diff options
Diffstat (limited to '25258-8.txt')
| -rw-r--r-- | 25258-8.txt | 1653 |
1 files changed, 1653 insertions, 0 deletions
diff --git a/25258-8.txt b/25258-8.txt new file mode 100644 index 0000000..b8285f1 --- /dev/null +++ b/25258-8.txt @@ -0,0 +1,1653 @@ +Project Gutenberg's Formosa, de eerste kolonie van Japan, by Reginald Kann + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Formosa, de eerste kolonie van Japan + De Aarde en haar Volken, 1909 + +Author: Reginald Kann + +Release Date: April 30, 2008 [EBook #25258] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK FORMOSA, DE EERSTE KOLONIE *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + + + + + + + + +FORMOSA, DE EERSTE KOLONIE VAN JAPAN. + +Naar het Fransch van Reginald Kann. + + + + I.--Aankomst op Formosa.--Taïhokoe, de zetel der + regeering.--Chineesche en Japansche wijken.--De beide + takken van den spoorweg en de Décauvillelijn.--Gevolgen der + aardbeving.--De agenten van politie en hun administratieve + werkzaamheid.--Voorloopige hospitalen.--Uitstapje naar + Kagi.--De vroegere Samoeraï als politiebeambten.--Bezoek aan + de koppensnellers.--Maatregelen, door de Japanners genomen + om oude, barbaarsche gewoonten tegen te gaan.--Betrekkingen + tusschen de Atayals en de Japanners.--De thee.--De oorlogshaven + Keloeng. + + +De reizigers, die van Europa naar Formosa gaan, verlaten te Hongkong +de groote lijn van Yokohama, om zich in te schepen op een der kleine +nipponsche stoombooten, die den dienst van Tamsoeï waarnemen. Vóór de +verovering van het eiland door de Japanners in 1895, was alle handel +in handen van engelsche maatschappijen, maar langzamerhand is men er, +dank zij de subsidies van de regeering, in geslaagd, de britsche vlag +bijna geheel te doen verdwijnen uit de havens van Formosa. De Daijin +Maroe, waar ik passage op neem, is een uitstekend schip, dat flink zee +bouwt en zeer geriefelijk is ingericht. Nadat we de chineesche kust een +eind hebben gevolgd met oponthoud van korten duur te Swatow en te Amoy, +steken we de straat over met het altijd onstuimige water, en zijn na +drie dagen reizens tegenover de haven Tamsoeï. Hier moeten we ankeren +in afwachting van het oogenblik, dat de vloed ons zal vergunnen, een +bank over te komen, waar bij hoog water nog maar 13 voet water staat. + +Na verscheiden uren van een vervelend wachten, gedurende welken tijd +de moesson ons geducht doet schommelen, kunnen we eindelijk de rivier +van Tamsoeï binnenkomen; de paketboot legt aan bij een houten brug, +die bij wijze van pier tegen den oever is aan gelegd. Van Tamsoeï +naar de hoofdstad van het eiland, Taïhokoe, het oude Taïpeï der +Chineezen, heeft men slechts een afstand van twintig kilometer af +te leggen, die de spoortrein in een klein uur overwint. Ingevolge +de raadgevingen van een japanschen medereiziger was ik besloten, +mij halverwege op te houden in het winterstation Hokoeto met rijke +zwavelbronnen, waar de regeering een militair hospitaal heeft laten +inrichten en openbare baden, en waar ik, naar mij verzekerd werd, +het eenige europeesche hotel op Formosa zou aantreffen. + +Het zoogenaamde hotel bleek een enkele kamer te wezen, voorzien van +een bed als eenig meubel; de eigenaar was een vuile en altijd dronken +Chinees. Ik verliet reeds den volgenden dag die weinig aanlokkelijke +plaats, om te Taïhokoe een minder pretentieuse japansche herberg te +vinden, die heel goed was en waar ik mijn hoofdverblijf vestigde +gedurende de twee maanden, die ik op het eiland zou slijten. De +eigenaar stond mij toe, dat ik een stoel en een tafel plaatste in mijn +kamer, doch op voorwaarde, dat ik de pooten omwikkelde met dikke lappen +stof, om de tatami niet te beschadigen, de dikke, gevlochten matten, +waarmee de vloeren in alle japansche huizen zijn bedekt. + +Taïhokoe is de zetel der regeering; daar zijn alle takken van +dienst gevestigd; daar zetelt ook de gouverneur-generaal, die +de kolonie in den naam des keizers bestuurt. Hij geniet volkomen +onafhankelijkheid trots enkele wetgevende bepalingen, die enkel in +theorie de macht beperken, welke hem is toegekend. De constitutie, +geldend op Formosa, gelijkt vrij veel op die van de Soenda-eilanden, +waarnaar ze zonder groote wijzigingen is gevolgd. De hoofdkenmerken +zijn de almacht van den gouverneur, de sterke centralisatie van de +verschillende administratieve takken en het volkomen ontbreken van +alle vertegenwoordiging en van alle aandeel aan het bestuur van de +zijde der inboorlingen; de ambtenaren, zelfs die van de gemeenten, +worden zonder uitzondering door de Japanners benoemd. + +De oorzaken, die de regeering ertoe hebben gebracht, blijk te geven +van zulk een absolutisme, zijn tweeledig: vooreerst de vijandigheid +der chineesche bevolking, die weigerde den afstand van het eiland +aan Japan te erkennen, in opstand kwam tegen haar nieuwe meesters +en eerst in 1902 ten onder werd gebracht na zeven jaren van strijd, +en ten tweede de strategische belangrijkheid van Formosa, waar +Japan vooral een militaire basis in ziet meer dan een terrein van +exploitatie of een afzetgebied voor zijn bewoners als kolonisten. Om +die laatste reden kan volgens de grondwet de gouverneur-generaal +nooit een burgerlijk ambtenaar wezen en moet hij worden gekozen uit +de officieren van hoogen rang in de legers te land of ter zee. + +Wat den reiziger treft dadelijk bij zijn aankomst te Taïhokoe, +is de volkomen afscheiding, die er bestaat tusschen de chineesche +inboorlingen en de Japanners. De laatsten bewonen het midden der +stad of het eigenlijke Taïhokoe, waaruit ze de bewoners teruggedreven +hebben naar de volkrijke voorsteden Banka en Daïtotei. Geen grooter +onderscheid is denkbaar dan tusschen die buurten, die toch zoo dicht +bij elkaar liggen. Het deel der stad, waar de Japanners wonen, is +de juiste weergave van een stuk van Tokio. De gemacadamiseerde, goed +onderhouden straten zijn omzoomd door telegraafpalen en lage houten +huizen, door grijze pannen gedekt. Als men door de oude poort gaat, +die thans met steenen is gerestaureerd, bevindt men zich onmiddellijk +op chineesch terrein, tusschen smalle, vuile straatjes en een dooreen +woelende, vuile en in lompen gehulde menschenmassa. + +Het resultaat is echter niet verkregen met goedvinden der bevolking, en +om Taïhokoe te veranderen in een japansche stad, hebben de autoriteiten +hun toevlucht moeten nemen tot willekeurige maatregelen, door onder +voorwendsel van zorg voor de hygiëne chineesche winkels te onteigenen, +zonder dat hun eenige schadeloosstelling werd toegekend. Deze +ongeneerdheid ten aanzien van den inboorling treft men trouwens overal +op het eiland aan en ten opzichte van de meest verschillende dingen. + +Mijn eerste wensch was, dadelijk eenige dagen te Taïhokoe te blijven, +ten einde de politieke en administratieve inrichting te bestudeeren, +daarna de belangwekkendste provincies te bezoeken en vooral enkele +streken van het westelijke gedeelte, dat nog weinig geëxploreerd is en +waar alleen inboorlingen wonen van maleisch ras en met nog volkomen +primitieve zeden. Maar op het oogenblik, dat ik op Formosa aankwam, +had juist een vreeselijke aardbeving, die aan honderden personen het +leven had gekost, het district Kagi verwoest in het Zuiden van het +eiland, en ik besloot, mij daar zonder verwijl heen te begeven. + +Kagi wordt doorsneden door de hoofdlijn van den spoorweg, die het +grootste deel van Formosa in de lengte doorsnijdt, van Keloeng in het +uiterste Noorden uitgaande, om te Takoe aan te komen, de zuidelijke +haven van het eiland. Meer spoorwegen zijn er niet, buiten dan +het lijntje, dat Tamsoeï met de hoofdstad verbindt. De aanleg van +spoorwegen op Formosa dateert al van vóór de japansche inbezitneming; +hij is in de eerste plaats te danken aan den chineeschen gouverneur +Liu-Ming-Tsjoean, die de troepen van China aanvoerde ten tijde van de +expeditie van admiraal Courbet. De chineesche autoriteiten hadden in +1895 de lijn Keloeng-Taïhokoe voltooid en waren ook al begonnen met de +voortzetting naar het Zuiden; maar de weg was zeer slecht aangelegd +en er werd onverschillig en slordig gewerkt, zoodat de Japanners, +toen ze zich van Formosa meester maakten, genoodzaakt waren, tot een +geheele vernieuwing over te gaan. + +Om het werk, dat de vroegere regeering was begonnen, voort te zetten, +besloot de nieuwe het spoorwegwezen te ontwikkelen naar de beginselen, +die men had toegepast bij den aanleg der verschillende lijnen in +Japan, namelijk door bouw en exploitatie toe te vertrouwen aan +een particuliere maatschappij. Er werd in Japan met dit doel een +maatschappij opgericht; maar de datum van oprichting viel samen met +de eerste poging van japansche immigratie in de nieuwe kolonie, die +totaal mislukte ten gevolge van de ongezondheid van het klimaat en de +schrikwekkende sterfte onder de nieuw aangekomenen, die er het gevolg +van was. Op dat tijdstip scheen de toestand der kolonie hachelijk, +en de maatschappij kon de noodige fondsen niet bijeen krijgen. + +Inziende, dat het in het leven roepen van een spoorweg het zekerste en +snelst werkend middel zou zijn om den opstand te onderdrukken en de +bevolking tot rust te brengen, en dat de exploitatie in het vervolg +een machtige hefboom zou worden voor de economische ontwikkeling +der streek, besloot de insulaire regeering de kosten van den aanleg +voor haar rekening te nemen. Ze vroeg en verkreeg de machtiging, +om een leening aan te gaan van 30 millioen jen, dat is ongeveer 37 +millioen gulden, en ging met spoed over tot de uitvoering van