zijner denkbeelden bracht hij veel
+toe om dat wapen te verheffen; bij proefnemingen was hij onbetaalbaar.
+
+Hij was iemand van middelbare lengte, en--wat in de Gun-club een
+zeldzaamheid was--ongeschonden van lijf en leden. Zijn scherpgeteekende
+gelaatstrekken schenen met passer en liniaal getrokken te zijn; en
+indien het waar is, dat men, om iemand te kennen, hem op zijde moet
+zien, vertoonde Barbicane onbetwistbaar geestkracht, stoutmoedigheid
+en koelbloedigheid.
+
+Vóór het openen der vergadering zat hij onbeweeglijk in zijn armstoel,
+in zichzelven gekeerd, gedekt met een hoogen, zwart zijden hoed,
+zooals die op Amerikaansche hoofden als vastgespijkerd zitten. Om
+hem heen was het gegons en getrappel; maar het ging hem niet aan--hij
+bleef onbeweeglijk.
+
+Toen het acht uur sloeg, stond Barbicane op, zoo afgemeten alsof hij
+een automaat was. Hij gaf een teeken van stilte en sprak aldus:
+
+»Vrienden! De vrede doemt de leden der Gun-club tot doffe
+werkeloosheid. Ik zeg het met luider stem: »welkom ware ons iedere
+oorlog, die ons de wapenen weer in de vuist gaf."
+
+»Ja! oorlog!" schreeuwde de hartstochtelijke Maston.
+
+»Luistert! luistert!" klonk het aan alle zijden.
+
+»Maar oorlog is niet te wachten," ging de voorzitter voort; »derhalve
+moeten wij den steven elders heenwenden."
+
+Iedereen begreep, dat het er nu op aan zou komen. Diepe stilte.
+
+»Sedert eenige maanden," ging Barbicane voort, »heb ik mij afgevraagd,
+of wij, altijd blijvende op ons gemeenschappelijk grondgebied,
+niets zouden ondernemen, in overeenstemming met de hooge vlucht der
+negentiende eeuw, en hoe wij ons de ontwikkeling der geschutkennis
+konden ten nutte maken. Ik heb dus gezocht, gearbeid, berekend en
+ben tot de slotsom gekomen, dat wij moeten slagen in een onderneming
+onuitvoerlijk voor ieder ander land. Ik heb dat plan in het breede
+ontwikkeld en ga het u mededeelen; het is uwer waardig: het is de
+kroon op de geschiedenis der Gun-club; het zal de wereld in verbazing
+brengen!"
+
+»In wat brengen?" vroeg een driftig artillerist.
+
+»Niet in de rede vallen!" klonk het van verschillende zijden.
+
+»Ik verzoek stilte!" vermaande de voorzitter.
+
+Terwijl hij zich den hoed nog vaster op het hoofd drukte vervolgde
+Barbicane bedaard:
+
+»Niemand is er onder u, geachte vrienden, of hij heeft de maan
+gezien, ten minste wel eens van haar hooren spreken. Het verwondere
+u niet, dat ik u ter dezer plaatse spreek over de verlichtster onzer
+nachten. Verstaat me, ondersteunt me met al uw macht. Misschien kunnen
+wij de Columbussen dezer onbekende wereld zijn. Ik zal u den weg naar
+die ontdekking wijzen, en de naam der maan zal staan naast de namen
+der zesendertig Staten van de Unie."
+
+»Leve de maan!" riep de Gun-club eenstemmig uit.
+
+»Men heeft," hervatte Barbicane, »veel werk van de maan gemaakt;
+haar stofhoeveelheid, haar specifieke zwaarte, haar dichtheid, haar
+natuurlijke gesteldheid, haar bewegingen, haar afstand, haar plaats
+in het zonnestelsel--dat alles is nauwkeurig bepaald; er bestaan
+maankaarten, die in juistheid voor de beste landkaarten niet behoeven
+te wijken; de photographie heeft prachtige afbeeldingen van de maan
+gegeven. In één woord, men weet van de maan al wat de wiskundige
+wetenschappen, de sterrenkunde, de geologie, de gezichtkunde er van
+kunnen leeren; maar tot dusver heeft men nog nooit een onmiddellijke
+gemeenschap met haar geopend."
+
+Algemeene stilte--gespannen aandacht.
+
+»Vergunt mij, u in weinige woorden te herinneren hoe sommige levendige
+vernuften, op ingebeelde reizen, beweren te zijn doorgedrongen in de
+geheimen van den wachter der aarde. In de zeventiende eeuw beweerde
+zekere David Fabricius, met zijn eigen oogen de maanbewoners gezien
+te hebben. In het jaar 1649 gaf een Franschman, zekere Baudoin,
+een reis naar de maan in het licht, gedaan door Dominico Gonzales,
+Spaansch avonturier. Tezelfder tijd schreef zekere Fontenelle--de
+Franschen zijn zeer maanzuchtig--over de veelheid der werelden,
+een meesterstuk voor zijn tijd; maar de wetenschap schrijdt steeds
+voorwaarts en vernielt zelfs meesterstukken! Na het jaar 1833 verhaalde
+een artikel in een wetenschappelijk tijdschrift, dat sir John Herschel,
+toen hij naar de Kaap de Goede Hoop gezonden was tot het doen van
+sterrenkundige waarnemingen, door middel van een nieuw instrument de
+maan had aangehaald tot op een afstand van 80 yard [1]. Hij had dan ook
+nauwkeurig de stroomen waargenomen in welke de rivierpaarden wonen, en
+groene bergen gezien met goud omzoomd, schapen met ivoren horens, witte
+reeën, maanbewoners met vliesvleugels zooals die der vleermuizen. Dit
+stuk, gevloeid uit de pen van een Amerikaan, met name Locke, maakte
+grooten opgang. Maar weldra bleek, dat het een wetenschappelijk bedrog
+was, en de Franschen waren de eersten die er om lachten."
+
+»Een Amerikaan uitlachen!" schreeuwde Maston; »als dat geen _casus
+belli_ is...."
+
+»Bedaar toch, waarde vriend. De Franschen waren, toen zij lachten,
+eerst prachtig in den strik van onzen landgenoot geraakt. Om dit
+korte overzicht te besluiten, er was een Duitscher, Krankhausen, die
+verklaarde omstreeks denzelfden tijd, dat hij zeer duidelijk op de
+maan een aanleg had waargenomen, die onmogelijk iets anders dan een
+stad kon zijn, en wel een Oude en een Nieuwe stad. Er is voor eenigen
+tijd een verhaal uitgegeven betreffende zekere reis, die iemand in een
+ballon zou gedaan hebben. Die ballon was zeven en zeventig maal lichter
+dan waterstofgas; hij bereikte de maan na een reis van negentien dagen.
+
+»Maar zoo al die reizen vruchten der verbeelding waren, de laatste
+had tot schrijver iemand, wiens naam in Amerika zeer gevestigd is,
+Edgar Poë."
+
+»Leve Poë!" klonk het door de zaal.
+
+»Ik beschouw al het geschrevene als spelen met de pen," ging Barbicane
+voort, »maar het heeft ook niet ontbroken aan ernstig gemeende
+voorslagen om onmiddellijk met de maanbewoners te correspondeeren. 't
+Is eenige jaren geleden, dat een Duitsch wiskundige voorstelde,
+een commissie uit geleerden bestaande, naar de steppen van Siberië
+te zenden. Daar moest men op groote schaal meetkundige figuren
+vervaardigen, verlicht door spiegels, b.v. van de stelling van
+Pythagoras, dat het vierkant op de hypothenuse van een rechthoekigen
+driehoek gelijk is aan de vierkanten op de beide rechthoekzijden
+samen. »Elk redelijk wezen," meende de wiskundige, »moest de
+wetenschappelijke beteekenis van zoodanige figuur begrijpen. Indien
+er nu maanbewoners zijn, zullen zij met een soortgelijke figuur
+antwoorden, en als er nu eenmaal een aanknoopingspunt is, zal het niet
+moeilijk vallen, een alphabet te vinden, om zich door de maanbewoners
+te doen verstaan en wederkeerig door hen verstaan te worden."
+
+»Aldus sprak de Duitsche meetkundige, maar zijn ontwerp kwam niet
+tot uitvoering, en tot dusver bestaat er geen gemeenschap tusschen
+de aarde en de maan. Maar ziehier een veld voor de schranderheid
+der Amerikanen. Het middel om ons met een hemellichaam in betrekking
+te stellen is eenvoudig, gemakkelijk, zeker, onfeilbaar, 't Is het
+onderwerp van mijn verhandeling."
+
+Ontelbare bravo's en ontelbare uitroepingen:
+»stilte! luistert!" klonken door de zaal.
+
+Barbicane vervolgde op nog ernstiger toon: »Gij weet welke vorderingen
+de kennis van het werpgeschut in den laatsten oorlog gemaakt heeft. Het
+is u niet onbekend dat de kracht der stukken en die van het kruit
+onbegrensd zijn. Welnu! Ik heb mij de vraag voorgelegd of er geen
+stuk te maken zou zijn van voldoend weerstandbiedend vermogen en
+voorzien van een genoegzaam sterke lading, om een projectiel naar de
+maan te schieten."
+
+Een kreet van verbazing ging op--een oogenblik van stilte volgde,
+evenals de kalmte die een onweder voorafgaat. Maar het onweder brak
+los, een donderbui van toejuichingen, die de zaal deden dreunen. De
+voorzitter wilde spreken; hij kon niet. Eerst na eenige minuten mocht
+hij doodbedaard aldus eindigen:
+
+»Laat mij besluiten. Ik heb het vraagstuk van alle zijden bezien en
+mijn berekeningen hebben mij tot de onwrikbare overtuiging gebracht
+dat een projectiel met een aanvangssnelheid van 12,000 yards in de
+seconde, naar de maan gericht, haar onfeilbaar bereiken moet. Ik heb
+dus de eer u, mijn zeer geachte vrienden, het voorstel te doen om
+deze proef te nemen."
+
+
+
+
+
+
+DERDE HOOFDSTUK.
+
+HET LOT VAN HET VOORSTEL.
+
+
+Onmogelijk is het, de uitwerking der laatste woorden van den geachten
+voorzitter te beschrijven. De eene kreet van toejuiching verdrong
+de andere, hoe langer zoo luider, hoe langer zoo onstuimiger. Aller
+monden schreeuwden, aller handen klapten, aller voeten stampten. Geen
+wonder: het waren allen oud-gedienden, en dezen kunnen evenveel leven
+maken als hun kanonnen.
+
+Barbicane bleef kalm. Hij scheen nog iets te willen zeggen, maar
+kon niet aan het woord komen, en niet lang duurde het of hij werd
+in zegepraal op de schouders zijner vrienden door een dicht gedrang
+langs de straten gedragen.
+
+Een Amerikaan verbaast zich over niets. Men heeft elkander dikwijls
+nagezegd: het woord »onmogelijk" staat in geen Fransch woordenboek--men
+vergiste zich in den naam van dat woordenboek. In Amerika is alles
+gemakkelijk, gaat alles van zelf, en werktuigkundige bezwaren--zij
+zijn dood eer zij geboren zijn. Tusschen Barbicane's plan en de
+verwezenlijking zou een echte Yankee zelfs geen schijntje van bezwaar
+hebben durven vermoeden. 't Was er meê: zoo gezegd, zoo gedaan.
+
+De zegetocht door de straat, onder het gejoel van Ieren, Duitschers,
+Franschen, Schotten--in éen woord van de bonte bevolking die Maryland
+heeft, werd voortgezet bij het licht van honderden fakkels, maar
+boven deze vertoonde zich de maan. En naar dit hemellichaam richtte
+zich menige blik; sommigen wierpen haar kushandjes toe, anderen gaven
+haar zoete woordjes, dezen beproefden op haar hun gezichtsvermogen,
+genen bedreigden haar met den vinger; binnen weinige uren was een
+instrumentenwinkel in Jone-Fall-straat ledig verkocht. De nachtvorstin
+werd met het gewapend oog beloerd, als ware zij een schoone dame
+uit den hoogen stand. De Amerikanen deden alsof Diana reeds een
+deel uitmaakte van de Vereenigde Staten. En toch gold het alleen de
+vraag om haar een projectiel toe te zenden--een zeer grove wijze van
+kennismaking, zelfs met een wachter; maar dat is zoo het gebruik bij
+beschaafde natiën.
+
+'t Werd middernacht, maar het rumoer bedaarde niet; integendeel de
+geestdrift greep een groot gedeelte der bevolking van Baltimore aan;
+het gerucht liep als een vuurtje door de stad, en nu: het gold een
+nationale zaak! Dat ontvonkte allen die er van hoorden; jenever,
+brandewijn en bier deden het hunne om de lieden nog wat meer op te
+winden, en het duurde tot twee uur in den nacht eer aan het leven
+eenigermate een einde kwam. Toen had ook de voorzitter Barbicane
+eindelijk zijn woning bereikt, geknepen, gesold, geplukt. En zijn
+toehoorders en bewonderaars zochten ook hunne legersteden op,
+of verspreidden zich langs de vier spoorlijnen--den Ohio-, den
+Susquehanna-, den Philadelphia- en den Washington-spoorweg--door de
+Staten der Unie.
+
+Meent echter niet, dat Baltimore de eenige stad was die overeind
+stond over het plan Barbicane. Reeds gedurende de zitting hadden de
+30.000 correspondeerende leden der Gun-club, voor zoover zij niet
+aan de oproeping van hunnen voorzitter gehoor konden geven, zich
+onmiddellijk door de telegraaf doen seinen wat er aan de hand was. En
+zoo was het merkwaardig voorstel de treinen reeds vooruitgesneld met
+een snelheid van 248,447 mijlen in de seconde. Men kan dus met volle
+zekerheid zeggen, dat over het geheele grondgebied der Vereenigde
+Staten, tienmaal grooter dan Frankrijk, éen zelfde kreet op hetzelfde
+oogenblik werd aangeheven en dat 25 millioen harten tegelijk hoog
+klopten van nationale fierheid.
+
+Den volgenden dag namen dag-, week- en maandbladen de zaak
+onder handen. Zij bekeken haar van verschillende zijden, van de
+natuurkundige, de sterrenkundige, de weerkundige, de staatkundige, de
+staathuishoudkundige en van nog al meer kanten. Men vroeg of de maan
+een afgewerkte wereld was; of zij geen veranderingen meer onderging;
+of zij naar de aarde geleek toen deze nog geen dampkring had; hoe
+het gesteld was op de helft die steeds van de aarde is afgekeerd. Het
+afzenden van een projectiel naar de kuische nachtvorstin was nog het
+minste; maar ieder zag daarin het aanvangspunt van groote dingen, ieder
+hoopte, dat Amerika de laatste vragen aangaande die geheimzinnige
+maanschijf zou oplossen, ja sommigen waren niet buiten vrees, dat
+als de Unie de maan annexeerde, het evenwicht der Staten in Europa
+wel eens in ongelegenheden kon komen.
+
+Aan de verwezenlijking van het plan twijfelde de periodieke pers in
+geenen deele; onderscheiden vlugschriften deden er de voordeelen van
+uitkomen; de meeste wetenschappelijke genootschappen zonden aan de
+Gun-club niet alleen brieven van gelukwensching, maar ook aanbiedingen
+van hulp en geld.
+
+Impey Barbicane werd dus van dien dag af een der roemruchtigste
+burgers van de Vereenigde Staten, de Washington der wetenschap.
+
+Eenige dagen na de bewuste zitting der Gun-club kondigde een Engelsche
+troep tooneelspelers de vertooning aan van Shakespeare's _Much ado
+about nothing_ [2]. Maar de bevolking van Baltimore zag in dien titel
+een zoo beleedigende zinspeling op de plannen van Barbicane, dat zij
+de tent onder den voet haalde en den armen directeur dwong een ander
+stuk aan te kondigen. Deze, een schrandere kop, voegde zich naar den
+zin van het publiek en liet _As you like it_ [3], mede van Shakespeare,
+aanplakken, waarmeê hij eenige weken lang uitnemende zaken maakte.
+
+
+
+
+
+
+VIERDE HOOFDSTUK.
+
+DE STERRENWACHT TE CAMBRIDGE.
+
+
+Barbicane liet zich door den wierook die hem werd toegezwaaid, niet
+afleiden van spijkers met koppen te slaan. De Gun-club besloot de
+sterrenkunde te raadplegen; als deze wetenschap haar gevoelen had
+geuit, zou men zijn aandacht aan het werktuigkundige gedeelte der zaak
+wijden. Niets werd verzuimd om de verwezenlijking van het grootsche
+plan tot stand te brengen.
+
+Men wendde zich dus tot de sterrenwacht te Cambridge in den staat
+Massachusetts, een beroemde zetel der wetenschap, waar zich de
+prachtige kijker bevindt, waarmee Bond de nevelvlek in Andromeda
+verklaarde en Clarke den wachter van Sirius ontdekte.
+
+Het volgend antwoord werd den voorzitter Barbicane ter hand gesteld.
+
+_De directeur der Sterrenwacht te Cambridge aan den voorzitter der
+Gun-club te Baltimore._
+
+
+In antwoord op uwen geëerde van 6 dezer heeft het bestuur der
+sterrenwacht de eer te berichten:
+
+1º. Op de vraag: is het mogelijk een projectiel naar de maan
+te schieten?--Ja, indien men er een snelheid van 12,000 yard in
+de eerste seconde aan geven kan. De berekening toont, dat deze
+snelheid toereikend is. Naarmate men zich van den aardbol verwijdert,
+neemt de werking der zwaartekracht af in omgekeerde rede tot het
+vierkant van den afstand: dat is te zeggen: op driemaal grooter
+afstand werkt de zwaartekracht negenmaal minder. Bijgevolg zal het
+gewicht van het projectiel met snelheid afnemen; het zal geheel
+nul worden wanneer het punt bereikt is waar de aantrekkingskracht
+der maan volmaakt gelijk is aan die der aarde, te weten 47/52 van
+den geheelen maanafstand. Op dat oogenblik zal het projectiel in
+'t geheel niet meer naar de aarde worden getrokken, maar op de maan
+vallen ten gevolge van haar aantrekkingskracht. Theoretisch is dus
+de mogelijkheid der zaak volkomen bewezen: wat het welslagen betreft,
+dit hangt geheel af van de kracht der uitwerping.
+
+2º. Op de vraag: hoe groot is de juiste afstand van de maan tot
+de aarde?--De maan beschrijft om de aarde geen cirkel, maar een
+elliptische baan, in een van welker brandpunten de aarde staat; vandaar
+dat de afstand nu grooter, dan kleiner is; het grootst--sterrenkundig
+gesproken--in haar apogeüm, het kleinst in haar perigeüm. Het verschil
+is zoo groot, dat men het niet mag verwaarloozen. In haar apogeüm
+is de maan 398.560 kilometer, in haar perigeüm 352,040 kilom. van de
+aarde verwijderd, hetwelk een verschil maakt van 46.520 kilom., meer
+dan 1/9 van het geheel. De perigeüm-afstand moet dus ten grondslag
+der berekening gelegd worden.
+
+3º. Hoe lang zal de reis van het projectiel duren bij een toereikende
+aanvankelijke snelheid, en waarheen moet men het dus richten, ten einde
+de maan op een bepaald punt te bereiken?--Indien het projectiel de
+aanvankelijke snelheid van 12,000 yard in de seconde bleef behouden,
+zou het slechts nagenoeg negen uren onderweg zijn; maar daar deze
+snelheid aanhoudend afneemt, zal het projectiel volgens de berekening
+300,000 seconden, zegge 83 uren en 5 minuten noodig hebben om het punt
+te bereiken waar de aantrekkingskracht der maan en die der aarde in
+evenwicht is; van dit punt zal het op de maan vallen in 50.000 seconden
+of 13 uur 53 min. 20 sec. Derhalve in 't geheel 96 u. 58 min. 20 sec.
+
+4º. Op welk oogenblik zal de maan zich in den gunstigen stand bevinden
+om door het projectiel bereikt te worden?--Uit het bovenstaande
+blijkt, dat men het maan-perigeüm kiezen moet, en tevens het oogenblik
+waarop de maan in het zenith (toppunt, schedelpunt) staat, dat den
+stand met het bedrag der lengte van den straal der aarde vermindert,
+namelijk ruim 19,820 kilom. Maar ofschoon de maan in iederen omloop
+door haar perigeüm gaat bevindt zij zich op dat oogenblik niet altijd
+in het zenith. Het samenvallen der beide omstandigheden moet dus
+worden afgewacht. Gelukkigerwijs nu is dit den 4den December van het
+volgende jaar het geval; de maan bevindt zich dan te middernacht in
+haar perigeüm, d. i. op haren kortsten afstand van de aarde, en zij
+staat op hetzelfde oogenblik in het toppunt.
+
+5º. Op welk punt van den hemel moet men het stuk richten?--Volgens het
+voorafgaande moet het stuk juist loodrecht opwaarts gericht worden: bij
+deze richting is het projectiel het spoedigst aan de aantrekkingskracht
+der aarde onttrokken. Maar zal de maan door het toppunt eener plaats
+gaan, dan moet die plaats geen hooger breedte hebben dan de declinatie
+der maan, m. a. w. tusschen 0° en 28° Noorder- of Zuiderbreedte. Op
+ieder ander punt moet de richting noodwendig schuins zijn, hetgeen
+nadeelig zou wezen voor het slagen der proef.
+
+6º. Op welk punt zal de maan aan den hemel staan op het oogenblik, dat
+het projectiel wordt afgeschoten?--Daar de maan dagelijks 13°10'35''
+boogs in haar baan voortrukt, moet zij het vierdubbele daarvan van
+het toppunt verwijderd zijn, t.w. 52°52'5'', overeenkomende met den
+tijd dien zij besteedt om voort te rukken van het punt, waar zij zich
+bevindt op het oogenblik van afschieten, tot dat, waarop het projectiel
+haar bereikt. Maar men moet ook in rekening brengen den invloed van de
+aswenteling der aarde op de richting van het projectiel; en daar het
+projectiel eerst de maan bereikt na het afleggen van 60 stralen der
+aarde, moet men deze 11° voegen bij den reeds vermelden weg der maan,
+64° in een rond getal. Derhalve moet de richting van het stuk op het
+oogenblik van afschieten een hoek van 64° met de loodlijn hebben.
+
+Ziehier de opgegeven vragen beantwoord.
+
+Resumeere:
+
+1º. Het stuk moet geplaatst worden op een punt, minder dan 28° N. of
+Z. Breedte hebbende.
+
+2º. Het moet gericht worden naar het toppunt der plaats.
+
+3º. Het projectiel moet een snelheid hebben van 12.000 yard in de
+eerste seconde.
+
+4º. Het moet worden afgeschoten den 1sten December des volgenden jaars,
+en wel te 11 u. 46 min. 40 sec.
+
+5º. Het projectiel zal de maan bereiken vier dagen na het afschieten,
+den 4den December te middernacht, als wanneer de maan in het toppunt
+staat.
+
+De leden der Gun-club moeten derhalve onverwijld de voorbereidende
+maatregelen nemen, teneinde op het opgegeven oogenblik gereed te
+zijn. Indien zij dit tijdstip laten voorbijgaan, zal de maan eerst
+na 18 jaren en 21 dagen op hetzelfde punt terugkeeren.
+
+Het bestuur der Sterrenwacht voornoemd stelt zich gaarne ter uwer
+beschikking voor de vraagstukken, de theoretische sterrenkunde
+betreffende en voegt zijn gelukwenschen bij die van geheel Amerika.
+
+
+den 7den October.
+
+
+Namens het bestuur, J. M. Belfast, _Directeur der Sterrenwacht._
+
+
+
+
+
+
+VIJFDE HOOFDSTUK.
+
+DE MAAN.
+
+
+Als door een tooverslag werd zij te Baltimore de heldin van den
+dag. Naar haar richtten zich aller oogen, gewapend en ongewapend;
+over haar spraken aller monden, bevoegd en onbevoegd. 't Was alsof
+de maan pas was ontstaan en nooit te voren geschenen had; maar 't
+was ook alsof handel en nijverheid plotseling hadden moeten wijken
+voor de sterrenkunde.
+
+Geen wonder! De dagbladen hadden het rapport der beroemde sterrenwacht
+te Cambridge getrouwelijk opgenomen. De dagbladen namen bovendien de
+moeite om het publiek in te lichten aangaande allerlei bijzonderheden,
+betrekking hebbende op de maan en haren loop.
+
+»Alles wel," sprak een heer met eerbiedwekkenden lichaamsomvang,
+»maar 't wil er bij mij niet in, dat men zou weten hoe ver de maan
+van ons vandaan is; men moet dat met stokken of een lijn meten, en
+zoolang men met geen projectiel op de maan is aangekomen, weet geen
+sterveling hoe lang de lijn van hier naar de maan zou moeten zijn,
+een lijn of een koord, om 't even.
+
+»En toch weet men dat nog zekerder dan hoe ver Baltimore van Washington
+ligt," zei een klein mager manneke met een halfversleten rok en
+driekwart dito pantalon. »Men weet dat door de parallaxis."
+
+»Wat is dat voor een ding?" vroegen onderscheidene stemmen. Het
+manneke bedacht zich een oogenblik en sloop behendig de zaal uit. 't
+Was iemand die partij wist te trekken van zijn kundigheden en het
+voor dwaas hield om weg te smijten wat men goed verkoopen kon. Hij had
+zoowat gebeunhaasd in de scheikunde, in de gymnastiek, in boekhouden,
+in vertalen, in wat niet al.
+
+Den anderen morgen las men in de voornaamste dagbladen en op bijna
+alle aanplakplaatsen door de geheele stad met kolossale letters,
+dat de heer James, professor in de sterrenkunde--waar, stond er niet
+bij--eenige voorlezingen zou houden over de maan, de eerste over haar
+parallaxis. Dat woord werkte als een electrieke schok, de kosten waren
+matig, en het manneke sloeg zich een nieuw pak uit de maan-parallaxis.
+
+»Parallaxis," onderwees hij, »is de hoek, onder welken men een voorwerp
+ziet als men het van twee punten beschouwt. Knijpt uw éen oog, het
+rechter eens dicht en kijk door het linker naar het een of ander punt,
+ieder naar zijn welgevallen."
+
+»Ik heb geen linker oog," zei een lid der Gun-club.
+
+»Stilte, stilte!" werd geroepen.
+
+»Onthoudt uw punt wèl," ging de redenaar voort, »en sluit nu het
+linker, en ziet met het rechter of het punt waar gij den blik op
+richttet, niet een weinig meer links staat van een ander voorwerp
+er achter."
+
+De spreker moest de zaak nog eens herhalen, maar verwierf
+toejuiching--de aandacht was er. En nu ging hij verder en betoogde,
+dat men door hoekmetingen den versten afstand der maan tot de aarde
+bepalen kan op 54,644 geographische mijlen, den kleinsten op 48,961,
+den gemiddelden op 51,803, alles met een zeer kleine onzekerheid.
+
+In een volgende bijeenkomst gaf hij een andere opheldering. Hij had
+vernomen, dat iemand, in een dagblad gelezen hebbende dat de maan een
+omwenteling om haar as volbrengt in denzelfden tijd als een omloop
+om de aarde, en dat zij altijd dezelfde zijde naar de aarde toekeert,
+verklaard had dit onmogelijk te kunnen vereenigen, omdat, als de maan
+altijd dezelfde zijde naar de aarde toekeert, zij zijns bedunkens in
+'t geheel geen omwenteling om haar as had. »Vergunt mij," sprak hij,
+»u te verzoeken, dat gij u verbeeldt aan een ronde tafel te staan;
+op het midden der tafel staat een schotel oesters. Gij gaat om de
+tafel heen, indiervoege, dat gij altijd het gelaat naar de oesters
+gewend hebt. Als gij nu om de geheele tafel zijt gegaan, altijd naar
+de oesters gekeerd, dan hebt gij immers bij dat maken van een toer
+om de tafel uw gelaat naar alle zijden van de kamer gewend?"
+
+»Goed, goed! ja, ja!" klonk het van alle zijden.
+
+»Welnu, de schotel oesters is de aarde, uw gelaat de maan."
+
+En zoo duidelijk wist het manneke het eene voor, het andere na uit
+te leggen. Dit maakte, dat zijn lezingen nog al lang bijval vonden:
+over de voorstellingen, die de ouden zich van de maan maakten,
+over de latere--te beginnen met de Egyptenaars, die haar onder
+den naam Isis, en de Phoeniciërs die haar als Astarte vereerden,
+en zoo voortgaande tot Thales, die de stelling opperde, dat de maan
+door de zee verlicht werd; tot Hevelius, die er bergen op waarnam;
+tot Gruithuizen, die er vestingwerken op zag; tot Beer en Mädler,
+die allernauwkeurigste maankaarten gaven en de hoogte der hoogste
+maanbergen op veel meer dan die van de hoogste bergen der aarden
+bepaalden. »Betrekkelijk zijn dus," voegde hij er bij, »de maanbergen
+veel hooger dan de onze, want de maan is vijftigmaal kleiner dan de
+aarde, en nu moet gij u voorstellen twee pasteien, even groot maar
+de eene moet dienen voor acht volwassen uitgehongerde personen en de
+andere voor een weldoorvoeden kleinen jongen. Nu is immers de laatste
+pastei niet op haarzelve, maar betrekkelijk grooter dan de eerste."
+
+Door zulke uitleggingen werd de sterrenkundige wetenschap aangaande
+de maan te Baltimore zeer bevorderd, terwijl de dagbladen door
+allerlei kwinkslagen de aandacht op den wachter onzer aarde gevestigd
+hielden. En wel zoo gevestigd hielden, dat de maan astronomisch,
+geologisch, politisch, moralisch, socialistisch en nog meer-istisch
+bekeken was, terwijl de Gun-club zich voorbereidde om de proef op
+al die sommen te leveren. 't Is niet noodig te zeggen, dat onder al
+die geleerdheid ook de Amerikanen--want de maandrift sloeg ook buiten
+Baltimore over--het voor betamelijk hielden ook kennis te dragen van
+het wezen en de oorzaak der zon- en maan-eclipsen. Aan vermetelen,
+die durfden beweren dat de maan oorspronkelijk een komeet was geweest,
+werd het zwijgen opgelegd door de doodeenvoudige, maar alles afdoende
+opmerking dat de kometen bijna geheel uit dampkring bestaan, terwijl
+de maan volstrekt geen dampkring heeft. Ook het geloof aan den invloed
+der maan op het weder moest hier en daar een veer laten; zoo ook de
+vaste overtuiging, dat jongens moesten geboren worden bij wassende,
+meisjes bij afnemende maan.
+
+
+
+
+
+
+ZESDE HOOFDSTUK.
+
+HET PROJECTIEL.
+
+
+De Sterrenwacht te Cambridge had in haar merkwaardig schrijven van 7
+October de zaak van haar sterrenkundige zijde behandeld. De technische
+zou in ieder ander land op onoverkomelijke bezwaren gestuit zijn:
+in Amerika was het slechts kinderspel.
+
+Barbicane had als voorzitter der club onverwijld een commissie
+benoemd, die in drie zittingen het stuk, het projectiel en het kruit
+in overweging moest nemen. Drie leden, grondige kenners van het vak,
+maakten met den voorzitter de commissie uit: generaal Morgan, kolonel
+Elphiston en Maston. De laatste zou de functiën van secretaris en
+rapporteur op zich nemen; aan den voorzitter werd zoo noodig een
+beslissende stem toegekend.
+
+Reeds den 8sten October vergaderde de commissie ten huize van
+Barbicane, Republican-street 3. Na den inwendigen mensch behoorlijk
+te hebben versterkt, opende de voorzitter de beraadslaging met een
+lofrede op de wetenschap der ballistiek, dat wil zeggen: der beweging
+van voorwerpen, die uit eenig voorwerp, met behulp der kracht van
+zekere voorwerpen, in de vrije lucht worden afgeschoten.
+
+»De ballistiek! De ballistiek!" riep Maston uit.
+
+»'t Ware, dunkt mij, het best, de eerste zitting aan de lading te
+wijden," meende de voorzitter.
+
+»De lading," zei generaal Morgan.
+
+»Ik vraag het woord!" riep Maston.
+
+»Het woord is aan u."
+
+Maston maakte daarvan gebruik door op te merken, dat men het projectiel
+moest beschouwen als een gezant, door de aarde naar de maan gezonden,
+en dat de gezant zelf de voorkeur wel diende te hebben boven het
+vervoermiddel dat den ambassadeur naar zijn ambassade overbracht.
+
+Deze opmerking gaf den doorslag: het projectiel werd aan de orde
+gesteld.
+
+Maston zou kort wezen--hij zeide het zelf--en de gewone, stoffelijke,
+moorddadige projectielen op hun plaats laten, om de beteekenis van
+het projectiel in hare hoogste vormen op te vatten: het projectiel
+was voor hem de meest sprekende uitdrukking van 's menschen macht;
+het was van een alomvattende beteekenis. »De Schepper," meende hij,
+»heeft de sterren en planeten voortgebracht, de mensch het projectiel,
+dien vertegenwoordiger van het krachtsbegrip, vertegenwoordigende de
+verschijnselen aan den sterrenhemel. Van den Schepper de snelheid der
+electriciteit, de snelheid van het licht, de snelheid der sterren,
+de snelheid der kometen, de snelheid der planeten, de snelheid harer
+wachters, de snelheid van het geluid, de snelheid van den wind! Maar
+van ons de snelheid der projectielen!"
+
+Maston werd opgewonden. Maston werd dichterlijk, Maston werd
+welsprekend. »Wilt gij cijfers?" riep hij uit. »Neemt een eenvoudigen
+vierentwintig ponder; hij heeft, ja, 800.000 maal minder snelheid dan
+de electriciteit, 640.000 maal minder dan het licht, 76 maal minder
+dan de aarde in hare beweging om de zon; maar zijn aanvankelijke
+snelheid overtreft toch die van het geluid; hij legt 400 meter in
+de seconde af en zou, zijn eerste snelheid behoudende, in 11 etmalen
+de maan, in 12 jaren de zon bereiken. Dat kan een eenvoudige kogel,
+het werk onzer handen! Leve het projectiel!"
+
+»Leve het projectiel!" juichten de overigen hem na.
+
+»Nu ter zake," verzocht de voorzitter. »'t Is de vraag, hoe aan een
+projectiel een snelheid van 12,000 yard in de seconde te geven. Zullen
+wij die hopen te bereiken, dan moeten wij eerst weten hoe ver men
+het reeds gebracht heeft. Generaal Morgan zal ons daaromtrent wel
+willen voorlichten."
+
+»Gemakkelijk," antwoordde de generaal, »want ik ben in den oorlog
+lid geweest der commissie van onderzoek. Ik kan u dus zeggen, dat
+het kanon Dahlgreen, dat 5000 meter ver droeg, aan het projectiel een
+snelheid gaf van 500 yard in de seconde. Het Rodman-stuk, dat op het
+fort Hamilton bij New-York beproefd werd, schoot een projectiel van
+een halve ton gewicht met een snelheid van 800 yard in de seconde
+af--een snelheid, nooit door de Armstrongs en Pallisers in Engeland
+bereikt. Gij weet wel, het stuk kreeg den naam Columbiad...."
+
+»En is dat niet de grootste snelheid tot hiertoe bereikt?" vroeg
+Barbicane. De generaal sprak het niet tegen.
+
+»Was mijn stuk maar niet gesprongen!" klaagde Maston, »dan zoudt ge
+wat anders gezien hebben."
+
+»Nu ja," merkte de voorzitter aan; »het is gesprongen. Wij
+hebben dus een snelheid van 800 yard per seconde, die moet dus
+vertwintigvoudigd worden. Hoe--daarover zullen wij in een volgende
+zitting handelen. Ik stel nu de vraag aan de orde, welke afmetingen
+het projectiel moet hebben. Zeer groot moet het zijn; vooreerst om
+de aandacht der maanbewoners--indien zij er zijn--te trekken; en ten
+tweede, vooral om het met het oog te kunnen volgen. Gij weet, dat
+de kijkers een zeer hoogen graad van volkomenheid bereikt hebben. Er
+bestaan kijkers met een 6000-malige vergrooting, sterk genoeg om de
+maan te doen schijnen als op een afstand van 160 kilometer. Op dien
+afstand moeten voorwerpen van 60 voet afmeting duidelijk zichtbaar
+zijn. Dat men het met de kijkers nog niet verder heeft gebracht, vindt
+daarin zijn reden, dat met de verhooging van de vergrootingskracht de
+helderheid vermindert: de maan, die geen eigen licht heeft, maar als
+een spiegel het zonlicht terugkaatst, bezit te weinig lichtsterkte
+om meer vergrooting toe te laten."
+
+»En hoe nu?" vroeg de generaal. »Zult gij aan uw projectiel, een
+doorsnede van 60 voet geven?"
+
+»Neen."
+
+»Dan de lichtsterkte der maan verhoogen?"
+
+»Juist."
+
+»'t Is sterk," riep Maston uit.
+
+»'t Is eenvoudig," antwoordde Barbicane. »Indien ik de lucht verdun,
+de lucht namelijk door welke het licht der maan heendringt, heb ik
+immers de lichtsterkte verhoogd? Welnu, ik heb slechts mijn kijker op
+een hoogen berg op te stellen. Dat doen wij. Dat zal een vergrooting
+van de lichtsterkte geven tot het 48000voudige, zoodat de maan een
+afstand van slechts 20 kilometer schijnt te hebben en de voorwerpen
+slechts 9 voet doorsnede groot behoeven te zijn om zichtbaar te wezen."
+
+»Dus--ons projectiel een doorsnede van 9 voet!" riep Maston uit.
+
+»Juist."
+
+»Maar het gewicht?" merkte majoor Elphiston aan.
+
+»O, wat dat betreft," antwoordde de voorzitter, »dat is geen
+bezwaar. Om projectielen van onbegrijpelijke zwaarte te schieten
+heeft men het reeds in vroeger dagen ver gebracht. Bij de belegering
+van Constantinopel door Murad II, in 1453, schoot men steenen kogels
+van bijna 1000 kilo."
+
+»Het is sterk, zeer sterk," zei de majoor.
+
+»Op Maltha stond in den tijd der Maltheser ridders een stuk geschut,
+dat projectielen van 1250 kilo afschoot."
+
+»Dat is niet mogelijk."
+
+Barbicane gaf op deze laatste aanmerking geen acht. Althans hij
+vervolgde: »alles samengenomen schijnt het, dat, indien al de
+stukken aan draagverte gewonnen hebben, de projectielen aan zwaarte
+hebben verloren. In het kort, wij hebben eenvoudig het gewicht der
+projectielen uit de tijden van Murad II en de Maltheser ridders te
+vertienvoudigen."
+
+»Goed en wel," hernam de majoor, »maar van welk metaal wilt gij het
+projectiel maken?"
+
+»Eenvoudig van gegoten ijzer," antwoordde generaal Morgan leuk weg.
+
+»"Dat's te gemeen voor een gezantschap naar de maan," vond Maston.
+
+»In allen gevalle," liet majoor Elphiston zich hooren, »daar het
+gewicht van het projectiel evenredig is aan zijn grootte, moet een
+van 9 voet doorsnede nog verbazend zwaar zijn."
+
+»Ja, als het massief, niet als het hol is," zei Barbicane.
+
+»Hoe? Wilt ge er dan een bom van maken?"
+
+»Waarmeê men berichten kan verzenden," vulde Maston aan, »en monsters
+van onze aardsche voortbrengselen."
+
+»Zeker een bom," sprak Barbicane, »dat moet volstrekt. Een massieve
+kogel van 108 duim zou meer dan 100,000 kilo wegen, en dat is te veel;
+maar daar het projectiel toch sterk genoeg moet zijn, stel ik voor,
+2500 kilo."
+
+»En hoe dik zijn dan de wanden?" vroeg de majoor.
+
+»Dat zal volgens de gewone regeling op hoogstens een paar voet komen,"
+meende Morgan.
+
+»Te veel," hernam Barbicane; »onthoudt het wel: het is geen stuk om
+ergens door heen te schieten; het behoeft niet sterker te zijn dan
+noodig is om weerstand te bieden aan de kracht van het kruit. Het
+vraagstuk komt dus hierop neer: hoe dik moet een gegoten ijzeren bom
+zijn om niet meer te wegen dan 10,000 kilo? Onze handige rekenaar
+Maston zal ons dat wel in deze zitting zelve willen zeggen."
+
+»Niets gemakkelijker dan dat," sprak de secretaris der commissie. En
+hij zette vlug eenige algebraïsche formules op het papier en na een
+wijle cijferens liet hij zich hooren: »Nauwelijks een paar duim."
+
+»Is dat genoeg?" vroeg de majoor.
+
+»Waarachtig niet, op geen stukken na," verzekerde de voorzitter.
+
+»Wat dan?"
+
+»Een ander metaal nemen."
+
+»Welk?"
+
+»Aluminium."
+
+»Aluminium!" schreeuwden de drie medeleden uit.
+
+»Aluminium," herhaalde de voorzitter Barbicane. »Gij weet, dat een
+vermaard Fransch scheikundige, Henri Sainte-Claire Deville, in 1854
+geslaagd is, aluminium tot een vaste massa te brengen. Dit metaal
+is zoo blank als zilver, zoo vast als ijzer, zoo taai als goud, zoo
+smeltbaar als koper en zoo licht als glas. Het laat zich gemakkelijk
+bewerken; het is zeer verspreid in de natuur, daar de meeste rotsen
+aluminium bevatten; het is driemaal lichter dan ijzer--ja, het schijnt
+opzettelijk geschapen om ons de stof voor ons projectiel te leveren."
+
+»Leve het aluminium!" riep de secretaris uit.
+
+»Maar komt het niet te hoog in prijs?" vroeg de majoor.
+
+»Nu niet meer; vroeger was het veel duurder. Men heeft het tegenwoordig
+voor 18 dollar het kilo."
+
+»'t Is toch nog een handvol geld."
+
+»Zóo erg niet. Het projectiel zou naar mijn berekeningen een gewicht
+hebben van 33,720 kilo; van aluminium nog geen 10,000 kilo. Derhalve
+tegen 9 dollar nog geen 100,000 dollar. En aan geld zal het ons
+niet ontbreken."
+
+»Top, aluminium," was het eindbesluit en de zitting der commissie
+werd gesloten.
+
+
+
+
+
+
+ZEVENDE HOOFDSTUK.
+
+HET STUK.
+
+
+Toen bekend werd, dat de commissie besloten had tot een projectiel
+van 10,000 kilo, waren bange lieden bevreesd voor de gevolgen van een
+schot dat zulk een gevaarte wegwierp. Maar het verslag der zitting
+antwoordde zegevierend op zulke kleingeestigheden.
+
+Den volgenden avond werd de hartsterking wat ruimer genomen--het kon
+op den aanvankelijk goeden uitslag staan! Daarna kwam men ter zake.
+
+»Thans," aldus opende de voorzitter de zitting, »is het stuk zelf
+aan de orde. Dat het reusachtig groot moet zijn, spreekt van zelf,
+maar ons vernuft is ook niet verwerpelijk klein. Hoort mij dus,
+en spaart mij in uw aanmerkingen niet."
+
+»Na het gisteren behandelde," ging hij voort, »doet het vraagstuk zich
+voor in dezen vorm: een snelheid van 12,000 yard in de eerste seconde
+te geven aan een bom van 108 duim doorsnede, zwaar 10,000 kilo."
+
+»Zoo is het juist," merkte majoor Elphiston aan.
+
+»Wanneer," ging Barbicane voort, »een projectiel in de ruimte
+is afgeschoten, wat gebeurt dan? Er zijn drie krachten, die er,
+onafhankelijk van elkander, op werken: de tegenstand der middelstof, de
+aantrekking der aarde en de kracht van voortdrijving. De tegenstand der
+middelstof, der lucht, zal weinig beteekenen. De dampkring der aarde
+is slechts tien mijlen hoog. Met een snelheid van 12,000 yard in de
+eerste seconde heeft het projectiel in enkele seconden den dampkring
+doorkliefd--kort genoeg om met den tegenstand der lucht geen rekening
+te houden. En nu de aantrekking der aarde, met andere woorden het
+eigen gewicht van de bom. Wij weten, dat dit gewicht vermindert in
+de vierkants-evenredigheid tot den afstand. De natuurkunde leert ons
+het volgende: wanneer een lichaam vrij naar de aarde valt, legt het
+15 voet in de eerste seconde af, en indien dit lichaam verplaatst was
+naar een afstand, zoo groot als die tusschen de aarde en de maan, zou
+die valhoogte in de eerste, seconde slechts 173 millimeter zijn, dus
+zoo weinig als niets. Derhalve bestaat de oplossing van het vraagstuk
+in een trapswijze bestrijding van deze werking der zwaartekracht. Hoe
+dit doel te bereiken? Door het voortstuwingsvermogen."
+
+»Daar zit het hem juist!" merkte de majoor aan.
+
+»Wij verkrijgen die kracht," ging Barbicane voort, »door acht te
+geven op de lengte van het stuk en de hoeveelheid kruit. Daarom, eerst
+over de afmetingen van het stuk. Klaarblijkelijk kunnen wij het zoo
+vervaardigen, dat de weerstandbiedende kracht om zoo te zeggen oneindig
+is, want het is toch niet bestemd om er mede te manoeuvreeren."
+
+»Duidelijk," zei de generaal.
+
+Barbicane merkte aan, dat de langste tot dusver bekende stukken een
+lengte hadden van 25 voet, waarop Maston met veel nadruk verklaarde,
+voor een kanon van een paar kilometer lengte te stemmen--een uitval,
+die bijna een meer dan levendige woordenwisseling scheen te zullen
+doen ontstaan, zoodat de voorzitter van zijn gezag moest gebruik
+maken. Hij gaf toe, dat men een stuk van buitengewone grootte moest
+hebben, dewijl de lengte een ophooping der gassen onder het projectiel
+zou veroorzaken; naar zijn gevoelen was het echter vruchteloos, zekere
+grenzen te overschrijden. Hij voegde er ten slotte nog de vraag bij,
+welke in dat geval de gebruikelijke regelen waren. »De lengte van
+een stuk," zeide hij, »is gewoonlijk 20-25 maal de doorsnede van het
+projectiel, en beider gewicht staat tot elkander = 1.235 tot 240."
+
+»Niet genoeg!" riep Maston uit.
+
+»Toegegeven, mijn vriend, en inderdaad zou volgens deze evenredigheid
+een projectiel van 9 voet dikte en 15,000 kilo wegende, voor het stuk
+een lengte eischen van 225 voet en een gewicht van 3,600,000 kilo."
+
+»Bespottelijk!" vond Maston.
+
+»Zoo denk ik er ook over," antwoordde Barbicane, »en daarom denk
+ik deze lengte viervoudig te nemen en een stuk te vervaardigen van
+900 voet."
+
+Dit voorstel, ofschoon door twee bestreden, werd, vooral door de
+nadrukkelijke aanbeveling van Maston, voor vast aangenomen.
+
+»Maar hoe dik moeten nu de wanden zijn?" vroeg Elphiston.
+
+»Zes voet," meende Barbicane.
+
+»Aan een affuit is voor zulk een blaaspijp niet te denken," was het
+gevoelen van den majoor.
+
+»Dat ware toch schoon!" zei Maston.
+
+»Maar het kan niet," antwoordde Barbicane. »Ik wensch dit stuk in den
+grond zelven te gieten, het te voorzien van sterke ijzeren banden
+en het vervolgens in een zwaar muurwerk in te metselen, zoodat het
+weerstand genoeg kan bieden. Als het stuk gegoten is moet de ziel
+zorgvuldig worden uitgeboord, zoodat geen gas verloren gaat en de
+gansche kracht van het kruit het projectiel uitdrijft."
+
+»Leve het projectiel!" riep Maston luide:
+
+»Niet te vlug," vermaande Barbicane, met de hand werkende. »Wij
+moeten het eerst eens zijn over het stuk. Zal het een kanon zijn,
+of een mortier, of een houwitser? Het stuk moet alles tegelijk
+zijn: een kanon, omdat de kamer even wijd moet zijn als de ziel; een
+houwitser, omdat het een bom afschiet; een mortier, omdat het schuins
+staat. Gegroeft moet het niet zijn, dewijl het projectiel een zoo
+groote snelheid moet hebben. Maar wij zijn er nog niet. Wij moeten
+nu nog op het metaal terugkomen. Hoort! Ons stuk moet zeer sterk
+zijn, zeer hard, onsmeltbaar bij groote hitte; het moet niet kunnen
+springen en vrij wezen van oxydeeren door de werking der zuren. Dit
+alles zal best bereikt worden door te nemen 100 deelen rood koper,
+12 deelen tin en 6 deelen geel koper. Maar--dit komt te hoog in prijs,
+zoodat wij ons tot gietijzer zullen moeten bepalen."
+
+De andere leden vonden dat ook, vooral toen de voorzitter herinnerde,
+dat het gieten van ijzer tienmaal minder kostte dan van brons; gelijk
+ook ijzer gemakkelijker in den gietvorm loopt. Bovendien gaat de
+gieting sneller, hetgeen tevens tijd en geld uitspaart. Ook voegde
+hij er bij, dat aldus gegoten stukken in de belegering van Atlanta
+1000 schoten van 20 tot 20 minuten hebben doorgestaan.
+
+»Zij zijn toch zeer broos," was de aanmerking van Maston.
+
+»Ja, maar ook zeer sterk; springen zullen zij niet, ik sta er borg
+voor."
+
+»Men kan springen en toch geen smaad verdienen," antwoordde Maston
+een weinig stekelig.
+
+Barbicane sloeg op deze aanmerking geen acht; hij verzocht den
+secretaris, een berekening te maken van het gewicht van een stuk,
+900 voet lang, inwendig 9 voet in doorsnede wijd, met een wand van
+6 voet dikte.
+
+Na eenigen tijd rekenens verklaarde hij, dat zoodanig stuk 68,040,000
+kilo wegen zou.
+
+»En de kosten tegen 4 cent [4] het kilo?"
+
+»2,510,701 dollar."
+
+Maston, de majoor en de generaal zagen Barbicane met ongerustheid aan.
+
+»Weest gerust, mijne heeren, ik herhaal het, aan geld zal het ons
+niet ontbreken."
+
+De zitting werd gesloten.
+
+
+
+
+
+
+ACHTSTE HOOFDSTUK.
+
+HET KRUIT.
+
+
+Met angst verbeidde het publiek de beslissing aangaande dit derde
+punt. De grootte van het projectiel en de lengte van het stuk gegeven
+zijnde, hoeveel kruit werd dan vereischt om het af te schieten?
+
+Kruit--aangaande de geschiedenis van deze zelfstandigheid zegt een,
+sedert lang naar het gebied der legende verwezen verhaal, dat de
+monnik Schwarz het heeft uitgevonden, maar de uitvinding met zijn
+leven betaald. Doch het is zoo goed als bewezen, dat het kruit van
+het Grieksche vuur afstamt; hoe het echter zij, weinigen hebben een
+juist denkbeeld aangaande de kracht van het kruit.
+
+Een liter kruit weegt omtrent 900 grammen; ontbrandende levert het 400
+liter gas; vrij wordende en onder den invloed eener hitte van 2400°,
+neemt dit gas een ruimte in van 400 liter. Dus staat de omvang tot
+het kruit tot dien van het door zijn ontbranding ontwikkelde gas =
+1 : 400. Hieruit kan men oordeelen over de geweldige uitbarsting als
+dit gas zich tot den 400maligen omvang uitzet.
+
+De leden der commissie waren hiermede volkomen bekend. Barbicane gaf
+het woord aan majoor Elphiston, die gedurende den oorlog directeur
+van het kruit geweest was.
+
+»Waarde kameraden," sprak hij, »ik moet beginnen met de
+onwedersprekelijke cijfers, van welke wij moeten uitgaan. De 24 ponder,
+over welken onze secretaris eergisteren zoo welsprekend uitweidde,
+wordt met nog geen 8 kilo kruit geladen."
+
+»Weet gij dat zeker?" vroeg Barbicane.
+
+»Ja, het Armstrong-kanon eischt 32 kilo, om een projectiel van 400
+kilo, het Rodman-stuk 80 om een kogel van een halven ton 6 mijlen
+ver te schieten. Op deze cijfers kan men aan. Er volgt uit, dat de
+vereischte hoeveelheid kruit niet toenemend in evenredigheid tot
+het gewicht van het projectiel. Wij hebben dan ook in den oorlog het
+gewicht kruit verminderd tot een tiende van dat van het projectiel. En
+daarop kan men nog afdingen als men grof kruit gebruikt. Dat is
+wel niet goed voor de ziel van het stuk; maar het onze behoeft geen
+langdurige diensten te bewijzen."
+
+»Rodman gebruikt voor zijn stuk een kruit zoo grof als kastanjes; het
+houtskool was van wilgenhout, eenvoudig verkoold in gietketels. Dat
+kruit voldeed in allen deele."
+
+»Welnu, dan is de zaak gezond," merkte Maston aan.
+
+»Zonder daarover iets te zeggen," vroeg Barbicane, die er nog niet in
+gesproken had: »en nu, mijne vrienden, hoeveel kruit stelt gij voor?"
+
+De drie leden der Gun-club keken elkander een oogenblik aan.
+
+Maston sprak eerst: »100,000 kilo."
+
+»Neen, 250,000," zeide de majoor, wien Maston beantwoordde met den
+uitroep: »400,000."
+
+Elphiston beschuldigde ditmaal zijn ambtgenoot niet van
+overdrijving. Het was niet tegen te spreken: een projectiel van 100,000
+kilo moest naar de maan geschoten worden met een snelheid van 12,000
+yards in de eerste seconde.
+
+Er volgde een oogenblik van stilte, het eerst afgebroken door den
+voorzitter Barbicane.
+
+»Mijn waarde kameraden," sprak hij bedaard. »Ik ga uit van het
+beginsel, dat de weerstandbiedende kracht van ons onder de opgegeven
+voorwaarden vervaardigd stuk onbeperkt is. Daarom--misschien zal
+ons geacht medelid Maston er zich over verbazen--stel ik voor zijn
+400,000 kilo te verdubbelen."
+
+»En dus, 800,000?" vroeg Maston, van zijn stoel opspringende.
+
+»Zeker."
+
+»Maar dan moet gij terugkomen op mijn stuk van 2 kilometer lengte. Een
+hoeveelheid kruit van 800,000 kilo neemt een ruimte in van nagenoeg 800
+kubiek meter, en daar uw stuk slechts ongeveer 2000 kubiek meter ruimte
+heeft, is het bijna half vol; de ziel zal dus niet lang genoeg zijn
+om aan het ontploffende gas ruimte te geven ten einde het projectiel
+met genoegzame kracht uit te drijven."
+
+Daar was niets op te zeggen. Maston had gelijk.
+
+»En toch blijf ik bij de hoeveelheid kruit," zei de
+voorzitter. »Bedenkt, 800,000 kilo kruit leveren 6 milliard liter
+gas. Hoort gij wel! Zes milliard."
+
+»Maar hoe dan?" vroeg de generaal.
+
+»Dat is zeer eenvoudig: de hoeveelheid kruit te verminderen, maar
+dezelfde kracht te behouden."
+
+»Goed, maar hoe?"
+
+»Ik zal het u zeggen."
+
+Zijn medeleden verslonden hem als met de oogen.
+
+»Niets is gemakkelijker dan dit kruit tot op een vierde van
+zijn omvang, ineen te persen. Gij kent allen die merkwaardige,
+zelfstandigheid, welke de eerste beginselen van het plantenleven
+aanwijst, en die men cellenweefsel noemt."
+
+»Ik begrijp u al, mijn waarde Barbicane!" riep de majoor uit.
+
+»Deze zelfstandigheid," ging de voorzitter voort, »bevindt zich
+in den staat van volkomen zuiverheid in verschillende lichamen,
+vooral in het katoen, dat eigenlijk niets anders is dan haar van de
+katoenkorrels. Het katoen, blootgesteld aan rookend salpeterzuur,
+verandert in een onoplosbare, zeer ontbrandbare zelfstandigheid,
+die eene geweldige ontploffing geeft. Voor eenige jaren, in 1832,
+is deze zelfstandigheid door een Fransch scheikundige, met name
+Bracennot, ontdekt; hij noemde haar xyloïdine. In 1838 onderzocht
+een ander Fransch geleerde, Pelouse, er de eigenschappen van, en
+eindelijk sloeg Schönbein, hoogleeraar in de scheikunde te Bazel,
+voor om het als schietmiddel te bezigen. Het is het...."
+
+»Schietkatoen," vulde Morgan aan.
+
+»Pyroxyle," voegde Elphiston er bij.
+
+»Gij kent er de eigenschappen van," hernam Barbicane, »eigenschappen
+voor ons onwaardeerbaar. Het is gemakkelijk te bereiden, het weet van
+geen vocht, en dit is ons veel waard omdat wij eenige dagen lang over
+het stuk zullen moeten laden; het ontvlamt reeds op 166° in plaats van
+240, en het ontbrandt zoo snel, dat men het op kruit kan ontsteken,
+zonder dat dit tijd krijgt om vuur te vatten."
+
+»Uitnemend," antwoordde de majoor.
+
+»Maar het is duurder."
+
+»Dat is 't minste," zei Maston.
+
+»Eindelijk--het geeft aan de projectielen een snelheid, viermaal
+grooter dan kruit. En indien men 4/5 gewicht nitras potassae bij
+het schietkatoen doet, wordt de uitzettende kracht nog aanzienlijk
+vermeerderd."
+
+»Zou dat noodig zijn?" vroeg de majoor.
+
+»Ik denk het niet," antwoordde Barbicane. »In plaats van 800,000 kilo
+kruit zullen wij slechts 200,000 kilo schietkatoen behoeven, en daar
+men gemakkelijk 250 kilo katoen in 27 kubiek voet ruimte bijeenpersen
+kan, zal deze zelfstandigheid ons stuk slechts ter hoogte van omtrent
+60 meter vullen. Op die wijze zal het projectiel meer dan 700 voet te
+doorloopen hebben onder den invloed der kracht van 6 milliard liter
+gas, alvorens het stuk te verlaten om naar de nachtvorstin te rennen."
+
+Maston was over deze berekening zoo verrukt, dat hij met de snelheid
+van een projectiel in de armen des voorzitters meende te vliegen,
+toen deze, hem afwerende, de zitting besloot met de woorden: »Zoo
+heeft dan de commissie de drie vraagstukken van projectiel, stuk en
+kruit opgelost. Het plan ligt gereed; het wacht slechts op uitvoering!"
+
+»Is 't anders niet?" vroeg Maston.
+
+
+
+
+
+
+NEGENDE HOOFDSTUK.
+
+ÉEN TEGEN VELEN.
+
+
+Het Amerikaansche publiek bleef een levendig belang stellen in de
+onderneming der Gun-club. Het volgde stap voor stap de beraadslagingen
+der commissie en al wat daarbij ter sprake kwam. De Columbiad--dien
+naam had de club bij voorbaat aan het stuk gegeven, dat dus een
+petekind van het Rodman-stuk was--de Columbiad was en bleef het
+onderwerp van alle gesprekken.
+
+Door één man werd de zuiver wetenschappelijke aantrekkelijkheid der
+zaak droevig gestoord. Die man was de eenige in de Vereenigde Staten,
+die zich tegen het ontwerp Gun-club verzette; maar hij deed dat ook
+met kracht, met hevigheid, met woede.
+
+Die man en Barbicane hadden elkander nooit ontmoet, dus nooit
+een woord gewisseld, nooit gekeven, nooit geduelleerd. En toch
+waren de voorzitter der Gun-club Barbicane te Baltimore, en de
+kapitein der artillerie Nicholl te Philadelphia vijanden, geslagen
+vijanden. Waarover?
