diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:16:24 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:16:24 -0700 |
| commit | 73055e0ba2d76a0a2984ec6b3fdc2ed7aaa69017 (patch) | |
| tree | 2c311d482193cc9c18bdf18b0bba1bb95c7ee254 /25311-0.txt | |
Diffstat (limited to '25311-0.txt')
| -rw-r--r-- | 25311-0.txt | 1598 |
1 files changed, 1598 insertions, 0 deletions
diff --git a/25311-0.txt b/25311-0.txt new file mode 100644 index 0000000..ab604a8 --- /dev/null +++ b/25311-0.txt @@ -0,0 +1,1598 @@ +The Project Gutenberg EBook of El la vivo de esperantistoj by V. +Stankieviĉ + + + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no +restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under +the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or +online at http://www.gutenberg.org/license + + + +Title: El la vivo de esperantistoj + +Author: V. Stankieviĉ + +Release Date: May 3, 2008 [Ebook #25311] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + + +***START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA VIVO DE ESPERANTISTOJ*** + + + + + +El la vivo de esperantistoj + + +by V. Stankieviĉ + + + + +Edition 1, (May 3, 2008) + + + + + + BIBLIOTEKO + DE LA LINGVO INTERNACIA + _ESPERANTO._ + PAĜOJ 563–589. + + [Ilustraĵo: steleto] + + _EL LA VIVO_ + DE + _ESPERANTISTOJ._ + + + RAKONTO + DE + _V. STANKIEVIĈ._ + + ------------------ + + _NURNBERGO._ + PRESEJO DE W. TÜMMEL. + 1896. + + + + + + +En la unuaj tagoj de Majo du kunloĝantoj kaj amikoj--la juristo Aŭgusto +Siksten kaj la kuracisto Leono Monblero--devis disiĝi je longa tempo. +Aŭgusto devis transveturi en la urbon N., kie li ricevis la oficon de +helpisto de profesoro ĉe la tiea universitato; Leono do restis sur la loko +kaj intencis daŭrigi tie ĉi sian medicinan praktikon ĝis la doktora +ekzameno, al kiu li jam longe prepariĝadis. + +Ne facile estis disiĝi al la junaj homoj, kiuj tre amis unu alian. Ambaŭ +inteligentaj kaj noblaj, ambaŭ aldonitaj al siaj sciencaj laboroj, ili +havis multajn komunajn punktojn kaj, dank’ al la longedaŭra kunloĝado, +forte proksimiĝis unu kun alia. Nur unu sola cirkonstanco, kaj nur en la +lasta tempo, ilin iom disunuigis: tio ĉi estis malkonsento en la opinioj +pri la disvastiĝanta lingvo internacia Esperanto. + +Flamiĝema, movema kaj fortirebla, Aŭgusto fariĝis varma adoranto de la +nova ideo, kiu kvankam ne detiris lin de la ĉefa temo de lia vivo--jurista +scienco--tamen tre influis je lia animo kaj multe dislarĝigis lian +spiritan horizonton. Leono do laŭ sia naturo estis multe pli malvarma kaj +ne tiom prudenta, kiom obstina. Li jam longe signis al si la celon por la +vivo kaj celadis al ĝi senlace, pedante kaj sukcese, kaj tial dekonduki +lin de tiu ĉi vojo kien ajn flanken estus ne facile. Je la Esperantaj +forlogiĝoj kaj okupoj de sia amiko, Aŭgusto, li rigardis de alte, kiel je +liberopensado, kaj restadis surda al ĉiuj liaj argumentoj kaj admonoj. + +Pro tiu ĉi objekto inter la junaj homoj okazis eĉ iom da interpuŝiĝoj kaj +ilia amikeco fariĝis iom post iom pli malvarma. + +Ĉio tio ĉi tre ĉagrenadis Aŭguston, ne sole tial, ke li vere amis Leonon, +sed ĉefamaniere tial, ke Monblero povus esti tre utila al la afero +Esperanta. Li estis tre riĉa kaj ne sole ne avara, sed eĉ, kie li trovis +bezona, tre malavara kaj malŝpara. Por si mem li elspezadis tre malmulte, +li kondukis vivon ekstreme modestan kaj, ricevante de siaj bienoj pli ol +100 000 frankoj da ĉiujara enspezo, estis kontenta de tre simpla nutraĵo +kaj de malgranda loĝejeto duope kun Aŭgusto, kaj dume li kuracis ĉiujn +senpage kaj eĉ donadis al malriĉuloj siajn proprajn kuracilojn. Krom tio +li ankoraŭ antaŭ mallonge oferis 15 000 frankojn por la edukado de unu +knabo, en kiu li trovis eminentajn matematikajn kapablojn. + +Aŭgusto estis preskaŭ malriĉa kaj tial kompreneble li varme deziris altiri +al la Ligo esperanta tian grandan kaj malavaran propraĵulon, kiel Leono; +li eĉ ricevis en tiu ĉi senco la komision de unu persono, sed ĝis tiu ĉi +tempo ĉiuj liaj penoj estis vanaj. Monblero moke ridetis je ĉiuj predikoj +de Aŭgusto kaj la afero ne moviĝis je unu paŝo. + +En tiaj cirkonstancoj venis la tago de disiĝo. La modesta havo de Aŭgusto, +kiu konsistis je tri kvaronoj el libroj kaj kajeroj, estis jam pakita kaj +kunmetita en la antaŭĉambro, monaj kaj aliaj kalkuloj finitaj, kaj la du +amikoj sidis antaŭ la lasta komuna taso da kafo, post kiu ili devis disiĝi +je longa tempo. + +La bela, pala vizaĝo de Aŭgusto, kadrigita per delikataj vangharetoj, kun +movemaj plenaj de vivo trajtoj kaj revemaj iom brulantaj brunaj okuloj, +estis nun malklara kaj zorga. Leono ankaŭ ŝajnis per io premita. Liaj +nigraj grandaj okuloj rigardis obstine en la tason kun ne eltrinkita kafo. +La bruneta, klasike bela lia vizaĝo estis kvazaŭ kovretita per nubo kaj +ŝajnis tro serioza kaj solena. + +En la ĉambro iom da tempo reĝis silento. + +--Leono!--diris fine Siksten, direktante sian varman rigardon sur la +kolegon. + +--Kio, mia amiko?--levis la okulojn ankaŭ Monblero. + +--Ni revidos nin kredeble ne baldaŭ, kaj povas esti eĉ tre ne baldaŭ.... +Ĉu efektive vi pro nia antaŭa amikeco multajara, ne plenumos mian varman +peton--ne aliĝos al la Ligo esperanta!.... + +Monblero rektiĝis, lia vizaĝo fariĝis ankoraŭ pli malluma. + +--Aŭskultu, mia amiko! Al mi estas tre malgaje, ke, dirante al vi adiaŭ, +mi devas ankoraŭ unu fojon respondi al vi per plena rifuzo.... Sed vi min +konas. Mi ne povas kaj ne volas esti jezuito. Mi ne povas fortiriĝi per +via freneza revo, kaj ŝajniĝi adoranto de tio, kion mi ne estimas, mi ne +estas kapabla, eĉ pro via amikeco.... Mi ĉiam estis kaj estos pozitiva.... +Mi dediĉis min al la medicino kaj sole al ĝi unu, kaj mi restos al ĝi +fidela ĝis la ĉerko. Kiam mi finos miajn esplorojn de interesanta min +malsano de tiea ĉi lando, mi transveturos Parizon kaj tie mi submetos min +al ekzameno je medicina doktoro. Tie mi esperas efektivigi mian revon +feliĉigi la homaron per novaj rimedoj kontraŭ ĝiaj suferoj. Tio ĉi estas +mia ideo, mia celo.... Kaj kion do povus doni via Esperanto? Ĝi fortirus +min nur en flankon kaj malhelpus al mi plenumi mian sanktan devon antaŭ la +homaro.... Kio estas Esperanto?--Tio ĉi dume estas revo, preskaŭ +ĥimero--kaj revanto mi estos neniam. Povas esti, ke mi eraras, povas esti, +ke via Zamenhof efektive eltrovis por la mondo novan Amerikon, sed dume mi +ĝin ne vidas, kaj rapidi al blinda celo mi ne povas.... + +--Kaj tio ĉi estas via lasta vorto? + +--La plej lasta. Vi komprenas, ke, fariĝinte esperantisto, mi ne povus +limiĝi per sola lernado de vortaro kaj korespondado kun amikoj; mi devus +uzi parton de mia energio por la propagando kaj por la apostola agado, sed +tio ĉi, kiel mi jam diris, tute ne eniras en miajn planojn je la +estonteco. + +Seke kaj malgaje disiĝis la amikoj. Siksten tuj ekveturis en N., Monblero +do kun ia malluma energio profundiĝis en siajn okupojn kaj penis pliforte +elfroti el sia memoro la postesignojn de la lasta parolo kun Aŭgusto, al +kiu li sentis nun nevolan simpation. + +Tiel pasis du semajnoj. + +Unu fojon, reveninte post tagmanĝo domen, Monblero ekvidis sur sia +skribotablo leteron kaj je la lerta skribado de adreso li tuj ekkonis la +manon de Aŭgusto. Liaj okuloj eklumiĝis per ĝojo, li febre disŝiris la +paketon kaj avide sin prenis je la legado de ĝi, sed tuj de la unua linio +lia vizaĝo mallumiĝis, la brovoj kunmoviĝis de ĉagreno kaj la letero +malpene falis sur la tablon ne legita. + +Ĝi estis skribita en la lingvo internacia, kaj la obstina kuracisto, +vidinte en tio ĉi preskaŭ mokon je si kaj siaj konvinkoj, decidis ne legi +ĝin, malgraŭ tio, ke la enhavo de la letero lin forte interesis. + +Sed la cirkonstancoj rapide ŝanĝiĝis. + +Vespere en tiu ĉi tago Monbleron vizitis unu de liaj konatoj--juna +matematikisto kaj esperantisto Raulo Ĉielson.... + + ------------------ + +Sed tiu ĉi nova persono estas tiel rimarkinda, ke ni devas tie ĉi forlasi +iom la komencitan fadenon de nia rakonto kaj haltigi sur la nova persono +apartan atenton de niaj legantoj. + +Siksten kaj Monblero estis ordinaraj tipoj de nia inteligenta junularo, +Ĉielson do per siaj intelektualaj kaj moralaj ecoj staris je tuta kapo pli +alte ol ili ĉiuj kaj posedis tian antaŭvidon, kiu kune kun talento fortiri +post si amason faras ĉiam apartecon de grandaj homoj, restigantaj post si +memoron en malproksima idaro. + +Alta, fleksebla kaj belkreska, kun neregula, sed karaktera, energia +vizaĝo, kun fiera, ordonanta rigardo de brila-nigraj, akraj kaj saĝaj +okuloj, kun aristokratia teniĝo kaj estetikaj manieroj, li posedis +grandegan fizikan forton kaj ankoraŭ pli rimarkindan forton de karaktero, +kiun ne povis rompi nek la karesoj de la adorinta lin patrino, nek la +severeco de liaj edukantoj, nek la dorlotantaj rigardoj de virinoj.... + +Li estis la filo de bonhavaj gepatroj, kiuj restigis por li ian +kapitaleton, kiu donadis al li la eblecon vivi tute memstare. Por lukso li +havis neniajn rimedojn, sed ĝin li ne bezonis. Donacita per grandaj +kapabloj kaj plifruinta siajn lernejajn kaj universitatajn kolegojn, li ne +ekiris tamen sur la ekbatita per la piedoj de aliaj vojo, kondukanta al la +karjero. Li restadis ĉiam originala kaj sola. Malaltaj, facile atingeblaj +celoj lin neniam altiris; lia maltrankvila animo celis ĉiam al la altaj +idealoj, kiuj al aliaj ŝajnis neplenumeblaj utopioj. + +Ellernante en unu universitato la matematikajn kaj naturajn sciencojn, li +subite forlogiĝis per la propagandata de Flamariono ideo de +interkomunikiĝo de la tero kun la loĝantoj de Marso, kaj li jam estis +preta komenci la propagandon de tutmonda ligo de popoloj al la efektivigo +de tiu ĉi penso; sed tuj ĉe la unuaj paŝoj li estis haltigita per +malgrandega je unua rigardo cirkonstanco, kiu tamen ekstaris serioze +laŭlarĝe de lia vojo.