het +plan, dat ontworpen was door den hoofdingenieur Hasegawa. Men begon +aan de groote lijn op twee punten, het Noorden en het Zuiden. Reeds +in 1900 kon de lijn Takoe-Taïnan in het Zuiden worden geopend; het +volgend jaar werd de tak Tamsoeï-Taïhokoe eveneens voor het verkeer +opengesteld. De werkzaamheden werden zonder stoornis voortgezet tot +1904, op welken tijd ze moesten worden gestaakt vanwege de uitgaven, +die de oorlog tegen Rusland noodig maakte. De weg was toen voltooid, +met uitzondering van een stuk van 40 kilometer tusschen de stations +Sanchako en Koroton in het midden; die beide plaatsen zijn nu verbonden +door een Décauvillespoor. + +De spoorweg op Formosa is gelijk aan die in Japan; dezelfde +spoorwijdte, dezelfde locomotieven, dezelfde waggons en ook dezelfde +wanhopigmakende langzaamheid. Om de weinige honderden kilometers af te +leggen, die Taïhokoe van Sanchako scheiden, was er meer dan een dag +noodig, wat mij noodzaakte, den nacht door te brengen in de slechte +herberg van het stadje Bioritsoe. Den volgenden dag kwam onze trein +vroeg aan het eindpunt van de normale lijn, waar het overstappen in +de Décauville terstond volgde. Reizigers en goederen worden geplaatst +op onderstellen op wielen, voorzien van een primitieve rem, en ieder +geschoven door twee inlandsche koelies. Op een drafje loopen die +mannen schuivend achter de trolley, duwen eenige meters en springen +dan op het toestel, waar ze blijven tot het vanzelf stilstaat, waarna +ze de bewerking van voren af aan beginnen. + +Langs de hellingen wordt die trolley, zooals men de kleine wagentjes +noemt, door haar eigen zwaarte gesleept, dikwijls met verbazende +snelheid, die aan de reizigers hetzelfde gevoel geeft als het +zitten in de russische schommels van onze kermissen; het is een +prettige gewaarwording ondanks het wezenlijke gevaar, waaraan men is +blootgesteld en dat ook aan den dag komt in talrijke ontsporingen, +dikwijls vergezeld door ongelukken van gebroken ledematen en zelfs van +sterfgevallen. Bij het stijgen daarentegen is de tocht bezwaarlijk, te +meer daar men herhaaldelijk moet uitstappen en te voet de helling moet +bestijgen. Op de platte open wagens zitten de reizigers van de gewone +soort op eenvoudige, omgekeerde houtenkisten en gaan er twee aan twee +rug aan rug zitten. Voor de reizigers van eenigen rang zijn trolley's +bestemd met rieten leunstoelen, die door een afdakje voor de zon zijn +beschut. De koelies, die deze primitieve en zware vervoermiddelen +op gang moeten brengen, toonen een buitengewone behendigheid, vooral +bij het passeeren van een houten viaduct van verscheiden kilometers, +die men al dadelijk bij het begin der reis aantreft en die bestaat uit +dwarsbalken, die meer dan 50 centimeter van elkander verwijderd zijn; +een enkele misstap zou den koelie in de rivier doen storten, en toch +vertraagt hij zijn gang in het geheel niet. Het is geen zeldzaamheid, +dat jonge inlandsche meisjes de trolley's schuiven met dezelfde kracht +en behendigheid als de mannen. + +Na twee uren van een reis per schuifwagentje met een snelheid, die in +het geheel niet onderdoet voor die van den trein, moest er weer worden +overgestapt in de spoorwaggons, die ons nog denzelfden dag naar Kagi +brachten. Zooals in alle steden van Formosa, wonen de Japanners er +in een afzonderlijke wijk, waar ook het hotel te vinden is. Ik had +het geluk, daar professor Takagi weer te zien, den directeur van den +gezondheidsdienst der kolonie, met wien ik te Taïhokoe had kennis +gemaakt. Die ambtenaar, die lang in Duitschland heeft gestudeerd en +met een europeesche vrouw is getrouwd, kwam te Kagi een onderzoek +instellen naar de werking der ondersteuning en naar de wijze, waarop +de plaatselijke gezaghebbers de hospitalen hadden ingericht, waar de +slachtoffers der aardbeving waren ondergebracht. Professor Takagi +maakte voor mij het bezoek van die inrichtingen gemakkelijk. Daar +de meeste der regeeringsgebouwen verwoest waren geworden of +dreigden in te storten, had men allerlei soort toevluchten moeten +oprichten. De militaire magazijnen leverden eenige groote tenten; +maar de meeste infirmerieën bestonden uit een soort van loodsen van +bamboes, met rijststroo bedekt. Ze waren precies van het model van de +veldambulances, die ik twee jaar geleden in Mandsjoerije had gezien +in het leger van generaal Okoe. + +De materiëele inrichting van die hospitalen en de manier, waarop de +zieken werden verzorgd, schenen mij uitstekend. Er was overvloed +van plaats en een meer dan voldoende ventilatie. De verpleging +geschiedde door hospitaalzusters en broeders van het Roode Kruis, +zoowel japansche als inlandsche. Die vereeniging, ofschoon nog pas +onlangs op Formosa gesticht, telt er reeds 23000 leden, die even goed +de zaken behartigen als elders. Japansche chirurgen zijn naar Kagi +gezonden uit alle andere provinciën van het eiland, en met hen werken +veel leerlingen van de medische school voor inlanders te Taïhokoe, +vier jaar geleden gesticht door professor Takagi en onder zijn beheer +staande. Hij was er zeer nieuwsgierig naar, hoe zijn leerlingen den +vuurdoop hadden doorstaan, en hij kon met voldoening constateeren, +dat de jeugdige Chineezen met succes veel moeilijke operaties hadden +verricht en dat er zelfs amputaties bij waren geweest. + +De japansche wijk, waar de hospitalen zijn, had betrekkelijk weinig +geleden door de ramp. Dat komt, doordien de huizen er alle van hout +zijn opgetrokken, terwijl de pannendaken nog al licht zijn en het +geheele gebouw zóó is gebouwd, dat het een vrij sterke schudding +om de centrale as kan verdragen. Ik heb mij daarvan dienzelfden dag +kunnen overtuigen, toen er des avonds een hevige schok werd gevoeld, +die de gasten van het hotel in den tuin deed vluchten, maar in het +geheel geen schade aanrichtte. + +De chineesche stad is niet meer dan een hoop ruïnen; alleen zeer +enkele huizen hebben weerstand geboden, en de bewoners daarvan hebben +den moed nog niet gehad, erin terug te keeren. De geheele bevolking +bivouakkeert in de open lucht of heeft een schuilplaats gezocht +in haastig opgerichte loodsen, die op de hospitalen gelijken. De +inboorlingen gaan intusschen maar voort met hun zaken, en het is +een zonderling schouwspel, al die winkeliers te zien, die in lange +rijen midden op de straat of op het land buiten de muren der stad +hun waren uitstallen. + +Het totale aantal slachtoffers stijgt alleen in het district Kagi tot +meer dan 2000. Zooals altijd in chineesche landen zijn vooral vrouwen +onder de dooden; haar gebrekkig ontwikkelde voeten hebben haar belet, +zich gauw genoeg uit de huizen te verwijderen. Ofschoon de stad +Kagi zelf veel geleden heeft, zijn de schokken er veel minder hevig +geweest dan in eenige dorpen uit de omstreken, waarvan verscheiden +als weggevaagd zijn. Dichtbij een plaats, gelegen halfweg tusschen +de stad en de zee, moeten in het bijzonder allermerkwaardigste +natuurverschijnselen zich hebben vertoond, en men raadt mij aan, +erheen te gaan. De prefect heeft te mijnen behoeve voor den volgenden +dag een draagstoel met vier dragers besproken, het eenige beschikbare +vervoermiddel en dat trouwens het meest op Formosa wordt gebruikt, +waar rijdieren schaarsch zijn en waar men den meesten tijd geen +wagens kan bezigen, want er zijn weinig wegen, en de inwoners loopen +gewoonlijk over de smalle dijken, die de rivieren insluiten. + +Mijn draagstoel wachtte mij bij den ingang der stad. Het was een +soort van vierkante doos, zeer laag van verdieping, en waarin men +niet kon zitten en evenmin kon liggen; men moest een neerhurkende +houding aannemen, wel eenigszins gelijkend op die van kardinaal de +la Balue in zijn ijzeren kooi. Zoodra de tocht was begonnen, kwam er +de schokkende beweging bij, die de koelies onder het loopen maakten, +en zoo werd de marteling grooter, die ik niet lang kon verdragen. Ik +besloot al gauw dat ongemakkelijk voertuig te verlaten en te voet +de twintig kilometers af te leggen, die ons van onze bestemming +scheidden. Ik was op dit uitstapje in gezelschap van een japanschen +politiebeambte. Onze nog al eentonige weg liep door rijstvelden en +suikerrietaanplantingen, de beide gewichtigste culturen uit het Zuiden +van Formosa. In dit deel van het land, dat volkomen vlak is, woont +een dichte bevolking, en we gingen door tal van dorpen, die meer of +minder onder de aardbeving hadden geleden. Dichtbij de meeste van die +plaatsjes verrijst naast de inlandsche hutten een beter gebouwd huis +te midden van een kleinen tuin, die afgesloten is met prikkeldraad +bovenop een hooge schutting; een diepe gracht geeft aan de woning +geheel het aanzien van een miniatuurvesting. Die gebouwen dienen tot +verblijf voor de agenten van politie, in grooten getale verspreid +over dit gedeelte van Formosa, de chineesche provincies. Die beambten +zijn met de inlandsche adjuncten en met de raden van notabelen de +voornaamste tusschenpersonen tusschen regeering en volk. Ze genieten +veel voorrechten en de meest uiteenloopende werkzaamheden zijn hun +opgedragen. Ze houden de registers van den burgerlijken stand bij, +zorgen voor orde en veiligheid, zien toe op het onderhoud van de +gemeenschapswegen, door de menschen voor heerendiensten op te roepen, +regelen den postdienst en innen belastingen. Men heeft hun zeer +onlangs nog belangrijker dingen opgedragen, door ze te machtigen +tot de berechting van alle gevallen van politie-overtredingen, waar +boeten op staan lager dan 30 jen. Zoo'n agent neemt ook de taak van +den vrederechter waar bij geschillen tusschen