+
+Iedereen weet, dat gedurende den oorlog tusschen de Noordelijken
+en Zuidelijken een merkwaardige wedstrijd ontstond tusschen het
+projectiel aan de eene, en de bekleeding der geblindeerde schepen
+aan de andere zijde: het projectiel wilde de pantsers doorboren, de
+pantsers wilden zich niet laten doorboren. Projectielen en pantsers
+waren onophoudelijk in de weer om elkander de loef af te steken;
+telkens werd het eene grooter en krachtiger, maar telkens ook het
+andere dikker en ondoordringbaarder. Beiden waren in lijnrechte
+tegenspraak met het zedelijk beginsel:
+
+
+    Wat gij niet wilt dat u geschiedt,
+    Doe dat ook aan een ander niet.
+
+
+Trouwens, tegen die zedeles vloekt de geheele oorlogskunst.
+
+Barbicane nu was een groot projectiel-gieter, Nicholl een volleerd
+pantsersmid. De een goot nacht en dag te Baltimore, de ander hamerde
+dag en nacht te Philadelphia.
+
+Zoodra Barbicane een nieuw projectiel had bedacht, kwam Nicholl met een
+nieuwe scheepshuid voor den dag. Dat gaf een wederzijdsche naijver,
+die tot personaliteiten oversloeg. Gelukkig ontmoetten zij elkander
+niet--dat ware onmogelijk zonder duel afgeloopen, en zoo zou het
+vaderland minstens éen zijner nuttige burgers verloren hebben. Maar
+Baltimore en Philadelphia liggen nog al ver van elkaar.
+
+Tot dusver kon men moeilijk zeggen wie van beiden het onderspit
+gedolven had: de onophoudelijke verbeteringen van het projectiel
+vergden het uiterste van de pantseringen, en de uitdagende houding
+der ondoordringbare scheepshuiden dwong den projectilist zijn uiterste
+pogingen aan te wenden.
+
+Eindelijk scheen de schaal over te slaan ten gunste der pantsers. De
+projectielen van Barbicane bleven als spelden in de pantserplaten
+van Nicholl zitten. Maar daar kwam Barbicane te voorschijn met
+zijn projectielen van 300 kilo--zij brachten den kapitein tot
+zwijgen. Schoon met slechts matige snelheid geschoten, boorden zij door
+de beste platen heen, ja deden ze in stukken en brokken vaneensplijten.
+
+Maar daar vervaardigde Nicholl een nieuwe pantserplaat van gesmeed
+staal, een meesterstuk in zijn soort, dat met al de projectielen der
+wereld lachte. De kapitein liet zijn plaat naar Washington brengen
+en daagde den voorzitter der Gun-club uit haar te verbrijzelen. Maar
+Barbicane wilde het niet doen, nu de vrede geteekend was.
+
+Nicholl hield niet op, alle mogelijke projectielen, mogelijke en
+onmogelijke, massieve, holle, ronde, puntige, uit te dagen. Barbicane
+weigerde.
+
+Nicholl bood aan, zijne pantserplaat 200 yard van den vuurmond te
+plaatsen. Barbicane weigerde; nu, 100 dan--Barbicane weigerde. Nicholl
+bood aan op 50 yard achter de plaat te gaan staan.
+
+»Al ging hij er vóór staan," was Barbicane's antwoord. In één
+woord, geen aanbiedingen, geen smaadredenen, geen spotternijen
+van Nicholl--niets kon Barbicane bewegen één schot naar Nicholl's
+pantserplaten te richten.
+
+Maar daar kwam de maan-expeditie. Nu klom de afgunst van Nicholl
+ten top. Zijn vijand werd toegejuicht over het stoutste projectiel
+denkbeeld, ooit in eenig brein opgekomen--Nicholl's woede steeg
+tot wanhoop. Eerst betoogde hij, dat een snelheid van 12,000 yard
+in de seconde een onmogelijkheid was; daarna, dat een zoo zwaar
+projectiel onmogelijk buiten den dampkring vliegen kon--geen acht
+mijlen zelfs! En Nicholl bewees, dat, al werd de opgegeven snelheid
+verkregen, en al was zij toereikend om het projectiel buiten den
+dampkring te slingeren, geen projectiel weerstand kon bieden aan de
+drukking van gas, ontwikkeld door het ontbranden van 800,000 kilo
+kruit, terwijl eindelijk zijn berekeningen tot bewijzen strekten,
+dat al kon een projectiel die drukking wederstaan, de groote hitte
+het projectiel onfeilbaar moest doen smelten en een regen gloeiend
+ijzer op de hoofden der onvoorzichtige toeschouwers zou vallen.
+
+Hij voegde er bij, dat, gezwegen van het gansch nuttelooze der
+onderneming, de zaak zeer gevaarlijk was voor wie weet hoeveel
+menschenlevens. Als het projectiel de maan niet bereikte--en dat was
+onmogelijk--moest het ergens op de aarde terugvallen. En hoe hoogst
+gevaarlijk was de val van zulk een lichaam, vermenigvuldigd met zijn
+snelheid. Zijns oordeels moest de Regeering, al waren de burgers nog
+zoo tuk op hun recht om het projectiel op hun grond te laten vallen,
+tusschenbeide treden, ten einde de algemeene veiligheid niet aan een
+gril van weinigen op te offeren.
+
+Barbicane antwoordde niets op al deze uitvallen. Zijn vijand, geen
+ander middel meer wetende, liet in de couranten de aanbieding plaatsen
+van weddenschappen. Hij verwedde als volgt;
+
+
+    1º. Dat de Gun-club het benoodigde geld niet zou bijeen
+        krijgen                                             1000 dollar.
+    2º. Dat het gieten van een stuk van 900 voet lengte
+        onmogelijk zou gelukken                             2000 dollar.
+    3º. Dat het onmogelijk zou zijn, de Columbiad te laden,
+        en het schietkatoen uit zich zelf door drukking van
+        het projectiel zou ontploffen                       3000 dollar.
+    4º. Dat de Columbiad zou springen                       4000 dollar.
+    5º. Dat het projectiel zelfs geen 6 mijlen stijgen en
+        eenige seconden na het afschieten op den grond zou
+        vallen                                              5000 dollar.
+
+
+Dus samen 15,000 dollar!
+
+
+Den 19den October ontving hij een verzegeld omslagje, met merkwaardige
+kortheid alleen dit bevattende:
+
+
+            Baltimore 18 October.
+
+        Aangenomen.
+
+            Barbicane.
+
+
+
+
+
+
+
+TIENDE HOOFDSTUK.
+
+DE INSCHRIJVINGEN.
+
+
+Kapitein Nicholl was niet de eenige die het Barbicane en de Gun-club
+moeilijk maakte. De vraag werd opgeworpen, welke Staat der Unie de
+eer zou genieten, het grootsche ontwerp uit te voeren. Aan geen ander
+plekje op aarde gunde de trots der Yankees die eer. Maar ongelukkig
+kwamen twee plekken in aanmerking: een gedeelte van Texas en een
+gedeelte van Florida; alleen die lagen binnen den Breedtecirkel 28°,
+door de sterrenwacht aanbevolen met de opmerking, dat men het best
+deed het projectiel loodrecht naar boven te schieten, daar de maan
+alleen op die plaatsen in het toppunt kon komen, welke minder N. of
+Z. Breedte hadden dan 28°. De twist over dit punt liep tusschen de
+Texasisten en Floridalisten tot vechtens toe. Allerlei bewijsgronden
+of schijngronden werden bijgebracht. Ten laatste echter won Florida
+het pleit, en daarmede waren, nevens de astronomische en mechanische
+moeilijkheden, ook de topographische uit den weg geruimd. Nu was de
+financiëele kwestie aan de orde. Het vraagstuk dat zij stelde was zeer
+eenvoudig en duidelijk; hoe aan het voor de uitvoering van het plan
+benoodigde geld te komen? Geen persoon, geen Staat kon over zooveel
+millioenen beschikken.
+
+Daarom besloot de voorzitter Barbicane, de onderneming mocht dan
+Amerikaansch zijn zooveel zij wilde, er eene zaak der geheele
+beschaafde wereld van te maken en overal geldelijke medewerking in
+te roepen. Waar het den wachter des aardbols geldt, heeft de geheele
+aardbol recht en plicht om mede te doen. Daarom geschiedde dan ook
+de uitnoodiging zonder beperking, aan allen in het algemeen, en aan
+ieder in het bijzonder.
+
+Men twijfelde niet aan den goeden uitslag: het was geen leening maar
+verzoek om bijdragen. Belangloosheid stond op den voorgrond.
+
+De uitnoodiging werd over de geheele wereld verspreid, door de
+Vereenigde Staten, door geheel de Nieuwe en Oude wereld, op vastelanden
+en op eilanden. Ook de wetenschap liet er zich aan gelegen liggen. De
+sterrenwachten der Unie stelden zich in onmiddellijke betrekking tot
+die in vreemde landen, zoo in de verschillende Staten van Europa als
+in Azië en Zuid-Afrika. Sommigen zonden gelukwenschen aan de Gun-club;
+anderen namen een afwachtende houding aan.
+
+Greenwich werd een tweede Nicholl; gevolgd door de 22 andere
+sterrenwachten van Groot-Brittannië, verklaarde het zich tegen de zaak,
+haar uitvoerbaarheid loochenende; men legde het voorstel Barbicane
+eenvoudig ter zijde--Engelsche afgunst, niet anders.
+
+Overigens was de uitslag in de wetenschappelijke wereld schitterend;
+ook het groote publiek begroette de onderneming met levendigen
+bijval. Dat voorspelde veel goeds, want het groote publiek zou worden
+opgeroepen tot het inschrijven voor een aanzienlijk kapitaal.
+
+De voorzitter Barbicane had onder dagteekening van 8 October een
+oproeping, in ietwat gezwollen stijl, uitgevaardigd »aan alle
+welwillenden op de aarde." Dit stuk, in alle talen overgezet, werd
+met goedkeuring ontvangen.
+
+De inschrijvingen werden geopend in de voornaamste steden der Unie,
+ten einde ze over te maken aan de bank te Baltimore, Baltimore
+street Nº. 9. Voorts bij de voornaamste bankiershuizen enz. in de
+verschillende Staten der Oude wereld als:
+
+Te Weenen bij Rothschild,
+
+Te Petersburg bij Stieglitz en Comp.
+
+Doch wij zullen al die huizen niet opnoemen en alleen iets van den
+uitslag zeggen, waarbij wij dan de kantoren van inschrijving tegelijk
+kunnen opgeven,
+
+Drie dagen na het verschijnen der oproeping waren in de verschillende
+steden der Unie 4 millioen dollar [5] gestort. Met zulk eene kas kon
+de Gun-club haar voorbereidende maatregelen voortzetten.
+
+Eenige dagen later werd van alle zijden naar Amerika
+getelegrapheerd, dat in den vreemde met buitengewone geestdrift werd
+ingeschreven! slechts enkele landen maakten hierop een onderscheid.
+
+Rusland stortte voor zijn aandeel de belangrijke som van 368,733
+roebels. Men kan zich daarover verbazen, maar bevreemden kan het niet,
+indien men in aanmerking neemt, dat in Rusland de sterrenkunde zeer
+bloeit en de voornaamste van de talrijke sterrenwachten in dat land
+2 millioen roebels heeft gekost.
+
+Frankrijk begon met de zaak te bespotten. De maan moest het ontgelden
+in kwinkslagen, in tooneelstukjes en dergelijken. Maar gelijk de
+Franschen vroeger hadden betaald na het zingen, zoo betaalden zij nu
+na het spotten: zij schreven bij het Crédit mobilier in voor 1.253,930
+franc. En voor dat geld mochten zij wel wat vroolijk zijn.
+
+Oostenrijk maakte het voor zijn geldelijke verwarringen nog zeer
+goed: een algemeene inschrijving bracht 216,000 florijnen op, die
+zeer welkom waren.
+
+Zweden en Noorwegen kwamen, te Stockholm bij Tottie en Arfürradson,
+met 52,000 rijksdaalders--voor dat land waarlijk ruim. Maar het zou
+meer geweest zijn indien de inschrijving te Christiania tegelijk
+gekomen ware met die te Stockholm. Waarom dan ook, maar de Noorwegers
+houden er niet van hun geld naar Zweden te zenden.
+
+Pruisen, inschrijving bij Mendelssohn te Berlijn, toonde zijn
+hooge goedkeuring van het plan door 250.000 thaler te zenden. De
+verschillende sterrenwachten van dat land wedijverden in het toestaan
+van belangrijke bijdragen en moedigden den voorzitter Barbicane met
+kracht aan.
+
+Turkije hield zich goed, maar het was ook van nabij in de zaak
+betrokken: de maan regelt den Turkschen almanak en de vastenmaand
+Ramadan. Men kon dus al niet minder geven dan 1,372,640 piasters,
+maar gaf die, door tusschenkomst der Bank, met een ijver, die aan
+een krachtigen aandrang der Porte deed denken.
+
+België onderscheidde zich onder de staten van den tweeden rang door
+een geschenk van 513,000 Franc, omtrent 12 centimes per inwoner. Het
+kantoor Lambert te Brussel belastte zich met de inschrijvingen.
+
+Nederland en zijn koloniën lieten zich, bij de Nederlandsche Bank
+aan de onderneming gelegen liggen ten bedrage van 110,000 gulden,
+met verzoek om 5 % korting voor de contante betaling.
+
+Denemarken, hoewel kleiner van omvang geworden, gaf toch door
+tusschenkomst van de Bank, 9000 dukaten, getuigende dat de Denen een
+hart hebben voor wetenschappelijke expeditiën.
+
+Het Duitsch Verbond droeg 34,285 florijnen bij; men kon er niet meer
+van vragen en het zou ook niet meer gegeven hebben.
+
+Italië, hoewel niet vrij in zijn bewegingen, vond 200,000 livres
+in de zakken zijner kinderen, als men ze goed omkeerde. Zoo het
+Venetië gehad had, zou het beter gegaan zijn; maar het had Venetië
+nog niet. Het inschrijvingskantoor was Ardouin en Comp. te Turijn.
+
+De Kerkelijke Staat, inschrijving bij Tortonia en Comp. te Rome,
+meende niet minder te moeten zenden dan 7040 Romeinsche kronen,
+terwijl Portugal (Lecesne te Lissabon) zijn wetenschappelijken zin
+tot 30,000 cruzades opvoerde, en Mexico als penningske der weduwe
+86 harde piasters ten kantore Martin Darana en Comp. offerde--nieuwe
+keizerrijken zijn altijd wat hard in de beurs.
+
+Voor Zwitserland zonden Dombard, Odier en Comp. 257 fr., maar men moet
+ook zeggen, dat Zwitserland geen dadelijk nut in deze Amerikaansche
+onderneming zag. Het vond niet dat het schieten van een projectiel
+naar de maan tot het aanknoopen van betrekkingen met de nachtvorstin
+zou leiden, en rekende het wat gewaagd zijn geld in een zoo gewaagde
+onderneming te steken. In den grond had Zwitserland gelijk.
+
+Spanje kon bij geen mogelijkheid meer dan 110 realen [6] ten kantore
+Weisweller te Madrid bijeenbrengen. Het wendde voor, zijn spoorwegen
+te moeten voltooien. De waarheid is, dat de wetenschap daar te lande
+weinig in tel is. Het is nog wat achterlijk. En buitendien namen
+eenige Spanjaarden, en dat niet de minst ontwikkelden, de moeite niet
+om de massa van het projectiel juist te vergelijken met die der maan;
+zij meenden, dat het haar in haar baan zou storen en haar op de aarde
+doen nedervallen. En in dat geval was het best er niet aan te doen,
+gelijk dan ook op eenige realen na het geval was.
+
+Eindelijk Engeland. Men wist dat dit land sterk tegen het voorstel
+Barbicane gekant was. De Engelschen hebben enkel gevoel voor de
+36 millioen inwoners van Groot-Brittannië. Zij gaven te verstaan,
+dat de onderneming der Gun-club in strijd was met het beginsel van
+non-interventie en schreven nog voor geen dubbeltje in.
+
+Dit vernemende, haalde de Gun-club de schouders op, en nadat
+Zuid-Amerika, namelijk Peru, Chili, Brazilië, de la Plata-provinciën
+en Columbia hun 300,000 dollar hadden overgemaakt, bleek voorhanden
+te zijn:
+
+
+    Uit de Vereenigde Staten             4,000,000 dollar.
+    Uit verschillende landen             1,446,675 dollar.
+                                         ---------
+                    Samen                5,446,675 dollar.
+
+
+Voor de zaak was dit niet zoo overvloedig. Het gieten, het uitboren,
+het metselwerk, het vervoer der werklieden, hun onderkomen in een bijna
+onbewoond land, het bouwen van ovens en loodsen, het gereedschap der
+werkplaatsen, het projectiel, de onvoorziene uitgaven--dat alles zou
+bijna de geheele som wegnemen. In den Amerikaanschen oorlog zijn wel
+kanonnen van 1000 dollar gebruikt, en waarom zou dat van Barbicane,
+dat eenig zou zijn in zijn soort, niet 5000 maal zooveel kunnen kosten?
+
+Den 8sten October, werd een overeenkomst aangegaan met de gieterij
+der firma Goldspring, bij New-York, die in den oorlog aan Parrott
+zijn beste kanonnen geleverd had.
+
+Deze firma zou, gelijk tusschen de contracteerende partijen werd
+overeengekomen, het voor het gieten van de Columbiad benoodigde
+materiëel naar Tampa-Town in Zuid-Florida vervoeren.
+
+De onderneming moest uiterlijk den 15den October des volgenden jaars
+voltooid zijn en het kanon in goeden staat opgeleverd, op verbeurte
+van 100 dollar daags tot op het oogenblik dat de maan zich andermaal
+in denzelfden stand zou bevinden, dat is 18 jaren en 11 dagen later.
+
+Het in dienst nemen van de werklieden, hun loon en de noodige onkosten
+kwam voor rekening der firma Goldspring.
+
+Deze overeenkomst werd in dubbel opgemaakt en onder goedkeuring van
+het daarin vervatte geteekend, ter eene zijde door I. Barbicane,
+als voorzitter der Gun-club, en J. Murchison als directeur der firma
+Goldspring, ter andere zijde.
+
+
+
+
+
+
+ELFDE HOOFDSTUK.
+
+HET TERREIN.
+
+
+Zoodra zich over het uitgestrekte grondgebied der Vereenigde Staten
+de mare verspreid had, dat Florida de hoogbegunstigde plek was, waar
+het monsterkanon zou gegoten worden, toog iedereen aan het bestudeeren
+der aardrijkskunde van dat schiereiland. Bartram's _Travel in Florida,
+Natural history of East and West Florida_ van Roman, _Territory of
+Florida_ van William en andere werken over Florida werden als vet
+verkocht; de eene nieuwe druk moest na de andere het licht zien.
+
+Barbicane had meer te doen dan lezen: hij wilde het terrein zelf
+opnemen en de plaats aanwijzen, waar de Columbiad zou gegoten
+worden. Hij bezorgde zijn zaken, stelde een behoorlijke geldsom
+in handen van de sterrenwacht te Cambridge ten einde daarvoor
+een telescoop te laten maken, en ging met het huis Breadwill en
+Comp. te Albany een overeenkomst aan om het projectiel van aluminium
+te vervaardigen. Vervolgens ging hij op reis, vergezeld door den
+secretaris Maston, majoor Elphiston en den directeur der firma
+Goldspring.
+
+Zij kwamen gelukkig te New-Orleans, scheepten zich in aan boord van het
+stoomschip Tampico en landden twee dagen later, den 22sten October,
+te 7 uur des avonds, te Tampa-Town, dat, zooals iedere schooljongen,
+iedere knappe schooljongen namelijk, weet, in het noordwestelijk
+gedeelte van het schiereiland ligt en door de golf van Mexico
+bespoeld wordt.
+
+De inwoners dier stad, de verdiensten van den voorzitter der
+Gun-club waardeerende, hadden hem een luisterrijke ontvangst bereid;
+maar Barbicane onttrok zich aan alle eerbewijzen en liet door zijn
+secretaris onmiddellijk alles in orde brengen tot een uitstapje naar
+het uitgekozen terrein.
+
+Ik mag den lezer niet ophouden met een aardrijkskundige beschrijving
+van Florida; 't is alleen noodig te zeggen, dat dit terrein een
+allergunstigsten indruk op den voorzitter der Gun-club maakte uit
+hoofde van de glooiing des bodems.
+
+Hij deed Maston opmerken, dat een eerste vereischte was, een hoogen
+grond te hebben tot het gieten van de Columbiad.
+
+»Misschien om dichter bij de maan te zijn?" vroeg de secretaris
+der club.
+
+»Waarachtig niet!" antwoordde Barbicane. »Wat maakt een voet of
+wat? Neen! maar in een hooge streek zal het werk beter vlotten. Wij
+zullen geen last hebben van water, en dat is geen kleinigheid als
+men een gat van 900 voet diepte te graven heeft."
+
+»Beter is het zeker," meende de ingenieur Murchison, »maar wij hebben
+werktuigen genoeg om het water weg te werken."
+
+»Toch moeten wij een honderd voet of wat boven den waterspiegel der
+zee zijn; in allen gevalle zou ik gaarne de eerste spade in den grond
+steken," sprak Barbicane.
+
+»En ik de laatste," riep Maston levendig uit.
+
+»Het zal best gaan," merkte de ingenieur aan; »de firma Goldspring
+zal u geen boete voor overtijd werken behoeven te betalen."
+
+»'t Zou anders een aardig sommetje zijn, 100 dollar daags over 18
+jaar en 11 dagen. Weet ge wel hoeveel?"
+
+»Neen," zeide de ingenieur droogjes, »en 't is mij ook glad
+onverschillig."
+
+Het was een prachtige natuur, vruchtbaar bovenmate, maar Barbicane
+zag daar alleen dit van, dat die vruchtbaarheid hem zoo bijzonder
+niet aanstond, want deze was hem een kenteeken van vochtigen grond,
+en hij zocht allereerst naar droog terrein.
+
+»Hier moeten wij zijn!" riep hij opeens uit.
+
+Waar waren zij?
+
+Dat vroeg de voorzitter ook, en wel aan een man van het sterke geleide
+dat zij--dit moet nog worden verhaald--veiligheidshalve te Tampa-Town
+hadden aangenomen, een vijftigtal ruiters, met karabijnen op zijde
+en revolvers in de holsters. Men kon wilden aantreffen!
+
+»Het heet daar Stone's-Hill," onderrichtte de ruiter.
+
+Barbicane steeg af. Zonder een woord te spreken, nam hij zijn
+instrumenten en begon ze te stellen.
+
+Juist op dat oogenblik ging de zon door het zuiden--het was
+middag. Barbicane schoot de zon, bekeek zijn barometer en maakte in
+zijn zakboekje met potlood een kleine berekening.
+
+»Dit punt ligt," zeide hij, »900 meter boven de zee, op 27°7'
+Noorderbreedte en 5°7' Westerlengte. Naar mij toeschijnt is het
+wegens droogte en hardheid van den grond volkomen geschikt voor onze
+zaak. Hier zullen wij dus onze magazijnen, onze werkplaatsen, onze
+ovens, de hutten onzer werklieden opslaan, en hier"--bij deze woorden
+stampte hij met den voet op den top van den heuvel, die Stone's-Hill
+heet--»hier zal ons projectiel het luchtruim invliegen."
+
+Dienzelfden avond keerden zij naar Tampa-Town terug. De ingenieur
+Murchison reisde met de Tampico naar New-Orleans terug. Hij moest
+een geheel leger werklieden aanwerven en het grootste gedeelte van
+het materiëel aanvoeren. De leden der Gun-club bleven te Tampa-Town,
+teneinde de voorbereidende werkzaamheden aan te vangen met behulp
+van volk uit den omtrek.
+
+
+
+
+
+
+TWAALFDE HOOFDSTUK.
+
+BEGIN VAN HET WERK.
+
+
+Weldra was een groote menigte werklieden, als het ware een
+landverhuizing, ter plaatse van hunne bestemming. In allerijl was een
+spoorweg van Tampa-Town naar Stone's-Hill aangelegd--dat is in Amerika
+een kleinigheid--en reeds den 1sten November kon Barbicane, de ziel
+der geheele onderneming, Tampa-Town verlaten met een onoverzienbare
+bende. Even snel verrees op het terrein eene stad van als uit den grond
+verrezen hutten, waar een levendigheid, eene bedrijvigheid heerschte,
+alsof men zich in een der groote Amerikaansche steden bevond.
+
+Op den 4den November vereenigde Barbicane de opzieners en hoofden om
+zich en opende de eigenlijke werkzaamheden met de volgende toespraak:
+
+»Gij kent allen, mijne vrienden, de reden, voor welke ik u in
+dit woeste gedeelte van Florida heb doen komen. Het geldt hier de
+vervaardiging van een kanon, metende 9 voet inwendige doorsnede, met
+wanden van 6 voet dikte en een steenen bemanteling van 9 1/2 voet. De
+kuil moet derhalve 60 voet wijd en 900 voet diep zijn. Dit groote werk
+moet in acht maanden voltooid wezen; gij hebt dus 2.543.400 kubiek
+voet grond uit te graven in 250 dagen; dat maakt in ronde cijfers
+10.000 kubiek voet daags. Dat zou niets zijn voor 1000 werklieden,
+als men de armen vrij had, maar in een zeer nauwe ruimte zal het
+lastiger zijn. Toch moet het gebeuren; het zal ook gebeuren, en ik
+reken evenzeer op uwen moed als op uwe handigheid."
+
+Des morgens te 8 uur werd de eerste spade gestoken, en van dat
+oogenblik af waren houweel en schop geen oogenblik uit de handen der
+gravers. De werklieden wisselden elkaar viermaal daags af.
+
+Hoe reusachtig overigens het werk was, toch overschreed het de kracht
+der handen niet. Verre vandaar. Hoevele werken zijn niet voltooid,
+die grooter moeielijkheden opleverden en waarbij de natuur-zelve zich
+verzette! En, om niet te spreken van dergelijke ondernemingen, zal
+het genoeg zijn de Jozefs-putten te noemen die bij Kaïro door sultan
+Saladin zijn gegraven, en dat in een tijd, toen de werktuigkunde
+nog niet in staat was den menschelijken arbeid honderdvoudig te
+versterken--een werk, dat zelfs afdaalde tot den waterspiegel van den
+Nijl, op een diepte van 300 voet! En dan die andere put, te Coblentz
+gegraven door markgraaf Johan van Baden, 600 voet diep! Wat was hier te
+doen! Eenvoudig deze diepte te verdriedubbelen, maar op tienmaal meer
+wijdte, waardoor het uitgraven veel gemakkelijker werd. Er was dan ook
+geen opziener en geen werkman, die aan den goeden uitslag twijfelde.
+
+Een belangrijk besluit door den ingenieur Murchison in overleg met
+den voorzitter Barbicane genomen, leidde nog tot bespoediging van het
+werk. Een der artikelen van de overeenkomst hield in, dat de Columbiad
+zou omzet worden met banden van smeedijzer. Men achtte dit gansch
+onnoodig, daar het stuk sterk genoeg zou zijn zonder deze sluitringen,
+zoodat deze bepaling werd weggenomen. Dit bespaarde veel tijd;
+want men kon nu gebruik maken van een nieuw stelsel van uitgraving,
+daarin bestaande, dat het metselwerk van den kuil onmiddellijk met
+het graven voortgaat. Dientengevolge behoefde men de aarde niet
+meer van stutten te voorzien; het muurwerk strekte tot een stevigen
+dam en zakte door zijn eigen zwaarte naar gelang van het uitgraven
+dieper. Doch deze wijze van arbeiden kon eerst dan gevolgd worden,
+wanneer het houweel den vasten grond zou bereikt hebben.
+
+Den 4den November groeven 50 werklieden in het midden der vooraf
+afgepaalde ruimte, op het hoogste gedeelte van Stone's-Hill, een rond
+gat van 60 voet wijdte.
+
+Men vond eerst een laag zwarte teelaarde, 9 duim dik, die
+zeer gemakkelijk door te steken was; daarna 2 voet fijn zand,
+dat zorgvuldig bewaard werd, als bruikbaar bij het maken van den
+binnenvorm. Vervolgens witachtig leem, veel gelijkende naar het mergel
+in Engeland, 4 voet dik.
+
+Na deze aardlagen stootte het houweel op een harde rotslaag, bestaande
+uit versteende schulpen, zeer droog, zeer vast. Zoover 6 1/2 voet,
+gekomen, begon men met het metselwerk.
+
+Op den bodem van den gegraven kuil vervaardigde men een soort van
+schijf van eikenhout, stevig met ijzeren bouten bevestigd; deze
+schijf had in haar midden eene opening, even groot van doorsnede als
+de doorsnede van den buitenwand der Columbiad. Op deze schijf rustten
+de benedenste lagen van het metselwerk, waarbij men door best tras de
+steenen ijzervast aaneenverbond. Toen de werklieden van den omtrek naar
+binnen hadden gemetseld, stonden zij in een put van 21 v. doorsnede.
+
+Na dezen arbeid togen de gravers opnieuw aan het werk, om de rots onder
+de schijf weg te hakken, de schijf zelve onderschragende. Zoodra zij 2
+voet gevorderd waren, werden de stutten achtereenvolgens weggenomen;
+de schijf zakte van lieverlede en tegelijk het metselwerk, op welks
+bovenste laag onmiddellijk weder werd voortgewerkt, zorg dragende
+om luchtgaten open te laten, ten einde bij het gieten de gassen te
+laten ontsnappen.
+
+Deze arbeid eischte bij de werklieden een zeer groote handigheid en
+onafgebroken oplettendheid; meer dan een werd bij het arbeiden onder
+de schijf gevaarlijk, enkelen zelfs doodelijk, gewond door vallende
+rotsblokken; maar de ijver verflauwde geen oogenblik en de arbeid
+ging dag en nacht door; daags onder een hitte, eenige maanden later
+van 40° C, in die kale vlakte; bij nacht bij electriek licht, onder
+het getik der houweelen op den rotsgrond, het donderend geraas der
+vallende stukken, het gonzen der machines, terwijl onophoudelijke rook-
+en dampwolken mensch en dier in den geheelen omtrek schrik aanjoegen.
+
+Onder dat alles ging de arbeid geregeld voort; de stoomkranen haalden
+onophoudelijk het uitgegravene weg; onvoorziene hindernissen kwamen
+weinig voor, wel moeilijkheden, maar die men had voorzien, en men
+was er tegen gewapend.
+
+Na een maand was de kuil zoo diep geworden als voor dien tijd berekend
+was: 120 voet. In December het dubbele, in Januari het driedubbele. In
+Februari hadden de werklieden het te kwaad met een waterader, die dwars
+uit den grond sprong. Men moest sterke pompen en andere werktuigen
+bezigen, ten einde de bron te stoppen, gelijk men een lek aan boord
+van een vaartuig stopt. Eindelijk was men die lastige besproeiing
+meester. Doch nu zakte, tengevolge der losheid van den bodem, de
+schijf ongelijk en week uit, zoodat het muurwerk van 75 voet hoogte
+neerzakte, hetgeen aan onderscheiden werklieden het leven kostte en 3
+weken arbeid eischte eer het ongeval hersteld was. Maar dank zij der
+bekwaamheid van den ingenieur en der kracht der machines--alles kwam
+weder in orde en het werk ging ongehinderd voort, zoodat den 10den
+Juni, 20 dagen vóór het door Barbicane berekende tijdstip, de kuil de
+diepte van 900 voet bereikt had en van een stevigen muurwand voorzien
+was. Op den bodem rustte het metselwerk op een massieven teerling van
+30 voet dikte terwijl het boveneinde met den beganen grond gelijk kwam.
+
+De voorzitter Barbicane en de leden der Gun-club wenschten den
+ingenieur Murchison geluk met de voltooiing van dezen voorbereidenden
+arbeid, die, ja, aan eenige onvoorzichtigen en ongelukkigen het
+leven had gekost; maar dit is met elke groote onderneming van dien
+aard allicht het geval, en den voorzitter Barbicane komt de lof toe,
+tijdens acht maanden lang ongemoeid in het touw geweest te zijn en
+zoo voor het voortgaan van het werk als voor de gezondheid en het
+welzijn der werklieden uitstekende zorg te hebben gedragen.
+
+
+
+
+
+
+DERTIENDE HOOFDSTUK.
+
+HET GIETEN.
+
+
+Acht maanden waren verloopen nadat de eerste spade op Stone's-Hill
+in den grond gestoken was. Er was veel in dien tijd gedaan.
+
+Op 600 yard afstand van den kuil verhieven zich in het rond 1200
+smeltovens, ieder 6 voet breed, op een onderlingen afstand van een
+voet of drie. De kring, door deze ovens gevormd, was omtrent 3600
+meter lang. Al die ovens waren naar hetzelfde model gebouwd en hadden
+een hoogen vierkanten schoorsteen. Maston had er verbazend veel schik
+in; het herinnerde hem de monumenten te Washington; naar zijn oordeel
+was er nooit, zelfs niet in Griekenland, iets zoo schoons geweest.
+
+De lezer herinnert zich zeker, dat de commissie in haar derde zitting
+besloten had, de Columbiad van ijzer te gieten, als zijnde daartoe
+het allergeschiktste metaal.
+
+Maar indien het ijzer slechts éenmaal tot een massa gesmolten is, komen
+de allicht verschillende ijzersoorten niet volkomen goed dooreen en
+wordt het geen zuivere specie; daarom bewerkstelligt men bij voorkeur
+een tweede gieting, opdat de ijzermassa goed doorgemengd zij en alle
+vreemde bestanddeelen verwijderd worden.
+
+Daarom was ook het voor de Columbiad bestemde ijzer, eer het naar
+Tampa-Town werd afgezonden, in de hoogovens der firma Goldspring
+naar eisch in puddelovens met kool en cilicium onder sterke hitte
+behandeld; eerst daarna werd het naar Stone's Hill vervoerd. Maar
+het gold hier bij de 70 millioen kilo, en het zou te duur uitkomen
+die met den spoortrein te verzenden; het ijzer zou daardoor tot den
+dubbelen prijs gestegen zijn. Het scheen dus verkieslijker, het in
+gegoten baren ijzer te New-York in schepen te laden. Daartoe had men
+niet minder noodig dan 68 bodems van 1000 ton--een vloot, die den
+3den Mei de reede van New-York verliet en den 10den voor Tampa-Town
+ankerde. Vandaar werd het ijzer over den Stone's Hill-spoorweg vervoerd
+en was omstreeks half Mei ter plaatse zijner bestemming.
+
+Men begrijpt lichtelijk, dat het van 1200 ovens niet te veel gevergd
+was op denzelfden tijd deze 60.000 ton ijzer te smelten. Elke
+oven kon zeer ruim 50.000 kilo metaal bevatten, men had ze gebouwd
+naar het model van die, welke voor het gieten van het kanon Rodman
+dienden. Zij waren in allen deele geschikt voor het doel en leverden
+de beste waarborgen voor het goed gelukken der gieting.
+
+Daags nadat het metsel- en het graafwerk voltooid waren, liet
+Barbicane aan den binnenvorm beginnen. In het midden van den kuil
+moest een cylinder komen van 900 voet hoogte en 9 voet dikte, juist
+de grootte van de ziel der Columbiad. Deze cylinder was vervaardigd
+uit een mengsel van leemaarde en zand, onder bijvoeging van hooi en
+stroo. De ruimte tusschen dezen vorm en het metselwerk moest worden
+gevuld door het gesmolten ijzer, ter dikte alzoo van 6 voet.
+
+Om dezen cylinder in evenwicht te houden, moest hij vastgezet
+worden met ijzeren ankers, van afstand tot afstand naar het muurwerk
+schietende; deze ankers zouden bij het gieten tusschen de gesmolten
+gietmassa geraken; maar dat hinderde niets.
+
+»Dat gietfeest zal een schoone plechtigheid zijn," sprak Maston tot
+zijn vriend Barbicane.
+
+»Voorzeker," antwoordde deze, »maar geen publiek feest."
+
+»Hoe?" vroeg Maston, »zult gij de hekken in de afpaling niet voor
+iedereen openzetten?"
+
+»Ik zal er wel op passen, Maston; het gieten van de Columbiad is een
+moeilijk, om niet te zeggen gevaarlijk werk; ik wil het liever met de
+deuren dicht doen. Als het projectiel wegvliegt, mag men feestvieren
+zooveel men wil, maar nu niet."
+
+De voorzitter had gelijk; het werk kon onvoorziene gevaren opleveren,
+het verhelpen waarvan een groote toevloed aanschouwers licht hinderen
+zou. Men moest vrij blijven in alle bewegingen. Niemand werd dus binnen
+de omheining toegelaten, met uitzondering van een commissie uit de
+leden der Gun-club, daartoe overgekomen. Zij bestond uit den vroolijken
+Bilsby, Tom Hunter, kolonel Blomsberry, majoor Elphiston, generaal
+Morgan en nog eenige anderen. Maston had zich belast met de taak om
+hen te geleiden en alles te laten zien: magazijnen, werkplaatsen,
+machines, ja al de 1200 ovens, den eenen na den anderen. Juist op
+den middag moest het gieten aanvangen; den vorigen dag was elke oven
+gevuld met 50.000 kilo ijzer aan baren; de noodige zorg voor den
+vrijen luchtstroom was gedragen. Sedert den morgen braakten de 1200
+schoorsteenen hun vlam en rook; de grond trilde van doffe schuddingen.
+
+De hitte werd weldra ondraaglijk binnen den kring der ovens, waarvan
+het trekken een gerommel als van den donder deed hooren, dat gevoegd
+bij het fluiten van vele luchtkokers, die zuurstof naar de geweldige
+vuren joegen, een helsche harmonie vormde.
+
+Zou het gieten hoop op goeden uitslag geven, dan moest het met snelheid
+geschieden. Op het teeken van een kanonschot moest iedere oven zich
+openen en het vloeibaar metaal volkomen in den kuil uitstorten.
+
+Toen alle beschikkingen genomen waren, verbeidden hoofden en werklieden
+het beslissend oogenblik met ongeduld, tevens niet zonder een zekere
+mate van ontroering. Er was niemand meer binnen de omheining en iedere
+onderbaas-gieter was op zijn post bij de gietgaten.
+
+Barbicane en zijn ambtgenooten stonden op een nabij geplaatste
+tribune. Vóór hen stond een geladen kanon, gereed om los te branden
+op een teeken van den ingenieur.
+
+Eenige minuten voor het middaguur begonnen de eerste droppeltjes metaal
+uit te sijpelen; de ontvangbakken raakten langzamerhand gevuld, en toen
+het ijzer volkomen vloeibaar was, hield men het eenige oogenblikken in
+rust, teneinde het verwijderen van vreemde omstandigheden gemakkelijker
+te maken.
+
+Het sloeg twaalf uur. Een kanonschot liet zich hooren, en 1200
+gietmonden gingen tegelijk open, en 1200 slangen van vuur kronkelden
+in gloeiende bochten naar den kuil. Aan den rand gekomen, stortten
+zij zich met een vreeselijk geraas 900 voet in de diepte. Het was
+een ontzettend, maar prachtig schouwspel. De grond beefde, terwijl
+de gloeiende vuurstroomen, onder het hemelwaarts krullen van dikke
+rookwolken, zich in den afgrond stortten met donderend geraas en
+de vochtdeelen uit den kuil in gloeiende dampen zich verhieven. Zij
+rolden en krulden en stegen tot 500 voet hoogte. Men zou uit de verte
+het trotsche schouwspel aanstarende, hebben gemeend, dat plotseling
+een vulkaan uit het midden van Florida was opgerezen; en toch was het
+daar noch vulkaan-uitbarsting, noch hoos, noch onweder, noch strijd der
+elementen, noch een der vreeslijke verschijnselen, zooals de natuur
+kan teweegbrengen. Neen! de mensch alleen heeft ze doen ontstaan,
+die roodachtige dampen, die reusachtige vlammen als van een vulkaan,
+die trillingen van den grond, welke aan een aardbeving deden denken,
+dat ontzettende gedruisch van orkanen en onweders; het was de hand
+des menschen, die een Niagara van gloeiend ijzer deed stroomen in
+een kuil, door dezelfde hand gegraven.
+
+
+
+
+
+
+VEERTIENDE HOOFDSTUK.
+
+DE COLUMBIAD.
+
+
+Of de gieting gelukt was? Men kon het slechts gissen. Doch alles
+deed het beste denken, daar de vorm al het gesmolten metaal had
+opgenomen. Hoe het zij, het zou nog lang onmogelijk blijven er iets
+zekers van te zeggen.
+
+En inderdaad, majoor Rodman moest wel twee weken wachten alvorens zijn
+kanon van 80,000 kilo bekoeld was. En hoe lang zou het dan wel duren
+eer men de Columbiad kon ontblooten? 't Was moeilijk te berekenen.
+
+Het bestuur der Gun-club werd gedurende dien tijd op een harde proef
+gesteld. Maar men kon er niets aan doen. Twee weken na het gieten
+steeg nog een dikke rook opwaarts en de grond brandde onder de voeten,
+tot wel 200 passen van Stone's Hill.
+
+De dagen verliepen tot weken, maar er was geen middel om den geweldigen
+cylinder te bekoelen. Men kon er zelfs onmogelijk bij komen. Wachten
+was al wat er op zat.
+
+»Daar hebben we nu den 10den Augustus," zei Maston op zekeren
+morgen. »Nog een kleine vier maanden, en het is December. De
+binnenvorm moet nog worden weggenomen, de ziel klaar gemaakt, het stuk
+geladen.... Wij komen niet klaar! Men kan er nog niet eens bij! Zal
+dat ding dan nimmer bekoelen? Dat zou toch wat te zeggen zijn."
+
+'t Gelukte niet den ongeduldigen secretaris tot bedaren
+te krijgen. Barbicane zei niets, maar dit zwijgen toonde, dat hij
+inwendig het land had. Hij was in de macht van iemand tegen wien hij
+niets vermocht--den tijd; het valt hard zich machteloos te voelen.
+
+Toch duidde de dagelijksche waarneming een zekere verandering in den
+aard van den grond aan. Omstreeks half Augustus begonnen de dampen
+aanmerkelijk te verminderen. Eenige dagen later was het slechts de
+onbeduidende adem van het monster in zijn steenen kist. Langzamerhand
+bedaarden de aardschuddingen; de hitte werd minder; de stoutmoedigsten
+durfden naderbij komen....
+
+»Eindelijk!" kon de voorzitter uitroepen.
+
+Denzelfden dag werd het werk hervat. Men ging onmiddellijk over tot
+het uitnemen van den binnenvorm, teneinde de ziel van het stuk te
+ledigen; allerlei werktuigen werden ter hand genomen om het kanon uit
+te boren. Gemakkelijk ging dat niet, want leem en zand waren door de
+hitte zeer hard geworden, maar de machines deden haar plicht en de
+heete massa werd met zooveel zorg weggebracht, dat den 3den September
+van den geheelen vorm niets meer te zien of te vinden was.
+
+Daarop begon dadelijk het afdraaien en eenige weken later was de
+binnenwand der reusachtige buis volmaakt rond, terwijl de ziel van
+het stuk zoo glad was als een spiegel.
+
+Den 22sten September, nog geen jaar na het voorstel van Barbicane,
+stond het kanon tot laden gereed. Men behoefde naar niets meer te
+wachten dan naar de maan, maar men wist dat deze er wel op haar tijd
+zou zijn.
+
+Den 6den October schreef diensvolgens Barbicane in zijn boeken 2000
+dollar ten laste van kapitein Nicholl, die er--zoo meent men--een
+ziekte van haalde. Doch hem restten nog drie weddenschappen, van 3,
+4, en 5000 dollar, en hoewel hij de eerste twee, samen ten bedrage
+van 3000 dollar kwijt was, stond zijn kans nog niet zoo kwaad. Toch
+werd hij wel wat bang.
+
+De blijdschap van Maston kende geen grenzen en 't scheelde niet veel
+of hij was in de Columbiad gevallen, toen hij een blik in den mond
+wilde werpen. Zonder den rechterarm van Blomsberry, dien de waardige
+kolonel gelukkig nog behouden had, zou de secretaris der Gun-club
+zijn dood in de diepte van het stuk gevonden hebben.
+
+Na 23 September werd het terrein voor het publiek geopend en de
+toevloed van nieuwsgierigen was verbazend. Reisgelegenheden bij
+menigte werden in dienst gesteld en zoovelen stroomden van alle zijden
+naar Tampa-Town, dat de stad aanmerkelijk moest worden uitgelegd,
+straten bebouwd, kerken gesticht, scholen gevestigd--want geheele
+scharen waren voornemens in Florida te blijven totdat het groote werk
+geheel zou zijn afgeloopen. De nieuwstad van Tampa-Town kreeg den naam
+Moon-city, Maanwijk. Nu bleek het, dat Texas niet ten onrechte gekampt
+had om de eer, dat het kanon er zou worden gegoten en afgevuurd. Dat
+de spoorweg tusschen Tampa-Town en Stone's Hill onophoudelijk bereden
+werd, spreekt van zelf.
+
+Met dat al werd de nieuwsgierigheid der toegestroomde scharen,
+slechts ten deele bevredigd. Velen hadden gehoopt op het gieten,
+maar zij kregen niets dan rookwolken te zien. Dat was een groote
+teleurstelling; maar Barbicane had niemand bij dat werk willen
+toelaten. Dit gaf misnoegen, ontevredenheid, gepruttel: men schold op
+den voorzitter; men beschuldigde hem van aanmatiging: zijn handelwijze
+heette »weinig Amerikaansch." Er ontstond bijna oproer rondom de
+afsluiting van Stone's Hill. Barbicane was, gelijk men reeds weet,
+onwrikbaar op dit punt.
+
+Maar toen de Columbiad geheel gereed was, kon het publiek niet
+langer geweerd worden; het zou niet hebben aangegaan de hekken
+dicht te houden, onvoorzichtig zelfs het algemeen verlangen teleur
+te stellen. Barbicane opende dus de afsluiting voor ieder die er
+in wilde--toch besloot zijn practische geest, geld te slaan uit de
+algemeene nieuwsgierigheid.
+
+De Columbiad te zien was wel iets, maar de Amerikanen beschouwden
+het als toppunt van genot, in de diepte van den reusachtigen koker
+aftedalen. Geen nieuwsgierige of hij wilde zich vermeien aan dien
+tocht. Daarom waren toestellen boven den tromp geplaatst met een
+stoomkraan, ten einde die lieden te bevredigen, Het was een ware
+woede. Vrouwen, kinderen, grijsaards, alles achtte het plicht,
+tot de ingewanden van die geheimzinnige buis door te dringen. De
+prijs was 5 dollar per persoon, en ofschoon dit een hooge prijs was,
+leverde het in twee maanden aan de Gun-club niet minder dan 500,000
+dollar op. 't Is overtollig te zeggen, dat de leden der Gun-club
+de eersten waren; dat was ook billijk. Deze plechtigheid had den
+25sten September plaats. Een staatsie-bak daalde af met Barbicane,
+Maston, majoor Elphiston, generaal Morgan, kolonel Blomsberry, den
+ingenieur Murchison en andere voorname leden der vermaarde club,
+tien in 't geheel. Op den bodem was het nog zeer warm. Men had het
+nog te benauwd. Maar welk een dag! Welk een verrukking! Een tafel
+voor tien personen was aangericht op den steenen voet die de Columbiad
+droeg; zij was _à giorno_ verlicht door een electrieke vlam. Keur van
+gerechten, als uit den hemel nederdalende, verschenen achtervolgens
+voor de gasten, terwijl de beste Fransche wijnen stroomden bij dit
+feestmaal, 900 voet beneden den grond.
+
+Aan den feestdisch heerschte ongemeene vroolijkheid; er was een
+kruisvuur van toosten, men dronk op den aardbol, op zijn wachter, op
+de Gun-club, op de maan, op Selene, op Diana, op de nachtvorstin, op
+de blanke, op de kuische--op al wat de maan maar was en heette. Al die
+juichtonen, al die »Leve's!" werden door de metalen wanden opwaarts
+gedragen, en de menigte, rondom Stone's Hill geschaard, paarde haar
+kreten aan die der tien gasten.
+
+Maston was zichzelven niet meester; hij schreeuwde meer dan hij
+gesticuleerde, en wat hij meer deed, eten of drinken, is een punt
+dat moeilijk was uit te maken. In allen gevalle--hij zou zijn plaats
+voor geen keizerrijk hebben afgestaan, »neen, al was het kanon op
+dit oogenblik afgevuurd en had het hem aan stukken en brokken naar
+de hemelruimte geslingerd."
+
+
+
+
+
+
+VIJFTIENDE HOOFDSTUK.
+
+EEN TELEGRAM.
+
+
+Het groote werk der Gun-club had, om zoo te zeggen, zijn beslag, en
+toch moesten nog twee maanden verloopen eer het projectiel naar de
+maan zou vliegen. Twee maanden--'t waren twee jaren voor het algemeen
+ongeduld? Tot dusver had men de kleinste bijzonderheden dagelijks
+medegedeeld in de dagbladen; men verslond ze met begeerlijke blikken,
+maar 't stond te vreezen, dat daaraan een einde zou komen, en ieder
+duchtte, dat het oogenblik nabij was, waarin niets meer over de zaak
+te schrijven zou vallen.
+
+Maar dat was niets; er kwam iets nieuws, en wel wat allerminst
+te verwachten was, zoo buitengewoon, zoo ongeloofelijk, zoo
+onwaarschijnlijk als het maar kon; iets dat de gansche wereld in
+spanning bracht.
+
+Den 30sten September, te 3 uur 47 min., ontving de voorzitter der
+Gun-club een langs de Trans-Atlantische lijn overgeseind telegram.
+
+Barbicane verscheurde den omslag las den inhoud, en hoeveel
+zelfbeheersching hij ook bezat, toch verbleekten zijn lippen en werden
+zijne oogen vochtig bij het lezen der volgende woorden:
+
+
+_Frankrijk Parijs_.
+30 September 'sm, 4 u.
+
+Barbicane, Tampa, Florida. Vereenigde Staten.
+
+
+Neem voor projectiel cylinder met kegelpunt. Ik ga mee. Kom met
+stoomschip Atlanta.
+
+
+Michel Ardan.
+
+
+Juist twintig woorden.
+
+
+
+
+
+
+ZESTIENDE HOOFDSTUK.
+
+MICHEL ARDAN.
+
+
+Indien dit bericht eenvoudig in een brief met de post ware aangekomen,
+zou er niets van zijn uitgelekt. Maar nu was het door de handen
+gegaan van Fransche, Iersche, Newfoundlandsche, Amerikaansche
+telegraafbeambten. Barbicane kon dus een tijding, die als een
+bliksemstraal uitschoot, onmogelijk verborgen houden. De voorzitter
+zou dit wel hebben gewenscht, want wat beduidde het? Het telegram
+kwam van een Franschman--misschien mystificatie? Had het schijn van
+waarheid, dat iemand op de wereld zoo roekeloos zou zijn om zelfs
+het denkbeeld van zulk eene reis in het hoofd te krijgen? En gesteld
+dat zoo iemand bestond, moest men hem dan niet eer in een gekkenhuis
+sluiten dan in een projectiel?
+
+»'t Kan niet!--Ongeloofbaar!--Spotternij!--Ongerijmd!--Belachelijk!" Al
+die uitroepingen en nog vele anderen moesten dienen om den indruk
+te kennen te geven, dien dit telegram maakte, zoodra het, eenmaal
+door de gedienstigheid van verbaasde telegrafisten »in vertrouwen"
+verhaald, zich als loopend vuurtje, inderdaad, »als een bliksemstraal"
+verspreid had.
+
+Maston alleen zei: »Een diepe gedachte!"
+
+»Zoo diep," merkte de majoor aan, »dat men er zelfs niet aan denken
+kan haar voor den dag te halen."
+
+»En waarom niet?" vroeg de secretaris der Gun-club levendig en
+strijdvaardig. Maar hij vond geen partij.
+
+De naam van Michel Ardan lag vooral te Tampa-Town op aller lippen. Men
+vroeg elkander: »Wie is die man? Bestaat hij?"
+
+Toen Barbicane het denkbeeld opperde om een projectiel naar de maan te
+zenden, vond ieder die onderneming natuurlijk, uitvoerbaar, een zuivere
+zaak van artillerie. Maar dat een redelijk wezen in dat projectiel
+plaats wilde nemen en die onwaarschijnlijke reis beproeven,--dat
+was een dwaze inval, juist wat de Franschen zoo gaarne aangaande de
+Amerikanen zeggen: »een humbug."
+
+Hoe meer men er over dacht en praatte, des te meer kwam men er toe den
+geheelen Ardan en het geheele bericht uit te lachen. Doch daar waren
+er ook, die de zaak anders inzagen. Noemde men het een dwaasheid--hoe
+menigmaal was het niet gebeurd, dat heden waarheid bleek wat gisteren
+dolheid heette! Waarom zou die reis te avond of morgen niet eens
+kunnen gedaan worden?
+
+Een andere vraag: Bestond die Michel Ardan inderdaad? Gewis, en
+zelfs was zijn naam in Amerika niet gansch onbekend. Michel Ardan,
+zoo heette een Europeaan, befaamd wegens zijn krasse ondernemingen. En
+dan nog: een telegram, de naam van het schip.... neen! dat alles kon
+geen verzinsel zijn.
+
+Maar men wilde meer dan gissing en redeneering--men wilde zekerheid
+hebben. Dus, naar de woning van Barbicane; den voorzitter der
+onderneming!
+
+Deze had zich over het telegram volstrekt niet uitgelaten. Hij wilde
+afwachten. Maar nu was er een oploop onder zijn ramen. Niet waar? Op
+hem rustten al de plichten van een hooggeplaatst persoon, en dus ook
+die om zich den volke te vertoonen.
+
+Hij vertoonde zich. Een uit de menigte vroeg met ronde woorden:
+»Is de zich noemende Michel Ardan op reis naar Amerika, of niet?"
+
+»Mijne heeren," antwoordde Barbicane, »ik weet er niet meer van
+dan gij."
+
+»Gij moet het weten," klonk het ongeduldig.
+
+»De tijd zal het leeren," sprak de voorzitter koeltjes.
+
+»De tijd heeft het recht niet om een geheel land in het onzekere te
+houden," antwoordde de spreker uit den hoop. »Hebt gij het plan van
+het projectiel veranderd naar het telegram?"
+
+»Nog niet, mijne heeren; maar ge hebt gelijk, men moet weten waaraan
+zich te houden; de telegraaf, die deze geheele opschudding verwekt
+heeft, zal ons wel verder helpen."
+
+»Naar het telegraafkantoor!" riep de menigte.
+
+Barbicane ging derwaarts vooruit en eenige minuten later was een
+telegram afgezonden aan den deken der makelaars te Liverpool, met
+verzoek om antwoord op deze vragen: »Is er een schip Atlanta? Wanneer
+heeft het Europa verlaten? Heeft het een Franschman Michel Ardan
+aan boord?"
+
+Twee uren later ontving Barbicane een antwoord, dat niet den minsten
+twijfel overliet:
+
+»Stoomschip Atlanta van Liverpool vertrokken 2 October naar
+Tampa-Town. Persoon met den naam Michel Ardan aan boord als passagier."
+
+De oogen van den voorzitter schitterden. Men hoorde hem mompelen:
+»Toch waar! En over veertien dagen is hij hier. Maar 't is een gek,
+een waanzinnige. Ik zal nimmer toestaan...."
+
+En toch schreef hij dienzelfden avond aan het huis Breadwill en
+Comp. om met het projectiel alles te staken tot nader order.
+
+Den 20sten October, 's morgens te 9 uur, zag men op de lichttorens
+van het Bahama-kanaal een dikken rook aan den horizon. Twee uren
+later wisselde een stoomjacht herkenningsteekenen en werd de naam
+der Atlanta naar Tampa-Town geseind. Te 4 uur was het stoomschip
+voor Espirito-Santo; te 5 liep het langs de reede van Hillisboro met
+vollen stoom; te 6 ankerde het voor Tampa-Town. Nauwelijks had het
+anker gevat of een sloep lag aan de Atlanta; Barbicane sprong aan
+boord en riep overluid: »Michel Ardan!"
+
+»Present!" antwoordde iemand die aan de verschansing stond.
+
+Met gekruiste armen, vragend oog en gesloten mond, keek Barbicane
+den passagier aan.
+
+Het was een man van 42 jaar, lang, maar een weinig voorovergebogen,
+zooals de kariatiden die balken op het hoofd dragen. Zijn hoofd,
+bedekt met zwaar, borstelig haar, teekende vastheid van geest. Zijn
+gelaat was breed; onder den haviksneus prijkte een knevel, die wel iets
+had van dien eener kat; de mond was fijnbesneden. Voorts teekende zijn
+geheele persoonlijkheid kracht en vastheid, »eer gesmeed dan gegoten,"
+om een zijner technische uitdrukkingen over te nemen.
+
+Wat Lavater in dat gelaat zou hebben gelezen, moeten wij in het
+midden laten. Een gewoon mensch zag Michel Ardan in den eersten opslag
+aan voor iemand die durfde, maar ook welwillend was. Wat hem vooral
+kenmerkte was iets onrustigs, iets beweeglijks, zoodat hij ook aan
+boord van de Atlanta nu hier stond, dan daar zat en nooit op zijn
+plaats bleef. In éen woord, Michel Ardan was een dier zonderlingen,
+zooals de Schepper ze wel eens uit grilligheid voortbrengt, maar
+waarvan hij den gietvorm terstond verbrijzelt.
+
+Inderdaad, de inwendige persoonlijkheid van Michel Ardan leverde
+een ruim veld aan den menschenkenner. Die opmerkelijke man had
+een voortdurende neiging tot het overdrevene, lang voordat hij,
+om taalkundig te spreken, den overtreffende trap had bereikt; ieder
+voorwerp teekende zich op het netvlies van zijn oog in bepaalde vormen
+af. Vandaar een stapel reusachtige denkbeelden; hij zag alles in het
+groot, derhalve de moeilijkheden en de menschen.
+
+Overigens was hij een echte waterrot. Van aanleg een man der kunst,
+naar den geest iemand, die het niet met groote woorden afdeed, maar
+spijkers met koppen sloeg. In een twistgesprek liet hij zich noch aan
+logica, noch aan kunst van sluitredenen gelegen liggen; hij zou die
+nooit uitgevonden hebben, en toch was de slag steeds aan hem. Het was
+zijn lust, iedereen te overbluffen en met een sabelhouw zijn partij
+armen en beenen stuk te slaan.
+
+Tot zijn liefhebberij behoorde ook dat hij zich een »heerlijke
+weetniet" noemde, evenals Shakespeare. Voor al wat »wetenschap"
+heet koesterde hij diepe verachting; »die lui", zeide hij, »doen
+niets dan punten aanteekenen, terwijl wij zitten te spelen." In
+'t kort, hij was een Zigeuner uit het land van bergen en wonderen;
+avontuurlijk, maar geen avonturier; een koorddanser wien de meest
+halsbrekende toeren de liefste waren; een Phaëton die de kar der zon
+mende, een Icarus met waarlooze vleugels. Met opgeheven hoofd stortte
+hij zich in de dolste ondernemigen; hij schroomde niet zijn schepen
+achter zich te verbranden, en welke bokkesprongen hij ook maakte,
+altijd kwam hij, als de beste kat, op de pooten terecht.
+
+»Onmogelijk," was voor hem een onzinnig woord. Zonder aarzelen zette
+hij den kop tegen een muur. »Die waagt wint," was zijn lijfspreuk.
+
+Om geld bekommerde Michel Ardan zich volstrekt niet; op dat punt
+was hij een Danaïden-vat. Op belang zag hij nimmer; beschaving was
+beneden hem. Hij zou in staat geweest zijn zich zelven voor slaaf te
+verkoopen en het geld te besteden tot losprijs van een neger.
+
+In Frankrijk, ja door geheel Europa was Michel Ardan bekend als
+de bonte hond. En kon het ook anders, waar hij de honderdtongige
+faam zoo in zijn dienst had? Hij leefde immers in een glazen huis
+en maakte immers het geheele menschdom tot zijn vertrouwde? Maar
+hij bezat ook een rijke verzameling vijanden, en daaronder nog al
+eenigen die hij had gewond, geranseld, zonder genade doodgeslagen,
+terwijl hij zonder blikken of blozen zich met zijn ellebogen ruim
+baan maakte door de menigte.