--Li sciis nur du eŭropajn lingvojn kaj dank’ al tio +ĉi la energie komencita afera korespondado tuj haltis mem. + +--Ho, kiel malproksimaj estas al ni la korespondoj kun Marso,--ekkriis li +unu fojon en atako de plej granda ĉagreno--se ni ĝis nun ne povas kompreni +unu alian! + +Ne pensante longe, li decidis dediĉi du jarojn da laboro por la ellerno de +la plej gravaj lingvoj eŭropaj. Kaj jen li kun propra al li energio prenas +sin je la lingvoj, gramatikoj kaj vortaroj. Monotone iras la horoj de la +laboro. La saĝo faras nenion, la fantazio kaj la kreemaj kapabloj estas +subpremataj per la senfina ŝtuparo da sekaj, nelogikaj reguloj kaj per +amasoj da esceptoj,--sed Ĉielson sidas obstine kaj observas ĉian paŝon de +sia progresado. Li vidas en si ian malkapablecon, mallumiĝon de siaj +spiritaj fortoj, sed lia energio ne falas; li povas senti kompaton nur por +aliaj, por si do mem li estas senkompata.... Kaj jen en la tempo de tiaj +okupoj al li unu fojon enfalas en la manojn malgranda broŝureto de +Ŝlejer--„Volapük“. Ĝi estas la lingvo de l’ mondo, la lingvo, en kiu povas +kaj devas paroli ĉiuj popoloj de l’ nordo kaj sudo, de l’ oriento kaj +okcidento. Tiu ĉi ideo, kiel klara stelo, lumigas lian spiriton. For +lingvaro, for vortaroj!.... Oni devas nur ellerni tiun ĉi lingvon kaj la +problemo estos solvita, eltrovita estas la vojo por la korespondado de +ĉiuj popoloj kun ĉia mondo. + +Kun duobla energio prenis sin Ĉielson je tiu ĉi nova afero, kiu devis fari +grandegajn servojn al lia kara ideo. Sed eĉ la plej forta forlogiĝo ne +povis subaĉeti lian sanan kritikan sencon. La malnatureco de l’ Volapük +falis al li en la okulojn de la unuaj paŝoj de la okupoj, kaj ĝia +malbonsoneco ofendis la estetikan senton de Ĉielson, sed li ellernis ĝin +pro la ideo, kiu en liaj okuloj estis ĉirkaŭita per aŭreolo de grandeco. +Farante informiĝojn pri tio, kiel staras en la mondo la afero de Volapük, +li baldaŭ eksciis, ke tiu ĉi lingvo kvankam havas multajn partianojn, sed +ke al ĝi aperis forta kaj danĝera konkuranto, senigita de ĉiuj ĝiaj +mankoj, ke tiu ĉi nova lingvo aperis ĵus sub la ĉielo de Rusujo, kaj ĝia +nomo estas--Esperanto. Ĉielson rapidis kompreneble konatiĝi kun tiu ĉi +nova mirindaĵo de la eŭropa civilizacio kaj estis ensorĉita per ĝi. En ĝi +li vidis novan epokon de l’ homaro kaj senturne dediĉis sin al la servado +de ĝi. + +--Lasu la mondon ekscii antaŭe Esperanton, doni al la lasta vivon kaj +rajton de regnaneco, kaj tiam oni povos alpaŝi al la lingvo de Marso.... + +Tiamaniere la fantazia ideo degeneris en la alian, pli realan kaj +atingeblan, al kiu li fordonis sin kun tuta sia energio. Lia neordinara +naturo ne povis fortiri sin per kio ajn duone, kaj tial Ĉielson, fariĝinte +esperantisto, ĵetis ĉiujn antaŭajn aferojn kaj tute trempis sin en la +propagandon de la lingvo internacia. Li komprenis, ke la propagando devis +esti afero ne kabineta, sed societa, kaj tial li penadis akiri la plej +diversajn kaj vastajn interligojn kaj konatecojn, kio, dank’ al lia bela +eksteraĵo, elegantaj manieroj kaj viva, akra saĝo, estis afero facile +atingebla. Estadante en la societoj kaj uzante ĉian pretekston por +transkonduki la paroladon sur sian amatan temon, li rapide konvinkiĝis, +unue, ke la societo estas treege nemovema kaj pli facile sin fortiras per +fortaj efektoj, ol per profundaj veroj, kaj due, ke tiu sama societo estas +tute blinda, ke 9/10 de ĝi ĝis nun tute ne konas la ideon kaj indecon de +la lingvo tutmonda kaj eĉ ne scias pri ĝia ekzistado. Lin treege frapadis +tiu cirkonstanco, ke, malgraŭ la okjara ekzistado de Esperanto, ofte eĉ +kleraj homoj malfermadis la buŝojn, aŭdinte pri tio, ke ie estas ia +lingvo, kiu servas por iaj interpopolaj komunikiĝoj k.t.p. + +Kaj li rapide alkonformiĝis al tiuj ĉi aperoj. + +Li komencis kondukadi la vivon tiel, ke li ĉie kaj al ĉiuj faladu en la +okulojn. Li vestadis sin tre elegante, sed ĉiam tre originale, portadis +longajn harojn ĝis la ŝultroj, grandan, larĝan ĉapelon kaj nazumon en dika +testuda kadro, apogadis sin sur grandegan branĉoplenan bastonon kun ora +butono, sur lia brusto briladis ĉiam hela esperanta stelo, li fumadis +bonegajn cigarojn, paroladis ĉiam kuraĝe kaj laŭte, kaj en stratoj, +teatroj k.t.p. li aperadis ĉiam kun kiu ajn el esperantistoj, por publike +paroladi en la lingvo internacia. Lia aperado en kiu ajn urbo elvokadis +tuj multajn famojn kaj demandojn, kaj tuj traportiĝadis la sciigo, ke tia +stranga persono estas esperantisto, apostolo de la nova internacia lingvo, +ke li estas tre saĝa kaj aminda, volonte donas al ĉiuj instrukciojn kaj +gvidojn, estas bone alprenita en unuaj salonoj de la urbo, sed ne +abomenadas butikon de viandaĵisto aŭ metiejon de botisto k.t.p. k.t.p. + +Tiamaniere li rapide akiradis gloron kaj malkovradis al multaj la okulojn +sur la disvastigatan de li aferon. Sed ĉion tion ĉi li faradis preskaŭ +pasante, lasante civilizadi la amason al siaj helpistoj, kiujn li kreadis +ĉie facile el varmegaj kaj plej lertaj siaj adorantoj; li do mem prenadis +sub sian personan favoron nur homojn tre influajn kaj per kio ajn tre +gravajn por la afero: redaktorojn de gazetoj, amatajn de publiko +verkistojn, popularajn artistojn, malavarajn riĉulojn k.t.p. Havante +altan talenton gvidi amason, li povadis konduki la aferon tiel, ke la +signita per li ofero neniom forglitadis el liaj manoj. + +Ni rimarku, ke li mem paroladis tre malmulte kaj neniam lacigadis la +aŭskultantojn per longaj predikoj pri la lingvo; kun propra al sola li +akreco li kaptadis, aŭ eĉ nevideble subpreparadis oportunan minuton kaj +per mallongaj, flamaj kaj inspiritaj vortoj batadis je plej senteblaj +kordoj de la aŭskultantoj, kaj lia parolo neniam faradis maltrafon. Al tio +ĉi li neniam ripetiĝadis; lia parolo neniam havadis kion ajn ŝablonan, sed +ĉiam estadis tre saĝe alagordita al la cirkonstancoj--kaj en tio ĉi +konsistis ĝia tuta forto. + +Ankoraŭ unu rimarko. Ĉielson tre profunde konis la naturon de l’ homo kaj +komprenis la signifon de eksteraj formuloj kaj ceremonioj, kaj tial li +enkondukis unu moron kaj severe observadis plenumon de ĝi--moron salutadi +unu alian per la vortoj: „Ĉu vi esperas“?--„Jes, mi esperas.“--ĉe +renkonto, kaj: „Esperu“!--„Jes, mi esperos“--anstataŭ adiaŭ. Li tre +koleradis, se esperantistoj ne plenumadis tiun ĉi moron, dank’ al kiu ili +pli facile proksimiĝis unu kun alia. + +Tia estis la persono Ĉielson kaj tiaj estis liaj laboroj. + +Pasis ĉirkaŭ dek jaroj, kaj en Eŭropo, dank’ al liaj zorgoj, kreiĝis +multaj kluboj kaj esperantaj societoj kaj la nombro de esperantistoj +altiritaj de li al la afero kalkulis sin jam je dekoj kaj centoj da miloj. +Loĝante en nia urbo jam ĉirkaŭ unu jaro, kie li proponadis krei ĉefan +esperantan klubon, li ne senfundamente turnis sian atenton sur la riĉan +kuraciston Monbleron, sed tiu, kiel tuj konsideris Ĉielson, postulis +longedaŭran kaj tre metodan flegon, kaj tial li estis donita en zorgadon +al sia kunloĝanto, varma esperantisto Siksten. Sed en tiu ĉi fojo Ĉielson +faris grandan maltrafon, ĉar tiu ĉi elekto montriĝis tute ne prospera. La +afero de l’ propagando ne sole ne moviĝis antaŭen, sed eĉ Monblero kun +grandiĝanta malpacienco aŭskultadis la longajn parolojn de sia kunloĝanto +kaj anstataŭ respondo silente malproksimiĝadis sian ĉambron.... + +Kaj jen nun tiu ĉi granda esperantisto vizitis nian kuraciston. + + ------------------ + +La parolado kelkan tempon turnadis sin sur interesaj por ambaŭ +interparolantoj cirkonstancoj de la vivo, kiam Ĉielson demandis Monbleron, +ĉu li ne ricevis kiajn ajn sciojn pri Siksten, kiu ĝis nun nenion +komunikis al li pri sia nova vivo. + +--Tie ĉi estas io--montris la mastro malpene per mano la malkovritan +leteron, kuŝantan sur la tablo,--kia strangulo, li persekutas min eĉ nun +kun sia lingvo internacia, al kiu mi sentas nenian simpation.... Mi eĉ ne +legis ĝin.... mi ne volas. + +La gasto per grandaj okuloj ekrigardis la interparolanton; li ne supozis +eĉ, ke la propagando de Siksten povis doni tiajn plorindajn rezultatojn. + +--Tiel, vi eĉ ne legis ĝin? Oni povus ekpensi, ke vin tre malmulte +interesas la sorto de via amiko.... Se vi al mi permesos, mi rigardos tiun +ĉi leteron: povas esti, ke en ĝi ni trovos kion ajn atentindan. + +--Ho, mi konsentas.... Esperanto--tio ĉi estas via specialeco. + +Ĉielson profundiĝis en la legadon de la letero, dum la mastro per grandaj +paŝoj mezuradis la ĉambron. + +--Ba! tie ĉi la afero tuŝas persone vin, se vi volas,--ekkriis gaje la +esperantisto, interrompante la legadon--tie ĉi estas parolo pri ia bela +juna virino, videble via konata!.... + +Kiel do vi povis preterlasi tian leteron? + +--Pri kia virino?--haltis mirigite Monblero. + +--Jen vi vidas. Aŭskultu: mi tradukos al vi tiun ĉi leteron; ĝi estas tre +interesa kaj mi eĉ ne atendis tian talenton ĉe nia komuna amiko....