inboorlingen. + +Zoo ziet men, dat de administratieve reglementen inderdaad aan de +politiebeambten een bijna onbeperkte macht geven over de inwoners op +de plaatsen, waar ze zijn gestationneerd. Ik heb tijdens mijn verblijf +op Formosa kunnen waarnemen, dat hun gezag vaak wordt uitgeoefend +met de grootste willekeur en ook wel met ruwe wreedheid. De japansche +agenten zijn bijna allen gerecruteerd uit de klasse der oude militaire +samoeraï, die zelfs in Japan zich altijd vol verachting heeft getoond +voor de overige klassen, vooral voor de boeren. Dus is het natuurlijk, +dat ze een nog grootere minachting aan den dag leggen voor chineesche +inboorlingen. Buitendien was in den langdurigen strijd tegen de benden +opstandelingen en roovers, die tot nu vier jaren geleden heeft voort +geduurd, aan de politie de onderdrukking van den opstand opgedragen, +en zij heeft in den loop van dien strijd zonder genade gewoonten +aangenomen, die tegenwoordig nog hun invloed doen gevoelen. Het +eenige gevoel, dat de bevolking voor haar heeft, is dan ook vrees +zonder eenige sympathie. Er zijn wetten van draconische strengheid +uitgevaardigd tegen diegenen, die de politie aanvallen, en men +moest dat wel doen in streken waar de agenten afgelegen buiten waren +gevestigd, om hun veiligheid te waarborgen. Wie een agent aanvalt, +wordt ter dood veroordeeld, en medeplichtigheid wordt even zwaar +gestraft als de misdaad. + +Als de politieagenten van Formosa streng zijn voor de bevolking, ze +zijn voor de vreemdelingen uiterst gastvrij; het was mij onmogelijk, +een hunner posten voorbij te gaan, zonder te rusten, een sigaret +te rooken en het traditioneele kopje groene thee te drinken. Dat +herhaalde stilhouden vertraagde onzen tocht niet weinig, en we kwamen +eerst midden op den dag in het dorp onzer bestemming. Ik zag, dat men +ten zeerste de gevolgen der ramp had overdreven. De befaamde spleet, +die moest zijn ontstaan en waar men mij te Taïhokoe reeds over had +gesproken, bleek niet meer dan een geul van eenige centimeters diepte, +die ik niet zou hebben opgemerkt, als men, om haar mij te toonen, +niet het gras op zij had geschoven, dat aan beide kanten groeide. + +De bronnen en putten van vóór den schok waren alle uitgedroogd, en +kleine geisers van kokend water hadden zich gevormd op andere plaatsen; +een daarvan had in een woning den bodem van geslagen leem opgetild +en had de ruimte gevuld met zand en damp. Iets verder wees men mij +boomen, waarvan de stammen in tweeën waren gespleten en waarvan de +beide deelen nu door een tusschenruimte van verscheiden centimeters +waren gescheiden. + +Wij brachten een uur door met wandelen in de omstreken van het +dorp, en na een sober ontbijt onder de tent, die den politiepost had +vervangen, sloegen we den weg naar Kagi weer in. In een der gehuchten, +waar we door gingen, had de bevolking zich vereenigd rondom eenige +agenten, en dezen verdeelden hetgeen tot hulp was gezonden na de +inschrijving, die in Japan en op het eiland was geopend ten behoeve +van de noodlijdenden en die een aardige som had opgebracht. De giften +waren vooral afkomstig van de inboorlingen; de agenten belastten zich +met de inzameling en volbrachten dat werk met de weinige consideratie, +die men van hen gewoon was, zoo werd mij verzekerd. Om inschrijvingen +te krijgen, gaan ze rond bij hun volkje en slaan de rijksten van hen +aan voor een zekere som, die dezen moeten storten, als ze zich niet +willen blootstellen aan een massa hinderlijke maatregelen, die de +almacht van de politie tegen hen in het werk kan stellen. Zoo worden +op Formosa de zoogenaamde vrijwillige bijdragen verzameld. + +Na een laatsten nacht te Kagi, die telkens gestoord werd door +alarmgeruchten over hernieuwde uitbarstingen, keerde ik rechtstreeks +naar de hoofdstad terug, om mij zonder verwijl klaar te maken voor +een reis naar het land der inboorlingen. + +Die waren in de Middeleeuwen de eenige bewoners van Formosa, en hun +stammen woonden tot bij de westkust. De chineesche landverhuizing, +die volgens chineesche geschiedschrijvers in de 15de eeuw begon, +bracht eerst Chineezen in de zeehavens tegenover China en won daarna +langzamerhand terrein in het binnenland. Die instrooming, die een +tijdlang vertraagd werd door de vestiging op Formosa van hollandsche +kantoren en spaansche handelshuizen, kreeg een groote versnelling, +toen het eiland bij het Hemelsche Rijk werd gevoegd op het einde van de +17de eeuw. De nieuw aangekomenen drongen geleidelijk de oorspronkelijke +bevolking naar het Oosten terug, en ten koste van aanhoudenden strijd +waren ze er in geslaagd, haar op het tijdstip van de verovering door +Japan geheel terug te doen wijken in het bergland van dat deel van +het eiland. + +Alle pogingen, in het werk gesteld om zich van dat lastige terrein +meester te maken, hadden gefaald; de tegenwoordigheid van de +autochthone bevolking levert er te meer gevaar op, daar de bosschen +van kamferboomen, die de meest winstgevende industrie van Formosa +mogelijk maken, zich in haar onmiddellijke nabijheid bevinden. + +De chineesche autoriteiten, die een belasting hieven van de +toestellen, die bij de bereiding van kamfer in gebruik waren, hadden +een bewaking ingesteld ter bescherming van de arbeiders, die echter +weinig uitwerking had. De Japanners hieven dadelijk na hun komst die +belasting op en tevens het wachtcorps; maar daar enkele jaren later +de regeering der kolonie voor zich het monopolie van den kamferverkoop +behield, was ze op haar beurt betrokken bij de veiligheid der arbeiders +en werd ertoe gebracht, om maatregelen te nemen, dat dezen beveiligd +werden tegen vijandelijkheden der inboorlingen. + +Gedurende de eerste periode, toen alle toezicht was opgeheven, +trachtten de Japanners zich met de wilden te verzoenen, door hun +zeden en gewoonten te bestudeeren en in hun behoeften te voorzien, +door een politiek dus, gelijk aan die, welke de Amerikanen ten opzichte +van de Roodhuiden uit het Verre Westen volgen. + +De ambtenaren, met die zending belast, schatten het aantal der +oorspronkelijke bewoners op ongeveer honderd duizend, verdeeld over +een groot aantal stammen. Men groepeerde die stammen in zeven groepen +naar hun taal en hun gewoonten, namelijk de Païwans, de Puyama's, +de Amissen, de Tsoe's, de Tsalisens, de Vonums en de Atayals. De +vier eerstgenoemde zijn onschadelijk. De Vonums en de Tsalisens, +ofschoon onderling dikwijls strijdend in de verschillende stammen, +vallen de gele bevolking nooit aan. De Atayals daarentegen, die in het +Noorden voor zich alleen de helft innemen van al het inboorlingenland, +gaan steeds voort, invallen te doen en aanvallen, gericht tegen de +chineesche bewoners. + +De karakteristieke trek in de zeden der Atayals is het koppensnellen, +aan welk bedrijf ze zich met evenveel hartstocht overgeven als hun +stamgenooten van de Philippijnen en de Soenda-eilanden. Zoodra een +vijand in het gevecht is gevallen, wordt hij onthoofd; men laat den +schedel lang koken, om er de vleezige deelen van te kunnen wegnemen, +en dan, na hem te hebben laten bleeken in de zon, wordt hij op een +verhevenheid geplaatst aan den ingang van het dorp. Het hoofd van +den stam wordt gekozen uit de krijgers, die het grootste aandeel aan +de verrijking van de macabere verzameling hebben gehad. Geen enkele +jonge man mag hopen, tot een huwelijk te komen of zitting te krijgen +in den raad, als er niet minstens één van die trofeeën op zijn debet +kan worden geschreven. Wanneer twee Atayals twist hebben en er niet in +slagen, hun strijd te beslechten, verlaten ze gelijktijdig het dorp, +en de eerste, die terugkeert met een gesneld hoofd, krijgt gelijk in +de quaestie. + +Toen de Japanners in 1895 Formosa in bezit namen, ten gevolge van den +oorlog tusschen hun land en China, deden ze loffelijke pogingen om +de inboorlingen met zich te verzoenen en van hen gedaan te krijgen, +dat ze zich rustig zouden houden in hun bergen, zonder hun chineesche +buren te hinderen. De zuidelijke groepen zijn getrouw gebleven aan de +afspraken, die ze gesloten hebben met de nieuwe heeren van het eiland; +maar de Atayals bleken niet in staat, van hun barbaarsche gewoonten +afstand te doen. Dus hebben de Japanners de taak op zich genomen, +hen ten onder te brengen. + +Ze zonden eerst tegen hen talrijke militaire expedities uit, die +altijd mislukten. De wilden boden in het begin van den tocht weinig +tegenstand en lokten de soldaten dus dieper het land in, en dan, als +de vijand zich op een zeer moeilijk terrein bevond, lokten ze hem in +hinderlagen en decimeerden de troepen. Heel weinig nipponsche soldaten +hebben hun uitgangspunt weer kunnen bereiken, en na herhaalde pogingen, +waarbij soms geheele bataljons tot den laatsten man vielen, besloten +de Japanners van tactiek te veranderen en een defensieve houding +aan te nemen. Ze hebben met dat doel rondom het land der Atayals een +cordon van blokhuizen opgetrokken, verdedigd door inlandsche politie +onder japansche officieren en onderofficieren. Die versterkte huizen, +die stevig van steen werden gebouwd, staan op de plaatsen, van waar +het terrein kan worden overzien, op ongelijke afstanden, maar niet +verder dan een kilometer van elkaar verwijderd, zoodat ze in geval +van een attaque elkander wederkeerig kunnen bijstaan. De omlijsting +met sterkten heeft de invallen van de Atayals zeer wezenlijk doen +verminderen, en het aantal moorden, door hen bedreven, vermindert +met ieder jaar. In 1905 bedroeg het echter nog een aantal van 493. + +De regeering is voornemens, die bewakingslijn