+
+Toch was hij gansch niet onbemind, en als hij bij een zijner _salti
+mortali_ den nek scheen te moeten breken, keek iedereen zijn bewegingen
+met angst na. Men wist immers wat waaghals hij was! Als iemand hem
+wilde tegenhouden en hem een ongeluk voorspelde, luidde zijn gewoon
+antwoord: »men wordt slechts door zijn eigen vlooien"--eigenlijk
+noemde hij een ander diertje--»gebeten."
+
+Zulk een man was de passagier op de Atlanta, altijd opgewonden,
+altijd opborrelend als het water in een ketel boven 't vuur, altijd in
+spanning, niet over 't geen hij in Amerika kwam doen--daar dacht hij
+niet eens aan--maar tengevolge van zijn koortsachtig gestel. Indien er
+ooit twee menschen van tegenovergestelde natuur bijeen zijn geweest,
+dan waren het de Franschman Michel Ardan en de Yankee Barbicane; en
+toch kwamen zij daarin overeen, dat beiden ondernemend, volhardend,
+stoutmoedig waren, elk op zijne wijs.
+
+De voorzitter van de Gun-club kon zich niet lang verdiepen in het
+beschouwen van den man die hem naar den achtergrond kwam schuiven;
+want de menigte hief een levendig gejuich aan. Deze kreten van
+hoezee! en leve! werden zelfs zoo uitgelaten en de geestdrift uitte
+zich zoo op den man af, dat Michel Ardan, na een duizendtal handen te
+hebben gedrukt, op 't gevaar af van zijn tien vingers te verspelen,
+genoodzaakt was de wijk te nemen naar zijn hut.
+
+Barbicane volgde hem zonder een woord te spreken.
+
+»Gij zijt Barbicane?" vroeg hem Michel Ardan, zoodra zij alleen waren,
+en op een toon alsof hij hem twintig jaar gekend had.
+
+»Ja," antwoordde de voorzitter der Gun-club.
+
+»Welnu, goeden dag, Barbicane. Hoe maak je 't? Goed? Zooveel te beter!"
+
+»Gij zijt dus," sprak Barbicane zonder eenige andere inleiding,
+»besloten om te gaan?"
+
+»Bepaald."
+
+»Houdt niets u terug?"
+
+»Niets. Hebt gij het projectiel laten maken volgens mijn telegram?"
+
+»Ik wachtte op uw komst. Maar," vroeg Barbicane andermaal, nu met
+aandrang, »hebt gij u wel bedacht?"
+
+»Bedacht! Heb ik tijd tot bedenken? Ik vind gelegenheid om een reisje
+naar de maan te doen, ik maak daar gebruik van--dat is alles. Ik vind
+niet dat daarover zooveel te bedenken valt."
+
+Met verbazing staarde Barbicane den man aan, die over zijn reisplan
+zoo losjes sprak als over een watertochtje op de rivier.
+
+»Maar gij zult toch wel een reisplan hebben en middelen ter
+uitvoering?"
+
+»Opperbest, mijn waarde Barbicane. Maar mag ik zoo vrij zijn u iets
+te doen opmerken. Ik verlang al mijn geschiedenis op een goeden dag
+aan heel de wereld te vertellen. Om nu herhalingen te voorkomen,
+moest gij intusschen uw vrienden, ook uw medeleden, de geheele stad,
+geheel Florida, geheel Amerika als gij wilt, bijeenroepen, en morgen
+zal ik bereid zijn mijn middelen te ontvouwen en te antwoorden op
+tegenwerpingen, welke ook."
+
+»Wees bedaard, ik zal ze gerust afwachten. Vindt ge dat goed?"
+
+»Mij wel," antwoordde Michel Ardan.
+
+Daarop verliet de voorzitter de hut en deelde aan de volksmenigte
+het voorstel van den Franschman mede. Zijn woorden vonden levendige
+toejuiching.
+
+Zoo werd ineens alle moeilijkheid afgesneden. Den volgenden dag kon
+iedereen op zijn gemak den Europeeschen held beschouwen. Toch wilden
+eenigen van de grootste heethoofden de Atlanta niet verlaten: zij
+bleven den nacht over aan boord. Maston had zijn haak zoo vast in
+den rand van den koekoek geslagen, dat bijna een kaapstander noodig
+was om er hem uit te trekken.
+
+»'t Is een held! een held!" schreeuwde hij uit al zijn macht, »en
+wij zijn slechts oude wijven bij dien Europeaan!"
+
+Nadat de voorzitter de bezoekers had verzocht zich te verwijderen,
+keerde hij naar de hut van den passagier terug en bleef er totdat het
+aan boord kwartier voor twaalf had geslagen. Toen scheidden de beide
+groote mannen met een handdruk en Barbicane zocht zijn legerstede op.
+
+
+
+
+
+Zeventiende hoofdstuk.
+
+Een volksvergadering.
+
+
+Den volgenden morgen verscheen de dagvorstin later dan aan het ongeduld
+van het publiek lief was. Men vond haar lui voor een zon die zulk
+een feest moest beschijnen. Barbicane, beducht voor vragen die aan
+Michel Ardan onaangenaam konden zijn, had het getal toehoorders tot
+een klein getal begunstigden willen beperken, b.v. zijn medeleden. Maar
+men kon even goed de Niagara afdammen. Hij moest dus dat plan opgeven
+en zijn nieuwen vriend aan de openbaarheid prijs geven. De nieuwe zaal
+der beurs te Tampa-Town werd, hoe ruim ook, ontoereikend geoordeeld,
+want het liet zich aanzien, dat het een ontelbare menigte zijn zou.
+
+Men koos dus een vlakte buiten de stad, alwaar tegen de zon, met
+behulp van de schepen in de havens en op de reede, zeilen werden
+uitgespannen bij wijze van een reusachtige tent, onder welke 300,000
+personen plaats vonden. Een derde deel kon zien en hooren, een derde
+weinig zien en niets hooren; een derde zag niets en hoorde niets. En
+toch was dit laatste derde niet het achterlijkst in toejuichingen.
+
+Te 2 uur verscheen Michel Ardan, vergezeld van de voornaamste leden
+der Gun-club. Hij ging gearmd tusschen Barbicane en Maston. Hij klom op
+een verhevenheid, en zoodra de oorverdoovende toejuichingen eenigszins
+tot bedaren waren gekomen, wenkte hij met de hand, verzocht stilte
+en begon in vloeiend Engelsch aldus:
+
+»Mijne heeren! Hoe warm het ook is, moet ik toch eenige oogenblikken
+vragen om u de noodige inlichtingen te geven aangaande de plannen,
+die gij wel met uwe aandacht wilt verwaardigen. Ik ben noch geleerde
+noch redenaar, en ik zou er ook niet aan gedacht hebben in het
+openbaar te spreken, maar mijn vriend Barbicane heeft er mij toe
+uitgenoodigd. Luistert dus met uwe 600,000 ooren en verschoont het
+gebrekkige mijner voordracht."
+
+Uitbundige toejuichingen!
+
+»Mijne heeren! Ieder mag zijn goed- of afkeuring te kennen geven. Dat
+is dus afgesproken."
+
+»Vergeet echter niet, dat gij te doen hebt met een weetniet,
+wiens onwetendheid zoo ver gaat, dat hij zelfs onbekend is met
+de moeilijkheden. Hij is dus van oordeel, dat het zeer eenvoudig
+en gemakkelijk is, plaats te nemen in een projectiel om naar de
+maan te reizen. Die reis moet vroeg of laat gedaan worden, en dat
+volgens de wet van vooruitgang. De mensch is begonnen op handen en
+voeten te loopen, daarna op twee beenen, toen met een kar te rijden,
+vervolgens met een koets, daarop met een diligence en eindelijk met
+een spoortrein. Welnu, het projectiel is het rijtuig der toekomst,
+en om de waarheid te zeggen, de planeten zijn niets dan projectielen,
+eenvoudige kogels, geschoten, door de hand des Scheppers. Maar om
+weder van ons vervoermiddel te spreken. Sommigen uwer hebben kunnen
+gelooven, dat de voorgenomen snelheid overdreven is. Dat is niet zoo:
+al de sterren overtreffen het in dit opzicht: de aarde zelve wentelt
+zich driemaal sneller om de zon. Ziehier eenige voorbeelden. Ik
+zal mij met uw verlof in geographische mijlen uitdrukken, want uw
+Amerikaansche maten zijn mij niet zoo bekend, en ik zou niet gaarne
+met mijn berekening in de war komen.
+
+»Dat die mijlen tusschen de vijf kwartier en anderhalf uur gaans lang
+zijn, weet gij. Nu, van die mijlen legt Mercurius in zijn baan om de
+zon ieder uur ruim 24,000 af, dat is zooveel als een voetganger, dag
+en nacht onafgebroken doorstappende, in 3 jaren en omtrent 8 maanden
+zou afleggen. Dat doet Mercurius in één enkel uur. En is het dan
+om er zooveel beweging over te maken, en is het niet blijkbaar, dat
+dit alles na eenige jaren door nog grooter snelheden overtroffen zal
+worden, waarschijnlijk met behulp van het licht en de electriciteit?"
+
+Niemand sprak het tegen.
+
+»De tijd zal komen," ging de spreker voort, »dat men reizen doet naar
+de maan, naar de planeten, naar de sterren, zooals men tegenwoordig van
+Liverpool naar New-York reist, gemakkelijk, snel en veilig. De tijd
+zal komen, dat de oceaan der ruimte even druk doorreisd wordt als de
+oceaan der Aarde, onze planeet. Afstand is slechts een betrekkelijk
+woord. Eenmaal wordt de afstand nul."
+
+De vergadering was gunstig ten aanzien van den Franschen held gestemd,
+maar deze leer scheen haar wat kras. Dat scheen Michel Ardan te
+begrijpen.
+
+»Gij schijnt niet overtuigd. Welnu, laat ons zien. Weet gij hoeveel
+tijd een sneltrein noodig zou hebben om de maan te bereiken?"
+
+»Driehonderd dagen, meer niet. Het is een afstand van nog geen
+52,000 mijlen, maar wat maakt dat uit? Nog geen tienmaal de tocht om
+de aarde, en hoeveel reizigers en zeelieden hebben dien afstand al
+niet afgelegd! Bedenkt dus, dat ik slechts 97 uren onderweg ben. Gij
+meent misschien, dat de Maan ver van de Aarde is en dat men zich wel
+tweemaal mag bedenken eer men de reis waagt? Maar wat zoudt gij dan
+wel zeggen van een reis naar Neptunus, die 600 millioen mijlen van de
+zon af is? Verbeeldt u een spoorweg van hier naar die planeet, en dat
+een plaatskaartje 1 Amerikaansche cent per kilometer kost,--uiterst
+goedkoop!--dan zou nog een kapitaaltje van 45,000 millioen dollar
+noodig zijn om de reis te betalen."
+
+Deze manier van betoogen viel zeer in den smaak. Dat scheen Michel
+Ardan te bemerken; hij werd er te welbespraakter door.
+
+»En wat is nog die afstand naar Neptunus bij dien der vaste
+sterren! Wij kunnen dien niet meer bij mijlen uitdrukken, maar
+ik zal u iets anders zeggen. Het licht legt in iedere seconde een
+afstand van ruim 41,000 mijlen of omtrent 55,000 uren gaans af. Het
+licht der zon komt dus in ruim 8 minuten tot ons. Welnu! datzelfde
+licht zou, om van ons tot de allernaaste vaste ster, de grootste
+in het sterrenbeeld Centaurus te komen, meer dan 3 jaren noodig
+hebben, Sirius 14, de Poolster 43 jaren. En deze zijn voor ons de
+naaste vaste sterren. Daar zijn er, van welke men met zekerheid
+weet, dat zij niet minder dan driehonderdmaal verder kunnen zijn,
+misschien duizendmaal. Daar kan men dus eerst van afstanden beginnen
+te spreken. Weet gij wat ik denk van de wereld, die begint op de zon
+en eindigt op Neptunus? Doodeenvoudig. Het zonnestelsel is een vast
+lichaam, een vaste zelfstandigheid, de planeten zijn enkel gescheiden
+door ruimtetjes, zooals de stofdeeltjes van het zwaarste metaal,
+zilver, ijzer of platina. Daarom heb ik recht te zeggen en herhaal
+het met de innigste overtuiging »afstand is een hol woord, afstand
+is een onding!"
+
+»Bravo! Hoezee!" klonk het uit 300.000 monden.
+
+»Afstand is een onding!" schreeuwde Maston boven allen uit.
+
+»Mijn vrienden!" ging Michel Ardan voort, »ik houd dit vraagstuk
+voor afgedaan. Als ik u allen niet overtuigd heb, ligt het aan de
+beschroomdheid mijner voordracht en de zwakheid van mijn betoog,
+niet aan het twijfelachtige der zaak. Hoe het zij, ik herhaal het: de
+afstand tusschen de Maan en de Aarde is in wezenlijkheid onbeduidend
+en niet waard dat een denkende geest er zich om bekommert. Ik geloof
+dus niet te veel te zeggen, als ik beweer, dat men mettertijd
+projectiel-treinen hebben zal voor een gemakkelijke reis naar de
+Maan. Daarop zijn geen botsingen, geen stooten, geen derailleering
+te vreezen, en men zal het doel bereiken, zonder vermoeienis, met
+snelheid, in een rechte lijn. Geen 20 jaren duurt het, of de helft
+der aardbewoners heeft een bezoek aan de maanbewoners gebracht?"
+
+»Hoezee! Leve Michel Ardan!" riepen allen, ook de minst overtuigden.
+
+»Leve Barbicane!" antwoordde de redenaar bescheiden.
+
+Deze uitroep werd met levendige toejuichingen begroet.
+
+Barbicane, zeer voldaan over den gang der vergadering, vreesde toch nog
+steeds, dat zoodra de theoretische beschouwingen van Michel Ardan in
+practische antwoorden zouden moeten overgaan, de vragers het wel eens
+lastig konden maken. Ten einde dit te voorkomen, vroeg hij zijn nieuwen
+vriend, of hij dacht, dat de Maan en de planeten bewoonbaar zijn.
+
+»Een moeilijke vraag," heette het; »mijn waarde voorzitter, bedrieg ik
+mij echter niet, dan zijn mannen als Plutarchus, Swedenborg, Bernardin
+de St. Pierre, benevens vele anderen, van oordeel, dat uw vraag met
+ja moet beantwoord worden. Op het standpunt van natuurwetenschap zou
+ik mij aan hunne zijde scharen.
+
+»Ik zou zeggen, dat hier op de aarde niets nutteloos bestaat en daarom
+denken, dat die andere werelden ook bewoonbaar zijn, of geweest zijn,
+of zullen zijn."
+
+»Uitmuntend!" hoorde men door de naastbijstaanden uitroepen, terwijl
+Barbicane er bij voegde: »Goed geredeneerd. Ik verander dus mijn vraag;
+niet of de maan en de planeten bewoonbaar, maar of zij bewoond zijn."
+
+»Ik voor mij ben daar zeker van," antwoordde Michel Ardan.
+
+»Er is toch ook," merkte een ander aan, »nog al wat tegen te zeggen. Op
+vele der hemellichamen moeten het dan gansch andere wezens zijn. Om
+nu alleen van de planeten te spreken, op Neptunus, ja op Saturnus
+moet reeds alles stijf bevriezen."
+
+»Het doet mij leed," antwoordde Michel Ardan, »mijn geëerden
+bestrijder niet persoonlijk te kennen, maar ik zal toch trachten
+hem te antwoorden. Zijn bedenking heeft waarde, maar ik geloof
+haar evenzeer te kunnen wederleggen als andere bewijsgronden tegen
+de bewoonbaarheid der hemellichamen. Indien ik natuurkundige was,
+zou ik zeggen, dat zoo er minder warmstestof in werking is op de
+planeten nabij de zon, en meer op die welke ver van de zon zijn, dit
+eenvoudig verschijnsel voldoende is om het evenwicht te herstellen en
+de temperatuur op die planeten ook voor ons geschikt te maken. Indien
+ik dierkundige was, zou ik met vele beroemde geleerden zeggen,
+dat de natuur ons op deze Aarde voorbeelden oplevert van dieren,
+ook levende onder omstandigheden die men er ver van geschikt toe
+zou achten; dat visschen ademen in een middelstof, voor de andere
+dieren doodelijk; dat de amphibiën in het water en op het land beide
+leven op een oogenschijnlijk onverklaarbare wijze; dat sommige
+zeedieren er op een verbazende diepte rondkruipen, gedrukt door
+een zwaarte van water, die ons verpletteren zou, een drukking van
+50 of 60 dampkringen; dat sommige waterdiertjes, ongevoelig voor
+hitte of koude, evenzeer worden aangetroffen in kokende bronnen
+als in het ijs der poolzeeën. In één woord, dat men aan de natuur
+een verscheidenheid in haar middelen moet toekennen, welke dikwijls
+onbegrijpelijk is, maar niettemin bestaat. Indien ik scheikundige
+was, zou ik aanvoeren, dat de meteoorsteenen, klaarblijkelijk buiten
+onzen aardbol gevormd, bij het scheikundig onderzoek koolstof hebben
+opgeleverd, een zelfstandigheid, die een organischen oorsprong
+bewijst, en dat zij dus, volgens de onderzoekingen van Reichenbach,
+mede tot het dierenrijk moeten gebracht worden. En eindelijk, indien
+ik godgeleerde was, zou ik zeggen, dat volgens den apostel Paulus
+de goddelijke openbaring zich niet bepaalt tot het menschdom, maar
+ook tot al de hemelsche werelden. Maar ik ben noch godgeleerde, noch
+scheikundige, noch dierkundige, noch natuurkundige. Bij mijn volslagen
+onkunde in de groote wetten, volgens welke het heelal bestuurd wordt,
+bepaal ik mij dus hierbij: of die werelden bewoond zijn weet ik niet,
+en omdat ik het niet weet, ga ik het zien!"
+
+Kwam de bestrijder van Michel Ardan met andere bewijsgronden? Dat is
+onmogelijk te zeggen, want de oorverdoovende toejuichingen verhinderden
+alle gelegenheid tot spreken. Toen eindelijk de stilte genoegzaam
+hersteld was, voegde de redenaar er het volgende bij:
+
+»Ik heb, mijn waarde Yankees, het onderwerp slechts even
+kunnen aanroeren en er zijn andere bewijzen in overvloed voor de
+bewoonbaarheid der werelden. Ik laat die liggen. Laat mij slechts één
+woord mogen zeggen. Hun die de bewoonbaarheid der planeten ontkennen,
+moet men antwoorden: gij kunt gelijk hebben, indien bewezen is, dat de
+Aarde de best mogelijke wereld is, maar dat is zij niet, wat Voltaire
+er ook van moge gezegd hebben. Zij heeft slechts één wachter, terwijl
+Jupiter, Saturnus, Uranus, en Neptunus er verscheidene hebben--een
+voorwaar niet verwerpelijk voordeel. Maar wat vooral onze Aarde
+onaangenaam maakt, is de helling van haar as op haar loopbaan. Vandaar
+de ongelijkheid van dagen en nachten; vandaar de kwellende afwisseling
+der jaargetijden. Op onzen ellendigen aardbol is het altijd te heet
+of te koud; men bevriest er in den winter en smelt er in den zomer;
+het is de planeet van verkoudheden en van bloedspuwingen, terwijl
+b. v. op Jupiter, wiens as zeer weinig helt, de bewoners, aangenomen
+dat zij er zijn, altijd een onveranderlijke temperatuur genieten; er is
+een gordel van lente, een gordel van zomer; een gordel van herfst en
+een gordel van winter--allen bestendig; iedere Jupiterbewoner kan het
+klimaat kiezen dat hem bevalt en er zich vestigen, dan is hij vrij van
+alle weersverandering. Gij zult ongetwijfeld deze voortreffelijkheid
+van Jupiter boven onze aarde toegeven, om nu niet te spreken van
+de jaren, die ieder een dozijn der onze duren. Bovendien is het in
+mijn oog niet twijfelachtig of de bewoners dier wereld zijn onder die
+gelukkige omstandigheden voortreffelijker wezens; de geleerden zijn er
+zeker geleerder, de kunstenaars bekwamer, de deugnieten draaglijker,
+de goeden beter.
+
+»Helaas! wat ontbreekt onzen aardbol om dien toestand te bereiken? Een
+kleinigheid--niets dan dat de as der aarde wat rechter op haar loopbaan
+gezet wordt."
+
+»Welnu!" riep een zware stem; »laat ons dan met vereenigde krachten
+machines zien uit te denken om de as der aarde op te lichten!"
+
+Een donderend geweld maakten op dat oogenblik de uitbundige
+toejuichingen van een voorstel, dat uit niemands mond kon komen
+dan van Maston. Hadden die Amerikanen slechts het door Archimedes
+verlangde steunpunt gehad, wie weet of zij niet een kraan hadden
+vervaardigd om de as der aarde eenige graden te verplaatsen! Maar zij
+hadden dat steunpunt niet, en dientengevolge bepaalde het lot van het
+voorstel zich daartoe, dat er een allergeweldigst lawaai gemaakt en
+de vergadering voor een kwartier werd geschorst.
+
+
+
+
+
+
+ACHTTIENDE HOOFDSTUK.
+
+NA DE PAUZE.
+
+
+De vergadering werd heropend met een motie van orde. Een der aanwezigen
+verzocht, dat men nu eens van de theoretische beschouwingen tot de
+practische zaken zou komen.
+
+Aller blikken richtten zich naar den man die deze woorden uitte,
+en toen er niet spoedig genoeg naar zijn zin antwoord kwam, nogmaals
+zijn stem verhief: »Wij zijn hier om te spreken over de Maan, niet
+over de Aarde."
+
+»Gij hebt gelijk, mijnheer," antwoordde Michel Ardan, »wij zijn van
+ons onderwerp afgeraakt en zullen tot de maan terugkeeren."
+
+»Mijnheer," sprak de onbekende, »gij beweert, dat de Maan bewoond
+is. Maar dan moeten die luidjes leven zonder ademhalen, want er is
+geen aasje lucht op de Maan."
+
+»Wie zegt dat, asjeblieft?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Deskundigen!"
+
+»Deskundigen!" sprak Michel Ardan met een ongeloovig
+lachje. »Deskundigen! In Frankrijk is een »deskundige," die
+wiskundig heeft bewezen dat een vogel niet vliegen kan, en een ander
+»deskundige," dat de visschen niet bestemd zijn om in water te leven."
+
+»Daarover handelen wij nu niet, mijnheer!"
+
+»Gij hebt het zeer gemunt, mijnheer, op een armen weetniet, die niets
+liever verlangt dan onderricht te worden."
+
+»Waarom roert gij dan wetenschappelijke vraagstukken aan, als gij er
+geen kennis van hebt?" vroeg de onbekende vrij brutaal.
+
+»Waarom? Omdat ik mij juist door mijn zwakheid sterk gevoel."
+
+»Uw zwakheid wordt dwaasheid," merkte de onbekende zeer onbeleefd aan.
+
+»Zooveel te beter!" riep de Franschman uit, »met mijn dwaasheid ga
+ik naar de maan."
+
+Barbicane en zijn medeleden sloegen blikken van afkeuring en misnoegen,
+maar ook van heimelijken angst op den onbekende, die het schip der
+discussie naar de klippen van de gevaren en onmogelijkheden der
+onderneming scheen heen te sturen.
+
+»De Maan," ging de vreemde voort, »heeft geen dampkring, en als zij
+er ooit een gehad heeft, moet die reeds sedert lang door de Aarde
+aan haar zijn onttrokken. Maar ik zal u liever feiten voorleggen."
+
+»Leg mij zooveel voor als gij wilt," zei Michel Ardan met een zeer
+Fransch-hoffelijke buiging.
+
+»Gij weet, dat wanneer de lichtstralen een middenstof, zooals de lucht
+doorloopen, zij van de rechte lijn afwijken, dat zij een zoogenaamde
+buiging of breking ondergaan. Welnu! Wanneer een ster door de Maan
+bedekt wordt, heeft men, als zij nabij de Maan gekomen was, nog nooit
+gezien, dat haar stralen eenige flectie ondergingen. De Maan vertoont
+dus geen spoor van dampkring."
+
+»Dat zegt weinig, want de maanrand is niet volkomen scherp
+begrensd. Maar zeg mij liever, of gij al dan niet gelooft aan vulkanen
+op de Maan."
+
+»Uitgedoofde wel, werkzame niet."
+
+»Die vulkanen moeten dan toch eens in werking zijn geweest."
+
+»Zeker, maar daar zij-zelven de ter verbranding noodige zuurstof
+konden leveren, bewijst het feit hunner uitbarsting niets voor het
+bestaan van een dampkring."
+
+»Ik zal u feiten leveren," sprak Michel Arden bedaard. »In 1715 hebben
+de weerkundigen Louville en Halley, den 3den Mei van dat jaar een
+eclips waarnemende, eenige vuurschitteringen van zonderlingen vorm
+gezien. Zij bewogen zich snel en werden door de genoemde waarnemers
+voor onweders gehouden."
+
+»Die waarneming betreft niets dan vuurbollen, zooals wij ze op de aarde
+ook wel eens zien. Zoo hebben andere geleerden er over geoordeeld en
+ik doe het ook."
+
+»En heeft," vroeg Michel Ardan met onverstoorbaarbare kalmte »Herschel
+dan in 1787 geen menigte lichtpunten op de donkere zijde der Maan
+gezien?"
+
+»Zeker, maar Herschel heeft niet getracht dat verschijnsel te verklaren
+en er althans geen bewijs voor het bestaan van een dampkring der Maan
+uit afgeleid."
+
+»Goed geantwoord," sprak Michel Ardan niet zonder bijtende scherts,
+»gij schijnt ver in de maankennis."
+
+»Ver genoeg om te weten, dat Beer en Mädler, sterrenkundigen die
+zeer hun werk van de Maan hebben gemaakt daaromtrent ook bepaald van
+hetzelfde gevoelen zijn."
+
+Michel Ardan was niet uit het veld geslagen. »Laussedat, een bekwaam
+sterrenkundige, heeft in de eclips van 18 Juli 1860 de horens der
+zon afgerond en scheef gezien. Dit verschijnsel kon onmogelijk een
+andere oorzaak hebben dan een maandampkring."
+
+»Maar is die waarneming bewezen?"
+
+»Bewezen."
+
+»Met uw verlof, boven de bergen dan toch niet," meende de hardnekkige
+onbekende.
+
+»Dan toch in de valleien, eenige honderden voeten lager."
+
+»Pas maar op dat ge dan komt waar gij wezen moet," was de raad van
+den onbekende.
+
+»Dank u; er is allicht lucht genoeg voor één persoon, en ik zal wat
+zuinig ademhalen."
+
+»Nu wij het," ging Michel Ardan voort, nadat de ongelooflijke
+toejuiching van zijn laatsten kwinkslag genoegzaam bedaard was, »nu
+wij het over, zij het dan een dampkringetje, eens zijn, moeten wij
+ook aannemen dat er water op de Maan is. Blij toe. Maar mag ik mijn
+geachten bestrijder nog iets doen op merken? Wij kennen slecht éene
+zijde der maanschijf, en er moge dan op de naar ons toegekeerde zijde
+weinig lucht zijn, mogelijk is het aan den anderen kant anders. De
+Maan toch heeft door den invloed van de aantrekkingskracht der aarde
+den vorm van een ei aangenomen, dat wij op de punt zien. Vandaar dat,
+gelijk ook de berekening van Hansen uitwijst, haar zwaartepunt in de
+van ons afgekeerde zijde ligt. Vandaar de meening, dat al de lucht
+en al het water, bijna terstond na de schepping der maan, naar die
+voor ons onzichtbare zijde moeten geweken zijn."
+
+»Praatjes voor de vaak!" riep de onbekende uit.
+
+»Neen, geen praatjes, zuivere wetenschap, geput uit de wetten der
+beweging."
+
+»Gij zijt een roekelooze gek!" liet de onbekende zich ontvallen,
+maar het scheelde weinig of men zou hem om dien uitval buiten de
+vergadering geworpen hebben.
+
+»Roekeloos?" vroeg Michel Ardan. »Ik ben zelfs zeer voorzichtig. Heb
+ik niet mijn vriend Barbicane om een projectiel verzocht, dat rechtuit
+schiet en niet als een kogel om en om rolt?"
+
+»Ongelukkige, de schok zal u in het oogenblik van uw afreis te
+morsel slaan."
+
+»Mijn waarde heer, daar slaat gij juist den spijker op den kop en
+legt den vinger op de eenige kwetsbare plaats. Maar ik denk wel dat
+het schrander beleid der Amerikanen er in zal voorzien."
+
+»Maar de hitte, die door de snelle beweging van het projectiel door
+de lucht zal ontstaan?"
+
+»De wanden zijn dik en ik zal in een oogenblik buiten den dampkring
+zijn."
+
+»Maar de levensmiddelen en water?"
+
+»Ik heb berekend voor een jaar te kunnen medenemen en mijn reis zal
+vier dagen duren!"
+
+»En de lucht om onderweg in te ademen?"
+
+»Langs scheikundigen weg zal ik lucht maken."
+
+»Maar uw val op de Maan, gesteld dat ge er immer komt?"
+
+»De val zal slechts 1/6 der kracht van een val op de Aarde hebben,
+aangezien de zwaarte op de Maan zesmaal geringer is."
+
+»Toch genoeg om u te verbrijzelen als glas."
+
+»En wie zal mij beletten mijn val te breken door middel van vuurpijlen,
+goed vervaardigd en op hun tijd aangestoken?"
+
+»Wij willen nu eens aannemen, dat alles op zijn gelukkigst gaat en
+alle kansen in uw voordeel loopen; wij willen onderstellen dat gij
+heelhuids op de Maan aanlandt--hoe komt gij terug?"
+
+»Ik kom niet terug."
+
+Dit antwoord, verheven door zijn eenvoud, bracht de vergadering
+in een stomme verbazing. Maar die stilte was welsprekender dan de
+luidste bijvalsbetuigingen zouden geweest zijn. De onbekende maakte
+er gebruik van om nog een laatsten pijl af te schieten.
+
+»Ga voort, want inderdaad gij zijt een recht aangename profeet,"
+zei Michel Ardan met een vriendelijk lachje.
+
+»Al genoeg," was het antwoord. »Ik weet niet waartoe verdere
+schermutselingen dienen zouden. Ga uw gang met uwe dollemans
+onderneming. Met u is er geen praten over."
+
+»Geneer u anders niet!"
+
+»Neen! het is een ander die de verantwoordelijkheid uwer dwaasheid
+draagt."
+
+»En wie dan, asjeblieft?" vroeg Michel Ardan op hoogen toon.
+
+»De weetniet, die deze even onmogelijke als bespottelijke onderneming
+op touw heeft gezet."
+
+De steek was niet onder water. Barbicane had al van het oogenblik af
+dat de vreemde in het strijdperk verschenen was, alle moeite gedaan
+om zich in te houden. Nu hij zoo ongezouten bij den kraag werd gevat,
+stond hij op en trad op den onbekenden spreker toe, die hem uittartend
+afwachtte.
+
+Plotseling werd hij van dien man gescheiden. Opeens namen honderd
+armen de tribune op, en de voorzitter der Gun-club benevens Michel
+Ardan werden in zegepraal rondgedragen, evenals bij de Ouden de held
+op een schild.
+
+Het schild woog nogal zwaar, maar de dragers wisselden elkander
+onophoudelijk af, daar iedereen wedijverde om zijn schouders onder
+deze huldebetooging te zetten.
+
+De onbekende had echter van de verwarring geen gebruik gemaakt om weg
+te sluipen. Hij zou het ook in dat dichte gedrang niet hebben kunnen
+doen. Hoe het zij, met de armen over elkander geslagen hield hij den
+strakken blik op Barbicane gevestigd.
+
+Deze verloor hem niet uit het oog en de oogen der beide mannen schoten
+als bliksemstralen tegen elkander in.
+
+Inmiddels bewoog zich de tribune stadwaarts, op de schouders wiegelende
+als een boot op het water, te midden van ontelbare hoeden, als golven
+bewogen. Nu en dan stampte en slingerde het vaartuigje wel wat, doch
+de beide passagiers stonden stevig en zij bereikten gelukkig de haven
+van Tampa-Town.
+
+Michel Ardan slaagde er gelukkig in, zich aan de laatste toejuichingen
+zijner vurige bewonderaars te onttrekken. Hij vluchtte in het hotel
+_Franklin_, sloop naar zijn kamer en dook onder de dekens, terwijl
+een eerewacht van 100.000 personen onder zijn ramen verzameld stond.
+
+Inmiddels had een kort, ernstig, beslissend tooneel plaats tusschen
+den geheimzinnigen kampvechter en den voorzitter der Gun-club.
+
+Zoodra Barbicane de handen vrij had, ging hij op zijn partij af.
+
+»Kom eens hier!" zeide hij kortaf.
+
+De ander volgde hem op de kade. Zij waren met hun beiden alleen. Met
+toornige blikken zagen zij elkander aan.
+
+»Wie zijt gij?" vroeg Barbicane.
+
+»Kapitein Nicholl."
+
+»Ik dacht het half. Tot dusver heeft het toeval u nooit op mijn
+weg gevoerd...."
+
+»Ik ben er met opzet op gekomen."
+
+»Gij hebt mij beleedigd."
+
+»In het openbaar."
+
+»En gij zult mij rekenschap geven van dien hoon."
+
+»Op 't oogenblik."
+
+»Neen, ik verlang dat alles tusschen u en mij blijft. Drie mijlen
+van Tampa is een bosch, het bosch Skerman. Kent gij het?"
+
+»Ja."
+
+»Is het u goed er morgen te 5 ure van den eenen kant in te gaan."
+
+»Zeker, indien gij er op denzelfden tijd van den anderen kant in komt?"
+
+»En gij zult uw buks niet vergeten?" zei Barbicane.
+
+»Zoo min als gij de uwe," antwoordde Nicholl.
+
+Na dit koele gesprek gingen de kapitein en de voorzitter der Gun-club
+elk huns weegs. Barbicane kwam thuis, maar in plaats van eenige uren
+rust te nemen, toog hij aan het zoeken van middelen om den weerstoot
+van het projectiel te voorkomen en het door Michel Ardan opgeworpen
+vraagstuk optelossen.
+
+
+
+
+
+
+NEGENTIENDE HOOFDSTUK.
+
+IN HET BOSCH.
+
+
+Terwijl de voorzitter en de kapitein de zooeven verhaalde afspraak
+maakten, trachtte Michel Ardan tevergeefs van de vermoeienissen
+der volksvergadering uitterusten, trachtte, zeg ik, want rusten
+is op Amerikaansche bedden een moeilijke zaak: zij kunnen zich in
+hardheid met de beste marmeren tafels meten. Ardan sliep dan ook
+slecht, en terwijl hij zich om en om keerde tusschen de servetten,
+die lakens moesten verbeelden, nam hij zich voor, in zijn projectiel
+een gemakkelijker rustbed aan te brengen.
+
+Zijn overdenkingen daarover werden gestoord door een hevig kloppen
+op de kamerdeur en een schreeuwen: »open, in 's hemels naam doe open."
+
+Nog eer hij van bed was, stortte iemand de kamer meer binnen dan hij
+er in stapte. 't Was de secretaris der Gun-club, vriend Maston.
+
+»Gisteren avond," stootte deze hijgende uit, »is onze voorzitter in
+'t openbaar beleedigd. Hij heeft zijn partij uitgedaagd, 't is niemand
+anders dan kapitein Nicholl. Dezen morgen vroeg vechten zij in het
+bosch Skerman, ik heb dat uit den mond van Barbicane zelf. Als hij
+valt, ligt onze gansche zaak in duigen. Zij moeten elkander niet
+te lijf. Er is in de wereld maar één persoon die invloed genoeg
+op Barbicane heeft om dat duel te verhinderen, en die persoon is
+Michel Ardan."
+
+Intusschen had Michel Ardan zijn kleeren aangeschoten en eenige minuten
+later namen de beide vrienden den weg naar de voorsteden van Tampa-Town
+onder de voeten. Onderweg bracht Maston den Franschman op de hoogte der
+zaak, namelijk van den ouden grond der vijandschap tusschen Barbicane
+en den kapitein. Hij verhaalde hoe personen, met beiden bevriend,
+nog altijd een persoonlijke ontmoeting van beiden hadden weten te
+verhinderen, en dat Nicholl nu eindelijk de gelegenheid had te baat
+genomen om oude veeten op te rakelen.
+
+Niets is afschuwelijker dan de persoonlijke veeten in Amerika,
+gedurende welke de beide partijen elkander beloeren op hoeken en wegen
+en als wilde beesten elkander in het houtgewas aanvliegen. In zulke
+gevallen moet ieder van hen jaloersch zijn op die verwonderlijke
+hoedanigheden, van nature eigen aan de Indianen der prairiën, hun
+snelle bevatting, hun schrandere list, hun ruiken van de voetstappen
+hunner vijanden. Bij dat rondsnuffelen naar hunnen vijand gaan de
+Yankees er dikwijls op uit met hunne honden, en terwijl zij jager en
+wild tegelijk zijn, liggen ze uren lang op de wacht.
+
+»Welk een duivelsch volk zijt gij!" riep Michel Ardan uit, toen Maston
+hem de geheele geschiedenis verhaalde.
+
+»Zoo zijn wij nu eenmaal," antwoordde de secretaris, »maar wij moeten
+ons haasten."
+
+Doch hoe ook aanstappende, het bosch Skerman konden zij niet vóór
+halfzes bereiken. Barbicane was aan zijn kant reeds een half uur
+geleden het bosch ingetreden.
+
+Zij zagen een bejaarden houthakker takkebossen binden. Maston ging
+naar hem toe en riep reeds uit de verte: »hebt gij iemand met een
+buks het bosch zien inkomen,.... mijnheer Barbicane, den voorzitter....
+
+De secretaris der Gun-club dacht in zijn eenvoud, dat zijn voorzitter
+als zoodanig aan de geheele wereld bekend moest zijn. Maar de
+houthakker scheen hem niet te begrijpen.
+
+»Een jager," voegde Michel Ardan er bij.
+
+»Een jager? ja," antwoordde de houthakker.
+
+»Is het lang geleden?"
+
+»Bijna een uur."
+
+»Te laat!" riep Maston uit.
+
+»En hebt gij geweerschoten gehoord?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Neen."
+
+»Geen enkel?"
+
+»Geen enkel. De jager schijnt platzak thuis te zullen komen."
+
+»Wat nu?" zei Maston.
+
+»Het bosch ingaan, op gevaar af een schot te krijgen, dat niet voor
+ons bestemd is."
+
+»Ach!" klaagde Maston op droevigen toon. »Ik had liever tien kogels
+in het hoofd dan éen in dat van Barbicane."
+
+»Vooruit dan!" sprak Michel Ardan.
+
+Zij gingen verder, een uur lang, maar vruchteloos. Zij riepen van
+tijd tot tijd: »Barbicane!" »Nicholl!" Maar tevergeefs. Nog een
+uur--even vruchteloos.
+
+Reeds begonnen zij den moed op te geven, toen Maston iemand meende
+te zien. Hij vergiste zich niet. 't Was kapitein Nicholl. Maar wat
+deed hij? Niets anders dan een vogeltje uit het net eener reusachtige
+vergiftige spin bevrijden!
+
+De kapitein hoorde geritsel. Hij keek op en riep: »Michel Ardan! Wat
+komt gij hier doen, mijnheer?"
+
+»U de hand drukken, Nicholl, en u beletten Barbicane dood te schieten
+of door hem doodgeschoten te worden."
+
+»Barbicane," riep de kapitein uit, »ik zoek hem sedert een paar uren,
+maar ik kan hem niet vinden. Waar zit hij?"
+
+»Barbicane," antwoordde Michel Ardan, "is een man die achting verdient,
+en wat gij ook met hem gehad moogt hebben, dat moet uit zijn. Ik
+gedoog niet, dat ge met hem duelleert."
+
+»Ik zal met hem duelleeren."
+
+»Gij zult het wel laten. Gij hebt iets te doen dat vrij wat beter is."
+
+»En dat zou zijn?"
+
+»Dat zeg ik alleen als Barbicane er bij is."
+
+»Dan zullen wij hem opzoeken."
+
+'t Geschiedde, en eindelijk vonden zij den voorzitter der Gun-club
+aan den voet van een boom zitten. Zoodra deze hen zag sprong hij op
+en riep uit: »Gevonden!"
+
+»Wat?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Het middel om den weerstoot van het projectiel onschadelijk te
+maken. Water, niets dan water"....
+
+»Zijt gij daar ook, Maston!" riep hij, zijn secretaris ziende.
+
+Michel Ardan stelde hem aan kapitein Nicholl voor.
+
+»Ik was het glad vergeten," stotterde Barbicane, »maar ik ben tot
+uw dienst."
+
+»Daar komt niets van," sprak Michel Ardan met nadruk. »Ik heb u iets
+voor te stellen. Vriend Barbicane gelooft dat zijn projectiel rechtuit
+naar de maan zal vliegen."
+
+»Zonder twijfel," merkte de voorzitter aan.
+
+»En vriend Nicholl is overtuigd, dat het naar den grond zal
+terugkomen."
+
+»Zonder twijfel," liet de kapitein zich hooren.
+
+»Mooi! Ik, Michel Ardan, matig mij niet aan, u tot elkander te
+brengen, maar wel bij elkander. Gij gaat met mij mede, dan weet gij
+waar wij blijven."
+
+De beide kampioenen stonden versuft. Barbicane wachtte op het antwoord
+van den kapitein. Nicholl keek naar Barbicane's lippen.
+
+»Er is toch geen weerstoot te duchten," sprak Michel Ardan.
+
+»Top!" riep Barbicane.
+
+»Top!" herhaalde de kapitein onmiddellijk daarop.
+
+»In orde!" eindigde Michel Ardan. »Thans noodig ik de heeren tot
+een ontbijt."
+
+
+
+
+
+
+TWINTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+EEN PROEFNEMING IN HET KLEIN.
+
+
+Nog dienzelfden dag vernam geheel Amerika het gebeurde tusschen
+kapitein Nicholl en den voorzitter Barbicane, met en benevens de
+zonderlinge ontknooping. Alles liep daarbij samen om de populariteit
+van Michel Ardan te doen stijgen; de rol door dezen ridderlijken
+Europeaan gespeeld, zijn onverwacht voorstel om den knoop door
+te hakken, de gelijktijdige toestemming der beide kampioenen, de
+overwinning behaald op het maangebied door Frankrijk en de Vereenigde
+Staten. Men weet hoe de Yankees zich afsloven voor enkele personen. In
+een land, waar overheidspersonen zich spannen voor het rijtuig eener
+danseres om het in zegepraal voort te trekken--in zulk een land alleen
+kan een stoutmoedige knaap opgang maken. Dat men zijn paarden niet
+afspande, was waarschijnlijk omdat hij er geen had, maar overigens
+regende het bijvalsbetuigingen. Men gunde hem geen oogenblik rust;
+de eene deputatie voor, de andere commissie na had hij te ontvangen,
+en zijn maag kreeg het kwaad tegenover de vele maaltijden die hem
+werden aangeboden. Zelfs had zich onder de arme drommels die niets te
+verliezen hadden een vereeniging gevormd onder den naam van seleniten,
+maanmannen, die hun hof aan den gevierden man meenden te maken met
+te beweren, dat zij de maantaal, het selenitisch verstonden en het
+hem wilden leeren.
+
+Overigens werd ondersteld dat hij reeds alles aangaande de maan
+wist. Zoo vroeg men hem ook wat hij dacht van haren invloed op ziekten.
+
+»Gelooven," zeide hij, »doe ik er niet aan, maar er zijn toch
+zonderlinge feiten. In 1693 heerschte een epidemie, en den
+21sten Januari, gedurende een eclips, stierven buitengewoon veel
+menschen. Baco viel bij elke maaneclips in zwijm, en dat duurde
+zoolang als de eclips. Koning Karel VI verloor gedurende het jaar
+1399 tot zesmalen het verstand, telkens met Nieuwe of Volle maan.
+
+»Er zijn geneesheeren, die de verschijnselen der vallende ziekte
+afhankelijk achten van den stand der maan. Mead spreekt van een kind,
+dat bij Volle maan stuipen kreeg. Er zijn ontelbare waarnemingen van
+dezen aard aangaande bezwijmingen, kwaadaardige koortsen, en het
+slaapwandelen, ten blijke dat de maan een geheimzinnigen invloed
+heeft op de ziekten der menschen. Hoe weet ik niet, maar de zaak
+schijnt buiten twijfel."
+
+Michel Ardan in één woord was de held van den dag. Vooral ook bij
+de vrouwen. Voor een »goed huwelijk" kon hij aan elken vinger er een
+krijgen, ook met het vooruitzicht hem naar de maan te vergezellen. Maar
+hij had geen plan, zeide hij, dáár de rol van Adam met een dochter
+Eva's te spelen. »Ik ben te bang voor slangen," voegde hij er bij.
+
+Secretaris Maston had in die dagen een aanvechting om de vierde man in
+het projectiel te zijn. Maar Michel Ardan beduidde hem, dat hij niet
+compleet genoeg was om er fatsoenlijk te verschijnen. Wat zouden de
+maanbewoners wel van de aardbewoners denken, als zij een zoo verminkt
+exemplaar onder de oogen kregen?
+
+Maston merkte op, dat Michel Ardan, Barbicane en kapitein Nicholl
+toch ook incompleet zouden zijn, als zij er aan stukken en brokken
+aankwamen.
+
+»Dat is waar," werd hem geantwoord, maar wij zullen er wel en goed
+geconditionneerd aanlanden."
+
+Den 18den October werd een proefreis in het klein gedaan, die zonder
+eenige stoornis afliep. Barbicane wilde volstrekt het zijne hebben van
+den invloed, dien de weêrstoot op het oogenblik van het afschieten van
+een projectiel uitoefende. Hij liet daarom een mortier van 32 duim
+(0,75 meter) uit het arsenaal te Pensacola komen. Men stelde het op
+aan het strand der reede van Hillisboro, ten einde de bom in zee te
+doen vallen. Een hol projectiel werd voor die proef met de meeste
+zorg ingericht. Maston watertandde om mee te gaan, maar hij kon niet
+in de bom.
+
+Maar wel konden er een groote kat en een klein eekhoorntje in. Het
+mortier werd geladen met 300 kilo kruit. De bom er op. Vuur!
+
+Oogenblikkelijk werd een boot afgezonden, om ter plaatse waar de bom
+nederkwam een duiker af te laten. Deze vond de bom, bond een touw
+aan haar ooren en zoo werd ze aan land gebracht.
+
+De sluiting werd geopend en de kat sprong er uit, maar van
+het eekhoorntje was geen spoor te vinden. Na vele gissingen en
+redeneeringen kwam men ten laatste tot de gevolgtrekking, dat de kat
+het beestje denkelijk zou hebben verorberd.
+
+Michel Ardan vond daarin een steun voor zijn beweren, dat het goed
+was voor mondbehoeften te zorgen; Barbicane was van oordeel, dat het
+gevaar van een weêrstoot denkbeeldig was.
+
+Een paar dagen later ontving Michel Ardan een boodschap van den
+President der Unie, waarbij hem het eereburgerschap der Vereenigde
+Staten van Amerika werd aangeboden.
+
+
+
+
+
+
+EENENTWINTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+MEN MAAKT ZICH GEREED.
+
+
+Zoodra de Columbiad zelve kant en klaar was, wierp zich de
+belangstelling van het publiek op het projectiel. Barbicane
+hechtte niet machtig veel aan de gedaante die het hebben zou, want
+het doorvloog den dampkring toch in weinige seconden en zweefde
+dan in de ledige hemelruimte. Aanvankelijk dus was de kogelvorm
+gekozen, ten einde het projectiel naar welgevallen zou kunnen
+rollen en buitelen. Maar nu er menschen in moesten, werd de vorm
+gewijzigd. Daarom werden dan ook nieuwe orders gezonden aan het huis
+Breadwill en Comp., met last tot onverwijlde uitvoering. Het projectiel
+werd dan ook naar het gewijzigde plan den 2den November gegoten en
+terstond met den Oosterspoortrein naar Stone's Hill gezonden.
+
+'t Was een prachtig stuk metaal, een meesterstuk van Amerikaansche
+gietkunst. Het was reeds verbazend, dat een zoo geweldige hoeveelheid
+aluminium voor één voorwerp gebruikt was. Het projectiel schitterde in
+de stralen der zon. Naar de gedaante geleek het wel een dier torens,
+die de ridders der middeleeuwen als reusachtige peperbossen op de
+hoeken hunner kasteelen plaatsten; slechts werpgeschut en weerhaan
+ontbraken er aan.
+
+Barbicane was hoog met het projectiel ingenomen, maar Michel Ardan
+had wel wat meer kunst er aan ten koste gelegd willen zien. Het was,
+vond hij, uitwendig te glad, te kaal; lofwerk en dergelijke zou,
+meende hij, gunstiger indruk op de maanbewoners maken. Maar het was
+nu eenmaal niet anders, en Barbicane meende ook, dat het vrij wat
+meer aankwam op de maatregelen tegen den weêrstoot. Hij vertrouwde
+dit vraagstuk in het Bosch Skerman opgelost te hebben. Ziehier hoe.
+
+Het projectiel moest ter hoogte van 3 voet gevuld worden met een laag
+water, bestemd tot het dragen van een houten schijf, als een zuiger
+sluitende in het projectiel. Op dezen vloer moesten de reizigers
+zich plaatsen. Het water was door vlakliggende afschutsels verdeeld,
+die op het oogenblik van het afgaan van het stuk achtereenvolgens
+verbroken moesten worden. Aldus zou elk watervlak, door afvoerbuizen
+naar het bovengedeelte van het projectiel geleid, den dienst doen
+eener springveer, en de schijf, voorzien van zeer sterke proppen,
+zou niet kunnen stooten dan na het achtervolgend verbrijzelen der
+verschillende afschutsels. Zeker zouden de reizigers nog wel een
+hevigen weerstoot voelen wanneer het water geheel was weggeloopen,
+maar de eerste schok zou toch aanmerkelijk gebroken zijn door een
+zoo krachtig werkende veer.
+
+'t Is waar, 3 voet water moest over een oppervlakte van 54 vierk. voet
+bijna 6000 kilo wegen; maar de gassen in de Columbiad zouden, volgens
+Barbicane, dit gewicht gemakkelijk overwinnen, bovendien moest de schok
+al het water in minder dan een seconde wegspuiten en het projectiel
+zou dan terstond zijn normaalgewicht hebben.
+
+Dit denkbeeld van den voorzitter der Gun-club werd door de ingenieurs
+van het huis Breadwill en Comp. uitstekend ten uitvoer gebracht;
+wanneer het water eenmaal zijn dienst had bewezen en weggespoten
+was, konden de reizigers gemakkelijk den onnoodig geworden toestel
+wegwerpen.
+
+Het projectiel was 9 voet doorsnede buitenwerks op 12 voet hoogte. Ten
+einde het bepaalde gewicht niet te overschrijden, had men de dikte
+der wanden een weinig verminderd en het benedengedeelte versterkt,
+daar dit al de kracht der ontploffingen moest weerstaan.
+
+De ingang van het gevaarte was bovenaan. Men kon dien hermetisch
+sluiten door middel van een plaat van aluminium, van binnen door
+sterke schroeven vastgezet. De reizigers konden dus naar welgevallen
+hun gevangenis openen, zoodra zij op de maan zouden zijn aangeland.
+
+Om licht in het projectiel te hebben en te kunnen uitzien, waren in
+den wand vier dikke glazen lenzen vastgezet, twee op zijde, een boven
+en een beneden. De reizigers konden dus onderweg 't oog wenden naar
+de Aarde die zij verlieten, naar de Maan, het doel van den tocht,
+naar den sterrenhemel om hen heen. Tegen de schokken bij het afgaan
+waren die lichtvenstertjes voorzien van stevige platen, die men van
+den binnenkant kon losschroeven.
+
+Ook de inwendige inrichting van het projectiel getuigde van de
+vindingrijkheid der ingenieurs.
+
+Er waren stevig vastgezette bewaarplaatsen van water en
+levensmiddelen. Vuur en licht konden zij zich verschaffen door middel
+van gas, bewaard in een gashouder, onder drukking van verscheiden
+atmosfeeren. Men behoefde slechts een kraan te openen en men had voor
+zes dagen gas. Ruimte hadden zij genoeg; slechts ontoereikend voor
+den kunstzin van Michel Ardan, die wel een museum van kunstvoorwerpen
+zou hebben willen meenemen.
+
+Een zeer gewichtig punt was de versche lucht. In de binnenruimte
+van het projectiel was deze niet toereikend voor ademhaling van drie
+menschen gedurende vier dagen. Barbicane zelf, zijn twee reisgenooten
+en twee honden, die men dacht mede te nemen, hadden in een etmaal
+2400 liter zuurstof noodig. De lucht in het kamertje--want zoo mocht
+men het wel noemen--moest dus kunnen ververscht worden. Hoe? Volgens
+een eenvoudig middel, dat van Russet en Regnault.
+
+Men weet, dat de gewone dampkringslucht bevat 21 deelen zuurstof en 79
+deelen stikstof. De ademhaling bestaat daarin, dat men die vermengde
+lucht in-, maar alleen de stikstof uitademt. Niet evenwel al de
+zuurstof wordt door de longen opgenomen, alleen 5%, waarvoor koolstof
+in plaats komt, ontstaan door een chemische verbranding der ingeademde
+zuurstof. In een besloten ruimte wordt dus in een bepaalden tijd al
+de zuurstof van lieverlede omgezet in koolstof, en deze is doodelijk.
+
+De vraag is dus: 1) de zuurstof aan te vullen, 2) de koolstof te
+verwijderen. Dit geschiedt het gemakkelijkst door zoogenoemd
+chloraat-potasch (_Chlorat. potass._) en brand-potasch
+(_Potass. caust._) Het eerste heeft de eigenschap van zuurstof
+vrij te maken; het tweede om in den vorm van dubbel potasch koolzuur
+(_bicarbonas potassae_) de koolstof op te slorpen. Door dus deze beide
+middelen vereenigd te bezigen brengt men te weeg, dat de lucht geschikt
+blijft voor inademing. De proeven daarmede waren door Russet en
+Regnault genomen, men wist wel niet proefondervindelijk of de theorie
+door de practijk werd bevestigd, maar--de wetenschap geeft het aan.
+
+Michel Ardan bood zich aan tot de proefneming, maar Maston Stond er
+op, dat _hij_ daarmede zou worden begunstigd. »Daar ik nu toch niet
+kan meegaan," verklaarde hij, »mag ik toch wel een dag of acht in
+het projectiel doorbrengen."
+
+Het zou niet heusch zijn geweest, dit den verdienstelijken secretaris
+te weigeren. 't Gebeurde dan ook. Voorzien van de beide genoemde
+bestanddeelen en van levensmiddelen voor acht dagen, drukte hij
+den 12den November zijn vrienden de hand, verbood uitdrukkelijk
+zijn gevangenis vóór den 20sten te openen en werd hermetisch in het
+projectiel opgesloten.
+
+Hoe het hem in dien tijd ging, kon niemand weten, de wanden waren te
+dik om iets van hem te hooren. Maar den 20sten November, met klokslag
+van 6 uur 's avonds, werd de aluminiumplaat weggenomen--een juichtoon
+ging er uit op--Maston stak het hoofd uit het venster, vervolgens
+armen en buik, hij was waarlijk dikker geworden.
+
+
+
+
+
+
+TWEE-EN-TWINTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+DE TELESCOOP VAN HET ROTSGEBERGTE.
+
+
+Reeds ten vorige jare, den 20sten October, na het sluiten der
+inschrijvingslijsten, had de voorzitter der Gun-club de sterrenwacht
+te Cambridge in staat gesteld tot het vervaardigen van een kijker,
+sterk genoeg om er een voorwerp van 9 voet doorsnede op de maan mede
+te kunnen waarnemen.
+
+Maar wat zou het zijn, een kijker of een telescoop?
+
+Tusschen beide voorwerpen is een groot verschil. Een kijker is de
+buis die aan de eene zijde een bol geslepen glas heeft, het objectief,
+en aan de andere, naar het oog, een kleiner glas, het oculair.
+
+De lichtstralen vallen van het voorwerp der waarneming in het
+objectief, worden er gebroken en vertoonen in het brandpunt, in de
+buis, een omgekeerd beeld, dat door het oculair, als vergrootglas
+werkende, wordt waargenomen.
+
+De telescoop is anders ingericht. Aan de naar het voorwerp gekeerde
+zijde is hij open. De van het voorwerp komende lichtstralen vallen
+op een hollen spiegel in de buis. Zij worden weerkaatst naar een
+kleineren spiegel, in welken zij door het oculair kunnen worden
+waargenomen. Bij den Gregoriaanschen telescoop heeft een der groote
+spiegels een opening in het midden waardoor het oculair gemeenschap
+heeft met den kleinen spiegel; bij den Newtoniaanschen bevindt zich
+het kijkertje met het oculair op zijde nabij den kleinen spiegel,
+en in de allergrootste telescopen, zooals de reusachtige van Herschel
+en lord Rosse, plaatst zich de waarnemer op een stellage aan den mond
+van den telescoop, waar hij in de buis kan zien.
+
+De eerstbeschreven kijkers zijn dus refractors (die door de
+straalbreking werken) de eigenlijke telescopen reflectors (die door
+terugkaatsing der lichtstralen werken). Beiden zijn, als men groote
+werktuigen verlangt, zeer moeilijk te vervaardigen. De moeilijkheid
+ligt daarin, dat de objectieven, hetzij lensglazen of spiegels,
+uiterst moeilijk gegoten en geslepen kunnen worden. Groote telescopen,
+hetzij dan refractors of spiegeltelescopen, zijn zeer kostbaar,
+zooals b.v. het groote instrument op den Pulkowa in Rusland met een
+doorsnede van 38 centim., dat op de sterrenwacht te Cambridge in
+Amerika met een van 48 centim., en vooral dat te Bircastle op last
+van lord Rosse vervaardigd, met een doorsnede van 193 centim.; de buis
+heeft een lengte van 48 v. en is geplaatst tusschen zwaar muurwerk met
+toestellen tot verschuiving van het instrument, dat 10.000 kilo weegt.
+
+Maar bij al deze reusachtige afmetingen is de vergrooting toch
+niet meer dan een 6000-malige, en deze laat slechts die voorwerpen
+waarnemen, welke 60 voet doorsnede hebben, kleinere zouden bijzonder
+kenbaar moeten zijn.
+
+Om een projectiel van 9 voet hoogte en 15 voet dikte op de maan
+kenbaar te maken, zou een 48,000-malige vergrooting vereischt worden,
+en 't was de vraag hoe die te bereiken. Op geld kwam het niet aan. Het
+gold alleen het overwinnen van technische moeilijkheden.
+
+De eerste vraag was een kijker of een spiegeltelescoop? Een kijker
+had veel voor. Bij gelijkheid van doorsnede leveren zij aanzienlijker
+vergrootingen, daar de lichtstralen minder verliezen bij hun doorgang
+in de glaslens dan bij de opslorping door den spiegel. Maar de dikte
+eener glaslens heeft haar grenzen, zijn deze eenmaal overschreden,
+dan laat zij geen lichtstralen meer door. Bovendien duurt het soms
+jaren eer zulk een groote lens geheel geslepen is.
+
+Hoewel dus een kijker de voorwerpen meer verlicht vertoont, en
+dit is voor maan-waarnemingen onwaardeerbaar, daar zij enkel een
+teruggekaatst licht bezit, ging men toch over tot den telescoop,
+die sterker vergrootingen toelaat. Doch daar vele lichtstralen worden
+opgeslorpt door den dampkring, besloot de Gun-club het instrument op
+een der hoogste bergen van de Unie op te stellen, ten einde zooveel
+te minder luchtlagen in het nadeel te hebben.