--kaj +Ĉielson komencis traduki la leteron, kies enhavo montriĝis sekvanta: + + „Kara amiko! + +Pri mia vivo en N. mi nenion al vi komunikos, ĉar mi jam duan semajnon +pasigas en somerloĝo en interspaco de ĉirkaŭ dek kilometroj de tiu ĉi +urbo. Alveturinte en N., mi antaŭ ĉio faris vizitojn al la tieaj ĉi +esperantistoj, en la nombro de kiuj mi renkontis certan sinjoron Marei, +malnovan amikon de juneco de mia mortinta patro, kaj nun bonhavan tiean ĉi +bienhavanton, alveturintan en N. por kelka tempo kun tuta sia familio. +Malfacile estas priskribi al vi, kian bonkoran akcepton mi renkontis en +lia domo. Mi estis treege karesita de la mastro kaj prezentita tuj al ĉiuj +membroj de lia familio, invitita en tiu sama tago al tagmanĝo, poste al +balo, donita de sinjoro Marei al liaj amikoj N--aj, poste mi devis doni la +vorton ĉiutage vizitadi ilin, al tag-, aŭ vespermanĝo, kaj fine sinjoro +Marei, elveturante sian bienon, proponis al mi veturi kune kun li je +kelkaj semajnoj kaj ripozi en lia domo, ĉar miaj universitataj okupoj +estos komencitaj ankoraŭ ne baldaŭ. Kompreneble, mi ne povis rifuzi al la +bonkora mastro, kaj jen--mi spiradas nun per belega aero, saturita de +bonodoro de rozoj; rajdadas aŭ naĝadas per ŝipeto, dorlotadas min en +malvarmeta ombro de kaŝtanoj kaj cipresoj, ĉasadas, ĝuadas la vivon kaj +ĉirkaŭflirtadas.... Jes, mi ĉirkaŭflirtas, ĉar estas kiun ĉirkaŭflirti, +estas por kiu perdi la kapon.... Vi devas scii, ke la familio de sinjoro +Marei, krom li mem kaj lia edzino, tre respektinda kaj simpatia sinjorino, +estas ankoraŭ kunmetita el du filinoj, dekdu-jara filo, alveturinta domen +al libertempo, kaj malproksima parencino de s-rino Marei, ia fraŭlino +Izabelo Kartuŝ, bonega legistino kaj ne simpla muzikistino. Ambaŭ filinoj +de s-ro Marei estas jam grandaĝaj fraŭlinoj kaj ambaŭ tiel belegaj, ke +malofte prosperas renkonti ion similan. La pli maljuna de ili, Karolino, +alta, bontalia nigraharulino, kun riĉega velura harligo, kun mirindaj +seriozaj, plenaj de profunda esprimo okuloj, ŝajnas al mi diino de la +beleco, per ia miro transportita al ni el la mondo de la klasika +antikveco. Ŝi estas ĉiam kvieta, majesta kaj kvazaŭ enpensa; ŝi ridas +malofte, sed se sur ŝiaj mirindaj lipoj aperas rideto, tiam vi vidas en ĝi +tiom da sorĉanta ĉarmo, ke la nova paradizo malkovriĝas antaŭ vi.... La +pli juna, Elizo, estas ankaŭ belega ekzistaĵo, sed iom de alia speco--kaj +mi diros al vi sub la plej granda sekreto--ŝi tre al mi plaĉas. Tiu ĉi +estas de la plej pura sango francino, mallumhara, mallumokula, petola kiel +diableto, ĉiam gaja, sprita kiel Hejne, viviganta tutan nian societon, +kies ĉiuj membroj vice estadas celo al ŝiaj ŝercoj. Kompreneble ricevas +ankaŭ mi, kaj, se vi volas, pli multe ol aliaj, sed je tiu ĉi belulineto +ne estas eble koleri.... Kio do tuŝas la fraŭlinon Kartuŝ, ŝi ludas en nia +rondeto duagradan rolon. Ŝi estas ne tre bela, vespere okupadas nin per +deklamado aŭ muziko, akompanadas nin en promenadoj kaj ne pli.... Mi +treege disskribiĝis kaj mi sentas, ke jam longe estus tempo fini la +leteron, sed mi ne povas silenti pri unu cirkonstanco, tuŝanta persone +vin. Antaŭ nelonge vespere, kiam ni, t.e. mi kaj fr-ino Karolino, sidis en +laŭbo kaj rigardis sur plateto gajan kuradon de la juna gimnaziisto kaj du +aliaj fraŭlinoj, Karolino komencis demandadi min pri mia antaŭa vivo kaj +miaj konatoj. Ĉe elnomo de miaj amikoj venis la vico ankaŭ al vi kaj, +apenaŭ mi komencis priskribadi vian eksteraĵon, ŝi fariĝis tre serioza kaj +atenta kaj eĉ, interrompinte mian rakonton, postulis de mi la pli +precizajn montrojn pri via figuro. De tio ĉi mi konkludis, ke vi estas +kvazaŭ al ŝi konata, kaj, interesita pri tio ĉi, mi eĉ decidis demandi +ŝin, de kie ŝi povas vin koni. Karolino iom balbutis, sed fine diris, ke +antaŭ du jaroj ŝi, estinte kun la patrino por maraj banoj en Nicco, +renkontis tie junan komencantan kuraciston, kiu turnis sur sin ŝian +atenton kaj kiu laŭ sia eksteraĵo estis tre simila al tiu, kian mi +priskribis al ŝi vin. Pli mi nenion de ŝi sciiĝis, sed ankaŭ tio ĉi, mi +pensas, al vi estos sufiĉe interesa. + +Jen, amiko, kiel neatendite la sorto ridetis al mi kaj kiel agrable mi +pasigas la tempon. Respondu al mi, mi petas, pli rapide, kion oni aŭdas ĉe +vi bonan, kiel vi vivas kaj kiel iras viaj okupoj. Mi ĉirkaŭprenas +vin,--amanta via amiko A. Siksten.“ + +Tiu ĉi letero faris efektive ian impreson sur Monbleron. Kiam Ĉielson +finis sian tradukon, Leono sidis ankoraŭ iom da tempo en profunda +enpenseco, direktinte la okulojn en nedifinitan malproksimaĵon. Fine li +ekkonsciiĝis kaj, rimarkinte sur si akran rigardon de sia gasto, tre +konfuziĝis kaj ruĝiĝis. + +La gasto leviĝis kaj komencis diri adiaŭ. + +--Nu kiel, ĉu vi ne volas doni al mi tiun ĉi leteron, se ĝi estas al vi ne +bezona?--demandis li kvazaŭ okaze, premante la manon de la kuracisto. + +--N--n--e, ĝi restu.... povas esti, ke mi ankaŭ trarigardos ĝin en libera +tempo--ekmurmuris tiu ree konfuziĝante. + +Facila rideto trakuris sur la anguloj de lipoj de Ĉielson, sed la mastro +ĝin ne rimarkis kaj la junaj homoj disiĝis. + +Ankoraŭ longe post la eliro de l’ gasto la kuracisto ne povis liberiĝi de +ĉirkaŭkaptinta lin revo. Rememoriĝis al li la tempo, pasigita antaŭ du +jaroj en Nicco kaj rememoriĝis efektive vidita tie juna fraŭlineto, +frapinta lin per sia klasika beleco. Tiun ĉi fraŭlineton li vidis iom da +fojoj, akompanatan de maljuna kaj severa sinjorino; iom da fojoj liaj +okuloj renkontadis la okulojn de la juna fraŭlino kaj en la direktita sur +lin ŝia rigardo li legis ion simpatiantan kaj en tiu sama tempo +kuraĝigantan kaj serĉis jam oportunan okazon, por esti prezentita al la +juna virino, sed tia okazo longe ne aperis, kaj jen subite ambaŭ virinoj +malaperis. Laŭ la faritaj informiĝoj ili elveturis sudon de Italujo kaj de +tiu tempo jam ne renkontiĝis sur lia vojo de vivo. + +Ĉio tio ĉi estis antaŭ longe kaj pasis senrevenonte, sed Monblero sentis, +ke tiu ĉi renkonto ne restis, kiel centoj da aliaj, por li senpostesigna. +La figuro de la belega nekonatulino ial tre obstine restadis viva en lia +memoro kaj reviviĝadis ne unu fojon antaŭ li en la horoj de lia malgaja +humoro, kiam li pli akre, ol ordinare, sentadis ian sopiron de la soleco. + +Kaj jen tiu ĉi simpatia figuro nun ree aperas antaŭ li kaj reaperas +lumigita per neatendita lumo: tiu ĉi virino, montriĝas, rimarkis lin, +komencantan kuraciston; kaj ankaŭ, kiel li mem, konservis lian figuron en +sia memoro.... Ke tiu ĉi Karolino estas tiu sama juna banulino, kiun li +renkontis en Nicco, ne povis esti ia dubo. Ĉiuj ŝiaj ecoj, prezentitaj en +la letero de Siksten, jesigis tiun ĉi konvinkon. Sed se tio ĉi estas +tiel--lia unua renkonto kun ŝi, povas esti, ne estis por li la lasta en la +vivo.... La sorto ankoraŭ povas ilin kunpuŝi kaj proksimigi.... + +Tiaj pli malpli estis post la eliro de Ĉielson la revoj de la juna +kuracisto, kies animo malgraŭ la fortiro per sciencoj, konservis multon da +juna virga kaj poezia fajro. Malgraŭ tamen ĉio tio ĉi, li al Siksten ne +respondis. En la komenco detenis lin fiereco ofendita per la esperanta +teksto de la letero, kaj poste la tempo kaj la laboroj iom post iom +reglatigis la impreson de la ricevitaj komunikoj--kaj la vivo ree ekfluis +en la antaŭa ordo. + +Pasis ankoraŭ unu semajno kaj Monblero ree trovis sur la tablo ampleksan +leteron, adresitan per konata al li mano de Aŭgusto. En tiu ĉi fojo la +scivoleco estis tiel forta, ke li, ne atendante la tradukinton, mem kun +„Universala Vortaro“ en la manoj komencis vorto post vorto konatiĝi kun la +enhavo de la letero. + +En la dua letero la amiko sciigis al li inter cetera la sekvanton: Hieraŭ +ni en granda societo da rajdantoj faris vetureton en arbareton, kuŝantan +je kvar kilometroj de la bieno de s-ro Marei. La vetero estis belega. La +profunda blua ĉielo estis semita de graciaj amasumaj nuboj, la alaŭdoj +pepadis super la kampoj, alte en aero naĝadis longaflugilaj cikonioj, +maldekstre de la vojo sin tiris profunda kavo, sur kies fundo kuras rapida +rivereto, faranta kelkajn artajn lagetojn kun verdaj digoj kaj eterne +murmurantaj muelejoj. Apud la turno la vojo fariĝis pli malvasta kaj dank’ +al tio ĉi nia societo, kiu rajdis la tutan tempon per rapida troto, +distiriĝis; mi montriĝis en la nombro de la lastaj rajdintoj kaj ekaperis +apud Karolino, kiu rajdis sur tre maltrankvila ĉevalo kaj devis konstante +ĝin detenadi. Iom da tempo ni rajdis silente, sed, alveturante al la +arbareto, mia akompanantino ekrigardis min subite. (Ho, kiel bela ŝi estis +en tiu ĉi tempo: la veturado sur la obstina ĉevalo ŝin tre ekvarmigis; la +delikataj ŝiaj truoj de l’ nazo ektremadis kaj disbloviĝadis, sur la +vangojn elpaŝis hela purpuro, kaj la okuloj bruladis de tia fajro, kian mi +ĝis nun ĉe ŝi ne vidis.) + +--Kio do, s-ro Siksten--turnis ŝi sin subite al mi kun demando--ĉu +respondis al vi ion via amiko? + +(Mi devas tie ĉi konfesi al vi, amikego, ke mi trababilis al ŝi pri ĉio, +kion mi komunikis al vi en la estinta letero. Karolino estas, kvazaŭ, pli +malkaŝema por mi, ol por ĉiuj siaj parencoj, kaj mi ĝuas ial ian apartan +favorecon; povas esti, ke mi eraras, sed vi komprenas, ke mensogi al ŝi +estas al mi tre nefacile kaj nelerte.) + +--Ne--mi respondis--ĝis tiu ĉi tempo mi ne ricevis de li unu vorton. + +--Nebona do estas via amiko--rimarkis ŝi, malaltigante la voĉon.