geleidelijk meer +landwaarts in te verleggen, om op die manier het gebied der Atayals +in te krimpen, waardoor ze op den duur wel moeten verdwijnen of met de +vreedzame bewoners samensmelten. Deze operaties maken het noodig, dat +er een mobiel corps wordt onderhouden, dat bij de blijvende garnizoenen +komt, welke in de blokhuizen zijn gevestigd, en voor gevallen van +nood levert het leger aan de politie bergkanonnen en mitrailleuses. + +Ik wenschte mij bij het mobiele corps te voegen, om het een poosje +bij zijn werkzaamheid te vergezellen, of ten minste wou ik eenige der +posten van het cordon bezoeken en dan de werkplaatsen, waar kamfer +wordt bereid en die zich in de nabijheid der posten bevinden. Ik stiet +op een formeele weigering van de regeering, en na tal van pogingen +kon ik enkel de toestemming erlangen, mij onder geleide naar een +der vijf posten te begeven, waar ruilhandel wordt gedreven en die +op verschillende punten van de grens zijn gevestigd. Daar komen de +Atayals de voortbrengselen van hun land verkoopen en kruit koopen, +messen inslaan en glazen kralen zich aanschaffen. Men noemde mij +de markt van Kutsjakoe, slechts een twintigtal kilometers van de +hoofdstad verwijderd. + +Vroeg in den morgen vertrok ik met mijn gids in een jinriksja tot het +dorp Sjinten, dat halfweg is gelegen; daar werd mij een draagstoel +aangeboden, waar ik vriendelijk voor bedankte, en wij vervolgden +onzen weg te voet. Het land is zeer bergachtig in deze streek en wordt +doorsneden door tal van rivieren, die men moet oversteken met ponten of +in eenvoudige bootjes. Alle heuvels zijn bedekt met thee-aanplantingen, +want thee wordt zeer veel verbouwd in de provinciën van het Noorden +van Formosa. + +Koetsoe-Tsjakoe is een chineesch dorpje met vuile en slikkerige +straten, dat we met genoegen den rug toe keerden, om langs de rivier +van Tamsoeï verder te gaan, die even buiten de grens ontspringt. Aan +haar oevers verrijst boven het dorp de electrische installatie, +die aan Taïhokoe licht verschaft. Men heeft er ook over gedacht, +om met de electriciteit de sterkte van het cordon te vergrooten. Een +ijzerdraad, verborgen in de struiken, loopt vóór de blokhuizen langs +over een lengte van verscheiden kilometers. Men laat er een sterken +stroom doorgaan, zoodat telkens als een koppensneller over de lijn wil +gaan, hij stuit op dat beletsel en een lading krijgt in het lichaam, +waardoor hij op de plaats blijft of ten minste moet afzien van alle +wenschen, om nog verder door te dringen. Ongelukkig zijn een zeker +aantal japansche of inlandsche politieagenten, die de juiste ligging +van den draad niet kenden, er zelf het slachtoffer van geworden, +en er is dan ook reeds sprake van de opheffing van dit gevaarlijke +verdedigingsmiddel. + +Bij de electriciteitsfabriek voegden zich bij ons een tiental mannen +van de grenswacht. Ofschoon ze deel uitmaken van een speciaal corps, +dat geheel is afgescheiden van het corps der politie op chineesch +terrein, dragen ze dezelfde uniform als de gewone agenten, maar +behalve met een sabel zijn ze gewapend met een muratageweer. Zoodra +we ons weer op weg begaven, nam het geleide een volkomen overbodige +gevechtstelling aan; twee mannen liepen vooruit, terwijl flankeurs +door de boschjes aan weerszijden van den weg liepen. We vervolgden +het pad langs de rivier ongeveer een mijl ver tot een houten brug; +op den tegenoverliggenden oever stond op een open plaats een kleine, +leemen hut, waarvoor een twintigtal wilden waren gezeten, die op onze +aankomst wachtten. + +Als alle bergbewoners zijn de Atayals groot en forsch en sterk van +gestel. De mannen trekken zich twee voortanden uit in de bovenkaak +en dragen op het voorhoofd drie horizontale getatoeëerde strepen; +de vrouwen voegen daar nog twee andere strepen bij, die van de ooren +naar den mondhoek gaan in een cirkelboog van drie centimeter breed, +bestaande uit smalle lijnen, die elkaar diagonaal kruisen. Het costuum +van de beide seksen bestaat uit een kleed zonder mouwen van beestenvel +of van een vezelstof, reikend tot aan de knieën; de mannen bedekken +zich bovendien het hoofd met bontmutsen of met hoeden van allerlei +vorm, van plantenvezels gevlochten. Ik liet aan de wilden een flesch +alcohol aanbieden; het was rijstbrandewijn, waar ze zeer veel van +houden. Ze drinken nooit alleen; twee van hen gaan naast elkander +staan en naderen met hun lippen denzelfden kant van den schotel of +beker, waarna ze in die ongemakkelijke positie drinken, zonder een +druppel te morsen. De japansche tolk, die bij mij was, had langen tijd +dichtbij de grens gewoond en sprak uitstekend de taal der Atayals; +hij vertelde mij enkele wetenswaardige dingen omtrent hun gebruiken. + +De Atayals wonen in bamboehutten met zeer lage daken, die maar even +boven den grond uitkomen en waaronder ze den grond tot op een diepte +van wel twee meter uitgraven. De depôts van levensmiddelen daarentegen +zijn gebouwd op palen, om de oogsten te bewaren tegen ratten en ander +knagend gedierte, die in de buurt veel voorkomen. Een bijzondere +hut wordt altijd bestemd voor de vergaderingen van den raad van +den stam. Daar komen de krijgers bijeen, eer ze op hun jacht- en +oorlogsexpedities uittrekken. + +Tot die ondernemingen bepaalt zich de werkzaamheid der Atayals, die +zeer groote minachting hebben voor arbeid en aan de vrouwen de zorg +overlaten voor het verbouwen van gerst en pataten, die het hoofdvoedsel +van allen uitmaken, en ook van de rameh, de vezelstof, waarvan de +kleeren worden gemaakt. De godsdienst van deze volken is eigenlijk +niet anders dan een dienst der voorvaderen, aan wie bij elke volle +maan offers worden gebracht van koeken en honig; alle stammen bezitten +een toovenaarster, die de zieken moet onttooveren en die door gebeden +en tooverkunsten de tegenwoordigheid der booze geesten moet voorkomen. + +Terwijl de Atayals mij levendig belang inboezemden, was ik voor hen +ook een voorwerp van nieuwsgierigheid. Nooit hadden ze een blank +mensch gezien; ze vroegen den tolk, hoe ver het land was verwijderd, +waar ik vandaan kwam, en hun werd geantwoord, dat men twee jaren moest +loopen, om er te komen. Het hoofd wendde zich toen tot mij en sprak: +"Gij hebt ons geschenken gegeven, daar danken we u voor, we zullen +de herinnering aan u ook twee jaren bewaren." + +Onze terugweg leidde langs een andere route, altijd langs heuvels, +met theetuinen beplant. + +De handel in de thee, die tegenwoordig het voornaamste uitvoerartikel +is van het eiland, dateert nog niet van lang en klimt in den tijd +niet hooger op dan tot het midden der vorige eeuw. Het waren vreemde +kooplieden, die, getroffen door de goede hoedanigheid van de producten +van enkele door de Chineezen op het eiland geacclimatiseerde struiken, +groote sommen voorschoten aan de landbouwers uit de omstreken +van Taïhokoe en zich verbonden, den geheelen oogst te koopen. De +proeven gaven uitmuntende resultaten al sedert de eerste jaren van de +productie, en weldra volgden alle inboorlingen uit de streek diegenen +na, die aan de proeven hadden deelgenomen. De verkoopprijzen waren zoo +hoog, vooral in het begin, dat men landbouwers de oogsten van rijst, +suiker en indigo die bijna rijp waren, zag opofferen, om zonder verwijl +de kostbare struiken te kunnen planten. Met de snelle uitbreiding der +cultuur ging de hoedanigheid achteruit, en aanzienlijke hoeveelheden +thee vonden geen koopers; toen liet men de nieuwe cultuur weer in +den steek met dezelfde haast, waarmee men haar eerst had ingehaald, +en later hervatte men haar voor de tweede maal. Al die schommelingen +hebben natuurlijk een terugslag gehad op den verkoop van het product +en hebben er een der meest speculatieve handelstakken van gemaakt, +die, al heeft hij veel kooplieden rijk gemaakt, een nog grooter aantal +naar den ondergang heeft gevoerd. + +Toch is de uitvoer van thee voortdurend toegenomen tot op het oogenblik +van de bezetting door Japan. Toen zijn de voortbrengselen bezwaard +geworden met een dubbele belasting van fabricage en uitvoer, die +ze in ongunstige positie heeft gebracht tegenover de producten uit +meer begunstigde vreemde landen. De handel is sinds dien stationnair +gebleven. + +De op Formosa gewonnen thee is van tweeërlei soort; de "oolong" +of natuurlijke thee, die naar de Vereenigde Staten wordt uitgevoerd +en waarvan de prijs thans de hoogste is van alle gelijke producten +over de geheele wereld, en de "poesjong", die met jasmijn of gardenia +wordt geparfumeerd en enkel door Chineezen wordt gebruikt. + +Ik bleef slechts weinige dagen in de hoofdstad, die ik weldra +verliet, om van daar een veel grooteren tocht te ondernemen dan den +eersten. Ik wilde een rondreis maken rondom het geheele eiland op +een der vrachtbooten van de maatschappij Osaka Sjosen Kaïsja, die +door de regeering gesubsidiëerd wordt. + +Het uitgangspunt van dien dienst is Keloeng, een haven, die vroeger +eens vele maanden lang door onze troepen is bezet geweest, en thans +geworden tot de voornaamste militaire vestiging op Formosa. Alle bergen +in de omgeving staan vol kanonnen en forten. Zeer belangrijke werken +zijn ondernomen, om de baai van Keloeng te veranderen in een ruime +haven; maar het grootste deel der baai is zeer ondiep en zoo moest er +een aanzienlijke oppervlakte worden uitgebaggerd. Dat deel van het +werk heeft niet minder dan twee millioen yen gekost. Ook heeft men +kaden aangelegd, die bediend worden door een takje van den spoorweg +van Taïhokoe. + +De haven is intusschen nog niet genoeg beschut tegen de noordenwinden, +die in den winter bijna onafgebroken waaien. Om haar daarvoor +te beschutten, zou men een reusachtigen golfbreker moeten bouwen, +waardoor de toegang tot de haven bijna geheel zou zijn afgesloten en +er slechts een kanaal van 3000 meter zou overblijven. + + + + + II.