+
+Daar nu voor een aanzienlijke vergrooting een groote spiegel vereischt
+wordt, moest men zelfs den telescoop van Lord Rosse ver overtreffen,
+en van zulke groote spiegels is het gieten uiterst bezwarend.
+
+Gelukkig had eenige jaren vroeger de geleerde Leon Foucault
+uitgevonden, de metalen spiegels door glazen te vervangen, die met
+een zilveren plaatje als met een dunne huid bedekt worden. Men heeft
+dus slechts een glazen schijf van de verlangde grootte te gieten en
+die vervolgens met een laag zilver te bedekken.
+
+Bovendien volgde men voor het waarnemen de handelwijze, door Herschel
+bij zijn 40-voetigen telescoop gevolgd en hierboven al vermeld. De
+waarnemer staat aan den mond van den telescoop en ziet van daar,
+gewapend met het vergrootende glas, het oculair, in de buis neder. De
+kleine spiegel is dus onnoodig: men heeft slechts één terugkaatsing
+in plaats van twee, en derhalve veel minder lichtverzwakking.
+
+Nadat tot een en ander was besloten ving de arbeid aan. Volgens de
+berekeningen van de sterrenwacht te Cambridge moest de buis van den
+telescoop een lengte hebben van 280 voet, de spiegel een middellijn
+van 16 voet. Hoe reusachtig zulk een instrument ook zijn mocht, kon het
+toch niet halen bij dat, door den sterrenkundige Hook voor eenige jaren
+voorgesteld en dat 10,000 voet--3 kilometer--lang zou zijn geweest.
+
+En waar nu den telescoop geplaatst?
+
+Op een hoogen berg, maar die zijn er niet veel in de Vereenigde
+Staten. Men heeft er slechts twee bergketenen die den naam verdienen;
+een aan beide zijden van den Mississippi, dien de Amerikanen den koning
+der rivieren zouden noemen, zoo zij niet zulk een diepen afkeer hadden
+van het koningschap. Aan de oostzijde van dien reuzenstroom heeft men
+het Appalachische gebergte, westelijk het rotsgebergte, een keten van
+onmetelijke lengte, die bij de straat van Magelhaen aanvangt, zich
+door geheel Amerika slingert en eerst in de nabijheid der noordpool
+eindigt. Daar men den telescoop evenals de Columbiad binnen de grenzen
+der Vereenigde Staten wenschte te houden, moest men zich wel bij het
+Rotsgebergte bepalen en koos men de Long's piek in den staat Missouri.
+
+Geen pen is in staat de moeilijkheden te beschrijven, waarmede de
+Amerikaansche ingenieurs te worstelen hadden, maar geen ook om hun
+moed en schranderheid te roemen. Zij moesten geweldige steenen naar
+boven werken, en zware stukken smeedijzer vervoeren, de reusachtige
+buis stutten, en wat al meer! Dat alles--de spiegel alleen woog bijna
+15,000 kilo--moest meer dan 10,000 voet hoog worden gebracht boven
+de grenzen van de eeuwige sneeuw, nadat men eerst lager dan het
+gebergte, ijzige vlakten en ondoordringbare bosschen had ontmoet,
+en dat in een woeste, onherbergzame streek, waar niets voorhanden
+was en elke voetstap op bezwaren stuitte.
+
+Al deze moeilijkheden werden nochtans overwonnen en in de laatste
+dagen van September schitterden de hemellichamen in de buis van 280
+voet lengte, die in weerwil van haar verbazingwekkende zwaarte met de
+grootste gemakkelijkheid werd heen en weer bewogen door een mechanisme,
+even schrander bedacht als juist vervaardigd.
+
+Het gevaarte had meer dan 400,000 dollar gekost. De eerste maal dat
+het naar de maan werd gericht, waren de waarnemers onbegrijpelijk
+zonderling te moede. Wat zou men vinden in die wereld, die zich
+voor hun blikken ontsloot? Volken, maandieren, steden, meren en
+oceanen? Neen, niets dan wat de wetenschap reeds kende van de
+vulkanische woestijnen, die de naar ons toegekeerde maanschijf bevat.
+
+Daar stond de vervaarlijke telescoop, maar hij stond er niet nutteloos,
+ook eer de Gun-club er zich van bediende. Groote diensten bewees het
+instrument aan de sterrenkunde. De diepten van den sterrenhemel werden
+er mede doorvorscht tot aan de uiterste grenzen, en de schijnbare
+middellijn van een groote menigte sterren kon nauwkeurig worden
+uitgemeten. Clarke ontbond het kreeftvormig nevelvlekje in den Stier,
+hetgeen met den telescoop van lord Rosse nimmer gelukt was.
+
+
+
+
+
+
+DRIEËNTWINTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+LAATSTE BESTELLINGEN.
+
+
+Men schreef 22 November. Tien dagen later moest de Columbiad worden
+afgeschoten. Nog éen werk schoot er over, maar een moeilijk, gevaarlijk
+werk, dat ontelbare voorzorgen eischte en waarvan mislukking de
+derde weddenschap van kapitein Nicholl was. De Columbiad moest met
+200,000 kilo schietkatoen geladen worden. Nicholl dacht, en misschien
+niet zonder grond, dat een zoo geweldige hoeveelheid van die licht
+ontvlambare stof niet kon worden verwerkt zonder ongelukken, en
+in ieder geval de drukking van het projectiel een ontploffing zou
+moeten veroorzaken.
+
+Het gevaar werd nog vergroot door de zorgeloosheid der Amerikanen, die
+gedurende den oorlog hun bommen stonden te laden met een brandende
+sigaar in den mond. Maar de geestkracht van Barbicane voorkwam
+dergelijke roekeloosheden, waarmee anders Michel Ardan doodeenvoudig
+zou zijn voorgegaan.
+
+Uit voorzichtigheid liet Barbicane de geheele lading niet in den
+omtrek van Stone's Hill opslaan. Hij liet ze bij pakken komen in
+zorgvuldig gesloten kisten. Het schietkatoen was verdeeld in pakken
+van 250 kilo, zoodat er 800 groote kardoezen waren, door de bekwaamste
+vuurwerkmakers van Pensacola vervaardigd. Elke kist bevatte er 10; de
+eene kist werd na de andere over den Tampa-Town-spoorweg verzonden;
+door dezen maatregel waren nooit meer dan 2500 kilo schietkatoen
+tegelijk op het terrein. Elke kist werd terstond na aankomst gelost
+door werklieden met bloote voeten en elke kardoes voorzichtig
+naar den mond van de Columbiad vervoerd, waar men haar door middel
+van kranen, door menschenkracht bewogen, naar den bodem der buis
+afliet. Alle stoommachines waren verwijderd en een uur in den omtrek
+alle vuren uitgedoofd. Men had reeds moeite genoeg het schietkatoen
+te beveiligen tegen de zonnewarmte, zelfs in November. Ook arbeidde
+men bij voorkeur des nachts, bij een kunstlicht vervaardigd met de
+toestellen van Ruhmkorff. In de Columbiad werden de kardoezen zeer
+regelmatig gerangschikt, terwijl er een metaaldraad door liep, die
+de electrische vonk overal tegelijk moest verspreiden.
+
+Door middel eener electrische batterij moest de lading worden
+ontstoken. Al de draden, omwonden met een niet-geleidende
+zelfstandigheid, vereenigden zich op één punt en liepen voorts wel een
+uur ver naar een sterke batterij van Bunsen, bij welke men slechts
+met den duim op een knop had te drukken om den stroom onmiddellijk
+te herstellen en de 200.000 kilo schietkatoen te doen ontploffen,
+'t Spreekt van zelf, dat de batterij eerst op het laatste oogenblik
+moest in werking komen.
+
+Den 28sten November waren de 800 kardoezen op den bodem der Columbiad
+geplaatst, maar niet zonder duizend zorgen en kwellingen van Barbicane,
+die niet wist hoe hij de volksmenigte op een afstand zou houden,
+en dat terwijl men toch niet naliet met pijpen en sigaren te komen
+staan kijken naar het verwerken der kardoezen.
+
+Eindelijk had het stuk zijn lading binnen. Er schoot niets meer over
+dan het projectiel in den reusachtigen koker te laten zakken en op
+de dikke laag schietkatoen te plaatsen.
+
+Maar vooraf moest het noodige in het verblijf der reizigers worden
+geplaatst. Als Michel Ardan zijn zin had kunnen krijgen, zou hij er
+een onafzienbare menigte nuttelooze vodden in hebben geladen.
+
+Maar Barbicane was wijzer en alleen wat noodig en nuttig was mocht
+worden meegenomen, 't Is niet noodig alles optenoemen; barometers,
+thermometers, kijkers, maankaarten, zagen, houweelen en andere
+gereedschappen, 3 buksen en 3 karabijnen, kruit en lood in de ruimte;
+want Michel Ardan was van oordeel dat men niet weten kon met wie men
+in aanraking zou komen, 't zij menschen of beesten!
+
+Michel Ardan had een zeker aantal dieren willen medenemen, niet juist
+een paar van ieder, want hij vond niet noodig, tijgers, slangen,
+krokodillen en dergelijke monsters op de maan over te planten.
+
+»Dat niet," sprak hij tot Barbicane, »maar 't zou toch wel goed zijn,
+eenige huisdieren, rundvee, ezels en paarden mede te nemen. Wie weet,
+hoeveel dienst wij er van hebben zouden?"
+
+»Gij hebt gelijk, mijn waarde," antwoordde de voorzitter der Gun-club,
+»maar ons projectiel is geen arke Noachs. Het is er niet groot genoeg
+voor en ook niet voor bestemd. Wij blijven dus binnen de grenzen van
+het mogelijke."
+
+Eindelijk werd besloten, dat men zich zou bepalen tot twee honden,
+een vervaarlijk grooten en sterken Newfoundlander, benevens een teef,
+als uitmuntende jachthonden. Voorts eenige doozen met de nuttigste
+zaden, bij welke Michel Ardan eenige zakken aarde had willen voegen,
+om er in te zaaien. Van het medenemen van een dozijn zorgvuldig
+ingepakte heesters was hij niet af te brengen geweest.
+
+Wat de levensmiddelen aangaat, dat sprak van zelf! Men moest er op
+bedacht zijn, dat men een dor en onvruchtbaar gedeelte der maan
+kon aantreffen. Barbicane nam proviand mede voor een jaar. Doch
+vleesch en groenten waren door middel van sterke waterpersen tot den
+kleinstmogelijken omvang saamgeperst; er was niet veel verscheidenheid
+van gerechten, maar op zulk een tocht kwam ook geen kieskeurigheid te
+pas. Van brandewijn had men een paar honderd liter, water voor twee
+maanden, en dit was zeer ruim, want niemand twijfelde na de laatste
+ondernemingen der sterrenkundigen, of er is wel water op de maan. Zelfs
+ook levensmiddelen dacht men er te zullen aantreffen. Michel Ardan
+hield er zich van verzekerd. Had hij er aan getwijfeld, hij zou niet
+besloten hebben te vertrekken.
+
+»Bovendien," zei hij eens tot zijn reismakkers, »we zullen niet geheel
+van onze vrienden op de Aarde afgesloten zijn en zij zullen wel zorgen
+ons niet te vergeten."
+
+»Zeker niet," verzekerde Maston.
+
+»Hoe meent gij dat?" vroeg Nicholl.
+
+»Doodeenvoudig," antwoordde Ardan, »zal de Columbiad daar niet altijd
+blijven? Welnu, telkenmale als de maan er een gunstigen stand toe
+heeft, dat is te zeggen, ééns in het jaar, kan men ons immers bommen
+met levensmiddelen toezenden, die wij dus op een vasten dag kunnen
+afwachten."
+
+»Bravo!" juichte Maston.
+
+»Daarentegen zullen wij ook wel een middel vinden om u van ons te
+doen hooren," merkte Michel Ardan aan.
+
+De laatste benoodigdheden werden ingeladen en Michel Ardan rangschikte
+alles met voorbeeldigen ijver. Het water werd in de holten geladen,
+het gas in den houder. De beide potasch-soorten in een hoeveelheid
+dat zij het twee maanden konden uithouden.
+
+Het projectiel werd naar den top van Stone's Hill gebracht. Sterke
+kranen hielden het hangende boven het stuk.
+
+Een ontzettend oogenblik! Als éen ketting brak, stortte het gevaarte
+op het schietkatoen en een vreeslijke ontploffing zou volgen.
+
+Dat gebeurde gelukkig niet. Eenige uren later was het projectiel
+onmerkbaar zacht op het katoenen kussen gezakt.
+
+»Verloren!" zei kapitein Nicholl, terwijl hij den voorzitter Barbicane
+3000 dollar overhandigde.
+
+Barbicane wilde dat geld niet uit de handen van een reisgenoot
+ontvangen, maar Nicholl stond er op, aan al zijn verplichtingen te
+voldoen, alvorens hij de aarde verliet.
+
+
+
+
+
+
+VIERENTWINTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+VUUR!!!
+
+
+De 1ste December was aangebroken. Een gewichtige dag, want ging het
+stuk dien avond niet af, en wel te 10 u. 46 min. 40 sec, dan zouden
+ruim 18 jaren verloopen eer de maan denzelfden stand had, tegelijk
+in haar naaste punt en in het toppunt.
+
+Het was heerlijk weder, en schoon de winter voor de deur stond,
+verlichtte de heldere zon de Aarde, die eerlang zou worden verlaten
+door drie harer bewoners.
+
+Reeds in den vroegen morgen bedekte een onafzienbare menigte
+den geheelen omtrek. Ieder kwartier bracht de spoortrein andere
+nieuwsgierigen; ja men meent, dat op dien merkwaardigen dag 9 millioen
+toeschouwers den grond van Florida betraden.
+
+Reeds sedert een maand waren zij bij duizenden toegestroomd;
+zij kampeerden rondom Stone's Hill en legden er de grondslagen
+van een stad, later Ardan Town genaamd. Allerlei natiën waren
+er vertegenwoordigd, allerlei talen werden er gesproken, allerlei
+kleederdrachten gezien. 't Waren mannen, vrouwen en kinderen, rijken
+en armen, in juweelen en lompen, millionnairs en bedelaars. Van alles
+werd er gegeten en gedronken; menigeen was blijde de maag te kunnen
+vullen met wat maar eenigszins eetbaar was. Aan kieskeurigheid viel
+niet te denken.
+
+Het was avond geworden, het sloeg zeven uur. De maan rees statig boven
+de kimmen. Zij was er prompt op haar tijd. Millioenen jubelkreten
+begroetten haar.
+
+Daar verschenen de drie koene reizigers. Een nieuw gejubel, zoodat
+hooren en zien verging. Als door een electrischen stroom ontstoken,
+hieven de ontelbare scharen tegelijk het Amerikaansche volkslied aan.
+
+Een commissie uit de Gun-club, benevens commissiën uit de Europeesche
+sterrenwachten begeleidden deze helden van den dag. Barbicane gaf
+bedaard en koel zijn laatste bevelen. Nicholl stapte met afgemeten
+tred, de lippen gesloten, de handen op den rug gekruist. Michel
+Ardan in reiskleederen, met lederen laarspijpen, een reistaschje op
+zijde, een sigaar in den mond, maakte zich met de ellebogen door de
+volksmenigte baan.
+
+Het werd tien uur. Het oogenblik van instappen was daar. Eenige
+minuten waren noodig om in het stuk af te dalen, de sluitplaat vast
+te schroeven, de stellingen weg te nemen.
+
+Barbicane had zijn chronometers op 1/10 seconde gelijk gezet met dien
+van den ingenieur Murchison, die de electrische vonk zou ontsteken,
+zoodat de reizigers het juiste oogenblik konden nagaan waarop zij in
+de lucht zou worden geschoten.
+
+Het oogenblik des afscheids was daar. Het was een treffend
+tooneel. Zelfs Michel Ardan was, in weerwil zijner koortsachtige
+vroolijkheid diep ontroerd. Maston pinkte van onder zijn uitgedroogde
+oogleden een oude traan weg, zeker voor deze gelegenheid bewaard. Ze
+viel op het hoofd van zijn waarden voorzitter.
+
+»Als ik eens meêging, het is nog tijd!"
+
+»Onmogelijk, mijn oude Maston!" zei Barbicane.
+
+Eenige minuten later waren de drie mannen binnen het projectiel. Zij
+hadden de sluitplaat aangeschroefd, en de mond van de Columbiad wendde
+zich vrij en onbelemmerd naar den hemel.
+
+Nicholl, Barbicane en Michel Ardan waren voor goed in hun metalen
+gevangenis ingekerkerd.
+
+Wie schildert de ontzettende ontroering, die toen door de verzamelde
+scharen voer?
+
+De maan gleed statig aan den donkeren hemel. Zij stond in het
+sterrenbeeld de Tweelingen en was gevorderd tot halverwege den horizon
+en het zenith. Zij werd begluurd, gelijk het wild door den jager,
+eer hij losbrandt.
+
+Een sombere stilte woog als lood op dit geheele tooneel. Men durfde
+nauwelijks ademhalen. Alle blikken zochten den mond van de Columbiad.
+
+Murchison had geen oog van zijn chronometer af. Nog 40 seconden--elke
+seconde duurde een eeuw.
+
+Na 23 seconden verhieven zich kreten.
+
+»Vijfendertig, zesendertig, zevenendertig, achtendertig, negenendertig,
+veertig! Vuur!!!"
+
+Murchison drukte op den knop, de vonk vloog door de lading.
+
+Een vreeselijke slag, donderde in de atmosfeer--geen menschelijke
+taal is in staat het uit te drukken. Een allerverschrikkelijkste
+vuurgloed deed den grond sidderen, als braakte een vulkaan zijn
+vlammen uit. De aarde werd opgeheven; slechts aan weinigen gelukte
+het, in dat oogenblik van schrik het projectiel glorierijk tusschen
+vlammen en damp opwaarts te zien snellen.
+
+
+
+
+
+
+VIJFENTWINTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+TELEURSTELLING.
+
+
+In het oogenblik toen de vlam van het ontplofte schietkatoen als een
+onmetelijke pluim ten hemel steeg, werd in geheel Florida voor een
+onberekenbaar kort oogenblik de nacht in helderen dag veranderd. Zelfs
+in den Atlantischen oceaan werd het lichtverschijnsel waargenomen en
+in meer dan éen scheepsjournaal aangeteekend.
+
+Het afgaan van de Columbiad werd vergezeld door een wezenlijke
+aardbeving. Florida schudde tot in zijn ingewanden. Het gas van het
+schietkatoen, door de hitte uitgezet, verdrong met onvergelijkbaar
+geweld de luchtlagen, en deze kunstmatige orkaan, honderdmaal sneller
+dan de natuurlijke, vloog als een hoos door het luchtruim.
+
+Niemand bleef op zijn beenen: mannen, vrouwen, kinderen werden
+neergeworpen als koren door den storm. Velen werden gewond; Maston, die
+de onvoorzichtigheid had gehad te dicht bij te komen, werd opgenomen
+en verscheiden meters achteruit geworpen; hij draaide als een kogel
+boven de hoofden zijner medeburgers. Ruim 300.000 personen werden op
+een oogenblik doof.
+
+De luchtpersing wierp tenten en loodsen omver, ontwortelde boomen,
+ja vernielde te Tampa-Town een honderdtal huizen, benevens de
+St. Maria-kerk en de nieuwgebouwde beurs. Onderscheidene schepen
+werden tegen elkander geslagen; van een tiental aan de havenkade
+vastgemeerde werden de kettingen als katoendraden doorgebroken.
+
+Tot zelfs buiten de grenzen der Vereenigde Staten liet de schok zich
+voelen. Diep in den Atlantischen oceaan werd hij door westenwinden
+merkbaar. Een onverwacht noodweer teisterde het eskader van den
+admiraal Fitz-Roy; onderscheidene schepen werden er door aangegrepen,
+zonder tijd te hebben zich te bergen; zij sloegen om, onder anderen
+de _Childe Harold_ van Liverpool, welk ongeluk aanleiding gaf tot
+zeer ernstige vertoogen van de zijde van Engeland.
+
+Zelfs zegt men--maar hiervoor is geen andere waarborg dan het verhaal
+van eenige inlanders--dat aan de westkust van Afrika een half uur na
+het schot een dof geluid als van onder de zee zou gehoord zijn.
+
+Doch wij keeren naar Florida terug. Na het eerste oogenblik van
+ontsteltenis verhief zich uit aller mond, ook te midden van het
+klagen en kermen der gekwetsten, de juichtoon: »Leve Ardan! Leve
+Barbicane! Leve Nicholl!" Ontelbaren staken den neus in de lucht
+en zetten kijker of lorgnet voor het oog, om het projectiel na te
+staren. Maar vruchteloos. Men kon er niets van zien en vergenoegde
+zich met de telegrammen van Long's piek af te wachten. De directeur
+der sterrenwacht te Cambridge was op zijn post in het Rotsgebergte,
+en aan dien bekwamen en ervaren sterrenkundige waren de waarnemingen
+toevertrouwd.
+
+Maar het publiek werd zwaar beproefd door iets dat niet voorzien,
+en toch gemakkelijk te begrijpen was.
+
+Het weder, tot dusver zoo schoon, veranderde plotseling; de lucht
+werd geheel en al bewolkt. Het kon ook wel niet anders na de geweldige
+verplaatsing der luchtlagen tengevolge van het ontploffen van 200,000
+kilo schietkatoen. Heeft men, tengevolge van de luchtpersing, na
+zware veld- of zeeslagen meermalen het weder zien veranderen, dan
+was na een zoo verschrikkelijken schok wel niets anders te verwachten.
+
+Den volgenden dag--een ondoordringbaar dikke nevel tusschen den
+hemel en de aarde; en ongelukkigerwijze hing dit gordijn ook boven
+het Rotsgebergte. Uit allerlei oorden regende het klachten. Maar de
+natuur stoorde er zich niet aan; nu--hadden de menschen den dampkring
+in de war gebracht, dan moesten zij het nu zelven bezuren.
+
+Dien geheelen eersten dag trachtte iedereen door het grauwe
+wolkenkleed heen te boren, maar vruchteloos! En al was de lucht helder
+geworden, dan nog zou het projectiel niet te zien zijn geweest, want
+tengevolge van de aswenteling der aarde stond het boven de hoofden
+der tegenvoeters.
+
+Het werd nacht, maar de maan vertoonde zich even weinig aan den hemel
+als de zon het overdag had gedaan, zoodat alle waarneming onmogelijk
+was. Hetzelfde was, blijkens telegram, ook op Long's piek het geval.
+
+Indien intusschen de proef geslaagd was, moesten de reizigers, op 1
+December 's avonds te 10 u. 46 min. 40 sec. weggeschoten, den 4den
+te middernacht op de maan landen. Tot dat tijdstip moest men geduld
+oefenen, terwijl het ook zeer moeielijk zou zijn een betrekkelijk
+zoo klein voorwerp waar te nemen, zoolang het onderweg was.
+
+Den 4den December kon de kans bestaan des avonds van 8 tot 12 uur het
+projectiel te volgen, daar het zich toen als een zwart vlekje op de
+heldere maanschijf moest vertoonen. Maar de lucht bleef onverbiddelijk
+bewolkt, zoodat het publiek in woede geraakte en de maan allerlei
+scheldwoorden toesnauwde.
+
+Maston was wanhopig; hij besloot naar Long's piek te reizen om zelf
+te zien. Hij twijfelde niet of zijn vrienden hadden het doel hunner
+reis bereikt. Trouwens men had niet gehoord dat het projectiel ergens
+op aarde was neergekomen, en Maston dacht er niet eens aan, dat het
+gemakkelijk in den oceaan kon gevallen zijn, die toch den aardbol
+voor 3/4 bedekt.
+
+Den 5den, hetzelfde weder. De groote telescopen der Oude wereld,
+die van Herschel, Rosse, Foucault, waren op de maan gericht, daar het
+weder in Europa allergunstigst was. Maar de werktuigen waren te zwak
+voor eenige afdoende waarneming.
+
+Den 6den, hetzelfde weder. Sint Nicolaas bracht wel lekkers voor de
+kinderen, maar geen helder weer voor de groote menschen. Men begon
+te vragen of niets aan het weder zou kunnen gedaan worden.
+
+Den 7den eenige hoop, maar 't duurde niet lang: toen de avond viel,
+dikke, dikke, dikke lucht.
+
+'t Werd erg. Den 11den 's morgens 9 u. 11 min. was het Laatste
+kwartier. Dan werd de stand der maan van dien aard, dat geen helder
+weder meer helpen zou. Zij zou hoe langer zoo meer afnemen en ten
+laatste Nieuw worden; zij zou tegelijk met de zon op- en ondergaan,
+maar de stralen van deze moesten beletten, iets van de maanschijf
+te zien. Er zat dus niets anders op dan te wachten tot 3 Januari,
+44 min. na den middag, om bij Volle maan de waarnemingen te hervatten.
+
+De dagbladen maakten er zich zoo goed mogelijk af en vermaanden het
+publiek tot engelengeduld.
+
+Den 8sten, geen verandering in den toestand.
+
+Den 9den geen verandering. Algemeen gemor.
+
+Den 10den geen verandering, dan alleen in het hoofd van den secretaris
+Maston, daar de brave man op het punt scheen het verstand te verliezen,
+dat hij onder zijn kunstschedel van getah-pertja nog altijd had
+behouden.
+
+Den 11den zwaar onweder, gevolgd door heldere lucht in den avond. Er
+kwam....
+
+
+
+
+
+
+ZESENTWINTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+EEN NIEUWE STER.
+
+
+In den nacht vloog, met de snelheid van een bliksemstraal, door
+middel van al de telegraafdraden der Aarde, het navolgend bericht
+van de sterrenwacht op het Rotsgebergte.
+
+
+_Long's Piek 12 December._
+
+
+_Aan de Sterrenwacht te Cambridge_.
+
+
+»Het projectiel, afgeschoten door de Columbiad op Stone's Hill,
+is den 12den December, 's avonds te 8 uur 47 min. gezien bij het
+laatste kwartier der maan.
+
+»Het projectiel heeft de maan niet bereikt; het is er nabij gekomen,
+nabij genoeg om onder de aantrekkingskracht der maan te geraken.
+
+»De rechtlijnige beweging is veranderd in een kringvormige, zoodat
+het projectiel een elliptische baan om de Maan beschrijft en een
+wachter is geworden van den wachter der Aarde.
+
+»De elementen van dit nieuwe hemellichaam kunnen nog niet worden
+opgegeven. Men kent noch zijn snelheid in de loopbaan, noch die van
+de aswenteling. De afstand van de oppervlakte der Maan kan voorloopig
+op 4,500 mijlen worden geschat.
+
+»Twee onderstellingen kunnen zich voordoen en een verandering in den
+staat van zaken veroorzaken:
+
+»òf, de aantrekking der Maan zal de omwentelingssnelheid overwinnen,
+zoodat het projectiel toch op de Maan nederkomt.
+
+»òf, het projectiel zal tot aan het einde der eeuwen rondom de Maan
+blijven zweven.
+
+»De waarnemingen zullen dit eenmaal uitwijzen, maar tot hiertoe heeft
+de onderneming der Gun-club niets uitgewerkt dan ons zonnestelsel
+met een nieuw hemellichaam ter verrijken.
+
+
+J. Belfast."
+
+
+Tal van vragen vloeiden voort uit dit onverwacht bericht; tal van
+geheimen werden aan de wetenschap ter ontraadseling voorgelegd. Zoo
+zou dan, dank zij den moed en de zelfopoffering van drie mannen,
+deze onderneming: een projectiel naar de maan af te schieten,--en
+hoe weinig beteekende dat!--tot onberekenbare gevolgen leiden. De
+reizigers, in den nieuwen wachter opgesloten, mochten dan hun doel
+niet bereikt hebben,--zij draaiden om de nachtvorstin, zoodat deze haar
+verborgenheden voor 't eerst aan aardbewoners zou onthullen. De namen
+van Nicholl, Barbicane en Michel Ardan zouden dus voor altijd beroemd
+worden in de jaarboeken der sterrenkunde; want terwijl deze waaghalzen
+den kring der menschelijke kundigheden hadden willen verwijden,
+waren zij zelven in een kring van sterrenkundige beweging verplaatst.
+
+Hoe het zij, het bericht van den directeur Belfast bracht door
+de geheele beschaafde wereld een indruk teweeg van verbazing
+en schrik. Zou men die moedige mannen te hulp kunnen komen? Neen
+voorzeker, want zij hadden zich begeven buiten de grenzen, aan wezens
+der Aarde gesteld. Luchtverversching hadden zij voor twee maanden,
+levensmiddelen voor een jaar. Maar dan?... De ongevoeligste harten
+klopten angstig bij deze vraag.
+
+Eén man was er, die de zaak niet als hopeloos beschouwde--de secretaris
+Maston.
+
+Hij verloor hen niet uit het oog. Hij verliet den kijker der Gun-club
+niet. Zoodra de Maan boven de kimmen kwam, was hij op zijn post,
+onophoudelijk turende naar de zilveren schijf, op of nabij welke
+hij het voorwerp hoopte te zien, dat zijn drie vrienden bevatte,
+en tot ieder, die het hooren wilde, uitte hij de hoop, dat de tijd
+eerlang zou aanbreken, waarop hij en zij elkander tijding konden
+toezenden. »Wetenschap en Kunst staat hun," zei hij, »ten dienste,
+en daarmede kan men doen wat men wil. Gij zult eens zien hoe zij er
+zich uitredden."
+
+
+
+
+
+
+ZEVENENTWINTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+GOEDE REIS.
+
+
+Met klokslag van tienen waren Barbicane, Michel Ardan en Nicholl in
+het projectiel gegaan; te 10 u. 46 min. 40 sec. zou de Columbiad
+worden afgeschoten; zij hadden bijgevolg 46 min. 40 sec. op het
+schietkatoenen kussen door te brengen. Van de buitenwereld waren zij
+afgesloten zoodra Nicholl de aluminium-plaat die op de opening paste,
+had vastgeschroefd. Het was stikdonker in hun verblijf.
+
+»Nu moeten wij doen alsof wij thuis zijn," meende Michel Ardan. »Laat
+dat maar aan mij over, ik weet wel hoe. Eerst wat licht! Voor den
+drommel, het gas is niet voor de mollen uitgevonden!"
+
+Hij streek een lucifer tegen de zool zijner laars en bracht het
+vlammetje tegen den gasbek, gemeenschap hebbende met koolwaterstof,
+dat onder hooge drukking in dier voege was opgesloten, dat voor 144
+uren, zes etmalen, vuur en licht voorhanden was.
+
+Bij het gaslicht kon men zien hoe keurig het vertrekje er uitzag, de
+wand met zijde bekleed, met divans in het rond, alles net gerangschikt:
+wapenen, instrumenten, gereedschappen. Al het mogelijke was gedaan
+om de vermetele onderneming te doen slagen. Michel Ardan betuigde
+zeer tevreden te zijn.
+
+»'t Is een gevangenis," zei hij, »maar een reizende, en als ik den
+neus buiten het raam kon steken, zou ik er wel voor honderd jaar huur
+aan willen hebben. Ge lacht, Barbicane? Waar denkt ge aan? Dat dit
+kamertje uw graf wel zou kunnen zijn? Is het er niet mooi genoeg voor?"
+
+Terwijl Michel Ardan aldus babbelde, hadden de anderen ook nog het
+een en ander te doen.
+
+De chronometer van Nicholl wees tien uur twintig, toen de reizigers
+goed en wel binnen waren.
+
+»Nog 27 min. blijven wij op de Aarde," zei Barbicane, den chronometer
+raadplegend.
+
+»Nog 26 minuten 40 seconden," antwoordde Nicholl.
+
+»Nu ja! maar wij hebben meer te doen dan over seconden te praten."
+
+»Zijn wij dan niet klaar?"
+
+»Zeker, maar wij moeten nog eenige voorzorgen nemen tegen den eersten
+schok."
+
+»Wij hebben immers watervlakken met schutsels die aan stukken springen,
+om den schok te breken?
+
+»Ik hoop er het beste van," mompelde Barbicane.
+
+»Hopen!" riep Michel Ardan uit. »Hopen? De grappenmaker is er niet
+eens zeker van!"
+
+»Nog twintig," merkte Nicholl aan.
+
+»Zouden wij niet op ons hoofd gaan staan, zooals de clown in een
+paardenspel?" vroeg Michel Ardan.
+
+Barbicane meende, dat het beter was op zijde te gaan liggen. »In
+allen geval geloof ik, dat het vrij om 't even zal zijn, want wij
+zijn hier toch ingesloten."
+
+»Dertien minuten dertig seconden," zei de kapitein.
+
+Drie welgevulde matrassen behoorden tot den inventaris van het
+projectiel. Nicholl en Barbicane legden ze midden op de schijf,
+die den beweegbaren vloer uitmaakte. De reizigers zouden er zich op
+uitstrekken als het tijd van vertrekken was.
+
+Ardan speelde inmiddels met de honden, aan wie hij de beteekenisvolle
+namen Diana en Wachter had gegeven.
+
+»Het is 10 uur 37 minuten 6 seconden," sprak Nicholl.
+
+»Welnu, kapitein, dan hebt gij binnen een kwartier nog 9000 dollars
+aan den voorzitter te betalen; 4000 omdat de Columbiad niet springt;
+5000 omdat het projectiel hooger dan 6 mijlen zal stijgen."
+
+»Ik bezit de dollars," zei Nicholl, op zijn zak kloppende, »en doe
+niets liever dan betalen."
+
+»Ik zie, Nicholl, dat gij een man van orde zijt; ik heb dat nooit
+kunnen wezen; maar als ge mij niet kwalijk neemt, gij hebt daar
+weddenschappen aangegaan die u niet veel voordeel aanbrengen."
+
+»En waarom dat?" vroeg Nicholl.
+
+»Wel, als gij de nu eerstvolgende wint, moet de Columbiad gesprongen
+zijn en het projectiel ook, maar dan is Barbicane er niet meer om u
+zijn verlies te betalen."
+
+»Mijn inzet is gedeponeerd bij de Bank te Baltimore," zei Barbicane
+koeltjes, »en als Nicholl er niet meer is, kunnen zijn erfgenamen
+het geld opstrijken."
+
+»Gij zijt mannen van zaken," viel Michel Ardan in; »ik bewonder u te
+meer naar ik u minder begrijpen kan."
+
+»Tien uur twee en veertig," zei Nicholl.
+
+»Nog vijf minuutjes," liet Michel Ardan zich hooren, »en wij zijn
+opgesloten in een aluminiumdoos, op den bodem van een kanon van 900
+voet! en onder die doos zijn opgestapeld 200,000 kilogram schietkatoen,
+zooveel kracht als 800,000 kilogram kruit. En vriend Murchison staat
+met zijn chronometer in de hand, zijn duim op den knop, gereed om
+ons de hemelruimte in te zenden!"
+
+»Al genoeg, al genoeg!" zei Barbicane ernstig.
+
+»Tien uur zesenveertig!" mompelde de kapitein.
+
+Nog 40 seconden! Barbicane draaide het gas uit. Doodstil--men hoorde
+alleen het tikken van den chronometer....
+
+Een hevige schok, ook maar éen--het projectiel was door 6 milliard
+liter gas, ontwikkeld door de ontploffing van het schietkatoen,
+de lucht ingeslingerd.
+
+
+
+
+
+
+ACHTENTWINTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+HET EERSTE HALFUUR.
+
+
+Wat was er gebeurd? Welke uitwerking had die geweldige knal gehad? Was
+de schranderheid der vervaardigers van het projectiel beloond? Waren
+die vier proppen, de waterkussens, de afgedeelde hokjes voldoende
+geweest om den schok te breken? Dat was de vraag, ook voor de duizenden
+toeschouwers. Zij vergaten het doel der reis, om alleen aan het lot
+der reizigers te denken. Hadden zij eens een kijkje in het projectiel
+kunnen nemen!...
+
+Zij zouden niets gezien hebben, want het was er stikdonker. Maar de
+aluminium wanden hadden zich uitmuntend gehouden. Geen scheurtje,
+geen bultje!
+
+Van binnen lag de boel alleen wat overhoop, doch dit beteekende
+niets. Dat zou zich wel schikken. De personen intusschen lagen voor
+dood op den grond.
+
+Voor dood? of waarlijk dood? Gelukkig het eerste: eenige minuten
+later bewoog zich een arm, een hoofd: Michel Ardan lag op zijn knieën.
+
+»Michel Ardan is compleet. Maar de anderen?"
+
+Hij wilde zich oprichten; maar kon niet staan. Zijn hoofd suizebolde,
+zijn aangezet bloed maakte hem blind, hij was volkomen als iemand
+die dronken is.
+
+»Precies alsof ik een paar flesschen champagne naar binnen heb
+geslagen!" mompelde hij. »Nicholl! Barbicane!"
+
+Geen antwoord. Nog eens geroepen. Vruchteloos.
+
+»Verduiveld! 't Is alsof zij uit een vijfde verdieping op hun hoofd
+zijn gevallen."
+
+Langzamerhand kwam hij bij. Toen hij zoo ver was dat hij staan
+kon, nam hij een lucifer en stak den gasbek aan. De gastoestel had
+gelukkig niets geleden. Ware dit het geval geweest en gas ontsnapt,
+dan zou Michel Ardan, zoo hij het althans niet geroken had, met het
+aansteken van een lucifer een ontploffing hebben veroorzaakt, die
+het projectiel anders aanpakte dan de 200,000 kilogram schietkatoen.
+
+Toen het licht brandde, zag Michel Ardan zijn reisgenooten voor dood
+liggen, Nicholl bovenop Barbicane.
+
+Hij schudde Nicholl eens goed heen en weer, die, zoodra hij de oogen
+opsloeg, hem met zijn gewone koelbloedigheid de hand drukte.
+
+»En Barbicane?" vroeg hij.
+
+»Elk zijn beurt," antwoordde Michel Ardan bedaard. »Ik ben met u
+begonnen omdat gij bovenop laagt. Nu is het Barbicane's beurt."
+
+Met hun beiden legden zij den voorzitter der Gun-club op den
+divan. Barbicane had het meest van hun drieën geleden--men zag
+bloed. Maar 't bleek, dat dit slechts uit een lichte wond aan den
+schouder kwam. Toch had hij eenigen tijd noodig om bij te komen.
+
+»Nicholl, zijn wij onderweg?" was het eerste dat hij vroeg.
+
+»Ja--zijn wij op reis?" herhaalde Michel Ardan.
+
+»Of liggen wij nog stillekens op den Floridaschen grond?" vroeg
+Nicholl.
+
+»Of op den bodem der golf van Mexico?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Och kom!" riep Barbicane uit.
+
+Zij konden er niets van zeggen; of het projectiel stil lag of
+in beweging was, konden zij alleen weten door gemeenschap met de
+buitenwereld. Het was gissen, meer niet.
+
+Zij luisterden--diepe stilte. Maar daar viel Barbicane's oog op den
+thermometer. Nu voelde hij ook een groote hitte; 45° C. teekende
+het instrument.
+
+»Nu zie ik het, wij snellen voort; deze hitte kan door niets
+veroorzaakt zijn dan door wrijving tegen de luchtlagen, 't Zal spoedig
+beteren, als wij buiten den dampkring der aarde zijn; zoo heet als nu,
+zoo koud zal het dan wezen."
+
+»Wat?" vroeg Michel Ardan. »zouden wij zoo spoedig buiten de grenzen
+van den dampkring der Aarde zijn?"
+
+»Zonder twijfel. Luister. Het is 10 uur 55 min. Wij zijn omtrent
+10 minuten in de vaart. Als onze aanvankelijke snelheid niet was
+gebroken door de wrijving, zouden wij in 6 seconden buiten den
+dampkring geweest zijn."
+
+»En hoeveel rekent gij dan wel voor die wrijving?"
+
+»Een derde. Indien wij een aanvankelijke snelheid van 11,000 meter in
+de seconde hebben gehad, zal zij bij ons verlaten van den dampkring
+tot 7332 meter zijn ingekrompen. In allen gevalle zijn wij reeds
+buiten den dampkring en...."
+
+»En--dan is vriend Nicholl zijn beide laatste weddenschappen ook
+kwijt: 4000 dollar, omdat de Columbiad niet is gesprongen, en 5000
+omdat het projectiel hooger is gestegen dan 6 mijlen. Ook op, Nicholl!"
+
+»Eerst zeker zijn en dan betalen, 't Is zeer goed mogelijk, dat
+Barbicane gelijk heeft en ik mijn 9000 dollar heb verloren. Maar er is
+nog één geval mogelijk, en als dat zoo was, is de weddenschap te niet."
+
+»Welk geval?" vroeg Barbicane levendig.
+
+»Dat door de een of andere oorzaak het stuk niet afgeschoten is en
+wij nog goed en wel op den bodem van de Columbiad zitten."
+
+»Dat zou wat moois zijn!" riep Michel Ardan uit. »Hebben wij dan het
+schot niet gehad? Niet voor dood gelegen? En Barbicane's schouder dan?"
+
+»Draaf niet zoo door," merkte Nicholl aan; »hebt gij het schot
+gehoord?"
+
+»Neen."
+
+»En gij, Barbicane?"
+
+»Ik ook niet. Hoe mag dat komen? Daar begrijp ik niets van. Het
+projectiel is in de vaart, dus zou men het schot hebben moeten hooren
+afgaan. Maar kom, wij willen eens onderzoeken hoe het er meê zit."
+
+De sluitklep van een der lichtglazen werd losgeschroefd; van een
+tweede, van een derde. Nu konden zij naar alle richtingen zien,
+voorwaarts, achterwaarts, zijwaarts.
+
+Barbicane en zijn tochtgenooten legden een oog aan de
+glazen--stikdonker!
+
+»Wij zijn in de hemelruimte!" riep de voorzitter der Gun-club
+uit. »Ziet maar eens de sterren."
+
+»Bravo!" riepen de beide anderen.
+
+'t Was zoo: de dikke duisternis onder hen bewees, dat zij de aarde
+hadden verlaten, anders hadden zij het maanlicht op den grond moeten
+zien schijnen.
+
+»Verloren," zei Nicholl.
+
+»Ik wensch u geluk," antwoordde Ardan.
+
+»Ziehier 9000 dollar," zei de kapitein, de bankbiljetten uit zijn
+zak halend.
+
+»Wilt gij een reçu?"
+
+»Asjeblieft," sprak Nicholl, »dat is ordelijker."
+
+Barbicane nam bedaard een blad uit zijn zakboekje; met potlood schreef
+en onderteekende hij de kwitantie en gaf haar aan den kapitein. Deze
+legde haar zorgvuldig in zijne brieventasch.
+
+Het kijken door de lensglazen werd hervat. Aan alle zijden schitterden
+de sterren als fijne punten op een pikzwarten grond.
+
+»Waar zit toch de Maan?" vroeg Ardan.
+
+Barbicane merkte aan, dat men haar aan de drie zijden niet zien kon
+en dus de vierde lens moest opengeschroefd worden. Het geschiedde.
+
+Maar wat zagen ze nu? Een zeer groote schijf, welker omvang
+zich niet liet bepalen. Naar de zijde der Aarde was zij hel
+verlicht. Men zou gezegd hebben, dat een kleine maan het licht der
+groote terugkaatste. Het voorwerp had een groote snelheid en scheen
+een kring om de Aarde te beschrijven, die de baan van het projectiel
+sneed, terwijl het tevens een omwenteling om zijn as beschreef.
+
+»Wat is dat voor een ding?" vroeg Michel Ardan; »een ander projectiel?"
+
+Barbicane gaf geen antwoord. De verschijning van dat hemellichaam
+verraste en beangstigde hem. Een botsing was mogelijk, en deze kon
+de treurigste gevolgen hebben, 't zij het projectiel zijwaarts van
+zijn baan werd getrokken, 't zij het onder de macht der aantrekking
+van dat hemellichaam geraakte.
+
+De voorzitter was nog bezig over het een en ander na te denken, toen
+ten gevolge van een gezichtsbedrog het projectiel op de lichtende
+schijf scheen te vallen.
+
+»Alle duivels!" schreeuwde Michel Ardan, »de beide treinen zullen op
+elkander botsen.
+
+Instinctmatig waren de reizigers achteruit geweken. Zij waren hevig
+beangst; maar dat duurde niet lang, nauwelijks eenige seconden. Het
+hemellichaam schoot op eenige honderden meters voorbij het projectiel
+en verdween, niet zoozeer door de snelheid van zijn loop, als omdat het
+zich van de Maan af bewoog en dus door haar niet meer werd beschenen.
+
+»Goede reis!" riep Michel Ardan uit. »Het heelal is waarachtig toch
+groot genoeg, dat er een arm schilderhuisje als het onze wel vrij
+doorheen kan zwieren! Moest zoo'n verwaand ding ons hier met een
+stoot komen bedreigen!"
+
+»Ik weet wat het is," zei Barbicane.
+
+»Drommels, gij weet alles."
+
+»'t Is," legde de voorzitter uit, »een eenvoudige vuurbol, maar een
+groote, door de aantrekkingskracht der Aarde tot haar wachter gemaakt."
+
+»Is 't mogelijk!" riep Michel Ardan uit. »Heeft dan de Aarde twee
+manen, zooals de planeet Neptunus?"
+
+»Zeker, mijn vriend, hoewel zij den naam heeft van er slechts éen
+te bezitten. Maar deze tweede maan is zoo klein en haar loop is zoo
+snel, dat de aardbewoners haar niet kunnen zien. Haar bestaan is door
+een Fransch sterrenkundige, Petit, uit de berekening harer elementen
+afgeleid. Volgens zijn waarnemingen moet die bol zijn omloop om de
+aarde volbrengen in 3 uur 20 minuten, wat een verbazende snelheid
+onderstelt."
+
+»Zijn alle sterrenkundigen het eens aangaande het bestaan van dien
+tweeden wachter der Aarde?" vroeg Nicholl.
+
+»Neen," antwoordde Barbicane, »maar indien zij als wij, hem hadden
+waargenomen, zouden zij er niet aan twijfelen. Als ik mij niet vergis,
+zal het ontmoeten van dat maantje ons een middel aan de hand geven
+om te bepalen wáár wij in de wijde wereld zijn."
+
+»Hoe dat?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Omdat men weet hoever die wachter van de Aarde verwijderd is:
+8140 kilometers."
+
+»Dat kan wel," meende Nicholl, op zijn chronometer ziende, »het is
+11 uur, en wij hebben Florida 13 minuten geleden verlaten."
+
+»Pas 13 minuten?" vroeg Barbicane.
+
+»Zeker," antwoordde Nicholl, »en indien wij onze eerste snelheid van
+11 kilometer hadden behouden, zouden wij reeds 143 kilometer ver zijn."
+
+»Dat is nu alles goed en wel, mijne vrienden," sprak de voorzitter,
+»maar éen ding is nog niet opgehelderd: waarom wij den knal van het
+afgaan van het schot niet gehoord hebben."
+
+Daar niemand het kon zeggen, kwijnde het gesprek, zoodat de reizigers
+al den tijd hadden zich door een hunner glazen te verdiepen in het
+beschouwen van den onvergelijkelijk helderen glans der Maan, die als
+een platina spiegel boven hun hoofden schitterde, met al haar bergen,
+vlakten en dalen. De Aarde, die onder hun voeten wegweek, hadden zij
+reeds geheel vergeten. Kapitein Nicholl was de eerste die er hen aan
+deed denken.
+
+»Zeker," vond Michel Ardan, »wij moeten haar niet ondankbaar
+vergeten. Ik moet nog een kijkje van haar nemen eer zij verdwijnt."
+
+Barbicane verwijderde de boven beschreven schijf en ontschroefde het
+deksel van het glas in den bodem van het projectiel, zoodat zij door
+een lens van 15 centimeter dikte het gezicht naar buiten hadden.
+
+»Daar staat de Aarde," zei Barbicane.
+
+»Dat ding? Die zilverkleurige afgeknipte nagel?"
+
+»Wacht maar. Over een dag of vier is het Volle maan en bijgevolg Nieuwe
+aarde. Zij zal dan eenige dagen in dikke duisternis gehuld zijn."
+
+En zoo was het ook. De Aarde scheen een groote sikkel, blauwachtig
+van kleur door de weerkaatsing van den dampkring. Een lichte stip
+hier en daar in het donker gedeelte der schijf toonde hooge bergen;
+somwijlen werden die bergtoppen bedekt door dichte nevels, hetgeen met
+de maanbergen nimmer het geval is. Het donker gedeelte der aardschijf
+had een aschgrauw licht, maar minder duidelijk dan zooals wij de Maan
+zien. De reden daarvan is gemakkelijk te begrijpen. Het aschgrauwe
+licht op de Maan is een weerkaatsing van het op haar vallende en
+naar de Aarde terugkaatsende licht der nachtvorstin. En daar nu de
+Aarde ten gevolge van haar meerdere groote omtrent 13 maal meer licht
+afgeeft dan de Maan, volgt daaruit dat het licht, hetwelk de Maan
+aan de Aarde toezendt, ook zooveel zwakker zijn moet.
+
+Opeens schoot een hoop vallende sterren hen voorbij. Honderden
+vuurbollen lieten vurige staarten achter. Van de Aarde gezien,
+is in dien tijd des jaars het aantal vallende sterren ook soms
+zeer aanzienlijk en men heeft er naar berekening tot 24,000 in een
+uur waargenomen. Michel Ardan echter verklaarde het verschijnsel
+anders. Naar zijn gevoelen staken de aardbewoners ter eere van drie
+hunner broeders een allerprachtigst vuurwerk af.
+
+De drie gebroeders kregen vaak en besloten zich ter ruste te
+leggen. Nauwelijks echter hadden zij den slaap gevat, of Barbicane
+maakte de anderen wakker met een luiden schreeuw; »Ik heb het
+gevonden! Ik heb het gevonden!"
+
+»Wat?" riep Michel Ardan, het hoofd opheffende.
+
+»Hoe het komt dat wij het stuk niet hebben hooren afgaan."
+
+»En dat is?" vroeg Nicholl.
+
+»Omdat ons projectiel grooter snelheid had dan het geluid."
+
+
+
+
+
+
+NEGENENTWINTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+EEN KIJKJE IN HET PROJECTIEL.
+
+
+Na deze doodeenvoudige verklaring te hebben vernomen, waren de drie
+vrienden in een diepen slaap gevallen. En waar zouden zij ook rustiger
+hebben kunnen sluimeren? Op aarde is het overal minder kalm, in de
+huizen der steden, in de hutten op het land; hier de koude, ginds de
+warmte; hier de menschen, daar het gedierte--van alles dat uit den
+slaap houdt. Zelfs in een ballon, ver van de onrust der Aarde, wordt
+men gekweld door het geplaag der verschillende luchtlagen. Maar zij,
+goed verzorgd in hun projectiel, zweefden te midden eener diepe stilte
+in de onbegrensde hemelruimte--waar kon men beter zijn?
+
+De vrienden zouden dan ook misschien wel--wie weet hoe lang--geslapen
+hebben, indien zij niet door een ongewoon gedruisch waren gewekt
+geworden, toen het, in den morgen van 2 December 7 uur was, acht uren
+na hun vertrek.
+
+»Wat is dat?" vroeg Barbicane.
+
+»De honden," zei Michel Ardan, zich de oogen uitwrijvende.
+
+»Zij zullen honger hebben," meende Nicholl.
+
+»Drommels," merkte Michel Ardan aan, »wij hebben de arme dieren
+vergeten."
+
+Zij zochten en vonden eindelijk den eenen hond onder een divan
+gekropen. Verschrikt en versuft door den schok, had hij zich in dien
+hoek verscholen, totdat de honger en de stem van zijn meester hem te
+voorschijn deed komen.
+
+Het was de beminnelijke Diana, die bevende uit haar schuilhoek kwam
+kruipen. Michel Ardan lokte het dier tot zich met de zoetste woordjes.
+
+»Kom Diaantje, kom mijn beestje! Kom Evaatje! Wie weet of je niet
+bestemd zijt de stammoeder te worden van een maanhondengeslacht. Kom
+hier bij den baas!"
+
+De hond kroop naar Michel Ardan toe en jankte.
+
+»Goed en wel!" sprak Barbicane, »ik zie Eva wel, maar waar is Adam?"
+
+»Adam," antwoordde Michel Ardan, »zal zoo heel ver niet zijn. We
+zullen hem roepen."
+
+»Kom Wachter... Wachter, Wachter! Pst!"
+
+Maar Wachter liet zich niet zien. Diana bleef voortjanken. Bij
+onderzoek bleek, dat de hond niet gekwetst was; Michel Ardan gaf het
+dier een lekker kluifje.
+
+Wachter was nergens te vinden. Zij zochten en zochten in hoeken en
+gaten; eindelijk vonden zij hem in een verscholen hoek, ergens boven
+in het projectiel. Het beest bevond zich kennelijk in een treurigen
+toestand.
+
+»'t Ziet er niet naar uit, er maanhonden van te maken!" schertste
+Michel Ardan.
+
+Voorzichtig namen zij den hond op. Zijn kop was tegen de zoldering
+geslagen en die slag scheen zoo goed als doodelijk te zijn
+geweest. Doch de vrienden beproefden hem op een kussen te leggen,
+waar het arme dier een diepen zucht slaakte.
+
+»Wij zullen je goed verzorgen," zei Michel Ardan. »Wij zijn
+verantwoordelijk voor je leven. Ik was liever een arm kwijt dan dat
+mijn arme Wachter een poot moest missen."
+
+Dit zeggende gaf hij den hond een kom water; het dier dronk gretig.
+
+Daarop vestigden onze reizigers hun oogen op de aarde en de Maan. De
+aarde was een schijf met aschgrauw licht, aan de eene zijde een
+lichtende sikkel; de maan daarentegen was bijna geheel verlicht.
+
+»Sakkerloot!" riep Michel Ardan, »het spijt me geweldig, dat wij niet
+vertrokken zijn bij Volle aarde, dat wil zeggen, toen onze aardbol
+tegenover de zon stond."
+
+»Waarom?" vroeg Nicholl.
+
+»Omdat wij dan het licht anders zouden hebben zien vallen op onze
+vaste landen en onze zeeën. En dan zouden we ook de beide polen gezien
+hebben, tot welke het menschelijk oog nooit is doorgedrongen."
+
+»Ongetwijfeld," antwoordde Barbicane, »maar als de Aarde Vol was
+geweest, zou de maan Nieuw geweest zijn en dus onzichtbaar. En dan
+is het toch beter dat het punt waarheen wij gaan verlicht is, dan
+dat van waar wij zijn vertrokken."
+
+»Gij hebt gelijk, Barbicane," antwoordde kapitein Nicholl, »en
+bovendien--wanneer wij de maan bereikt hebben, zullen wij in de
+lange maannachten tijd in overvloed hebben om uit te zien naar dien
+wereldbol, waarop onze gelijken dooreen krioelen."
+
+»Onze gelijken!" riep Michel Ardan uit. »Onze gelijken--dat zijn zij
+nu niet meer dan de maanbewoners. Wij bewonen een wereld op ons eigen
+handje, het projectiel, en wij zijn met ons drieën! Ik ben zoo goed
+als Barbicane en Barbicane is zoo goed als Nicholl. Wij hebben met
+het geheele heelal niets meer te maken en zijn de eenige bewoners
+van dit poppenwereldje, totdat wij maanbewoners zullen worden."
+
+»In omtrent 24 uren," merkte de kapitein aan.
+
+»Dat wil zeggen?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Dat wil zeggen, dat het half negen is," antwoordde Nicholl.
+
+»Welnu," zei Michel Ardan, »ik kan onmogelijk zelfs een schijn van
+reden vinden om niet oogenblikkelijk te ontbijten."
+
+En inderdaad, de bewoners van het nieuwe hemellichaampje konden er
+niet leven zonder eten, en hun maag ondervond op dat oogenblik de
+onweerstaanbare macht van den honger. Michel Ardan verklaarde zich
+als Franschman voor opperhofmeester, naar welke bediening niemand
+zich als mededinger opwierp. Het gas gaf hitte genoeg om de spijzen
+gereed te maken en de koffer met mondbehoeften leverde het benoodigde
+voor den eersten maaltijd.
+
+Zij begonnen met uitmuntende soep, vervaardigd van Liebigkoekjes met
+beste Julienne. De Liebigjes waren gemaakt van het beste rundvee uit
+den Pampas. Zij waren, benevens de Julienne-groenten, begoten met
+kokend water, waartoe de gasbek zijn diensten had geleend. Op die
+soep volgde onberispelijke biefstuk, zoo malsch als ooit in de beste
+restauratie is opgedischt. Schoon die biefstuk onder de waterpers
+was geweest om gecondenseerd te worden, beweerde Michel Ardan met
+zijn levendige verbeelding, dat het bloed er nog uitliep.
+
+De groenten uit de bussen waren volgens zijn bewering nog verscher dan
+zoo van de groenvrouw, terwijl een kop thee met een dun boterhammetje
+op Amerikaansche wijs den maaltijd besloot. En dat de thee bijzonder
+geurig was, is niet te verwonderen; de keizer van Rusland had eenige
+kistjes van zijn eigen karavanenthee ter beschikking van de reizigers
+gesteld.
+
+Eindelijk ontkurkte Michel Ardan een fijne flesch Bourgogne,
+»toevallig" in een hoekje gevonden. De drie vrienden dronken haar
+ledig op het welzijn van de Aarde en haren wachter.
+
+En als rekende de zon het niet genoeg het hare te hebben gedaan
+door de druiven voor die flesch langs de heuvelen van Bourgondië
+te hebben gestoofd met haar stralen, bracht zij nog iets bij tot
+opluistering van dezen maaltijd. Het projectiel trad op dat oogenblik
+uit den schaduwkegel achter den aardbol, zoodat de stralen der zon
+onmiddellijk op den bodem van de aluminium woning vielen met den hoek,
+dien de baan der Maan maakt met die der Aarde.
+
+»De zon!" riep Michel Ardan.
+
+»Zeker," antwoordde Barbicane doodbedaard, »ik verwachtte haar."
+
+»Maar," merkte Michel Ardan op, »de schaduwkegel, dien de Aarde aan
+haar van de zon afgekeerde zijde achter zich werpt, strekt zich toch
+uit voorbij de Maan."
+
+»Ver zelfs, indien men de straalbreking van den dampkring der Aarde
+niet in rekening brengt," onderrichtte Barbicane. »Maar wanneer de
+maan in die schaduw gedompeld is, heeft het verschijnsel plaats,
+dat de drie hemellichamen: zon, aarde en maan, in een rechte lijn
+staan. De punten waar de baan der Maan die der Aarde snijdt, heeten
+knoopen. Wanneer nu de maan in of zeer nabij een van haar knoopen
+staat, tijdens zij nieuw of Vol is, heeft er voor de aarde een eclips
+plaats, en wel een zon-eclips, indien de maan Nieuw is of tusschen
+de zon en de aarde staat; een maan-eclips indien de aarde tusschen
+de zon en de maan staat en de maan alzoo, gelijk men het noemt,
+Vol is. Indien wij tijdens een maaneclips vertrokken waren, zou onze
+geheele reis in de schaduw gebeurd zijn, en dat ware treurig."
+
+»Waarom?"
+
+»Omdat, hoewel wij in de ledige hemelruimte zweven, ons projectiel,
+zich badende in de stralen der Zon, van haar licht en warmte
+ontvangt. Wij sparen daarmede gas uit, en dat is ons veel waard."
+
+Inderdaad--onder den invloed dezer stralen, niet verborgen of getemperd
+door eenigen dampkring, werd het projectiel zoo verwarmd en verlicht
+alsof het ineens van den winter in den zomer kwam. De maan van boven,
+de zon van onder--licht en warmte genoeg.
+
+»Het gaat hier goed," merkte Nicholl aan.