--(Vi +efektive povus, skribi al mi kvankam iom da linioj!)--Li tro rapide +forgesas siajn konatojn--aldonis ŝi kaj en ŝia voĉo eksonis malgaja +noteto.--Al kiu rilatis tiu ĉi vorto--siajn--al mi, aŭ al ŝi mem--certe mi +ne povas al vi diri“.... + +Kiam post kelkaj tagoj al Monblero alvenis Ĉielson, li eksciis, ke la dua +letero de Siksten estas jam longe tradukita, tralegita kaj eĉ estas +alsendita respondo al Aŭgusto. + +Je l’ kaŭzo de tiu ĉi respondo Monblero ricevis ree sekvantajn iom +ekscitintajn lin liniojn.--„Mi kore dankas vin, amikego, por via letero, +kiu vivigis en mi la memoron pri niaj amikaj interligoj kaj la jaroj, +travivitaj sub unu tegmento, sed.... tiu ĉi letero perdiĝas vane--ne por +mi, kompreneble, ho ne, ne! sed por ŝi.... vi scias, pri kiu mi +parolas.... Ŝi--sed ne ŝi sola, sed ankaŭ tuta la domo de s-ro +Marei--estas varmegaj esperantistoj. Tie ĉi neniu parolas alie, krom nur +en esperanto, kaj la tuta korespondado, kun kiu nur oni povas, iradas en +nia lingvo. Karolino estas, se vi volas, pli pedanta rilate tion ĉi, ol +ĉiuj tieuloj; ŝi ofte paroladis, ke ĝis tiu tempo, ĝis nia lingvo ricevos +en la civilizita mondo forton de ekzistado, ĝiaj predikistoj devas ne +ellasi plej malgrandan okazon, por pruvi al la publiko ĝian utilecon kaj +belecon kaj, kie oni devas, ili oferu eĉ por ĝia utilo sian hejman +lingvon, ĉar tiu ĉi ofero estos tempa kaj ĝiaj fruktoj--eternaj. +Kompreneble, ke mi, priskribante al ŝi vin,--kaj ŝi demandas min tre ofte +kaj interesiĝas pri ĉia bagatelo pri vi--hipokritis kaj priskribis vin, +kiel varmegan esperantiston. Post tio ĉi kompreneble mi ne povis montri al +ŝi vian leteron, nek eĉ konfesi pri ĝia ricevo--alie mi tute malaltigus +vin en ŝiaj okuloj“.... + +En fino de la letero staris la sekvanto:--„Ĉe ni tre ofte estadas +gastoj--najbaraj bienhavantoj kun la familioj kaj junaj homoj el la urbo. +En la nombro de la lastaj komencis vizitadi nin tre ofte juna Pariza +artisto Ĵan Ĵoli, homo tre klera, bela, salona kaj pursanga esperantisto. +Li tre malkaŝite ĉirkaŭflirtas Karolinon kaj malfacile estas diri--ĉu kun +sukceso, aŭ sen ĝi. Se ĝis nun li ne atingis ankoraŭ la plenan sukceson, +kiu scias, kio povas okazi en estonteco!.... Ĉar el via letero mi vidas, +ke Karolino estas al vi, kiel mi ankaŭ esperis, ne tute seninteresa, mi +konsilus kvankam per kio ajn sciigi pri si (plej bone, kompreneble, per +letero.).... Preskaŭ ĉiutage, kiam ni renkontas nin kun ŝi en la +gastoĉambro en antaŭtagmanĝa tempo, ŝi salutas min per tia ekzamenanta +rigardo, en kia mi klare legadas unu kaj tiun saman demandon: Ĉu skribis +ion via amiko?--Kaj jen ĝis nun mi devas delasi la okulojn, kvazaŭ mi per +io ekkulpiĝis antaŭ ŝi“.... + +Ĉiun vesperon komencante de tiu tago, en kiu estis ricevita tiu ĉi letero, +Monblero pasigis en forta ekscito, preskaŭ en maltrankvilo. Ĝis la +profunda nokto en lia kabineto sonadis surda egalmezura frapado de liaj +paŝoj. Kiu vidus lin en tiuj minutoj, venus al la neevitebla konkludo, ke +en la fiera kaj obstina koro de la juna kuracisto fariĝas surda batalo de +sentoj, decidiĝas serioza demando--ĉu humiliĝi al la cirkonstancoj, aŭ +defendi siajn konvinkojn, kaj kun ili sian nedependecon. Sed videble fine +la unua duono de tiu ĉi problemo venkis, ĉar en la sekvanta mateno Ĉielson +estis tre agrable mirigita per la vizito de Leono kaj lia propono aliĝi al +la Ligo Esperanta. + +Ĉielson kompreneble akceptis lin kun eletenditaj brakoj. + +--Vi devas, kara amiko,--klarigadis li al la kuracisto, doni vian +„promeson“ kaj deprenadi ĝin de aliaj, kie nur prezentos sin la ebleco. +Por eniri la Ligon, vi devas aboni nian gazeton „Lingvo Internacia“ kaj la +„Bibliotekon“; kiel ekstera signo servu al vi stelo sur la brusto kaj +malkaŝita parolado en esperanto kun ĉiuj kvankam kiom ajn sciantaj nian +lingvon. Nun jam estas la tempo, kiam por esperantisto estas bezona ne +sole teoria konatiĝo kun nia lingvo, sed ankaŭ plej plena praktika scio de +ĝi. En nia do lingvo vi komencu tuj la plej vastan komunikiĝadon kun +esperantistoj de ĉiuj landoj kaj popoloj, kvankam eĉ sciataj al vi nur el +nomaroj de esperantistoj; krom tio ĉi mi konsilus al vi komunikiĝadi per +nekovritaj leteroj kun noto en la lingvo de la adresato, ke la letero +estas skribita en la lingvo internacia. La pli gravajn de ricevataj de vi +leteroj vi povos lokadi en kiajn ajn de eŭropaj gazetoj ankaŭ kun notoj, +ke viaj korespondoj estas prenitaj el la interkomunikiĝado de du +esperantistoj. Al ĉiuj esperantistoj, de kia ajn stato ili estus, ĉe ni +estas akceptite montri apartan gastamon kaj favoron, ĉar nia afero ne +limiĝas nur per la akceptado de unu simbola lingvo, sed ĉefamaniere +dekondukiĝas al frata proksimiĝo de homoj, disunuigataj per la spaco, +lingvo, religio, nacieco k.c. + +Jen estas en ĉefaj strekoj viaj plej unuaj estontaj ŝuldoj; kio do tuŝas +la esencon de la afero--ĉar ĉio dirita antaŭe rilatas pli al la eksteraj +aperoj de nia afero--mi konsilus aranĝiĝi tiel, ke laŭ ebleco ĉia apero de +via vivo konsentu kun la spirito de Esperanto, laŭ ebleco ĉiam kaj ĉie +faradu subtenon al nia afero, subtenon moralan kaj laŭ mezuro da fortoj +ankaŭ materialan. Mi diras--laŭ ebleco--ĉar mi scias la malfortan flankon +de la homa animo. Ne ĉiuj povas, kiel mi, forgesi, ke ili estas homoj, +infanoj de ia lando, epoko, de ia sistemo da moroj, tradicioj, religiaj +konvinkoj k.c., kaj memori nur, ke ili estas esperantistoj. Tia +fortiriteco per la ideo kaj dediĉo de si tuta al la servado al ĝi estas +atingebla ne al ĉiuj kaj tial mi kutimis postuladi de homoj nur la eblan +al ili.... Tiamaniere, se la montritaj kondiĉoj ne estos al vi tro ŝarĝaj, +tiam mi en la nomo de la tuta Ligo Esperanta varme premas vian manon kaj, +alprenante vin en niajn fratajn ĉirkaŭprenojn, rapidos sciigi pri tio ĉi +nian ĉefon.“ + +Forta premo de la mano estis elokventa respondo de la flanko de Monblero. +Ne pasis ankoraŭ de tiu tempo du semajnoj, kaj nian kuraciston oni povus +jam nomi finita esperantisto. La subtenata de li komunikiĝado kun Siksten +ekflamigadis en li ian neklaran sed fortan senton, similan je amo, ĵaluzo +kaj malespero kune. Lia tuta esenco rapidis en la familion de s-ro Marei, +al Karolino, kiu, kiel idealo, kreita per sola lia fantazio, ŝajnis al li +eĉ multe pli bona, ol en la priskriboj de Aŭgusto; sed la nefidado je siaj +fortoj rilate Esperanton (li ĝis nun estis malkontenta je siaj progresoj) +kaj la timo esti konfuzita per tia forta konkuranto kian li imagadis al si +la belan esperantiston Ĵoli, konstante haltigadis liajn atencojn kaj +devigadis lin kun duobla energio perfektigadi en si la lingvon kaj la +sentojn de Esperanto. + +Sed fine la kaliko estis transplenigita. En la mezo de Julio Monblero +ricevis de la juristo ampleksan leteron, en kiu li inter cetera ellegis la +sekvanton: + +„Vi scias kompreneble el la gazetoj, ke en la nuna somero ĉe ni en N. +estas malfermita higiena ekspozicio. Dank’ al la granda kunveturo al ni el +diversaj regnoj de profesiistoj, industriistoj, kuracistoj, homoj +suferantaj je diversaj malsanoj, aŭ altiritaj per aliaj celoj, nia +ekspozicio havas perfekte internacian karakteron kaj prezentas tre vivan +kaj multkoloran pentraĵon da tipoj, kostumoj kaj ĵargonoj. Tiun do +cirkonstancon jen ekuzis, laŭ la ideo de Karolino, s-ro Marei por la +propagando de nia afero en neestinte granda skalo. Dank’ al la proksima +konateco kun la administratoroj de la ekspozicio, en la unua tago de la +dua sezono de ĝi la ĉefa salono estis donita al la dispono de s-ro Marei, +kiu aranĝis en ĝi seanson kaj poste balon de esperantistoj. Ĉiuj elspezoj +fariĝis je la rimedoj de s-ro Marei; dekoracian parton administradis s-ro +Ĵoli, sed la animo de tiu ĉi entrepreno estis kompreneble Karolino. + +La soleno prosperis belege. Kvankam la biletoj estis disdonitaj kun granda +elektemeco, sed tiel multe estis da volantaj, ke la plej granda salono de +la ekspozicio ne povis enspaci ĉiujn scivolajn. La soleno malfermiĝis per +la himno „Espero“, plenumita de du ĥoroj kaj granda orkestro, dismetitaj +sur la balkono, sub la marmora busto de la kreinto de Esperanto. Poste +s-ro Marei eklegis mallongan, sed hele pripentritan historion de nia +lingvo kaj de la unuaj esperantistoj s-roj Zamenhof, Trompeter k.c. Poste +ia tenoro ekkantis kun akompano de la orkestro belegan arion de Zibel el +Faŭsto; poste fr-ino Kartuŝ ekdeklamis iom da fragmentoj el Demono kaj +Miltono.... Sed mi ne priskribados al vi la tutan programon de la seanso, +ĉar dank’ al la stenografio ĉiuj gazetoj en la sekvanta tago ripetis ĉion +tion ĉi kun plej plena precizeco. Mi diros nur, ke la teksto de ĉio legita +kaj kantita kun la traduko en diversaj eŭropaj lingvoj estis senkalkule +disdonata al la volanta publiko, dank’ al kio tie ĉio kaj al ĉiuj estis +komprenebla.... La fino inde kronis la belege ekpensitan de Karolino +aferon. Kiam en la lasta numero du ĥoroj kaj orkestro ree okupis siajn +lokojn antaŭ la busto de la kreinto de nia lingvo, sub la multkolora tendo +el vivaj, malsekigataj per fontanoj, kreskaĵoj kaj floroj,--la +ekelektrigita per ĉio antaŭira publiko, malgraŭ ke duono konsistis el +homoj, nedediĉitaj ankoraŭ en nian aferon, per konsenta, plena de ravo +ĥoro ekkantis la himnon „Espero“ kaj ekmontris tian animitecon, tian altan +moralan humoron, ke en multaj okuloj ekbrilis briliantoj de larmoj de ĝojo +kaj kortuŝeco. La homoj, fremdaj ĝis tiu ĉi tempo unu al alia, premadis al +si la manojn, ĵetiĝadis reciproke en ĉirkaŭprenojn; multaj tuj tie ĉi +butonumadis al sia brusto la esperantajn stelojn; multaj portadis al la +iniciatoro de la soleno--s-ro Marei--siajn oferojn por nia afero.... Elizo +kaj Karolino, superante ĉiujn fraŭlinojn per sia beleco kaj gracieco, kun +ensorĉantaj ridetoj alprenadis ĉiujn tiujn ĉi alportojn kaj tuj tie ĉi +disdonadis al la novaj esperantistoj la stelojn, ringojn, esperantajn +ĉirkaŭmanojn, verdajn bandojn k.c. Entute tio ĉi estis majesta, levanta +spiriton pentraĵo, al kia similan mi ĝis nun ne vidis.... Vespere en tiu +ĉi sama salono estis granda balo. Laŭ pli antaŭe verkita programo la +plimulto da esperantistoj kaj esperantistinoj aperis en diversaj naciaj +kostumoj. Belege estis vidi la portiĝintajn en la ondoj de la muziko +parojn, kunmetitajn el la reprezentantoj kaj reprezentantinoj de la +klasika Italujo, floranta Hispanujo, severa Norvegujo, mirinda Hindujo, +militema Germanujo, varmega Egiptujo, majesta Rusujo k.c.