--Reis rondom het eiland.--Ondragelijk wantrouwen van + mijn gidsen.--De Kada-Maatschappij.--De Kamferindustrie.--De + opium.--Exploitatie, handel en monopolie.--De opium eerst + verboden, daarna begunstigd.--Inlandsche scholen.--De + suiker.--Laatste aanlegplaats op de Pescadores.--Het werk + der Japanners op Formosa. + + +We hadden een heelen nacht noodig om de 25 mijlen af te leggen, +die Keloeng van Swao, onze eerste aanlegplaats scheiden. Swao is met +Keloeng een der natuurlijke havens, die het eiland bezit; het is een +ruime, diepe en vrij goed beschutte haven, behalve in de richting +van het Zuidoosten. Dit punt is de aangewezen uitvoerhaven voor de +provincie Giran en de rijke vlakte van Kapsoelan; ofschoon de streek +zeer vruchtbaar is, is de handel niet voldoende, om de groote uitgaven +goed te maken, die de instandhouding van een flinke haven noodig +maken. Tegenwoordig heeft het laden met bootjes plaats. Maar men heeft +gemeend, ten minste voor het vervoer der goederen en de vervanging +der militaire posten, een Décauvillespoor te moeten aanleggen, die +de haven met de hoofdstad van het district verbindt en aan den voet +der bergen loopt, waar nog stammen van Atayals wonen. + +Ik heb hier opnieuw het verzoek ingediend, een der blokhuizen te +mogen bezoeken van het politiecordon, maar de toestemming werd mij +niet verstrekt, eerst onder voorwendsel van den korten duur van +mijn verblijf en dan ook omdat men mij het uitstapje als gevaarlijk +afschilderde, daar de koppensnellers dikwijls strooptochten in die +streken deden. Toch kreeg ik vergunning, mij met de Décauville te +begeven naar een punt, van waar men op een kilometer afstands een +der politieposten kon zien. + +Ook daar kreeg ik weer een weigering, toen ik verder wilde +doordringen. Het was duidelijk, dat geen enkel gevaar ons kon +dreigen tijdens het korte traject, dat we moesten afleggen van +mijn waarnemingspunt tot den post. Vreedzame boeren werkten op +hun velden in het dal. In wanhoop nam ik plotseling een besluit en +begon de helling te beklimmen, zonder acht te slaan op het geroep +en de smeekingen van mijn gidsen. Een minuut later ging ik met mijn +kleeren aan te water in de rivier, kwam er druipend uit en bereikte +al dravend het blokhuis. Hoe groot was niet mijn verbazing, toen ik +op den drempel twee vrouwen ontmoette, japansche dames, echtgenooten +van de onderinspecteurs van den post, die mij hadden zien aankomen +en mij thee aanboden, om mij te verkwikken na het koude bad, dat +ik juist had genomen. Zoo waagde men het aan een oud-militair, die +drie oorlogscampagnes had meegemaakt, den toegang te weigeren daar, +waar moesme's in alle kalmte woonden! Dit te hebben vastgesteld, +wees er mij nog eens op, tot welken graad alle japansche ambtenaren, +welke hun rang ook zij, de meest argelooze vreemdelingen wantrouwen +en er op uit zijn, zooveel mogelijk verstoppertje te spelen. + +En hoe meer ik van het blokhuis te zien kreeg, des te minder kon ik +mij verklaren, waarom men er zoo geducht geheimzinnig mee was. Het +was een eenvoudig steenen huis, nog al lang en voorzien van stevige +poorten. De eenige voorzorgsmaatregel, dien men had genomen bij +den bouw, was geweest, dat men de bovenverdieping had voorzien van +enkele kleine venstertjes, die de verdedigers konden bezigen als +kijkgaten en als openingen, om op de aanvallers te schieten. Mijn +bezoek duurde overigens maar kort, en een uur later was ik aan boord +van onze paketboot Taïto Naroe. + +Het schip lag den volgenden morgen stil bij Karenko, de tweede +aanlegplaats. Dat punt is gelegen aan het noordelijk uiteinde van +een langgerekt dal, dat een kustketen scheidt van den ruggegraat van +Formosa, het gebergte, dat er in de lengte doorheen loopt. Het dal +wordt gevormd door den loop van twee rivieren, die in tegengestelde +richting vloeien en evenwijdig met de zee. Dit land, ofschoon +natuurlijk wel vruchtbaar, is bijna onbewoond; de bevolking bestaat er +uit enkele inboorlingenstammen, die tot de groep der Amissen behooren +en uit een kleine kern van kolonisten van chineeschen oorsprong, +uit het Westen van Formosa gekomen kort vóór de verovering door Japan. + +Daar deze streek volkomen afgezonderd ligt van de rest van het eiland, +vormt ze een land apart. De japansche regeering was eerst voornemens +geweest, het tot ontwikkeling te brengen, door het te laten besturen +rechtstreeks door haar ambtenaren, maar ze heeft er zich spoedig +rekenschap van gegeven, dat die onderneming een uitgave zou vereischen, +die ver de grenzen van haar budget voor het eiland zou te boven +gaan. Daarom is dan ook besloten, de ontginning der rijkdommen van de +streek te gunnen aan een maatschappij, een gecharterde compagnie, wier +privilege herinnert aan dat der engelsche maatschappijen in Afrika, +vooral aan die van Rhodesia. De promotor en voornaamste aandeelhouder +van die maatschappij is een zekere Kada, die een even snel verworven +als groot fortuin heeft gewonnen door leveranties aan het japansche +leger tijdens den russisch-japanschen oorlog. + +Het schijnt evenwel, dat de financiëele toestand der Compagnie niet +al te schitterend is, daar de eerste kosten van voorbereiding en +installatie reeds het grootste deel van het kapitaal hebben verslonden. + +De grootste moeilijkheden, die de Kada-maatschappij zal hebben +te overwinnen, vloeien voort uit het ontbreken van middelen van +gemeenschap met het binnenland en vooral uit de onmogelijkheid, +daar een haven te krijgen, waar men zal kunnen binnenvaren en waar +men zonder gevaar de voortbrengselen zal kunnen inschepen. Langs de +geheele oostkust, van Karenko tot Taïto, de uiterste punten van de +concessie, stelt een zeer gevaarlijke zandbank de grootste bezwaren +in den weg aan de overlading der goederen, juist als aan de kust van +Guinea. De Japanners kunnen er niet als te Kotonoe of te Grand Bassam +een havenhoofd aanleggen, omdat de zee daar te diep voor is, zelfs +reeds op slechts eenige meters afstands van het strand. Ook schijnt de +landbouw zich niet te kunnen ontwikkelen, omdat hij altijd bedreigd +wordt met een verlies van de opbrengst bij de inscheping. Alleen de +ontdekking van goudhoudende lagen als in de omstreken van Keloeng zich +heeft voorgedaan, zou in staat zijn, het succes van de onderneming +te waarborgen. + +Toch is men iets begonnen, namelijk de kamferboomen te exploiteeren +in de onmiddellijke nabijheid van Karenko. Ze zijn er in vrij grooten +overvloed en hebben Formosa wel den naam van het kamfereiland bezorgd. + +In de rijkste bosschen van Formosa staan de kamferboomen ver uiteen +te midden van andere houtsoorten, soms wel op afstanden van 300 en 400 +meter. Die verdeeling van de kamferboomen maakt de taak der arbeiders +zeer moeilijk en noodzaakt hen, telkens hun werktuigen te verplaatsen +van het eene punt naar het andere, daar de omgeving van de plek, waar +ze hun stookplaatsen hebben ingericht al spoedig is uitgeput. Twee +andere bezwaren werken ertoe mee, de fabricatie te bemoeilijken, de +ongezondheid van het klimaat en vooral het aanhoudende gevaar, dat +de nabijheid der koppensnellers meebrengt, die niet ver uit de buurt +wonen van alle bosschen, waar tegenwoordig nog kamferboomen worden +aangetroffen. Duizenden arbeiders zijn vermoord door de Atayals, +en een amerikaansch reiziger heeft kunnen zeggen, zonder te groote +overdrijving, dat de kamfer op Formosa alleen kan worden verkregen +tegen een gelijk gewicht aan menschenbloed. + +De wijze van winning der stof is de volgende, die zoowel door de +Japanners als door de inboorlingen wordt gevolgd. De werkman, +voorzien van een mand en een bijl, slaat van den tak van een +volwassen boom takjes af, die hij overbrengt naar de plek, waar +de stookinrichting staat. Deze bestaat uit een steenen vuurhaard, +waarboven een metalen schaal wordt geplaatst vol water. Daar overheen +wordt een kegelvormige houten kast gezet, bestemd, om de takjes te +ontvangen en van onderen van een rooster voorzien. Van het bovendeel +der kist gaat een bamboekoker uit, die in gemeenschap staat met een +andere houten kist, den verkoeler, die weer door een andere buis in +gemeenschap staat met een doos, door afscheidingen in verschillende +compartimenten verdeeld. Die laatste is de cristallisatiekist. + +Een goed onderhouden houtvuur brandt in den haard en houdt het +water in de metalen schaal steeds aan de kook, dat aanhoudend wordt +vernieuwd. De stoom van het water, die eruit opstijgt, gaat door den +rooster en door de takjes, waar ze verzadigd wordt met kamferdampen, +ondergaat daarna een eerste afkoeling in den verkoeler en condenseert +tegen de wanden van de afdeelingen van de kist der cristallisatie in +den vorm van kleine kristallen, die wit zijn en op zout gelijken. De +hoeveelheid kamfer, die aldus wordt verkregen, verschilt zeer veel al +naarmate van de hoedanigheid van het hout, dat de takjes heeft geleverd +en de handigheid, aan den dag gelegd door den werkman, toen hij zijn +vuur op de gewenschte kracht hield; men moet gemiddeld rekenen op 4 +tot 5 kilo's per dag, dat wil zeggen, twee of drie procent kristallen +met betrekking tot het gewicht der gebruikte takjes. + +Kamfer is ten allen tijde een der voornaamste artikelen van uitvoer op +Formosa geweest, zoowel toen de bereiding vrij was, als toen