+
+»'k Geloof het wel!" riep Michel Ardan uit. »Als wij maar een weinigje
+Aardsche aarde op ons aluminium planeetje konden uitstrooien, wed ik
+dat wij in 24 uren doperwten kweekten. Ik ben maar voor één ding bang:
+dat de wanden zullen gaan smelten."
+
+»Wees niet bezorgd, mijn waarde vriend," stelde Barbicane hem gerust,
+»het projectiel heeft wel een andere hitte doorgestaan toen het door
+de lagen van den dampkring der Aarde schoot. Het zou mij zelfs niet
+verwonderen indien het zich aan de oogen der bewoners van Florida
+voordeed als een gloeiende bol."
+
+»Maar dan zal Maston denken, dat wij gebraden worden?"
+
+»'t Verwondert mij genoeg, dat dit al niet lang gebeurd is," meende
+Barbicane. »Het is een gevaar, dat wij verzuimd hebben te voorzien."
+
+»Ik was er wel bang voor," antwoordde Nicholl droogjes.
+
+»En gij hebt ons daar niets van gezegd, mijnheer de kapitein!" riep
+Michel Ardan uit.
+
+Onder dit gesprek bracht Barbicane alles in het vertrekje zoo in orde
+alsof hij het nimmer dacht te verlaten. Men herinnert zich dat het op
+den bodem een oppervlakte had van 54 vierkante voeten. Daar het 12 voet
+binnenwerks hoog was, had men geen last van de instrumenten en andere
+voorwerpen. Alles had zijn plaats en was uit den weg. Ook het glas in
+den bodem was sterk genoeg om een zwaar voorwerp te dragen. Barbicane
+en zijn vrienden stonden er dan ook gerust op; maar de zon scheen er
+onmiddellijk op en dat gaf zonderlinge luchtverschijnselen.
+
+Zij begonnen met het nazien van den waterhouder en de kist met
+levensmiddelen. Deze hadden niets geleden, zoo goed was alles verzorgd
+tegen den schok. Levensmiddelen waren er in overvloed: voor een jaar
+met hun drieën. Barbicane had zich willen voorbereiden op het geval,
+dat het projectiel eens op een volkomen onvruchtbaar gedeelte der
+maan zou terechtkomen. Groot behoefde evenwel, naar 't scheen, de
+vrees daarvoor niet te zijn, want volgens de laatste waarnemingen
+heeft de maan een wel lagen, maar dikken dampkring, ten minste in
+de dalen, zoodat daar beken en bronnen niet konden ontbreken. En
+daar nu ook voor twee maanden water en brandewijn »aan boord" was,
+behoefden de reizigers vooreerst niet beducht te zijn dat zij aan
+het noodige gebrek zouden krijgen.
+
+Maar nu nog de luchtverversching. Doch ook daaromtrent alle
+zekerheid. De toestel van Reiset en Regnaut tot het voortbrengen
+van zuurstof was voorzien van potasch-chloraat voor twee
+maanden. Noodwendig werd een zekere hoeveelheid gas verbruikt, want
+het moest de voortbrengende zelfstandigheid boven de 40° houden. Maar
+ook daarvan was voorraad genoeg. De toestel eischte slechts eenig
+toezicht, maar werkte overigens van zelf. Op die temperatuur gaf het
+potasch-chloraat, overgaande in chlorium van potasch, al zijn zuurstof
+af. En wat gaven 9 kilo potasch-chloraat? De 3 1/2 kilo zuurstof,
+die dagelijks voor de bewoners van het projectiel noodig waren.
+
+Maar 't was niet genoeg de verbruikte zuurstof te vernieuwen, het
+koolzuur, door de uitademing ontstaan, moest ook onschadelijk gemaakt
+worden. Sedert een twaalftal uren nu was de lucht in het vertrekje
+tot dien trap met dit doodelijk gas bezwangerd, dat het zich reeds
+aan Diana's ademhaling deed bemerken. Trouwens het koolzuur zakte--een
+verschijnsel dat ook in de befaamde Hondsgrot wordt waargenomen--naar
+den bodem: een gevolg van zijn zwaarte. De arme Diana, die zooveel
+lager bij den grond ademde, moest er dus eer last van hebben dan de
+mannen met hun opgerichte hoofden. Maar kapitein Nicholl haastte zich
+in deze ongelegenheid te voorzien. Hij plaatste op den bodem van het
+projectiel onderscheidene brand-potasch-houders, die hij eenigen tijd
+in werking bracht; deze zelfstandigheid, zeer gretig het koolzuur
+opnemende, zuiverde alzoo de lucht volkomen.
+
+Thans was de beurt aan de instrumenten. De thermometers en barometers
+waren ongedeerd gebleven, behalve één thermometertje waarvan de
+buis gebroken was. Een uitmuntende ronde barometer werd aan den wand
+opgehangen. Natuurlijk kon hij niets teekenen dan de luchtdrukking
+in het projectiel. Maar hij teekende ook de hoeveelheid aanwezigen
+waterdamp. Op dat oogenblik wankelde de naald tusschen 765 en 760
+millim.--»Schoon weder."
+
+Barbicane had ook eenige kompassen medegenomen; zij waren insgelijks
+volkomen in orde. Men begrijpt, dat onder de bestaande omstandigheden
+de naald werkeloos was. Trouwens, op den afstand dien het projectiel
+van de Aarde had, kon de magnetische pool geen merkbare werking
+uitoefenen op het kompas. Maar als deze kompassen eenmaal op de Maan
+waren overgebracht, zouden zij misschien merkwaardige verschijnselen
+vertoonen. In allen gevalle was het belangrijk na te gaan of de
+wachter der Aarde insgelijks aan den invloed van het magnetisme
+onderworpen was.
+
+Een hoogtemeter tot het bepalen van de hoogte der maanbergen; een
+sextant om de zon schieten; een theodoliet voor hoekmetingen; kijkers,
+die vooral bij het naderen der maan veel dienst zouden bewijzen--al
+die instrumenten werden met zorg nagezien en goed gevonden, in weerwil
+van den stoot bij het afschieten van de Columbiad.
+
+Wat gereedschappen, houweelen en dergelijken betreft, Nicholl had er
+bijzonder veel werk van gemaakt; de zakjes met verschillende zaden,
+benevens de heesters die Michel Ardan in de maangronden dacht te
+planten, dat alles was op zijn plaats boven in het projectiel, waar
+de weelderige Franschman een soort van zolder had ingericht, dien hij
+met allerlei voorwerpen had opgevuld. Wat het zoo al was kon men niet
+nagaan, en hij zelf liet er zich niet over uit. Van tijd tot tijd
+klom hij langs krammen in den wand geslagen naar dat wijkplaatsje,
+om er te schikken en in eenige geheimzinnige doosjes te snuffelen,
+waarbij hij zoo valsch mogelijk een Fransch liedje zong.
+
+Barbicane zag met welgevallen dat zijn vuurpijlen en andere vuurwerken
+niet beschadigd waren. Zij waren zwaar geladen en moesten den val
+breken van het projectiel, wanneer het, nadat de aantrekking der
+Aarde door die van de Maan zou vervangen zijn, op de laatste zou gaan
+vallen. Ondertusschen zou die val zes maal minder snelheid hebben
+dan die naar de oppervlakte der Aarde, daar de Maan zooveel minder
+stofhoeveelheid bezit.
+
+Alles samengenomen, was er dus alle reden tot tevredenheid. Zij konden
+dan ook op hun gemak naar buiten gluren.
+
+Geen verandering. Naar alle zijden sterren, en weder sterren, en niets
+dan sterren; alleen aan één kant de zon, aan den mond van een vurigen
+oven gelijk, zich zonder lichtkrans scherp afteekenend op den zwarten
+achtergrond des hemels. Aan den anderen kant de Maan, onbeweeglijk
+stil staande te spiegelen te midden van talrijke sterren. Voorts
+een vrij groote ronde vlek met een zilverachtige franje omzet; het
+was de Aarde. Hier en daar waren nevelachtige vlokken door de ruimte
+verspreid, en van het toppunt naar het voetpunt liep een onmetelijke
+ring, uit sterren als stofgoud bestaande, de melkweg, waarin de zon
+slechts een sterretje van de vierde grootte is.
+
+Onze vrienden konden zich aan dit onbeschrijfelijk schoon schouwspel
+niet verzadigen. Welk een rijke stof tot opmerkingen! Welke
+onbekende gewaarwordingen wekte het in hun geest? Barbicane wilde
+zijn reisverhaal onder deze indrukken aanvangen; hij teekende van uur
+tot uur alles op wat hem 't meest waardig scheen. Het ging alles met
+groote letters en in een stijl, die min of meer den koopman verried.
+
+Inmiddels maakte Nicholl zijn berekeningen en cijferde met
+onbegrijpelijke vlugheid. Michel Ardan koutte, nu met Barbicane, die
+hem bijna niet antwoordde; dan met Nicholl, die hem niet verstond;
+op een anderen tijd met Diana, die hem niet begreep; eindelijk met
+zichzelven, die er zich bij verveelde. Maar hij was en bleef de
+levendige, praatzieke Franschman.
+
+De dag, of liever--want de uitdrukking is niet nauwkeurig--een
+twaalftal uren, naar de Aarde gerekend, eindigde met een fijnen
+avondmaaltijd. De reizigers lieten zich dien wel smaken en eindigden
+met in slaap te vallen en zich in de hemelruimte met steeds afnemende
+snelheid te laten voortdrijven.
+
+
+
+
+
+
+DERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+EEN BEREKENING EN EEN BEGRAFENIS.
+
+
+Nog niet lang was het ontbijt weggeruimd, of onze drie vrienden
+geraakten ongevoelig, naar 't scheen, onder den indruk der ledige
+hemelruimte om hen heen. Ook zij gevoelden iets ledigs. In een enge
+ruimte besloten en niets te doen hebbende, waren Barbicane en Nicholl
+ineens in een gansch andere wereld verplaatst dan die bedrijvigheid,
+waaraan de voorzitter der Gun-club in de laatste maanden zoo gewoon
+geworden was en die te zeer in het gestel van den kapitein lag om haar
+ineens te verloochenen. Ook had het iets onbegrijpelijk vervelends,
+dat zij geen de minste beweging bemerkten. Het was zonder de geringste
+afwisseling: de maan boven, de zon onder hen. Het eenige waaraan dan
+nog een weinig verandering te zien was, bestond in het grooter worden
+der maanschijf--een gevolg en een blijk tevens van hun beweging in
+de richting naar de Maan.
+
+Maar bij Michel Ardan kwam er nog iets bij. Hij twijfelde wel niet
+aan den goeden uitslag der onderneming, maar zijn levendigheid als
+Franschman begon hem toch met vragen te kwellen, waarvan den volgenden
+dag, 3 December, de uitroep een blijk was: »Wat is het toch ellendig,
+dat ik zulk een sukkelaar in de wiskunde ben!"
+
+»Waarom?" vroeg Barbicane.
+
+»Omdat ik nu onmogelijk raden kan hoe de geleerden der sterrenwacht
+te Cambridge hebben kunnen berekenen met welke snelheid het projectiel
+uit de Columbiad moest vliegen om op de Maan terecht te komen."
+
+»'t Is toch zeer eenvoudig," antwoordde Barbicane.
+
+»Kunt gij het mij dan zeggen?"
+
+»Zeggen--ja; maar of ge het begrijpen zoudt?"
+
+»Ben ik dan zoo dom?"
+
+Dat niet, maar, ziet ge, daartoe behoort algebra."
+
+»Wat is dat voor een ding?"
+
+»Dat is geen ding, maar een wetenschap, die zulke dingen leert
+berekenen. Dit geschiedt door de integraal-rekening."
+
+»Ik heb de eer niet, die dame te kennen," zei Michel Ardan met een
+buiging. »Wees zoo goed mij aan haar te presenteeren."
+
+»De integraal-rekening," antwoordde Barbicane zeer ernstig, »is het
+tegendeel van de differentiaal-rekening."
+
+»Zeer verplicht." Bij dit woord boog Michel Ardan nogmaals.
+
+»Door die berekening zoekt men eindige grootheden, tusschen welke
+het verschil bekend is."
+
+Barbicane nam een stuk papier en potlood. »Stel," zoo begon hij,
+»den afstand tusschen het middelpunt der Aarde en dat der Maan =
+_d_, den straal der aarde = _r_, de massa der aarde = _m_, de massa
+der maan = _m_, de snelheid verkregen door een lichaam dat na éene
+seconde vallens op de aarde valt = _g_, de kracht...."
+
+»Ik dank u zeer, mijn beste vriend, maar mijn geheugen kan al die
+»gelijken" niet onthouden. Mijn hoofd staat er van in brand. Mag ik
+u verzoeken ter zake zelve te komen?"
+
+»Wij zijn juist bezig. Rekent gij het uit, kapitein?" vroeg Barbicane,
+Nicholl druk aan het cijferen ziende.
+
+»Ja," zei deze kortaf.
+
+Na een poos drukte hij het potlood tegen zijn voorhoofd en zei
+langzaam, als tot zich zelven: »ja, zoo kom ik uit. Drie maal 5 is 15,
+driemaal 8 = 24.... De snelheid, die dus ons projectiel moest hebben
+om buiten het overwicht van de zwaartekracht der aarde te geraken en
+bijgevolg de maan te kunnen bereiken is...."
+
+»Elf duizend yard in de eerste seconde," viel Barbicane in.
+
+»Met uw verlof 11001," antwoordde Nicholl.
+
+»Onmogelijk!" riep Barbicane met een gebaar van afgrijzen uit.
+
+»Wat scheelt er aan?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Wat er aan scheelt? Op vermindering van de eigenlijke snelheid
+door den tegenstand der lucht en de daardoor veroorzaakte wrijving
+is niet gerekend; de eigenlijke snelheid moet zijn 16575 meter,"
+antwoordde Nicholl.
+
+»En de sterrenwacht te Cambridge verklaarde dat een aanvankelijke
+snelheid van 11000 meter in de seconde toereikend was! Wij zijn met
+die snelheid vertrokken."
+
+»Welnu?"
+
+»Welnu? Die snelheid zal ontoereikend zijn."
+
+»'t Is wel."
+
+»Dan komen wij er niet."
+
+»Te drommels!"
+
+»Zelfs niet halfweg, en bovendien, vallen wij dan op de Aarde terug."
+
+De vrienden stonden als door den bliksem getroffen? Wie had zulk
+een misrekening verwacht? Barbicane wilde het niet gelooven: Nicholl
+herhaalde zijn becijferingen. De formule was juist, de berekening kwam
+uit. Hij zag alles nog eens na. Michel Ardan verklaarde kort en goed,
+dat hij twintig pistolen gaf om op de sterrenwacht te Cambridge neder
+te komen en den heelen toren met al de cijferaars te verpletteren."
+
+Nicholl merkte op, dat er nog geen reden was tot moedeloosheid.
+
+Hij was van oordeel, dat, daar zij nu 32 uren onderweg waren, de
+grootste helft moest zijn afgelegd, zoodat alle vrees voor terugvallen
+noodeloos was. Barbicane mat met zijn werktuigen den hoek onder
+welken zich de Aarde vertoonde, en leidde daaruit af, dat zij reeds
+ruim 50.000 mijlen hadden afgelegd; zij waren dus het punt voorbij,
+waar het projectiel had moeten ophouden voort te schieten.
+
+De anderen stemden daarmede in, en allen begrepen nu te kunnen gaan
+ontbijten, hetgeen geschiedde.
+
+Nadat zij zich, dank zij de uitmuntende wijze waarop Michel Ardan
+het hofmeesterschap waarnam, het voorgezette goed hadden laten
+smaken, zouden ook de honden hun deel krijgen. Maar--treurige
+ontdekking? Wachter was dood.
+
+»Wat nu?" vroeg Barbicane. »Wij kunnen het lijk hier niet houden,
+en hoe komen wij er af?"
+
+»Er zit niets anders op," meende Nicholl, »dan het scharnier van een
+der kijkglazen even open te doen en den dooden hond in de hemelruimte
+weg te werpen."
+
+»Wij zullen wel moeten," merkte Barbicane aan, »maar--zeer
+voorzichtig?"
+
+»Waarom?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Om twee redenen. Vooreerst, dat wij met onze lucht in het projectiel
+zuinig moeten zijn en daarom niets mag ontsnappen. En ten tweede,
+omdat de koude van buiten geen tijd mag hebben om binnen ons vertrekje
+te sluipen, want dan bevriezen wij in een oogenblik."
+
+»Zou het dan daarbuiten zoo koud zijn?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Vroeger," zei Barbicane, »meende men dat de temperatuur der
+hemelruimte zeer laag was. Bij thermometerhoogte berekend, kwam
+men tot millioenen graden beneden nul. Fourier, een landgenoot van
+onzen vriend Michel Ardan, heeft de wetenschap van dit uiterste
+teruggebracht. Volgens hem staat de temperatuur der hemelruimte
+niet beneden de 60°, en dit is omtrent zooals in de poolstreken,
+op Melville-eiland of het fort Reliance, waar de honderddeelige
+thermometer ook omtrent 56° onder nul staat."
+
+»'t Is dus de vraag of Fourier zich niet vergist heeft. Bedrieg ik
+mij niet, dan heeft een andere Franschman, Pouillet de temperatuur
+der ruimte bepaald op 160° onder nul. Wij zullen zien wat er van is."
+
+»Nu niet," antwoordde Barbicane, »want de zonnestralen vallen
+rechtstreeks op onzen thermometer en zouden dien veeleer doen
+rijzen. Maar als wij op de maan zijn, hebben wij gedurende den
+daar heerschenden veertiendaagschen nacht overvloedig gelegenheid
+om te onderzoeken, want de wachter onzer aarde zweeft in de ledige
+hemelruimte. Ofschoon ledig, ondergaat die ruimte toch trillingen,
+blijkens het licht, en deze moeten een snelheid hebben van millioenen
+meters in de seconde."
+
+»Dat zijn cijfers die gij kunt noemen, maar van welke een eenvoudig
+mensch niets begrijpt. Zoo is het ook met de planeten. Als gij mij
+vertelt, dat Uranus 66 maal grooter is dan de Aarde, Jupiter 3100 maal,
+de Zon anderhalf millioen maal, dan zijn dat holle woorden. Maak het
+liever aanschouwelijk, zeg: de zon is een bol van 2 voet doorsnede,
+dan is Jupiter een oranjeappel, Uranus een kers, de aarde een erwt,
+enz. dan verstaat men u."
+
+Na dezen uitval van Michel Ardan tegen de geleerden met hunne
+millioenen en billioenen en trillioenen, werd Wachter begraven;
+hetwelk eenvoudig hierin bestond, dat men hem in de hemelruimte wierp,
+gelijk de zeelieden een lijk over boord zetten.
+
+Dit deed men volgens den raad van Barbicane met alle mogelijke
+voorzichtigheid, want er mocht geen aasje lucht te loor gaan. Alles
+geschiedde dan ook, dank zij mede de kracht der veren en de goede
+werking der scharnieren, zoo vlug, dat men er niet het minste letsel
+van had. Barbicane nam daaruit aanleiding om voor te stellen, dat
+men zich op diezelfde wijze van alle overtolligheden zou ontdoen.
+
+
+
+
+
+
+EENENDERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+WACHTER IS WACHTER GEWORDEN.
+
+
+Den 4den December bleek aan den chronometer, dat het op Stone's
+Hill 5 uur in den morgen was toen de vrienden ontwaakten, na 54 uren
+reis. Naar den tijd gerekend, waren zij slechts 5 uren 20 minuten over
+de helft van hun verblijf in het projectiel; maar naar den afstand was
+bijna 7/10 der reis afgelegd--een gevolg van het regelmatig afnemen
+hunner snelheid.
+
+Toen zij door het benedenste glas naar de Aarde keken, scheen hun
+deze niet meer dan een duistere vlek, te midden der zonnestralen. Van
+sikkel of aschgrauw licht was niets meer te bespeuren. Den volgenden
+middernacht was de aarde Nieuw, de maan Vol. Boven hen scheen deze meer
+en meer te naderen, als om hen te bestemder ure te ontvangen. Overigens
+niets dan de zwarte achtergrond der ruimte, bezaaid met sterren,
+die zich langzaam schenen te bewegen. Van betrekkelijke grootte
+waren zij niet merkbaar veranderd. Zon en sterren hadden hetzelfde
+voorkomen als van de aarde gezien. De Maan was aanmerkelijk grooter;
+maar de kijkers van onze reizigers waren niet krachtig genoeg om
+gelegenheid te geven tot bruikbare waarnemingen of iets aangaande
+haar oppervlakte te doen kennen.
+
+Aan gesprek ontbrak het hun niet. De maan was het voorname onderwerp
+van hun gekout. Ieder zei er het zijne van; Barbicane en Nicholl altijd
+in ernst. Michel Ardan altijd luchtig en kluchtig. Het projectiel,
+de richting, de snelheid, de ongevallen die zouden kunnen plaats
+hebben, de voorzorgen te nemen bij het nederdalen op de Maan--dat
+alles leverde onuitputtelijke stof.
+
+Een voorbeeld. Michel Ardan wilde weten wat er op loopen zou, indien
+het projectiel eens plotseling in zijn vaart was gestuit, terwijl
+het zijn eerste snelheid nog had.
+
+»Maar ik begrijp niet waardoor het projectiel zou hebben kunnen
+gestuit worden," zei Barbicane.
+
+»'t Is maar een onderstelling," antwoordde Michel Ardan.
+
+»Een onmogelijke," meende Barbicane, »namelijk indien de snelheid
+zelf niet weggevallen ware. Maar die snelheid moest langzamerhand
+afnemen en zou niet plotseling gestuit zijn."
+
+»Aangenomen dat het projectiel tegen een of ander lichaam in de
+hemelruimte stuitte."
+
+»Welk?"
+
+»Den grooten vuurbol dien wij ontmoet hebben."
+
+Nicholl meende, dat in dit geval het projectiel in duizend stukken
+zou gesprongen zijn.
+
+»Wij zouden levend verbrand zijn," voegde Barbicane er ernstig bij.
+
+»Verbrand," sprak Michel Ardan, »'t is jammer; dat zou mooi zijn
+geweest om te zien."
+
+»En gij zoudt het gezien hebben," antwoordde Barbicane. »Men weet nu,
+dat warmte niets anders is dan een wijziging van beweging. Wanneer men
+water verhit, dat wil zeggen: wanneer men warmtestof bij water voegt,
+beteekent dit, dat men beweging geeft aan de stofdeeltjes waaruit
+het water bestaat."
+
+»Zeer fraai!" merkte Michel Ardan aan.
+
+»Niet alleen fraai, maar ook juist, mijn vriend, want dit verklaart
+alle warmteverschijnselen. De warmte is niets dan een beweging der
+stofdeeltjes, een eenvoudige slingering dier deeltjes. Wanneer men
+in een plank een gat boort, wordt de boor verhit: waardoor? Door
+beweging. Waarom smeert men de assen van rij- en voertuigen? Om te
+beletten dat zij te zeer verhit worden."
+
+»Als ik het dan wel begrijp," sprak Michel Ardan met gemaakten ernst,
+»hoe komt het dan dat ik moet stilhouden, wanneer ik lang geloopen
+heb en dat het zweet mij van het voorhoofd druipt? Eenvoudig omdat
+mijn beweging in warmte is veranderd."
+
+Barbicane liet zich door dezen kwinkslag niet van zijn stuk
+brengen. Hij ging voort: »In geval van een botsing zou ons projectiel,
+bij de verandering van beweging in warmte, door dien hevigen schok
+dermate zijn verhit geworden, dat het geheel gesmolten, ja verdampt
+ware."
+
+»Maar," voegde Nicholl er bij, »wat zou dan wel gebeuren indien de
+aarde eens plotseling in haren omloop om de zon werd gestuit?"
+
+»Zoo verhit," antwoordde Barbicane, »dat alles in damp zou opgaan."
+
+Michel Ardan was van oordeel, dat deze wijze van een einde aan de
+wereld te maken al zeer eenvoudig was.
+
+»En als de aarde op de zon viel?" vroeg Nicholl.
+
+»Volgens de berekeningen," antwoordde Barbicane, »zou die val een
+hitte ontwikkelen als van 1600 kolenbollen zoo groot als de aarde."
+
+»Een aardig buitenkansje aan warmte voor de zon," verklaarde Michel
+Ardan, en ook voor Uranus en Neptunus, want daar moeten de lui wel
+sterven van koude."
+
+»Derhalve," merkte Barbicane op, »geeft elke hevige beweging een
+verhooging van hitte. En dit leidt tot de onderstelling dat de hitte
+der zon wordt onderhouden door zwermen vuurbollen, die onophoudelijk
+op de zon vallen. Men heeft zelfs berekend...."
+
+»Pas op," liet Michel Ardan zich hooren, »daar komen de cijfers."
+
+Barbicane liet zich door dezen uitval niet uit den zadel lichten,
+maar ging voort: »Men heeft zelfs berekend, dat de schok door elken
+vuurbol op de zon veroorzaakt, een hitte moet voortbrengen, zooals
+een 4000 maal grootere hoeveelheid steenkolen geven zou."
+
+»En hoe groot is de hitte der zon?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Ze is gelijk aan die, welke zou worden ontwikkeld door een laag
+gloeiende kolen om de zon ter dikte van 27 kilometer."
+
+»En die hitte?"
+
+»Die hitte zou ieder uur 2900 millioen kubiek myriameter water
+doen koken."
+
+»En toch verbrandt die hitte ons niet?"
+
+»Neen, dewijl de dampkring der aarde 2/5 van de hitte der zon
+opslorpt. Overigens bedraagt de hoeveelheid zonnehitte die door de
+aarde wordt opgevangen, slechts een twee milliardste gedeelte der
+geheele uitstraling."
+
+»Ik zie wel," antwoordde Michel Ardan, »dat alles in den haak is; de
+dampkring is een nuttige uitvinding, want zij geeft ons niet alleen
+gelegenheid om te ademen, maar belet ook dat wij aan de kook raken."
+
+»Jammer maar," voegde Nicholl er bij, »dat het op de Maan zoo niet
+zijn zal."
+
+»Kom, kom," zei Michel Ardan, »als er bewoners zijn, halen zij
+adem. Als zij er zijn, zullen zij wel voor drie man meer zuurstof te
+missen hebben, al was het in de diepten waar deze door de zwaarte zal
+zijn opeengehoopt. Welnu, wij zullen dan niet over de bergen klauteren;
+dat is alles!"
+
+Michel Ardan stond op en bekeek de schitterende maanschijf.
+
+»Verduiveld!" riep hij uit. »Wat moet het daar heet zijn!"
+
+»En reken dan nog eens er bij," liet Nicholl volgen, »dat de dag daar
+360 uren duurt."
+
+»Daartegenover staat," sprak Barbicane, »een nacht van gelijken duur,
+en daar de warmte door terugkaatsing wordt teruggegeven, moet de
+temperatuur gelijkstaan met die der hemelruimte.
+
+»Een aardig landje!" sprak Michel Ardan. »Maar dat maakt niets uit! Ik
+wenschte maar dat ik er was. 't Zal grappig zijn de Aarde tot wachter
+te hebben en als zij opgestaan is te kunnen zeggen: daar heb je
+Amerika, en daar Europa! En haar dan na te oogen als zij verdwijnt
+in de stralen der zon! Maar zeg eens, Barbicane, zien de maanbewoners
+ook eclipsen?"
+
+»Ja," was het antwoord, »zon-eclipsen wanneer de middelpunten van
+zon, aarde en maan zoo in een rechte lijn staan, dat de Aarde zich
+in het midden bevindt. Maar het zijn slechts ringvormige eclipsen,
+in welke de Aarde bij wijze van een vuurscherm vóór de zon geplaatst
+is, en slechts een klein gedeelte van de zonneschijf bedekt."
+
+»En waarom geen totale eclips?" vroeg Nicholl. »Strekt de schaduwkegel
+der Aarde zich dan niet uit voorbij de Maan?"
+
+»Gewis, indien men de straalbuiging, veroorzaakt door den dampkring
+der aarde, buiten rekening laat. Neen, indien men die straalbuiging
+in aanmerking neemt. Stellen wij de horizontale parallaxis = _p_,
+de schijnbare halve middellijn = _m_...."
+
+»Al genoeg van dat »stellen" en »gelijk!""
+
+»In gewone menschentaal dan! schoon de middelbare afstand tusschen
+de maan en de aarde 60 stralen der aarde bedraagt, is de lengte
+van den schaduwkegel tengevolge der straalbreking beneden de 42
+stralen. Daaruit volgt dus, dat tijdens een eclips de maan zich
+bevindt buiten den zuiveren schaduwkegel, en dat de zon haar tot
+zelfs de stralen van haar middelpunt toezend."
+
+»En waarom," vroeg Michel Ardan niet zonder ruwheid in zijn toon,
+»is er dan eclips, als er geen zijn moet!"
+
+»Alleen dewijl deze zonnestralen verzwakt zijn door de straalbreking,
+terwijl de dampkring der Aarde, door welken zij heen gaan er het
+grootste getal van uitdooft."
+
+»Dat gaat goed op," vond Michel Ardan; »overigens zullen wij het wel
+zien als wij er zijn."
+
+»Zeg eens, Barbicane, gelooft gij dat de maan een oude komeet is!" Bij
+deze vraag voegde Nicholl nog de opmerking dat volgens getuigenis der
+Ouden de Arkadiërs beweerden, dat hunne voorouders de aarde hadden
+bewoond eer de maan haar wachter was geworden. Daarvan uitgaande,
+hebben sommige geleerden de Maan gehouden voor een voormalige
+komeet, welker loopbaan eenmaal zoo nabij de Aarde zal komen, dat de
+aantrekking van deze haar doet nedervallen."
+
+»Niets daarvan," antwoordde Barbicane: »dit blijkt hieruit, dat de
+maan geen spoor heeft overgehouden van dat nevelomkleedsel waarin de
+kometen altijd gehuld zijn."
+
+»Maar zou," vroeg Nicholl weder, »de maan, eer zij wachter der
+aarde geworden is, in het punt harer zonsnabijheid niet dicht genoeg
+voorbij de zon hebben kunnen vliegen om daar door uitdamping haar
+geheel nevelkleed achter te laten?"
+
+»Dat zou kunnen, vriend Nicholl, maar waarschijnlijk is het niet."
+
+»Waarom niet?"
+
+»Omdat .... ik weet het niet."
+
+»Met dat: ik weet het niet! zou men honderden boekdeelen kunnen
+vullen," merkte Michel Ardan aan.
+
+»Hoe laat is het?" vroeg Barbicane.
+
+»Drie uur," antwoordde Nicholl.
+
+»Wat vliegt de tijd toch om," merkte Michel Ardan op, »in het gesprek
+met zulke geleerden als gij zijt! Waarachtig, ik leer veel!"
+
+Bij deze woorden sprong Michel Ardan bijna tegen de zoldering van
+het projectiel, zooals hij zeide om beter de maan te kunnen zien. De
+anderen zwegen een oogenblik.
+
+Michel Ardan keek door een der zijraampjes en uitte een kreet van
+verbazing.
+
+»Wat is er?" vroeg Barbicane.
+
+De voorzitter der Gun-club naderde het glas ook en zag een soort
+van platten zak, die op eenige meters afstand nabij het projectiel
+zweefde. Dit voorwerp scheen even onbeweeglijk als het projectiel,
+zoodat het zich op gelijke wijze als dit bewoog.
+
+»Wat is dat voor een ding?" herhaalde Michel Ardan. »Is het een
+lichaampje dat in de hemelruimte zweeft, maar nu door de aantrekking
+van ons projectiel genoodzaakt wordt bij ons te blijven en mede naar
+de maan te trekken?"
+
+»Mij verbaast het," antwoordde Nicholl, »dat de specifieke zwaarte
+van dat voorwerp het met ons gelijk doet blijven, hoewel die zeer
+zeker geringer is dan die van ons projectiel."
+
+»Nicholl," zei Barbicane na een oogenblik peinzens, »wat het voor
+een ding is, weet ik niet; maar wel weet ik waarom het naast ons
+projectiel blijft."
+
+»En dat is?"
+
+»Dewijl wij in de ledige hemelruimte zweven, mijn waarde kapitein,
+en in dat ledige de lichamen vallen of zich bewegen--wat hetzelfde
+is--met een gelijke snelheid, onafhankelijk van gewicht of
+gedaante. Het is de lucht, die, door haren tegenstand, het verschil
+in gewicht veroorzaakt. Wanneer gij in het luchtledige--door een
+luchtpomp--voorwerpen laat vallen, zult gij ze met dezelfde snelheid
+zien vallen, veertjes en stukjes lood. Dezelfde oorzaak heeft hier
+hetzelfde gevolg."
+
+»Dan zal", voegde Nicholl er bij, »al wat wij buiten het projectiel
+werpen, ons op onze reis naar de maan blijven vergezellen."
+
+»Ezels die wij zijn!" riep Michel Ardan uit.
+
+»Waartoe die vleiende benaming?" vroeg Barbicane.
+
+»Omdat wij ons projectiel hadden moeten vullen met nuttige voorwerpen,
+boeken, instrumenten, gereedschappen en wat dies meer zij. Wij hadden
+dan alles overboord kunnen zetten, want alles zou ons toch hebben
+blijven vergezellen. Maar daar valt mij iets in. Waarom zouden wij
+geen uitstapje naar buiten kunnen doen? Wat zou het prettig wezen
+zoo in den wereldether te hangen, gelukkiger dan de vogel, die altijd
+met zijn vleugels moet slaan om niet op den grond te vallen!"
+
+»Fraai bedacht!" zei Barbicane, »maar hoe maakt gij het met de
+ademhaling?"
+
+»Ach! die beroerde lucht bederft alles!"
+
+»Maar als er lucht was, Michel, zou uw dichtheid kleiner zijn dan
+die van het projectiel, en gij zoudt diensvolgens achterblijven."
+
+»Wij moeten dus binnen blijven?"
+
+»Niet anders."
+
+»Ik geloof te zien wat dat ding is," riep Michel Ardan uit. »Het is
+geen hemellichaam, geen stukje van een planeet, maar...."
+
+»Nu maar...."
+
+»'t Is niets anders dan onze ongelukkige hond!"
+
+Inderdaad: dat misvormde, onherkenbare, ineengedrukte voorwerp was
+het stoffelijk overschot van Wachter!
+
+
+
+
+
+
+TWEEËNDERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+ZIJN ZIJ DRONKEN?
+
+
+Er had derhalve een verschijnsel plaats, dat, hoe zonderling ook
+schijnende, echter een zeer natuurlijke oorzaak had: dat ieder
+voorwerp, buiten het projectiel geworpen, denzelfden weg bleef houden
+alsof het er in gebleven ware. Dat was een onderwerp van levendig
+gesprek voor den geheelen avond. De reizigers geraakten bovendien
+reeds in grooter spanning naarmate zij meer naderden aan het doel
+hunner reis. Zij verwachtten onvoorziene verschijnselen, onbekende
+voorwerpen, maar verwonderen zou hen in hunne tegenwoordige stemming
+niets. Hun opgewekte verbeelding streefde het projectiel voorbij, welks
+snelheid aanmerkelijk verminderde zonder dat zij het bemerkten. Maar
+de maan werd telkens grooter in hun oog; 't was als behoefden zij de
+hand maar uit te steken om haar te grijpen.
+
+Den volgenden dag, 5 December, waren alle drie reeds 's morgens te
+5 uur bij de hand. Het moest, indien de berekeningen niet faalden,
+de laatste dag van hun tocht zijn. Dien avond, juist te middernacht,
+dus binnen 18 uren, juist op het oogenblik van Volle Maan, zouden
+zij die schitterende schijf bereiken. Middernacht--en het doel zou
+bereikt wezen van de buitengewoonste reis, in oude en nieuwe tijden
+gedaan. Zij begroetten de maanschijf met levendig gejuich.
+
+Statig zette de Maan haar loop aan het uitspansel voort. Nog eenige
+graden, en zij zou het punt bereiken, waar het projectiel haar
+ontmoeten zou. Barbicane had berekend, dat zij zouden nederkomen
+op het noordelijk halfrond, juist waar de bergen schaarsch, maar de
+vlakten uitgestrekt zijn. Die omstandigheid was zeer gunstig, indien,
+gelijk zij dachten, de maanlucht alleen in de laagten opeengehoopt was.
+
+»Overigens," merkte Michel Ardan aan, »is een vlakte geschikter
+om neder te dalen dan een berg. Een maanbewoner zou het niet
+treffen, indien hij de Aarde bereikte op den Montblanc of het
+Himalaya-gebergte."
+
+»Bovendien," meende kapitein Nicholl, »zal het projectiel in de
+vlakte beter stil blijven liggen. Aan een helling nederkomende,
+zou het gevaarte misschien naar beneden rollen als een sneeuwklomp,
+en daar wij geen eekhoorntjes zijn, kwamen wij er niet heelhuids af."
+
+Inderdaad, de uitslag der stoute onderneming scheen niet
+twijfelachtig. Er was echter één zaak, omtrent welke Barbicane niet
+recht op zijn gemak was; maar hij zweeg, om zijn vrienden niet te
+verontrusten.
+
+De richting die het projectiel nam, naar het noorder halfrond der maan,
+bewees dat het een weinig van zijn baan was afgeweken. Wiskundig
+berekend moest men juist op het middelpunt der maanschijf
+aanlanden. Gebeurde dit niet, dan had er afwijking plaats. Waaruit
+was die ontstaan? Barbicane kon dat niet bepalen: hij hoopte alleen,
+dat de afwijking niet grooter zou zijn dan om hen op haar noordelijke
+helft te brengen. Hij verzweeg dus zijn bekommering en nam gedurig
+den stand der maan waar, ten einde de hoegrootheid der afwijking te
+bepalen. Immers, het zou verschrikkelijk zijn, indien het projectiel
+voorbij de maan vloog, om in de eindelooze hemelruimte te zweven.
+
+De maan vertoonde reeds niet meer een platte schijf, maar duidelijk
+kon men haar bolle oppervlakte bespeuren. Indien de zon schuins op haar
+geschenen had, zouden de schaduwen der bergen duidelijk zichtbaar zijn
+geweest en de kraters der ringgebergten zich gemakkelijk hebben laten
+onderscheiden. Maar hoogten en laagten waren alleen aan de weerkaatsing
+van het licht kenbaar. Ter nauwernood zagen zij zelfs die donkere
+plekken, in welke de aardbewoners van oudsher overeenkomst hebben
+gezien met een menschelijk gelaat. En wat zij zagen, zij aanschouwden
+het met den begeerigen blik van verlangen, en toch tevens met een
+heimelijke vrees; waarvoor? dat wisten zij zelven niet.
+
+Het projectiel had bijna geen gewicht meer. Het nam onophoudelijk af
+in zwaarte, en het moest eindelijk, als zij op het punt gekomen waren,
+waar de aantrekking der aarde op die der maan elkander juist opwegen,
+alle gewicht verliezen.
+
+Hoe vervuld echter hun hoofden ook waren van de dingen die komen
+zouden, toch begreep Michel Ardan, dat ook de maag haar rechten had,
+en voor deze wenschte hij te zorgen door 't gereed maken van een goed
+ontbijt. Het werd met smaak genuttigd en de reizigers versmaadden
+er een goed glas niet bij. Michel Ardan maakte de opmerking, dat
+op de maan, dank zij de hitte der zon, voorzeker de edelste wijnen
+moeten gewonnen worden--altoos indien er wijnbergen waren. Ten einde
+te kunnen vergelijken, had hij genoegzamen voorraad van de beste
+merken medegenomen.
+
+De toestel van Reiset en Regnaut voorzag uitmuntend in de behoefte
+aan versche lucht. Maar hij moest ook in orde gehouden worden. Daarom
+onderzocht Michel Ardan elken morgen buizen en kranen, de hitte
+van het gas volgens den pyrometer regelende. Alles ging goed en de
+reizigers volgden het voorbeeld van Maston, die in het projectiel
+een eerbiedwaardigen buik had gekregen. 't Was als zaten zij, gelijk
+jonge hanen, in het mesthok.
+
+Nog altijd bleef het overblijfsel van Wachter onbeweeglijk in de
+ruimte naast het projectiel hangen, evenals de afgekloven beentjes
+en alle afval dien Michel Ardan buitengeworpen had.
+
+»Verbeeld u eens," zeide hij, »dat een onzer bezweken ware, dan zou
+zijn lijk daar ook zweven als beschuldiger van onze wel wat roekelooze
+onderneming!"
+
+»Dat zou jammer geweest zijn," meende Nicholl.
+
+»Wat ik jammer vind," antwoordde Michel Ardan, »is dat ik geen
+wandeling buiten ons kamertje doen kan. Wat zou het prettig zijn,
+zoo los en vrij in de hemelruimte rond te zweven en zich te baden in
+de zuivere zonnestralen! Als Barbicane er maar aan had gedacht, een
+drijftoestel en een luchtpomp mede te nemen, zou ik mij wel buiten
+gewaagd hebben."
+
+Barbicane gaf hem te kennen, dat hij er weinig aan zou gehad hebben,
+want dat hij wegens de lucht in zijn lichaam onfeilbaar als een bom
+uiteengesprongen zou zijn. »Zoolang wij ons in de ledige hemelruimte
+bevinden, is er aan tochtjes buiten ons projectiel niet te denken,"
+voegde hij er bij.
+
+Michel Ardan geloofde ook wel, dat het moeielijk was, maar het woord
+»onmogelijk" wilde er bij hem nooit uit.
+
+Zij kwamen van het eene op het andere. De denkbeelden groeiden hun
+in het hoofd, gelijk in de lente de knoppen aan de takken. Zoo had
+Nicholl den inval te vragen: »Op de maan te komen, dat schijnt nu
+goed en wel te zullen gaan; maar hoe komen wij er van af?"
+
+Daar wisten de anderen geen weg meê. 't Was alsof niemand hunner
+daaraan tot dusver een oogenblik had gedacht.
+
+»Om de waarheid te zeggen," sprak Michel Ardan, »ik vind het wel wat
+voorbarig, te vragen hoe men uit een land weg komt, eer men er in is."
+
+»Ik zeg het niet om achteruit te krabbelen," antwoordde Nicholl,
+»maar ik herhaal mijn vraag: hoe komen wij er van af?"
+
+»Ik weet het niet," sprak Barbicane doodbedaard.
+
+»En ik," voegde Michel Ardan er bij, »als ik geweten had hoe terug
+te gaan, zou ik niet vertrokken zijn."
+
+»Een fraai antwoord!" riep Nicholl uit.
+
+»Ik ben het met Michel Ardan eens," merkte Barbicane aan, »en voeg
+er bij, dat de vraag voor het oogenblik van geen belang is. Later,
+als wij meenen te moeten terugkeeren, zullen wij de vraag aan de orde
+stellen. Al is er geen Columbiad op de maan, ons projectiel hebben
+wij toch bij ons."
+
+»'t Is wat moois! Een kogel zonder geschut."
+
+»Het laatste kunnen wij altijd maken," meende Barbicane. »Kruit--men
+kan het maken. De maan zal toch wel niet ontbloot zijn van metalen,
+van salpeter, van houtskool en zwavel. Bovendien hebben wij slechts
+de aantrekkingskracht der maan te overwinnen--slechts 8000 mijlen
+snelheid, om op de aarde terug te vallen door de eenvoudige wet
+van zwaarte."
+
+»'t Is wel geweest," sprak Michel Ardan zeer opgewonden. »Geen gepraat
+meer over terugreis! Er is reeds te lang over gebabbeld. Maar nu
+eens over gemeenschap met onze oude broeders, de aardbewoners; dat
+zal zooveel bezwaar niet in hebben."
+
+»Hoe wilt ge dat dan doen?"
+
+»Door middel van kogels, uit de vulkanen der maan geschoten."
+
+»Goed bedacht, Michel," antwoordde Barbicane op een toon van vaste
+overtuiging. »Laplace heeft berekend, dat een kracht, vijfmaal grooter
+dan die onzer kanonnen, groot genoeg is om een kogel uit de maan te
+schieten. En elke vulkaan heeft die kracht ruim en breed."
+
+»Leven de vulkanen!" riep Michel Ardan uit. »Niets gemakkelijker dan
+zulke kogels, en zij kosten niets! En wat zullen wij de posterijen
+uitlachen! Maar--daar valt mij iets in."
+
+»Wat?"
+
+»Een heerlijk denkbeeld! Waarom hebben wij geen metaaldraad aan ons
+projectiel gebonden? Dan zouden wij telegrammen met de Aarde hebben
+kunnen wisselen."
+
+»Een mooi ding!" zei Nicholl. »Rekent gij het gewicht van een draad
+van meer dan 50,000 geographische mijlen als niets?"
+
+»Als niets? Dan moest de lading van de Columbiad verdriedubbeld zijn,
+desnoods verviervoudigd, vervijfvoudigd!" schreeuwde Michel Ardan,
+want zijn stem verhief zich meer en meer.
+
+»Er is maar een kleinigheid tegen uw plan," merkte Barbicane aan:
+»ten gevolge van de aswenteling der Aarde zou uw draad zich om haar
+hebben gewonden als een touw om een kaapstander, en de draad zou ons
+ten laatste naar den grond teruggetrokken hebben."
+
+»Bij de negenendertig sterren der Unie!" riep Michel Ardan uit,
+»wat heb ik toch vandaag domme denkbeelden! 't Is alsof ik Maston
+ben! Maar wat ik denk is dit: als wij niet op de Aarde terugkomen,
+zal Maston ons wel komen opzoeken."
+
+»Zeker zal hij komen," zei Barbicane met zijn gewonen ernst, »want
+hij is een waardig en moedig vriend. En wat is er niet voor? Zit de
+Columbiad nog niet altijd in de Floridaschen grond? Hebben zij geen
+katoen en zwavelzuur om schietkatoen te maken? Zal de maan niet op
+haar tijd weder door het toppunt van Stone's Hill gaan? Over 18 jaar
+en 11 dagen staat zij immers weder op dezelfde plaats?"
+
+»Komen zullen zij!" juichte Michel Ardan; »Maston en Elphiston en
+Blomsberry en al de leden van de Gun-club, en wij zullen hen goed
+onthalen ook! En mettertijd komen er geregelde projectieltreinen
+tusschen de Maan en de Aarde! Leve Maston!"
+
+Zeer waarschijnlijk is het, dat, indien Maston dien uitroep
+al niet hoorde, toch zijn ooren moesten tuiten. Wat zou hij dan
+doen? Ongetwijfeld in het Rotsgebergte op Longs-piek staan uitkijken
+naar het voor hem onzichtbaar projectiel, dat in de hemelruimte
+zweefde? Dacht hij aan zijn waarde vrienden, die waarde vrienden
+dachten ook aan hem, en onder den invloed eener buitengewone
+opgewondenheid wijdden zij hem hunne beste wenschen.
+
+Maar vanwaar die met ieder oogenblik toenemende opgewondenheid bij
+de reizigers? Hun matigheid was boven alle bedenking. Moest die
+buitengewone prikkeling van het hersengestel worden toegeschreven
+aan de buitengewone omstandigheden in welke zij zich bevonden,
+aan hun naderen tot de nachtvorstin, het doel hunner reis en hunner
+wenschen of aan een geheimen invloed der Maan, die op hun zenuwgestel
+werkte? Hun gelaat werd zoo rood alsof zij een gloeienden oven hadden
+aangeblazen; hun ademhaling was versneld en hun longen bliezen als
+een smidsblaasbalg: hun oogen schitterden met een zonderling vuur;
+hun stem gaf vreemde geluiden: hun woorden schoten als uit de kurk van
+een champagneflesch, door het koolzuur uitgedreven; hun gebaren werden
+woest; voor zoover zij namelijk ruimte hadden om te gesticuleeren. En
+wat het zonderlingste was, zij zelven bemerkten niets van de hevige
+spanning waarin zij zich bevonden.
+
+»En nu," zei Nicholl barsch, »nu ik niet weet, of wij van de Maan
+zullen terugkeeren, wil ik weten wat wij er gaan doen."
+
+»Wat wij er gaan doen?" antwoordde Barbicane op den grond stampende,
+»dat weet ik niet."
+
+»Gij weet dat niet?" riep Michel Ardan met een soort van gehuil dat
+door het geheele projectiel drong.
+
+»Neen, ik heb er zelfs geen vermoeden van," antwoordde Barbicane den
+vrager nahuilende.
+
+»Dan weet ik het wel!" stamelde Michel Ardan.
+
+»Spreek op!" stotterde Nicholl.
+
+»Ik zal spreken wanneer ik wil," snauwde Michel Ardan hem toe.
+
+»Gij moet het willen!" schreeuwde Barbicane met fonkelend oog en
+dreigende vuist. »Gij hebt ons in deze gevaarlijke reis gesleept,
+en wij willen weten waarom."
+
+»Ja!" voegde er de kapitein bij, »nu ik niet weet waarheen ik ga,
+wil ik weten waarom ik ga."
+
+»Waarom?" schreeuwde Michel Ardan, hoog opspringende, »waarom? Om bezit
+van de Maan te nemen in naam der Vereenigde Staten! Om een veertigsten
+Staat aan de negenendertig toe te voegen! Om de Maan te ontvangen, te
+bevolken, en er de voortbrengselen van kunst, nijverheid en wetenschap
+over te brengen! Om de maanbewoners te beschaven, als zij ten minste
+niet beschaafder zijn dan wij, en om een republiek van hen te maken,
+als zij er ten minste nog geen hebben."
+
+»En als er nu eens geen maanbewoners zijn," merkte Nicholl aan,
+op wien de zonderlinge overspanning uitwerkte, dat zij een Jantje
+Contrarie van hem maakte.
+
+»Wie zegt dat er geen maanbewoners zijn!" vroeg Michel Ardan op
+dreigenden toon.
+
+»Ik!" krijschte Nicholl.
+
+»Kapitein," bracht Michel Ardan met dubbelslaande tong uit, »herhaal
+die beleediging niet, of ik verworg u."
+
+De twee kampioenen stonden op het punt elkander te lijf te
+gaan. Barbicane kwam tusschenbeiden. Hij zeide, hen scheidende:
+
+»Stil ongelukkigen, als er geen maanbewoners zijn, behoeft ook over
+hen niet getwist te worden."
+
+»De maan is ons!" riep Nicholl uit.
+
+»Wij met ons drieën stichten er de republiek."
+
+»Ik ben het Congres!" snoefde Michel Ardan.
+
+»En ik de Senaat!" schreeuwde Nicholl.
+
+»En Barbicane president!" gilde Michel Ardan.
+
+»Geen president door de natie benoemd," merkte Barbicane aan.
+
+»Welnu, dan een president benoemd door het Congres!" brulde Michel
+Ardan, »en ik, het Congres, benoem u met eenparige stem."
+
+»Leve president Barbicane!" was de kreet van Nicholl.
+
+»Hip, hip, hip, hoera!" herhaalde de echo van Michel Ardan.
+
+Daarop krijschten de president en de Senaat op afschuwelijke wijze
+het volkslied _Yankee Doodle_, terwijl het Congres even afschuwelijk
+de _Marseillaise_ deed hooren.
+
+Vervolgens begon een springen en stampen, dat misschien een dans
+moest verbeelden, maar sterke familietrekken vertoonde met volslagen
+dronkenschap. Diana jankte er bij op akelige wijs, terwijl een haan
+en een kip uit de hanebalken van het projectiel kwamen fladderen en
+hun gekakel voegden bij de rauwe kreten, die de reizigers uitstieten.
+
+Eindelijk vielen zij, als verteerd door een inwendig vuur, wezenloos
+op den grond.
+
+
+
+
+
+
+DRIEËNDERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+ZIJ WEGEN NIETS MEER.
+
+
+Wat was er gebeurd? Vanwaar die zonderlinge opgewondenheid, waarvan de
+gevolgen zoo treurig hadden kunnen zijn? Een eenvoudige onbezonnenheid
+van Michel Ardan, die gelukkig door Nicholl nog tijdig kon verholpen
+worden.
+
+Na een flauwte van eenige minuten kwam de kapitein het eerst tot
+zichzelf.
+
+Hoewel hij pas twee uren geleden ontbeten had, gevoelde hij een
+verschrikkelijken honger, als ware hij eenige dagen lang zonder
+voedsel geweest. Alles was bij hem in de hoogste spanning geraakt,
+maag en hersenen.
+
+Hij rees op en vroeg Michel Ardan om nog wat eten. Michel antwoordde
+niet. Nicholl wilde daarop thee zetten, en om vuur te hebben stak
+hij een lucifer aan.
+
+Met verbazing zag hij de zwavel met een buitengewonen, verblindenden
+glans schitteren. De gasbek dien hij aanstak, gaf een vlam als
+electrisch licht.
+
+Daar kwam iets op in het brein van Nicholl. Dat sterke licht, die
+zonderlinge uitwerkselen op hem en de beide anderen--hij begreep alles.
+
+»De zuurstof!" riep hij uit.
+
+Hij bekeek den luchttoestel; terstond bemerkte hij, dat de kraan een
+fellen stroom zuurstof liet ontsnappen. De luchtsoort, onbemerkbaar
+voor gezicht, smaak en reuk, onontbeerlijk voor het leven, maar
+gevaarlijk in onvermengden toestand, was door een achteloosheid van
+Michel Ardan losgelaten--hij had verzuimd de kraan toe te draaien.
+
+Nicholl sloot haar oogenblikkelijk af en voorkwam nog tijdig den
+anders onvermijdelijken dood van hem en zijn vrienden.
+
+Een uur later was de ademhaling van lieverlede tot haar gewonen
+toestand teruggekeerd; de bezwijmden kwamen bij, maar zij konden den
+roes niet, als dien van een stevig glas, uitslapen.
+
+Toen Michel Ardan bekend werd met de schuld die hij aan het
+voorgevallene had, geraakte hij in 't geheel niet van zijn stuk. Deze
+onverwachte roes brak de eentonigheid der reis. Terwijl hij werkte,
+waren vrij wat dwaasheden onder zijn invloed uitgekraamd, maar even
+spoedig vergeten als gesproken.
+
+»Bovendien," voegde de vroolijke Franschman er bij, »ik heb geen
+spijt, dat ik eens van die koppige lucht geproefd heb. Weet gij,
+vrienden, als er eens een zwaar werk te verrichten was, en men had
+dan zuurstofkamertjes, waar de vermoeide werklieden eenige uren konden
+gaan opleven! Denkt u eens vereenigingen, waar de lucht verzadigd is
+van deze bezielende vloeistof; tooneelen, waar de bestuurders haar op
+groote schaal nahouden,--welk een vuur! welk een geestdrift! En als
+men er dan eens een geheel volk volop van geven kon, wat zou alles
+vlotten! Van een uitgeputte natie zou men misschien een krachtig volk
+maken. Ik ken ten minste in ons verouderd Europa meer dan één staat,
+die van het openstaan der zuurstofkraan bekomen zou!"
+
+Michel Ardan sprak met zooveel vuur, dat de kraan nog wel te veel
+scheen open te staan. Maar Barbicane deed met één woord zijn geestdrift
+bekoelen. »Alles goed en wel, mijn vriend," sprak de voorzitter
+der Gun-club, »maar waar komen die haan en die kippen vandaan, die
+medegedaan hebben?"
+
+»Die haan--die kippen?"
+
+»Ja."
+
+Dat zij er waren, leed geen twijfel, want zij liepen nog te kakelen
+en te scharrelen.
+
+»De stommelingen!" riep Michel Ardan; »de zuurstof heeft hun den kop
+op hol gebracht."
+
+»Maar wat moet gij met die beesten uitvoeren?" vroeg Barbicane.
+
+»Wat anders dan op de Maan acclimateeren!"
+
+»En waarom ze weggestopt?"
+
+»Een eenvoudige grap, maar die verongelukt is. Ik wilde ze op de Maan
+loslaten, zonder er u een woord van te zeggen. Ik dacht: wat zal hij
+opzien als hij Aardsche kippen op de Maan vindt!"
+
+»Uil die ge zijt! Gij hebt waarlijk geen zuurstof noodig om u op te
+winden! Gij zijt altijd wat wij geweest zijn onder den invloed van
+'t openstaan der kraan!"
+
+Michel Ardan slikte de pil en met hun drieën togen zij aan het
+opredderen van hun kamertje. De haan en zijn kippen werden weder in hun
+hok opgesloten. Maar dat leverde een nieuw, opmerkelijk verschijnsel.
+
+Sedert hun vertrek van de Aarde was hun eigen gewicht, dat van het
+projectiel en der medegenomen voorwerpen voortdurend verminderd. Al
+konden zij deze afneming niet voor het projectiel bepalen, toch moest
+eenmaal het oogenblik komen dat het merkbaar werd voor henzelven en
+voor het medegenomene.
+
+Het spreekt van zelf, dat een weegschaal die afneming niet zou
+hebben aangewezen, want het gewicht in de andere schaal zou evenzeer
+aan zwaarte hebben verloren als het gewogen voorwerp zelf; maar een
+weegwerktuig met een veer b. v., welker spanning onafhankelijk is van
+de aantrekking, zou het juiste bedrag der zwaartevermindering hebben
+doen kennen.
+
+Men weet, dat de aantrekking, met andere woorden de zwaarte,
+evenredig is aan de stofhoeveelheid en in omgekeerde rede staat tot
+het vierkant van den afstand. Hieruit volgt, dat, indien de Aarde het
+eenige hemellichaam ware, het projectiel volgens de wet van Newton
+in zwaarte zou verminderd zijn, naarmate het zich verder van de Aarde
+verwijderde, maar zonder ooit die zwaarte geheel te verliezen, daar de
+aantrekking der Aarde op geen afstand immer geheel zou zijn vernietigd.
+
+Maar in de bestaande omstandigheden moest er een oogenblik komen,
+waarop het projectiel volstrekt niet meer onderworpen zou zijn
+aan de wet der zwaarte, ongerekend de andere hemellichamen, welker
+aantrekkingskracht men kon aanmerken als niet bestaande.
+
+De baan van het projectiel liep tusschen de Aarde en de Maan. Naarmate
+het zich van de aarde verwijderde, verminderde de aantrekking
+in evenredigheid van het vierkant van den afstand (d.i. op 6 maal
+grooteren afstand werd het 36maal minder door de aarde aangetrokken,
+op 10maal grooteren afstand 100maal minder enz.,): maar de aantrekking
+der Maan nam in dezelfde evenredigheid toe. Het projectiel moest dus
+eenmaal een punt bereiken, waar beide aantrekkingen tegen elkander
+opwogen, het punt waar dus het projectiel geen gewicht hoegenaamd
+had. Indien de stofhoeveelheid der Aarde even groot ware als die der
+Maan, zou dat punt juist even ver van beiden gelegen hebben. Maar
+daar de stofhoeveelheid van de Maan een bekend gedeelte van die
+der Aarde bedraagt, was gemakkelijk te berekenen, dat dit punt op
+17/52 van den afstand tusschen de Aarde en haren wachter ligt, of:
+gemiddeld 465 geographische mijlen van de Maan, 31,338 van de Aarde.
+
+Op dat punt moest een lichaam dat geen beginsel van snelheid of
+verplaatsing in zich zelve had, noodwendig eeuwig en onbeweeglijk
+blijven hangen, daar het door de Aarde en door de Maan met gelijke
+kracht werd aangetrokken en niets het naar een van die beiden deed
+neigen.
+
+Indien de snelheid van het projectiel buiten rekening bleef, moest
+het dat punt bereiken met een snelheid = 0, daar het allen maatstaf
+van zwaarte miste, en zoo ook alles wat het bevatte.
+
+Wat moest dan gebeuren? Drie gevallen deden zich voor.
+
+1. Het projectiel kon nog eenige snelheid hebben behouden, genoeg
+om voorbij het nulpunt te schieten, in welk geval het op de Maan
+zou vallen tengevolge van het overwicht harer aantrekking boven die
+der Aarde.