--sed por vi, mia +amiko, la ĉefa konsistas en la sekvanto. + +Karolino estis vestita kiel korsikanino; tiu ĉi kostumo tiel estis +konforma al ŝia klasika belega profilo, ke ŝi decide superis ĉiujn +atendojn. Ĵan Ĵoli la tutan vesperon ĉirkaŭflirtadis ŝin kaj kondukadis +sian aferon tiel malkaŝite, ke li turnis sur sin universalan atenton. Kio +tuŝas Karolinon, ŝia konduto (mi tutan tempon observadis ŝin) estis treege +enigma. Ne forigante de si Ĵanon, ŝi tamen ne ŝajnis tute kontenta de li +kaj ĉiam kvazaŭ atendadis iun aŭ ion. En la komenco de la dua duono de la +balo, post la granda internacia kontraŭdanco, ŝi fariĝis tre serioza kaj +enpensa. Ekuzinte paŭzon inter la dancoj, mi, movata per scivoleco, +nerimarkeble alproksimiĝis al ŝi kaj demandante ekrigardis en ŝiajn +okulojn--kaj en tiuj ĉi belegaj okuloj mi ellegis alarmon. + +--Ni iru en la bluan kabineton--diris ŝi al mi murmurete--mi devas fari al +vi gravan komunikon.... + +Mi humile sekvis post ŝi. Kiam ni okupis liberan kanapon, ŝi timeme +rerigardis ĉirkaŭe kaj, fleksiĝinte al sama mia orelo, ekmurmuretis. + +--Ĉu vi scias, s-ro Siksten, Ĵoli ĵus, en la tempo de la lasta +kontraŭdanco proponis al mi sian koron kaj manon.... + +--Mi preskaŭ sciis tion ĉi--respondis mi, penante ŝajni trankvila.--Sed +kio do el tio ĉi sekvas? + +--Mi dezirus scii vian opinion pri tio ĉi. + +--Mian opinion?--respondis mi sen ĝeno--mia opinio estas tia, ke, se vi +demandas mian opinion, sekve vi lin ne amas kaj sekve vi devas al li +rifuzi. + +Karolino rigardis sur min el post la ventumilo per tia rigardo, kvazaŭ ŝi +penis difini, ĉu miaj vortoj estis nur logika silogismo, aŭ rezultato de +ia malica celo. + +--S-ro Ĵoli--diris ŝi--prezentas belegan partion en ĉiuj rilatoj kaj, se +mi turnas min al via opinio t.e. laŭ via esprimo, se mi.... ŝanceliĝas--ĝi +estas kulpo de unu bone konata al vi persono, kiu, malgraŭ ĉio, min ĝis +nun.... tre interesas.... Mi promesis al s-ro Ĵoli doni lastan respondon +ĝuste post semajno de hodiaŭa balo, kaj nun.... mi devas per tia aŭ alia +maniero ekzameni.... miajn sentojn.... al tiu.... al via amiko.... + +Sed en tiu ĉi loko nia parolado estis interrompita per ia eleganta +esperantisto, subkurinta al Karolino kun invito al rondo de valso....“ + +Por Monblero tio ĉi estis tro multa. Flamigadata per la sciigoj de +Siksten, li en la lasta tempo iradis kiel en haladzo; longedaŭra interna +batalado inter la deziro ekvidi Karolinon kaj timo de tiu ĉi renkonto lin +tre senfortigadis, li perdis internan egalpezon, forĵetis siajn okupojn +kaj eĉ tre malgrasiĝis. La lasta sciigo pri Karolino elkondukis lin el +rigideco; li subite decidiĝis je ĉio; estis donita al li semajno da tempo +kaj oni ne povis malrapidi unu minuton. + +La telegrafa metalfadeno transdonis al Siksten sekvantan sciigon:--Mi +veturas en N-n. Renkontu min en la stacidomo morgaŭ je la kvara horo post +tagmezo. Mi alveturos prezentiĝi al s-ro M. kaj lia familio.“ + +Tuj post la telegramo la unua vagonaro en la nombro de aliaj veturantoj +kondukis la plej varman, sed en tiu ĉi tempo ankaŭ plej malfeliĉan +esperantiston. En la stacidomo en N. Monbleron renkontis neniu. Tiu ĉi +cirkonstanco iom lin mirigis, sed ne tre konfuzis. Ne haltante en la urbo, +li tuj dungis veturigiston kaj direktiĝis laŭ la bone al li konata adreso +en la bienon de s-ro Marei. La vojo ne montriĝis al li tiel pentraĵa, kiel +prezentadis ĝin Siksten en siaj leteroj, sed Monblero malmulte turnis +atenton ankaŭ sur tion ĉi kaj nur, brulante de nepacienco, senĉese peladis +la veturigiston, malgraŭ ke liaj ĉevaletoj laboradis konsente kaj kuradis +tre bone. + +Post du horoj da veturo la veturilo de Monblero subruliĝis al la granda +parko, el kies densa verdaĵo elrigardis la antaŭa flanko de la granda +sinjora domo kun kurbiĝinta, kovrita per herbo tegmento kaj albatitaj +fenestraj kovriloj. + +La sovaĝiĝinta parko ekrigardis tre malĝoje; iam luksaj florujoj, boskoj +kaj vojetoj estis kovritaj senintermanke per balaaĵa herbo. De la ĉefa +pordego al la domo kondukis sole apenaŭ trabatita per la piedoj vojeto; +ĉio havis la vidon de terura malpeno. + +Monblero haltis kiel kolono, decide nenion en tio ĉi komprenante. El la +profundaĵo de la parko subkuris al la pordego ia nudpieda maltrankviligita +vilaĝano kaj, depreninte la ĉapon, komencis plifortigite salutadi la +alveturinton. + +--Kiel nomas sin tiu ĉi bieno?--turnis sin kun demando al li Monblero. + +La vilaĝano rigardis sur lin kun antaŭa maltrankvileco en la okuloj, +videble ne komprenante la demandon, kvankam laŭ la rakontoj de Siksten +ĉiuj servantoj de s-ro Marei devis paroladi esperante. + +--Ĉu tiu ĉi bieno apartenas al s-ro Marei?--demandis ree Monblero, sed jam +en la loka dialekto. + +--O, jes, jes!.... al s-ro Marei--ekrapidis la vilaĝano, salutante ankoraŭ +pli malalte. + +--Ĉu efektive s-ro Marei loĝas en tiu ĉi ruino? ĉu ne estas tie ĉi ankoraŭ +alia bieno de li? + +--Ho ne, sinjoro, pli tie ĉi estas neniaj bienoj de li; sed li mem neniam +ĉe ni loĝadis. Kiam antaŭ dekdu jaroj li mem kun tuta sia familio +transveturis Hungarujon, de tiu tempo ni nur tri fojojn lin vidis.... Tiu +ĉi bieno estas jam eĉ vendita al ia sinjorino, kiun jen ni jam atendas du +tagojn.... + +Monblero staris kvazaŭ ekbatita per tondro. + +--Kiel? Tio ĉi estas ne ebla!.... Kion vi, azeno, babilas! kie do estas +s-ro Siksten?!.... + +La vilaĝano repuŝiĝis post la pordegon, kvazaŭ prepariĝante en okazo de +bezono forkuri en la arbetaĵojn. + +--Via moŝto!.... Je Dio, mi diras al vi veran veron.... s-ro Marei ĉe ni +ne estas, sed jen s-ro Siksten efektive loĝis ĉe ni laŭ la permeso de s-ro +la administratoro la tutan someron. Hieraŭ vespere li ricevis ian +telegramon kaj tuj rapide elveturis de ni, sed ni ne scias kien.... Li +ordonis saluti vian moŝton kaj eĉ parolis, ke, se vi alveturos kaj min +demandados kaj mirados, aŭ eĉ kolerados, mi estu al via moŝto tre aminda +kaj singardema, ĉar al vi plaĉas estadi tre varma sinjoro.... Li lasis al +via moŝto ian leteron.... + +--Kion, ian leteron?.... montru al mi tuj, azenego, tiun ĉi leteron!.... + +--Via moŝto! ĝi troviĝas tie ie en lia ĉambro.... + +Pala, ekscitita, Monblero puŝis la pordegon kaj per rapidaj paŝoj +direktiĝis la ĉambron, en kiu loĝis la juristo; la nudapieda ĝardenisto +sekvis poste kun granda singardemeco kaj el ia malproksimeco montradis la +vojon. + +La ĉambreto estis malgranda, preskaŭ malplena, kaj havis la rigardon de +somera, fraŭla loĝejeto; sur la tablo sub la fenestro efektive kuŝis +rapide skribita per krajono letereto, komunikanta la sekvanton: + +„Mia kara, tre kara amiko! Kolektu ĉiujn viajn fortojn kaj eltenu la +baton! Mi devis por la plenumo de donita al mi de supre komisio entiri +vin en mensogan intrigon rilate la verkita de mi Karolino, kiu neniam +ekzistis“.... + +Plu Monblero jam ne povis legi. La letereto ekglitis el liaj manoj, li +falis sur seĝon kaj kovris al si la okulojn per la manoj.... + +--Malhonoro! honto! malnobleco! nigra trompo!.... Kaj mi, malsaĝulo, +kaptiĝis per tia fiŝhoko!.... Kaj kiu trompis min, tiel kruele, tiel +terure trompis!