ze het +voorwerp was van een regeeringsmonopolie. Ofschoon er kamferboomen +worden aangetroffen in verscheiden andere landen van het Uiterste +Oosten, vindt men ze alleen op Formosa en op de zuidelijke eilanden +van den japanschen archipel in voldoend aantal, om de exploitatie +winstgevend te maken. De aanhechting van deze nieuwe kolonie bij het +japansche keizerrijk heeft dat laatste ten minste voor het oogenblik +buiten het bereik gesteld van alle vreemde concurrentie als producent +van kamfer. Eenige jaren vóór de annexatie ontdekte men in Europa +de stabiliseerende eigenschappen van deze stof ten opzichte van die +ontplofbare stoffen, waarvan nitro-cellulose den grondslag uitmaakt. Om +die reden wordt ook de kamfer gebruikt voor de samenstelling van het +celluloïd, waarvan het gebruik zoo snel zich heeft uitgebreid en dat +de waarde van de kamfer niet weinig heeft verhoogd. Die omstandigheden +hebben de japansche regeering ertoe gebracht, het monopolie van de +kamferbereiding te herstellen, gereglementeerd door een wet, waarvan +ik u de voornaamste bepalingen hier even wil meedeelen. + +De regeering deelt aan een zeker aantal fabrikanten, japansche +onderdanen, vergunningen uit, ten gevolge waarvan ze de boomen kunnen +hakken en er de kamfer uit mogen destilleeren, maar ze zijn verplicht, +hun geheele opbrengst te verkoopen aan de agenten van het monopolie +tegen een vasten prijs, die ieder jaar vooraf wordt vastgesteld. De +regeering regelt eveneens elk jaar de totale hoeveelheid kamfer die +mag worden aan den man gebracht. Die maatregel heeft ten doel, de +productie te matigen, om de zeer hooge prijzen te kunnen handhaven, +die de buitenlandsche raffinadeurs thans betalen en ook, om de bosschen +te behoeden voor te snelle uitroeiing. + +De bewerkingen, vanaf de bereiding der kamfer tot den uitvoer van +het eiland naar buiten, zijn de volgende. De fabrikanten brengen +hun producten aan een der verschillende bureau's, gevestigd in de +woudstreek; een agent ontvangt ze er, weegt ze en klassificeert +ze naar de hoedanigheid. Daarna stelt hij aan de producenten een +certificaat ter hand, dat de waren begeleidt naar de opslagplaatsen +van de regeering te Taïhokoe, waar, in ruil van het certificaat, +de fabrikant een cheque ontvangt op de Bank van Formosa, zoodat hij +het bedrag kan innen zonder verdere formaliteiten. + +Er is in de hoofdstad een fabriek, waar de kristallen geraffineerd +worden en samengedrukt door de hydraulische pers tot blokken van +zes kilogram. Alleen een deel van de kamfer wordt aldus behandeld; +de rest wordt ingepakt in ruwen staat in hermetisch gesloten houten +kisten en voorzien van den officiëelen stempel. + +De regeering gaat niet zelf over tot den verkoop van de kamfer, +maar draagt dat op aan een maatschappij, waaraan ze concessie +heeft verleend. Deze verbindt zich, een minimumhoeveelheid van +30.000 en een maximumhoeveelheid van 50.000 pikols te koopen, +(een pikol is 62 3/4 kilogram) en om te zorgen voor het transport +en den verkoop op de voornaamste markten van Europa en Amerika. Het +is den concessionaris verboden, de kamfer op welke manier ook te +veranderen, nadat ze aan hem is afgeleverd, noch ook de kisten zelfs +maar te openen. De regeering mag op een deel der opbrengst beslag +leggen voor de behoeften van het japansche rijk, maar alleen als de +maatschappij, die de concessie ontving, reeds in het bezit is gesteld +van de overeengekomen minima. De concessie wordt alle drie jaren +vernieuwd en wordt steeds na aanbesteding gegund aan den inschrijver, +die tegen den laagsten prijs aanbiedt de kamfer te verkoopen. Zij is +altijd tot nu toe gegund aan het engelsche huis Samuel, Samuel and Co. + +Het kamfermonopolie heeft veel voldoening gegeven aan de regeering, +sedert den dag, waarop ze de controle heeft verkregen niet alleen over +de productie van Formosa, maar ook over die van Japan, en waarop ze +dus beschermd is geworden voor alle mededinging van buiten. Het bureau +voor het monopolie is erin geslaagd, door de productie binnen wijze +grenzen te houden, geleidelijk den prijs der kamfer te verhoogen, +die tegenwoordig van 96 tot 200 yen het pikol opbrengt. Die cijfers, +waaronder de hoogste, die ooit zijn gemaakt, vormen wel een groote +tegenstelling met die van zeven en acht piasters, den prijs per pikol +in 1875. + +Sinds de vestiging van het monopolie heeft de jaarlijksche productie +zich niet ver verwijderd van het gemiddelde cijfer van 38.000 +pikols. De consumenten zijn in de volgorde van hun belangrijkheid, +Duitschland, de Vereenigde Staten, Groot-Brittannië, Frankrijk, +Japan en Britsch-Indië. In dit laatste land dient de kamfer voor +de bereiding van den wierook, dien de inboorlingen bezigen bij hun +godsdienstige plechtigheden. + +De verkoop van kamfer vormt tegenwoordig de voornaamste bron +van inkomsten op het budget van Formosa, en de regeering waakt +dan ook met zorg tegen alle gevaren, die deze industrie zouden +kunnen bedreigen. Men heeft er in het begin aan moeten denken, de +opgebruikte boomen te vervangen en dat elk jaar vol te houden, zoodat +het monopoliebureau verscheiden millioenen jonge planten heeft laten +zetten; maar aangezien er naar de schattingen van de plantkundigen +twintig of dertig jaren noodig zijn gemiddeld, eer een kamferboom een +voldoende grootte bereikt, dat hij kan worden geëxploiteerd, moet het +nog vele jaren duren, voor men zekerheid heeft omtrent de opbrengst +der aldus geplante boomen. De botanisten, die de bewerking hebben +gedaan, moesten de plaatsen voor de planting een beetje op goed geluk +af kiezen, want het is uiterst moeilijk gebleken, zich rekenschap te +geven van de elementen, die het gunstigst werken op de ontwikkeling +der boomen. In precies gelijke omstandigheden van grond en bestraling +door de zon geven de kamferboomen soms zeer ongelijke opbrengsten. + +Als de omstandigheden de taak der japansche planters moeilijk maken, +schijnen ze daarentegen Formosa in zoo ver te begunstigen, dat +ze het eiland buiten het bereik stellen van vreemde concurrentie, +want het is niet waarschijnlijk, dat de andere landen, die proeven +hebben genomen en dezelfde onzekerheid hebben gevoeld als Japan, +zeer belangrijke aanplantingen zullen ondernemen. Men heeft pogingen +aangewend op Ceylon, op de Kanarische eilanden, in Indo-China, in +Texas, in Algiers en zelfs in Italië en het Zuiden van Frankrijk; +overal zijn de resultaten ontmoedigend geweest. + +Een meer rechtstreeksch gevaar bedreigt de kamferindustrie, namelijk +de ontdekking van stoffen, die langs chemischen weg worden verkregen +en dezelfde eigenschappen bezitten als de natuurlijke kamfer. Tot +hiertoe is men er slechts in geslaagd, kristallen te verkrijgen, +waarvan de productieprijs hooger is dan die van de natuurlijke kamfer, +maar te een of anderer tijd kan dat veranderen, en de kamfer wordt +steeds bedreigd met een lot, analoog aan dat van de indigo. + +De regeering van Formosa heeft met de grootste aandacht en niet +zonder eenigen angst de ervaringen van dien aard gevolgd, die men +heeft verkregen in de meeste der europeesche landen, en voornamelijk +in Duitschland, want zonder de hooge inkomsten, die ze uit de kamfer +trekt, zou ze moeilijk het budget sluitend kunnen maken. + +De kamferindustrie is onderworpen aan het toezicht van het +monopoliebureau, een bijzondere afdeeling van de administratie, +direct ressorteerend onder den gouverneur-generaal. Dit bureau heeft de +opdracht, op de exploitatie van alle staatsmonopolies toe te zien, dus +op de kamfer, de opium en het zout, waar onlangs nog zijn bijgevoegd +de tabak en de maten en gewichten. + +Het opiummonopolie verzekert aan de schatkist van het eiland +minder belangrijke inkomsten dan de kamfer, maar ze zijn toch nog +belangrijk genoeg. Men kent de strenge maatregelen, die de japansche +regeering heeft genomen tegen de opiumrookers in Japan, dateerend +uit den tijd, nu ongeveer zestig jaar geleden, toen het land voor den +buitenlandschen handel werd opengesteld. Men vreesde toen en terecht, +dat het ongezonde sap in het land werd binnengebracht en dat het op de +nipponsche bevolking een even verderfelijken invloed zou hebben als op +die van China. De invoer, de verkoop en het gebruik van opium werden +streng verboden, en zeer zware straffen werden tegen de overtreders +uitgeschreven. Men ging zoo ver van den invoer te verbieden van de +pijpen en de lampjes, die de opiumschuivers gebruiken. + +Toen de Japanners het bestuur van Formosa in handen namen, was hun +eerste plan, op hun nieuwe kolonie dezelfde reglementen toe te passen; +maar afschaffing van de opium gelijk zou staan met een doodvonnis voor +de verouderde rookers, die van het gif doortrokken, er slechts langzaam +van kunnen worden afgewend. Ook zou men door een formeel verbod alle +inboorlingen, die het heulsap gebruiken, van zich hebben vervreemd, en +dus de hoogste klassen van de plaatselijke maatschappij, diegenen zelfs +die men graag aan zich zou willen verbinden en op Formosa houden. De +japansche bestuurders leenden aan die overwegingen een gewillig oor +en bepaalden zich ertoe, toezicht te houden op het gebruik en dat, +zooveel mogelijk, te beperken. Ze stelden het monopolie in hun dienst +en konden daardoor op de meest afdoende manier het toezicht uitoefenen, +want de regeering belastte zich met den invoer en den detailverkoop +en leverde aan eenzelfden persoon slechts een beperkte hoeveelheid +opium en dan nog alleen op vertoon van een medisch attest, dat de +kooper werkelijk behoefte had aan het schuiven. + +Toen deed