+
+2. Indien het projectiel geen genoegzame snelheid had om het nulpunt
+(aldus noemen wij het punt 47/52 van de Aarde en 5/52 van de Maan)
+te bereiken, zou het naar de Aarde terugvallen ten gevolge van de
+meerdere aantrekkingskracht der Aarde boven die der Maan.
+
+3. Het projectiel kon een snelheid hebben juist groot genoeg om het
+nulpunt te bereiken, maar ontoereikend om het voorbij te streven;
+in dat geval zou het er altijd blijven hangen, even sterk door de
+Aarde als door de Maan aangetrokken, zooals de legende van Mohammeds
+doodkist verhaalt.
+
+Barbicane legde dit alles aan zijne tochtgenooten uit. Het wekte
+ten hoogste hun aandacht. Maar hoe zouden zij te weten komen of het
+projectiel dat gewichtig punt bereikt had?
+
+Alleen daardoor, dat noch zij, nog eenig voorwerp in het projectiel
+eenigermate zouden onderworpen blijken te zijn aan de wet der zwaarte.
+
+Tot dusver hadden zij wel bemerkt, dat de werking dier wet van
+lieverlede afnam, maar zij hadden toch nog niet bespeurd dat zij
+geheel had opgehouden. Maar dien dag, tegen 11 uur in den voormiddag,
+had Nicholl een glas losgelaten, en zie, het viel niet, maar bleef
+in de lucht hangen.
+
+»'t Is grappig," was al wat Michel Ardan er over te zeggen had.
+
+En terstond lieten verschillende voorwerpen, wapenen, flesschen
+enz. los van de plaats waar zij stonden. De hond bleef ook in de
+lucht hangen zonder het te bemerken.
+
+Zij zelven bespeurden dat zij geen het minste gewicht meer
+hadden. Hunne voeten hielden geen grond meer. Zij waren als dronken
+lieden die zich niet op de been kunnen houden.
+
+Stom van verbazing wisten zij er niets van te zeggen.
+
+Barbicane was de eerste die het woord nam.
+
+»Wij zijn er nog niet," merkte hij aan; »als wij het nulpunt bereikt
+hebben, zal de aantrekking der Maan ons naar haar toe trekken."
+
+»Dan zullen wij met de voeten op de zoldering van het projectiel
+staan," meende Michel Ardan.
+
+»Neen," antwoordde Barbicane, »daar het zwaartepunt van het projectiel
+naar den bodem ligt, zal het zich langzaam zoo omwenden, dat het
+achteruit naar de Maan schiet."
+
+»Dan wordt al ons boeltje onderstboven gegooid?"
+
+»Toch niet," sprak Nicholl; »het zal geheel en al onmerkbaar gaan."
+
+Michel Ardan vatte een flesch met drie glazen, die behoorlijk in
+de lucht bleven hangen. Zij dronken om het gewichtige nulpunt te
+salueeren.
+
+Zoo duurde het omtrent een uur. De reizigers voelden, dat zij weder
+langzamerhand naar beneden werden getrokken, en Barbicane meende
+optemerken, dat de punt van het projectiel niet meer juist naar de
+Maan gericht was. De aantrekking der Maan had dus overwicht boven
+die der Aarde. Het vallen naar de Maan nam een aanvang, schoon nog
+onmerkbaar; het kon trouwens slechts 1/3 millimeter in de eerste
+seconde zijn. Maar naarmate hun afstand van de Maan verminderde,
+moest de snelheid van den val toenemen. Zooveel wisten zij nu: het
+doel was bereikt, stond ten minste bereikt te worden. Nicholl en
+Michel Ardan deelden hierover in Barbicane's vreugde.
+
+Michel Ardan vierde terstond weder den vrijen teugel aan zijn
+verbeelding en schetste met hooge ingenomenheid het aangename,
+gemakkelijke en onkostbare van den toestand der aardbewoners, indien
+zij niet of ten minste slechts uiterst weinig onderworpen waren aan
+de wet der algemeene zwaarte.
+
+Barbicane oordeelde deze spelingen van het vernuft ernstiger
+wederlegging waardig, dan zij verdienden. Hij deed zijn vriend opmerken
+dat dan ook niets vast zou staan, dat de wateren van den oceaan door
+niets zouden gebreideld wezen en de lucht zelve in de hemelruimte
+zou vervliegen.
+
+»Maar gij zult in zoover uw zin hebben," voegde hij er bij, »dat als
+wij de Maan bereiken, gij op een wereldbol zult zijn, waar de zwaarte
+veel geringer is dan op de aarde--slechts 1/6."
+
+»En zullen wij dat bemerken?"
+
+»Zeer zeker, daar 200 kilo slechts 30 kilo op de Maan wegen.
+
+»En zal onze spierkracht ook zooveel geringer zijn?"
+
+»In geenen deele. In plaats van een meter hoog te springen, zult gij
+het 18 voet doen."
+
+»En als alles dan naar evenredigheid is," sprak Nicholl, »moeten de
+maanbewoners toch maar een voet lang zijn."
+
+»Dus wij Gullivers en zij Lilliputters!"
+
+»Als gij zoo redeneert," merkte Barbicane aan, »zouden wij op de
+groote planeten, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus, daarentegen
+Lilliputtertjes wezen."
+
+»En op de Zon?"
+
+»Indien men als waarheid mag aannemen hetgeen uit alle waarnemingen en
+berekeningen volgt, dat de dichtheid der zon viermalen geringer is dan
+die der aarde, is haar stofhoeveelheid 259,551 maal meer dan die der
+laatste en de aantrekking 27 maal grooter. Als dus alle evenredigheden
+zouden gelden, moeten de zonbewoners een paar honderd voet lang zijn."
+
+»Dan zou men een goed artillerie-park moeten hebben om zich tegen
+die kerels te verdedigen," meende Nicholl.
+
+Barbicane deed hem opmerken, dat onze kogels niet veel op de zon
+zouden uitrichten, daar zij eenige meters ver reeds op den grond zouden
+vallen. »De aantrekking," merkte hij op, »is er zoo aanzienlijk, dat
+een voorwerp, op de aarde 70 kilo wegende, 1890 kilo op de zon zou
+halen. Uw hoed 10 kilo; kortom, als gij er kwaamt te vallen, zoudt
+gij niet kunnen opstaan, dewijl gij er ruim 2000 kilo wegen zoudt."
+
+»Voor 't oogenblik," voegde Michel Ardan er bij, »zullen we ons maar
+bij de Maan bepalen; daar zijn wij heele heeren, terwijl wij later
+de zon eens kunnen bezoeken, waar wij een kaapstander noodig zullen
+hebben om ons glas naar den mond te brengen."
+
+
+
+
+
+
+VIERENDERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+EEN WEINIG UIT HET SPOOR.
+
+
+Barbicane was volkomen gerust, zoo al niet over den uitslag der
+onderneming, dan toch over de vaart van het projectiel. Het was
+klaarblijkelijk het beschreven nulpunt voorbijgevlogen. Derhalve zou
+het op dat punt niet onbeweeglijk blijven hangen. Er bleef slechts
+één der geopperde gevallen als mogelijk over, dat het projectiel zijn
+doel bereikte door de werking van de aantrekkingskracht der Maan.
+
+Dat zou een val zijn van 8296 mijlen, op een hemellichaam, dat wel is
+waar slechts 1/6 der aantrekkingskracht van de Aarde had; maar toch
+een geweldige val, tegen welken onverwijld alle mogelijke maatregelen
+moesten genomen worden.
+
+Deze maatregelen waren tweeërlei: een om den schok te voorkomen op
+het oogenblik dat het projectiel de oppervlakte der Maan zou bereiken,
+de andere om dat nederkomen te vertragen, met andere woorden den val
+te breken.
+
+Voor het eerste was het jammer, dat Barbicane niet meer in het
+bezit was der hulpmiddelen, welke bij het afschieten zoo uitmuntend
+hadden gewerkt, namelijk het water en de breekbare vakjes. Die
+vakjes bestonden nog wel onder hun bodem, maar hun ontbrak water
+om ze te vullen, ten minste hij durfde er den watervoorraad niet
+voor aanspreken, daar het niet zeker was of zij op de Maan, waar zij
+nederkwamen, wel water zouden aantreffen. Ook zou hun watervoorraad
+op verre na niet toereikend zijn geweest. De waterlaag, op welke de
+bodemschijf gelegen had, was 3 voet dik op 54 vierkante voeten. Het was
+dus een watermassa geweest van 6 kubiek meter, wegende 5750 kilo. En
+hunne waterbakken bezaten daarvan nog geen vijfde. Dit hulpmiddel
+verviel dus.
+
+Gelukkig had Barbicane, niet tevreden met het water, de bodemschijf
+ook voorzien van sterke krulveeren ten einde den schok te breken,
+zooals wij reeds verhaald hebben. Deze veeren waren er nog altijd;
+zij moesten dus alleen op haar plaats worden gestoken, en dit ging
+gemakkelijk, want behalve dat zij zeer handelbaar waren, was hun
+gewicht nauwelijks merkbaar.
+
+Dit gelukte uitnemend. Het was een zaak van schroeven en moeren. Aan
+gereedschap geen gebrek. Weldra lag de bodemschijf weder op haar
+stalen veeren, zooals een tafel op haar pooten staat. Het eenig
+onaangename voor de reizigers was, dat zij nu niet meer door het glas
+in den bodem konden zien, bijgevolg de Maan niet waarnemen, ingeval
+zij er loodrecht op nedervielen. Maar dat was niet anders. Door de
+zijglazen kon men de uitgestrekte maanlanden even zoo bezien als een
+luchtreiziger uit zijn schuitje die der Aarde.
+
+Een uur hadden zij werk om de bovenschijf aldus in orde te maken en
+'t was middag eer zij daarmeê gereed waren. Barbicane deed nieuwe
+waarnemingen om de helling van het projectiel te weten, maar het had
+zich nog niet genoeg omgewend voor een val--het scheen een kromme
+lijn te beschrijven, die evenwijdig met de maanoppervlakte liep.
+
+Deze stand was verontrustend.
+
+»Zullen wij er komen?" vroeg Nicholl.
+
+»Wij zullen doen alsof wij er moesten komen," was Barbicane's antwoord.
+
+»Gij zijt onruststokers," viel Michel Ardan in; »wij zullen er komen
+en wel spoediger dan ons lief is."
+
+Deze uitval deed Barbicane besluiten, alles nog eens goed na te zien.
+
+De lezer zal zich herinneren, dat kapitein Nicholl, toen hij zich in de
+volksvergadering bij Tampa-Town zoo vinnig tegenover Barbicane uitliet,
+beweerd had dat het projectiel als glas zou springen, waarop Michel
+Ardan antwoordde dat men door middel van goed geplaatste vuurpijlen
+de kracht van den val zou breken. Deze bewering was gegrond op de
+overtuiging, dat afgeschoten vuurpijlen, een terugwerking op het
+punt vanwaar zij komen uitoefenende, de kracht der beweging naar
+dat punt in dezelfde richting noodwendig moeten breken. 't Is waar,
+die vuurpijlen moesten in het luchtledige afgaan, maar het ontbrak
+hun niet aan zuurstof, waarvan zij zichzelven voorzagen. Zoo branden
+ook de vulkanen op de Maan, hoewel er geen dampkring is.
+
+Barbicane had zich voorzien van vuurpijlen, die in kleine stalen
+kanonstukjes konden worden gestoken; deze stukjes konden in den bodem
+van het projectiel zoo worden vastgeschroefd, dat zij van binnen
+met den bodem gelijk kwamen, maar er van buiten een halve voet uit
+staken. Hij had er twintig. Zij konden zoo worden aangestoken, dat
+de gansche kracht naar buiten werkte. Met het in orde brengen van
+die toestellen verliep een uur of drie.
+
+Intusschen naderde het projectiel de Maan al meer en meer. Het
+ondervond haar invloed blijkbaar in hooge mate maar zijn eigene
+snelheid dreef het ook in kromme lijn. Uit dien dubbelen invloed
+ontstond een lijn, die wellicht een tangens zou worden. Maar het was
+zeker, dat het projectiel niet anders dan in een schuinsche richting
+op de Maan zou vallen; anders toch moest de bodem van het projectiel
+naar dat hemellichaam gekeerd zijn.
+
+Barbicane's ongerustheid verdubbelde, toen hij bemerkte, dat hun
+verblijf niet onbepaald gehoorzaamde aan de aantrekking der Maan. Wat
+er op werkte wist hij niet. Hij, de wetenschappelijke man, meende
+het laatste woord gesproken te hebben met zijn drie alleen mogelijke
+gevallen; terugvallen op de Aarde, terecht komen op de Maan, blijven
+hangen op het nulpunt. Nu deed zich een vierde geval voor: een wachter
+te worden van de Maan.
+
+Andere lieden zouden in dit geval gevraagd hebben; wat zal er met
+ons gebeuren? Zij niet: zij vroegen naar de oorzaak van het gebeurde.
+
+»Wij zijn dus gederailleerd, zei Michel Ardan. »Maar hoe komt dat?"
+
+»Ik vrees," antwoordde Nicholl, »dat de Columbiad, in spijt van
+al de genomen voorzorgen niet juist genoeg gepointeerd was. Een
+vergissing, al is zij nog zoo klein, moest voldoende zijn om ons
+buiten de aantrekking der Maan te brengen."
+
+»Zou men dan het stuk niet goed gericht hebben?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Ik denk niet," oordeelde Barbicane. »Het stuk stond volmaakt
+overeind. Toen dus de maan in het toppunt van Stone's Hill kwam,
+moesten wij haar bereiken. Er moet een andere oorzaak in het spel zijn,
+maar ik weet ze niet te vinden."
+
+»Zouden wij niet te laat komen?" vroeg Nicholl.
+
+»Te laat?" was Barbicane's wedervraag.
+
+»Ja," antwoordde Nicholl. »Het rapport van de sterrenwacht te Cambridge
+zegt dat het projectiel juist 97 uren 13 minuten 20 seconden moet
+onderweg zijn. Dat wil zeggen: komt het vroeger aan de maanbaan,
+dan is de maan er nog niet; komt het later, dan is zij dat punt
+reeds voorbij."
+
+»Juist," vond Barbicane. »Maar wij zijn vertrokken den 1sten December
+'s avonds te 10 ure 46 minuten 44 seconden, en moeten dus den 5den
+te middernacht ter plaatse van onze bestemming komen juist op het
+oogenblik van Volle maan. Wij hebben nu den 5den December. Het is
+halfvier in den namiddag en wij hebben nog acht en een half uur om
+ons aan het einde van den tocht te brengen. Waarom zouden wij de Maan
+dan niet bereiken?"
+
+»Zou het niet door overmaat van snelheid komen?" vroeg Nicholl,
+daarbij opmerkende, dat naar hun reeds gebleken was de aanvankelijke
+snelheid grooter scheen geweest te zijn dan berekend was.
+
+»Neen! duizendmaal neen!" antwoordde Barbicane. »Indien de richting
+van het projectiel maar goed was, zou overmaat van snelheid ons niet
+verhinderd hebben op de Maan te komen. Neen! wij zijn van den weg
+af geraakt!"
+
+»Waardoor?"
+
+»Ik weet het niet."
+
+Michel Ardan meende er ook zijn gevoelen over te mogen zeggen. »Wij
+zijn van den weg af--dat is de zaak. Waarheen wij gaan raakt mij
+niet. Dat zullen wij wel zien. Wij zwemmen in de hemelruimte en zullen
+ten laatste wel onder de macht van het een of ander middelpunt van
+aanraking komen."
+
+Barbicane had volstrekt geen vrede met zooveel onverschilligheid
+aangaande het punt, dat hem boven alles ter harte ging. 't Kostte
+wat het wilde, hij moest en zou weten waardoor zijn projectiel een
+verkeerde richting had genomen.
+
+Het gevaarte ging intusschen voort, zijwaarts van de Maan af te wijken,
+en daarmede ook de uitgeworpen voorwerpen. Barbicane kon zelfs aan
+kenbare punten op de Maan, daartoe nabij genoeg, bemerken dat hunne
+snelheid dezelfde bleef--een nieuw blijk, dat hun richting geen vallen
+naar de Maan was. De hun bij het afschieten medegedeelde snelheid
+had nog het overwicht over de aantrekking der Maan; maar de baan van
+het projectiel bracht hen ongetwijfeld nader bij de maanschijf, en
+zij mochten hopen, dat indien de afstand die hen van haar scheidde,
+nog meer afnam, de aantrekkingskracht der Maan het overwicht zou
+verkrijgen en hun vallen op haar oppervlakte veroorzaken.
+
+Daar de drie vrienden niets anders te doen hadden, zetten zij hunne
+waarnemingen voort. Doch van de voorwerpen op de maansoppervlakte
+konden zij nog weinig gewaar worden, daar de zon er te steil op scheen.
+
+Tot acht uur in den avond keken zij door de zijglazen. De Maan
+scheen hun toen zoo groot, dat zij de eene helft van het uitspansel
+bedekte. Het projectiel baadde zich in een zee van licht--aan de eene
+zijde de zon, aan de andere de maan. Barbicane achtte den afstand
+tusschen hen en de oppervlakte der Maan op omtrent 3000 meter, hun
+snelheid op 200 meter in de seconde. De bodem van het projectiel
+werd door de zwaartekracht der Maan naar hare oppervlakte getrokken,
+maar de middelpuntvliedende kracht werkte op een wijze, die scheen
+te voorspellen, dat het een kromme lijn,--welke was nog niet te
+zeggen--om de Maan zou beschrijven.
+
+Barbicane zocht nog altijd naar de oplossing van het gewichtig
+vraagstuk.
+
+Het eene uur verliep na het andere, maar zonder iets op te leveren. Het
+projectiel naderde blijkbaar de Maan, maar het was even blijkbaar,
+dat het haar niet zou bereiken.
+
+»Ik begeer naar één ding," zeide Michel Ardan, »dat wij dicht genoeg
+bij de Maan komen om haar geheimenissen te doorgronden!"
+
+»Die vervloekte mispas, die ons deed afwijken!" riep Nicholl uit.
+
+»Zeg liever," vulde Barbicane aan, »die vervloekte vuurkogel dien
+wij tegenkwamen. Die is de eenige oorzaak. Wij zijn er wel een heel
+eind vandaan gebleven, maar zijn aantrekking heeft ons van het rechte
+spoor doen wijken, al was zij nog zoo klein!"
+
+
+
+
+
+
+VIJFENDERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+ZIJ NEMEN DE MAAN WAAR.
+
+
+Barbicane had blijkbaar de eenige aanneemlijke reden van de afwijking
+gevonden. Hoe klein ook, had zij toch de baan van het projectiel
+gewijzigd. Het was erg. Het stoute waagstuk mislukte door een
+toevallige omstandigheid, en als er niets bijzonders gebeurde,
+behoefde men op geen bereiken der Maan te hopen. Zou men haar dicht
+genoeg naderen om eenige tot nog toe duistere vragen aangaande hare
+natuur te beantwoorden? Dat was de eenige vraag, die voor 't oogenblik
+de reizigers bezig hield. Aan hun verder lot wilden zij niet eens
+denken. En toch--wat moest er van hen worden, indien hun lucht zou
+gaan ontbreken, zooals spoedig te verwachten was? Nog eenige dagen en
+zij zouden wezenloos in dat projectiel door de hemelruimte zweven. Maar
+eenige dagen waren zoovele eeuwen voor de onversaagden, die al hun tijd
+wijdden aan het waarnemen dier Maan, die zij wanhoopten te bereiken.
+
+Naar hunne schatting scheidde hen nog een kleine 1000 meter van de
+Maan, maar de omstandigheden brachten mede, dat zij zich verder van
+haar verwijderd konden rekenen dan waarnemers op de Aarde, gewapend
+met hunne sterke kijkers.
+
+Men weet, dat de groote kijker van lord Rosse te Parson-Town 6500
+maal vergroot en de Maan tot een schijnbaren afstand van nog geen
+8 kilometer aanhaalt. Het voortreffelijk instrument op Long's Piek,
+dat 48,000 maal vergrootte, trok de Maan tot een afstand van slechts
+ruim een kilometer, zoodat men er voorwerpen van 10 meter doorsnede
+met voldoende duidelijkheid op zien kon.
+
+Op dien afstand waren geene bijzonderheden met het ongewapend oog
+duidelijk te onderkennen. Het oog overzag de omtrekken der laagten,
+die men ten onrechte »zeeën" noemt, maar zonder er de natuur van
+te kunnen onderscheiden. De glooiïngen der bergen verdwenen in de
+schitterende weerkaatsing der zonnestralen. 't Was een blik als op
+den blinkenden spiegel van een ketel gesmolten zilver, dien het oog
+niet kon verdragen.
+
+Intusschen stond de Maan nog niet volkomen vlak tegenover de zon;
+zij had den vorm van een reusachtig ei, met de punt naar de aarde
+gekeerd. De Maan, zeker vloeibaar of kneedbaar in den eersten tijd
+van haar ontstaan, moest destijds een volkomen kogel geweest zijn;
+maar daar zij weldra onder den invloed van de aantrekking der Aarde
+geraakte, werd zij daardoor langwerpig uitgerekt. Toen zij een baan
+om de Aarde erlangde, verloor zij haar oorspronkelijke gedaante; haar
+zwaartepunt verplaatste zich, en hieruit nu leiden sommige geleerden
+af dat lucht en water hebben moeten afvloeien naar de zijde der Maan,
+welke van de Aarde is afgekeerd.
+
+Doch onze reizigers konden slechts eenige oogenblikken deze afwijking
+der Maan van haren kogelvorm zien. De afstand tusschen haar en het
+projectiel verminderde met groote snelheid; die van het projectiel
+was wel veel geringer dan in de eerste oogenblikken, maar toch 8 of
+9 maal grooter dan die der spoortreinen. De schuinsche richting gaf
+aan Michel Ardan eenige hoop om tegen het een of ander punt der Maan
+te stooten. Het wilde er bij hem maar niet in, dat hij er geen voet
+zetten zou, en dit zei hij gedurig. Maar Barbicane, die den waren
+staat van zaken beter doorzag, hield niet op hem met onverbiddelijke
+juistheid te betoogen, dat hij daarop niet behoefde te rekenen,
+daar de middelpuntzoekende kracht hen wel naar de Maan trok, maar de
+middelpuntvliedende kracht hen beletten zou op de Maan neder te komen.
+
+Het gedeelte der maansoppervlakte waarheen zich het projectiel bewoog,
+was het noordelijk halfrond, op de maankaarten de benedenhelft; want
+de kaarten zijn doorgaans vervaardigd naar de gedaante der Maan in
+astronomische kijkers, die gelijk men weet de voorwerpen omkeeren. Dit
+is ook het geval met de groote maankaart van Beer en Mädler, die
+door Barbicane was medegenomen. Dat noordelijk halfrond bestaat uit
+uitgestrekte vlakten, hier en daar met afzonderlijk staande bergen.
+
+Te middernacht was het volle Maan. Juist op dat oogenblik hadden
+de reizigers moeten aanlanden, indien de vermaledijde vuurkogel hen
+niet van de goede richting had afgetrokken. De Maan beantwoordde dus
+volkomen aan de berekeningen der sterrenwacht te Cambridge. Zij
+bevond zich juist in haar perigeüm en in het toppunt van 28°
+noorderbreedte. Indien een waarnemer op den bodem der Columbiad op
+dat oogenblik opwaarts keek, zou hij juist boven den mond van het
+stuk de volle maanschijf hebben zien staan.
+
+Het is overbodig te zeggen, dat in dien nacht van 5 op 6 December
+geen van de drie een oog sloot. Al hun gedachten vereenigden zich in
+die ééne: _zien!_ Zij waren immers de vertegenwoordigers der Aarde,
+de verleden en tegenwoordige menschheid! 't Was immers door hun oogen
+dat die menschheid den blik liet weiden over gindsche maanstreken. Was
+dat geen ontroerend denkbeeld?
+
+Hunne waarnemingen, met het gewapend oog gedaan, werden met de
+kaarten vergeleken.
+
+De eerste waarnemer der Maan was Galileï. Zijn gebrekkige kijker
+vergrootte slechts 30-maal. Toch was hij de eerste, die bergen zag
+in die vlekken, welke op de Maan gezaaid zijn »gelijk de oogen in
+den staart eener pauw." Zelfs mat hij van sommigen de hoogte, hij
+bepaalde die op ruim 1/20 van den straal der Maan, 8,800 meter. Galileï
+vervaardigde echter geen maankaarten.
+
+Eenige jaren later leefde te Dantzig een sterrenkundige, met name
+Aevelius, die door waarnemingen, welke alleen bij het eerste en
+laatste kwartier nauwkeurig konden zijn, die door Galileï bepaalde
+hoogte tot 1/26 van den straal der Maan terug bracht. Deze geleerde
+gaf de eerste maankaarten. De heldere, ronde, vlekken zijn ringbergen,
+de donkere daarentegen uitgestrekte zeeën, in werkelijkheid eenvoudige
+vlakten. Aan die bergen en vermeende zeeën gaf hij namen, aan de
+Aarde ontleend. Hij noemde een der vlakke uitgestrektheden Arabië
+en een berg aldaar Sinaï; zoo ook een Etna in Sicilië, de Alpen, de
+Apennijnen, de Karpathen, de Middellandsche zee, het meer Moeris, de
+Zwarte Zee, de Kaspische zee--namen, die zeer misplaatst zijn, daar er
+geen de minste gelijkheid bestaat met de gelijknamige zeeën enz. op de
+Aarde. Het is niet iedereen gegeven, in de breede lichte vlek, welke
+zuidelijk aan uitgestrekte vlakten paalt en in een punt uitloopt,
+het Indische schiereiland, de Golf van Bengalen en Cochinchina te
+zien. Deze namen zijn dan ook niet in gebruik gebleven. Een ander
+sterrenkundige, die dieper blik geslagen had in de ijdelheid van 's
+menschen hart stelde een nieuw stelsel van benamingen voor, dat gretig
+werd aangenomen--het beloofde aan velen een plaats op de maankaart.
+
+Die sterrenkundige was pater Riccioli, een tijdgenoot van Hevelius. Hij
+vervaardigde een maankaart, grof en vol fouten. Maar hij gaf aan de
+maanbergen de namen van groote mannen uit de oudheid en van geleerden
+uit zijn tijd. Dit is sedert in gebruik gebleven.
+
+Een derde maankaart werd in de zeventiende eeuw vervaardigd door
+Dominico Cassini; zij is beter uitgevoerd dan die van Riccioli,
+maar onnauwkeurig in de verhoudingen.
+
+Lahire, vermaard als wiskundige en als teekenaar, teekende een
+maankaart, die echter nooit in plaat is gebracht.
+
+Na hem begon in de vorige eeuw Tobias Mayer, een Duitsch
+sterrenkundige, een zeer fraaie maankaart uit te geven: maar deze
+met veel zorg en na strenge metingen uitgevoerde arbeid is wegens
+zijn dood onvoltooid gebleven.
+
+Na hem kwamen Schröter en Liliënthal, met talrijke afbeeldingen van
+gedeelten der Maan, en Lohrmonn, te Dresden, die een maankaart in
+25 gedeelten is begonnen te geven, doch van welke slechts 4 in plaat
+zijn gebracht.
+
+In 1830 verscheen de beroemde maankaart van Beer en Mädler, vervaardigd
+in orthographische projectie. Zij geeft een zeer nauwkeurige
+voorstelling van de naar ons toegekeerde zijde der Maan; bergen en
+vlakten zijn echter slechts nabij het middelpunt juist daar meer naar
+de randen de voorwerpen zijn afgebeeld gelijk men ze ziet, derhalve
+in schuinsche richting. Deze maankaart, 85 centimeter hoog en in 4
+gedeelten uitgegeven, is een meesterstuk van afbeeldingen der Maan.
+
+Voorts heeft men ook nog de opgewekte maanafbeeldingen van Julius
+Schmidt, de platen van Secchi, de prachtige Engelsche van Warren de
+la Rue, en eindelijk een in orthographische projectie van Lecouturier
+en Chapuis, 1860, keurig net van teekening en uitvoering.
+
+Deze zijn de voornaamste maankaarten. Barbicane bezat er twee; die
+van Beer en Mädler, en die van Lecouturier en Chapuis. Zij moesten
+dienen om hem bij zijn waarnemingen behulpzaam te zijn.
+
+Zijn kijkers waren uitmuntend en bepaald voor deze reis
+vervaardigd. Zij vergrootten de voorwerpen 100 maal.
+
+
+
+
+
+
+ZESENDERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+VOORTZETTING DER REIS.
+
+
+»Hebt gij ooit de Maan gezien?" vroeg eens een leermeester schertsend
+aan een zijner leerlingen.
+
+De gevatte leerling antwoordde, »neen mijnheer, maar ik heb wel eens
+van haar hooren spreken."
+
+In zekeren zin zou het snedig antwoord van dien leerling door de
+meeste aardbewoners kunnen gegeven worden. Terwijl op de Aarde en op de
+planeet Mars de groote vastelanden op het noordelijk halfrond liggen,
+is dit bij de maan op het zuidelijke 't geval. Die vaste landen zijn
+niet zoo scherp en regelmatig begrensd als met Zuid-Amerika, Afrika
+en het Indisch schiereiland het geval is. De hoekige, bochtige,
+grillige lijnen vertoonen tal van schiereilanden, kapen, golven en
+baaien, zooals de Oostzee vertoont. Indien op de maan ook scheepvaart
+heeft plaats gehad, moest zij zeer moeielijk en gevaarlijk zijn en de
+varenslieden en aardrijkskundigen op dat hemellichaam waren zeer te
+beklagen: de eersten indien zij op zulke gevaarlijke kusten verzeilden,
+de laatsten indien zij ze moesten afteekenen of beschrijven.
+
+Op de maanschijf is het naar de zuidpool veel vlakker dan naar
+de noordpool. Op de noordelijke helft der Maan vindt men slechts
+een kleine strook lands, en de overige vastelanden gescheiden door
+uitgestrekte zeeën [7]. Naar het zuiden bestaat bijna het geheele
+halfrond in vast land. Het is dus mogelijk, dat de maanbewoners hunne
+vlag reeds hebben geplant op een hunner polen, terwijl op den aardbol
+een Ross, een Franklin, een Kane, een Dumon d'Urville en een Lambert
+dat punt nog niet hebben kunnen bereiken.
+
+Eilanden vindt men op de oppervlakte der Maan in menigte. Bijna
+allen zijn langwerpig of geheel rond; zij vormen een uitgestrekte
+groep, die doet denken aan den archipel tusschen Griekenland en
+Klein-Azië, het tooneel der meeste verhalen uit de Grieksch-Romeinsche
+mythologie. Onwillekeurig plaatst men zich de namen Taxos, Tenedos,
+Milo, Karpathos voor den geest en zoekt met het oog het schip Argo
+der belegeraars van Troje of het vaartuig waarin Ulysses zijn tochten
+aanving.
+
+Deze gedachten rezen althans op bij Michel Ardan. 't Was een Grieksche
+Archipel dien hij op de maankaart aanschouwde. In de oogen zijner
+meer prozaïsche reisgenooten deden deze kusten veeleer denken aan
+Nieuw-Brunswijk en Nieuw-Schotland, en daar waar de Franschman de
+helden vond der aloude fabelleer, zochten de Amerikanen naar geschikte
+punten tot het vestigen van kantoren en factorijen ten behoeve van
+den handel met de maanbewoners.
+
+Nog een paar woorden over het voorkomen van de vastelanden der
+Maan. Men onderscheidt er zeer gemakkelijk bergketenen, afzonderlijke
+bergen, ringgebergten en rillen. Hiermede is de geheele ons bekende
+maanoppervlakte aangeduid. Het is een bol vol hoogten en diepten,
+scheuren, kloven en bulten, een onmetelijk Zwitserland, een tweede
+Noorwegen, waar alles omgewoeld is door vulkanische werkingen. De
+geheele maanoppervlakte, ten minste de naar ons toegekeerde zijde,
+moet in den tijd der wording van dat hemellichaam blootgestaan hebben
+aan allerlei uitbarstingen, openscheuringen der korst, inzakkingen
+van den bodem en opheffingen der vlakten. Volgens de opmerkingen van
+sommige sterrenkundigen is haar oppervlakte, schoon ouder dan die
+der Aarde, jeugdiger gebleven. Men vindt daar geen wateren, die de
+oorspronkelijke oneffenheden van den bodem van lieverlede afschuiven
+en één vlakte doen ontstaan; geen lucht, die haren invloed uitoefent
+op het voorkomen der landstreek. De werking van het vuur wordt er
+niet belemmerd of gewijzigd door die van het water; zij bestaat er
+dus nog in haar oorspronkelijke zuiverheid. Het is er de Aarde, zooals
+zij was eer stroomen en vloeden haar hadden omkorst met vlakke lagen.
+
+Wanneer het oog heeft geweid over die uitgestrekte vastelanden, rust
+het op zeeën die nog uitgestrekter zijn. Hare gedaante, ligging en
+voorkomen herinneren niet slechts aan de oceanen der aarde, maar
+ook de uitgestrekte plaats die zij beslaan. En toch zijn het geen
+vloeibare spiegels, maar vaste oppervlakten, welker ware natuur de
+reizigers eerlang hoopten te leeren kennen.
+
+De latere sterrenkundigen hebben aan die zoogenaamde zeeën de grillige
+namen ontnomen die zij plachten te dragen. De zoogenoemde »Nevelenzee"
+(_mare nebularum_) is een uitgestrekte vlakte, bezaaid met eenige
+ringbergen; zij beslaat een groot gedeelte van het zuiderhalfrond. De
+»Stormen-oceaan" (_oceanus procellarum_) is de uitgestrektste der
+geheele naar ons toegekeerde maanzijde: zij ligt op het noorderhalfrond
+en binnen haar grenzen verheffen zich de schitterende bergen, naar
+Keppler en Aristarchus genoemd.
+
+Meer noordelijk van de »Nevelenzee" door hooge bergketenen gescheiden,
+trekt zich de »Regenzee" (_mare imbrium_) uit; zij is bijna rond
+van gedaante. Niet ver van haar ziet men de kleinere »Vochtenzee"
+(_mare humorum_). De zeeën liggen op dat halfrond der Maan, hetwelk
+Michel Ardan het »mannelijke" geliefde te noemen.
+
+Het door hem als »vrouwelijk" aangeduide heeft talrijker, maar
+kleinere »zeeën". Naar het noorden de »Koude zee" (_mare frigoris_);
+voorts de »Helderheidszee" (_mare serenitatis_); de »Buitenzee" (_mare
+crisium_); de »Stille zee" (_mare tranquillitatis_); de »Nectarzee"
+(_mare nectaris_); de »Vruchtbaarheidszee" (_mare foecunditatus_); en
+eindelijk nog een »zee" naar Humbold genoemd (_mare Humboldianum_);
+en een naar hare ligging den naam »zuidelijke" dragende (_mare
+australe_). Midden op de Maan eindelijk heeft men de »Midden-golf"
+(_sinus medii_), die op den evenaar der Maan, als een ruiter op zijn
+paard, schrijlings gezeten is.
+
+Aldus zagen Nicholl en Barbicane de oppervlakte der Maan; Michel Ardan
+zag haar met de oogen zijner verbeelding gansch anders. Zij gaven zich
+de moeite om al die kenbare plaatsen der Maan zoo na mogelijk te meten
+en dan te berekenen hoeveel er overschoot voor bergen, ringgebergten,
+rillen, en wat dies meer zij; aan Michel Ardan was dit alles volmaakt
+onverschillig. Zelfs had hij er nauwelijks ooren naar, toen zijn
+vrienden hem verhaalden, dat het naar ons toegekeerde halfrond der
+maan 13 1/2 maal kleiner is dan een halfrond der Aarde, en dat men er
+toch reeds meer dan 50,000 kraters op heeft geteld. Het is dus een
+gebobbelde, puimsteenachtige oppervlakte, weinig in overeenstemming
+met de dichterlijke benamingen van schoone Diana, blonde Phoebe,
+beminnelijke Isis, liefelijke Astarte, haar door Michel Ardan gegeven.
+
+
+
+
+
+
+ZEVENENDERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+NOG EENIGE BIJZONDERHEDEN.
+
+
+Wij hebben reeds verhaald, dat het projectiel zijn richting nam
+naar het noorderhalfrond der Maan. De reizigers waren een heel eind
+verwijderd van het punt waar zij hadden moeten aanlanden, indien zij
+geen stoornis in de juiste richting hadden ondervonden.
+
+Het was 's nachts te half één. Barbicane schatte toen hun afstand van
+de maan op 1400 kilometer--een afstand, die afnemen moest naarmate zij
+de noordpool meer naderden. Het projectiel zweefde op dat oogenblik
+niet boven den evenaar, maar ongeveer 10 graden noordelijker, en op
+die breedte konden zij de Maan onder de gunstigste omstandigheden
+beschouwen.
+
+Door het gebruiken van kijkers konden zij dien afstand van 1400
+kilometers tot 14 minderen. De telescoop van het Rotsgebergte haalde
+de Maan nog meer aan, maar de dampkring der Aarde verzwakte de werking
+van den kijker aanmerkelijk. Barbicane ontdekte dan ook, door het
+glas turend, een en andere bijzonderheid die voor waarneming op de
+Aarde zoo goed als onbereikbaar bleef.
+
+»Mijne vrienden," zeide de voorzitter der Gun-club deftig, »ik weet
+niet waarheen wij gaan ook niet of wij wel immer onzen aardbol zullen
+wederzien. Maar laat ons handelen alsof hetgeen wij verrichten
+eenmaal ten dienste van onze natuurgenooten moet strekken. Wij
+moeten ons vrij houden van alle vooraf opgevatte meeningen. Wij zijn
+sterrenkundigen. Dit projectiel is een vertrekje van de sterrenwacht
+te Cambridge, in de hemelruimte zwevende. Wij moeten onze waarnemingen
+doen."
+
+Na deze toespraak werd de arbeid aangevangen met zoo groote
+nauwkeurigheid, dat zij een getrouwe afbeelding erlangden van die
+gedeelten der Maan, welke achtereenvolgens onder hun bereik kwamen.
+
+Op het oogenblik toen het projectiel boven den parallel van 10°
+N zweefde, scheen het juist in de richting van 20° O. L. te zijn.
+
+Wij hebben een niet onbelangrijke opmerking te maken aangaande de
+maankaart, van welke zij zich bij hunne waarnemingen bedienden. Daar,
+gelijk reeds is opgemerkt, de afbeeldingen der Maan haar in den regel
+zoo voorstellen als zij door sterrenkundige kijkers gezien wordt,
+d. i. ondersteboven, met het noorden naar beneden en het zuiden naar
+boven, zou men meenen, dat diensvolgens ook het oosten links en het
+westen rechts moest zijn. En toch is dit niet zoo. Indien de maankaart
+wordt omgekeerd, zoodat zij de Maan vertoont gelijk men haar met het
+bloote oog ziet, zou het oosten links en het westen rechts zijn, het
+omgekeerde van landkaarten. De reden daarvan is deze. De waarnemers
+op het noorderhalfrond, b. v. in Europa, zien de Maan te hunnen
+opzichte in een zuidelijke richting. Wanneer zij waarnemen, keeren
+zij den rug naar het noorden, terwijl zij integendeel bij het bezien
+van een gewone landkaart ondersteld worden het noorden vóór zich te
+hebben. En daar zij nu, de Maan beschouwende, het noorden achter zich
+hebben, ligt ook het oosten links van hen, het westen rechts. Voor de
+waarnemers op het zuiderhalfrond, b. v. Patagonië zou het westelijk
+gedeelte der Maan juist aan hunne rechter- en haar oostelijk gedeelte
+aan hun linkerzijde liggen; en dit dewijl het zuiden achter hen is.
+
+Dit is de reden van de schijnbare omkeering dier twee hoofdpunten:
+het zuiden en het westen. Men moet dit in het oog houden om de
+waarnemingen van den voorzitter der Gun-club te kunnen volgen.
+
+Met behulp der maankaart van Beer en Mädler konden de reizigers zonder
+feil dat gedeelte der maanschijf waarnemen, dat in het veld van hun
+kijker kwam.
+
+»Wat zien wij op dit oogenblik?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Het noordelijk gedeelte van de Nevelenzee," antwoordde Barbicane. »Wij
+zijn er te ver af om nauwkeurig waar te nemen hoe het er uitziet. Zijn
+het dorre zandvlakten, zooals de oudere sterrenkundigen beweerden? Of
+onmetelijke bosschen, volgens Warren de la Rue, die van oordeel
+is, dat de Maan een zeer lagen, maar tevens zeer dichten dampkring
+heeft? Dat zullen wij later wel ontdekken. Wij moeten niets aannemen
+zonder reden om zulks te doen."
+
+De »Nevelenzee" is vrij onjuist op deze kaarten aangeteekend.
+
+Men onderstelt, dat die uitgestrekte vlakte is bezaaid met
+lavablokken, uitgeworpen door de vulkanen aan haar rechterzijde,
+Ptolemeüs, Purbach, Arzachel. Maar het projectiel naderde de Maan
+kennelijk, en weldra lieten zich de bergtoppen onderkennen, die de
+vlakte aan haar noordzijde omzoomen. Voor hen uit verhief zich een
+schitterende overschoone berg; zijn top scheen omgeven met een krans
+van zonnestralen.
+
+»Dat is?".... vroeg Michel Ardan.
+
+»De Copernicus," antwoordde Barbicane.
+
+Deze berg ligt op 9° N. Br. en 20° O. L. en verheft zich 3438 meter
+boven den algemeenen spiegel der Maan. Men kan hem van de Aarde
+gemakkelijk zien en de sterrenkundigen kunnen hem zonder moeite
+nauwkeurig waarnemen, vooral tusschen Laatste kwartier en Nieuwe maan,
+dewijl alsdan de schaduw zich lang van oost naar west uitstrekt en
+men dus de hoogte van den berg gemakkelijk kan meten.
+
+Met uitzondering van den Tycho op het zuiderhalfrond maakt de
+Copernicus het belangrijkste gedeelte der maanschijf uit. Hij staat
+alleen, gelijk een reusachtige vuurtoren, op dat gedeelte der
+Nevelenzee, dat grenst aan den Stormen-oceaan en verspreidt dus
+zijn schitterende stralen over de beide vlakten. Het was voor de
+reizigers een onvergelijkelijk schoon schouwspel. In den vollen glans
+der Volle maan schitterden de prachtigste lichtstrepen, ver naar het
+noorden tot de Regenzee. Te één uur zweefde het projectiel als een
+reusachtige luchtballon boven dezen schitterenden berg. Barbicane
+kon den berg nauwkeurig waarnemen. De Copernicus behoort onder de
+grootste ringbergen der Maan. Evenals de Keppler en de Aristarchus in
+de Onwederzee vertoont hij zich somtijds als een schitterend punt te
+midden van het aschgrauwe licht, zoodat men hem dikwijls voor een nog
+brandenden vulkaan gehouden heeft. Doch het is slechts een uitgedoofde,
+evenals al de overige op deze zijde der Maan; zijn ringwal heeft
+een middellijn van ruim 9000 meter. Met het gewapend oog ontdekten
+zij de overblijfselen van lagen, veroorzaakt door achtervolgende
+uitbarstingen, terwijl de omtrek bezaaid scheen met vulkanische
+brokken, van welke sommigen nog binnen den omvang van den krater lagen.
+
+»Er zijn," zeide Barbicane, »onderscheidene soorten van bergringen
+op de oppervlakten der Maan, en het is gemakkelijk te zien, dat de
+Copernicus behoort tot die, van welke om zoo te zeggen naar alle
+zijden stralen uitgaan. Indien wij naderbij waren, zouden wij de
+kegels zien, die zich binnen den ring verheffen en in vroeger tijd
+zoovele vuurbrakende kraters waren. Zonderling en genoegzaam zonder
+uitzondering is het verschijnsel, dat de dalen, door de ringgebergten
+ingesloten, allen dieper zijn dan de omliggende vlakten, terwijl bij
+de kraters op onze Aarde het tegendeel plaats heeft. Hieruit volgt,
+dat de algemeene kromming van den bodem dier bekkens die van een bol
+is, kleiner dan de Maan zelf."
+
+»En hoe komt dat?" vroeg Nicholl.
+
+Barbicane verklaarde, dat men dit niet weet.
+
+»Welk een prachtig gezicht!" riep Michel Ardan uit. »Ik kan mij niet
+voorstellen, dat er een schooner zijn kan."
+
+»Wat zult gij dan wel zeggen," antwoordde Barbicane, »indien onze
+tocht naar het zuiderhalfrond heenleidt?"
+
+»Welnu, dan zal ik zeggen, dat het nog schooner is," antwoordde
+Michel Ardan.
+
+Op dit oogenblik stond het projectiel juist boven den Copernicus. Hij
+vertoonde een bijna volkomen ring, met zilver gloeiende wallen. Men
+kon zelfs een dubbelen ringvorm onderscheiden. Rondom den berg
+strekte zich een reusachtige vlakte uit, van een woest voorkomen, met
+hoogten van een grijsachtige kleur. Op den bodem van de ringvlakte
+schitterden een oogenblik twee of drie uitbarsting-kegels, als
+prachtige edelgesteenten, in zilver gevat.
+
+Naar het noorden was de bergring afgebroken door eene laagte, alsof
+daar een opening geweest was om toegang te geven tot de ringvlakte.
+
+Terwijl zij boven dit gedeelte der maanoppervlakte zweefden, kon
+Barbicane een groot aantal min belangrijke bergen aanteekenen,
+waaronder een kleinen ringberg, Gay-Lussac genoemd, die 23
+kilometer wijd is. Zuidwaarts vertoonde zich alles zeer vlak,
+zonder eenige verhevenheid. Naar het noorden daarentegen, tot
+waar de stormenzee begon, had alles het voorkomen van eene zee,
+geteisterd door een orkaan, maar plotseling gestild. Naar alle zijden
+liepen verlichte rillen uit, die zich vereenigden op den top van den
+Copernicus. Sommigen hadden een breedte van 30 kilometer; hun lengte
+was niet te bepalen.
+
+De reizigers bespraken den oorsprong dier zonderlinge rillen, maar
+zij wisten er even weinig van te maken als de waarnemers op Aarde.
+
+»Maar waarom," vroeg Nicholl, »zouden die strepen niet eenvoudig
+bergruggen kunnen zijn, die het zonlicht sterker weerkaatsen?"
+
+»Neen," antwoordde Barbicane, »in dat geval zouden bij bepaalde
+standen der Maan deze rillen een schaduw van zich werpen. En dat doen
+zij niet."
+
+Inderdaad, deze voorwerpen vertoonen zich niet dan bij Volle Maan,
+wanneer de zon vlak op haar schijnt, terwijl zij bij schuinschen
+stand ten aanzien der zon geheel onzichtbaar zijn.
+
+»Maar wat heeft, men uitgedacht om die lichtende strepen te
+verklaren?" vroeg Michel Ardan; »want ik kan niet gelooven, dat de
+wetenschap er geen verklaring van zou beproefd hebben."
+
+»Zeker," was Barbicane's antwoord: »Herschel heeft daaromtrent een
+meening voorgedragen, maar hij durfde haar voor niet meer dan gissing
+houden."
+
+»Om 't even: wat dacht hij er van?"
+
+»Hij dacht, dat deze strepen gestolde lavastroomen moesten zijn, die
+het zonlicht weerkaatsen als het er recht op valt. 't Kan zijn dat het
+zoo is, maar zeker is het niet. Overigens zullen wij de oorzaak van
+die weerkaatsing der zon beter kunnen nagaan wanneer wij den Thycho
+weer naderen."
+
+»Weet gij, mijn vrienden, waar die vlakte op gelijkt, van de hoogte
+waarop wij ons bevinden?" vroeg Michel.
+
+»Neen," antwoordde Nicholl.
+
+»Op een knibbelspelletje; er ontbreekt niets aan dan een haakje om
+de stukken een voor een te halen."
+
+»Geen spotternij!" gelastte Barbicane.
+
+»Nu dan," hernam Michel Ardan, »een beenderenveld, waar de
+overblijfselen verstrooid liggen van ontelbare verdwenen
+geslachten. Vindt gij die vergelijking treffender?"
+
+»De een is al niet beter dan de andere," meende Barbicane.
+
+»Verduiveld, gij zijt een lastig heer!" antwoordde Michel Ardan.
+
+»Mijn waarde vriend," sprak Barbicane ernstig, »het is de vraag nog
+niet waar het op gelijkt, zoolang wij nog niet weten wat het is."
+
+»Mooi geantwoord!" riep Michel Ardan uit. »Zoo leert men hoe met
+geleerden te spreken."
+
+Inmiddels zweefde het projectiel met een bijkans eenparige snelheid
+boven de maanschijf. 't Spreekt van zelf, dat de reizigers er geen
+oogenblik aan dachten rust te nemen. Elke minuut hadden zij een ander
+gezicht. Tegen half twee in den morgen zagen zij de toppen van een
+anderen berg. Barbicane raadpleegde zijn kaart, waaruit hem bleek,
+dat het de Eratosthenes was.
+
+'t Was een ringberg van 4500 meter hoogte, een van die ringgebergten
+welke op de Maan zoo talrijk zijn. En bij deze gelegenheid verhaalde
+Barbicane aan zijn vrienden de zonderlinge meening van Keppler
+aangaande den oorsprong dier ringgebergten. Volgens dezen beroemden
+sterrenkundige zijn zij door de handen van maanbewoners gegraven.
+
+»Met welk doel?" vroeg Nicholl.
+
+»Zeer natuurlijk," antwoordde Barbicane. »De maanbewoners hebben
+die verbazende werken ondernomen en die reusachtige uitgravingen
+gedaan, ten einde wijkplaatsen te hebben tegen de stralen der zon,
+die veertien dagen achtereen op hen vallen."
+
+»De maanbewoners zijn nog zoo dom niet," meende Michel Ardan.
+
+»'t Is een zonderling denkbeeld," vond Nicholl. »Maar waarschijnlijk
+kende Keppler de ware afmetingen dier ringgebergten niet, want het
+zou een werk van onmetelijken omvang geweest zijn, te zwaar voor
+de maanbewoners."
+
+»Waarom, indien de zwaarte op de Maan zesmaal geringer is dan op de
+Aarde?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Maar indien de maanbewoners nu ook zesmaal kleiner zijn?" vroeg
+Nicholl.
+
+»En indien er eens in 't geheel geen maanbewoners zijn," voegde
+Barbicane er bij.
+
+En dat woord maakte aan de geheele woordenwisseling een einde.
+
+Weldra verdween de Eratosthenes onder den gezichteinder zonder dat
+het projectiel er nabij genoeg was gekomen voor een nauwkeurige
+waarneming. Deze berg scheidt de Karpathen van de Apennijnen,
+de belangrijkste bergketen der Maan, loopende ten oosten van de
+Regenzee. De hoogste spits verheft zich 5500 meter boven de gemiddelde
+vlakte.
+
+Vraagt iemand hoe men de hoogte der maanbergen kan meten, dan is
+het antwoord, dat daarvoor zelfs meer dan éen methode is. De lengte
+der schaduw, die een aan de zon blootgesteld voorwerp achter zich
+werpt, hangt af van de hoogte der zon. Op den middag is de schaduw
+het kortst, als de zon nabij de kimmen is het langst. Daar men nu
+juist de hoogte der zon voor ieder punt der gedeeltelijk verlichte
+Maan weet, kan men, de lengte van den zwarten schaduwkegel metende,
+daaruit de hoogte van een berg afleiden. Ook kan men het oogenblik
+waarnemen, waarop de zon den top van een nog in het donkere liggenden
+berg begint te verlichten. Men meet den afstand van dat punt tot den
+verlichtingsrand en leidt daaruit, dewijl men wederom de hoogte der
+zon door berekening weet, de hoogte van dien bergtop af.
+
+Deze metingen en berekeningen hebben een zoo groote juistheid, dat
+de hoogte van een menigte maanbergen met veel grooter nauwkeurigheid
+bekend is dan die van de vele bergtoppen op onze Aarde zelve.
+
+De reizigers konden de toppen van het Apennijnsche gebergte
+slechts even waarnemen; het strekt zich uit van 10° W. L. tot 15°
+O. L. Beter zagen zij het Karpathische gebergte, dat zich van 18°
+tot 30° O. L. uitstrekt.
+
+Eén onderstelling kwam hun zeer aannemelijk voor. Het geheele
+voorkomen van het Karpathische gebergte gaf den indruk alsof het
+vroeger verbazend groote ringgebergten bevatte, vaneengescheurd door
+een uitgestrekte overstorting, door welke de Regenzee ontstaan is. Dat
+Karpathische gebergte zou dan zijn hetgeen de ringgebergten Purbach,
+Arzachel en Ptolemeüs wezen zouden, indien een overstrooming hunne
+wallen aan de linkerzijde deed instorten, zoodat zij één doorloopende
+keten werden. De toppen zijn gemiddeld 3200 meter hoog--ongeveer
+zooals de Pyreneën. De zuidelijke hellingen dalen snel af naar de
+uitgestrekte Regenzee.
+
+Tegen 2 uur in den morgen bevond Barbicane zich boven de 20°, niet ver
+van een berg, die Pythias heet en 1559 meter hoog is. Het projectiel
+was op dat oogenblik slechts 1200 kilometer van de Maan verwijderd.
+
+De Buienzee (_mare imbrium_) breidde zich onder de oogen der reizigers
+uit als een onmetelijke vlakte, van welke men de bijzonderheden
+niet kon waarnemen. In de nabijheid, links, verhief zich de berg
+Lambert, wiens hoogte geschat wordt op 1813 meter; terwijl verder
+naar de grenzen de Stormenzee, op 23° N. B. en 29° O. L. de berg
+Euler schitterde. Deze berg slechts 1815 meter boven de oppervlakte
+der Maan uitstekende, is het onderwerp geweest van zeer nauwkeurige
+waarnemingen, door den Duitschen sterrenkundige Schröter te Liliënthal
+gedaan. Deze geleerde legde zich bij het zoeken naar den oorsprong
+der maanbergen de vraag voor, of de stoffelijke inhoud van een
+ringberg altijd gelijk stond met dien van den krater. Hij bevond,
+dat dit in het algemeen het geval was, en besloot er uit, dat éen
+enkele uitbarsting van vulkanische stoffen genoegzaam is geweest om de
+wallen te doen ontstaan, terwijl meerdere uitbarstingen de verhouding
+zouden hebben gewijzigd. Doch de Euler maakte op dien algemeenen
+regel een uitzondering; Schröter moest aannemen, dat onderscheidene
+uitbarstingen moeten hebben plaats gehad, daar de krater tweemaal
+zooveel stoffelijken inhoud heeft als de wallen.
+
+Al die onderstellingen mag men vergeven aan waarnemers, die de Maan
+van de Aarde bespieden.
+
+Maar Barbicane wilde er zich niet mede tevreden stellen, en daar hij
+bespeurde, dat het projectiel met eenparige snelheid de maanschijf
+naderde, wanhoopte hij niet haar grond te betreden, voor 't minst
+haar zoo nabij te komen, dat hij de geheimen van de vorming der Maan
+zou kunnen onthullen.
+
+
+
+
+
+
+ACHTENDERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+RAADSELACHTIGE VOORWERPEN.
+
+
+Te half drie uur in den morgen stond het projectiel boven 30° en op
+een afstand van 1000 kilometer van de Maan. Het bleef onmogelijk
+schijnen, dat de reizigers een of ander punt der maanoppervlakte
+zouden bereiken. De snelheid, betrekkelijk matig, was juist daardoor
+den voorzitter Barbicane onbegrijpelijk. Op dien kleinen afstand toch
+moest zij zeer groot zijn, om op te wegen tegen de aantrekkingskracht
+der maan. Doch zij konden zich daarmede niet ophouden; de Maan gaf
+hun genoeg te zien.
+
+De geleerden zijn het niet eens over de oorzaak van het verschijnsel,
+dat de opgaven der kleuren van onderscheiden gedeelten der
+maanoppervlakte niet eenstemmig zijn. Schmidt, daarin gevolgd door Beer
+en Mädler, meende te mogen vaststellen, dat donkergrijs, hier en daar
+vermengd met groen en bruin, de voorname kleur is van die vlakten,
+aan welke men vroeger den naam van zeeën gaf. Barbicane vestigde
+ook op dit onderwerp zijn aandacht; het bleek hem, dat de genoemde
+sterrenkundigen gelijk hebben tegenover anderen, die alleen de grijze
+kleur op de Maan meenen gezien te hebben. Zelfs zag hij het groen als
+hoofdkleur in de Helderheids- en in de Vochtigheidszee. Ook vertoonde
+zich voor het oog van Barbicane de blauwe kleur aan kraters niet,
+die zooals vele andere ringbergen, nog een berg in den binnenkrater
+hebben. Hieruit bleek dus, dat deze blauwachtige staalkleur niet,
+zooals sommige sterrenkundigen beweren, voortkomt uit de glazen der
+verrekijkers of de gesteldheid van onzen dampkring. Barbicane toch
+zag de Maan door de ledige ruimte heen en met het bloote oog.
+
+Of echter de onmiskenbaar bestaande kleurschakeeringen uit plantengroei
+ontstonden, daaromtrent durfde hij vooralsnog niets zekers zeggen. Even
+onzeker bleef hem het roodachtige, zeer duidelijk door hem gezien op
+een vlakte, naar Lichtenberg genoemd, nabij de Hercynische bergen,
+die zich aan den rand der Maan bevinden.
+
+Niet gelukkiger was hij ten aanzien van een andere
+bijzonderheid. Michel Ardan zag lange witte strepen, helder verlicht
+door de zon. 't Was een reeks voren, zeer verschillende van de stralen,
+die men vroeger van den Copernicus zag uitgaan. Zij liepen evenwijdig
+naast elkander.
+
+Michel Ardan meende er met zijn gewone levendigheid terstond beploegde
+akkers in te herkennen; hij was van oordeel, dat de maanbewoners wel
+zeer reusachtige ossen moeten hebben om zulke voren te ploegen.
+
+Barbicane onderrichtte hem nader aangaande deze raadselachtige
+voorwerpen op de Maan. Het zijn groeven--men telt er omtrent
+100--maar de meesten kunnen slechts met zeer fijne werktuigen
+waargenomen worden. Het best laten zij zich vergelijken bij
+reusachtige rijtuigsporen, maar sporen van 1000 tot 1500 meter
+breedte. Zij zijn overal even breed en ofschoon enkelen een zeer
+zachte bocht maken, loopen zij nimmer in kronkelingen, maar meestal
+volkomen recht. Beddingen van uitgedroogde rivieren kunnen het niet
+zijn, want zij loopen niet zelden onveranderd over hooge gebergten
+heen. Sommige liggen naast elkander, anderen doorsnijden de een
+de ander overdwars. De lengte is zeer uiteenloopend; er zijn er
+van eenige kilometers, anderen ook van vele mijlen. Onderscheiden
+sterrenkundigen van den lateren tijd--aan de vroegere waarnemers,
+Hevelius, Cassini, Lahire, Herschel, schijnen zij onbekend te zijn
+gebleven--hebben er hunne aandacht aan gewijd, vooral Schröter,
+Pastorff, Gruithuizen, Beer en Mädler. Het is echter nog niet gelukt er
+een aannemelijke verklaring van te geven. Zelfs schijnt het nog niet
+volkomen uitgemaakt, dat het groeven zijn, daar sommige kenteekenen
+eer aan dijkvormige verhevenheden zouden doen denken.
+
+Michel Ardan hield vol, dat het hoe dan ook, bewijzen van plantengroei
+zouden zijn, al waren het rijen boomen, die zichtbaar of onzichtbaar
+konden wezen, naargelang zij in verschillende jaargetijden al of niet
+bladerloos zijn.
+
+»Dat kan niet," antwoordde Barbicane, »want op de Maan zijn geen
+seizoenen."
+
+Zoo is het ook. De as der Maan heeft een zoo onbeduidende helling op
+het vlak harer loopbaan, dat op iedere breedte de zon er altijd even
+hoog staat. Boven de streken onder en nabij den evenaar staat de zon
+bijna onveranderlijk in het toppunt; zij staat daarentegen steeds
+aan den gezichteinder in de nabijheid der polen. Derhalve heeft elke
+maangordel onafgebroken, òf lente, òf zomer, òf herfst, òf winter.