--mia kolego, mia fidela amiko, Aŭgusto!.... Ho, se li nun +enfalus al mi sub la manojn, mi.... mi.... mortigus lin, kiel bruton.... +Li ekvolis fari min esperantisto, ha! Tia malnoblulo!.... Kaj kio do--li +atingis ja la sian. Jen mi estas jam esperantisto.... Ho, estu malbenita +tiu ĉi lingvo!.... + +Kaj la kuracisto eksaltis de sia loko, deŝiris de si la esperantan stelon, +ĵetis ĝin sur la teron kaj komencis kun furiozo bati ĝin per la piedoj.... + +Tiu ĉi ofendado de la ĝisnuna sia idolo kvazaŭ iom lin malvarmigis. +Malfacile spirante, li sidiĝis ree sur antaŭan lokon kaj enfalis en +profundan enpensecon. Li rememoris nun, ke iam li mem rakontis al Siksten +pri sia renkonto en Nicco kun ia belulino kaj la juristo kredeble laŭ la +ordono de Ĉielson ekuzis tiun ĉi lian rememoron. Nun, kiam la okuloj +malkovriĝis, li ne povis kompreni, kiel li ne vidis la tutan artecon de la +fablo, verkita de Siksten; kiel li ne vidis tion, ke nenia Karolino volus +ŝanĝi la belegan partion kontraŭ nekonata homo, vidita de ŝi du-tri fojojn +en strato antaŭ kelkaj jaroj; kiel ne turnis li la atenton, ke la +priskriboj de gazetoj pri la Esperanta balo tre malmulte estis similaj al +la komunikoj de l’ juristo, ke ekzemple la nomo de s-ro Marei ne estis +dirita eĉ en unu gazeto k.t.p. La tuta falso estis nun kvazaŭ sur la +manplato, kaj ĝis nun li vivis kvazaŭ kun kovritaj okuloj en ia sorĉita +mondo. + +La suno jam proksimiĝis al la horizonto; en la ĉambron alportadis sin +malseka, parfuma bonodoro de sovaĝaj floroj, sed la kuracisto ne +rimarkadis tion ĉi, daŭrigante sidi senmove sur la antaŭa loko kun la +okuloj, direktitaj sur la kuŝantan apud liaj piedoj ekĉifitan stelon. +Malfacile estus imagi al si pli grandan malamikon de Esperanto, ol estis +nun Monblero. La propagando de Aŭgusto, komencita bone, alkondukis, dank’ +al lia mallerteco, al la plej malĝojaj rezultatoj kaj por eterne pereigus +la kuraciston por Esperanto, se ne unu okazo, tiu ĉi granda kreisto de la +plej feliĉaj iafoje kombinoj de nia vivo. + +Monblero estis subite vekita per ia neatendita bruado en la korto. Iu +subveturis al la parko; aŭdiĝis ree la maltrankviligita voĉo de la +ĝardenisto; iu eniris en la antaŭĉambron.... + +--Tio ĉi estas la malnoblulo Siksten--ekflugis en la kapo de la kuracisto; +lia sango ekbolis; li premis la pugnojn kaj iris al la pordo.... Sed sur +la sojlo aperis ia ĉarma ekzistaĵo. La malrektaj radioj de la subiranta +suno per hela ventumilo lumigis la mirindan vizaĝon de la nekonatulino, +ŝian belege skizitan talion, ŝiajn nigrajn okuletojn kaj rozajn +malgrandajn manetojn.... + +Tio ĉi estis la nova posedantino de la bieno de s-ro Marei. + +--Ĉu vi esperas, sinjoro?--eksonis la metala voĉo de la alveninta. + +--Ho jes, sinjorino.... mi.... mi varme esperas! ekmurmuris la ensorĉita +Monblero kaj repuŝiĝis konfuzita posten, por kovri per si sian ĉifitan +stelon.... + + ------------------ + +Post kvar tagoj la kuracisto kaj la fraŭlino Mario (la nova posedantino de +la bieno de Marei) estis feliĉaj gefianĉoj.... + + ------------------ + +Post 15 monatoj Monblero skribis al Siksten: „Plej kara amiko! Hodiaŭ +matene mia kara Mario naskis al mi tre belan malgrandan esperantisteton. +Ĝis la kvina jaro de sia vivo li aŭdos nenian lingvon krom Esperanto. Al +Esperanto li dankas sian naskiĝon, tiel same kiel mi al Esperanto dankas +mian senfinan feliĉon, kiun mi neniam akirus, se ne la lingvo Esperanto +kaj via ruzo, kiun mi en unu horo de kolero malbenis kaj kiun mi de tiam +ĉiutage benas el la tuta koro. Venu al ni, por rigardi la novan +esperantisteton kaj partopreni en nia ĝojo. Vivu Esperanto! + + ------------------ + +Nun ni devas klarigi al niaj legantoj la enigmon. La legantoj memoras, ke +laŭ la komisio de Ĉielson Siksten decidis iam altiri Monbleron al +Esperanto, sed neniel povis tion ĉi atingi. Li plendis tion ĉi al Ĉielson. + +--Eble vi ne agas lerte? eble alia persono farus tion ĉi pli bone? +demandis Ĉielson. + +--Jam alia persono provis, kaj la rezultato estis ankoraŭ pli plendinda ol +ĉe mi. Monblero amis varme unu fraŭlinon, kiu efektive estis tute inda je +lia amo. Oni povus antaŭdiri, ke ili ambaŭ prezentos iam tre feliĉan edzan +paron. Fariĝinte esperantistino, tiu ĉi fraŭlino komencis altiradi ankoraŭ +Monbleron al Esperanto; sed kiam li vidis, ke ŝi estas esperantistino, li +baldaŭ malvarmiĝis por ŝi, kaj nun iliaj reciprokaj rilatoj tute +interrompiĝis. + +--Ĉu Monblero amis ŝin efektive? Ĉu li estas kapabla ami profunde kaj ĉu +vi pensas, ke en ĉiuj rilatoj, krom Esperanto, li estus feliĉa kun ŝi? + +--Jes, nenio alia konfuzus ilian reciprokan feliĉon. Li eĉ mem bedaŭris, +ke „tia bagatelo kiel Esperanto“ forpelis lian feliĉon, sed li estas tro +fiera, por cedi. + +--Ĉu vi pensas, ke li neniam povus ami Esperanton? + +--Ne, mi estas eĉ konvinkita, ke li povus esti tre varma esperantisto, +se.... se ni nur povus rompi lian obstinecon kaj fierecon kaj inklinigi +lin fari la _komencon_. Se li unu fojon _fariĝos_ esperantisto, li estos +jam ĉiam esperantisto _varmega_. + +--Ha, tre bone! Ĉio estos farita! Per unu senkulpa ruzo ni atingos, ke +Monblero fariĝos esperantisto kaj la disigitaj gefianĉoj estos denove +kunigitaj. Lasu min agi kaj faru ĉion, kion mi diros al vi.... + +Ni scias jam, en kia maniero Ĉielson per helpo de Siksten ekinteresigis +Monbleron por Esperanto kaj devigis lin rompi sian obstinecon. Kiam +Monblero venis en la bienon de Marei kaj vidis, ke li estas trompita, li +forte ekkoleris. Sed kiam li subite ekvidis tie sian jam longe ne viditan +antaŭan amatinon (ĉar en la aperinta „nova posedantino“ la legantoj +kredeble jam ekkonis Marion, la estintan amatinon de Monblero), la antaŭa +amo fortege vekiĝis denove, tiom pli, ke Esperanto, kiu iam disigis ilin, +nun jam estis ne malhelpo, sed kontraŭe, pli forta ligilo por ili. Ili +baldaŭ fianĉiĝis, edziĝis, kaj ili prezentas nun unu el la plej feliĉaj +paroj en la mondo. + + + + + + ------------------ + + + + + + AL NIAJ ABONANTOJ. + + +Financaj cirkonstancoj devigas nin bedaŭrinde interrompi la eldonadon de +la „Biblioteko“. Post kelka tempo ni esperas ĝin rekomenci. + +La personojn, kiuj ne pagis ankoraŭ por ĉiuj ricevitaj kajeroj de la +„Biblioteko“, _ni kore petas, ke ili volu alsendi al ni la pagon._ Ĉiun +abonanton, kiu ne trovas sian nomon en la malsupre presita nomaro B, ni +memorigas, ke li restas ankoraŭ nia ŝuldanto. + + ------------------ + +_A._ Por la paĝoj 401–500 ni ricevis ĝis la 6 Novembro 1896 la pagon +ankoraŭ de la sekvantaj personoj: Abesgns, M., Ahlberg, P., Arduin, E., +Avilov, F., _de Beaufront, L._ (4 ekz.), Bjeloglazov, _Borovko, N._ (2), +Borovko, S., Brych, F., da Cruz Capello, Davidenko, N., Dettling, M., +Dorset, V., Englund, G., Erfurt, Forkarth, I., Fredberg, L., Frejdenberg, +A., Geoghegan, R., Ĥlebnikov, V., Kofman, A., _Lemaire, R._ (2), Linden, +C., Lundström, S., Magalhaes, A., Magnusson, A., _Manjkovskaja, E._ (2), +_Marignonj, D._ (2), Moskovĉenko, I., Nömm, A., Nordenstreng, R., +Nudelmann, Ĵ., _Ostrovski, I._ (2), Pereira, A., Pleyel, H., Pogorilko, +P., Popov, K., Postnikov, F., Proĥoroviĉ, A., Raekson, I., Rakovski, S., +Rosenbach, A., _Roswall, A._ (2), Samuelsson, C., Ŝĉepetilnikov, V., +Semenov, A., Ŝmileviĉ, L., Smolin, M., Sokolov, V., Solomkin, S., +Sutkovoj, A., _Sutkovoj, N._ (2), Svanbom, K., Tennishof, J., von Wahl, +E., Wiens, H., Vladikin. F., _Vojejkov, V._ (3), Zakrĵevski, A. + +_B._ Por la paĝoj 501–589 ni ricevis ĝis la 6 Novembro 1896 la pagon nur +de la sekvantaj personoj: Ahlberg, P., Costa e Almeida, Andrzejewski, +Avilov, F., Boĥenski, I., Blumental, A., _Borovko, N._ (2), Borovko, S., +Brych, F., Burenkov, A., da Cruz Capello, _Ĉiĥaĉov, N._ (5), Davidenko, +N., Dombrovski, A., Dorset, V., Eigenson, I., Eigenson, S., Englund, G., +Forkarth, I., Fredberg, L., Geoghegan, R., _Gernet, V._ (10), Hübert, K., +Kadik, P., Kanaloŝŝi-Lefler, F., _Kazi-Girej, N._ (2), Kofman, _Laskin, +V._ (3), Lencart, S., Linden, V., Lundström, S., de Magalhaes, A., +Magnusson, A., _Manjkovskaja, E._ (2), _Marignoni, D._ (2), Milevski, I., +Nauman, A., Naumov, A., Nömm, A., _Ostrovski, I._ (2), Pereira, A., +Pesockij, A., Pleyell, H., Pogorilko, P., Raekson, I., Rakovski, S., +_Roswall, A._ (2), Ruban, A., Ŝĉepetilnikov, V., Serapio, A., _Ŝetalov, +I._ (2), Sokolov, V., Ŝtalberg, G., Sutkovoj, A., _Sutkovoj, N._ (2), +Svanbom, K., Tripolski, K., _Klubo Upsala_ (8), von Wahl, E., Vanjuŝin, +K., Wiens. H., Vladikin, F., _Vojejkov, V._ (3), Zakrĵevski, A., +Zilbernik, S. + + ------------------ + + + + + + LINGVO INTERNACIA. + + +Monata gazeto por la lingvo Esperanto, eldonata de la Klubo Esperantista +en Upsala. + + ------------------ + +Kosto de abono por jaro: frankoj 4,25 = kronoj 3,00 = germ. markoj 3,30 = +rubloj 1.50. + + ------------------ + +La gazeto „Lingvo Internacia“ estas eldonata en la lingvo Esperanto kaj +enhavas: 1) sciigojn pri la sukcesoj de Esperanto en diversaj landoj, pri +la novaj libroj en kaj pri Esperanto, pri internaciaj vojaĝoj kaj entute +pri ĉio, tuŝanta lingvon internacian; 2) artikolojn, dediĉitajn al la +gramatiko kaj vortaro de Esperanto; 3) artikolojn pri diversaj projektoj, +novaj kaj malnovaj, de internacia komunikiĝo; 4) diversajn modelojn de +prozo kaj poezio en Esperanto; 5) anoncojn. + + ------------------ + +La gazeton _Lingvo Internacia_ oni abonas: + +en _Ameriko_ ĉe R. Geoghegan, _Tacoma_, Washington, U.S.A. + „ _Francujo_ ĉe L. de Beaufront, _Epernay_, Marne. + „ _Germanujo_ ĉe W. H. Trompeter, _Schalke_, Westfalen. + „ _Portugalujo_ ĉe d-ro Costa e Almeida, _Rezende_. + „ _Rusujo_ ĉe V. Gernet, Puŝkinskaja 44, _Odessa_. + +Ĉe tiuj ĉi sinjoroj oni mendas la gazeton kaj pagas al ili la abonpagon. + +En aliaj landoj oni mendas la gazeton aŭ per la poŝto aŭ rekte ĉe la +redakcio, adr. _Upsala_. La monon oni plej bone alsendas per poŝta +mandato. + + ---------------------- + + + + + + +NOTOJ DE LA TEKSTPREPARINTO + + + + +Dankon al la Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko, kiu afable +disponigis la skanitajn paĝbildojn. +http://www.onb.ac.at/esperantomuseum.htm + + + + +Mispresaĵoj + + +┌───────┬─────────────────────┬────────────────────┐ +│_Paĝo_ │ _Originala teksto_ │ _Korektaĵo_ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│4 │ ne baldaŭ, kaj │ esti │ +│ │ povas _esi_ │ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│8 │ _tuta_ trempis sin │ tute │ +│ │ en la propagandon │ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│12 │ _dkedu-jara_ │ dekdu-jara │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│13 │ Tiun _ci_ │ ĉi │ +│ │ fraŭlineton li │ │ +│ │ vidis │ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│17 │ la │ interkomunikiĝado │ +│ │ _interkomunukiĝado_ │ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│21 │ malgraŭ ĉio, min │ .... _(normigis al │ +│ │ ĝis nun_..._ │ kvarpunkto)_ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│25 │ daŭrigante sidi │ senmove │ +│ │ _semove_ │ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│27 │ sian jam longe ne │ viditan │ +│ │ _viditau_ │ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│29 │ Esperanto en │ diversaj │ +│ │ _diversa_ landoj │ │ +└───────┴─────────────────────┴────────────────────┘ + + + + +Interpunkcio + + + – Spacoj estis forigitaj de ĉirkaŭ tripunktoj kaj haltostrekoj. + – Enaj spacoj estis forigitaj el tripunktoj kaj mallongigoj. + – Kelkaj komoj estis metitaj en la nomlistojn sub “Al niaj abonantoj”. + + + + + +***END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA VIVO DE ESPERANTISTOJ*** + + + +CREDITS + + +April 2008 + + Project Gutenberg Edition 1 + Hoss FIROOZNIA + + + +A WORD FROM PROJECT GUTENBERG + + +This file should be named 25311-0.txt or 25311-0.zip. + +This and all associated files of various formats will be found in: + + + http://www.gutenberg.org/dirs/2/5/3/1/25311/ + + +Updated editions will replace the previous one -- the old editions will be +renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no one +owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and +you!) can copy and distribute it in the United States without permission +and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the +General Terms of Use part of this license, apply to copying and +distributing Project Gutenberg™ electronic works to protect the Project +Gutenberg™ concept and trademark. Project Gutenberg is a registered +trademark, and may not be used if you charge for the eBooks, unless you +receive specific permission. If you do not charge anything for copies of +this eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook +for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, +performances and research. They may be modified and printed and given away +-- you may do practically _anything_ with public domain eBooks. +Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE + + +_Please read this before you distribute or use this work._ + +To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work (or +any other work associated in any way with the phrase --Project Gutenberg), +you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg™ +License (available with this file or online at +http://www.gutenberg.org/license). + + +Section 1. + + +General Terms of Use & Redistributing Project Gutenberg™ electronic works + + +1.A. + + +By reading or using any part of this Project Gutenberg™ electronic work, +you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the +terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) +agreement. If you do not agree to abide by all the terms of this +agreement, you must cease using and return or destroy all copies of +Project Gutenberg™ electronic works in your possession. If you paid a fee +for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg™ electronic work +and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you may +obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as set +forth in paragraph 1.E.8. + + +1.B. + + +--Project Gutenberg is a registered trademark. It may only be used on or +associated in any way with an electronic work by people who agree to be +bound by the terms of this agreement. There are a few things that you can +do with most Project Gutenberg™ electronic works even without complying +with the full terms of this agreement. See paragraph 1.C below. There are +a lot of things you can do with Project Gutenberg™ electronic works if you +follow the terms of this agreement and help preserve free future access to +Project Gutenberg™ electronic works. See paragraph 1.E below. + + +1.C. + + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (--the Foundation or +PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an individual +work is in the public domain in the United States and you are located in +the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, +distributing, performing, displaying or creating derivative works based on +the work as long as all references to Project Gutenberg are removed. Of +course, we hope that you will support the Project Gutenberg™ mission of +promoting free access to electronic works by freely sharing Project +Gutenberg™ works in compliance with the terms of this agreement for +keeping the Project Gutenberg™ name associated with the work. You can +easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the +same format with its attached full Project Gutenberg™ License when you +share it without charge with others. + + +1.D. + + +The copyright laws of the place where you are located also govern what you +can do with this work. Copyright laws in most countries are in a constant +state of change. If you are outside the United States, check the laws of +your country in addition to the terms of this agreement before +downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating +derivative works based on this work or any other Project Gutenberg™ work. +The Foundation makes no representations concerning the copyright status of +any work in any country outside the United States. + + +1.E. + + +Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + + +1.E.1. + + +The following sentence, with active links to, or other immediate access +to, the full Project Gutenberg™ License must appear prominently whenever +any copy of a Project Gutenberg™ work (any work on which the phrase +--Project Gutenberg appears, or with which the phrase --Project Gutenberg +is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or +distributed: + + + This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with + almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away + or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License + included with this eBook or online at http://www.gutenberg.org + + +1.E.2. + + +If an individual Project Gutenberg™ electronic work is derived from the +public domain (does not contain a notice indicating that it is posted with +permission of the copyright holder), the work can be copied and +distributed to anyone in the United States without paying any fees or +charges. If you are redistributing or providing access to a work with the +phrase --Project Gutenberg associated with or appearing on the work, you +must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 +or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ +trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. + + +1.E.3. + + +If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted with the +permission of the copyright holder, your use and distribution must comply +with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed +by the copyright holder. Additional terms will be linked to the Project +Gutenberg™ License for all works posted with the permission of the +copyright holder found at the beginning of this work. + + +1.E.4. + + +Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ License +terms from this work, or any files containing a part of this work or any +other work associated with Project Gutenberg™. + + +1.E.5. + + +Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic +work, or any part of this electronic work, without prominently displaying +the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate +access to the full terms of the Project Gutenberg™ License. + + +1.E.6. + + +You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, +marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word +processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format other than +--Plain Vanilla ASCII or other format used in the official version posted +on the official Project Gutenberg™ web site (http://www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original --Plain Vanilla ASCII or other form. +Any alternate format must include the full Project Gutenberg™ License as +specified in paragraph 1.E.1. + + +1.E.7. + + +Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, +copying or distributing any Project Gutenberg™ works unless you comply +with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + + +1.E.8. + + +You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or +distributing Project Gutenberg™ electronic works provided that + + - You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method you + already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed to + the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has agreed to + donate royalties under this paragraph to the Project Gutenberg + Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid within 60 + days following each date on which you prepare (or are legally + required to prepare) your