zich een zonderling verschijnsel voor. Het nieuwe monopolie +bracht al spoedig in geldelijk opzicht de beste resultaten teweeg, +en dat juist op een oogenblik, waarop de regeering in niet geringe +geldelijke moeilijkheden zat. Van toen af daalde de ijver der +ambtenaren voor de vermindering van het gebruik als door een +tooverslag. Er werd een oogje dichtgedaan bij de misbruiken; men +hield op, het geneeskundig certificaat te vragen, dat vervangen +werd door een eenvoudige verklaring van den kooper. Het aantal +vergunningen vermeerderde snel, en weldra was er geen sprake meer van, +de noodlottige gewoonte uit te roeien. Er werd een fabriek gebouwd +te Taïhokoe voor het raffineeren van opium; men is er zelfs toe +overgegaan, proeven te doen aangaande de acclimatisatie en de cultuur +van de opiumpapaver, om zich de kostbare stof met minder kosten te +kunnen verschaffen. Het aantal vergunningen neemt jaar op jaar toe, +en de voordeelen, behaald door het monopoliebureau, groeien in gelijke +mate aan. Het moet echter erkend, dat het verbod ten aanzien der +Japanners, die in de kolonie wonen, even streng blijft als in Japan +zelf, en dat de overtreders dadelijk met verbanning worden gestraft. + +Deze uitweiding heeft ons een heel eind van Karenko afgeleid, waar +de Taïto Maroe maar een enkelen namiddag bleef. + +Onze volgende aanlegplaats was Pinan, zuidelijke uitvoerhaven van +het dal, dat de concessie uitmaakt van de Kada-maatschappij en +hoofdstad van het grootste, maar tevens het minst bevolkte district +van Formosa. Ik werd er ontvangen door den prefect, een ouden Samoeraï +van het ancien régime, die zijn al te achterlijke denkbeelden naar dit +verloren hoekje als naar een strafplaats hadden doen verbannen. Ook hij +toonde zich vol van een overdreven zorg voor mijn veiligheid en verbood +mij, een uitstapje in de bosschen, die het kleine stadje omringen. + +Daarvoor in ruil stelde de man mij voor, een bezoek te gaan brengen in +de onmiddellijke nabijheid aan een der japansche scholen, gebouwd ten +behoeve van de inboorlingen van het land. De menschen behooren tot +de groep der Puyuma's en worden tot de beschaafdste van het eiland +gerekend. Ze zijn zacht van zeden; maar toch waren allen, die ik +buiten tegenkwam, tot de tanden gewapend, om zich te verdedigen tegen +de aanvallen van zekere in de bergen wonende stammen, die zich nog +wel eens aan het koppensnellen overgeven ten koste van de vreedzame +bewoners der vlakte. Zelfs de leerlingen der school, waarvan vele +nog geen tien jaar waren, gaan schoolwaarts met hun boek in de eene +en een groot mes in de andere hand. + +De japansche onderwijzer leidde mij rond in zijn inrichting, waarvan +hij de bestuurder was met een aantal inlandsche helpers. De meeste +kinderen, die zeer intelligent en levendig zijn, spraken vloeiend +Japansch en enkelen schreven na drie jaar schoolonderwijs reeds +zeer goed. Het is opmerkelijk, dat men er gemakkelijker in slaagt, +de kinderen van de echte inboorlingen geregeld het onderwijs te doen +volgen dan die van de inboorlingen van chineesch ras. Ook hoopte +de onderwijzer, weldra zijn programma te kunnen uitbreiden en in +korten tijd zijn school op de hoogte te kunnen brengen van de scholen +in Japan. + +Toen ik op het bureau van den prefect terugkwam, vond ik er het +hoofd van het district hevig ontsteld; hij ried mij aan, geen tijd te +verliezen, maar dadelijk naar boord terug te keeren, want de bank, +die we zonder moeite waren gepasseerd, werd van minuut tot minuut +gevaarlijker onder den invloed van een sterken zeewind. De passage +van dien lastigen hinderpaal heeft plaats in groote booten met hooge +boorden, gelijkend op de brandingbooten aan de kust van Opper-Guinea, +maar in plaats van dat ze geduwd worden door een twintigtal pagaaiers, +hebben ze hier als eenige beweegkracht twee chineesche roeiers, +wier inspanning vaak vruchteloos blijft. + +Dat was met ons het geval, toen, na met groote inspanning de drie +opeenvolgende rollers te hebben getrotseerd, onze mannen er niet in +slaagden de kracht van den stroom te weerstaan, die ons naar land +terugdreef en dreigde, ons dwars op de zandbank te werpen en te +doen stranden. De hevigheid van de golven verminderde niet, en onze +matrozen, die door opium verzwakt waren, spanden zich al minder en +minder in. Gelukkig zonden diegenen, die aan wal waren gebleven en +die zich bewust werden van onzen kritieken toestand, een tweede boot +uit tot onzen bijstand; er werden in de boot twee roeiers geplaatst +met frissche krachten, en dank zij dezen steun was het ons mogelijk, +de paketboot weer te bereiken. + +Deze ontroerende inscheping deed ons te meer waardeeren de rustige +wateren, die we den volgenden dag ontmoetten te Kwaliang, waar we +aankwamen, na rondom kaap Garambi te zijn gevaren, de zuidpunt van +Formosa, waar de Japanners een vuurtoren hebben opgericht van de +eerste grootte. De landing geschiedt hier door vlotten van bamboe, +die zoo slecht gevoegd zijn, dat ze geheel onder water staan; de +passagiers nemen plaats in een bak, waardoor ze droog blijven, maar +waar men het erg benauwd in heeft. + +Kwaliang is de haven van het stadje Kosjoen, de hoofdstad van het +zuidelijke district, waarmee het is verbonden door een Décauvillespoor +van het algemeen op Formosa in gebruik zijnde type. Ik werd te Kosjoen +ontvangen door den prefect, een ambtenaar, die veel verschilde van +dien van den vorigen dag, en even modern als zijn collega conservatief +was. Toch kreeg ik hier in plaats van het zoogenaamd europeesche +en bijna oneetbare ontbijt, dat men mij te Taïto had voorgezet, +een smakelijk japansch maal, waarbij vooral een gerecht, dat ze +sasjimi noemden, bestaande uit rauwe visch, rijkelijk overgoten +met een heerlijke saus van linzen en gember en andere ingrediënten, +zeer lekker smaakte. + +De provincie Kosjoen is ondanks haar naam, die "eeuwige lente" +beteekent, de minst vruchtbare van Formosa; droogte komt er veelvuldig +voor; en de rijst levert slechts een enkelen oogst per jaar. De prefect +heeft getracht, de welvaart der bewoners te verhoogen, door in het +bijzonder de veeteelt te steunen. Een modelhoeve, met dit doel in het +leven geroepen, heeft veelbelovende resultaten opgeleverd; er worden +de eerste schapen gefokt, die men ooit op het eiland heeft aanschouwd. + +Na een hoogst aangenamen dag, doorgebracht in den tuin van den +prefect, te midden van een weelde van orchideeën, sloegen we weer +den weg naar het Noorden in, om den volgenden morgen tegenover Takoe +te ankeren. Deze haven, als men dien naam mag geven aan een punt van +aanleg, waar alle natuurlijke of kunstmatige bescherming ontbreekt, +is de voornaamste plaats van uitvoer voor de zuidelijke streken van +Formosa en voert bijna alleen suiker uit. In de groote vlakte, die +zich tot Kagi uitstrekt, staat het suikerriet zoo dicht, dat het een +onafgebroken zee van halmen vormt. Op de hellingen der heuvels laten +de boeren de noodige rijst groeien, die ze voor hun voeding behoeven +op vierkante stukken, die trapsgewijze boven elkaar liggen. + +Te Takoe verliet ik voor het oogenblik de Taïto Maroe, om den spoorweg +te nemen tot Taïnan. Ik gebruikte mijn eersten dag voor een bezoek +aan Hosan, een kleine prefectuur, omringd door enkele chineesche +woningen, waar ik professor Takagi terug vond. Hij kwam ter plaatse +een zonderlinge epidemie bestudeeren, die het garnizoen had aangetast +en die tegelijk veel geleek op moeraskoorts en beri-beri. Die ziekte +was tot dien tijd gelocaliseerd gebleven in Hosan; daar ze bijna altijd +doodelijk is, had ze een bataljon infanterie al haast gedecimeerd. De +professor scheen de ziekte toe te schrijven aan het misbruik van +ananassen, die er zeer mooi en goedkoop zijn en die de soldaten in +groote hoeveelheid nuttigen. In Takoe terug, nam ik dienzelfden dag +nog den trein en bevond mij enkele uren na mijn vertrek in Kyosjito, +ongeveer halfweg Taïnan, bij welk station ik uitstapte, om er de +suikerfabriek te zien, door een maatschappij eenige jaren geleden +gesticht met steun der regeering. + +De suiker is van alle landbouwvoortbrengselen het krachtigst door de +regeering gesteund, want Japan, dat een groot consument is van dat +artikel, is er niet in geslaagd, het riet zelf te verbouwen, ondanks +de herhaalde pogingen tot acclimatisatie, terwijl ook de beetwortels +niet gelukten, zoodat men zich tot het buitenland moet wenden, en nu +wel graag van Formosa het benoodigde aan grondstof zou betrekken. De +pogingen van het gouvernement richten zich op de verbetering van de +wijze van verbouw en op een doelmatiger bereiding, die beide zeer +primitief zijn en groot verlies teweeg brengen. + +Er is daarvoor een speciaal bureau opgericht, waar plannen worden +gemaakt en maatregelen worden overwogen, die de suikerindustrie +tot bloei kunnen brengen. Van de Hawaï-eilanden heeft men de +beste rietsoorten ingevoerd, daarna uit Europa en Amerika de +nieuwste kneusmachines, veel beter dan de steenen molens, waarmee de +inboorlingen werken. Premies en voorschotten worden aan de landbouwers +verstrekt, als ze de moderne werkwijze willen volgen, en eindelijk +moet de oprichting van de modelfabriek te Kyosjito dienen als voorbeeld +voor de voortbrengers en moet hen ertoe brengen, dergelijke fabrieken +te bouwen uit hun eigen middelen. + +Die onderneming is aan Japan voorgesteld meer als een vaderlandslievend +werk dan als een handelsonderneming. Het kapitaal van een millioen yen +is voor een groot deel ingeschreven door de keizerlijke familie en door +de hoofdvertegenwoordigers