+
+Het projectiel stond nu boven de streek van 40° breedte, nauwelijks
+800 kilometer van de Maan verwijderd. Onder hen verhief zich de berg
+Helicon, 505 meter hoog; links van hen stonden de lagere hoogten,
+die onder den naam van Iris-golf een gedeelte der Regenzee uitmaken.
+
+Om de Maan met volkomen juistheid te kunnen waarnemen, zou de dampkring
+der Aarde 170 maal ijler moeten zijn dan nu. Maar in de ledige
+hemelruimte bevond zich geen middelstof hoegenaamd tusschen de Maan
+en onze reizigers. Bovendien bevonden zij zich op geringer afstand
+van haar oppervlakte, dan die, tot welken zij door de telescopen
+van Lord Rosse en het Rotsgebergte werd aangehaald. Zij waren dus
+beter dan iemand anders in de gelegenheid om te onderzoeken wat er
+ware van de bewoonbaarheid der Maan. Doch Barbicane kon het zoo ver
+niet brengen. Hij zag niets dan doodsche vlakten en kale gebergten;
+van werk van levende wezens geen spoor. Geen zweem ook van beweging,
+geen bewijs van plantengroei.
+
+»Dus zouden er geen maanbewoners zijn?" vroeg Michel Ardan
+teleurgesteld.
+
+»Dat is nog niet bewezen," gaf Barbicane ten antwoord. »Een mensch
+is zelfs voor het scherpste gezicht niet verder zichtbaar dan op 7
+kilometer. Er zouden derhalve maanbewoners kunnen zijn, die wel ons
+projectiel zien, maar zelven aan ons oog ontsnappen."
+
+Tegen 4 uur in den morgen, op de hoogte van 50° breedte, waren zij
+de Maan tot op 600 kilometer genaderd. Links zagen zij een reeks
+bergen, door het volle zonlicht beschenen. Rechts een donkere diepte,
+als een reusachtige uitholling van den grond. Het was de zoogenoemde
+Zwarte zee, de Plato, een diepte, die men van de Aarde het best kan
+waarnemen tusschen Laatste kwartier en Nieuwe maan, als wanneer de
+schaduwen van west naar oost loopen.
+
+Een dergelijke donkere kleur is zeldzaam op de maanoppervlakte. Men
+heeft haar nog alleen waargenomen in den krater van den ringberg
+Endymion, oostelijk van de Koude Zee, op het noordelijk halfrond, en
+op den bodem van den Grimaldi onder den evenaar nabij den oostelijken
+rand der Maan.
+
+De Plato is een ringberg op 51° noorderbreedte en 4° O. L. der
+Maan. De krater--zoo noemt men doorgaans de ringvlakte binnen den
+ringberg--is 92 kilometer lang, 61 breed. Barbicane betreurde het dat
+hij er niet vlak boven kwam; hij zou dan in een geweldige, misschien
+geheimzinnige diepte hebben neergezien. Maar aan de richting van het
+projectiel was niets te doen.
+
+Een uur later waren zij voorbij de noordelijke grens der Regenzee. Van
+de bergen La Condamine en Fontenelle hadden zij den eenen links, den
+anderen rechts. Die geheele streek was zeer bergachtig. Zij waren zoo
+nabij, dat de kijkers de Maan aanhaalden alsof zij niet verder van hen
+was dan de top van den Mont-Blanc van den waterspiegel der zee. Overal
+zagen zij bergtoppen en bergringen. Op 70° breedte vertoonde zich
+de Philolaüs, 3700 meter hoog, met een langwerpig ronden krater van
+omtrent 7000 meter lengte, nog geen 2000 breed.
+
+De oppervlakte der Maan had, van dat punt gezien, een allergrilligst
+voorkomen. Alles even scherp, even hoekig, gelijk er ook, dewijl de
+Maan geen dampkring en dus ook geen schemering heeft, geen zachte
+overgang is van het licht naar het donker, maar een onmiddellijk
+afsnijdende lijn, zonder de minste schemering. Daaruit moet volgen,
+dat de maanbewoners, aangenomen dat zij bestaan, de schitterende zon en
+de fonkelende sterren zien staan aan een pikzwart uitspansel. Datzelfde
+zagen trouwens Barbicane en zijn tochtgenooten.
+
+Te 5 uur waren zij de Maan zooveel genaderd dat zij er slechts 50
+kilometer van verwijderd waren en het scheen alsof zij haar konden
+grijpen. Michel Ardan wilde in goeden ernst een hunner vensters openen
+en naar beneden springen. Een groote dwaasheid, want--gezwegen van
+de doodelijke hoogte van den sprong, indien het projectiel niet op
+de Maan nederkwam, zou hij er evenmin komen.
+
+Een uur later zagen zij de pool. Toen vertoonde de maanschijf aan de
+blikken der reizigers niets dan éen sterk verlichte helft, terwijl
+de andere in de duisternis verdween. Zachtkens zweefde het projectiel
+boven de scheidingslijn tusschen het licht en het donker en werd het
+plotseling in een diepen nacht gedompeld.
+
+
+
+
+
+
+NEGENENDERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+EEN LANGE NACHT.
+
+
+De overgang was zoo plotseling geweest, als ware de Maan in éen punt
+des tijds vernietigd.
+
+»De Maan is naar de Maan!" riep Michel Ardan uit.
+
+'t Was ook zoo. En zij zelven zaten in het stikdonker. Hoe zuinig
+ook op het gas, toch moest Barbicane verzoeken licht aan te steken.
+
+»Die satansche zon!" riep Michel Ardan uit. »Zij onttrekt ons haar
+licht, dat zij ons toch gemakkelijk gunnen kon."
+
+»'t Is de schuld niet van de zon, maar van de Maan, die ons eenvoudig
+het zonlicht onderschept," sprak Nicholl.
+
+Barbicane scheidde hen door aantemerken, dat noch de zon noch de
+Maan er schuld aan hadden, maar het projectiel, dat in plaats van
+behoorlijk in zijn baan te blijven, zuidwaarts was uitgeweken. »En om
+billijk te zijn," voegde hij er bij, »moeten wij de schuld geven aan
+dien verwenschten vuurkogel, die ons van onzen weg heeft afgetrokken."
+
+»Goed en wel," antwoordde Michel Ardan, »en daarom, wij hebben lang
+genoeg waargenomen, laat ons nu iets gebruiken."
+
+»Dat is iets anders," zei Nicholl droogjes.
+
+De anderen brachten er niets tegen in. De voorsteller had in een
+oogenblik den maaltijd gereed. Maar men at om te eten; er was geen
+animo, 't Was zoo leegdonker; 't was alsof zij alleen in het heelal
+waren!
+
+De lange nacht dien zij waren ingetreden, maakte het onderwerp uit
+van hun gesprek. Barbicane legde hun uit, dat de nacht een paar weken
+zou duren.
+
+»De van ons afgekeerde zijde der Maan," zei hij, »ziet nimmer de
+Aarde; bijgevolg wordt ook op haar het aardlicht niet teruggekaatst,
+wanneer het voor de Aarde Nieuwe maan en derhalve voor de naar
+haar toegekeerde zijde der Maan Volle aarde is. De van de Aarde
+afgekeerde maanhelft heeft dus geen andere verlichting dan die de
+zon geeft. Dat licht wordt haar onttrokken zoolang de zon even zoo
+voor hen is ondergegaan als zij het 's avonds voor ons doet. Maar
+de Aarde wentelt zich in 24 uren om haar as; derhalve is ieder punt
+van haar oppervlakte na eenige uren donkerheid opnieuw door de zon
+verlicht. De Maan echter wentelt zich om haar as in dienzelfden tijd
+als om de Aarde, namelijk in omtrent vier weken. Derhalve moet ieder
+punt der van de Aarde afgekeerde zijde van de Maan ook even zoo lang
+onafgebroken nacht hebben, zonder dat die nacht, gelijk voor de naar
+de Aarde gekeerde maanhelft, door het aardlicht wordt verhelderd."
+
+»Maar," ging hij voort, »de naar de Aarde toegekeerde zijde der Maan
+heeft nog meer voorrechten. Wij noemen onder anderen het waarnemen der
+zon-eclipsen, welke alleen plaats hebben voor deze helft der maan, daar
+alsdan de Aarde tusschen de Maan, en de zon staat. Zij kunnen twee uren
+duren en zijn voor de Aarde maan-eclipsen, voor de Maan zon-eclipsen."
+
+»Ongelukkige andere maanhelft!" riep Nicholl uit.
+
+»Ten deele," zei Barbicane. »Door verschillende oorzaken, waarvan de
+voornaamste bestaat in de zoogenaamde liberatie der Maan, krijgt van
+tijd tot tijd nog 1/2 van die andere maanhelft nu en dan de Aarde te
+zien. Te weten: de Maan wentelt met eenparige snelheid om haar as,
+terwijl haar beweging om de Aarde, als niet in een cirkel, maar in een
+ellips plaats hebbende, nu sneller, dan langzamer is. Voorts ook als
+de Maan haar zuidelijksten stand heeft, kan men voorbij haar noordpool
+nog eenigszins de Aarde zien, en omgekeerd aan haar zuidpool bij haar
+noordelijksten stand."
+
+»Dat raakt niet," vond Michel Ardan, »als wij maanbewoners worden,
+gaan wij op die helft wonen, welke naar de Aarde toegekeerd is."
+
+»Ten minste," sprak Nicholl, »indien er niet enkel op de
+tegenovergestelde zijde lucht te vinden is, gelijk sommige
+sterrenkundigen meenen."
+
+Barbicane vond het onverklaarbaar, dat het projectiel, slechts
+50 kilometer van de Maan verwijderd, niet op haar oppervlakte
+gevallen was. Indien het een zeer groote snelheid had, liet zich dit
+verklaren. Maar bij een zoo matige snelheid was het onbegrijpelijk
+dat de aantrekking der Maan er niet meer op gewerkt had. Was het
+projectiel dan nog aan een andere werking onderworpen? Was er nog
+een ander hemellichaam dat het in de hemelruimte deed zweven? Dat
+het de Maan niet zou bereiken, was zonneklaar. Waarheen zou het zich
+dan begeven? Hoe zou men dat kunnen berekenen? Barbicane stond er
+voor stil.
+
+Misschien was er een ander hemellichaam in de nabijheid, maar zij
+bemerkten er niets van. Niets werden zij ook gewaar van die helft der
+Maan welke de Aarde nimmer te zien krijgt. Men meent algemeen, dat de
+beide helften elkander gelijk moeten wezen. Het kleine gedeelte dat
+wij er van te zien kunnen krijgen, spreekt zulks niet tegen. Maar
+indien de lucht eens derwaarts ware geweken? En met de lucht ook
+water, plantengroei, dierenwereld? Zijn er dieren, menschen? Welk
+een wijd veld voor gissingen! Maar ook, welk een teleurstelling voor
+ons drietal, dat er zoo dicht bij was en er toch niets van zou te
+zien krijgen!
+
+Tot vergoeding hadden zij het prachtig gezicht op den sterrenhemel,
+waar ontelbare sterren--niet fonkelden, want dat schitteren is een
+gevolg van de werking der lucht, wier lagen, ongelijk van dichtheid en
+verwarming, de sterren als in een trillende beweging doen schijnen. Zij
+verspreiden een stil licht, geheel in overeenstemming met de grafstilte
+rondom de reizigers.
+
+Langen tijd staarden zij in stomme verbazing op dat indrukwekkend
+schouwspel. De Maan scheen een groote, stikdonkere opening in de
+oneindige ruimte. Maar zij werden uit hun bespiegelingen gewekt
+door een alleronaangenaamst gevoel, dat van een felle koude, die
+de lenzen hunner lichtraampjes aan de binnenzijde met een ijskorst
+overdekte. Zonnestralen verwarmden het projectiel niet meer en de
+uitstraling onttrok er aanhoudend warmte aan. De vochtdeelen zetten
+zich aan de glazen, en weldra werd alle waarneming onmogelijk.
+
+Nicholl keek op den thermometer; deze teekende 17° C. onder O. En
+Barbicane, hoe zuinig anders op hun gas, moest het nu ook tot
+verwarming aanspreken. 't Was in het projectiel niet langer uit te
+houden, 't Scheen dat zij met hun drieën bij levenden lijve moesten
+bevriezen.
+
+Michel Ardan vond, dat dit nog eenige verscheidenheid opleverde, maar
+moest toch bekennen: »'t Is onuitstaanbaar. Zie, onze adem bevriest
+tot sneeuw!"
+
+Nicholl wilde weten hoe het met den graad van koude buiten het
+projectiel zou gesteld zijn. Barbicane zeide hem: »juist zooals in
+de geheele hemelruimte. Maar wij zullen het onderzoeken."
+
+Hoe?" vroeg Nicholl.
+
+»Met een thermometer dien ik bij mij heb; hij heet een
+minimum-thermometer en is ingericht om zeer lage graden van temperatuur
+aan te wijzen."
+
+Michel Ardan wilde dien thermometer eenvoudig naar buiten werpen,
+meenende dat hij wel evenals de doode hond nabij het projectiel
+zou blijven zweven. Men kon dan den thermometer binnenhalen als men
+het verkoos.
+
+»Met de hand?" vroeg Barbicane.
+
+»Waarom niet?"
+
+»Omdat uw hand in een oogenblik doodgevroren zou zijn. Ook kunnen
+wij op een los zwevenden thermometer niet zien. Wij zullen hem dus
+voorzichtig uitlaten en aan een koordje hangen."
+
+Maar in weerwil van dat voorzichtige liet zich, hoewel het glas slechts
+een seconde open was, een vreeselijke koude gevoelen, en nog eens,
+toen de thermometer haastig werd ingehaald.
+
+Hij teekende 140° onder 0!
+
+
+
+
+
+
+VEERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+IN WELKE KROMME LIJN?
+
+
+Misschien verbaast het den lezer, dat Barbicane en zijn reisgenooten
+zich zoo weinig bekommerden over 't geen in dien aluminium-kerker
+van hen worden zou. In plaats van daarover te denken of te spreken,
+deden zij op hun gemak waarnemingen; zij deden--letterlijk--alsof zij
+thuis waren. Zegt men misschien: zij hadden wel wat meer te doen dan
+aan hun toekomst te denken,--de waarheid is, dat zij in een toestand
+verkeerden van volslagen afhankelijkheid. Aan de bewegingen van hun
+projectiel konden zij het allerminst iets doen. Een zeeman wendt den
+steven van zijn vaartuig waarheen hij wil; een luchtvaarder kan zijn
+ballon doen rijzen of dalen. En zij konden .... niets. Zij dreven op
+Gods genade.
+
+Waar waren zij op dien dag, een St. Nicolaasdag, 's morgens te 8
+uur. Zeer zeker nabij de Maan. Maar hoe ver er vandaan? Dat wisten
+zij niet. Was die afstand in die laatste twee uren vermeerderd of
+verminderd? Geen kenteeken zeide het hun.
+
+Michel Ardan opperde de meening, dat het projectiel ten gevolge van
+de aantrekking der Maan zou eindigen met evenzoo op de Maan te vallen
+als nu en dan een luchtsteen op de Aarde.
+
+»Dat gebeurt van de duizend luchtsteenen nog niet met één," zei
+Barbicane. »Verweg de meeste snellen als vallende sterren door de
+hemelruimte, zonder in eenige aanraking met de Aarde te komen."
+
+»Maar wat zal dan van onzen aluminium-kerker worden?"
+
+Barbicane dacht een oogenblik na en zei toen: »ik weet maar twee
+mogelijkheden."
+
+»En die zijn?"
+
+»Het projectiel heeft keus tusschen twee wiskundige lijnen; welke van
+die twee het volgen zal, hangt af van de snelheid, en die kan ik op
+dit oogenblik niet bepalen."
+
+Nicholl vulde die woorden aan met te zeggen: »zeker een parabool of
+een hyperbool?"
+
+»Dat zijn geleerde woorden, daar houd ik van," zei Michel Ardan,
+»En wat voor een ding is dan een parabool?"
+
+»Een kromme lijn van den tweeden rang; zij ontstaat indien men een
+rechten kegel doorsnijdt evenwijdig aan een der zijden."
+
+»Dus de kromme lijn, die een bom beschrijft als zij uit het mortier
+geschoten is," merkte Nicholl aan.
+
+»Precies!"
+
+»En de hyperbool?" vroeg Michel Ardan.
+
+»De hyperbool is ook een kromme lijn van den tweeden rang; zij ontstaat
+indien men zich twee kegels voorstelt, met de punten rechtstandig op
+elkander staande en de snede alsdan door de beide kegels gaat. Gelijk
+de parabool twee beenen heeft die zich in het oneindige van elkander
+verwijderen, zoo heeft de hyperbool er vier."
+
+»Wat je zegt!" zei Michel Ardan met de grootstmogelijke bedaardheid,
+alsof het iets zeer gewichtigs was. »Ik vind de hyperbool mooier want
+daar begrijp ik nog minder van dan van de parabool."
+
+Barbicane en Nicholl gaven weinig acht op deze stekelige aanmerkingen;
+zij verdiepten zich slechts in de vraag: in welke kromme lijn zal
+zich het projectiel bewegen? Parabool of hyperbool? Michel Ardan
+begreep niets van hun geleerdheid _a_ + _b_ = _x_.
+
+»De vraag is alleen," vond hij, »waarheen zal een van die heeren
+bolen ons brengen?"
+
+»Dat is 't hem juist," antwoordde kapitein Nicholl.
+
+»Beide kromme lijnen hebben, gelijk onze voorzitter reeds terecht
+heeft aangemerkt, beenen die in het oneindige uiteenloopen."
+
+»Dan is 't met de lange beenen tot in het oneindige mij onverschillig,"
+liet Michel Ardan zich koeltjes ontvallen.
+
+»Praten is niets," voegde hij er bij. »Dit is echter zeker dat
+het openen van gemeenschap met de Maan voor onze Aarde nog zoo heel
+gemakkelijk niet is. Zouden de bewoners der andere planeten niet meer
+van hunne wachters weten dan wij aardbewoners van onze Maan?"
+
+Wat Barbicane of Nicholl daarop hebben geantwoord, is ons niet bekend;
+maar men zou Michel Ardan het volgende hebben kunnen zeggen.
+
+Het zou ten deele voor die planeetbewoners veel gemakkelijker zijn
+wegens de meerdere nabijheid dier wachters bij hun hoofdplaneet. Indien
+daarom Jupiter, Saturnus, Uranus door redelijke wezens bewoond worden,
+kunnen zij enkelen hunner wachters gemakkelijker waarnemen. De
+vier manen van Jupiter staan: de eerste 58,294, de tweede 92,827,
+de derde 148,078, de vierde 266,450 geographische mijlen van haar
+hoofdplaneet, namelijk van haar middelpunt af. Trekt men nu daarvan de
+halve middellijn dier planeet af, dan ziet men, dat de eerste wachter
+een weinig dichter bij Jupiter staat dan de Maan bij de Aarde. Van de
+acht wachters van Saturnus verkeeren niet minder dan drie in hetzelfde
+geval: Mimas 20,022, Enceladus 26,151, Thetis 43,077 geographische
+mijlen. Van de wachters van Uranus staat alleen de eerste, Ariël,
+49,980 mijlen van de hoofdplaneet. Maar daar de wachters welke men
+heeft kunnen waarnemen, evenals onze Maan altijd dezelfde zijde naar
+hun hoofdplaneet schijnen te keeren, en dit dus een wet voor alle
+bijplaneten schijnt te wezen, zijn de sterrenkundigen op Jupiter,
+Saturnus en Uranus te dezen niet verder dan die op den Aardbol.
+
+Wij keeren tot onze reizigers terug. Tegen 4 uur in den morgen
+ontdekte Barbicane, dat de richting van het projectiel veranderd
+was. Die verandering bestond hierin, dat de bodem van het projectiel
+zich naar de Maan had gewend ten gevolge van de aantrekking der Maan,
+die op het zwaarste gedeelte van het projectiel het sterkst werkte.
+
+Zou het dan op de Maan vallen? Neen. En de waarneming van een overigens
+onverklaarbaar verkenningspunt toonde aan Barbicane dat zij de Maan
+niet naderden, maar dat zij een kromme lijn om haar bleven beschrijven.
+
+Dit verkenningspunt was een licht, door Nicholl het eerst aan den
+gezichteinder gezien. Een ster kon het niet zijn. Het was roodachtig
+van kleur en werd hoe langer hoe grooter, zoodat het projectiel er
+zich heen moest bewegen.
+
+»'t Is een vulkaan in werking!" riep Nicholl uit.
+
+Barbicane legde zijn nachtkijker aan en bevestigde Nicholl's
+vermoeden. »Inderdaad, het is een vulkaan-uitbarsting!" zei hij.
+
+»Dan moet er ook lucht op de Maan zijn, want zonder lucht geen vuur,"
+oordeelde Michel Ardan.
+
+»Dat is nog zoo zeker niet," antwoordde Barbicane. »De vulkaan kan zijn
+vlammen wel uitwerpen ten gevolge eener ontbinding van zelfstandigheden
+die wij niet kennen. 't Zou dus voorbarig zijn, uit het braken van
+een vulkaan te besluiten, dat de Maan een dampkring heeft."
+
+De vuurberg moest omstreeks 45° Z. breedte, op het voor de Aarde
+onzichtbaar gedeelte der Maan gelegen zijn. Maar het projectiel bewoog
+zich in een zoodanige richting, dat het na een half uur den vulkaan
+uit het gezicht verloor. In zeker opzicht was dit teleurstellend,
+maar in een ander ook geruststellend, want het geval zou de veiligheid
+onzer vrienden wel eens ernstig hebben kunnen bedreigen.
+
+Een weinig later zagen zij weder een vuurbol. Voor de Aardbewoners
+hebben die luchtverschijnselen meest altijd een licht, veel
+geringer dan dat der Maan, maar in de ledige hemelruimte gaven zij
+een schitterend licht. Dit was ook 't geval met den vuurkogel dien
+zij nu langzaam zagen naderen. Barbicane schatte zijn middellijn op
+2000 meter. En dat voorwerp naderde hem met een snelheid van omtrent
+2 kilometer in de seconde. Recht op hen afkomende, scheen hij het
+projectiel binnen weinige minuten te zullen bereiken. Schrikbarend
+snel nam de grootte ervan toe.
+
+Men verbeelde zich zoo mogelijk de gewaarwordingen der reizigers. Hoe
+koelbloedig en onversaagd zij ook waren, toch stolde hun het bloed
+in de aderen. Kwam de bol op hen; of naderde zij hen? Om het even;
+zij schenen op het punt te zijn van in een gloeienden afgrond geworpen
+te worden.
+
+Zij achtten zich verloren!
+
+Twee minuten later zagen zij den vuurbol op de vreeselijkste wijze
+uiteenspatten. Maar zij hoorden niets, want in de ledige ruimte kon
+zich het geluid niet voortplanten, daar het geluid niets is dan een
+verplaatsing van luchtlagen.
+
+Ontzettend, schouwspel! Het was als een geweldige uitbarsting van een
+vulkaan of een onmetelijke brand. Duizenden vonken en vuurbrokken
+van allerlei kleuren vlogen in het rond en van den reusachtigen
+vuurbol bleef niets over dan splinters, als sterretjes rondzwevende
+in de onmetelijke ruimte. Zij verspreidden zich ginds en herwaarts,
+en weldra was van het schrikwekkend vuurwerk niets meer te zien. De
+sterren blonken als gloeiende stipjes op den koolzwarten achtergrond
+van het uitspansel.
+
+
+
+
+
+
+EENENVEERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+HET ZUIDERHALFROND.
+
+
+Het projectiel was ontsnapt aan een gevaar, even dreigend als
+onverwacht. Wie zou aan zulk een botsen tegen een vuurbol gedacht
+hebben? Deze rondzwervende voorwerpen konden voor onze vrienden
+allergevaarlijkst zijn. Het waren klippen in den oceaan der ruimte
+gezaaid, die zij niet konden ontzeilen. Maar beklagen deden zij
+zich over de uitgestane angsten niet, want het plotselinge licht had
+gedurende eenige seconden de anders onzichtbare maanschijf zichtbaar
+gemaakt. Met snellen blik hadden zij landen, zeeën en bosschen
+gezien. Was dan die Maanhelft bedekt door een levenswekkenden
+dampkring?
+
+Het was half vier uur in den namiddag. Het projectiel beschreef
+nog altijd een kromme lijn om de Maan. Was die baan gewijzigd
+door den vaneengesprongen vuurkogel? Men kon het vreezen. In allen
+gevalle moest het projectiel een baan hebben volgens de wetten der
+werktuigkunde. Barbicane helde meer over om haar voor een parabool dan
+een hyperbool te houden. Maar in dat geval moest het projectiel zeer
+snel buiten de schaduwkegel der Maan geraakt zijn. Die schaduwkegel
+is zeer smal, daar de Maan zooveel kleiner is dan de zon. Toch
+zweefde het projectiel nog in die schaduw. Met welke snelheid--was
+niet bekend, maar gering kon die niet zijn, en toch nog altijd in
+die schaduw! Barbicane pijnigde zich vruchteloos om dat raadsel op
+te lossen.
+
+Aan rust dachten geen van drieën. Aan eten evenmin, want hoewel Michel
+Ardan te vijf uur brood en vleesch voorzette, werd slechts vliegend
+een stukje genuttigd, want niemand wilde zijn raampje een oogenblik
+verlaten. Hun adem moest het glas ontdooid houden. Doch hun uitkijken
+was niet vruchteloos, want na een half uurtje zagen zij op de donkere
+maanschijf heldere lichtstippen die Barbicane aanstonds verklaarde
+als bergtoppen, reeds door de zon verlicht, terwijl de dalen nog in
+diepen nacht bedolven lagen.
+
+De zon was dus voor dat gedeelte der Maan in aantocht. Zij verlichtte
+de bergtoppen aan den zuidelijken rand der Maan. Barbicane leidde er
+uit af, dat zij met snelheid de zuidpool naderden.
+
+»En eerst de noordpool gehad," merkte Michel Ardan op »dan hebben
+wij een toertje geheel rondom de Maan gedaan!"
+
+»Juist, mijn vriend."
+
+»Daaruit volgt dan immers, dat wij voor geen parabolen of hyperbolen,
+voor geen kromme lijnen met lange beenen te vreezen hebben?"
+
+»Daarvoor niet, maar onze baan is eene gesloten kromme lijn, een
+ellips. Waarschijnlijk zullen wij nu in een geregelde elliptische
+baan voor altijd om de Maan gaan loopen."
+
+»Dan zijn wij naar de Maan," schertste de Franschman, »maar op een
+andere manier dan wij hadden gehoopt."
+
+Wat moest onder die omstandigheden van hen worden? Het projectiel
+mocht den rang van Maan der Maan krijgen, zij-zelven zouden al spoedig
+omkomen, en dan zou de bij-maan even onbewoond zijn als de Maan zelf
+scheen te wezen. Misschien zouden zij het lang genoeg houden om nog
+eens voor 't laatst de Volle Aarde te zien, zich badende in de stralen
+der zon. Misschien nog een laatsten blik toezenden aan dien aardbol,
+welken zij niet meer zouden bereiken. De stralen der vriendelijke
+zon nog eens te genieten--dat zou het laatste zijn wat hun restte!
+
+Van lieverlede begon Barbicane de halfverlichte bergen te
+herkennen. Het waren de Dörfel en de Leibnitz, die zich nabij de
+zuidpool der Maan verhieven. Het projectiel naderde die pool met
+eenparige snelheid.
+
+
+
+
+
+
+TWEEËNVEERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+DE TYCHO.
+
+
+Te 6 uur in den avond stond het projectiel boven de Maans-zuidpool
+ter hoogte van minstens 60 kilometer. Op gelijken afstand waren zij
+over de noordpool gegaan! Tegelijk kwamen zij in het zonlicht, dat
+met een levendig gejuich door hen werd begroet.
+
+De Dörfel en de Leibnitz vertoonden die witte, blinkende vlakten, welke
+door den sterrenkundige Secchi worden vergeleken bij uitgespreide
+tafellakens. Nicholl verklaarde ze kort en goed voor sneeuwvelden
+en vond er een nieuw bewijs in voor zijn beweren, dat er lucht en
+water op de Maan aanwezig zijn. Doch overigens geen spoor van leven,
+alles even doodsch, eenzaam en dor.
+
+Barbicane kwam door zijn herhaalde waarnemingen tot de zekerheid,
+dat aan de randen der maanschijf andere krachten moeten gewerkt
+hebben dan in haar midden. Het schijnt dat daar de korst toen zij nog
+niet tot vasten toestand was gekomen, ook onder den invloed van de
+aantrekking der aarde gestold is. Aan de zoomen daarentegen stond,
+om zoo te zeggen, de aantrekking der Aarde rechtstandig op die der
+Maan, zoodat althans dáar de bewering van Arago scheen te worden
+bewaarheid, »dat geen aantrekking van buiten gewerkt heeft op de
+vorming harer oppervlakte."
+
+Ofschoon dus alle spoor van tegenwoordig leven onbetwistbaar ontbrak,
+meende toch Michel Ardan een verwarden hoop klompen te hebben gezien,
+op welke hij de aandacht van Barbicane vestigde. Die stapels, als
+van steenen, hadden den vorm eener uitgestrekte vesting, die een der
+lange lichtstrepen bestreek, door sommigen vroeger voor de beddingen
+van uitgedroogde rivieren gehouden. Niet ver vandaar rees de ringberg
+Short, 5646 meter hoog. Michel Ardan verzekerde stoutweg, dat het
+een vesting was. Op kleinen afstand ontwaarde hij de ontmantelde
+wallen eener stad; hier, het nog ongeschonden gewelf eener poort;
+daar, twee of drie pilaren, liggende naast hun voetstukken; verder,
+een reeks bogen, die een waterleiding hadden moeten stutten; elders,
+de ingestorte pijlers eener reusachtige brug. Hij zag dat alles zeer
+duidelijk--maar met wat veel verbeelding in oog en kijker, zoodat op
+de nauwkeurigheid der waarnemingen nog al wat viel af te dingen.
+
+Doch het duurde niet lang of al deze heerlijkheden waren weder
+verdwenen. Ook scheen de afstand tusschen de Maan en het projectiel
+toe te nemen, tengevolge waarvan de voorwerpen veel onduidelijker
+werden. Niettemin hadden zij toch het geluk den Clavius te zien.
+
+Deze ringberg, een der merkwaardigste van de geheele maanschijf,
+wordt geschat op 7091 meter hoogte. Zij zagen hem op een afstand van
+4000 kilometer.
+
+»De vulkanen der Aarde," zei Barbicane, »zijn slechts molshoopen in
+vergelijking met die der Maan."
+
+De oude kraters, door de oudste uitbarstingen van den Vesuvius en den
+Etna ontstaan, hebben nauwelijks eene doorsnede van 6000 meter. En
+wat is dit bij die van den Clavius, 227 kilometer? Die krater is wel
+de grootste dien wij op de Maan kennen, maar daar zijn er toch meer
+van 300, 150 en 100 kilometer."
+
+»Welk een prachtig gezicht moet het geweest zijn," riep Michel
+Ardan uit, »toen die geweldige kraters, onder het ratelen van hevige
+donderslagen, rivieren van lava, hagelbuien van steenen en wolken van
+damp uitbraakten! En hoever is het nu van die grootsche tafereelen! Die
+Maan dáar is niets dan het mager geraamte van een schitterend vuurwerk,
+waarvan de papierproppen in het rond verstrooid liggen. Vanwaar toch
+die omkeering?"
+
+Barbicane hoorde hem niet eens, zoo was hij verdiept in het begluren
+der wellen van den Clavius, wiens reusachtige krater door wel honderd
+kleinere omringd was--een onoverzienbaar groote schuimspaan, gelijk
+Michel Ardan het noemde. Doch alles dood en dor, geen teeken van leven.
+
+Zoo snelden bergen en krater en bulten en holten onder hun oogen
+voorbij, totdat hun blikken eindelijk rustten op den Tycho, den
+prachtigsten van alle maanbergen.
+
+Niemand, die ooit een kijker naar de Volle Maan gericht heeft, of hij
+heeft op haar zuiderhalfrond dat schitterend punt opgemerkt. Michel
+Ardan putte zijn geheelen voorraad van beelden en vergelijkingen uit
+om het te roemen. In zijn oog was de Tycho een gloeiend brandpunt
+van licht en gloed, een krater, niets dan vuurstralen brakende, de
+naaf van een schitterend rad, een onmetelijk oog dat vlammen schoot,
+een glorie om het hoofd van Pluto.
+
+Men heeft geen kijker noodig om dat prachtig lichtpunt van de Aarde te
+zien, dat is: op een afstand van bijna 70,000 uren gaans. En wat moet
+het dan voor onze reizigers geweest zijn op een afstand van slechts
+500 kilometer, en bovendien niet belemmerd door den dampkring! Hun
+oogen konden dan ook het gezicht van dien vuurgloed niet verdragen en
+Barbicane en zijn vrienden waren genoodzaakt hun kijkers te wapenen
+met de verdonkerende glazen, welke men gebruikt bij het waarnemen
+der zon. Stom van verbazing en geestdriftig staarden zij het prachtig
+schouwspel aan. Al hun gewaarwordingen vereenigden zich op dat éene
+punt, gelijk het leven in het hart.
+
+De Tycho behoort tot die bergen, van welke lichtstrepen uitgaan,
+evenals de Aristarchus en de Copernicus. Maar hij is van alle de
+geregeldste en levert een krachtig bewijs, dat het tegenwoordig
+voorkomen der maanoppervlakte door vulkanische werkingen is
+ontstaan. De middellijn van zijn krater meet 87 kilometer. Die krater
+is niet volkomen rond, maar een weinig langwerpig en wordt omgeven
+door een menigte ringvormige wallen ter hoogte van 5000 meter. Het
+is als een kring Mont-blancs, van welke schitterend licht uitgaat.
+
+Het opmerkelijke, alleen aan dezen berg eigen, is, dat zijn krater
+vol bulten is, die zelfs de photographie nog niet in staat was af te
+beelden. Bij Volle Maan vertoont zich de Tycho het prachtigst. Men
+ziet dan geen schaduw; het is éen aaneenschakeling van kraters,
+holten, heuvels, kammen, alsof alles in éen punt des tijds verstijfd
+is door natuurwerkingen, van welker kracht wij ons geen voorstelling
+kunnen maken.
+
+Hun afstand van de Maan was op dat oogenblik niet zoo groot of zij
+konden den Tycho in de voornaamste bijzonderheden zien. Zelfs boven
+de vlakten in het rond staken een menigte afzonderlijke bergtoppen
+uit. Een stad, midden in dien krater gebouwd, zou onoverwinbaar sterk
+zijn geweest.
+
+Dit denkbeeld kwam ook op bij Michel Ardan, die zich niet kon
+weerhouden van uit te roepen: Wat een grootsche stad zou men
+binnen dezen ring van bergen kunnen stichten! Een stille, vreedzame
+wijkplaats, ver van al de ellenden van ons kortstondig bestaan! Hoe
+begeerlijk ware dat plekje voor menschenhaters, voor allen die een
+walg hebben van de samenleving!"
+
+»En voor ons te klein!" was Barbicane's opinie.
+
+
+
+
+
+
+DRIEËNVEERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+MAANBEWONERS?
+
+
+Intusschen was het projectiel voorbij den Tycho gedreven. Barbicane
+en zijn twee vrienden volgden met de grootstmogelijke nauwkeurigheid
+de schitterende lichtstrepen, die van den vermaarden berg naar alle
+zijden uitgaan.
+
+»Wat waren ze? Welke werking had die strepen veroorzaakt?" Barbicane
+vroeg dit terecht.
+
+Het schenen groeven te wezen, met opstaande randen; sommigen hadden
+een breedte van 20, anderen van 50 kilometer. Deze blinkende kanalen
+liepen hier en daar tot honderden mijlen ver; zoodat ze, vooral naar
+het oosten, noord-oosten en noorden, de helft van het zuiderhalfrond
+bedekten. Die voorwerpen zijn zeer raadselachtig. Herschel hield ze
+voor lava, door de kraters opgeworpen en door de koude verstijfd,
+maar deze meening heeft weinig bijval gevonden; andere sterrenkundigen
+voor reeksen van zwerfblokken, aldus gestrooid tijdens het ontstaan
+van den Tycho.
+
+»En waarom zou dat niet zoo zijn?" vroeg Nicholl.
+
+»Omdat het dan onverklaarbaar is, dat die lichtstrepen rechtlijnig
+zijn. Bovendien kunnen wij ons niet voorstellen, dat vulkanen daartoe
+kracht genoeg zouden hebben."
+
+»Ik vind zooveel moeielijkheid niet in de verklaring van het
+verschijnsel," merkte Michel Ardan aan.
+
+»Zoo?" vroeg Barbicane.
+
+»'t Zijn niets dan scheuren," meende de Franschman, »zooals in een
+glasruit ontstaan als men er met de hand een steentje door werpt."
+
+»En welke hand zou dat steentje geworpen hebben?" vroeg Barbicane.
+
+»De hand laten wij daar, maar het steentje kan wel een komeet geweest
+zijn, of misschien ook een uitbarsting uit het inwendige der Maan."
+
+»Dus zooveel als een eruptie!"
+
+Inmiddels was de invloed der zonnewarmte op het projectiel aanmerkelijk
+toegenomen. Kort geleden hadden de reizigers het fel koud, nu werden
+zij flauw van de hitte.
+
+»Wij worden zoo zoetjes aan er op voorbereid om met die snelle
+afwisseling van hitte en koude maanbewoners te worden," sprak Michel
+Ardan zich het gelaat afvegend.
+
+»Daar hebben wij de maanbewoners weer!"
+
+»Nu ja, maar 't is toch wel de moeite waard daarover te spreken."
+
+»Dan doen zich," antwoordde Barbicane, »twee vragen op: is de Maan
+bewoonbaar, en is zij bewoond geweest?"
+
+»Dus eerst--is zij bewoonbaar?" zei Nicholl.
+
+»Ik weet het niet," verklaarde Michel Ardan.
+
+»En ik zeg: neen!" sprak Barbicane met nadruk. »De Maan is meer dan
+waarschijnlijk niet bewoonbaar, ten minste in haar tegenwoordigen
+toestand, met geen of zoo weinig als geen lucht, met haar uitgedroogde
+zeeën, haar watergebrek, haar scherpe afwisseling van hitte en koude,
+haar nachten en dagen van 354 uren. Onder die omstandigheden kan er,
+dunkt me, geen dierlijk leven bestaan en geen behoefte van eenig
+levend wezen, zooals _wij_ het begrijpen, vervuld worden."
+
+»Maar die wezens zouden anders gevormd kunnen zijn dan wij," meende
+Nicholl.
+
+»Dat is moeilijker te beslissen," oordeelde Barbicane. »Toch zal ik het
+beproeven, maar moet beginnen met mijn vriend Nicholl te vragen, of hij
+niet gelooft, dat _beweging_ een noodwendig uitvloeisel van leven is."
+
+»Zeker," antwoordde Nicholl.
+
+»Welnu. Wij hebben de oppervlakte der Maan waargenomen op een
+afstand van 500 kilometer en toch hebben wij op de geheele Maan het
+allergeringste spoor van eenige beweging niet gezien. Het bestaan
+van redelijke wezens zou toch wel door het een of ander gebleken
+zijn. Maar wat hebben wij gezien? Overal verschijnselen der doode stof,
+nergens een levende schepping. Indien er dus dierlijk leven is, moet
+het zich verscholen houden in afgronden en spelonken, onbereikbaar
+voor onzen blik. En dat kan ik niet denken, want men zou er dan toch
+wel ergens eenig spoor van bemerkt hebben. Maar--nergens! Er schiet
+dus niets over, dan aan te nemen dat er levende wezens zijn zonder
+eenige beweging."
+
+»Met andere woorden: levende wezens zonder leven," zei Michel Ardan.
+
+»Juist," antwoordde Barbicane, »en dit is te dwaas om van te spreken."
+
+»Derhalve," hernam Michel Ardan ernstig, »de commissie uit de Gun-club,
+gezien de jongste waarnemingen der Maan, besluit met eenparigheid
+van stemmen, dat deze tegenwoordig onbewoonbaar is."
+
+»En nu de tweede vraag," sprak Nicholl. »Ik vraag aan de geachte
+commissie: indien de Maan tegenwoordig onbewoonbaar is, was zij dan
+vroeger bewoond?"
+
+»Burger Barbicane heeft het woord," zei Michel Ardan.
+
+»Mijn vrienden," begon deze, »ik heb deze onze reis niet afgewacht
+om een bepaalde meening te hebben over een vroegere bewoonbaarheid
+van een wachter onzer Aarde. Onze persoonlijke waarnemingen hebben
+mij in die meening versterkt. Ik ben volkomen overtuigd, dat de Maan
+eenmaal bewoond is geweest door menschen als wij zijn, dat zij een
+dierenwereld gehad heeft, gelijk aan de aardsche; maar tevens, dat
+dit alles voor altijd verdwenen is. Ik zeg daarmede niet, dat de Maan
+anders is dan de Aarde; wel echter, dat zij sneller verouderd is. De
+werkingen der stof zijn op en in haar heviger geweest dan met onze
+Aarde het geval is. Dit blijkt uit haren tegenwoordigen opgereten,
+verstijfden, doodschen toestand. Oorspronkelijk waren de Aarde en
+de Maan, beiden groote gaskogels, overgegaan, eerst in vloeistoffen,
+later in vaste zelfstandigheden. Onze Aarde bevond zich zeker nog in
+den gasvormigen of vloeibaren toestand, toen de Maan reeds in vaste
+stof was veranderd."
+
+»Dat laat zich wel hooren," merkte Nicholl aan.
+
+»Destijds," ging Barbicane voort, »had de Maan een dampkring; haar
+wateren konden onder de drukking van dien dampkring niet in damp
+vervliegen. Onder den invloed van lucht, water, licht, zonnewarmte,
+was de grond bedekt met plantengroei, terwijl ook dierlijk leven
+zich openbaarde. Immers, de natuur doet niets nutteloos en een zoo
+uitnemend bewoonbare wereld moet noodzakelijk bewoond geweest zijn."
+
+»Er zijn toch omstandigheden, met het geheele wezen der Maan ten
+nauwste verbonden, die er naar mijn oordeel de ontwikkeling eener
+planten- en dierenwereld hebben moeten beletten, b. v. de dagen en
+nachten van 354 uren," merkte Nicholl aan.
+
+»En aan onze polen duren zij wel een half jaar," viel Michel Ardan in.
+
+»Dat bewijst weinig, want onze polen zijn niet bewoond."
+
+Barbicane deed hen opmerken, dat, al maken die lange dagen en nachten
+in den tegenwoordigen toestand der Maan haar nu onbewoonbaar, dit
+vroeger toch het geval niet geweest is. De dampkring omsloot de Maan
+met een vochtigen mantel. De dampen stegen er in op in den vorm van
+nevels. Dit natuurlijk scherm temperde de gloeiende zonnehitte en
+belette 's nachts de warmte-uitstraling. Licht en warmte konden zich
+in de lucht verspreiden. Aldus ontstond een evenwicht, dat thans niet
+meer bestaat, daar de maansdampkring zoo goed als geheel verdwenen
+is. Bovendien geloof ik niet, dat destijds die dagen en nachten zoo
+lang geduurd hebben, omdat waarschijnlijk alstoen de tijd van de
+aswenteling der Maan nog niet gelijk was aan die van haren omloop om
+de Aarde."
+
+»En waarom zijn zij dan nu gelijk?" vroeg Nicholl.
+
+»Ten gevolge van de aantrekking der Aarde."
+
+»En wie zegt ons, dat die aantrekking krachtig genoeg was om de
+bewegingen der Maan te wijzigen toen de Aarde nog in vloeibaren
+toestand verkeerde?"
+
+»Als gij aan de »wie zegt ons?" komt, dan vraag ik ook: wie zegt ons,
+dat de Maan altijd de wachter der Aarde is geweest?" zei Nicholl.
+
+»En wie zegt ons, dat de Maan niet veel vroeger bestaan heeft dan de
+Aarde?" bracht Michel Ardan in het midden.
+
+Zij staken met volle zeilen de zee van onderstellingen en mogelijkheden
+in. Maar Barbicane riep hen tot orde. Toch kon hij Michel Ardan niet
+beletten te vragen: »zou dan het menschdom van de Maan verdwenen zijn?"
+
+»Zeker," antwoordde Barbicane, »na ongetwijfeld millioenen eeuwen
+bestaan te hebben. Van lieverlede zal de lucht dunner zijn geworden
+en daarmede de Maan onbewoonbaarder, gelijk onze Aarde dat ook door
+het toenemen der koude zal worden."
+
+»Door het toenemen der koude?"
+
+»Zonder twijfel. De maanoppervlakte is kouder geworden naarmate
+de inwendige vuren zijn uitgedoofd en de warmtestof zich heeft
+samengetrokken. Langzamerhand hebben de gevolgen daarvan zich vertoond:
+het verdwijnen van dierlijke wezens en van alle plantenleven. Door de
+aantrekking der Aarde werd de lucht al dunner en dunner; eindelijk
+verdween zij geheel. Toen werd de Maan onbewoonbaar en bijgevolg
+onbewoond, een doode wereld zooals wij haar nu zien."
+
+»En gij zegt, dat dit met de Aarde ook zal gebeuren?
+
+»Waarschijnlijk."
+
+»Maar wanneer?"
+
+»Wanneer de koude haar oppervlakte onbewoonbaar heeft gemaakt."
+
+»En heeft men daarvan den tijd berekend?"
+
+»Zeker."
+
+»Laat hooren."
+
+»Volgens de waarschijnlijkste berekeningen zal de gemiddelde
+temperatuur der Aarde tot het vriespunt genaderd zijn na 400,000
+jaren."
+
+»Dat is een molensteen van het hart!" riep Michel Ardan uit. »Zooals
+gij begont te dreigen, dacht ik, dat wij nauwelijks 50,000 jaar meer
+te leven hadden."
+
+De beide anderen lachten hartelijk om dezen uitval. Maar door
+de levendigheid van hun gesprek hadden zij niet bemerkt, dat het
+projectiel, na zijn gewone baan te hebben behouden tot boven den
+evenaar der Maan, zich opeens met snelle vaart van haar was gaan
+verwijderen.
+
+
+
+
+
+
+VIERENVEERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+DE VUURPIJLEN.
+
+
+Het was niet tegen te spreken--elke seconde vergrootte den afstand
+tusschen hen en het hemellichaam, dat zij niet hadden mogen betreden,
+maar slechts van verre waarnemen. Ook de stand van het projectiel was
+veranderd: het wendde nu de punt naar de Maan, den bodem naar de Aarde.
+
+Deze verandering wekte Barbicane's verbazing. Indien het projectiel
+zich om de Maan moest bewegen in een elliptische baan, moest immers
+het zwaarste gedeelte naar de Maan gericht blijven, zooals met de
+Maan ten opzichte van de Aarde het geval is?
+
+Bij nauwkeurige waarneming van de baan, die het projectiel
+thans beschreef, moest blijken, dat zij gelijk was aan die der
+uitreis. Het projectiel beschreef dus een zeer verlengde ellips, die
+zich waarschijnlijk uitstrekte tot het boven beschreven nulpunt, waar
+de aantrekking der Aarde en die der Maan tegen elkander juist opwegen.
+
+Tot die overtuiging kwam Barbicane ook door zijn waarnemingen; zijn
+vrienden waren van hetzelfde gevoelen.
+
+»En als wij dat punt hebben bereikt, wat zal er dan van ons
+worden?" vroeg Michel Ardan.
+
+Barbicane verklaarde het niet te weten.
+
+»Maar wat denkt gij er van?"
+
+»Van tweeën één: òf, de snelheid zal ontoereikend zijn, en dan blijven
+wij ten eeuwigen dage op dat nulpunt hangen; òf, de snelheid zal
+groot genoeg zijn, en dan moeten wij maar verder onze elliptische
+baan om de Maan gaan beschrijven."
+
+»Zit er niets anders op?"
+
+»Niets in het minste."
+
+»Kunnen wij er niets aan doen?"
+
+»Niets. Werk eens tegen het onmogelijke."
+
+»Wat? Onmogelijk, en dat voor een Franschman en twee Amerikanen!"
+
+Op dezen uitval van Michel Ardan antwoordde Barbicane bedaard: »En
+wat zoudt gij dan wel willen doen?"
+
+»Kunnen wij geen baas zijn over de beweging die ons drijft?"
+
+»Hoe wilt gij dat?"
+
+»Wel," sprak Michel Ardan, »haar wijzigen, haar dwingen om ons te
+brengen waar wij zijn willen."
+
+»Hoe?"
+
+»Dat is mijn zaak niet. Maar als de artilleristen geen meester
+zijn over hun stukken, zijn zij geen artilleristen meer. Indien het
+projectiel den kanonnier bevelen geeft, moet men den kanonnier op
+het stuk laden. Dat zijn nu de geleerde mannen, die geen raad weten,
+na mij eerst te hebben verleid..."
+
+»Verleid!" riepen Barbicane en Nicholl uit; »verleid? Wat meen je
+daarmeê?"
+
+»Zwijgt maar," hernam Michel Ardan. »Ik beklaag er mij niet over,
+want ik doe een prettig reisje. Maar mij dunkt toch, dat wij al het
+mogelijke doen moesten om ergens neer te komen, al is het dan op
+de Maan."
+
+»Niets liever dan dat," sprak Barbicane, »maar 't ontbreekt ons
+aan middelen."
+
+»Kunnen wij dan de richting van het projectiel niet wijzigen?"
+
+»Neen."
+
+»Of onze vaart verminderen?"
+
+»Ook niet."
+
+»Ballast uitwerpen?"
+
+»Wij hebben geen ballast, en het uitwerpen zou onze vaart verminderen."
+
+»Versnellen, meent gij."
+
+»Geen van beiden," verbeterde Barbicane, »want bedenk, wij bevinden
+ons in de ledige hemelruimte."
+
+»Dan rest ons slechts éen zaak," hernam Michel Ardan.
+
+»En die is?"
+
+»Ontbijten," zei deze.
+
+Zoo gezegd, zoo gedaan--en een fijne flesch ontkurkt.
+
+Daarna hervatten zij hun waarnemingen. De uitgeworpen voorwerpen bleven
+op onveranderden afstand van het projectiel zweven. Van de Aarde
+was op dat oogenblik niets te zien. De Maan daarentegen schitterde
+in vollen glans te midden van ontelbare sterren. De voorwerpen op
+haar oppervlakte begonnen door den afstand onduidelijker te worden;
+de Tycho prijkte als een zon op de prachtige schijf.
+
+Barbicane kon door geen hulpmiddel de snelheid hunner bewegingen
+bepalen; maar volgens wiskundige wetten moest ze gelijkmatig afnemen.
+
+En inderdaad, aangenomen dat het projectiel een baan om de Maan ging
+beschrijven, dan moest die baan noodwendig een elliptische zijn. De
+wetenschap wijst dit uit. Geen enkel lichaam, dat zich wentelt rondom
+een middelpunt van aantrekking, maakt daarop uitzondering. Al de
+loopbanen, die in de hemelruimte worden beschreven, zijn ellipsen:
+die der wachters om hun hoofdplaneten, die der planeten om de zon, die
+van de zon om Halcyon, indien ten minste de sterrenkunde gelijk heeft
+in haar meening, dat die ster in het Zevengesternte het middelpunt
+is rondom hetwelk zich onze zon en met haar een ontelbaar sterrenheir
+beweegt. En waarom zou dan het projectiel der Gun-club een uitzondering
+maken op dien algemeenen regel?
+
+In de elliptische loopbaan staat het aantrekkend lichaam altijd in een
+der brandpunten. Het hemellichaam dat omloopt, 't zij dan een wachter
+om een hoofdplaneet, 't zij een planeet om een zon, bevindt zich
+niet altijd op denzelfden afstand van het middelpunt der aantrekking,
+in het eerste geval de hoofdplaneet, in het laatste de zon. Wanneer
+de Aarde haar naasten stand ten opzichte der zon heeft, heet dit dat
+zij in haar perihelium is; daarentegen in haar aphelium, wanneer zij
+het verst van de zon staat. De Maan heet in haar naasten stand ten
+opzichte van de Aarde in haar perigeüm, in haar apogeüm het verst van
+ons te staan. Indien men dus deze sterrenkundige uitdrukkingen zou
+willen overbrengen op de standen van het projectiel, indien het zich
+in een elliptische loopbaan om de Maan beweegt, ware dit het verst
+van de Maan in zijn aposelenium, in zijn naasten stand bij haar in
+zijn periselenium.
+
+In den laatsten stand moest het projectiel zijn grootste, in den
+eersten zijn kleinste snelheid hebben. Nu bewoog het zich op dat
+oogenblik klaarblijkelijk naar zijn aposelenium, zoodat Barbicane volle
+recht had te oordeelen, dat hun snelheid afnemende was, om, wanneer
+dat aposelenium eenmaal zou bereikt zijn, met toenemende snelheid naar
+het naaste punt bij de Maan, het periselenium, terug te keeren. En
+indien nu het aposelenium-punt samenviel met het meermalen door ons
+genoemde nulpunt--waar de aantrekking van de Aarde tegen die der Maan
+juist opweegt--zou de snelheid van het projectiel afdalen tot nul.
+
+Barbicane onderzocht de gevolgen dier verschillende standen en dacht
+er over na, op welke wijze er partij van zou te trekken zijn, toen
+zijn gedachten werden afgeleid door een luiden kreet van Michel Ardan.
+
+»Men moet toch zeggen, dat wij uilskuikens zijn!"
+
+»Tegenspreken zal ik dit niet," antwoordde hem Barbicane, »maar
+waarom?"
+
+»Omdat wij een zeer eenvoudig middel hebben om de snelheid, met welke
+wij ons van de Maan verwijderen, te verminderen, en wij maken er geen
+gebruik van."
+
+»En wat is dat middel dan?"
+
+»Niets anders dan gebruik te maken van de terugstootende kracht die
+wij in onze vuurpijlen bezitten."
+
+»Wèl aangemerkt," zei Nicholl.
+
+»'t Is waar, wij hebben van die kracht nog geen gebruik gemaakt,
+maar wij zullen het doen," merkte Barbicane aan.
+
+»Wanneer?" vroeg Michel Ardan.
+
+»Als het er de tijd toe zal zijn. Vergeet niet, mijne vrienden,
+dat in den tegenwoordigen stand van het projectiel onze vuurpijlen
+ons wel eens van de Maan zouden kunnen verwijderen in plaats van
+haar te naderen. Ons projectiel toch heeft op dit oogenblik nog een
+schuinschen stand ten opzichte der maanschijf. En de bedoeling is
+immers op de Maan voet aan wal te zetten?"
+
+»Zeer zeker," antwoordde Michel Ardan.
+
+»Geduld dan. Door een werking, die ik niet weet te verklaren, maar die
+niettemin bestaat, heeft ons projectiel neiging om zijn bodem naar de
+zijde der Aarde te richten. Zeer waarschijnlijk zal op het nulpunt
+de top des kegels lijnrecht naar de Maan gekeerd zijn. Wij hebben
+eenigen grond om te hopen, dat onze snelheid dan nul zal wezen. Dan
+is het oogenblik daar om te handelen, en misschien kunnen wij door de
+kracht onzer vuurpijlen een rechtstreekschen val naar de oppervlakte
+der maanschijf teweegbrengen."
+
+»Bravo!" riep Michel Ardan uit.
+
+»Wij hebben dat niet gedaan, en ook niet kunnen doen, toen wij de
+eerste maal op dat punt der gelijke aantrekking van Maan en Aarde
+waren, omdat toen het projectiel nog een te groote snelheid had."
+
+»Goed geredeneerd," sprak Nicholl.
+
+»Wij moeten dus geduld oefenen," hernam Barbicane. »Wij zullen
+onzerzijds alles doen wat in ons vermogen is, en dan durf ik wel hopen,
+dat wij na zoovele teleurstellingen toch ons oogmerk zullen bereiken."
+
+Deze verklaring lokte bij Michel Ardan een menigte luide toejuichingen
+uit. En geen van hen drieën dacht er op dat oogenblik aan, dat zij
+nog zooeven met algemeene stemmen tot het besluit waren gekomen:
+Neen! De Maan is niet bewoond! Neen! de Maan is waarschijnlijk niet
+bewoonbaar! En toch--zij gingen al het mogelijke beproeven om haar
+te bereiken!
+
+Eén vraag moest nog worden beantwoord: op welk oogenblik zij dat
+belangrijk punt van gelijke aantrekking zouden bereikt hebben. Dáármee
+zouden zij hun laatste kaart uitspelen.
+
+Ten einde dat oogenblik op eenige seconden na te berekenen,
+behoefde Barbicane slechts zijn aanteekeningen te raadplegen en zijn
+verschillende hoogtemetingen op de onderscheiden maansbreedten na
+te gaan. Want de tijd tusschen het doorloopen van den afstand van
+het nulpunt tot de zuidpool moest gelijk zijn aan dien tusschen de
+noordpool en het nulpunt. De uren waren nauwkeurig aangeteekend,
+zoodat de berekening niet moeielijk was.
+
+Barbicane vond, dat zij dit punt zouden bereiken in den nacht tusschen
+7 en 8 December, te 1 uur. Op dit oogenblik was het 3 uur in den
+morgen van 7 December. Indien de beweging van het projectiel dus
+geen storing ondervond, moesten zij het bewuste punt na verloop van
+22 uren bereiken.
+
+De vuurwerken waren oorspronkelijk bestemd geweest om den val van
+het projectiel op de Maan te breken, en nu gingen onze waaghalzen ze
+gebruiken om dien val te bevorderen. Hoe het zij, zij waren gereed,
+en alleen het geschikte oogenblik moest worden afgewacht om ze te
+ontsteken.
+
+»Daar wij nu toch niets te doen hebben," zei Nicholl, »doe ik een
+voorstel."
+
+»En dat is?" vroeg Barbicane.
+
+»Te gaan slapen."
+
+»Heb je van zijn leven!" riep Michel Ardan uit.
+
+»In veertig uren hebben wij geen oog geloken," sprak Nicholl. »Eenige
+uren slapens zullen ons goed doen."
+
+»Geen denken aan!" schreeuwde Michel Ardan.
+
+»Even goede vrienden," hernam Nicholl, »elk zijn meug, maar ik ga
+naar mijn mandje."
+
+Hij strekte zich uit op een divan en 't duurde niet lang of Nicholl
+sliep dat hij snorkte.
+
+»Die Nicholl is toch zoo dom niet," sprak Barbicane een weinig later,
+»ik ga zijn voorbeeld volgen."
+
+En eenige minuten daarna accompagneerde zijn snorken in den bastoon
+den baryton-snork van Nicholl.
+
+Niet lang was Michel Ardan alleen, of hij mompelde in zichzelf:
+»die lui zijn nog zoo gek niet."
+
+En tegelijk strekte hij zijn lange beenen uit, legde zijn lange armen
+onder het hoofd en sliep insgelijks in.
+
+Maar hun slaap kon noch langdurig, noch gerust zijn. Er ging te veel
+om in den geest van die drie mannen, en eenige uren later, tegen 7
+uur in den morgen, waren alle drie gelijktijdig op de been.
+
+Het projectiel verwijderde zich nog altijd van de Maan; van lieverlede
+keerde het haar steeds meer zijn punt toe. Op zich zelf was dit
+verschijnsel nog wel onverklaarbaar, maar het kwam gelukkig juist in
+de plannen van Barbicane van pas.
+
+Nog 17 uren, en het oogenblik van handelen zou gekomen zijn.
+
+Die dag duurde hun een eeuw. Hoe stoutmoedig de drie mannen ook waren,
+toch klopte hun het hart bij de gedachte aan het naderen van het
+beslissend oogenblik, waarin blijken zou, of zij toch nog op de Maan
+zouden terecht komen, dan wel of zij tot een voortdurend rondzweven in
+een onveranderlijke loopbaan om de Maan zouden veroordeeld zijn. Zij
+telden dan ook de uren, die nimmer schenen te zullen eindigen;
+Barbicane en Nicholl verdiept in hunne berekeningen, Michel Ardan
+heen en weder stappende, zooveel de enge ruimte dit toeliet, terwijl
+hij van tijd tot tijd een ongeduldigen blik wierp op de Maan.
+
+Nu en dan vlogen gedachten aan de Aarde met snelheid door hun
+hoofd. Zij zagen in verbeelding hunne vrienden uit de Gun-club terug,
+vooral Maston, met wien zij het meest bevriend waren. Op dat oogenblik
+zou de ijverige secretaris der club ongetwijfeld op zijn post op het
+Rotsgebergte wezen. Indien hij het projectiel op den spiegel van zijn
+reusachtigen telescoop ontwaarde, wat zou hij dan wel denken? Eerst
+had hij het projectiel achter de zuidpool der Maan zien verdwijnen,
+en nu kwam het weder te voorschijn van achter de noordpool! Was het
+dan de wachter van een wachter geworden? Had hij, Maston, dat nieuwe
+hemellichaam in het leven geroepen? En was dit nu de ontknooping van
+de grootsche onderneming?....
+
+Intusschen verliep de dag zonder dat er iets bijzonders voorviel. Het
+werd middernacht, middernacht namelijk op hun chronometers, want dat
+daar in de hemelruimte van dag of nacht geen sprake is, behoeven wij
+niet te herhalen.
+
+De 8ste December dan was daar. Nog een uur, en het bewuste nulpunt was
+bereikt. Hoe zou het dan met de snelheid van het projectiel gesteld
+zijn? Zij wisten het niet te berekenen, zelfs niet te gissen. Maar in
+een opzicht kon de berekening van Barbicane niet falen: te 1 uur moest
+en zou het nulpunt bereikt zijn en alle snelheid van het projectiel
+hebben opgehouden.
+
+Doch er was nog een verschijnsel, waardoor met volkomen zekerheid werd
+aangewezen, dat zij het punt hadden bereikt waar de aantrekking der
+Aarde volmaakt even sterk was als die der Maan, Dat gold niet alleen
+het projectiel, maar ook hen zelven en al wat om hen was--niets zou
+meer eenige zwaarte hebben. Dit zonderling verschijnsel, waarover
+Barbicane en zijn vrienden den vorigen keer zoo verbaasd hadden
+gestaan, moest dan weder plaats grijpen. En dat was het ware oogenblik
+om te handelen.
+
+De kegelpunt van het projectiel was merkbaar naar de maanschijf
+gedraaid. Het voorwerp had nu een stand, waarop een drukking in de
+opwaartsche richting het naar de Maan moest drijven. En indien de eigen
+snelheid van het projectiel nu daar ter plaatse geheel had opgehouden,
+zou een schok in de richting naar de Maan, hoe gering dan ook,
+toereikend wezen om het naar dat hemellichaam heen te doen schieten.
+
+»Nog 53 minuten," zei Nicholl.
+
+»Alles klaar!" antwoordde Michel Ardan, een wasje nabij den gasbek
+houdende.
+
+»Opgepast!" riep Barbicane met het horloge in de hand.
+
+Op dit oogenblik had de werking der zwaartekracht geheel opgehouden. De
+reizigers gevoelden het aan hen zelven. Zij waren wel zeer nabij het
+nulpunt, zoo zij er al niet waren....
+
+»Eén uur!" zeide Barbicane.
+
+Michel Ardan bracht het aangestoken wasje bij een toestel, die
+onmiddellijk gemeenschap had met de vuurpijlen. Daar er geen lucht
+was en dus geen leiding van het geluid, hoorden zij niets van de
+uitbarsting. Maar door het raampje zag Michel Ardan een lichtstreep,
+die echter aanstonds uitdoofde.
+
+Het projectiel onderging een schok, die zich zeer duidelijk liet
+bemerken.
+
+Met strakke blikken, zonder een woord te spreken, nauwelijks adem
+halende, zaten de drie vrienden--men zou in de grafstilte hun hart
+kunnen hooren kloppen.
+
+»Vallen we?" vroeg eindelijk Michel Ardan.
+
+»Neen," antwoordde Nicholl, »want het projectiel heeft zich omgewend
+en zijn bodem naar de Maan gekeerd."
+
+Op dat oogenblik trad Barbicane van het raampje weg, keerde zich
+naar zijn vrienden en sprak doodsbleek met samengetrokken lippen:
+»Wij vallen!"
+
+»Naar de Maan?" riep Michel Ardan.
+
+»Naar de Aarde," antwoordde Barbicane somber.
+
+»Alle duivels!" schreeuwde Michel Ardan uit; maar met wijsgeerige
+bedaardheid voegde hij er bij: »In vredesnaam! Toen wij in het
+projectiel kropen, betwijfelden wij of het wel gemakkelijk zijn zou
+er uit te komen."
+
+Het was zoo--een vreeselijke val begon. De snelheid, die het projectiel
+nog had overgehouden, had het voorbij het nulpunt doen schieten. De
+uitbarsting der vuurwerken had het kunnen remmen. De snelheid, welke
+op de uitreis het projectiel voorbij het nulpunt had doen schieten,
+deed dat ook op den terugweg. Naar de wetten van beweging moest
+het gevaarte denzelfden weg terugloopen als het had afgelegd. Een
+vreeselijke val! Van een hoogte van 60,000 uren gaans! En daar was
+niets aan te doen; het projectiel moest onfeilbaar met dezelfde
+snelheid de Aarde bereiken waarop het uit het stuk geschoten was:
+16,000 meter in de laatste seconde!
+
+»Wij zijn verloren!" zei Nicholl koel.
+
+»Welnu," antwoordde Barbicane, »als wij sterven, kan men van onze
+reis van alles verzinnen. Wij kunnen er niets aan doen. Aan ons ligt
+het niet. De wereld moet dan maar met den dichter zeggen:
+
+
+    Rekent d'uitkomst niet, maar telt het doel alleen.
+
+
+Nicholl en Michel Ardan bedekten hun gelaat met de handen.
+
+»In Gods naam!" sprak Barbicane, de armen op de borst gekruist.
+
+
+
+
+
+
+VIJFENVEERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+AAN BOORD VAN DE SUSQUEHANNA.
+
+
+»Welnu, luitenant, hoe staat het met de peiling?"
+
+»Ik geloof, mijnheer, dat de zaak ten einde loopt," antwoordde
+luitenant Bronsfield. »Maar wie had verwacht zulk een diepte zoo nabij
+den wal te vinden, slechts honderd mijlen van de Amerikaansche kust?"
+
+»'t Is diep, Bronsfield," zei kapitein Blomsberry. »Hier ter plaatse
+moet een diepte zijn, zeker uitgehold door den Humboldt-stroom,
+die van de kust van Amerika tot aan straat Magelhaen loopt."
+
+»Die groote diepten," merkte de luitenant aan, »zijn niet gunstig
+voor het leggen van telegraafkabels. Beter is een vlakke bodem,
+zooals tusschen Valencia en Newfoundland de Atlantische kabel heeft."
+
+»Daar hebt gij gelijk in, Bronsfield. Maar zeg eens, als 't u blieft,
+waar zijn wij op dit oogenblik?"
+
+»Mijnheer," antwoordde de luitenant, »wij hebben zooeven 21,500 voet
+gepeild en nog geen grond, want dan zou de bol wel van zelf naar
+boven gekomen zijn."
+
+»Die toestel van Brook is toch een vernuftig uitgedacht ding!" zei
+kapitein Blomsberry. »Men kan er zeer nauwkeurig mee peilen."
+
+»Grond!" riep op dat oogenblik een der stuurlieden met de peiling
+belast.
+
+»Als ik u vragen mag--welke diepte hebben we?" hernam de kapitein.
+
+»Wij hebben 21,762 voet," antwoordde de luitenant, het cijfer in zijn
+zakboekje opschrijvende.
+
+»Goed," sprak de kapitein, »ik zal het op de kaart aanteekenen. Laat
+nu de lijn inhalen. Dat duurt een heelen tijd. Intusschen zullen
+de machinisten stoom opmaken, dan kunnen wij weg, als gij klaar
+zijt. Het is vier glazen, en zoo gij er niet tegen hebt, luitenant,
+ga ik naar kooi."
+
+»Slaap lekker, mijnheer!" antwoordde Bronsfield, beleefd buigende.
+
+De kapitein der Susquehanna, een flink zeeman, zoo goed als een, maar
+wat overbeleefd jegens zijn bemanning, ging naar zijn hut, nam een
+grogje van onberispelijke samenstelling en legde zich in zijn kooi,
+niet zonder zijn jongen geprezen te hebben over het opmaken van zijn
+kooigoed. Weldra lag hij in diepen slaap.
+
+Het was dus 10 uur. De 11de December scheen met een prachtigen nacht
+te zullen eindigen.
+
+De Susquehanna, een oorlogskorvet der Vereenigde Staten, met een
+stoommachine van 500 paardekracht, was belast met peilingen in
+den Grooten oceaan, ongeveer 100 mijlen van de Amerikaansche kust,
+onder keerkringsbreedte.
+
+De wind was langzamerhand gaan liggen. Geen koel zuchtje blies over het
+water. De wimpel der korvet hing onbeweeglijk slap als een natte doek.
+
+Kapitein Jonathan Blomsberry was een volle neef van den ons reeds
+bekenden kolonel, het ijverig lid der Gun-club, echtgenoot eener
+jonkvrouw Horschbidden, de tante van den kapitein en dochter van een
+groot koopman te Kentucky. Hij had geen gunstiger tijd kunnen kiezen om
+nauwkeurige peilingen te doen. Zijn korvet had zelfs niets ondervonden
+van het ongunstig weder, dat op het Rotsgebergte het waarnemen van
+het uitgeschoten projectiel had belet. Alles ging naar zijn zin en
+hij was er als goed Christen den Hemel dankbaar voor.
+
+De peilingen der Susquehanna hadden ten doel onderzoek te doen naar
+den gunstigsten zeebodem tot het leggen van een telegraafkabel tusschen
+de Hawaï-eilanden en de Amerikaansche kust.
+
+Het was een uitgebreid plan, uitgegaan van een aanzienlijke
+Maatschappij, welker directeur, de schrandere Cyrus Field, beweerde
+dat hij alle eilanden der Stille zee met een uitgestrekt net
+telegraafdraden zou verbinden--een onderneming, de geestkracht van
+Amerika waardig.
+
+Aan de korvet Susquehanna waren de eerste peilingen toevertrouwd. In
+den nacht van 11 op 12 December bevond zij zich juist op 27° 7'
+N. Br. en 41° 37' W. L. van Washington.
+
+Nadat kapitein Blomsberry naar kooi was gegaan, vertoefde luitenant
+Bronsfield met nog eenige andere officieren aan dek. De Volle
+Maan stond in heldere pracht aan den hemel. Maar al wapenden die
+zeeofficieren hunne oogen nog zoo goed, toch zagen zij geen spoor
+van het projectiel dat rondom de nachtvorstin zweefde. Wel zochten
+zij er naar; wel richtten zij hun kijkers naar de Maan; maar vergeefs.
+
+»Zij zijn nu 10 dagen weg; wat mag wel van hen geworden zijn?" sprak
+luitenant Bronsfield.
+
+»Zij zijn er toch gekomen," antwoordde een jonge adelborst, »en zeker
+doen zij wat ieder vreemdeling in elk vreemd land doet als hij er
+komt--eens wandelen!"
+
+»Omdat gij dat zegt, zal het wel waar zijn," merkte luitenant
+Bronsfield aan.
+
+»Dat zij er gekomen zijn, lijdt wel geen twijfel," meende een ander
+officier. »Het projectiel heeft de Maan moeten bereiken juist toen
+zij vol was, dat is den 5den te middernacht. Wij hebben nu den 11den,
+dat zijn 6 dagen. In 6 etmalen, met voortdurend daglicht, heeft
+men tijd genoeg om het zich lekker te maken. Mij dunkt, ik zie hen,
+onze kloeke landgenooten, gekampeerd op den bodem eener vallei, aan
+den oever van een liefelijke maanbeek, nabij het door de vulkanische
+rotsblokken half stuk geslagen projectiel. Kapitein Nicholl begint zijn
+opmetingen, de voorzitter Barbicane is bezig met zijn reisverhaal in
+het net te schrijven en Michel Ardan parfumeert de eenzame maanvlakte
+met zijn potjes en fleschjes."
+
+»Zeker is het zoo; zeker, daar is geen twijfel aan!" riep de adelborst
+uit, zich van pret de handen wrijvende bij deze fraaie beschrijving.
+
+»Ik wil het graag gelooven," antwoordde luitenant Bronsfield, die in
+het geheel niet in deze verrukking deelde. »'t Is maar ongelukkig,
+dat wij nimmer tijding uit de Maan zullen krijgen."
+
+»Met uw verlof, luitenant," vroeg de adelborst, »maar kan de voorzitter
+Barbicane niet schrijven?"
+
+Een algemeene uitbarsting van lachen was het eenig antwoord.
+
+»Geen brieven," ging de opgewonden jonkman voort. »De postbeambten
+hebben er niets mee noodig."
+
+»De telegraafbeambten dan wel?" vroeg een der officieren spottend.
+
+»Die ook niet," zei de adelborst, die het niet wilde opgeven. »Maar
+het is zeer gemakkelijk, een gemeenschap met de Aarde te openen door
+middel van teekens."
+
+»En hoe dat dan?"
+
+»Door middel van den telescoop van Longs piek. Gij weet hoe sterk hij
+de Maan aanhaalt, en gij weet ook, dat men er voorwerpen van 9 voet
+doorsnede op de Maan door zien kan. Welnu, laten onze maanmannen een
+reusachtig alphabet nemen! Zij moeten woorden schrijven van honderd
+meter, en op die wijze kunnen zij ons tijdingen toezenden."
+
+Een algemeen gejuich beantwoordde dezen voorslag van den adelborst,
+wien het waarlijk niet aan een levendige verbeelding ontbrak. Zelfs
+luitenant Bronsfield vond het denkbeeld niet onuitvoerlijk. Hij
+gaf toe, dat men ook een onmiddellijke gemeenschap met de Maan zou
+kunnen openen door middel van blinkende straalbundels, teruggekaatst
+door parabolische spiegels; deze stralen zouden, meende hij, even
+zichtbaar zijn op de oppervlakte van Venus of Mars, als de planeet
+Neptunus van de Aarde, namelijk met een sterken kijker. Hij eindigde
+met de mogelijkheid te opperen, dat lichtpunten, reeds meermalen
+op de naastbijstaande planeten waargenomen, zeer wel proeven zouden
+kunnen zijn, dáar genomen om gemeenschap met de Aarde te openen. Maar
+hij deed opmerken, dat al kon men op die wijze tijdingen van de
+Maan ontvangen, men er daarom nog geen heen kon zenden, tenzij de
+maanbewoners instrumenten tot hun beschikking hebben, geschikt om op
+hun beurt zulke waarnemingen in de verte te doen.
+
+»Dat is zoo klaar als de dag," zei een der officieren; »maar
+wat wij vooral wilden weten, is hetgeen onze drie landgenooten
+betreft, wat er van hen is geworden, wat zij er zien, wat zij er
+uitvoeren. Bovendien, indien de proef gelukt is, waaraan ik niet
+twijfel, zal men die herhalen. De Columbiad zit nog altijd vast in den
+grond van Florida. Het ligt dus alleen aan het projectiel en kruit,
+en telkenmale als de maan door het toppunt gaat, kan men haar een
+nieuwe lading bezoekers toezenden."
+
+»Dit is wel zeker," zei luitenant Bronsfield er op, »dat Maston de
+allereerste zijn zal om van die reisgelegenheid gebruik te maken."
+
+»Als hij mij mee wil hebben," riep de adelborst, »ben ik tot zijn
+dienst."
+
+»Och! aan liefhebbers zal het niet ontbreken," antwoordde Bronsfield,
+»en als men hen laat begaan, zal het niet lang duren of de helft der
+aardbewoners is naar de Maan."
+
+Dit gesprek der zeeofficieren aan boord van de Susquehanna duurde
+tot ongeveer éen uur na middernacht. Het is niet te zeggen,
+welke verwonderlijke invallen, welke reusachtige plannen, welke
+gedrochtelijke beschouwingen al door deze stoutmoedige gasten
+werden uitgekraamd. Na de proefneming van Barbicane scheen voor
+de Amerikanen niets onmogelijk. Zij spraken er zelfs van, niet een
+commissie van geleerden, maar een geheele kolonie naar de Maan te
+zenden, benevens een leger met infanterie, artillerie en cavalerie,
+ten einde de maanwereld te veroveren.
+
+Te éen uur, twee glazen in de hondewacht, was het inhalen der lijn
+nog niet gedaan. Er schoten nog 10,000 voet over, en dit eischte
+een arbeid van nog verscheiden uren. Ingevolge de orders van den
+commandant waren de vuren aan en was stoom opgemaakt. De Susquehanna
+was gereed om oogenblikkelijk te vertrekken.
+
+Op dat oogenblik, 17 minuten over éenen, stond luitenant Bronsfield
+gereed om naar zijn hut te gaan, toen zijn aandacht werd getrokken
+door een onverwacht gesis in de verte.
+
+Zijn kameraden en hij zelf dachten eerst, dat dit geluid veroorzaakt
+werd door ontsnappen van stoom, maar bij nader opmerken werden zij
+gewaar, dat het heel ver uit de lucht kwam.
+
+Zij hadden den tijd niet er over te praten, want het gesis werd
+geweldig sterk, en zij zagen voor hun oogen een ontzettenden vuurbol,
+in gloed, door de snelheid zijner vlucht en door zijn wrijving tegen
+de luchtlagen.
+
+Deze vurige klomp werd voor hun oogen al grooter en grooter; eindelijk
+stortte het gevaarte met een donderend geraas op den boegspriet
+der korvet; het tuig aan den boeg werd verbrijzeld en het onbekende
+voorwerp viel met een allervreeslijkst geplomp in zee. Eenige voeten
+meer achterwaarts, en de Susquehanna ware met man en muis vergaan!
+
+Op dit oogenblik kwam kapitein Blomsberry half gekleed te voorschijn,
+hij vloog naar de voorplecht, waar zijn officieren stonden.
+
+»Met uw verlof, mijne heeren! wat is hier gebeurd?" vroeg hij.
+
+De adelborst nam voor allen het woord en riep: »Commandant, zij zijn
+het; zij zijn teruggekomen!"
+
+
+
+
+
+
+ZESENVEERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+MASTON TEN TOONEELE.
+
+
+Er was een groote beweging aan boord van de Susquehanna. Officieren
+en matrozen vergaten het vreeslijk gevaar dat zij hadden geloopen,
+verbrijzeld en naar den zeebodem medegesleurd te worden. Zij
+dachten alleen aan het einde der hachelijke reis. Zoo kostte dan de
+stoutmoedige onderneming van ouden en lateren tijd het leven aan de
+waaghalzen die haar hadden beproefd.
+
+»Zij zijn het; zij zijn terug!" had de jonge adelborst uitgeroepen,
+en allen hadden hem begrepen. Doch aangaande het lot der reizigers
+in het projectiel waren de gevoelens verdeeld.
+
+»Zij zijn dood," meende de een.
+
+»Zij leven," zei de ander. »Het water is diep, daardoor is hun val
+geheel gebroken."
+
+»Maar zij hebben geen lucht gehad," merkte een derde aan; »zij hebben
+moeten stikken."
+
+»Verbrand!" liet zich een ander hooren. »Het projectiel was niets
+dan een gloeiende klomp, toen het zoo door de lucht schoot."
+
+»Dat doet er niet toe," was de algemeene stem; »dood of levend,
+wij moeten hen zien op te halen."
+
+Inmiddels had kapitein Blomsberry zijn officieren om zich
+verzameld en »onder hun goedkeuring" hield hij scheepsraad. Er moest
+oogenblikkelijk gehandeld worden. Het noodigste was, het projectiel
+op te visschen--iets, dat wel zeer moeielijk, maar toch niet geheel
+onmogelijk was. Maar de korvet miste de noodige werktuigen, zoodat
+men besloot, naar de naaste haven te stoomen en daar de Gun-club
+kennis te geven van het neerkomen van het projectiel.
+
+Dit besluit werd met eenparigheid van stemmen genomen; het kwam alleen
+aan op de keuze der haven. De naastbijgelegen kust bezat geene op die
+27° breedte. Het dichtste waren zij nog bij Monterey, maar daar was
+geen telegraafkantoor, en de electrische draad alleen kon het groote
+nieuws snel genoeg verspreiden.
+
+Eenige graden hooger opende zich de baai van San-Francisco. De
+hoofdstad van het goudland zou gemakkelijker hulpmiddelen bieden
+tot gemeenschap met het hart der Unie. In minder dan twee dagen kon
+de Susquehanna, met kracht doorstoomende, die haven van Californië
+bereiken. Dus--onverwijld onder stoom!
+
+De vuren werden opgestookt. Er hingen nog wel een paar duizend vadem
+lijn overboord, maar wat het zwaarst was moest het zwaarst wegen. De
+commandant beval, altijd »met goedvinden zijner officieren," de lijn
+te kappen.
+
+»Wij zullen," zei hij, »aan haar boveneinde een boei vastbinden,
+ten einde de plaats waar het projectiel in zee is gevallen, juist
+te weten."
+
+»Bovendien," zei luitenant Bronsfield, »wij hebben een nauwkeurig
+bestek, 21° 7' N. Br. en 41° 37' W. L."
+
+»Zeer wel, mijnheer Bronsfield," antwoordde de kapitein, »en met uw
+goedvinden, laat de lijn kappen."
+
+Een groote boei werd stevig aan het boveneinde der lijn vastgebonden,
+en daar deze duizenden voeten lang was, bestond er geen gevaar van
+merkbaar afwijken.
+
+De kapitein, onderricht, dat alles kant en klaar was, liet den
+machinist bedanken voor zijn vaardigheid en gaf last om noordwest
+te sturen. De korvet wendde en stoomde met volle kracht naar de baai
+van San-Francisco. Het was zes glazen--drie uur in den morgen.
+
+De afstand tot San-Francisco was een kleinigheid voor een zoo vlug
+stoomschip als de Susquehanna. Zij kon dien in 36 uren afleggen,
+zoodat zij den 14den December, 's namiddags te 1 uur 27 minuten in
+de baai van de hoofdstad kon zijn.
+
+Hooggespannen was de nieuwsgierigheid, toen het prachtig oorlogsschip
+daar met volle vaart in zijn ontredderden toestand kwam aanstoomen:
+zonder boegspriet, met gebroken fokkemast en gehavend touwwerk. Een
+menigte menschen stroomde naar de kade om de ontscheping af te wachten.
+
+Zoodra de korvet geankerd was, begaven zich kapitein Blomsberry
+en luitenant Bronsfield in een sloep met 8 roeiers, die hen in een
+oogenblik aan wal brachten.
+
+Zij sprongen van boord.
+
+»Waar is het telegraafkantoor?" was hun eerste en eenige vraag;
+geen antwoord gaven zij op de ontelbare vragen die hun gedaan werden.
+
+De havenmeester bracht hen zelf aan het telegraafkantoor, te midden
+van een menigte nieuwsgierigen.
+
+Blomsberry en Bronsfield traden binnen, terwijl de menigte zich buiten
+de deur verdrong.
+
+Eenige minuten later werd een gelijkluidend telegram aan vier adressen
+afgezonden, namelijk: 1) aan den secretaris van het marine-departement
+te Washington; 2) aan den tweeden voorzitter der Gun-club te Baltimore;
+3) aan Maston, Long's piek, Rotsgebergte; 4) aan den onderdirecteur
+der sterrenwacht te Cambridge, in Massachusetts.
+
+Het telegram was van den volgenden inhoud:
+
+Op 27° 7' N. Br. en 41° 37' W. L., 13 December, te 1 u. 27 min. 's
+morgens, projectiel Columbiad in zee gevallen. Sein beschikkingen,
+Blomsberry, commandant der Susquehanna."
+
+Het duurde geen vijf minuten, of de geheele stad San-Francisco wist
+het nieuws. Vóór zes uur in den avond vernamen de verschillende Staten
+der Unie de groote gebeurtenis. En na middernacht was geheel Europa
+bekend met den uitslag der Amerikaansche proefneming.
+
+Wij zullen ons niet wagen aan het beschrijven van den indruk, dien
+deze onverwachte ontknooping allerwege maakte.
+
+Zoodra de secretaris van het marine-departement het telegram had
+ontvangen, telegrapheerde hij naar de Susquehanna, dat zij in de baai
+van San-Francisco wachten moest zonder haar vuren uit te dooven. Dag
+en nacht moest zij zich gereed houden om zee te kiezen.
+
+De sterrenwacht te Cambridge hield een buitengewone vergadering,
+in welke, met de kalmte die het kenmerk is van geleerde lichamen,
+de zaak uit wetenschappelijk oogpunt werd in behandeling genomen.
+
+Bij de Gun-club heerschte een groote beweging. Alle artilleristen waren
+bijeen. Juist las de tweede voorzitter Wilcome de tijding voor, bij
+welke Maston en Belfast berichtten, het projectiel in den reusachtigen
+kijker op Long's piek te hebben waargenomen. Deze mededeeling meldde
+tevens, dat het projectiel, onder den invloed van de aantrekking der
+Maan, de wachter van een wachter in het zonnestelsel was geworden.
+
+De lezer weet reeds wat er van de zaak was.
+
+In den boezem der Gun-club vormden zich twee partijen, toen het
+telegram van Blomsberry was ontvangen en daarmede dat van Maston
+lijnrecht tegengesproken. Aan de eene zijde stonden diegenen, die
+den val van het projectiel, en derhalve de terugkomst der reizigers,
+voor waar hielden. Een andere partij hield zich aan de waarnemingen van
+Long's piek, en verklaarde uit dien hoofde het telegram van Blomsberry
+voor een dwaling. In het oog der laatsten was het vermeende projectiel
+niets anders dan een vuurkogel, die in zijn val den steven der korvet
+had gehavend. Men kon tegen deze opvatting weinig zeggen, want de
+snelheid van het vallend voorwerp had een nauwkeurige waarneming
+zeer moeten bemoeielijken. De commandant en de officieren der
+Susquehanna hadden zich gewis te goeder trouw kunnen vergissen. Eén
+bijzonderheid sprak niettemin tot hun voordeel: dit namelijk, dat
+indien het projectiel op den aardbol gevallen was, het alleen op 27°
+noorderbreedte had kunnen neerkomen, en indien men den verloopen tijd
+benevens de aswenteling der aarde in rekening bracht--tusschen de 41°
+en 42° westerlengte.
+
+Hoe het zij, met eenparigheid van stemmen werd in de Gun-club besloten,
+dat de leden Blomsberry, Bilby en majoor Elphiston onverwijld naar
+San-Francisco zouden vertrekken, ten einde middelen te beramen om
+het projectiel uit de diepte des oceaans op te visschen.
+
+Deze ijverige mannen togen op reis zonder een oogenblik te verliezen;
+de spoorweg die weldra geheel midden-Amerika moet doorsnijden, bracht
+hen te St. Louis, waar vlugge diligences hen zouden opnemen.
+
+Bijna op hetzelfde oogenblik, waarop de secretaris van het departement
+der marine en de onderdirecteur der sterrenwacht te Cambridge het
+telegram uit San-Francisco ontvingen, beleefde Maston het vreeslijkst
+oogenblik van zijn geheele leven, waarin hij misschien nog zekerder
+zijn leven had ingeschoten dan bij het springen van zijn vermaard
+kanon, en waarbij hij zeer zeker nog meer naam zou gemaakt hebben.
+
+De lezer zal zich herinneren, dat de secretaris der Gun-club zich
+onmiddellijk na het afschieten der Columbiad naar zijn post in het
+Rotsgebergte, en bijna even snel als het projectiel had begeven. De
+geleerde directeur der sterrenwacht te Cambridge, mijnheer Belfast,
+vergezelde hem. Ter plaatse hunner bestemming aangekomen, hadden
+zij de noodige beschikkingen genomen en verlieten den mond van den
+reusachtigen telescoop niet.
+
+Reeds is verhaald, dat deze groote kijker een spiegeltelescoop was,
+waar men van boven inzag. Hij was boven een refractor gekozen,
+opdat men zoo weinig mogelijk licht zou verliezen en het voorwerp
+waarop men het richtte, de meestmogelijke helderheid behouden. Ten
+gevolge dier inrichting plaatsten zich Belfast en Maston boven aan
+het instrument. Zij kwamen er langs een wenteltrap, een meesterstuk
+van lichtheid. Er aldus inziend, namen zij waar hetgeen de spiegel
+op den bodem der reusachtige buis van 280 voet lengte terugkaatste.
+
+De twee waarnemers brachten dus al hun tijd door op den omgang aan
+den mond van den telescoop, grommende over het weder, dat de Maan aan
+hun gezicht onttrok en alle waarneming aan den hemel onmogelijk maakte.
+
+Men stelle zich dan voor, hoe groot hun vreugde was, toen, na eenige
+dagen wachtens, in den nacht van 5 December, het voertuig dat hun
+vrienden bevatte, zich aan hun blikken vertoonde! Op die vreugde
+volgde een smartelijke teleurstelling, toen zij in vertrouwen op
+onvolledige waarnemingen hun eerste telegram overal lieten verspreiden,
+dat het projectiel een wachter van de Maan was geworden en zich in
+een onveranderlijke baan om haar bewoog.
+
+Sedert dat oogenblik had het gevaarte zich niet meer aan hun oog
+vertoond; en dit was zeer natuurlijk, daar het zich toen bewoog boven
+de van ons afgekeerde zijde der Maan. Maar toen het weder op de voor
+ons zichtbare maanschijf moest te zien zijn, was er projectiel noch
+wat erop geleek te bespeuren! Men verbeelde zich het ongeduld van
+den opgewonden Maston en zijn geleerden metgezel, die niet minder
+ongeduldig was dan hij! Elk oogenblik van den nacht meenden zij het
+voertuig te zien, maar 't geleek er niet naar! En dit gaf tusschen hen
+aanleiding tot gedurige kibbelarijen. Belfast beweerde: het projectiel
+was er niet, Maston hield stijf en sterk staande, dat het hem als
+vlak voor de oogen stond.
+
+»'t Is het projectiel!" zie Maston nog eens.
+
+»Neen, zeg ik u," antwoordde Belfast. »Het is een sneeuwval die van
+een maanberg naar beneden rolt."
+
+»Welnu, morgen zullen wij het wel zien."
+
+»Wij zullen het nimmer meer zien; het is nu in de hemelruimte
+verdwenen."
+
+»Neen."
+
+»Ja."
+
+En in die oogenblikken, waarin de ja's en neen's ratelden als hagel,
+was de welbekende prikkelbaarheid van den secretaris der Gun-club
+een altijddurende kwelling voor Belfast.
+
+Zulk een leven zou weldra onhoudbaar geworden zijn, maar een onverwacht
+voorval maakte een einde aan dat eeuwigdurend overhoopliggen.
+
+In den nacht van 14 op 15 December waren de twee onvermoeide
+kampioenen bezig met het waarnemen der Maan. Maston schold naar
+gewoonte op den geleerden Belfast, die zijnerzijds ook geen troef
+verzaakte. De secretaris der Gun-club beweerde voor de duizendste
+maal, dat hij het projectiel zag, er zelfs bijvoegende, dat hij het
+gelaat van Michel Ardan voor een der kijkglaasjes had gezien. Hij
+bevestigde zijn verzekeringen met een reeks gebaren, die eenigszins
+verontrustend werden door het zwaaien met zijn haak.
+
+Op dit oogenblik verscheen de bediende van Belfast op den omgang;
+het was 10 uur in den avond--de bediende overhandigde een telegram
+aan zijn meester. 't Was van den commandant der Susquehanna.
+
+Belfast brak den omslag open en slaakte een kreet.
+
+Maston kuchte.
+
+»Het projectiel?"
+
+»Welnu?"
+
+»Is op de aarde gevallen."
+
+Een nieuwe kreet, ditmaal een akelig gehuil!
+
+Belfast keerde zich naar Maston. De ongelukkige had onvoorzichtig
+genoeg een weinig te veel over den rand van de telescoopbuis gehangen;
+hij had het evenwicht verloren en was er in gevallen! Een val van 280
+voet, om op een harden spiegel terecht te komen! Belfast zag hem na
+met angstige blikken.
+
+Maar, o geluk! Maston was met zijn haak aan een schoorijzer van de
+buis blijven hangen. Hij jammerde en gilde, maar hield zich toch vast.
+
+Belfast riep om hulp. Er daagden menschen op; zij haalden touwen, die
+men om Maston wist te slaan, en met groote moeite trok men eindelijk
+den onvoorzichtigen secretaris der Gun-club uit den telescoop.
+
+»'t Zou wat te zeggen zijn geweest," was zijn eerste woord, »als ik
+den spiegel eens had gebroken!"
+
+»Dan hadt gij hem kunnen betalen," antwoordde Belfast droogjes.
+
+»Waar is dat satansche projectiel gevallen?" vroeg Maston.
+
+»In de stille zee."
+
+»Laat ons gaan."
+
+Een kwartier later daalden de beide sterrenkundigen af langs de
+helling van het Rotsgebergte, twee dagen later waren zij tegelijk
+met hun vrienden uit de Gun-club te San-Francisco, na onderweg vijf
+paarden doodgereden te hebben.
+
+Elphiston, Blomsberry van de club en Bilsby hadden zich bij hun
+aankomst bij hen gevoegd.
+
+»Wat nu?" riepen zij uit.
+
+»Naar het projectiel visschen," antwoordde Maston, »en wel hoe eer
+zoo beter."
+
+
+
+
+
+
+ZEVENENVEERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+DE REDDING.
+
+
+De plaats, waar het gevaarte in de diepte der zee nederzonk, was
+nauwkeurig genoeg bekend, maar 't ontbrak nog aan werktuigen en
+gereedschappen om het te bereiken en naar boven te brengen. Deze
+moesten eerst nog worden uitgevonden, vervolgens vervaardigd. De
+Amerikaansche ingenieurs konden met zulk een kleinigheid niet
+bemoeielijkt worden. Waren de dreggen eenmaal gereed en was er stoom
+opgemaakt, dan waren zij er zeker van, den puntkogel te zullen ophalen,
+in weerwil van zijn gewicht, waarvan hij trouwens in het water zooveel
+verloor als het gewicht bedroeg van het water dat hij verplaatste.
+
+Maar 't was niet genoeg het projectiel op te hijschen. Men moest ook
+aan de reizigers denken. Niemand twijfelde eraan, of zij zouden nog
+wel in leven zijn.
+
+»Ja," herhaalde Maston onophoudelijk met het grootste zelfvertrouwen,
+»die kerels zijn bij de hand; zij kunnen niet als weerloozen gevallen
+zijn. Zij zijn levend, springlevend, maar wij moeten ons reppen om
+hen nog levend te krijgen. Over levensmiddelen en water bekommer
+ik mij niet. Daar hebben zij voorraad genoeg van. Maar de lucht,
+de lucht! Die zullen zij tekortkomen. Daarom haastje, repje!"
+
+En men haastte en repte zich. Men maakte de Susquehanna gereed voor
+haar nieuwe bestemming. Haar krachtige machines werden ingericht om op
+de ophaalkettingen te werken, het aluminium-projectiel woog slechts een
+kleine 10,000 kilo, vrij wat minder dan de onderzeesche kabel, die in
+den Atlantischen oceaan werd gelegd onder dergelijke omstandigheden. De
+eenige moeielijkheid bestond dus daarin, dat men een projectiel van
+cylindervorm met kegelpunt moest ophalen, zonder dat men er aanvatsels
+of uitsteeksels aan had tot het vasthechten der kettingen.
+
+Met het oog daarop liet de ingenieur Murchison, die zich ijlings naar
+San-Francisco had begeven, sterke dreggen aanbrengen, die den vorm
+hadden van tanden, welke het projectiel, als zij het eenmaal hadden
+vastgegrepen, niet weder zouden loslaten. Ook liet hij duikertoestellen
+maken, waarmee men veilig tot op den bodem der zee kon afdalen. Hij
+bracht ook aan boord van de Susquehanna toestellen voor ineengeperste
+lucht, zeer schrander bedacht en gemaakt. Het waren inderdaad kamertjes
+met glasruiten; door het water in afzonderlijke ruimte in te laten,
+konden deze tot op groote diepten neerzinken. Deze toestellen waren
+te San-Francisco voorhanden; zij hadden er gediend bij het leggen
+van een onderzeeschen dijk. En dat was zeer gelukkig, want tijd om
+ze te maken zou er niet zijn geweest.
+
+Intusschen, in weerwil van de deugdelijkheid dier toestellen en in
+weerwil van de schranderheid dergenen die er zich van zouden bedienen,
+was de uitslag nog volstrekt zoo zeker niet, want het gold hier niets
+minder dan een zoo zwaar lichaam uit een diepte van 20,000 voet te
+voorschijn te halen! Voorts--wanneer zelfs het projectiel naar de
+oppervlakte der zee zou geheschen zijn, hoe zou het er met de drie
+reizigers uitzien? Hadden zij den schok weerstaan, dien 20,000 voet
+water misschien niet geheel hadden kunnen breken?
+
+Doch praten en bedenkingen baten niet--er moesten onverwijld spijkers
+met koppen worden geslagen. Maston zweepte de werklieden dag en nacht
+voort. Hij was gereed, 't zij om het duikerspak aan te trekken, 't
+zij om de luchttoestellen te beproeven, ten einde zich te vergewissen
+van den toestand waarin zijn vrienden zich bevonden.
+
+Wel zette men allen mogelijken spoed achter het vervaardigen der
+verschillende takels en andere toestellen; wel werd alles gedaan om de
+zaak in orde te krijgen; wel stelde de Regeering der Unie aanzienlijke
+geldsommen ter beschikking van de Gun-club--toch duurde het vijf lange
+dagen,--vijf eeuwen--eer de voorbereidende werkzaamheden voltooid
+waren. Gedurende dien tijd was de openbare meening tot het uiterste
+gespannen. Telegrammen vroegen uit alle wereldoorden hoe het er mee
+stond, en telegrammen seinden naar alle wereldoorden het antwoord. De
+redding van Barbicane, Nicholl en Michel Ardan werd nog meer de
+algemeene zaak der menschheid beschouwd als vroeger het gieten en
+afvuren van de Columbiad. Inzonderheid overal waar men ingeschreven
+had tot het dragen der kosten, liet men zich ijverig aan het lot der
+reizigers gelegen liggen.
+
+Eindelijk werd alles aan boord van de Susquehanna gebracht,
+hijschkettingen, luchthouders, dreggen, windassen--kortom
+alles. Maston, de ingenieur Murchison en de afgevaardigden der Gun-club
+betrokken hunne hutten. Men was gereed om te vertrekken.
+
+Den 21sten December 's avonds te 8 uur, stak de korvet in zee. Het
+was vrij koud, met fraai weder en een matig koeltje blies uit het
+noord-oosten. De geheele bevolking van San-Francisco verdrong zich
+op de kade, verbaasd, verstomd--zij bewaarde haar juichkreten voor
+de terugkomst.
+
+De stoom werd tot de hoogste drukking gebracht en de schroef der
+Susquehanna bracht de korvet met snelheid uit de baai.
+
+'t Is nutteloos uit te weiden over de gesprekken aan boord tusschen
+de officieren, matrozen en passagiers. Allen hadden slechts éen
+gedachte. Aller hart klopte voor dezelfde zaak. Wat zouden Barbicane
+en zijn vrienden doen, terwijl men hun te hulp snelde! Wat was er
+van hen geworden? Waren zij in staat eenige stoutmoedige proeven
+te nemen ten einde hunne vrijheid te heroveren? Niemand kon daarvan
+iets zeggen. Blijkbaar waren al hun hulpmiddelen uitgeput. Meer dan
+20,000 voet onder de oppervlakte van den oceaan lag hun kerker, en
+die metalen kerker spotte met alle mogelijke pogingen der gevangenen.
+
+Den 23sten December, te 8 uur 's morgens, moest de Susquehanna ter
+plaatse van het ongeluk zijn aangekomen. Men diende tot den middag
+te wachten om het bestek nauwkeurig te maken. De boei, aan de lijn
+vastgebonden, was niet in het gezicht.
+
+Op den middag schoot kapitein Blomsberry de zon, geholpen door
+zijn officieren en in tegenwoordigheid der afgevaardigden van de
+Gun-club. Het was een oogenblik van angstige spanning. Toen haar stand
+bepaald was, bleek dat de Susquehanna zich eenige minuten ten westen
+bevond van het punt, waar het projectiel in de diepte was verdwenen.
+
+De korvet moest dus den steven naar dat punt richten.
+
+De boei werd 47 minuten na twaalven gezien. Zij lag in volmaakte orde
+en kon weinig afgedreven zijn.
+
+»Eindelijk!" riep Maston uit.
+
+»Beginnen wij nu?" vroeg kapitein Blomsberry.
+
+»Zonder een seconde te verliezen," antwoordde Maston.
+
+Alle maatregelen werden genomen om de korvet zoo goed als onbeweeglijk
+te doen bijleggen.
+
+Alvorens het grijpen van het projectiel te beproeven, wilde de
+ingenieur Murchison eerst onderzoeken in welken stand het op den bodem
+lag der zee. De luchttoestellen, daartoe bestemd, werden gevuld. Ze
+te hanteeren is niet zonder gevaar, want op de diepte van 20,000 voet
+en bij zulke geweldige drukking staan zij bloot aan breken en dit is
+een van de verschrikkelijkste gevolgen.
+
+Maston, Blomsberry van de Gun-club en de ingenieur Murchison namen
+plaats in de duikerklok, van de luchttoestellen voorzien. De commandant
+bestuurde het werk, gereed om op het minste teeken zijn kettingen te
+vieren of aan te halen. De schroef was buiten werking gesteld en al
+de kracht der machines, overgebracht op den kaapstander, kon in een
+oogenblik de toestellen aan boord hijschen.
+
+Te 1 uur 25 minuten na den middag werden de duikers nedergelaten;
+zij verdwenen onder den waterspiegel.
+
+De belangstelling der officieren en matrozen verdeelde zich nu tusschen
+de gevangenen in het projectiel en de gevangenen in de duikerklok. De
+laatsten dachten niet aan zich zelven: zij keken met aandacht door
+de glaasjes naar het water dat zij doorkliefden.
+
+De daling ging snel. Te 2 ure 17 minuten had de duikerklok den bodem
+der Stille zee bereikt. Maar zij zagen niets dan een zandgrond, zonder
+dieren, zonder planten. Bij het licht hunner lampen, die voorzien
+waren van sterke spiegels, konden zij de duistere waterlagen tot op
+vrij verren afstand overzien, maar van het projectiel ontdekten zij
+niet het minste spoor.
+
+Het ongeduld dezer stoutmoedige duikers is niet te beschrijven. Daar
+hun toestel in electrische gemeenschap was met de korvet, gaven zij
+het afgesproken teeken, en de Susquehanna haalde hen eenige meters op,
+ten einde zich en daardoor ook hen wat te verplaatsen.
+
+Aldus doorzochten zij den geheelen omtrek onder water, maar werden
+telkens misleid door gezichtsbedrog dat hun door het hart sneed. Hier
+een rots, daar een heuveltje, hielden zij voor het projectiel, maar
+gedurig ontdekten zij hun dwaling en zij werden wanhopend.
+
+»Maar waar zijn zij toch? Waar zijn zij?" riep Maston.
+
+En de arme man riep met luider stem: »Nicholl! Barbicane! Michel
+Ardan!" alsof zijn ongelukkige vrienden hem hadden kunnen hooren
+of antwoorden!
+
+Hun zoeken werd voortgezet totdat de bedorven lucht in de klok de
+duikers noodzaakte het sein tot ophalen te geven.
+
+Men begon daarmede tegen 6 uur in den avond en eerst te middernacht
+waren zij boven.
+
+»Tot morgen!" zuchtte Maston, toen hij voet op de korvet zette.
+
+»Ja," zei Blomsberry.
+
+»En dan op een andere plek."
+
+»Ja."
+
+Maston twijfelde nog niet aan den uitslag, maar de anderen, niet
+langer zoo opgewekt als de eerste uren, begrepen al de moeielijkheid
+der onderneming. Hetgeen hun te San-Francisco gemakkelijk toescheen,
+bleek hier, in volle zee, zoo goed als onuitvoerbaar. De kansen van
+slagen namen zeer sterk af, en van een gelukkig toeval alleen was
+het vinden van het projectiel te verwachten.
+
+Den volgenden dag, 24 December, werd de onderneming hervat, in
+weerwil der teleurstelling van het vorig etmaal. De korvet verhaalde
+telkens na eenige minuten een weinig naar het westen, en de toestel,
+van versche lucht voorzien, nam dezelfde personen nogmaals op, om de
+diepten van den oceaan te doorzoeken.
+
+De geheele dag verliep hiermee vruchteloos. De bedding der zee was een
+woestijn. De volgende dag gaf even weinig; ook de 26ste December niet.
+
+Het was om wanhopig te worden. Men dacht aan niets dan aan
+de ongelukkigen die nu 26 dagen in het projectiel opgesloten
+zaten. Misschien werden zij in deze oogenblikken aangegrepen door
+de eerste aanvallen van verstikking, indien zij tot hiertoe waren
+ontsnapt aan de gevaren van hun val! De lucht was zeker uitgeput,
+en daarmede ongetwijfeld hun moed, hun geestkracht!
+
+»De lucht--dat kan zijn," zei Maston zeer beslist, »maar de
+geestkracht--nimmer!"
+
+Den 28sten December, na nog twee dagen zoekens, was alle hoop
+vervlogen.
+
+Het projectiel was immers een stofje in dezen onmetelijken oceaan! Men
+moest het opgeven.
+
+Toch wilde Maston van geen opbreken hooren. Hij verkoos de plaats
+niet te verlaten zonder althans het graf zijner vrienden te hebben
+gevonden. Maar de commandant Blomsberry kon het niet langer volhouden;
+in spijt van al de vertoogen, door den secretaris der Gun-club
+ingebracht, gaf hij last om te vertrekken.
+
+Den 29sten December, 's morgens te 9 uur, zette de Susquehanna koers
+naar de baai van San-Francisco.
+
+Het was 10 uur. De korvet stoomde met halve kracht, alsof zij noode
+de plaats verliet, toen de uitkijk in den mast naar omlaag riep:
+»een boei aan stuurboord!"
+
+De officieren wendden het oog in de aangewezen richting. Met hun
+kijkers zagen zij inderdaad een ton, zooals men ze in afgepeilde
+vaarwaters ziet liggen. Maar tot hun groote bevreemding ontwaarden
+zij er een vlag op. De boei stak een voet of vijf, zes boven het
+water uit en blonk in de stralen der zon, alsof zij met zilveren
+platen beslagen was.
+
+De commandant Blomsberry, Maston en de afgevaardigden der Gun-club
+waren op rolpaarden geklommen en gluurden naar het op de watervlakte
+dobberend voorwerp.
+
+Allen zagen in koortsachtige spanning uit. Niemand sprak een
+woord. Niemand durfde de gedachte uitspreken die allen door de
+ziel vloog.
+
+De korvet was tot op ruim twee kabellengten genaderd.
+
+Een siddering voer door aller leden.
+
+Het was de Amerikaansche vlag!
+
+Op dit oogenblik hoorden de schepelingen een vreeslijk
+gebrul. Het was Maston, die een gil uitstiet en voor dood op den
+grond stortte. Vergetende dat zijn rechterarm door een ijzeren haak
+vervangen was en dat een getah-pertja kapje zijn hersenen bedekte,
+had hij zich een geduchten slag toegebracht.
+
+Men snelde op hem toe en hief hem op. Tot zich zelven gebracht
+riep hij uit: »Stommelingen die wij zijn! Drie- en viermaal
+apen! Ellendelingen! Ezels!"
+
+»Maar wat is er dan toch?" riepen allen uit één mond.
+
+»Wat er is?"....
+
+»Maar spreek dan toch!"
+
+»Wat er is? Dat het projectiel nóg geen 10,000 kilo weegt."
+
+»En wat zou dat?"
+
+Dat het een watergewicht van 28 ton verplaatst en bijgevolg _dat het
+drijven moet_.
+
+Onbeschrijfbaar is de nadruk, dien de waardige man op het woord
+»drijven" legde. En het was ook zoo! Allen, ja allen hadden zij
+de waterweegkundige wet vergeten, dat het projectiel, na door de
+kracht van den val tot in de diepte van den oceaan gedoken te zijn,
+onfeilbaar weder naar de oppervlakte moest rijzen. En nu dreef het
+zachtjes op den oceaan....
+
+Sloepen werden gestreken; Maston en zijn vrienden sprongen er in. De
+spanning klom ten top. Aller harten klopten hoorbaar, terwijl de
+vletten naar het projectiel roeiden. Wat zou het bevatten? Levenden
+of dooden? Levenden, ja! Levenden, indien namelijk Barbicane en de
+anderen niet waren omgekomen nadat zij die vlag hadden geplant!
+
+De diepste stilte heerschte in de sloepen. Alle inzittenden hielden den
+adem in. Hun vochtige oogen zagen niets meer. Een der venstertjes was
+open. Eenige stukjes glas, die in de sponning waren blijven zitten,
+bewezen dat het stukgestooten was. Dat venstertje bevond zich vijf
+voet boven den waterspiegel.
+
+Een sloep naderde, die waarin Maston stond. Hij keek in de opening....
+
+Op datzelfde oogenblik hoorden zij een heldere stem, ze was van
+Michel Ardan, overluid juichende: »Gesloten, Barbicane, hier blank
+en daar blank!"
+
+Barbicane, Michel Ardan en Nicholl zaten domino te spelen.
+
+
+
+
+
+
+ACHTENVEERTIGSTE HOOFDSTUK.
+
+SLOT.
+
+
+Zeker herinneren zich de lezers dezer geschiedenis, hoe algemeen
+de belangstelling in de drie reizigers was bij hun vertrek. Had
+de aanvang der onderneming zooveel opspraak verwekt in de Oude en
+in de Nieuwe wereld, welke geestdrift, moest dan hun terugkomst
+niet teweegbrengen? Die millioenen toeschouwers, naar Florida
+heengestroomd, zouden immers niet onverschillig zijn aangaande de
+teruggekeerde waaghalzen? Zouden die scharen vreemdelingen, uit alle
+oorden samengevloeid naar de Amerikaansche stranden, het grondgebied
+der Unie verlaten zonder Barbicane, Nicholl en Michel Ardan te hebben
+teruggezien! Neen voorzeker! Zelfs moest de feestelijke stemming van
+het publiek op waardige wijze beantwoorden aan de grootschheid der
+onderneming. Menschelijke wezens, die den aardbol hadden verlaten en
+terugkeerden van hunne allerzonderlingste reis door de hemelruimte,
+konden niet op alledaagsche wijze ontvangen worden. Elk wenschte hen
+eerst te zien en dan te hooren.
+
+Deze wensch moest verwezenlijkt worden, wilde bijna de geheele
+bevolking der Vereenigde Staten voldaan zijn.
+
+Barbicane, Michel Ardan, Nicholl en de afgevaardigden der Gun-club
+vertrokken terstond naar Baltimore en werden er met onbeschrijfelijke
+geestdrift ontvangen. Het reisverhaal van den voorzitter Barbicane
+was ter uitgave gereed. De _New-York-Herald_ kocht dit handschrift
+voor een prijs die nog niet bekend is, maar buitengewoon hoog
+moet wezen. Trouwens, zoolang _De reis naar de Maan_ in dat blad
+stond, steeg het debiet tot 5 millioen exemplaren. Drie dagen na de
+terugkomst der reizigers op de Aarde was hun wedervaren tot in de
+kleinste bijzonderheden bekend. Niets ontbrak meer, dan het zien van
+de helden dezer bovenmenschelijke onderneming.
+
+Wat Barbicane en zijn vrienden bij hunne vaart rondom de Maan
+hadden kunnen waarnemen, strekte grootelijks tot verbetering der
+verschillende gevoelens aangaande den wachter onzer Aarde. Zij hadden
+_gezien_, en dat onder zeer bijzondere omstandigheden. Men wist nu
+welke onderstellingen moesten verworpen worden, welke aangenomen,
+zoo aangaande het voorkomen der Maan als ten opzichte van haren
+oorsprong en haar bewoonbaarheid. Haar verleden, haar toestand, haar
+toekomst--dat alles was in vele opzichten onthuld voor de wetenschap
+der aardbewoners. Kon men betwisten wat waarheidlievende mannen
+gezien hadden? Men neme alleen eens den Tycho, den zonderlingsten
+van alle maanbergen, dien zij tot op een afstand van minder dan 40
+kilometer genaderd waren. Wat kon men die mannen tegenspreken, die
+hunne blikken hadden geworpen in de diepten van den Platokrater? Wat
+viel er op aan te merken, wanneer die mannen berichtten, dat zij uit
+de nabijheid de geheimenissen hadden aanschouwd van die helft der Maan,
+op welke nog nooit het oog van eenigen aardbewoner gericht was geweest
+en waar ook nimmer de kijker van eenige sterrenwacht op de Aarde
+zal doordringen? Zij alleen hadden recht om een einde te maken aan
+die vermeende maanwetenschap, welke de Maan op hare wijze aaneenzet
+gelijk Cuvier de verstrooide beenderen van een voorwereldlijk dier,
+nu zeggende: de Maan was eene bewoonde en bewoonbare wereld reeds
+vóór de Aarde; dan bewerende: het is eene onbewoonbare wereld en zij
+is dan ook onbewoond.
+
+Ten einde de terugkomst van haar eerste lid en diens twee reisgenooten
+op de luisterrijkste wijze te vieren, verlangde de Gun-club hun een
+prachtig feestmaal aan te bieden, maar een feestmaal, hunne grootsche
+onderneming, en tevens het Amerikaansche volk waardig. Dat geheele
+volk, de gansche Unie moest in de gelegenheid zijn er rechtstreeks
+deel aan te nemen.
+
+Al de hoofdlijnen der spoorwegen in de Vereenigde Staten werden door
+hulpsporen aaneengetrokken. Verder werden aan al de stations in de
+zalen, alle met gelijke tapijten belegd en op gelijke wijze versierd,
+tafels aangericht, de eene volmaakt gelijk aan de andere, zoo wat
+betreft inrichting als spijzen en dranken. Op bepaalde tijdstippen,
+vooraf berekend en door electrische, gelijk gaande en gelijk slaande
+uurwerken aangewezen, konden gansche bevolkingen plaats nemen en aan
+den feestmaaltijd deelnemen.
+
+Vier dagen lang, 5-9 Januari, waren de vertrekuren, evenals zondags,
+op alle spoorwegen der Unie opgeheven, zoodat al de lijnen vrij bleven.
+
+Alleen een sneltrein-locomotief met een eerewaggon er aan gehaakt,
+had het recht gedurende die vier dagen over de spoorwegen der
+Vereenigde Staten te loopen. Op deze locomotief bevond zich, door
+bijzondere vergunning, de secretaris der Gun-club, Maston. De waggon
+zelf was bestemd voor den voorzitter Barbicane, kapitein Nicholl en
+Michel Ardan.
+
+Onder de daverende toejuichingen eener ontelbare volksmenigte verliet
+de trein het station Baltimore. Groot was de snelheid waarmee de
+locomotief en de eerewagen over den spoorweg vlogen, maar wat haalde
+dit bij de vaart, waarmee die moedige mannen zich in Florida buiten
+het bereik der Aarde hadden laten schieten!
+
+Aldus trokken zij van de eene stad naar de andere. Overal wachtte
+hen een onoverzienbare volksschare; overal hetzelfde gejuich. Aldus
+doorsnelden zij het oosten der Vereenigde Staten: Pennsylvanië,
+Connecticut, Massachusetts, Vermont, Maine en Nieuw-Brunswijk; het
+noorden en westen: New-York, Ohio, Michigan, Wisconsin; het zuiden:
+Illinois, Missouri, Arkansas, Texas, Louisiana; het zuid-oosten:
+Alabama, Florida. Het tooneel hunner opstijging verlatende, trokken
+zij door Georgië en de beide Carolina's naar Tennessee, Kentucky,
+Virginië en Indiana. Na Washington te hebben aangedaan, keerden
+zij terug naar Baltimore en vier dagen lang konden zij het er voor
+houden, dat de Vereenigde Staten van Noord-Amerika, vereenigd aan
+een onmetelijk feestmaal, tegelijk ter eere van het koene drietal
+hun juichtonen aanhieven.
+
+De eerbetooning was hunner waardig; de oudheid zou hen tot den rang
+der halfgoden hebben verheven.
+
+En zal nu deze voorbeeldelooze tocht eenig nut hebben? Zal men het ooit
+tot onmiddellijke gemeenschap brengen met de Maan? Zal men, eenmaal
+zoo ver, immer van de eene planeet naar de andere reizen, van Jupiter
+naar Mercurius? En dan--later van de eene vaste ster naar de andere,
+van Sirius naar de Poolster? Zal eenmaal het middel gevonden worden
+om de zonnen te bezoeken, die aan den nachtelijken hemel schitteren?
+
+Niemand kan op deze vragen het antwoord geven. Maar niemand ook,
+wien het stoute vernuft van den Angelsaksischen stam bekend is, zal
+er zich over verwonderen, dat de Amerikanen hebben getracht partij
+te trekken van de door Barbicane genomen proef.
+
+Trouwens eenigen tijd na de terugkomst van het drietal, schonk
+het publiek zijn ondubbelzinnigen bijval aan de aankondiging der
+oprichting van een naamlooze Maatschappij, met een kapitaal van 100
+millioen dollar, verdeeld in 100,000 actiën van 1000 dollar, onder
+den naam: _Nationale Maatschappij tot Verkeer met den Sterrenhemel_,
+eerste voorzitter Barbicane, tweede voorzitter Nicholl, secretaris
+van administratie Maston, directeur der vervoermiddelen Michel Ardan.
+
+En overeenkomstig den Amerikaanschen aard, alles te voorzien, tot
+bankbreuk toe, zijn reeds bij voorbaat de heeren Harry Trollope tot
+rechtercommissaris en Francis Dayton tot syndic benoemd.
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+AANTEEKENINGEN
+
+
+[1] 73 Meter.
+
+[2] Veel geschreeuw en weinig wol.
+
+[3] Zooals gij wilt.
+
+[4] Van een dollar, dus 10 van onze centen.
+
+[5] De dollar = f 2.50.
+
+[6] Misschien zal de lezer gaarne deze sommen in dezelfde geldswaarde
+willen overbrengen. Hij wete daartoe, dat volgens de in het
+oorspronkelijke ook in francs opgegeven waarden, de roebel berekend
+is op bijna 4 fr., de florijn op 2.4 fr., de rijksd. op omtrent 5
+1/2 fr., de thaler op 3,7 fr., de piaster op omtrent 0.3 fr., de
+gulden op 2.2 fr., de dukaat op 13 fr., de florijn op ruim 2 fr.,
+de Rom. kr. op 5.5 fr., de cruzade op 3,7 fr., de harde piaster op
+20 fr., de reaal op ruim 0,5 fr., dollar op ruim 5 fr.
+
+[7] Door »zeeën" verstaan wij in navolging der oudere maanbeschrijvers
+de uitgestrekte vlakten, welke naar veler meening in vroegere tijden
+met water zijn bedekt geweest.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Reis naar de Maan in 28 dagen en 12
+uren, by Jules Verne
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK REIS NAAR DE MAAN IN 28 DAGEN ***
+
+***** This file should be named 27309-8.txt or 27309-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/2/7/3/0/27309/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at https://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.