periodic tax returns. Royalty payments + should be clearly marked as such and sent to the Project Gutenberg + Literary Archive Foundation at the address specified in Section 4, + --Information about donations to the Project Gutenberg Literary + Archive Foundation. + + You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ License. + You must require such a user to return or destroy all copies of the + works possessed in a physical medium and discontinue all use of and + all access to other copies of Project Gutenberg™ works. + + You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of + any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days of + receipt of the work. + + You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg™ works. + + +1.E.9. + + +If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg™ electronic +work or group of works on different terms than are set forth in this +agreement, you must obtain permission in writing from both the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael Hart, the owner of the +Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set forth in +Section 3 below. + + +1.F. + + +1.F.1. + + +Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to +identify, do copyright research on, transcribe and proofread public domain +works in creating the Project Gutenberg™ collection. Despite these +efforts, Project Gutenberg™ electronic works, and the medium on which they +may be stored, may contain --Defects, such as, but not limited to, +incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright +or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk +or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot +be read by your equipment. + + +1.F.2. + + +LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES -- Except for the --Right of +Replacement or Refund described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg™ +trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg™ +electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for +damages, costs and expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE +NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH +OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE +FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT +WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, +PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY +OF SUCH DAMAGE. + + +1.F.3. + + +LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND -- If you discover a defect in this +electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund +of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to +the person you received the work from. If you received the work on a +physical medium, you must return the medium with your written explanation. +The person or entity that provided you with the defective work may elect +to provide a replacement copy in lieu of a refund. If you received the +work electronically, the person or entity providing it to you may choose +to give you a second opportunity to receive the work electronically in +lieu of a refund. If the second copy is also defective, you may demand a +refund in writing without further opportunities to fix the problem. + + +1.F.4. + + +Except for the limited right of replacement or refund set forth in +paragraph 1.F.3, this work is provided to you ’AS-IS,’ WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + + +1.F.5. + + +Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the +exclusion or limitation of certain types of damages. If any disclaimer or +limitation set forth in this agreement violates the law of the state +applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make +the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state +law. The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement +shall not void the remaining provisions. + + +1.F.6. + + +INDEMNITY -- You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark +owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of +Project Gutenberg™ electronic works in accordance with this agreement, and +any volunteers associated with the production, promotion and distribution +of Project Gutenberg™ electronic works, harmless from all liability, costs +and expenses, including legal fees, that arise directly or indirectly from +any of the following which you do or cause to occur: (a) distribution of +this or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or +additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any Defect +you cause. + + +Section 2. + + + Information about the Mission of Project Gutenberg™ + + +Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of electronic +works in formats readable by the widest variety of computers including +obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists because of the +efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all walks +of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance +they need, is critical to reaching Project Gutenberg™’s goals and ensuring +that the Project Gutenberg™ collection will remain freely available for +generations to come. In 2001, the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation was created to provide a secure and permanent future for +Project Gutenberg™ and future generations. To learn more about the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and donations +can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation web page at +http://www.pglaf.org. + + +Section 3. + + + Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation + + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of +Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service. +The Foundation’s EIN or federal tax identification number is 64-6221541. +Its 501(c)(3) letter is posted at +http://www.gutenberg.org/fundraising/pglaf. Contributions to the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full +extent permitted by U.S. federal laws and your state’s laws. + +The Foundation’s principal office is located at 4557 Melan Dr. +S. Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at 809 North +1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact information +can be found at the Foundation’s web site and official page at +http://www.pglaf.org + +For additional contact information: + + + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. + + + Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive + Foundation + + +Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without wide spread +public support and donations to carry out its mission of increasing the +number of public domain and licensed works that can be freely distributed +in machine readable form accessible by the widest array of equipment +including outdated equipment. Many small donations ($1 to $5,000) are +particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United States. +Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable +effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these +requirements. We do not solicit donations in locations where we have not +received written confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or +determine the status of compliance for any particular state visit +http://www.gutenberg.org/fundraising/donate + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we have +not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against +accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us +with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make any +statements concerning tax treatment of donations received from outside the +United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation methods +and addresses. Donations are accepted in a number of other ways including +checks, online payments and credit card donations. To donate, please +visit: http://www.gutenberg.org/fundraising/donate + + +Section 5. + + + General Information About Project Gutenberg™ electronic works. + + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg™ +concept of a library of electronic works that could be freely shared with +anyone. For thirty years, he produced and distributed Project Gutenberg™ +eBooks with only a loose network of volunteer support. + +Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed editions, +all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. unless a copyright +notice is included. Thus, we do not necessarily keep eBooks in compliance +with any particular paper edition. + +Each eBook is in a subdirectory of the same number as the eBook’s eBook +number, often in several formats including plain vanilla ASCII, compressed +(zipped), HTML and others. + +Corrected _editions_ of our eBooks replace the old file and take over the +old filename and etext number. The replaced older file is renamed. +_Versions_ based on separate sources are treated as new eBooks receiving +new filenames and etext numbers. + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + + http://www.gutenberg.org + + +This Web site includes information about Project Gutenberg™, including how +to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, +how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to our email +newsletter to hear about new eBooks. + + + + + + +***FINIS*** +
\ No newline at end of file |