der japansche aristocratie. Niettegenstaande +een aanzienlijk subsidie van de schatkist van het eiland en +allerlei voorkeurtarieven, op den spoorweg toegestaan, hebben de +tot nu toe verkregen resultaten niet beantwoord aan de gekoesterde +verwachtingen. De kleine inlandsche fabrikanten, zich door de nieuwe +concurrentie bedreigd ziende, zijn erin geslaagd, de eigenaars +der suikerrietvelden er afkeerig van te maken, hun product naar de +fabriek van Kyosjito te zenden, en zoo is bij gebrek aan grondstoffen +de opbrengst dier fabriek ver beneden haar eigen capaciteit gebleven. + +Thans heeft men de politie in den arm genomen, opdat ze door haar +gewone manier van werken dezen tegenstand van de boeren breke, +wat voor de onderneming een toekomstigen bloei in het vooruitzicht +stelt. Toch is het niet twijfelachtig, dat het suikerbureau met +te groote haast den weg der hervormingen heeft ingeslagen, want +verscheiden fabrieken, die niet zoo goed van moderne installaties +zijn voorzien, en over niet zooveel kapitaal kunnen beschikken als +de Kyosjito-maatschappij, hebben hun werkzaamheden moeten staken, +hetgeen niet als reclame werkt voor de nieuwere wijze van fabriceeren, +die men in de kolonie wenscht te verspreiden. + +Dienzelfden avond kwam ik te Taïnan. Die stad, die de oudste en +volkrijkste is van Formosa, heeft niets merkwaardigs. Zij heeft het +meest het chineesche karakter behouden; men waant er zich in een der +havens van Foekiën of Kwantoeng. Men wees er mij het huis, waar prins +Kitashirakawa stierf, de commandant van het japansche legercorps, +dat het eiland veroverde, dan den tempel, opgericht ter eere van den +chineeschen zeeroover Koxinga, die in de 17de eeuw de Hollanders uit +Formosa verjoeg, en eindelijk het oude fort, dat tot verblijfplaats +diende voor den nederlandschen gouverneur en dat tegenwoordig als +militair hospitaal wordt gebruikt. + +Ik vond de Taïto Maroe in Anping terug, aanlegplaats op een mijl +afstands van de stad, waar de schepen in open zee moeten ankeren +evenals te Takoe. Den volgenden dag ankerden we op de reede van +Makoeng in den archipel van de Pescadores. Die eilanden hebben een +strategische waarde van den eersten rang, want ze liggen dwars in den +weg in de straat en versperren de groote route, die uit het Zuiden +naar Noord-China leidt en naar Japan; aan de andere zijde kunnen ze +als concentratiepunt en basis dienen voor een japansche vloot, die een +offensieve beweging uitvoerde naar het Zuiden van de Chineesche Zee. + +De archipel van de Pescadores is door Frankrijk veroverd en geannexeerd +in 1885 onder admiraal Courbet, die er aan de cholera stierf kort na +den wederafstand van de eilanden aan het Hemelsche Rijk. + +Die verschillende omstandigheden werkten ertoe mee, mijn aanwezigheid +te Makoeng door de autoriteiten minder gewenscht te doen vinden. In +plaats van mij aan den wal te laten gaan, vergezeld door niemand +anders dan mijn tolk, zooals in alle vorige plaatsen, waar de +boot aanlegde, werd ik gevolgd door verscheiden officieren van +de bemanning, bij wie zich, zoodra ik voet aan wal had gezet, een +zeker aantal ambtenaren voegden en de meeste leden der plaatselijke +politie. Die indrukwekkende stoet werd bij iedere schrede grooter, +doordien zich de bewoners onder de toeschouwers schaarden, menschen, +die zeker nooit een zoo groote machtsontplooiing hadden aanschouwd voor +de bewaking van een enkel persoon. Ik moest allerlei stappen doen, om +de toestemming te krijgen voor het photografeeren van het monument, +opgericht door onze zeelieden ter herinnering aan den admiraal en +zijn makkers, die er in grooten getale sneuvelden. + +Ofschoon ik minder dan een uur aan land was gebleven tijdens ons +verblijf op de reede van Makoeng, vond ik bij mijn terugkomst in de +hoofdstad een nog koeler ontvangst dan te voren. Men vond uitnemende +redenen, om mij alles te weigeren, wat ik vraagde; ik deed te vergeefs +herhaaldelijk een beroep op de door de autoriteiten mij vroeger gedane +belofte, dat ik aan de grenzen van het land der Atayals mocht reizen en +de operaties mocht volgen van een belangrijke expeditie, die tegen hen +werd uitgezonden in het Zuiden van het eiland. Ik ging zoo ver, van mij +op den gouverneur zelven te beroepen en telegrafeerde aan hem in Tokio, +waar hij zijn jaarlijkschen verloftijd toen juist doorbracht, al mijn +pogingen bleven vruchteloos. Tegenover een zoo stelselmatig vijandige +houding zag ik mij verplicht, mijn verblijf te verkorten en Formosa +vaarwel te zeggen. Het japansche volk is het wantrouwigste ter wereld. + +Ondanks die afwerende houding van de autoriteiten had ik gedurende +de twee maanden, die ik op het eiland had doorgebracht, dank zij de +uitstapjes, door mij in verschillende provincies gedaan, dank zij +ook de vriendelijkheid van enkele particulieren en van een klein +aantal ambtenaren, die handelbaarder waren dan de anderen, kostbare +inlichtingen kunnen inwinnen over het werk der Japanners op Formosa +en over den tegenwoordigen toestand der kolonie. Laat mij daarvan +hier een en ander kort samenvatten. + +Wat vooral de aandacht trekt, is de politiek, tegenover de inboorlingen +gevolgd. Men weet, dat de Japanners zich hebben voorgesteld in de +laatste jaren als de kampioenen voor het recht in het Uiterste Oosten, +de bevrijders van hun rasbroeders en dat ze in verscheiden europeesche +kolonies een anti-westersche beweging in het leven hebben geroepen. Men +moest dus verwachten, dat ze in een door Chineezen bewoond land een +vaderlijke regeering zouden inrichten en een zeer welwillend en +zacht bewind zouden voeren. Dat is echter in het geheel niet het +geval geweest, en men staat verbaasd, te zien, hoe willekeurig de +inboorlingen worden behandeld door de politie, wier gezag zonder eenig +toezicht wordt uitgeoefend. Ook verwondert het, dat de bevolking van +alle aandeel aan de leiding der openbare aangelegenheden is verstoken. + +Die verschillende oorzaken van ontevredenheid, waarbij nog vele +andere zouden zijn te voegen, voornamelijk de hoogte der belastingen, +verklaren den afkeer der inboorlingen van hun nieuwe meesters en doen +hen vergeten, welke groote zegeningen voor hen zijn voortgevloeid uit +de japansche overheersching. Door welbegrepen gezondheidsmaatregelen, +zijn de epidemieën van allerlei aard verminderd in veelvuldigheid en +hevigheid. En de tegenwoordige veiligheid, die men over het geheel +in het land geniet, vormt een sterke tegenstelling met de anarchie, +die er op alle tijdstippen van de geschiedenis van het eiland heeft +geheerscht. + +De toestand van rust en vrede heeft voor landbouw- en +handelsondernemingen een ongekende vastheid geschapen; de bebouwde +oppervlakte is vermeerderd, de culturen zijn het voorwerp van meer +zorg en trekken voordeel van den invoer van nieuwe machines. De +hongersnooden, die vroeger zoo dikwijls voorkwamen, zijn nu verdwenen; +niet alleen vraagt Formosa niet meer van elders een aanvulling van de +rijst, die voor de bevolking noodig is, maar het is op zijn beurt een +land van uitvoer van dat nuttig artikel geworden. De rijkste producten, +suiker, kamfer en thee, werpen grootere voordeelen af dan eertijds, +vooral de laatste twee. En eindelijk worden de minerale rijkdommen +van het eiland, steenkool, goud, petroleum, zwavel, alle geëxploiteerd +en met goed gevolg. + +De ontwikkeling der hulpbronnen van Formosa heeft tot eerste resultaat +gehad, dat de handel snel vooruitging. Maar daar, als elders, levert +de houding der regeering stof tot kritiek, want bij de vaststelling +van het tarief van uitvoerrechten is enkel gelet op het belang van +Japan, dikwijls ten nadeele der kolonie. Het cijfer van den handel +met het moederland, dat nul was op het oogenblik der inbezitneming, +heeft langzamerhand dat van den handel met het buitenland bereikt, +en deze handel is daarentegen stationnair gebleven. + +De economische welvaart lijdt intusschen in de laatste drie jaren +ten gevolge van den laatsten oorlog. De betaling der subsidie aan de +kolonie, die tot 1910 zou voortduren, is het vorig jaar plotseling +gestaakt. In alle takken van bestuur geeft men niet meer uit, +dan volstrekt noodig is. De openbare werken, zelfs die, welke de +verdediging betreffen, heeft men tijdelijk in den steek gelaten. + +Overal ontmoet men denzelfden stilstand door geldnood. + +Stapt men van de materiëele quaesties over naar de moreele, dan +treft een nog zelfzuchtiger regeeringsstelsel. Men heeft gezien, +dat de inboorlingen in het geheel geen vrijheid genieten. Wat het +openbaar onderwijs en de opvoeding van het jonge geslacht der Chineezen +betreft, doen zich dezelfde verschijnselen voor. Men onderwijst aan +de inlandsche kinderen eenige elementaire kundigheden, waardoor ze +later goede helpers kunnen worden en arbeiders, maar men wacht er +zich wel voor, het middelbaar of hooger onderwijs te ontwikkelen, +die begrippen van emancipatie of opstand zouden kunnen kweeken. + +Zoo blijven de Japanners op het eiland ten volle de heerschende en +invloedrijkste klasse, die de anderen houdt in een toestand van +ondergeschiktheid, sterker uitkomend dan bij de inboorlingen van +welke kolonie ook in het Uiterste Oosten. + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Formosa, de eerste kolonie van Japan, by +Reginald Kann + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK FORMOSA, DE EERSTE KOLONIE *** + +***** This file should be named 25258-8.txt or 25258-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/5/2/5/25258/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |