diff options
Diffstat (limited to '24630-h')
| -rw-r--r-- | 24630-h/24630-h.htm | 11326 | ||||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/a.gif | bin | 0 -> 3762 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/b.gif | bin | 0 -> 3644 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/d.gif | bin | 0 -> 3551 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/e.gif | bin | 0 -> 3592 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/front2.jpg | bin | 0 -> 79479 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/g.gif | bin | 0 -> 3740 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/h.gif | bin | 0 -> 3613 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/i.gif | bin | 0 -> 3562 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/k.gif | bin | 0 -> 3632 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/l.gif | bin | 0 -> 3710 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/m.gif | bin | 0 -> 3725 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/n.gif | bin | 0 -> 3783 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/o.gif | bin | 0 -> 3936 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p015.jpg | bin | 0 -> 65498 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p021.jpg | bin | 0 -> 65686 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p030.jpg | bin | 0 -> 65598 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p036.jpg | bin | 0 -> 119611 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p042.jpg | bin | 0 -> 109272 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p047.jpg | bin | 0 -> 113314 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p050.jpg | bin | 0 -> 69002 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p055.jpg | bin | 0 -> 61882 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p060.jpg | bin | 0 -> 78960 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p071.jpg | bin | 0 -> 77042 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p075.jpg | bin | 0 -> 56679 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p087.jpg | bin | 0 -> 80725 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p091.jpg | bin | 0 -> 64160 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p109.jpg | bin | 0 -> 83432 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p120.jpg | bin | 0 -> 59591 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p127.jpg | bin | 0 -> 89213 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p154.jpg | bin | 0 -> 47101 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p159.jpg | bin | 0 -> 103268 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p167.jpg | bin | 0 -> 81668 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p185.jpg | bin | 0 -> 102496 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p198.jpg | bin | 0 -> 67842 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p201.jpg | bin | 0 -> 66311 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p212.jpg | bin | 0 -> 51322 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p228.jpg | bin | 0 -> 62487 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p258.jpg | bin | 0 -> 48615 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p264.jpg | bin | 0 -> 60814 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p276.jpg | bin | 0 -> 59721 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p289.jpg | bin | 0 -> 70877 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p302.jpg | bin | 0 -> 51861 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p308.jpg | bin | 0 -> 58803 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p336.jpg | bin | 0 -> 79738 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p358.jpg | bin | 0 -> 45850 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p376.jpg | bin | 0 -> 47359 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p386.jpg | bin | 0 -> 81377 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p392.jpg | bin | 0 -> 58692 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/p401.jpg | bin | 0 -> 76797 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/r.gif | bin | 0 -> 3484 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/s.gif | bin | 0 -> 3792 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/t.gif | bin | 0 -> 3761 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/v.gif | bin | 0 -> 3903 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/w.gif | bin | 0 -> 3729 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 24630-h/images/z.gif | bin | 0 -> 3647 bytes |
56 files changed, 11326 insertions, 0 deletions
diff --git a/24630-h/24630-h.htm b/24630-h/24630-h.htm new file mode 100644 index 0000000..8076b79 --- /dev/null +++ b/24630-h/24630-h.htm @@ -0,0 +1,11326 @@ + +<!DOCTYPE html +PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> + +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. --> +<html lang="nl-1900"> +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1"> + +<title>De Zonderlinge Lotgevallen van Gil Blas van Santillano, De Spaansche Avonturier (Tweede Deel)</title> +<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> +<meta name="author" content="Alain René Le Sage"> +<meta name="DC.Creator" content="Alain René Le Sage"> +<meta name="DC.Title" content="De Zonderlinge Lotgevallen van Gil Blas van Santillano, De Spaansche Avonturier (Tweede Deel)"> +<meta name="DC.Date" content="#####"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"><style type="text/css"> +/* Standard CSS stylesheet */ + + + +body +{ +font: 100%/1.2em "Times New Roman", Times, serif; +margin: 1.58em 16%; +text-align: left; +} + +.titlePage +{ +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0% 7em 0%; +padding: 5em 10% 6em 10%; +} + +h1.docTitle +{ +font-size:1.6em; +line-height:2em; +} + +h2.byline +{ +font-size:1.1em; +font-weight:normal; +line-height:1.44em; +} + +span.docAuthor +{ +font-size:1.2em; +font-weight:bold; +} + +h2.docImprint +{ +font-size:1.2em; +font-weight:normal; +} + +.transcribernote +{ +background-color:#DDE; +border:black 1px dotted; +color:#000; +font-family:sans-serif; +font-size:80%; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} + +.div0 +{ +padding-top: 5.6em; +} + +.div1 +{ +padding-top: 4.8em; +} + +.index +{ +font-size: 80%; +} + +.div2 +{ +padding-top: 3.6em; +} + +.div3, .div4, .div5 +{ +padding-top: 2.4em; +} + +.footnotes .body, +.footnotes .div1 +{ +padding: 0; +} + +h1, h2, h3, h4, h5, h6 +{ +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} + +h3 +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +} + +h3.label +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} + +h4 +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +} + +h4.lghead +{ +margin-left:10%; +margin-right:10%; + +} + +.alignleft +{ +text-align:left; +} + +.alignright +{ +text-align:right; +} + +.alignblock +{ +text-align:justify; +} + +p.tb, hr.tb +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +text-align: center; +} + +p.poetry +{ +margin:0 10% 1.58em; +} + +p.line +{ +margin:0 10%; +} + +p.argument, p.note, p.tocArgument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +text-indent:0; +} + +p.argument, p.tocArgument +{ +margin:1.58em 10%; +} + +p.tocChapter +{ +margin:1.58em 0%; +} + +p.tocSection +{ +margin:0.7em 5%; +} + + +div.epigraph +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} + +.epigraph .bibl +{ +text-align: right; +} + +.epigraph .poem +{ +margin-left: 0; +} + +.epigraph .line +{ +margin-left: 0; +text-indent: 0; +} + +.trailer +{ +clear: both; +padding-top: 2.4em; +padding-bottom: 1.6em; +} + +.floatLeft +{ +float:left; +margin:10px 10px 10px 0; +} + +.floatRight +{ +float:right; +margin:10px 0 10px 10px; +} + +p.figureHead +{ +font-size:100%; +text-align:center; +} + +.figure p +{ +font-size:80%; +margin-top:0; +text-align:center; +} + +p.smallprint,li.smallprint +{ +color:#666666; +font-size:80%; +} + +span.parnum +{ +font-weight: bold; +} + +.leftnote +{ +font-size:0.8em; +height:0; +left:1%; +line-height:1.2em; +position:absolute; +text-indent:0; +width:14%; +} + +.pagenum +{ +display:inline; +font-size:70%; +font-style:normal; +margin:0; +padding:0; +position:absolute; +right:1%; +text-align:right; +} + +a.noteref +{ +font-size: 80%; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} + + +.red +{ +color: red; +} + +.displayfootnote +{ +display: none; +} + +div.footnotes +{ +margin-top: 1em; +padding: 0; +} + +hr.fnsep +{ +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} + +p.footnote +{ +font-size: 80%; +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} + +p.footnote .label +{ +float: left; +text-align:left; +width:2em; +} + +.footnotes td, .footnotes th, .footnotes .tablecaption +{ +font-size: 80%; +} + + +.poem +{ +margin-left:5%; +position:relative; +text-align:left; +width:90%; +} + +.poem h4 +{ +font-weight:normal; +margin-left:5em; +} + +.poem .linenum +{ +color:#777; +font-size:90%; +left:-2.5em; +margin:0; +position:absolute; +text-align:center; +text-indent:0; +top:auto; +width:1.75em; +} + +.versenum +{ +font-weight:bold; +} + +/* right aligned page number in table of contents */ +.tocPagenum, .flushright +{ +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +} + +.footnotes .line +{ +font-size:80%; +margin:0 5%; +} + +.poem .i0 +{ +display:block; +margin-left:2em; +} + +.poem .i1 +{ +display:block; +margin-left:3em; +} + +.poem .i2 +{ +display:block; +margin-left:4em; +} + +.poem .i3 +{ +display:block; +margin-left:5em; +} + +.poem .i4 +{ +display:block; +margin-left:6em; +} + +.poem .i5 +{ +display:block; +margin-left:7em; +} + +.poem .i6 +{ +display:block; +margin-left:8em; +} + +.poem .i7 +{ +display:block; +margin-left:9em; +} + +.poem .i8 +{ +display:block; +margin-left:10em; +} + +.poem .i9 +{ +display:block; +margin-left:11em; +} + +span.corr +{ +border-bottom:1px dotted red; +} + +span.abbr +{ +border-bottom:1px dotted gray; +} + +span.measure +{ +border-bottom:1px dotted green; +} + +.letterspaced +{ +letter-spacing:0.2em; +} + +.smallcaps +{ +font-variant:small-caps; +} + + +.caps +{ +text-transform:uppercase; +} + +.fraktur +{ +font-family: 'Walbaum-Fraktur'; +} + +hr +{ +clear:both; +height:1px; +margin-left:auto; +margin-right:auto; +margin-top:1em; +text-align:center; +width:45%; +} + +h2.docImprint,h1.docTitle,h2.byline,h2.docTitle,.aligncenter,div.figure +{ +text-align:center; +} + +h1,h2 +{ +font-size:1.44em; +line-height:1.5em; +} + +h1.label,h2.label +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} + +h5,h6 +{ +font-size:1em; +font-style:italic; +line-height:1em; +} + +p,p.initial +{ +text-indent:0; +} + +p.firstlinecaps:first-line +{ +text-transform: uppercase; +} + +p.dropcap:first-letter +{ +float: left; +clear: left; +margin: 0em 0.05em 0 0; +padding: 0px; +line-height: 0.8em; +font-size: 420%; +vertical-align:super; +} + +.poem +{ +padding: .5em 0% .5em 0%; +} + +p.quote,div.blockquote,div.argument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +margin:1.58em 5%; +} + +.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden +{ +text-decoration:none; +} + + +ul { list-style-type: disc; } +ol { list-style-type: decimal; } +ol.AL { list-style-type: lower-alpha; } +ol.AU { list-style-type: upper-alpha; } +ol.RU { list-style-type: upper-roman; } +ol.RL { list-style-type: lower-roman; } +.lsoff { list-style-type: none; } + +.castlist, .castitem { list-style-type: none; } + + + + + +/* Supplement CSS stylesheet "style/arctic.css.xml +" */ + + + +body +{ +background: #FFFFFF; +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +} + +body, a.hidden +{ +color: black; +} + +h1, h2, h3, h4, h5, h6 +{ +color: #001FA4; +font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; +} + +p.byline +{ +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} + +.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend, .versenum, .stage +{ +color: #001FA4; +} + +.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a +{ +color: #AAAAAA; +} + +a.hidden:hover, a.noteref:hover +{ +color: red; +} + +p.dropcap:first-letter +{ +color: #001FA4; +font-weight: bold; +} + + + +</style></head> +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of De Zonderlinge Lotgevallen van Gil Blas van +Santillano, deel 2 van 2, by Alain René Le Sage + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: De Zonderlinge Lotgevallen van Gil Blas van Santillano, deel 2 van 2 + De Spaansche Avonturier + +Author: Alain René Le Sage + +Illustrator: Jean Gigoux + +Release Date: February 16, 2008 [EBook #24630] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE ZONDERLINGE LOTGEVALLEN *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + + + + + +</pre> + + +<div class="front"> +<div class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/front2.jpg" alt="Oorspronkelijke voorkant." width="489" height="720"></div><p> + + + +</p> +</div> +<div class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><p class="aligncenter">Gil Blas van Santillano + +</p> +</div> +<div class="titlePage"> +<h1 class="docTitle">Wereld Bibliotheek</h1> +<h2 class="byline">Onder leiding van L. Simons.</h2> +<h2 class="docImprint">Uitgegeven door: De Maatschappij voor Goede en Goedkoope Lectuur Amsterdam</h2> +</div><div class="titlePage"> +<h2 class="byline"><span class="docAuthor">Alain René Le Sage</span></h2> +<h1 class="docTitle">De Zonderlinge Lotgevallen van</h1> +<h1 class="docTitle">Gil Blas van Santillano,</h1> +<h1 class="docTitle">De Spaansche Avonturier</h1> +<h2 class="byline">Met Illustraties van <span class="docAuthor">Jean Gigoux</span></h2> +<h2 class="docImprint">Tweede Deel</h2> +</div><div class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><p class="aligncenter">Gedrukt ter drukkerij “De Degel,” Amsterdam + + + + +</p> +</div> +</div> +<div class="body"> +<div class="div0" id="d0e128"> +<h2 class="normal">Zesde Boek</h2><a id="d0e131"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e131">7</a>]</span><div id="d0e132" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk I</h2> +<h2 class="normal">Wat Gil Blas en zijn metgezellen deden, na den graaf de Polan te hebben verlaten; van het gewichtige plan, dat Ambrosius vormde, +en op welke wijze het werd uitgevoerd. +</h2> +<p style="
 background: url(images/n.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/n.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">N</span>adat de graaf de Polan ons nogmaals verzekerd had, dat wij steeds op zijn dankbaarheid zouden kunnen rekenen, riep hij den +waard, om hem te raadplegen over de middelen veilig in Turijn te komen, waar hij plan had heen te gaan. Wij verlieten het +hotel en sloegen den weg in, dien Lamela koos. + +</p> +<p>Na twee uren begon het dag te worden en kwamen we te Campillo aan. We trokken door de bergen, die tusschen dit dorp en Requena +liggen. Overdag rustten wij en telden onze geldmiddelen, die zeer versterkt waren door den inhoud van de zakken der roovers, +want men had niet minder dan driehonderd pistolen bij hen gevonden. Tegen den avond begaven wij ons weer op weg en den volgenden +morgen betraden wij den bodem van het koninkrijk Valencia. In het eerste bosch besloten wij rust te houden. In de schaduw +van de boomen en bij een beek met kristalhelder water, vleiden wij ons neer; maar, toen wij wilden gaan ontbijten, bemerkten +wij, dat we maar zeer weinig levensmiddelen meer hadden en onze wijnzak was reeds een lichaam zonder ziel geworden. “Mijne +heeren,” zei Ambrosius, “de schoonste plaatsen bekoren niet zonder Bacchus en zonder Céres. Ik meen, dat wij vandaag provisie +moeten inslaan en zal daarvoor naar Xelva gaan, een lieve stad en niet meer dan twee mijlen ver.” Hij sprong weer te paard +en <a id="d0e141"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e141">8</a>]</span>reed snel weg, zoodat we hem spoedig terug verwachtten. + +</p> +<p>Maar de halve dag verliep en wij wachtten tevergeefs. Toen de avond begon te vallen en wij reeds ongerust begonnen te worden, +zagen wij hem eindelijk belast en beladen aankomen. Behalve wijn, brood en gebraden wild, had hij een groot pak met kleeren +op zijn paard, waarnaar wij met aandacht keken. Hij bemerkte het en zei glimlachend: “Mijne heeren, ge bekijkt die met verwondering +en ik kan dat begrijpen, ik zal u laten zien, wat dit pak inhoudt en geef u te raden, waartoe dat alles moet dienen.” Hij +vertoonde achtereenvolgens een toga, een jas, een wambuis, een grooten inktkoker, een boek, wit papier, een hangslot en een +groot zegel van groen lak. + +</p> +<p>Don Raphaël zei, dat hij er niet aan twijfelde of Ambrosius had goede inkoopen gedaan, maar hij vroeg, waar dat alles toe +moest dienen. + +</p> +<p>Ambrosius antwoordde: “Al die zaken hebben mij met elkaar zes pistolen gekost en ik ben er zeker van, dat zij ons minstens +vijfhonderd zullen opbrengen. Ik ben er de man niet naar om mijn geld aan nuttelooze zaken te besteden. Ik heb een plan gevormd, +een plan, dat ontegenzeggelijk een van de vernuftigste is, dat ooit in een menschelijk brein is opgekomen. Gij zult er over +oordeelen, want ik zal het u meedeelen en ik ben er zeker van, dat gij het prachtig zult vinden.” + +</p> +<p>“Nadat ik brood had ingeslagen, ging ik naar een kok, waar ik last gaf, dat men voor mij aan het spit zou steken zes patrijzen, +evenveel kuikens en jonge konijnen. Terwijl men het vleesch braadde en ik daarop zat te wachten, kwam er een man binnen, die +zeer uit zijn humeur was en zich bij den kok beklaagde. Hij riep: “Samuel Simon is de grootste stommeling van alle winkeliers +in Xelva. Hij heeft mij in zijn vollen winkel beleedigd. De vlegel heeft mij crediet geweigerd voor zes el laken. En toch +weet hij heel goed, dat ik een soliede handwerksman ben en dat hij door mij geen schade zal lijden. Aan personen, die eenigszins +deftig zijn, levert hij graag op crediet, <a id="d0e151"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e151">9</a>]</span>maar met een eerlijk burger durft hij niets wagen! Wat een vervloekte jood! Ik hoop, dat hij eens goed zal worden beetgenomen, +daar zullen velen pleizier in hebben.” + +</p> +<p>Terwijl ik dien man zoo hoorde spreken, kwam het plan bij mij op, om hem te wreken en eens een grap uit te halen met Samuel +Simon. “Mijn vriend,” zei ik, “welk karakter heeft de man, van wien gij spreekt?” “Een zeer slecht karakter,” kreeg ik ten +antwoord, “hij is een woekeraar van het ergste soort, hoewel hij den schijn aanneemt van een eerlijk man te zijn. Het is een +jood, die katholiek geworden is, maar in zijn ziel is hij nog een jood en alleen uit eigenbelang is hij van geloof veranderd.” + +</p> +<p>Nadat ik nog het een en ander omtrent Samuel Simon had gehoord, ging ik zijn winkel eens opnemen en verzon toen een schelmenstreek, +den bediende van mijnheer Gil Blas waardig. Daarna bezocht ik een uitdrager, waar ik deze zaken kocht; de kleeren zijn noodig +voor een inquisiteur, een griffier en een gerechtsdienaar. Dat is alles wat ik gedaan heb en wat mij opgehouden heeft.” + +</p> +<p>Don Raphaël toonde zich verrukt over de comedie, welke men zou gaan spelen. “Het plan is uitstekend!” riep hij, “en over de +uitvoering behoeft ge u niet ongerust te maken. Gij hebt behoefte aan twee goede acteurs, die u ter zijde staan en die zijn +gevonden. Ge hebt zelf een vroom uiterlijk, uitstekend geschikt voor een inquisiteur, ik zal den griffier voorstellen en mijnheer +Gil Blas zal wel zoo goed willen zijn voor gerechtsdienaar te spelen. Zoo zijn de rollen goed verdeeld, morgen zullen wij +het stuk spelen en voor het succes sta ik in.” + +</p> +<p>Ik moet eerlijk zeggen, dat ik het plan, dat don Raphaël zoo schoon vond, niet goed begreep, maar onder het souper bracht +men mij op de hoogte en het scheen mij een vernuftige streek. Nadat wij het gebraad en den wijn behoorlijk hadden toegesproken, +strekten wij ons op het gras uit en sliepen weldra in. Maar onze slaap duurde <a id="d0e161"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e161">10</a>]</span>niet lang. Nog in den nacht kwam de onverbiddelijke Ambrosius ons roepen. “Opstaan, opstaan!” riep hij; “menschen, die voor +de uitvoering van een groote onderneming staan, mogen niet lui zijn.” + +</p> +<p>“De duivel hale je, mijnheer de inquisiteur, wat zijt ge vroeg!” riep don Raphaël. “Dat moet wel, mijnheer de griffier,” zei +de andere, “ik heb vannacht gedroomd, dat ik den jood de haren uit zijn baard rukte. Is dat niet een slechte droom voor hem?” + +</p> +<p>We gingen in een opgewekte stemming ontbijten en begonnen ons daarna te verkleeden. Er werd door ons nogal wat tijd daaraan +besteed en wij zagen er uit als de personen, die wij wilden voorstellen, daarna liepen wij tot het einde van het bosch en +rustten daar weder geruimen tijd, om tegen schemerdonker de poorten van de stad binnen te gaan, waar we nu vlakbij waren. + +</p> +<p>Onze paarden lieten wij in het bosch achter bij don Alphonse, die tot zijn groote tevredenheid geen andere rol in het stuk +speelde. We gingen niet dadelijk naar Samuel Simon, maar eerst naar een herberg, dicht bij zijn huis. Mijnheer de inquisiteur +liep vooruit, trad binnen en zei op ernstigen toon tot den waard: “Ik wenschte u alleen te spreken, ik heb u eenige vragen +te doen over een zaak, betreffende den dienst van de inquisitie en dus zeer gewichtig.” De waard bracht hem in een zaal en +toen Lamela zag, dat wij alleen met hem waren, zei hij: “Ik ben commissaris van den heiligen dienst.” Bij die woorden verbleekte +de herbergier en zei met bevende stem, dat hij aan de heilige inquisitie geen reden meende te hebben gegeven om zich over +hem te beklagen. Ambrosius zei op zachten toon, dat men er ook niet aan dacht, om het hem moeilijk te maken en hij vervolgde: +“De inquisitie is gestreng, maar altijd rechtvaardig. Hoezeer ook klaar om te straffen, met God’s hulp verwart zij toch niet +schuld en onschuld. In één woord: om gestraft te worden, moet men schuldig zijn. ’t Is niet voor u, dat ik naar Xelva gekomen +ben, maar voor zekeren koopman, <a id="d0e169"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e169">11</a>]</span>Samuel Simon. Er is ons een zeer slecht rapport omtrent zijn gedrag toegekomen. Hij is, zegt men, nog altijd jood en heeft +het Christendom alleen aanvaard uit berekening. Uit naam van den heiligen dienst vraag ik u mij mee te deelen, wat ge van +dien man weet. Wacht u er voor, hem als buurman en misschien als vriend te willen verontschuldigen, want ik verklaar u, indien +ik dat merk, zijt ge evengoed verloren als hij. Schrijf griffier.” + +</p> +<p>De griffier, die zijn papier en inktkoker reeds in de hand hield, ging aan een tafel zitten en maakte zich met het ernstigste +gezicht van de wereld gereed om de antwoorden op te schrijven van den waard, die levendig betuigde dat hij aan de waarheid +niets te kort zou doen. + +</p> +<p>“Antwoord mij alleen op mijn vragen, iets anders verwacht ik van u niet.” + +</p> +<p>“Ziet gij Samuel Simon dikwijls de kerk bezoeken?” “Daar heb ik niet op gelet,” antwoordde de waard, “ik herinner mij niet, +hem bij ons in de kerk te hebben gezien.” “Goed. Schrijf, dat men hem nooit in de kerk ziet.” “Dat heb ik niet gezegd, mijnheer,” +riep de herbergier, “ik heb alleen gezegd, dat ik hem bij ons niet gezien heb, misschien gaat hij ergens anders of op een +anderen tijd dan ik.” + +</p> +<p>“Mijn vriend, ge vergeet, dat ge bij dit verhoor Samuel Simon niet moogt verontschuldigen: de gevolgen daarvan heb ik u meegedeeld. +Ge moet mij mededeeling doen van de zaken, welke tegen hem getuigen.” + +</p> +<p>“In dat geval,” antwoordde de waard, “zal mijn getuigenis u van zeer weinig waarde zijn. Ik ken dien koopman bijna niet en +kan dus niets goeds en evenmin iets kwaads van hem zeggen; maar als gij weten wilt hoe hij in zijn levenswandel is, dan zal +ik Gaspard, zijn knecht, hier roepen. Die jongen komt dikwijls ’s avonds hier met zijn vrienden. Hij is welbespraakt en zal +u alles zeggen van zijn meester, wat ge weten wilt. Uw griffier zal de handen vol aan hem hebben.” +<a id="d0e181"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e181">12</a>]</span></p> +<p>“Voor uw openhartigheid ben ik u erkentelijk,” zei Ambrosius, “het is ook een bewijs van godsdienstigen ijver, dat gij me +een man aanwijst, die op de hoogte is van de gewoonten van Simon. Ik zal dat aan de Inquisitie overbrengen. Haast u om dien +Gaspard op te zoeken, maar behandel die zaak zoo geheimzinnig mogelijk en zorg, dat vooral zijn meester niets bemerkt van +hetgeen er gebeurt.” + +</p> +<p>De herbergier kweet zich spoedig van zijn opdracht en bracht den knecht. + +</p> +<p>“Mijn zoon, wees welkom,” zei Lamela, “ik ben inquisiteur en aangewezen om een onderzoek te doen naar Samuel Simon, die beschuldigd +wordt den Judas te spelen. Gij woont bij hem en zijt getuige van de meeste van zijn daden. Ik geloof niet, dat het noodig +is u te zeggen, dat ge verplicht zijt mij alles mee te deelen wat gij weet, indien ik u dat beveel namens de heilige inquisitie.” + +</p> +<p>“Mijnheer,” antwoordde de jongen, “ge zoudt u moeilijk tot iemand kunnen richten, die beter in staat is om u in te lichten +dan ik het ben. En ik zal aan uw wensch voldoen, ook zonder dat ge het namens de heilige inquisitie beveelt. Indien men, mijnheer, +mijn meester voor het geval stelde, waarin ik nu verkeer, ben ik zeker, dat hij mij niet zou sparen en ik ben ook niet van +plan het hem te doen. Ik zal dan maar beginnen met u te zeggen, dat hij een snuiter is, van wien men moeilijk de geheime gevoelens +leert kennen, want naar buiten neemt hij allen schijn aan van een halve heilige te zijn, terwijl hij in den grond van zijn +hart een groote deugniet is. Iederen avond gaat hij naar een kleine grisette....” + +</p> +<p>“Het is goed, dat ge mij dit zegt,” viel Ambrosius hem in de rede, “en ik bemerk uit hetgeen ge zegt, dat hij een man van +slechte zeden is, maar geef mij niet anders dan een juist antwoord op de vragen, die ik u zal doen. Het is voornamelijk op +het stuk van den godsdienst, dat ik belast ben mijn onderzoek in te stellen. Zeg mij of er wel eens varkensvleesch bij u wordt +gegeten?” +<a id="d0e192"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e192">13</a>]</span></p> +<p>“Neen,” was het antwoord, “ik geloof niet, dat wij het tweemaal hebben gegeten in het jaar, dat ik bij hem woon.” + +</p> +<p>“Zeer goed, schrijf op griffier, dat er bij Samuel Simon nooit varkensvleesch wordt gegeten. Daarentegen eet men er zeker +soms wel lamsvleesch, nietwaar?” + +</p> +<p>“Ja, dat gebeurt nog al eens,” zei de jongen. “Ik herinner mij, dat wij het met de laatste Paschen nog hebben gehad.” + +</p> +<p>Het tijdstip was gelukkig gekozen. “Schrijf op, griffier, dat Simon zoo zijn Paaschfeest viert. Zeg mij nu eens, mijn jonge +vriend, of uw meester wel eens kleine kinderen aanhaalt.” “Dat doet hij dikwijls als hij hen langs onzen winkel ziet gaan,” +antwoordde de jonge man. + +</p> +<p>“Schrijf griffier, dat Samuel Simon onder verdenking staat kleine Christenkinderen tot zich te trekken, om die te vermoorden. +Oh, oh, mijnheer Simon, gij zult met de inquisitie te doen krijgen! Denk maar niet, dat men u ongestraft uwe afschuwelijke +offers zal laten plegen. Deze valsche Katholiek is zeker nog geheel gehecht aan alle Joodsche gewoonten en gebruiken. Is er +niet een dag in de week, dat ge hem in het geheel niet ziet werken, Gaspard?” + +</p> +<p>“Neen, dat kan ik niet zeggen,” gaf de jongen ten antwoord. “Wèl heb ik gemerkt, dat er dagen zijn, waarop hij zich in zijn +kamer opsluit en daar lang blijft.” + +</p> +<p>“Ha! dat is van gewicht. Hij viert dan den sabbat of ik ben geen inquisiteur. Schrijf op, griffier, dat hij op den sabbat +de vasten in acht neemt. Er rest mij nu nog een vraag: spreekt hij niet dikwijls van Jeruzalem?” + +</p> +<p>“Zeer dikwijls,” hernam de jongen. “Hij vertelt ons de geschiedenis van de joden en hoe de tempel te Jeruzalem werd verwoest.” + +</p> +<p>“Laat dat niet aan uwe aandacht ontsnappen, griffier. Schrijf met groote letters, dat Samuel Simon de restauratie van den +tempel wenscht en dat hij dag en nacht werkt om de joodsche natie te herstellen. Ik wil er niets <a id="d0e211"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e211">14</a>]</span>meer van weten, het is overbodig om verdere vragen te doen. Wat deze geloofwaardige Gaspard heeft verklaard, zou voldoende +zijn om een geheele Jodenwijk te verbranden.” + +</p> +<p>De jongen kon hierna vertrekken, nadat hem nog eens op het hart was gedrukt geen woord over dit verhoor te spreken. + +</p> +<p>Wij verlieten de herberg met even ernstige gezichten als waarmee wij er waren binnengetreden en klopten aan de deur van Samuel +Simon. Hij deed ons zelf open en was niet weinig verbaasd drie figuren als de onze bij hem te zien. Nog meer was hij het, +toen Lamela op bevelenden toon tot hem zei: “Meester Samuel Simon, namens de heilige inquisitie, waarvan ik de eer heb commissaris +te zijn, gelast ik u mij dadelijk den sleutel van uw kamer te geven. Ik wil zien of ik daar iets vind, wat de bezwaarschriften +rechtvaardigt, welke men bij mij tegen u heeft ingediend.” + +</p> +<p>De koopman, ontzet bij die woorden, deed een paar passen achterwaarts als iemand wien men een stomp op zijn maag heeft gegeven. +Wel verre van ons ervan te verdenken, dat wij hem beetnamen, dacht hij te goeder trouw, dat een of andere geheime vijand hem +verdacht had gemaakt en misschien voelde hij zich geen goed Katholiek. Hoe het zij, ik heb nooit een man gezien, die meer +in de war was. + +</p> +<p>Hij gehoorzaamde zonder tegenstand en met al het respect, dat iemand moet hebben, die de inquisitie vreest, opende hij de +deur van zijn kamer. + +</p> +<p>“Ge ontvangt ons althans zonder u tegen onze orders te verzetten,” zei Ambrosius, “maar ga zelf zoolang in een ander vertrek, +opdat ik ongestoord kan verrichten, wat mijn ambt mij oplegt.” + +</p> +<p>Samuel verzette zich ook niet tegen dit bevel, hij ging in zijn winkel en wij traden de kamer binnen, waar wij zonder tijd +te verliezen, ons onderzoek aanvingen. Wij vonden in een open kast veel zakken met ducaten, stopten <a id="d0e225"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e225">15</a>]</span>die in onze laarzen en overal anders, waar wij ze konden bergen. We waren zwaar van het geld, zonder dat men het aan ons zien +kon, dank zij de behendigheid van Ambrosius en don Raphaël, waaruit ik weer zag, dat toch niets meer waard is, dan dat men +zijn vak goed verstaat. + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p015.jpg" alt="" width="519" height="403"></div><p> + +</p> +<p>Wij verlieten het vertrek en om een reden, die de lezer gemakkelijk raden zal, haalde de inquisiteur een hangslot uit zijn +zak, dat hij zelf aan de deur bevestigde, deed er vervolgens het groote zegel op en zei tegen Simon: “meester Samuel Simon, +uit naam van de heilige Inquisitie verbied ik u aan dit hangslot te raken en ook aan het zegel, dat het hare is. Ik zal morgen +op hetzelfde uur hier komen, om het te lichten en u mijn orders te brengen.” + +</p> +<p>Na die woorden liet hij de straatdeur openen, waardoor <a id="d0e235"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e235">16</a>]</span>wij, de een na den ander, in blijde stemming vertrokken. Zoodra wij een vijftig passen gedaan hadden, begonnen wij zoo snel +te loopen, als ons zwaar gewicht het toeliet. Weldra waren wij buiten de stad, bestegen onze paarden en reden naar Ségorbe, +god Mercurius dankend voor een zoo gelukkige gebeurtenis. + + + +<a id="d0e237"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e237">17</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e238" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk II</h2> +<h2 class="normal">Van het besluit, dat don Alphonse en Gil Blas namen na dit avontuur.</h2> +<p style="
 background: url(images/v.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/v.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">V</span>olgens onze prijzenswaardige gewoonte, gingen wij den geheelen nacht door en bij het aanbreken van den dag waren wij bij een +klein dorp, op twee mijlen van Ségorbe. Toen wij aan den voet van een heuvel een aantal wilgenboomen zagen, verlieten wij +den grooten weg en gingen in de schaduw slapen. + +</p> +<p>Na een flink ontbijt telden wij het geld, dat we van Samuel Simon hadden meegenomen; dit liep tot een bedrag van drieduizend +ducaten en daarbij gevoegd de som, welke wij reeds bezaten, waren wij niet slecht bij kas. + +</p> +<p>Er moest voor nieuwe provisie worden gezorgd en Ambrosius en don Raphaël, na hun costuums uitgetrokken te hebben, zeiden, +dat ze daar samen op wilden uitgaan; door het avontuur te Xelva hadden zij er smaak in gekregen en ze wilden zien of er in +Ségorbe niet een slag was te slaan. + +</p> +<p>“Ge moet ons maar onder de wilgen afwachten,” zei de zoon van Lucinde, “wij zullen spoedig terug zijn.” + +</p> +<p>Lachend merkte ik op, dat, wanneer de heeren ons samen verlieten, het misschien wel lang zou duren eer wij hen weer zagen. + +</p> +<p>“Die verdenking is een beleediging voor ons,” zei Ambrosius, “maar dat is te verontschuldigen na hetgeen wij te Valladolid +hebben gedaan, waar wij onze kameraden in den steek lieten. Maar toch bedriegt ge u. De personen, met wie wij toen samenwerkten, +hadden een zeer slecht karakter en de omgang met hen was, op den duur, <a id="d0e255"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e255">18</a>]</span>onverdragelijk. Aan lieden van ons slag moet men de eer geven, dat wanneer ze goed met elkaar kunnen opschieten, ze elkaar +ook trouw zijn. Ik verzoek u dus, mijnheer Gil Blas en don Alphonse, om wat meer vertrouwen in ons te hebben.” + +</p> +<p>“Het is gemakkelijk om hun ongerustheid weg te nemen,” zei don Raphaël; “de kas blijft bij hen hier, dan hebben zij een waarborg +in handen. Na dit bewijs van onze goede trouw, zult ge er wel geen bezwaar meer tegen hebben, dat wij vertrekken.” + +</p> +<p>Ze gingen heen en lieten mij achter met don Alphonse, die me zei: “Mijnheer Gil Blas, ik moet mijn hart voor u openen. Ik +maak mij er een verwijt van, dat ik tot nu toe in gezelschap ben geweest van deze twee schelmen. Ge kunt niet gelooven, hoe +mij dat berouwt; gisterenavond, toen ik alleen was bij de paarden, heb ik er onophoudelijk aan gedacht. Voor een eerlijk man +gaat het toch niet aan, om te leven met mannen als Raphaël en Lamela en wanneer het ongeluk wil, vallen ze toch een of anderen +dag in handen van de justitie. Ik zou me doodschamen, als ik dan met hen als een dief moest worden gestraft. Dus moet ik u +bekennen, dat ik niet langer hun medeplichtige wil zijn, maar mij voor altijd van hen zal scheiden. U zult, denk ik, mijn +besluit niet afkeuren.” + +</p> +<p>“Neen,” verzekerde ik hem, “ge moet niet denken, dat al hebt ge mij in de comedie van Samuel Simon voor gerechtsdienaar zien +spelen, die soort van dingen naar mijn smaak zijn. ’t Is ook mijn plan, om niet langer in dit slechte gezelschap te blijven +en als ge het goedvindt, zal ik u vergezellen. Wanneer de heeren terug zijn, zullen wij hen vragen, om onze bezittingen te +deelen en morgenochtend of vannacht nog nemen wij afscheid van hen.” + +</p> +<p>De beminde van de schoone Séraphine keurde mijn voorstel goed en stelde mij voor naar Valencia te gaan, ons daar in te schepen +naar Italië en in dienst te treden van de republiek Venetië. “Is het niet beter,” vroeg hij, “onder de wapenen te dienen, +dan een laf en schuldig <a id="d0e265"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e265">19</a>]</span>leven te leiden, zooals we nu doen? Met het geld, dat wij zullen hebben, kunnen wij een goed figuur maken. ’t Is niet, dat +ik geen wroeging gevoel om mij te bedienen van op zulke slechte wijze verkregen geld, maar de noodzakelijkheid verplicht mij +er toe en als ik eenig fortuin maak in den oorlog, zweer ik, dat ik Samuel Simon schadeloos zal stellen.” + +</p> +<p>Ik verzekerde don Alphonse, dat ik zijn gevoelens deelde en wij besloten, dat wij den volgenden dag vóór zonsopgang zouden +vertrekken. Wij dachten er niet aan van hun afwezigheid te profiteeren en er met de kas vandoor te gaan. Hun vertrouwen in +ons belette dat, hoewel het avontuur in het pension dezen diefstal zou hebben verontschuldigd. + +</p> +<p>Ambrosius en don Raphaël kwamen ’s avonds van Ségorbe terug. Hun eerste woorden waren, dat de reis zeer gelukkig was geweest +en dat ze een plan hadden gevormd, dat ons nog meer zou opleveren, dan het avontuur van den vorigen avond. Ze wilden ons daarover +het een en ander meedeelen, maar don Alphonse verklaarde beleefd, maar beslist, dat hij niet langer wilde leven, zooals zij +deden en dat hij van plan was van hen te scheiden. Van mijn kant deelde ik hetzelfde voornemen mee. Tevergeefs deden zij al +het mogelijke, om te trachten ons terug te doen komen op ons besluit; wij namen den volgenden morgen afscheid van hen, na +een gelijk deel van het geld te hebben ontvangen en trokken naar Valencia. + + +<a id="d0e271"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e271">20</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e272" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk III</h2> +<h2 class="normal">Na welke onaangename gebeurtenissen don Alphonse zich op het toppunt van geluk bevond en door welk avontuur Gil Blas in gelukkige +omstandigheden kwam te verkeeren. +</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>n opgewekte stemming reisden wij tot Bunol, waar het ongeluk wilde, dat don Alphonse ziek werd. Hij kreeg zware koortsen, +waarvan de aanvallen soms zoo hevig waren, dat ik voor zijn leven vreesde. Gelukkig waren er daar geen dokters en bleef het +dus bij den angst. Na drie dagen was hij buiten gevaar en door mijn zorgen herstelde hij spoedig. Voor wat ik voor hem deed, +toonde hij zich zeer dankbaar en daar wij ons werkelijk tot elkaar voelden aangetrokken, zwoeren wij elkaar een eeuwige vriendschap. + +</p> +<p>Wij gingen weer op weg, nog altijd besloten, om, wanneer wij te Valencia zouden zijn, te profiteeren van de eerste de beste +gelegenheid, om naar Italië over te steken. Maar de hemel, die ons een gelukkig lot bereidde, beschikte het anders. Bij den +ingang van een mooi kasteel, dat wij passeerden, zagen wij boeren en boerinnen, die dansten en feestvierden. Wij reden daarheen +om dat feest te zien en hier wachtte don Alphonse geheel onverwacht een blijde verrassing. Hij zag baron von Steinbach, en +deze, die hem op zijn beurt herkende, kwam met open armen naar hem toe en riep: “Alphonso! Wat een geluk u te ontmoeten! We +zoeken u overal en vinden u nu door het toeval hier. Kom, mijn zoon, ge zult thans ook hooren, wie ge zijt en van uw geluk +genieten!” + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p021.jpg" alt="" width="522" height="400"></div><p> + + +</p> +<p>Na die woorden bracht hij ons naar het kasteel en de <a id="d0e287"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e287">21</a>]</span>eerste, dien wij ontmoetten, was de eigenaar. Het was een man van ongeveer vijftig jaar en met een zeer goed uiterlijk. “Mijnheer,” +zei de baron, terwijl hij hem don Alphonse voorstelde, “ziehier uw zoon.” Bij die woorden wierp don César de Leyva (zoo heette +de bewoner van het kasteel) zich in de armen van mijn vriend en zei: “Mijn zoon, het heeft mij zeer veel smart gekost, dat +ik zoo langen tijd een vreemde voor u ben geweest, maar het kon niet anders. Uw moeder had ik alleen uit liefde gehuwd, want +zij was van veel mindere geboorte dan ik. Mijn vader, die een zeer streng man was en van wien ik afhankelijk was, wilde van +dat huwelijk niets weten en dwong mij het geheim te houden. Alleen baron von Steinbach was in het geheim en belastte zich, +in overleg met mij, met uwe opvoeding. Thans is mijn vader niet meer en ik kan voor ieder verklaren, dat gij mijn zoon en +de eenige erfgenaam zijt. Dat is echter nog niet alles, ik wil <a id="d0e289"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e289">22</a>]</span>u laten trouwen met een dame, wier adel gelijk is aan den mijne.” + +</p> +<p>“Mijnheer,” zei don Alphonse, “kan ik niet uw zoon zijn, zonder tegelijkertijd te vernemen, dat ge mij ongelukkig wilt maken? +Wees niet even wreed als uw vader; heeft hij uw liefde niet goedgekeurd, hij heeft u tenminste niet gedwongen met een ander +te trouwen!” + +</p> +<p>“Mijn zoon,” antwoordde don César, “ik zal uw wenschen geen geweld aandoen. Het eenige, wat ik u vraag, is de dame te zien, +die ik voor u bestemd heb. Hoewel ze een zeer bekoorlijke verschijning is en een voordeelige partij, beloof ik u, dat ik u +niet zal dwingen haar te trouwen. Zij is hier in het kasteel en gij zult moeten toegeven, dat ge u niets beminnelijkers denken +kunt.” Na die woorden bracht hij ons naar een zaal. + +</p> +<p>Daar waren de graaf de Polan met zijn twee dochters, Séraphine en Julie en don Fernand de Leyva, zijn schoonzoon, die een +neef was van don César. Er waren ook nog andere dames en heeren. Don Fernand had, zooals men weet, Julie geschaakt en het +was ter gelegenheid van hun huwelijk, dat de boeren uit den omtrek waren samengekomen, om feest te vieren. Zoodra don Alphonse +verscheen en zijn vader hem aan het gezelschap had voorgesteld, kwam de graaf de Polan naar hem toe, omhelsde hem en zei: +“Wees welkom, mijn bevrijder! De deugd vermag veel op edelmoedige zielen. Hebt ge mijn zoon gedood, ge hebt mij het leven +gered. Ik gevoel geen wrok meer tegen u en geef u dezelfde Séraphine, wier eer gij hebt gered.” + +</p> +<p>Men kan begrijpen, dat don Alphonse overgelukkig was. Reeds na eenige dagen werd het huwelijk gevierd, tot groote genoegdoening +van allen. + +</p> +<p>Daar ik ook een van de bevrijders was van den graaf de Polan, zei deze heer, die mij dadelijk herkend had, dat hij ook voor +mij zou zorgen. Maar ik bedankte hem voor zijn edelmoedigheid en wilde don Alphonse niet verlaten, die mij intendant van zijn +huis maakte en met zijn <a id="d0e301"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e301">23</a>]</span>volkomen vertrouwen vereerde. Zoodra hij getrouwd was, zond hij mij op reis, om den koopman Samuel Simon al het geld terug +te geven, dat hem ontstolen was. Ik ging dus schade vergoeden. Zoo begon ik mijn betrekking van intendant, zooals men die +gewoonlijk eindigt. <a id="d0e303"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e303">24</a>]</span> + + +</p> +</div> +</div> +<div class="div0" id="d0e305"> +<h2 class="normal">Zevende Boek</h2><a id="d0e308"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e308">27</a>]</span><div id="d0e309" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk I</h2> +<h2 class="normal">Van de liefde van Gil Blas en van de dame Lorença Séphora.</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>us ging ik naar Xelva, om den goeden Samuel Simon de drieduizend ducaten te brengen, welke wij hem hadden ontstolen. Ik moet +eerlijk bekennen, dat ik op weg veel lust gevoelde, om mij van dat geld meester te maken en zoodoende mijn werk onder gunstige +voorteekenen te beginnen. Ik kon dat ongestraft doen; ik had slechts vijf dagen op reis te blijven en dan te zeggen, dat ik +mij van mijn taak had gekweten. Don Alphonse en zijn vader waren mij te gunstig gezind om mij te verdenken. Maar ik wist aan +de verzoeking weerstand te bieden, als man van eer, mag ik wel zeggen, betaalde den koopman, die daarop in het geheel niet +had gerekend, het geld uit, en keerde naar het kasteel de Leyva terug. De graaf de Polan was er niet meer, hij was met Julie +en don Fernand naar <span id="d0e316" class="corr" title="Bron: Toledo">Tolédo</span> gegaan. Ik vond mijn nieuwen meester verliefder dan ooit op zijn Séraphine, zijn Séraphine verrukt bij hem te zijn en don +César gelukkig, hen beiden te bezitten. Ik legde er mij op toe, dezen goeden vader voor mij te winnen en ik slaagde er ook +in. + +</p> +<p>Als intendant van het heele huis, ontving ik het geld van de boeren, deed de uitgaven en had een onbeperkte macht over het +personeel, waarvan ik echter geen misbruik maakte, zooals mijn collega’s vaak doen. De bewijzen van genegenheid, welke mijn +meesters mij steeds gaven, boezemden mij grooten ijver in voor hun dienst. Ik had alleen maar oog voor hun belang, mijn administratie +was goed en eerlijk; ik was <a id="d0e321"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e321">28</a>]</span>een intendant, zooals men er geen beteren vindt. + +</p> +<p>Terwijl ik mij zoo verheugde in mijn uitstekende positie, wilde de god van de liefde mij ook zijn gunsten betoonen en deed +in het hart van Lorença Séphora, een van de vrouwen van Séraphine, een sterke neiging geboren worden voor mijnheer den intendant. +Om als getrouw geschiedschrijver de waarheid te zeggen, betrof mijn verovering een vijftigjarige. Ze had echter een frisch, +aangenaam uiterlijk en mooie oogen, waarmee ze goed wist te werken. Haar kleur had ik gaarne wat rooder gezien, ze was me +te bleek, wat ik aan haar oude vrijster-schap toeschreef. + +</p> +<p>Deze dame wierp mij eerst voortdurend blikken toe, waarin hare liefde voor mij was te lezen, maar ik deed of ik de beteekenis +ervan niet begreep. Daardoor scheen ik haar nog onbedreven in die zaken, wat haar wel beviel. Zij verbeeldde zich dus, dat +ze bij zulk een onervaren jongeman zich niet bepalen kon tot de taal der oogen en bij het eerste onderhoud, dat ik met haar +had, begon ze van haar gevoelens te spreken. Zij gedroeg zich daarbij als een vrouw, die ondervinding had, ze was verlegen +en toen ze alles gezegd had wat ze wilde, bedekte ze haar gelaat met de handen, om mij te doen gelooven, dat ze er schaamte +over gevoelde, dat ze mij haar zwakheid had getoond. Hoewel de ijdelheid mij meer bewoog dan het gevoel, toonde ik mij zeer +dankbaar voor het blijk van hare genegenheid, ik deed zelfs alsof ik hartstochtelijk verliefd op haar was. Ze vreesde zeker, +dat het geen goeden indruk zou maken, indien ze zich zoo gemakkelijk liet overwinnen en deed mij op zachten toon verwijten +over mijn al te groote vermetelheid, maar scheen toch niet boos. Séphora verbeeldde zich, dat zij door haar voorgewenden tegenstand +in mijn oog voor een Vestaalsche maagd doorging. + +</p> +<p>Aan dit avontuur kwam echter spoedig een einde. Een van de lakeien van don César, een van die nieuwsgierigen, die graag alles +zien wat er in een huis voorvalt en <a id="d0e329"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e329">29</a>]</span>dat dan oververtellen, deelde mij op zekeren dag mee, dat Lorença iederen avond den chirurgijn van het dorp in het geheim +in haar kamer ontving en dat die jonge man er lang bleef. + +</p> +<p>Mijn ijdelheid werd door dit bericht zeer getroffen en ik was bijna even kwaad, als ik geweest zou zijn, wanneer ik werkelijk +jaloersch was geweest. Ik beheerschte mijn gevoelens en lachte zelfs om het nieuwtje, maar zoodra ik alleen was, stelde ik +mij schadeloos door te razen en te tieren. Ik meende, dat mijn eer gebood, om den chirurgijn te verjagen en besloot hem tot +een duel uit de dagen. ’s Avonds stelde ik mij in hinderlaag op en zag werkelijk den man, met een geheimzinnig gezicht de +kamer van mijn geliefde binnengaan. Ik wachtte hem bij zijn terugkomst op den weg op en ieder oogenblik groeide mijn vechtlust +aan, maar zoodra mijn vijand verscheen, die een groote en sterke man was, voelde ik mij plotseling als een held van Homerus, +door een soort van vrees teruggehouden. Ik was even verward als Paris, wanneer hij Menelaus bevechten moet. Niettemin, hoewel +zijn degen mij buitengewoon lang leek, trad ik op hem toe. + +</p> +<p>Mijn handelwijze verraste hem. “Wat is er, mijnheer Gil Blas? Waartoe die bewegingen van een dolenden ridder?” + +</p> +<p>“Mijnheer de barbier,” zei ik, “ik ben ernstiger dan ooit en wil weten, of gij even dapper zijt als galant. Reken er niet +op, dat ik u rustig de gunsten zal laten genieten van de dame, die ge iederen avond in het kasteel bezoekt.” + +</p> +<p>De chirurgijn begon hartelijk te lachen en riep: “Bij den Heiligen Côme, hoe kan de schijn bedriegen! Dat is waarlijk een +vermakelijk avontuur!” + +</p> +<p>Daar ik uit die woorden meende te mogen afleiden, dat hij even weinig lust had om te vechten als ik, werd ik brutaler en zei: +“Spot met anderen, mijnheer! Mij zult ge met zulk een antwoord niet afschepen.” + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatLeft" style="width: 306px"><img border="0" src="images/p030.jpg" alt="" width="306" height="532"></div><p> + + +</p> +<p>“Ik zie wel,” hernam hij, “dat ik verplicht ben te spreken, <a id="d0e347"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e347">30</a>]</span>om een ongeluk te voorkomen, dat u of mij zou kunnen treffen. Dus zal ik u een geheim vertellen, hoewel mannen van ons vak +niet discreet genoeg kunnen zijn. Weet dan, dat die dame een verouderde zweer in haar rug heeft en dat ik die iederen avond +ga verbinden. Om haar kwaal voor de bedienden te verbergen, laat zij mij ongemerkt binnenkomen. Dat is de reden van mijn bezoeken, +die u zoo schijnen te verontrusten. Maar zijt ge met mijn verklaring niet tevreden, dan hebt ge slechts te spreken.” Bij die +laatste woorden sloeg hij de hand aan zijn rapier. +<a id="d0e349"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e349">31</a>]</span></p> +<p>Ik haastte mij hem te zeggen, dat ik niet een van die menschen was, die niet vatbaar zijn voor rede en dat ik hem niet meer +als mijn vijand beschouwde. Wij drukten elkaar de hand en scheidden als de beste vrienden. + +</p> +<p>Van dat oogenblik af vertoonde Séphora zich niet bekoorlijker aan mijn geest en ik vermeed alle gelegenheid om met haar alleen +te zijn, wat ze al spoedig opmerkte. Verwonderd over zulk een verandering, wilde zij er de redenen van weten en vond eindelijk +gelegenheid mij zonder het bijzijn van anderen te spreken. Ze zei: “Mijnheer de intendant, zeg mij als ’t u belieft waarom +ge mij ontvlucht. Inplaats van, zooals vroeger, de gelegenheid te zoeken, met mij te spreken, vermijdt ge mij. Het is waar, +den eersten stap heb ik gedaan, maar gij hebt er op geantwoord, herinner u maar het onderhoud, dat wij toen hadden; gij waart +een en al vuur, nu zijt ge als ijs. Wat heeft dat te beteekenen?” + +</p> +<p>De kwestie was wel een weinig kiesch en zeer moeilijk; ik weet niet goed meer welk antwoord ik gaf, maar wel, dat het haar +geenszins beviel. Séphora, die er zacht en goedig uitzag als een lam, was gelijk een tijgerin als haar woede opgewekt werd. + +</p> +<p>“Ik geloof,” zei ze en ze wierp mij een blik toe, vol woede en spijt, “dat ik een man van geringe afkomst te veel eer heb +bewezen, door hem gevoelens te openbaren, waarop adellijke heeren trotsch zouden zijn. Ik ben er wel voor gestraft, dat ik +mij onwaardiglijk heb verlaagd tot een ongelukkigen avonturier.” + +</p> +<p>Het bleef daar niet bij, ze had nog honderd andere namen voor mij. Ik was te levendig van natuur om kalm te blijven en de +beleedigingen te verdragen, waarom een ander, verstandiger man misschien zou hebben gelachen. Mijn geduld was ten einde en +ik zei: “Mevrouw, als die adellijke heeren, waarvan ge spreekt, uw rug hadden gezien, dan geloof ik, dat hunne nieuwsgierigheid +daartoe wel beperkt zou zijn gebleven.” + +</p> +<p>Ik had dat nog niet gezegd, of ik kreeg een slag in mijn <a id="d0e362"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e362">34</a>]</span>gezicht, zooals een gebelgde vrouw er misschien nog nooit een heeft gegeven. Ik wachtte er niet meer af en liep weg. Zeer +dankbaar, dat dit pijnlijk onderhoud was afgeloopen, verbeeldde ik mij, dat ik verder niets had te vreezen, daar de dame zich +gewroken had. Voor haar eer scheen het mij beter, dat ze over het avontuur zweeg en werkelijk verliepen er veertien dagen, +dat ik er niet over hoorde spreken. Ik begon het reeds te vergeten, toen ik op zekeren dag hoorde, dat Séphora ziek was. Niettegenstaande +al het gebeurde, had ik toch medelijden met haar; ik dacht, dat misschien haar ongelukkige liefde voor mij haar deze ziekte +had veroorzaakt. Spoedig bemerkte ik, hoe die liefde in hevigen haat was veranderd en zij niets onbeproefd had gelaten om +mij te benadeelen. + +</p> +<p>Op een ochtend, dat ik met don Alphonse alleen was, vond ik hem in een neerslachtige stemming. Ik vroeg hem, wat er was en +hij zei, dat het hem verdriet deed Séraphine zoo zwak en ondankbaar te zien. “Dat verwondert u,” voegde hij eraan toe, “maar +het is waar. Ik weet niet welke redenen ge aan Lorença hebt gegeven om u te haten, maar ik kan u verzekeren, dat ze u verfoeit +en ze zegt, dat ge ongetwijfeld haar dood zult veroorzaken, indien gij niet spoedig het kasteel verlaat. Ge moet niet denken, +dat Séraphine zich in het begin daar niet tegen verzet heeft, maar ze is een vrouw, en zeer gehecht aan Lorença, die haar +opgevoed heeft. Wat mij betreft, ik zal nooit toegeven hoe lief ik Séraphine ook heb. Alle duenna’s in Spanje mogen omkomen +vóór ik een jongen man wegstuur, die voor mij meer een broeder dan een ondergeschikte is.” + +</p> +<p>Ik antwoordde hem: “Mijnheer, ik ben nu eenmaal geboren om een speelbal van de fortuin te zijn. Hier, waar alles mij zulke +gelukkige dagen voorspelde, had ik gedacht, dat daaraan een eind gekomen zou zijn, maar het is niet zoo. Dus zal ik heengaan.” + +</p> +<p>Don Alphonse wilde daarvan niet weten. “Neen, neen,” riep de edelmoedige zoon van don César. “Laat mij Séraphine <a id="d0e370"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e370">35</a>]</span>tot rede brengen. Men zal niet kunnen zeggen, dat gij opgeofferd zijt aan de grillen van een duenna, aan wie toch al te veel +wordt toegegeven.” Ik overwoog echter, dat alleen mijn heengaan de rust op het kasteel kon herstellen. Den volgenden morgen +vroeg vertrok ik, zonder afscheid te nemen van mijn meesters. In mijn kamer<span id="d0e372" class="corr" title="Bron: ,"></span> liet ik een schrijven achter, waarin ik uitvoerig verslag deed van de door mij gevoerde administratie. + + + +<a id="d0e374"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e374">36</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e375" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk II</h2> +<h2 class="normal">Wat Gil Blas werd, nadat hij het kasteel de Leyva had verlaten en van de gelukkige gevolgen, die zijn ongelukkige liefde had.</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>k reed op een goed paard, dat mij toebehoorde en had in mijn valies tweehonderd pistolen, grootendeels afkomstig van de gedoode +roovers en van de drieduizend gestolen ducaten, die don Alphonse uit zijn eigen zak had terugbetaald; ik kon dus onbezorgd +de toekomst tegemoet gaan, met het vertrouwen bovendien, dat men altijd heeft op een leeftijd, dien ik toen had. Mijn doel +stond nog niet vast; wel kon ik naar <span id="d0e382" class="corr" title="Bron: Toledo">Tolédo</span> gaan, waar de graaf de Polan mij als een van zijn bevrijders ongetwijfeld zeer goed zou ontvangen, maar ik wilde eerst reizen +en verlangde om Murcia en Granada eens te zien. In die laatste stad kwam ik na enigen tijd zonder eenigen tegenspoed aan. +Het scheen, dat de fortuin, voldaan over zooveel parten, die ze mij den laatsten tijd gespeeld had, mij eindelijk met rust +wilde laten. Echter bereidde zij mij andere voor, zooals men vernemen zal. + +</p> +<p>Een van de eerste personen, die ik in de straten van Granada ontmoette, was don Fernand de Leyva, schoonzoon van den graaf +de Polan. Wij waren beiden even verrast elkaar daar te zien. Hij vroeg mij, hoe ik in Granada kwam. Ik deelde hem mee, dat +ik den dienst van don César en diens zoon had verlaten en vertelde hem uitvoerig al wat er tusschen Séphora en mij was gebeurd. +Hij lachte er hartelijk om en wilde aan zijn schoonzuster schrijven en als bemiddelaar optreden. Ik dankte hem voor zijn aanbod, +maar verklaarde hem, in geen <a id="d0e387"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e387">37</a>]</span>geval naar het kasteel de Leyva terug te zullen gaan. Wel verzocht ik zijn voorspraak, indien soms een van zijn vrienden een +intendant of secretaris mocht noodig hebben. + +</p> +<p>Hij beloofde mij zijn hulp, zei, dat hij in Granada was om een oude, zieke tante te bezoeken en dat ik hem over eenige dagen +maar eens in zijn hotel moest komen opzoeken. Misschien wist hij dan wel een goede betrekking voor mij. Toen ik hem eenige +dagen later bezocht, zei hij, dat de aartsbisschop van Granada, een bloedverwant en vriend van hem, een man noodig had, op +de hoogte van literatuur en met een goede hand, om zijne geschriften in het net over te schrijven. Hij had don Fernand beloofd +mij te zullen nemen, dus moest ik mij gaan presenteeren. + +</p> +<p>Ik kwam in een paleis, dat even prachtig was als dat van onze koningen en vond in de zalen een groot gezelschap, geestelijken +en edellieden. De lakeien hadden zeer fraaie kleeren, men zou hen eerder voor groote heeren dan voor knechts hebben aangezien. +Ik moest lachen toen ik ze gewichtig zag doen en dacht bij mezelf: “die menschen zijn wel gelukkig, dat zij het juk der dienstbaarheid +niet voelen, want anders zouden ze zich minder hooghartig toonen.” Ik richtte mij tot een grooten en dikken man, die voor +de deur van het kabinet van den aartsbisschop stond, om die te openen en te sluiten, wanneer het noodig was. Ik vroeg hem +beleefd, of er gelegenheid was monseigneur een oogenblik te spreken. Op hoogen toon zei hij mij, dat ik moest wachten, dat +monseigneur zou uitgaan om de mis te hooren en mij dan een oogenblik audientie geven zou in het voorbijgaan. + +</p> +<p>Ik wapende mij met geduld en sprak eenige officieren aan, maar ze namen mij van het hoofd tot de voeten op, verwaardigden +mij met geen woord en keken elkaar met een trotschen glimlach aan, omdat ik de vrijheid had genomen mij in hun gesprek te +mengen. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p036.jpg" alt="" width="527" height="675"></div><p> + + +</p> +<p>Nog had ik mij niet geheel hersteld van mijne verlegenheid op zulke wijze te worden behandeld, toen de <a id="d0e401"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e401">38</a>]</span>deur openging en de aartsbisschop verscheen. Allen namen dadelijk een zeer eerbiedige houding aan. De prelaat was een man +van ongeveer zeventig jaar, kort en dik, ongeveer als mijn oom de deken Gil Perez. Hij had kromme <a id="d0e403"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e403">39</a>]</span>beenen en was zóó kaal, dat er alleen nog maar een klein bosje haar achter op zijn hoofd zat. Zijn gelaat vond ik als dat +van een voornaam man, misschien wel omdat ik wist, dat hij dat was. Wij gewone menschen beschouwen groote heeren dikwijls +met een vooringenomenheid, die hun een uiterlijk van grootheid geeft, dat de natuur hun heeft geweigerd. + +</p> +<p>De aartsbisschop naderde mij en vroeg op zachten toon, wat ik verlangde. Ik antwoordde, dat ik de man was, van wien don Fernand +de Leyva hem had gesproken. “Ah! zijt gij het, van wien hij mij zooveel goeds heeft verteld? Ik verbind u aan mijn dienst, +ge zijt een goede aanwinst voor mij. Ge kunt hier wonen.” Na die woorden sprak hij nog een oogenblik met eenige geestelijken +en verliet het vertrek. Nauwelijks was hij weg, of dezelfde officieren, die eerst niet met mij hadden willen spreken, kwamen +naar mij toe. Ze betuigden mij hun vreugde, dat ik met hen in het paleis zou wonen. Ze hadden de woorden gehoord, die hun +meester tot mij had gesproken en brandden van verlangen om te weten in welke positie ik was geplaatst, maar ik had er een +genoegen in om hun nieuwsgierigheid onbevredigd te laten en mij op die wijze te wreken over de minachting, die ze mij eerst +hadden betoond. + +</p> +<p>Monseigneur kwam spoedig terug en liet mij bij zich komen in zijn kabinet. Zooals ik wel vermoed had, begon hij met een onderzoek +naar mijn kennis. Hij deed mij verschillende vragen op het gebied van geschiedenis en letterkunde. Op alles gaf ik hem voldoende +antwoorden en hij maakte de opmerking, dat mijn opvoeding niet verwaarloosd was geworden. Vervolgens moest hij mijn schrift +zien, ook daarover was hij zeer tevreden. Hij zei, dat hij zijn neef dankbaar was, dat deze hem een zoo geschikt persoon had +aanbevolen. + +</p> +<p>Er werd bezoek aangediend en ik begaf mij onder de officieren, die mij met beleefdheden overlaadden. Toen het tijd er voor +was, ging ik met hen eten. Wederkeerig <a id="d0e411"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e411">40</a>]</span>beschouwden wij elkaar en ik vond, dat de geestelijke heeren er zeer wijs uitzagen. Zij leken mij heilige personages, zoo +was ik onder den indruk van de plaats waar ik mij bevond. De gedachte kwam niet bij mij op, dat het valsche schijn was, alsof +zooiets uitgesloten was bij de vorsten der kerk. + +</p> +<p>Aan tafel zat ik naast een ouden kamerdienaar, genaamd Melchior de la Ronda. Daar hij de attentie had, om er voor te zorgen, +dat ik van het beste bediend werd, was ik zeer beleefd tegen hem, wat hem kennelijk genoegen deed. Na tafel zei hij me, dat +hij graag een onderhoud met mij wilde hebben en hij nam mij mee naar een gedeelte van het paleis, waar wij door niemand beluisterd +konden worden. Hij zei: “Mijn zoon, van het eerste oogenblik, dat ik u heb gezien, heb ik mij tot u aangetrokken gevoeld. +Ik wil u daarvan een zeker bewijs geven, door u vertrouwelijke mededeelingen te doen, die u van groot nut zullen zijn. Ge +zijt hier in een huis, waarin ware en valsche vromen met elkaar leven. Er zou voor u een heele tijd noodig zijn, om het terrein +te verkennen. Ik wil u die lange en onaangename studie besparen, door u het een en ander mee te deelen omtrent het karakter +van verschillende personen. Daarnaar kunt ge u gedragen. + +</p> +<p>Ik zal beginnen met monseigneur. Hij is een zeer vrome prelaat. Al sinds vijf en twintig jaar leeft hij uitsluitend voor het +heil van zijn kudde. Hij is een zeer geleerd man en een groot redenaar. Hij preekt graag en zijn toehoorders hangen aan zijn +lippen. Misschien is hij daar een weinig ijdel op. Indien het mij overigens geoorloofd was aanmerkingen op mijn meester te +maken, zou ik zeggen, dat hij voor zwakke broeders dikwijls te streng is en hen te zwaar straft. Een ander gebrek heeft hij +met vele andere aanzienlijke heeren gemeen; hij houdt wel van de personen, die in zijn dienst zijn, maar let weinig op hun +werk en hunne verdiensten. Hij zal ze oud laten worden in zijn huis zonder er aan te denken voor hen te zorgen. Wanneer hij +hun soms een gratificatie geeft, dan <a id="d0e417"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e417">41</a>]</span>hebben zij die te danken aan de goedheid van iemand, die voor hen gesproken heeft.” + +</p> +<p>Na dit portret van onzen meester kreeg ik er een van de verschillende geestelijken, met wie wij gedineerd hadden. Naar wat +ik ervan hoorde, waren het niet zoozeer slechte menschen, dan wel slechte priesters. Hij zonderde er enkelen uit, wier deugd +hij prees. Van dien avond af was ik niet verlegen meer met mijn houding tegenover de heeren. Dienzelfden dag nog aan het souper +schafte ik mij een wijs gezicht aan net als zij. Dat kost niets. Men moet zich niet erover verbazen, dat er zooveel huichelaars +zijn. + + +<a id="d0e421"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e421">42</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e422" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk III</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas wordt de gunsteling van den aartsbisschop en het kanaal van zijn gunsten.</h2> +<p style="
 background: url(images/m.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/m.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">M</span>en had in het gebouw een zeer goede en zindelijke slaapkamer voor mij in orde gemaakt en den volgenden dag werd ik al vroeg +bij monseigneur geroepen. Hij gaf mij een preek om over te schrijven en drukte mij op het hart dat zoo nauwkeurig mogelijk +te doen. Ik voldeed daaraan en vergat geen punt en geen komma. Hij keek mijn copie in en was verrukt daarover. “Zeg me eens +eerlijk,” zei hij, “ge zijt een te goed copiïst, om ook niet een taalkundige te zijn, hebt ge al schrijvende niets gevonden, +dat u hinderde? Geen slordigheid in mijn stijl, of eenige onjuiste uitdrukking? Die kunnen mij gemakkelijk ontsnapt zijn in +het vuur van mijn scheppingsdrang.” + +</p> +<p>“O, monseigneur,” zei ik bescheiden, “ik ben niet ontwikkeld genoeg, om critische aanmerkingen te maken en wanneer ik het +zou doen, dan ben ik toch overtuigd, dat uw werken mijn censuur zouden trotseeren.” De prelaat glimlachte en antwoordde mij +niet, maar hij liet duidelijk merken, dat hij met al zijn vroomheid, niet ongestraft schrijver was. + +</p> +<p>Door deze en andere vleierijen won ik zijn vertrouwen. Van dag tot dag bleek hij meer op mij gesteld en ik hoorde van don +Fernand, die hem dikwijls opzocht, dat mijn fortuin gemaakt was. + +</p> +<p>Op een avond repeteerde hij voor mij een preek, bestemd om den volgenden dag in de cathedraal te worden uitgesproken. Hij +bepaalde zich er niet toe met mij te vragen, wat ik er over het algemeen van dacht, maar <a id="d0e435"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e435">43</a>]</span>noodzaakte mij ook om te zeggen, welke gedeelten mij het meest hadden getroffen. Ik had het geluk hem eenige passages op te +noemen, die voor hem geliefkoosde stukken waren. Daardoor ging ik bij hem door voor een man, die een fijnen smaak bezat voor +het schoone en goede in een werk. Hij was zoo tevreden, dat hij mij zei, dat ik in het vervolg gerust kon wezen over mijn +lot en dat hij dat zoo aangenaam mogelijk zou maken. “Ik houd van je en om je dat te bewijzen zal ik je tot mijn Vertrouweling +maken.” + +</p> +<p>Hij had die woorden nog niet uitgesproken, of ik viel op de knieën en omklemde zijn kromme beenen, om een bewijs te geven +van mijn dankbaarheid. Hij ging voort met spreken en zei: “Ik wil u een bewijs geven van mijn groot vertrouwen. Ik heb genoegen +in preeken, de Heer zegent mijn woorden. Ik breng den gierigaard ertoe zijn kisten te openen en den inhoud kwistig uit te +deelen, den wellusteling zijn genietingen op te geven, de hermitages bevolk ik met geloovigen en een onstandvastige vrouw +doe ik haar verleider ontvlieden. Deze veelvuldige bekeeringen moesten voldoende zijn om mij aan het werk te houden. Maar +ik zal je mijn zwakheid bekennen, ik stel er grooten prijs op, dat de wereld mijn geschriften bewondert. En ik moet het zeggen, +de roem om voor een uitmuntend prediker door te gaan heeft voor mij veel bekoring. Ook mijn werken prijst men algemeen, maar +ik wil de fout vermijden van vele schrijvers, die te lang schrijven en daardoor een gedeelte van hunne reputatie verliezen. +Dus, mijn waarde Gil Blas, ik vraag van u, als een bewijs van uw toewijding en ijver, mij te waarschuwen wanneer ge zult merken, +dat mijn pen den ouderdom gaat gevoelen. Ik vertrouw ook in dit opzicht op u.” + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p042.jpg" alt="" width="479" height="679"></div><p> + + +</p> +<p>“Monseigneur,” zei ik, “den Hemel zij dank, dat die tijd nog ver verwijderd is. Een geest als de uwe blijft langer groot dan +een andere. Ik beschouw u als een tweeden kardinaal Ximenès, wiens buitengewoon genie, inplaats van door de jaren te verzwakken, +steeds nieuwe krachten <a id="d0e445"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e445">44</a>]</span>ontving.” “Vlei mij niet, mijn vriend. Op mijn leeftijd begint men gebreken te voelen en de gebreken van het lichaam veranderen +den geest. Wees niet bevreesd om eerlijk te zijn. Ik zal je waarschuwing beschouwen als een <a id="d0e447"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e447">45</a>]</span>bewijs van je genegenheid. Bovendien gaat het om je eigen belang. Als ik bij ongeluk vernam, dat men in de stad zei, dat mijn +preeken minder werden en dat ik rust moest gaan nemen, verklaar ik je, dat je tegelijk met mijn vriendschap het fortuin zou +verliezen, dat ik je beloofd heb.” + +</p> +<p>Van dat oogenblik af was ik de verklaarde gunsteling van den aartsbisschop. Het personeel liet mij dat ook merken door buitengewone +beleefdheden tegenover mij, om mijn gunst te winnen; ik kon bijna niet begrijpen, dat het uit Spanjaarden bestond. Van mijn +positie maakte ik gebruik door te bewerken, dat mijn vriend Melchior een goede gratificatie kreeg. + +</p> +<p>Wat ik op zekeren dag voor een priester wist gedaan te krijgen, mag worden vermeld. Ik maakte kennis met een jongen priester, +Louis Garcia, iemand met een zeer gunstig uiterlijk, naar ik vernam een eerlijk man, die aalmoezenier was geweest, maar dien +men belasterd had bij monseigneur, die niets meer van hem wilde weten. Alle pogingen door verschillende personen in Granada +gedaan, om hem weer in genade te doen opnemen, waren vruchteloos geweest. Gelukkig schreef hij een buitengewoon mooie hand +en daardoor meende ik hem te kunnen helpen. Ik stak een door hem beschreven vel papier bij mij en toen ik alleen met den aartsbisschop +was, liet ik hem dat zien. Mijn patroon prees het zeer en van die gelegenheid besloot ik gebruik te maken. “Monseigneur,” +zei ik, “daar ge weigert om uwe preeken te laten drukken, zou ik althans wenschen, dat ze zóó geschreven waren.” + +</p> +<p>“Ik ben over uw schrift tevreden,” zei de prelaat, “maar ik geef toe, dat ik wel graag van die hand een copie van mijn werk +zou hebben.” “U hebt maar te spreken,” zei ik, “die man is een bekende van mij en misschien kunt u hem op die wijze helpen +uit den treurigen toestand, waarin hij zich bevindt.” + +</p> +<p>De aartsbisschop vroeg mij naar den naam. “Hij heet Louis Garcia,” zei ik, “en is wanhopig over de ongenade, <a id="d0e457"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e457">46</a>]</span>waarin hij bij u gevallen is.” “Die Garcia,” viel hij mij in de rede, “is, geloof ik, aalmoezenier geweest. Ik herinner mij +nog de memories, die tegen hem zijn ingekomen. Op zijn gedrag moet nog al iets te zeggen zijn geweest.” “Monseigneur,” hernam +ik, “het is niet mijn bedoeling, hem te rechtvaardigen, maar ik weet, dat de man vijanden heeft en hij zegt, dat die memories +meer ingegeven zijn door zucht om hem te benadeelen, dan om de waarheid te zeggen.” ”’t Is mogelijk,” zei de prelaat, “er +zijn zulke slechte menschen in de wereld. Overigens, wanneer hij zich niet goed gedragen heeft, kan hij berouw daarover hebben. +Voor alle zonden is er vergeving. Breng mij dien man maar.” + +</p> +<p>Zoo ziet men, dat zelfs de meest strenge menschen hun strengheid vergeten, wanneer hun belang dit meebrengt. + +</p> +<p>Den volgenden dag bracht ik Garcia bij mijn meester, die hem eerst een kleine berisping gaf en daarna aan het werk zette, +om zijn preeken in het net over te schrijven. Later benoemde hij hem weer tot priester en zelfs kreeg hij de parochie van +Gabië, een groote plaats in de buurt van Granada. Wat een bewijs is, dat weldaden niet altijd bewezen worden aan hen, die +ze verdienen. + + + +<a id="d0e463"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e463">47</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e464" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk IV</h2> +<h2 class="normal">De aartsbisschop krijgt een beroerte. Van de verlegenheid, waarin Gil Blas zich bevindt en op welke wijze hij er weer uitkomt.</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>on Fernand de Leyva maakte zich gereed, om Granada te verlaten; ik ging afscheid van hem nemen en bedankte hem opnieuw voor +de mooie betrekking, die ik gekregen had. “Ik ben daar zeer tevreden,” zei ik. “de prelaat is buitengewoon goed voor mij en +dat troost mij over het verlaten van don César en zijn zoon.” + +</p> +<p>“Ik ben er van overtuigd,” zei hij bij het scheiden, “dat uw vroegere meesters door uw heengaan een groot verlies hebben geleden, +maar misschien zijt gij wel niet voor altijd van hen gescheiden. De geheele familie zal steeds levendig belang blijven stellen +in uw lot.” + +</p> +<p>Twee maanden later was er een groote opschudding in het bisschoppelijk paleis; mijn meester had een beroerte gekregen. Na +eenige dagen echter, scheen hij weer te herstellen. Maar zijn geest had een gevoeligen schok gekregen. Ik merkte<span id="d0e475" class="corr" title="Bron: ,"></span> dat al dadelijk toen hij weer een preek maakte. Ik wachtte nog een tweede af en die was voor mij beslissend. Niet ik alleen +merkte dit op, ook zijn toehoorders fluisterden het elkaar in stilte toe. “Komaan, mijnheer de criticus,” zei ik tot mijzelf, +“nu moet gij u voorbereiden op uw taak. Ge ziet, dat monseigneur minder wordt en ge moet hem waarschuwen; anders is een van +zijn vrienden misschien vrijmoedig genoeg, om u voor te wezen. Ge zult dan geschrapt worden in zijn testament.” + +</p> +<p>Maar bij die overdenkingen kwamen er weer andere. <a id="d0e479"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e479">48</a>]</span>De waarschuwing was niet gemakkelijk te geven. Ik meende, dat een auteur, ingenomen met zijn werk, die misschien slecht zou +kunnen opvatten. Maar ik verwierp die gedachte weer en geloofde, dat hij er onmogelijk kwaad om kon worden, na het van mij +op zoo dringende wijze geëischt te hebben. Bovendien kon ik het handig inkleeden, om zoodoende de pil te vergulden. Bij slot +van rekening vond ik het gevaarlijker om het stilzwijgen te bewaren, dan het te verbreken. Dus besloot ik te spreken. + +</p> +<p>Ik was er nu alleen nog maar verlegen mee, hoe te beginnen. Gelukkig kwam de redenaar mij onverwachts zelf te hulp, door mij +te vragen, wat men zei van zijn laatste preek. Ik antwoordde hem, dat men altijd zijn preeken bewonderde, maar dat zijn laatste +niet zulk een diepen indruk op het gehoor had gemaakt als de andere. Hij toonde zich daar verwonderd over en ik haastte mij +te zeggen, dat niemand het waagde zijn werk te critiseeren, maar dat hij mij zelf had bevolen ronduit met hem te spreken en +dat ik daarom de opmerking waagde, dat zijn laatste preek in kracht bij de andere achterstond. + +</p> +<p>Mijn woorden deden hem verbleeken en hij zeide met een gedwongen glimlach: “Dat stuk is dus niet naar uw zin geweest, mijnheer +Gil Blas?” “Ik vond het uitstekend,” hernam ik, “maar het stond niet even hoog als uw ander werk.” + +</p> +<p>“Ik begrijp u,” antwoordde hij, “Het schijnt u toe, dat ik minder word en dat ik eraan moet gaan denken, om mij terug te trekken.” +Ik zei hem, dat ik nooit de stoutmoedigheid zou hebben gehad, zoo tot hem te spreken, indien hij het niet zelf mij had bevolen, +dat ik dus niet anders had gedaan dan hem gehoorzamen en dat ik hoopte, dat hij mij dit niet kwalijk zou nemen. “Daar denk +ik niet aan, om het u kwalijk te nemen,” zei hij, “ik zou al zeer onrechtvaardig zijn, indien ik dat deed en ik vind het volstrekt +niet verkeerd, dat ge mij uw meening zegt. ’t Is alleen uw meening zelve, die ik verkeerd <a id="d0e487"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e487">49</a>]</span>vind. Ik ben de dupe geworden van uw bekrompen verstand.” + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p047.jpg" alt="" width="523" height="654"></div><p> + +</p> +<p>Hoe ontdaan ook, zocht ik toch nog naar woorden om den redenaar, die niet anders gewoon was, dan zich te hooren prijzen, zachter +te stemmen. “Laten wij er niet verder over spreken, mijn zoon,” zei hij, “ge zijt nog <a id="d0e495"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e495">50</a>]</span>te jong, om het ware van het valsche te onderscheiden. Neem van mij aan, dat ik nooit een betere preek heb geleverd dan de +laatste, die niet naar uw smaak was. Mijn geest heeft gelukkig nog niets van zijn kracht verloren. Voortaan zal ik echter +beter mijn vertrouwelingen kiezen. Ik wil bekwamere mannen dan gij zijt, om mijn werk te beoordeelen. Ga mijn schatmeester +zeggen, dat hij u honderd ducaten uitbetaalt en met die som hoop ik, dat de hemel u zal geleiden. Vaarwel, mijnheer Gil Blas! +Ik wensch u allen voorspoed en een weinig meer smaak,” + + + +<a id="d0e497"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e497">51</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e498" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk V</h2> +<h2 class="normal">Wat Gil Blas deed, nadat de aartsbisschop hem zijn ontslag had gegeven. Door welk toeval hij den geestelijke ontmoette, die +zooveel verplichting aan hem had en welke bewijzen van erkentelijkheid hij van hem ontving. +</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>k verliet het kabinet, de gril, of liever de zwakheid van den aartsbisschop verwenschende en meer vervuld van toorn tegen +hem, dan met droefheid over het verlies van zijn gunst. Eenigen tijd aarzelde ik zelfs, of ik zijn honderd ducaten wel zou +gaan ontvangen; maar na goed te hebben nagedacht, besloot ik niet zoo dwaas te zijn, die te laten loopen. Ik meende, dat dit +geld mij niet het recht zou ontnemen, om den prelaat belachelijk te maken, wat ik voornam te doen bij elke gelegenheid, dat +zijn preeken ter sprake zouden komen. + +</p> +<p>Dus ging ik de honderd ducaten aan den schatmeester vragen, zonder hem met een enkel woord te spreken over hetgeen er tusschen +zijn meester en mij was voorgevallen. Daarna ging ik afscheid nemen van Melchior de la Ronda. Hij hield te veel van mij, om +niet getroffen te zijn door mijn ongeluk. Dat kon ik aan zijn gelaat zien, terwijl ik hem het geheele verhaal deed. Niettegenstaande +al het respect, dat hij voor den aartsbisschop had, keurde hij deze handelwijze sterk in hem af; maar, toen ik in mijn toorn +riep, dat ik het hem betaald zou zetten, zei hij: “Mijn waarde Gil Blas, geloof mij, ’t is beter uw verdriet in stilte te +dragen. Gewone menschen moeten altijd personen van hoogen stand respecteeren, ook al hebben zij reden zich over hen te beklagen. +Wel geef ik toe, dat zij vaak verdienen, om met minder eerbied behandeld te worden, <a id="d0e507"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e507">52</a>]</span>maar zij kunnen ons benadeelen, dus moeten wij hen vreezen.” + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatLeft" style="width: 473px"><img border="0" src="images/p050.jpg" alt="" width="473" height="558"></div><p> + +</p> +<p>Ik bedankte mijn ouden vriend voor zijn raad en besloot daarvan te profiteeren. Daarna zei hij nog: “Indien ge naar Madrid +gaat, bezoek dan Jozeph Navarro, mijn neef, hij is chef van dienst bij don Baltazar de Zuniga en ik durf te zeggen, dat hij +uw vriendschap waard is, hij is levendig, flink en voorkomend. Ik zou wel wenschen, dat ge met hem kennis maakte.” Ik antwoordde, +dat ik niet zou nalaten Joseph Navarro te gaan opzoeken, zoodra <a id="d0e515"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e515">53</a>]</span>ik in Madrid zou zijn, waarheen ik wel zou terugkeeren. Vervolgens verliet ik het bisschoppelijk paleis, om er nooit weer +een voet in te zetten. Indien ik mijn paard nog had gehad, zou ik zonder twijfel naar <span id="d0e517" class="corr" title="Bron: Toledo">Tolédo</span> zijn gegaan, maar ik had het verkocht, omdat ik het niet meer dacht noodig te hebben. Het eerste wat ik nu deed, was een +kamer zoeken, want ik wilde nog een maand in Granada blijven en daarna den graaf de Polan opzoeken. + +</p> +<p>Toen de tijd voor het diner naderde, vroeg ik mijn hospita of er niet een goede restauratie in de buurt was. Ze antwoordde +mij, dat er een uitstekende was op twee passen afstand van haar huis, waar men zeer goed werd bediend en waar veel nette lieden +kwamen. + +</p> +<p>Ik ging er dadelijk heen en trad een zaal binnen, waar tien of twaalf personen aan een niet al te zindelijke tafel zaten. +De portie eten, die men mij bracht, was van dien aard, dat ik op een anderen tijd zeker mijn vorige tafel zou hebben betreurd, +maar ik was daarover nu te kwaad op den aartsbisschop. + +</p> +<p>Terwijl ik zoo, zonder dat ik reden had om bang te zijn, dat ik mijn maag zou overladen, zat te eten, kwam Louis Garcia, die +pastoor van Gabie, bij Granada, was geworden, de zaal binnen. Hij was zeer verheugd mij te zien, kwam naast mij zitten en +zei, na nogmaals van zijn dankbaarheid te hebben gesproken: “Nu de fortuin mij u doet ontmoeten, zullen we niet scheiden voor +we samen hebben gedronken. Maar, daar er hier geen goeden wijn te krijgen is, zullen we op een andere plaats een fijne flesch +nemen. Wij moeten ons dit genoegen veroorloven, weiger het mij niet. Wat zal ik gelukkig zijn, wanneer ik u eens in mijn pastorie +te Gabie mag zien! Ge zult daar ontvangen worden als een edelmoedige Mécénas, aan wien ik het gemakkelijke leven, dat ik nu +leid, dank.” + +</p> +<p>Hij begon te eten en intusschen vertelde ik hem zoo nauwkeurig mogelijk alles wat er tusschen den aartsbisschop en mij was +voorgevallen. Ik had verwacht, dat hij zijn leedwezen daarover zou hebben betuigd, dat hij <a id="d0e528"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e528">54</a>]</span>bitter en scherp over den aartsbisschop zou zijn uitgevallen. Maar niets van dit alles, hij werd stil en nadenkend. Toen hij +gegeten had, stond hij plotseling van tafel op, groette mij koel en vertrok. Toen hij zag, dat ik hem niet meer nuttig kon +zijn, bespaarde die ondankbare zich zelfs de moeite niet mij zijn gevoelens te verbergen. Ik lachte om zijn ondankbaarheid +en hem aanziende met al de minachting, die hij verdiende, riep ik, hard genoeg om gehoord te worden: “Hallo! mijnheer de wijze +aalmoezenier, ga de fijne flesch vast laten afkoelen, waarop ge mij zoudt onthalen!” + + + +<a id="d0e530"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e530">55</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e531" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VI</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas gaat de comedie te Granada bezoeken. Van de verwondering, die het zien van een actrice bij hem opwekte en hetgeen +daardoor gebeurde. +</h2> +<p style="
 background: url(images/g.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/g.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">G</span>arcia was nog niet uit de zaal, of er traden twee fatsoenlijk gekleede heeren binnen, die dicht bij mij kwamen zitten. Ze +begonnen te spreken over den schouwburg te Granada en het nieuwste stuk, dat men speelde. Volgens hen trok dat stuk algemeen +de aandacht. Door wat ik hoorde, kreeg ik lust het eens te gaan zien. Ik had de comedie nog niet bezocht, sedert ik te Granada +was, want bij den aartsbisschop wilde men daar niets van weten. De preeken waren mijn eenig amusement geweest. + +</p> +<p>Toen het tijd werd, ging ik dus naar den schouwburg, waar een talrijk publiek bijeen was. Om mij heen hoorde ik niets dan +beschouwingen over het stuk en ik merkte op, dat de geheele wereld zich tot oordeelen bevoegd achtte. De een verklaarde zich +er voor, de ander er tegen. “Heeft men wel ooit een beter geschreven werk gezien?” werd rechts gevraagd. “Wat een erbarmelijke +stijl!” klonk het links. Waarlijk, indien er al veel slechte schrijvers zijn, moet men toegeven, dat er nog meer slechte critici +bestaan. En als ik denk aan alles wat de dichters van drama’s te slikken krijgen, verwonder ik er mij over, dat er nog zijn, +die de onwetendheid van het groote publiek en de gevaarlijke kritiek van z. g. deskundigen, die soms het oordeel van de menigte +bederven, trotseeren. + +</p> +<p>Dadelijk toen de meest gewilde acteur op de planken verscheen, was er een algemeen handgeklap. Het bleek <a id="d0e542"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e542">56</a>]</span>me een van die tooneelspelers aan wie het parterre alles vergeeft. Ik merkte, dat hij sommige oogenblikken uit zijn rol was +en dan eigenlijk meer verdiende om uitgefloten, dan om toegejuicht te worden. + +</p> +<p>Ook bij het opkomen van enkele andere acteurs werd er geklapt en eveneens bij het verschijnen van een actrice, die een kamenier’s +rol had te vervullen. Ik keek haar goed aan en kon geen woorden vinden, om mijn verbazing te uiten, toen ik Laura zag, mijn +dierbare Laura, die ik nog te Madrid bij Arsénia waande. Ik kon er niet aan twijfelen, of zij was het. Haar taille, haar trekken, +de toon van haar stem, alles verzekerde mij, dat ik mij niet vergiste. Daar ik echter mijn oogen en ooren niet vertrouwde, +vroeg ik haar naam aan een heer, die naast mij zat. “Ge zijt zeker een nieuweling hier, dat ge de schoone Estelle niet kent,” +zei hij. + +</p> +<p>De gelijkenis was echter te treffend, dan dat ik mij kon vergissen. Dus besloot ik, dat Laura haar naam had verwisseld en +benieuwd om iets anders omtrent haar te weten—want het publiek weet in den regel alles van bekende acteurs en actrices—vroeg +ik den man naast mij, of ze ook een minnaar had, die zich in haar bijzondere onderscheiding mocht verheugen. Hij antwoordde +mij, dat er sinds twee maanden in Granada een Portugeesch heer was, genaamd markies de Marialva, die zich zeer veel aan haar +gelegen liet liggen. Mijn gedachten waren door hetgeen ik van mijn buurman had gehoord, zoo in beslag genomen, dat ik weinig +aandacht meer schonk aan het stuk. Ik dacht slechts aan Laura, aan Estelle, en nam mij voor haar den volgenden dag te gaan +bezoeken. + +</p> +<p>In de schitterende omstandigheden, waarin ze zich nu bevond, had ik reden te vermoeden, dat het zien van mij haar geen groot +genoegen zou doen. Ook had zij er wel aanleiding toe, om ontevreden op mij te zijn, maar dat alles kon mij niet van mijn plan +terughouden. Na een karig maal (er waren n.l. geen andere in mijn hotel) <a id="d0e550"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e550">57</a>]</span>ging ik naar mijn kamer en wachtte vol ongeduld op den volgenden morgen. + +</p> +<p>Ik sliep dien nacht slecht en stond op bij het krieken van den dag. Daar ik onderstelde, dat de maîtresse van een grooten +mijnheer ’s morgens wel niet te vroeg op zou zijn, besteedde ik drie of vier uur om mij te kleeden, kappen, scheren en poederen. +Ik wilde mij zoo aan haar vertoonen, dat ze zich niet voor mij behoefde te schamen. Over tienen was ik aan een groot huis, +waarvan zij de eerste verdieping bewoonde. Tegen de dienstbode, die voor mij de deur opende, zei ik, dat een jonge man mevrouw +Estelle wenschte te spreken. De boodschap werd overgebracht en ik hoorde met luide stem vragen: “Waar is die jonge man? Wat +wil hij van mij? Laat hem binnenkomen!” + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p055.jpg" alt="" width="513" height="403"></div><p> + +</p> +<p>Ik leidde daaruit af, dat ik mijn tijd slecht had gekozen, <a id="d0e560"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e560">58</a>]</span>dat haar Portugeesche beminde zeker aan zijn toilet bezig was en dat zij alleen maar zoo hard praatte, om hem te overtuigen, +dat zij niet iemand was, die verdachte bezoeken ontving. Wat ik vermoedde, bleek waarheid; de markies de Marialva bracht steeds +de ochtend met haar door. Ik verwachtte dus een alles behalve vriendelijke ontvangst, toen de actrice met open armen op mij +toeliep en riep: “O, mijn broer! wat ben ik blij je te zien!” Bij die woorden omhelsde ze mij en keerde zich daarna tot den +Portugees: “Vergeef mij, wij hebben elkaar in geen drie jaren gezien en ik heb mijn broer innig lief.” Daarna wendde zij zich +weer tot mij en zei: “Mijn waarde Gil Blas, vertel mij nu eens spoedig al het nieuws omtrent de familie.” + +</p> +<p>In het begin was ik wel een beetje verlegen, maar spoedig kwam ik op mijn gemak, ik vertelde, dat het met onze ouders zeer +goed ging en het werd een aardige scène. + +</p> +<p>“Ik twijfel er niet aan,” zei ze, “of ge zult verwonderd zijn, mij als actrice in Granada te zien, maar veroordeel mij niet +zonder mij te hooren. Het is nu, zooals ge weet, drie jaar geleden, dat mijn vader mij goed dacht uit te huwelijken, door +mijn hand te schenken aan den kapitein, don Antonio Coello, die mij van Asturië meenam naar Madrid, zijn geboorteplaats. Zes +maanden na onze aankomst, werd hij door zijn heftig karakter in een eerezaak gewikkeld. Hij doodde een edelman, die het gewaagd +had mij eenige attenties te bewijzen. Daar de gevallene tot een aanzienlijke familie behoorde, moest mijn man dadelijk vluchten +naar Catalonië. Al het geld en het edelgesteente, dat hij in ons huis vond, had hij meegenomen. Hij scheepte zich te Barcelona +in, stak over naar Italië, trad in dienst van Venetië en verloor na eenigen tijd het leven in een gevecht tegen de Turken. +Het landgoed, dat wij bezaten en dat zeer bezwaard was, werd verkocht en ik bleef als een onvermogende weduwe achter. Ik zag +geen kans naar Asturië terug te keeren. Wat zou ik er hebben moeten doen? Van mijn familie zou ik voor troost <a id="d0e566"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e566">59</a>]</span>niets als condoleanties hebben gekregen. Wat moest ik doen in dien ongelukkigen toestand? Voor een jonge weduwe was dat een +moeilijke zaak. Ik had een zeer goede opvoeding gehad en om mijn goeden naam te bewaren, werd ik actrice. + +</p> +<p>Hoewel ik bepaald moeite had, om bij het einde van den roman van Laura niet in lachen uit te barsten, zei ik op ernstigen +toon: “Mijn zuster, ik kan niet anders dan uw gedrag goedkeuren en het verheugt mij u in Granada zoo goed te zien ingericht.” + +</p> +<p>De markies de Marialva, die geen woord gemist had van het verhaal, dat de weduwe van don Antonio had verzonnen, mengde zich +in ons gesprek en vroeg mij, of ik in Granada of elders een betrekking had. Ik dacht er een oogenblik aan, om te liegen, maar +daar ik dat niet noodzakelijk vond, besloot ik de waarheid te zeggen en vertelde hem hoe ik bij den aartsbisschop was gekomen +en op welke wijze ik hem had verlaten, een verhaal, waarmee hij zich kostelijk amuseerde. Vermakelijk ook was het lachen, +dat Laura herhaaldelijk deed. Natuurlijk dacht zij, dat ik haar voorbeeld volgde en een fabeltje vertelde. + +</p> +<p>Nauwelijks had ik mijn verhaal geëindigd, of een huisknecht kwam zeggen, dat de tafel klaar was. Ik wilde opstaan en mij verwijderen, +maar daarvan wilde Laura niet hooren. “Waar denkt ge aan? Ge dineert met ons. En ik wil niet hebben, dat ge langer op die +kamer blijft wonen. Laat uw goed vanavond hier brengen en neem bij ons uw intrek.” + +</p> +<p>De Portugeesche heer, wien die gastvrijheid zeker geen genoegen deed, zei: “Neen Estelle, ge zijt er hier niet op ingericht, +om nog iemand te huisvesten. Uw broer schijnt mij een beminnelijk man en zijn verwantschap met u boezemt mij belangstelling +voor hem in. Ik wil hem in mijn dienst nemen, hij kan mijn secretaris worden en is dan verzekerd van een goede positie. Hij +kan bij mij wonen, ik zal heden nog een kamer in orde laten maken. <a id="d0e576"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e576">60</a>]</span>Ik geef hem vierhonderd ducaten salaris en wanneer ik reden heb over hem tevreden te zijn, waaraan ik niet twijfel, dan zal +hij zich er wel spoedig over troosten, dat hij te oprecht is geweest tegen zijn aartsbisschop.” + +</p> +<p>Laura en ik putten ons uit in dankbetuigingen, maar de markies wilde er niets van hooren, hij groette zijn theaterprinses +en ging heen. + +</p> +<p>Nauwelijks was hij vertrokken, of Laura nam mij mee in haar kabinet, viel in een fauteuil en begon onbedaarlijk te lachen, +welk voorbeeld ik onmogelijk na kon laten te volgen. + +</p> +<p>“Gil Blas! Wat hebben wij daar een mooie comedie gespeeld! Maar ik had op zulk een ontknooping niet gerekend. Ik wilde je +alleen maar een kamer en eten besparen en om je die met goed fatsoen te kunnen aanbieden, liet ik je voor mijn broer doorgaan. +Maar ’t is verrukkelijk, dat je door het toeval nu zoo’n goeden post is aangeboden. Markies de Marialva is een edelmoedig +man, die nog wel meer voor je doen zal, dan hij nu beloofde. Een andere vrouw dan ik zou misschien een man, die haar verlaten +heeft zonder haar vaarwel te zeggen, niet zoo vriendelijk hebben ontvangen, maar ik ben nu eenmaal van dat goede slag meisjes, +die altijd met genoegen een oude liefde weerzien.” + +</p> +<p>Ik vroeg vergiffenis voor mijn onbeleefd gedrag en Laura bracht me daarna in een zeer nette eetzaal, waar we ons aan tafel +zetten en elkaar, daar er bedienden tegenwoordig waren, als broeder en zuster behandelden. Na het diner gingen wij weer in +het kabinet. Daar moest ik Laura alles vertellen, wat er na onze scheiding met mij was gebeurd. Ik deed haar een zoo getrouw +mogelijk rapport en toen ik aan haar nieuwsgierigheid had voldaan, bevredigde zij de mijne. + + + +<a id="d0e586"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e586">61</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e587" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VII</h2> +<h2 class="normal">Geschiedenis van Laura.</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>k zal u zoo duidelijk mogelijk vertellen, door welk toeval ik mijn tegenwoordig vak heb gekozen. + +</p> +<p>Nadat ge mij op zoo beleefde wijze verlaten hadt, gebeurden er groote dingen. Arsénia, mijn meesteres, vermoeid van de wereld, +zei het tooneel vaarwel en nam mij mee naar een landgoed, dat ze gekocht had bij Zamora. Wij hadden weldra vele kennissen +in die kleine stad en ik ontmoette er don Felix Maldonado, eenigen zoon van den rechter. Ik beviel hem en hij zocht naar gelegenheden, +om mij zonder getuigen te spreken; om je de waarheid te zeggen, kan ik niet ontkennen, dat ik hem hielp, om die te vinden. +Hij was nauwelijks twintig jaar, schoon en door zijn galante manieren nog meer verleidelijk, dan door zijn uiterlijk. Al spoedig +bood hij mij met zooveel aandrang een prachtigen brillant aan, dien hij aan den vinger droeg, dat ik niet kon weigeren. + +</p> +<p>Wat een onvoorzichtigheid echter van een grisette, om kinderen tot zich te trekken, waarover een vader macht bezit. De rechter, +de strengste in zijn soort, haastte zich, toen hij van onze verstandhouding hoorde, om er een eind aan te maken. Hij liet +mij oplichten door eenige gerechtsdienaren, die mij, niettegenstaande mijn kreten, naar een klooster brachten. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p060.jpg" alt="" width="522" height="645"></div><p> + + +</p> +<p>Daar liet de overste mij zonder vorm van proces mijn ring afdoen, mijn kleeren uittrekken en een langen grijzen japon aandoen, +met een breeden zwart lederen ceintuur om het middel, waaraan een rozenkrans hing. Daarna <a id="d0e604"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e604">62</a>]</span>bracht ze mij naar een andere zaal, waar mij een oude monnik wachtte van ik weet niet welke orde, die mij begon te preeken +over boetedoening. Hij zei me, dat ik veel verplichting had aan personen, die mij een dienst hadden bewezen, door mij te redden +uit de klauwen van den demon, waarin ik was gevallen. Ik bekende ronduit mijn <a id="d0e606"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e606">63</a>]</span>ondankbaarheid, en wel verre van mij verplicht te gevoelen aan de personen, die mij dat genoegen hadden bereid, overlaadde +ik hen met minder vleiende namen. + +</p> +<p>Acht dagen bracht ik zoo in wanhoop door, toen mijn lot scheen te veranderen. Een kleine plaats overstekende, ontmoette ik +den rentmeester van het huis, iemand, aan wien alles was onderworpen; de overste zelfs gehoorzaamde hem. Hij had van zijn +beheer alleen maar verantwoording te geven aan den rechter, van wien hij afhankelijk was en die vertrouwen in hem scheen te +stellen. Hij heette don Pédro Zendono en was geboren in Biscaye. Stel je een man voor, zeer bleek en mager, een figuur om +aan een schilder voor dief te dienen. De zusters scheen hij nauwelijks aan te zien. Je hebt nooit zoo’n huichelachtig gezicht +gezien, hoewel je in het paleis van den bisschop hebt gewoond. + +</p> +<p>Ik ontmoette dus dien mijnheer Zendono, die mij aanhield en zei: “Troost u, mijn dochter, ik ben begaan met uw verdriet.” +Hij zei niets meer en vervolgde zijn weg, het aan mij overlatende, om bespiegelingen te houden over dien korten tekst. Daar +ik hem als man van gewicht beschouwde, dacht ik werkelijk, dat hij zich moeite zou geven, om te onderzoeken waarom men mij +had opgesloten en dat hij, daar hij me niet schuldig genoeg zou vinden om zoo behandeld te worden, mijn belangen bij den rechter +zou voorstaan. Maar ik kende den Biscayer niet, hij had andere plannen. In zijn geest had hij een reisplan opgemaakt, dat +hij mij in vertrouwen meedeelde. Hij zei: “Mijn beste Laura, ik ben getroffen door uw smart en ik heb besloten daaraan een +eind te maken. Ik weet wel, dat ik mijzelf daardoor in het verderf stort, maar ik kan niet anders en ik wil alleen voor u +leven. De toestand, waarin ik u geplaatst zie, doorboort mij het hart. Morgen zal ik u uit uw gevangenis verlossen en u zelf +naar Madrid brengen. Alles wil ik opofferen, om het geluk te hebben uw bevrijder te zijn.” + +</p> +<p>Ik dacht van vreugde te bezwijmen bij die woorden van <a id="d0e614"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e614">64</a>]</span>Zendono, die mij den volgenden dag schaakte op een wijze, die ik je zal meedeelen. Hij zei aan de overste van het klooster, +dat hij last had van den rechter, om mij bij hem te brengen in een uitspanning, die zich op eenige mijlen afstand bevond. +Hij liet mij plaats nemen in een rijtuig, dat door twee goede muilezels werd getrokken, expresselijk voor deze gelegenheid +door hem gekocht. Niemand ging mee, dan een knecht, die ons reed. Wij reden niet in de richting van Madrid, zooals ik had +verwacht, maar naar de Portugeesche grenzen, waar wij aankwamen in minder tijd dan de rechter van Zamora had noodig gehad +om bericht te krijgen van ons vertrek en zijn gerechtsdienaren uit te zenden, om ons op te sporen. + +</p> +<p>Voor wij over de grenzen gingen, liet de Biscayer mij manskleeren aantrekken, die hij had meegenomen. Toen wij in een hotel +aankwamen, waar wij zouden overnachten, zei hij: “Schoone Laura, wees er niet kwaad om, dat ik u heb meegenomen naar Portugal. +De rechter van Zamora zal ons in ons vaderland doen zoeken als twee misdadigers, aan wie Spanje geen veilige schuilplaats +biedt. Maar wij kunnen hier in dit vreemde land leven, hoewel het onder het beheer van Spanje staat. Laat u overreden, mijn +engel, volg een man, die u aanbidt. Laten wij naar Coimbre gaan! Daar zal ik een plaats vinden als spion van den heiligen +dienst en in de schaduwen van dat machtige gerechtshof, kunnen wij rustig onze dagen in stille genoegens slijten.” + +</p> +<p>Dit voorstel deed mij zien welke beweegredenen hij had om mij als geleider te willen dienen. Ik begreep, dat hij op mijn dankbaarheid +rekende en meer nog op mijn ellende. Maar, hoewel die beide zaken in zijn voordeel spraken, weigerde ik beslist, wat hij mij +voorstelde. Eerlijkheidshalve moet ik zeggen, dat er twee gewichtige redenen waren, waarom ik zoo terughoudend was: hij viel +niet in mijn smaak en ik geloofde niet, dat hij rijk was. Maar toen hij bleef aandringen, aanbood mij te trouwen <a id="d0e620"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e620">65</a>]</span>en mij liet zien, dat hij in zijn betrekking genoeg terzijde had gelegd, om lang van te kunnen leven, begon ik naar hem te +luisteren. Ik was verblind door het goud en de edelsteenen, die hij voor mij uitspreidde en ervoer, dat het eigenbelang de +menschen even goed kan doen veranderen als de liefde. Mijn Biscayer werd voor mij een andere man. Zijn lang lichaam nam den +vorm aan van een fijne taille, zijn geel gezicht scheen van een schoone blankheid en zelfs zijn huichelachtige grijns stond +mij minder tegen. Dus nam ik zijn hand aan voor het oog van den hemel, dien hij als getuige aanriep van ons engagement. Wij +gingen op reis en Coimbra zag weldra binnen hare muren een nieuw huishouden. + +</p> +<p>Mijn man kocht nieuwe kleeren voor mij en schonk mij verschillende diamanten, waaronder die van don Felix Maldonado. Dus ik +behoefde niet te raden vanwaar de kostbare steenen kwamen, die ik gezien had en ik was ervan overtuigd getrouwd te zijn met +iemand, die geen trouw opvolger was van het zevende gebod. Daar ik echter mijzelf als de eerste oorzaak van zijn handgrepen +beschouwde, vergaf ik ze hem. Een vrouw verontschuldigt ook de slechte daden, die haar schoonheid doet bedrijven. Wat zou +ik hem anders slecht gevonden hebben! + +</p> +<p>Gedurende twee of drie maanden was ik tamelijk tevreden over hem. Hij had altijd galante manieren en scheen mij teeder te +beminnen. Maar al die bewijzen van vriendschap waren slechts schijn geweest. De schelm bedroog mij en bereidde mij het lot, +dat elk meisje, dat door een slechten man verleid is, te wachten heeft. Toen ik op een ochtend uit de mis kwam, vond ik in +huis alleen de muren, alle meubelen en zelfs mijn kleeren waren weggehaald. Zendono en zijn trouwe knecht hadden hunne maatregelen +zoo goed genomen, dat het huis in een uur was leeggedragen. Zoo stond ik dus als een tweede Ariadne, door een ondankbaren +minnaar verlaten, met niets anders dan de kleeren, die ik aan had en den ring van don Felix, dien ik gelukkig aan mijn vinger +had gedragen. <a id="d0e626"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e626">66</a>]</span>Maar ik verzeker je, dat ik geen lange klaagliederen begon te zingen, ik was veel te blij, verlost te zijn van een ouden schelm, +die toch den een of anderen dag in handen van de justitie zou zijn gevallen. Den tijd, dien wij samen hadden doorgebracht, +beschouwde ik eenvoudig als verloren. + +</p> +<p>Indien ik in Portugal was gebleven en daar een betrekking had gezocht bij een aanzienlijke dame, zou ik wel zijn geslaagd, +maar, hetzij uit liefde voor mijn vaderland, hetzij dat ik geleid werd door mijn geluksster, ik dacht aan niets anders dan +aan terugkeeren naar Spanje. + +</p> +<p>Ik verkocht mijn ring en vertrok samen met een oude Spaansche dame, die Dorothea heette, hare familie in Coimbra had bezocht +en nu terugkeerde naar <span id="d0e632" class="corr" title="Bron: Sevilla">Sévilla</span>, waar ze woonde. Er was al dadelijk veel sympathie tusschen ons, die op reis nog grooter werd en toen wij aankwamen, wilde +zij niet, dat ik ergens anders mijn intrek zou nemen, dan in haar huis. Ik had geen reden om spijt te hebben over die kennismaking. +Nooit heb ik een vrouw ontmoet met een beter karakter. Naar haar trekken en levendige oogen te oordeelen, moest ze vroeger +vele guitaren aan het tokkelen hebben gebracht. Zij was dan ook de weduwe van verschillende adellijke echtgenooten en kon +behoorlijk van de opbrengst leven. + +</p> +<p>Onder andere goede hoedanigheden bezat zij ook deze, dat zij zeer medelijdend was voor het ongeluk van meisjes. Levendig belang +stelde zij in mijn avonturen. Toen ik haar alles van Zendono had verteld, zei ze op een toon alsof zij zelf ook wel eens zulke +exemplaren op haar levensweg had ontmoet: “Die honden van mannen! Die ellendelingen! Er zijn van die schelmen in de wereld, +die er een spel van maken, om een vrouw te bedriegen. De eenige troost, mijn lief kind, is, dat ge volstrekt niet gebonden +zijt aan dien schelm van een Biscayer. Al is uw huwelijk met hem goed genoeg om u als excuus te dienen, het is daarentegen +ook slecht genoeg om u toe <a id="d0e637"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e637">67</a>]</span>te staan een beter aan te gaan, indien ge daartoe gelegenheid zult vinden.” + +</p> +<p>Iederen dag ging ik met Dorothea naar de kerk en visites maken, wat de middelen waren, om spoedig een avontuur te hebben. +Ik trok de aandacht van vele heeren, maar enkelen hadden geen geld, anderen waren te jong, zoodat ik mij met niemand inliet. + +</p> +<p>Op zekeren dag kwam het Dorothea en mij in den zin om naar den schouwburg te gaan. Er was aangeplakt, dat ze zouden spelen: +“De beroemde Comedie; de Ambassadeur van Sirmismo”, door Lope de Vega Carpio. Onder de actrices herkende ik een oude vriendin, +Phénice, die kamenier bij Florimonde is geweest en met wie je wel eens gesoupeerd hebt bij Arsénia. Ik wist wel, dat Phénice +sinds twee jaar uit Madrid was, maar ’t was mij niet bekend, dat ze actrice was geworden, + +</p> +<p>Na afloop van het stuk, dat vrij lang duurde en mij verveelde, omdat er niet goed genoeg en ook niet slecht genoeg gespeeld +werd, om mij te amuseeren, gingen wij Phénice opzoeken, die zeer verheugd was mij te zien en daar we ’s avonds weinig tijd +meer hadden, spraken we af, dat we elkaar den volgenden morgen zouden ontmoeten. Het pleizier van te praten is een der grootste +genoegens voor vrouwen en vooral voor mij. Ik kon den heelen nacht geen oog dicht doen van verlangen om met Phénice aan den +slag te komen en haar vraag op vraag te doen. + +</p> +<p>Phénice was gelogeerd in een groot hotel. Een dienstmeid, die mij den weg wees, bracht mij in een gang, waarop tien of twaalf +kleine kamers uitkwamen; hier woonden de leden van het gezelschap. Mijn geleidster klopte aan de deur, die <span id="d0e647" class="corr" title="Bron: Phécine">Phénice</span>, wier tong evenzeer jeukte als de mijne, opendeed. We gunden ons nauwelijks den tijd om te gaan zitten bij ons gekakel. + +</p> +<p>Wij hadden elkaar heel wat te vertellen van hetgeen wij in den laatsten tijd hadden beleefd. Het scheen wel, dat er geen eind +kwam aan al het vragen en antwoorden. +<a id="d0e652"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e652">68</a>]</span></p> +<p>Eindelijk vroeg Phénice mij, wat ik van plan was te gaan doen, want ze zei, dat een meisje als ik toch iets moest worden en +dat het niet aanging een onnut wezen te zijn in de maatschappij. Ik antwoordde haar, dat ik, in afwachting van beter, een +betrekking wilde zoeken bij een of andere voorname dame. “Wel foei!” riep mijn vriendin, “hoe kan je aan zoo iets denken! +Hoe is het mogelijk, dat je nog geen tegenzin hebt in dienstbaarheid! Ben je het niet moe, om onderworpen te zijn aan den +wil van anderen? Hun grillen te verdragen? Een slavenleven te lijden? Volg liever mijn voorbeeld en ga bij het tooneel! Niets +is beter voor vrouwen met geest en die niet rijk zijn, of van hooge geboorte. Het is een stand, die tusschen den adel en de +burgerij staat. Een vrij leven! Altijd in vroolijkheid! Wij geven ons geld uit, zooals wij het verdienen. Het tooneel is vooral +gunstig voor de vrouwen. Toen ik nog kamenier was bij Florimonde—ik schaam mij nog als ik eraan denk—lette niemand op mij. +Maar sedert ik op mijn voetstuk ben gekomen, dat is te zeggen op het tooneel, wat een verandering! Ik zie aan mijn voeten +de schitterendste jongelieden uit de steden, waarin wij optreden. Wanneer een actrice wijs is, d. w. z. wanneer ze niet meer +dan één minnaar tegelijk begunstigt, wordt zij door de wereld geëerd. Men prijst haar ingetogenheid en verandert zij van galant, +dan beschouwt men haar als een echte weduwe, die hertrouwt.” + +</p> +<p>Hier viel ik Phénice in de rede; “waarom zegt ge me dit alles? ’t Is geen geheim meer voor mij en ik gevoel zelf ook wel neiging +voor het tooneel. Maar dat is niet voldoende, men moet talent hebben en dat heb ik niet. Vroeger heb ik wel eens stukken voor +Arsénia gereciteerd, maar ze was er niet tevreden mee en daardoor heb ik er een tegenzin in gekregen.” + +</p> +<p>“Och kom!” zei Phénice. “Je weet toch wel, dat die groote actrices altijd jaloersch zijn. Ik zeg je, zonder je te vleien, +dat je voor het tooneel bent geboren. Je hebt iets natuurlijks, vrijmoedigheid, bevalligheid, een mooie <a id="d0e659"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e659">69</a>]</span>stem. Wat zou je een heeren het hoofd op hol jagen, als je actrice was!” + +</p> +<p>Ze trachtte mij nog verder over te halen, liet me eenige verzen declameeren, die ze luid toejuichte. Voor twee collega’s, +die haar kwamen bezoeken, moest ik die verzen nog eens opzeggen en ook zij overlaadden mij met lof. Mijn bescheidenheid werd +op een te zware proef gesteld. Ik begon zelf te gelooven, dat ik iets waard was en dus kreeg ik zin in het tooneel. Eerst +legde ik nog een proefstuk af voor alle leden van den troep en toen werd ik daarbij opgenomen. + +</p> +<p>Al het geld dat ik nog over had, besteedde ik voor het costuum bij mijn debuut en wat er aan ontbrak om het schitterend te +doen zijn, maakte ik goed door mijn fijnen smaak. + +</p> +<p>Eindelijk verscheen ik voor het eerst op de planken. Ik gebruik een nog te gematigd woord, mijn vriend, als ik zeg, dat het +publiek verrukt was. Grooten opgang maakte ik in <span id="d0e667" class="corr" title="Bron: Sevilla">Sévilla</span>. Gedurende drie weken was ik het onderwerp van alle gesprekken. Wel twintig heeren van stand boden zich aan, om zorg voor +mij te dragen. Wanneer ik mijn neiging had gevolgd, dan zou ik den jongsten en den mooisten hebben genomen, maar ons soort +moet alleen eigenbelang en eerzucht in het oog houden en daarom nam ik don Ambrosio de Nisana, die reeds oud was en niet mooi, +maar rijk en edelmoedig. ’t Is waar, hij heeft er duur voor moeten betalen. Hij huurde een mooi huis voor mij, meubelde het +prachtig, gaf me een goeden kok, twee lakeien, en duizend ducaten in de maand. Dan nog rijke kleeren en veel juweelen. Nooit +heeft Arsénia het zoo schitterend gehad! Welk een ommekeer in mijn lot! Ik verbeeldde mij een ander mensch te zijn en ik verbaas +er mij niet meer over, dat er meisjes zijn, die in korten tijd al de misère vergeten, waaruit de gril van een heer ze gehaald +heeft. De toejuichingen van het publiek, de vleierijen van alle kanten en de hartstocht van don Ambrosio, maakten mij ongeloofelijk +ijdel. +<a id="d0e670"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e670">70</a>]</span></p> +<p>Don de Nosana kwam elken avond bij mij soupeeren met eenige van zijn vrienden. Ik begon zeer aan dat aangename leven gewend +te raken, maar het duurde slechts zes maanden. De heeren zijn wispelturig. Anders zouden ze ook al te aardig zijn. Hij verliet +mij voor een ander jong meisje. Vier en twintig uur was ik er bedroefd over, toen nam ik een cavalier van twee en twintig +jaar, don Louis d’Alcacer, met wien zich, wat schoon uiterlijk betrof, weinig Spanjaarden kunnen vergelijken. + +</p> +<p>Zeker zult ge mij vragen waarom ik zoo’n jongen minnaar nam, maar don Louis had vader noch moeder meer en zijn eigen inkomsten. +Wij hadden elkaar zeer lief. Maar het bleek al zeer spoedig, dat don Louis zeer jaloersch was en mij ieder oogenblik achtervolgde +met ongerechtvaardigde verdachtmakingen. Wanneer ik op het tooneel was, meende hij, dat ik sommigen jongelieden aanmoedigende blikken toewierp en overlaadde mij met verwijten, zoodat onze meest teedere samenkomsten dikwijls +met twisten eindigden. Hij scheen aan die jaloezie geen weerstand te kunnen bieden, wij verloren beiden het geduld en besloten +op zekeren dag in der minne te scheiden. Wilt ge wel gelooven, dat de laatste dag van ons samenzijn nog het genoegelijkst +voor ons was? Wij waren beiden vermoeid door het leed, dat we elkaar hadden gedaan en vonden er genoegen in, toen wij elkaar +vaarwel zeiden. Wij waren als twee gevangenen, die na een harde slavernij hunne vrijheid hadden weerkregen. + +</p> +<p>Na dat avontuur ben ik zeer voorzichtig geworden in de liefde, ik wil geen verbintenis meer, die mijn rust verstoort. + +</p> +<p>In dien tijd legde ik mij zeer op mijn rollen toe en ik kreeg den naam van een uitstekende actrice. Toen het gezelschap te +Granada mij een voordeelig aanbod deed, besloot ik dat aan te nemen, hoeveel het mij ook kostte om van Phénice en Dorothea +afscheid te nemen, van wie ik zooveel hield als het onder vrouwen mogelijk is. De eerste hield zich in dien tijd druk bezig +met den eigenaar <a id="d0e682"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e682">71</a>]</span>van een goudsmidswinkel, die uit ijdelheid een actrice tot maîtresse wilde hebben. + +</p> +<p>Ik heb nog vergeten om te vertellen, dat ik, toen ik bij het tooneel ging, mijn naam Laura veranderde in Estelle. + +</p> +<p>Mijn debuut te Granada was even schitterend als te <span id="d0e688" class="corr" title="Bron: Sevilla">Sévilla</span>. Weldra zag ik mij weer omringd door aanbidders. Maar ik was zeer voorzichtig en terughoudend, tot ik voor het eerst den +markies de Marialva zag. Deze Portugees, die uit nieuwsgierigheid Spanje bereisde, kwam in Granada en hield zich daar op. +Hij kwam in den schouwburg op een dag, dat ik niet speelde. Met groote attentie nam hij de actrices op, die toen optraden. +Een was er, die in zijn smaak viel en den volgenden dag maakte hij kennis met haar. Maar toen verscheen ik op het tooneel +en nam hem dadelijk voor mij in. Ik kan niet ontkennen, dat ik reeds wist dat mijne collega hem bevallen was; en ik spaarde +geen moeite om hem te bekoren en dit gelukte mij. De andere was er wel zeer kwaad om, maar wat te doen? Ze moest maar denken, +dat dit bij vrouwen een zeer natuurlijke zaak is, en dat zelfs de beste vriendinnen elkaar in dit opzicht niet sparen.” + + + +<a id="d0e691"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e691">72</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e692" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VIII</h2> +<h2 class="normal">Van de ontvangst, die de comedianten van Granada Gil Blas bereidden en van de kennismaking, die hij hernieuwde in de foyers +van den schouwburg. +</h2> +<p style="
 background: url(images/t.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/t.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">T</span>oen Laura haar geschiedenis geëindigd had, kwam een oude actrice om haar mee te nemen naar den schouwburg. Mijn zuster stelde +aan deze bejaarde figuur haar broeder voor en er volgden van weerszijden vele complimenten. + +</p> +<p>Ik verliet beiden, na Laura gezegd te hebben, dat ik haar in de comedie zou terugzien, als ik mijn goed had gebracht naar +het huis van den markies de Marialva, dat ze mij had aangewezen. Met een man, die mijn koffer droeg, ging ik van mijn kamer +naar het huis van mijn nieuwen meester. Ik werd ontvangen door den intendant, die mij zeer beleefd welkom heette en naar mijn +kamer bracht. Dat was een klein vertrekje, boven in het huis, met een niet te groot bed, een kast en twee stoelen. Mijn geleider +zei: “U hebt het hier niet te ruim, maar in Lissabon zult ge prachtig logeeren.” Ik sloot mijn valies weg en vroeg hoe laat +men soupeerde. Hij antwoordde mij, dat onze meester dat gewoonlijk niet thuis deed en aan ieder van zijn personeel maandelijks +een zekere som gaf om voor zijn eigen voeding te zorgen. Nog andere vragen deed ik, en uit de antwoorden, die ik kreeg, leidde +ik af, dat de lieden van den markies gelukkige nietsdoeners waren. Ik verliet den intendant, om Laura op te zoeken en hield +mij onderweg aangenaam bezig met de voorstelling, die ik mij van mijn nieuwe betrekking maakte. + +<a id="d0e701"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e701">73</a>]</span></p> +<p></p> +<div class="figure floatRight" style="width: 424px"><img border="0" src="images/p071.jpg" alt="" width="424" height="619"></div><p> + + +</p> +<p>Aan den schouwburg had ik nog niet gezegd, dat ik de broeder was van Estelle, of alles stond voor mij open. De wachters maakten +ruim baan voor mij, alsof ik een van de voornaamste personen van de stad was. Allen, die ik op mijn weg tegenkwam, waren buitengewoon +beleefd. Maar dat alles beteekende nog niets, vergeleken bij de ontvangst, die mij in den foyer te beurt viel. Daar vond <a id="d0e708"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e708">74</a>]</span>ik het geheele gezelschap gekleed en gereed om te beginnen. De acteurs en actrices, aan wie Laura mij voorstelde, wierpen +zich als ’t ware op mij. De vrouwen drukten hare gezichten op het mijne en bedekten het met rood en wit. Niemand wilde de +laatste zijn, om mij te complimenteeren en ze begonnen allen tegelijk met mij te spreken. Het was mij onmogelijk om op alles +antwoord te geven, maar mijn zuster kwam mij te hulp en haar geoefende tong maakte, dat iedereen zijn beurt kreeg. + +</p> +<p>Daarmee was ik er echter nog niet af, ik werd nog begroet door den decorateur, de violisten, den souffleur, den grimeur, den +kaarsensnuiter en den onder-kaarsensnuiter. Het scheen wel, of al die menschen gevonden kinderen waren, die nooit een broer +hadden gezien. + +</p> +<p>Intusschen begon men te spelen en ik bleef achter de coulissen, waar ik mij onderhield met de personen, die niet behoefden +op te treden. Een was er onder hen, die Melchior werd genoemd. Die naam trof mij en het scheen mij, dat ik den man elders +had gezien. Eindelijk herkende ik in hem Melchior Zapata, dien armen, rondreizenden tooneelspeler, die, zooals ik in het eerste +gedeelte van mijn geschiedenis<a id="d0e714src" href="#d0e714" class="noteref">1</a> heb meegedeeld, korsten brood doopte in een fontein. + +</p> +<p>Ik wendde mij tot hem en zei: “Als ik mij niet bedrieg, dan zijt ge dezelfde heer Melchior, met wien ik eens de eer heb gehad +te ontbijten aan den rand van een bron, tusschen Valladolid en <span id="d0e719" class="corr" title="Bron: Segovia">Ségovia</span>. Ik was een barbiersleerling. Wij voegden onze provisie bij de uwe en hadden een maal, dat aangenaam gekruid werd door een +gezellige conversatie.” + +</p> +<p>Zapata dacht eenige oogenblikken na en antwoordde toen: “Ge spreekt me van iets, wat ik mij nog zeer goed kan herinneren. +Ik had toen gedebuteerd in Madrid en keerde naar Zamora terug. Mijn zaken stonden toen zeer slecht.” +<a id="d0e724"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e724">75</a>]</span></p> +<p>“Ik herinner mij ook nog,” zei ik, “dat ge u toen zeer beklaagde over een al te verstandige vrouw, die ge hadt.” + +</p> +<p>“O, dat is sinds dien tijd veel verbeterd,” antwoordde hij. + +</p> +<p>Ik wilde hem daarmee gelukwenschen, toen hij mij verlaten moest om op te treden. Benieuwd om iets omtrent die vrouw te vernemen, +vroeg ik een anderen acteur, die me zei<span id="d0e731" class="corr" title="Niet in bron">,</span> “O, ge kunt haar zien, het is Narcissa, na uw zuster de mooiste van onze dames.” + +</p> +<p>Er kwam een vermoeden bij mij op, dat deze actrice degene was aan wie de markies de Marialva het hof had gemaakt, voor hij +zijn Estelle had ontmoet en mijn vermoeden bleek maar al te juist. + +</p> +<p>Aan het eind van het stuk bracht ik Laura naar huis. Men maakte een groote tafel gereed en ze wilde hebben, dat ik zou blijven +soupeeren, maar ik wilde dat niet doen tegenover mijn meester en ging naar een restauratie, waar ik mij voornam iederen dag +te gaan eten, daar mijn meester er geen tafel op nahield. + + + +<a id="d0e738"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e738">76</a>]</span></p> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e714" href="#d0e714src" class="noteref">1</a></span> Zie boek II, hoofdstuk VII. +</p> +</div> +</div> +<div id="d0e739" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk IX</h2> +<h2 class="normal">Met welken buitengewonen man hij dien avond soupeerde en wat er tusschen hen voorviel.</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>n de zaal bemerkte ik een soort van ouden monnik, die alleen in een hoek soupeerde. Uit nieuwsgierigheid ging ik tegenover +hem zitten, ik groette hem zeer beleefd en hij beantwoordde mijn groet op dezelfde wijze. Men bracht mij mijn eten, waaraan +ik met veel eetlust begon. Intusschen bemerkte ik, dat de oogen van den ouden man voortdurend op mij gericht waren. Daar mij +dat begon te vervelen, zei ik: “Vader, kunnen wij elkaar misschien elders reeds hebben ontmoet? U ziet mij aan, als een man, +dien u niet geheel onbekend is.” + +</p> +<p>Hij antwoordde mij ernstig: “Indien ik mijn blikken op u laat rusten, dan is het om de groote verscheidenheid van avonturen +te bewonderen, die aangegeven zijn in de trekken van uw gezicht.” “Daaruit maak ik op, dat ge aan gelaatkunde doet,” zei ik +lachend. + +</p> +<p>“Ik kan zeggen, dat ik die kennis bezit,” zei de monnik, “en daaruit voorspellingen te hebben gedaan, die in de toekomst bewaarheid +zijn geworden. Ook kan ik voorspellen uit de hand en ik durf zeggen, dat mijn uitspraken onfeilbaar zijn, wanneer ik de inspectie +van de hand vergeleken heb met die van het gezicht.” + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p075.jpg" alt="" width="505" height="353"></div><p> + + +</p> +<p>Hoewel de grijsaard er allen schijn van had, een verstandig man te zijn, vond ik hem zóó gek, dat ik niet kon nalaten hem +in zijn gezicht uit te lachen. Inplaats van zich beleedigd te gevoelen door mijn onbeleefdheid, glimlachte hij en zei, na +de zaal te hebben rondgekeken om zich te overtuigen dat niemand ons beluisterde: “Ik verwonder <a id="d0e756"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e756">77</a>]</span>mij er niet over u zoo vooringenomen te zien tegen twee wetenschappen, die heden ten dage voor dwaasheid doorgaan; de lange +en moeilijke studie, welke ze eischen, ontmoedigen alle geleerden, die er dan van afzien en ze veroordeelen, omdat zij ze +niet onder de knie hebben kunnen krijgen. Wat mij betreft, ik heb mij niet laten afschrikken door al die moeilijkheden. Ook +heb ik lang de scheikunde bestudeerd en de kunst om van andere metalen goud te maken. Maar ik onderstel, dat ik spreek tot +een jongeman, wien dat alles slechts droombeelden toeschijnen. Een bewijs van mijn kennis zal uw oordeel gunstiger daarover +stemmen.” Bij die woorden haalde hij een flesch uit zijn zak, gevuld met een roode vloeistof. “Hier is een elixer, dat ik +bereid heb uit verschillende planten. Ge zult er de kracht van bespeuren. De wijn, dien wij bij ons eten drinken, is zeer +slecht, ik zal dien uitstekend maken.” Hij goot een paar druppels in mijn flesch en die maakte werkelijk mijn wijn beter dan +de heerlijkste, dien men in Spanje drinkt. Een wonder werkt <a id="d0e758"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e758">78</a>]</span>altijd op de verbeelding en als die eenmaal gewonnen is, gebruikt men zijn gezond verstand niet meer. + +</p> +<p>Vol bewondering riep ik uit: “O vader, vergeef mij, dat ik u in het begin voor een ouden gek heb gehouden. Ik laat u nu alle +recht wedervaren en behoef het niet eerst te zien om ervan overtuigd te zijn, dat ge, zoo ge wilt, een stuk ijzer in een stuk +baar goud kunt veranderen! Wat zou ik gelukkig zijn, indien ik die zoo bewonderenswaardige wetenschap bezat!” + +</p> +<p>De grijsaard slaakte een zucht en zei: “Dat de hemel u ervoor beware, mijn zoon. Ge weet niet, wat ge wenscht. Inplaats van +mij te benijden, moet ge mij beklagen, dat ik mij zooveel moeite heb gegeven, om mijzelf ongelukkig te maken. Altijd ben ik +in onrust, ik vrees ontdekt te worden en dat een eeuwigdurende gevangenschap het loon zal zijn voor al mijn werken. Daarom +leid ik een zwervend leven, nu eens verkleed als priester of monnik, dan weer als edelman of boer. Is het een voordeel tot +dien prijs goud te kunnen maken en zijn rijkdommen niet een ware marteling voor personen, die er niet rustig van kunnen genieten?” + +</p> +<p>Ik antwoordde den ouden wijsgeer, dat ik zeer verstandig vond wat hij zei, maar dat ik toch gaarne mijn toekomstig lot van +hem zou vernemen. + +</p> +<p>“Met genoegen, mijn zoon, uw gelaatstrekken heb ik reeds bestudeerd, laat mij nu ook uw hand zien!” Ik bood hem die aan met +een vertrouwen, dat mij zeker zal doen dalen in de achting van sommige lezers, hoewel ze in mijn plaats het misschien eveneens +zouden hebben gedaan. Met zorgvuldigheid bekeek hij mijn hand en zei vervolgens: “Welk een overgangen van smart in vreugd +en van vreugde in smart! Wat een grillige opeenvolging van tegenspoed en geluk! Maar ge hebt reeds een groot gedeelte van +die veranderingen der fortuin ondervonden. Er blijft u nog maar weinig tegenspoed om te bestrijden en door een groot heer +zult ge een aangenaam lot krijgen, dat niet meer aan verandering onderhevig is!” +<a id="d0e768"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e768">79</a>]</span></p> +<p>Na me verzekerd te hebben, dat ik op die voorspelling kon rekenen, verliet hij de zaal, mij achterlatende in gepeins over +hetgeen ik had gehoord. Ik twijfelde er niet aan, of markies de Marialva was die bedoelde heer en bijgevolg scheen mij niets +meer mogelijk dan de vervulling van zijn uitspraak. Maar zelfs al had ik niet de minste waarschijnlijkheid kunnen ontdekken, +zou ik toch den monnik volkomen geloofd hebben, zóó’n grooten indruk had hij met zijn elixer op mij gemaakt. Om van mijn kant +dat geluk te bevorderen, besloot ik mij aan den markies meer te hechten dan aan een van mijn vorige meesters. Na dit besluit +te hebben genomen, ging ik vroolijk naar huis terug. Nooit heeft een vrouw zoo tevreden een waarzegster verlaten. + + + +<a id="d0e771"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e771">80</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e772" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk X</h2> +<h2 class="normal">Van de opdracht, die de markies de Marialva aan Gil Blas gaf en hoe deze trouwe secretaris zich daarvan kweet.</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>e markies was nog niet van zijn actrice terug en ik vond in zijn vertrek zijn bedienden, die kaartspeelden in afwachting van +zijn thuiskomst. Ik maakte kennis met hen en wij amuseerden ons, tot hij omstreeks twee uur na middernacht verscheen. Hij +was een weinig verrast en zei met een uitdrukking van welwillendheid, waaruit ik afleidde, dat hij tevreden was over den avond, +dien hij had gehad: “Hoe, Gil Blas, zijt ge nog niet naar bed?” Ik antwoordde, dat ik gewacht had, om te vernemen of hij mij +misschien nog iets te bevelen had. Hij antwoordde mij, dat hij den volgenden morgen iets voor mij te doen had, maar dat ik +in het vervolg ’s avonds niet op hem behoefde te wachten, hetgeen mij genoegen deed. + +</p> +<p>Daarna ging ik naar bed. Maar ik kon niet slapen en herinnerde mij daarom den raad, welken Pythagoras geeft, om ’s avonds +alles te herinneren wat wij gedurende dien dag hebben gedaan, onszelf te prijzen om de goede en te laken om de slechte daden. + +</p> +<p>Ik voelde mijn geweten niet zuiver genoeg, om over mijzelf tevreden te zijn, want ik verweet mij, wat er bij Laura was gebeurd. +Wel kon ik zeggen, dat ik toch moeilijk een meisje kon logenstraffen, dat alleen zoo gehandeld had, om mij genoegen te doen +en dat ik dus in de noodzakelijkheid verkeerde om haar medeplichtige te worden, maar die verontschuldiging stelde mij niet +gerust. Het vertrouwen van mijn nieuwen meester vergold ik op die wijze al heel slecht en ik was het met mijzelf <a id="d0e783"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e783">81</a>]</span>eens, dat, zoo ik al geen schelm was, het toch heel weinig scheelde. De gevolgen daarvan overwegende, meende ik een gevaarlijk +spel te spelen. Dat joeg mij schrik aan. Maar andere gedachten kwamen dien schrik weer verdrijven. Bovendien kon de voorspelling +van den man met het elixer voldoende zijn om mij gerust te stellen. Allerlei aangename beelden vertoonden zich aan mij. Ik +rekende uit hoeveel ik na zes jaren dienst aan salaris zou hebben overgehouden, voegde daarbij de gratificaties, waarmee mijn +meester wel mild zou zijn en kwam zoo tot een heel fortuin. Onder het bouwen van die luchtkasteelen viel ik in slaap. + +</p> +<p>Ik stond den volgenden morgen om acht uur op en wilde de orders van mijn meester gaan ontvangen; maar toen ik mijn deur opende +zag ik hem tot mijn verwondering voor mij staan. Hij zei: “Gil Blas, toen ik gisteravond uw zuster verliet, beloofde ik haar +vanmorgen bij haar te komen, maar er is iets tusschenbeide gekomen, waardoor ik mijn woord niet kan houden. Ga haar dus zeggen, +dat ik tot mijn spijt verhinderd ben, maar dat ik vanavond bij haar kom soupeeren. Dat is niet alles,” bij die laatste woorden +gaf hij mij een leeren doosje, bezet met diamanten en een beurs, “breng haar mijn portret; en die beurs, waarin vijftig pistolen +zijn, is voor u als een bewijs van vriendschap.” + +</p> +<p>Zeer verheugd ging ik naar Laura en zei tot mijzelf: “De goede voorspelling komt uit. Wat een geluk, de broer te zijn van +zulk een schoon en bekoorlijk meisje! ’t Is jammer, dat er niet evenveel eer aan verbonden is als voordeel.” + +</p> +<p>Laura had, in tegenstelling met andere personen van haar beroep, de gewoonte om ’s morgens vroeg op te staan. Ik <span id="d0e791" class="corr" title="Bron: verrastte">verraste</span> haar bij haar toilet, waarbij ze in afwachting van haren Portugees, bij hare natuurlijke bekoorlijkheden, ook nog die van +de kunst voegde. “Beminnelijke Estelle, mijn meester zal niet het genoegen hebben u dezen morgen te zien, zooals hij met u +had afgesproken. <a id="d0e794"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e794">82</a>]</span>Hij is verhinderd, maar komt vanavond bij u soupeeren. Hij zendt u zijn portret, met iets dat u nog wel meer zal troosten.” + +</p> +<p>Ik gaf haar het doosje, en de diamanten, waarmee het versierd was, bevielen haar buitengewoon. Glimlachend zei ze: “Dat zijn +nu contrefeitsels waarvan de dames van het tooneel meer houden, dan van het origineel.” + +</p> +<p>Vervolgens zei ik haar, dat ik een beurs had gekregen met vijftig pistolen. “Ik maak je er mijn compliment over,” zei ze, +“die man begint met iets, waarmee de anderen nog maar zelden eindigen!” + +</p> +<p>”’t Is aan mijn aanbiddelijke zuster, dat ik dit cadeau te danken heb; de markies heeft het mij alleen om de familierelatie +gegeven.” + +</p> +<p>“Ik zou wel willen,” hernam ze, “dat hij iederen dag zoo iets deed. Ik kan je niet zeggen, hoe dierbaar je me bent. Van het +eerste oogenblik af, dat ik je gezien heb, hechtte ik mij zoo sterk aan je. Toen je mij te Madrid verliet, wanhoopte ik er +niet aan, je terug te zien en toen ik je gisteren terugzag, heb ik je ontvangen als een man, dien de Hemel naar mij toezond. +In één woord, mijn vriend, wij zijn voor elkaar bestemd. Ge zult mijn man zijn, maar eerst moeten wij rijk wezen. De voorzichtigheid +gebiedt, dat wij daarmee beginnen. Ik wil nog drie of vier galante avonturen hebben, om je een gemakkelijk leven te bezorgen.” + +</p> +<p>Vriendelijk dankte ik haar voor de moeite, die zij zich voor mij wilde geven en wij bleven tot den middag bij elkaar. Toen +ging ik heen, om mijn meester mee te deelen op welke wijze zij het cadeau had ontvangen. Hoewel Laura mij niets daaromtrent +had gezegd, stelde ik onderweg een schoon compliment op, dat ik mij voornam namens haar te zeggen. Maar het was verloren moeite, +want toen ik thuis kwam, zei men mij, dat de markies was uitgegaan. Het was besloten, dat ik hem niet weer zou zien, zooals +men uit het volgende hoofdstuk zal vernemen. + + +<a id="d0e806"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e806">83</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e807" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XI</h2> +<h2 class="normal">Van het nieuws, dat Gil Blas vernam, en dat voor hem was als een bliksemslag.</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>k ging eten in mijn restauratie, waar ik twee heeren ontmoette, met wie ik mij aangenaam onderhield tot het tijd was, om naar +den schouwburg te gaan. Hoewel ik alle redenen had voor een opgewekte stemming, voelde ik mij toch gedrukt en ik kon mij daartegen +niet verzetten. + +</p> +<p>Laat men toch nooit zeggen, dat wij geen voorgevoel kunnen hebben van de ongelukken, die ons dreigen! + +</p> +<p>Toen ik den foyer binnenkwam, riep Melchior Zapata mij. Hij bracht mij in een afzonderlijk kamertje en zei: “Mijnheer, ik +acht het mijn plicht u een zeer gewichtigen raad te geven. Ge weet, dat de markies de Marialva eerst verliefd was op Narcissa, +mijn echtgenoote, maar dat Estelle hem tot zich wist te trekken. Ge kunt wel begrijpen, dat een actrice zulk een prooi niet +zonder spijt verliest. Mijn vrouw zocht dan ook naar middelen, om zich te wreken en ongelukkig voor u heeft ze nu een goede +gelegenheid. Ge herinnert u, dat we gisteren allen kwamen toeloopen om u te zien. Welnu, de onder-kaarsensnuiter kent u en +zegt, dat het niet waar is, dat ge de broeder van Estelle zijt. Dat gerucht is gisteren Narcissa ter oore gekomen, die dadelijk +den man nader heeft ondervraagd. Hij zegt, dat hij u gekend heeft toen ge de bediende bij <span id="d0e818" class="corr" title="Bron: Arséna">Arsénia</span> waart en dat Estelle onder den naam van Laura daar ook in dienst was. Indien ge werkelijk de broer van Estelle niet zijt, +dan raad ik u als vriend aan, om voor uw veiligheid te zorgen. Mijn vrouw, die zeer verheugd is over die ontdekking, heeft +het plan haar <a id="d0e821"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e821">84</a>]</span>mee te deelen aan den markies, die vanavond in den schouwburg komt. Ze vraagt echter slechts één slachtoffer en heeft mij +toegestaan u te waarschuwen, zoodat ge door te vluchten een ongeluk kunt voorkomen.” + +</p> +<p>De man zag wel aan mijn verschrikt gezicht, dat er geen reden bestond om de waarheid van de woorden van den kaarsensnuiter +in twijfel te trekken. Ik bedankte hem voor zijn waarschuwing en besloot zijn raad op te volgen. Ik ging niet naar Laura, +omdat ik begreep, dat zij actrice genoeg was om zich uit die moeilijkheid te redden, maar dat het voor mij in ieder geval +verkeerd zou afloopen. In een oogenblik had ik mijn koffer uit huis gehaald en naar een koetsier gebracht, die den volgenden +morgen om drie uur naar <span id="d0e825" class="corr" title="Bron: Toledo">Tolédo</span> zou vertrekken. Ik wenschte, dat ik reeds bij den graaf de Polan was, wiens huis de eenig veilige schuilplaats voor mij scheen. +Maar ik was zoo ver nog niet en kon er niet anders dan met schrik aan denken, dat ik nog zoolang in een stad moest blijven, +waar ik vreesde, dat men mij dadelijk was gaan zoeken. Ik durfde nauwelijks te gaan soupeeren en onderzocht met verschrikte +blikken alle personen, die de zaal binnenkwamen. Daarna ging ik naar den koetsier en wierp mij tot het uur van vertrek op +het stroo. + +</p> +<p>Mijn geduld werd op een zware proef gesteld; duizend onaangename gedachten kwamen in mij op. Wanneer ik een oogenblik insliep, +zag ik den markies de schoone Laura vermoorden en hem alles vernielen, of wel ik hoorde, dat hij zijn knechts last gaf mij +met stokken dood te slaan. Ik werd met een schok wakker en hoewel dat anders heerlijk is na een benauwden droom, was het nu +nog afschuwelijker dan de droom zelf. Gelukkig kwam de koetsier mij eindelijk waarschuwen, dat hij klaar was. + +</p> +<p>Naarmate wij ons van Granada verwijderden, werd mijn geest rustiger. Ik begon gesprekken met den koetsier en lachte om de +verhalen, die hij mij deed. + +</p> +<p>Na een reis van drie dagen kwamen wij in <span id="d0e834" class="corr" title="Bron: Toledo">Tolédo</span> aan. Mijn eerste zorg was, om te informeeren naar het huis <a id="d0e837"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e837">85</a>]</span>van den graaf de Polan, bij wien ik ongetwijfeld welkom zou zijn. Maar ongelukkigerwijs vertelde de concierge mij, dat zijn +meester den vorigen avond op reis was gegaan naar het kasteel de Leyva, nadat men hem had bericht, dat Séraphine gevaarlijk +ziek was. + +</p> +<p>Wat moest ik toen verder in <span id="d0e841" class="corr" title="Bron: Toledo">Tolédo</span> doen? Daar ik zoo dicht bij Madrid was, besloot ik daarheen te gaan. Misschien kon ik wel een betrekking krijgen aan het +hof; ik had wel eens hooren zeggen, dat men geen buitengewoon begaafd mensch behoefde te zijn, om daar vooruit te komen. + +</p> +<p>De fortuin geleidde mij en deed mij een grooter rol spelen, dan ik tot nu toe had gedaan. + + + +<a id="d0e846"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e846">86</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e847" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XII</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas gaat in een hotel logeeren, waar hij kennis maakt met den kapitein Chinchilla; welke man deze officier was en welke +zaak hem naar Madrid had gebracht. +</h2> +<p style="
 background: url(images/z.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/z.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">Z</span>oodra ik te Madrid aankwam, nam ik mijn intrek in een hotel, waar, onder andere personen, ook een oude kapitein uit Nieuw-Castilië +logeerde, die aan het hof pogingen deed om een pensioen te krijgen, dat hij meende maar al te zeer te hebben verdiend. Hij +heette don Annibal de Chinchilla. Den eersten keer bekeek ik dien man niet zonder verwondering. Hij was 60 jaar en lang en +mager; behalve dat hij een arm en een been miste, droeg hij op de plaats waar een van zijn oogen had moeten zitten, een pleister +en zijn gezicht was op verschillende plaatsen gekorven. Overigens was hij als een ander. Het ontbrak hem niet aan geest en +minder nog aan ernst. Op het punt van moraliteit en eer was hij zeer gevoelig. Na een paar malen met hem te hebben gesproken, +vereerde hij mij met zijn vertrouwen. Ik was weldra op de hoogte van al zijn zaken. Hij vertelde mij, bij welke gelegenheden +hij een oog had gelaten te Napels, een arm in Lombardije en een been in Nederland. Wat ik bewonderde in zijn verhalen van +veldslagen en belegeringen was, dat hem nooit een woord van eigen lof ontviel, hoewel ik het hem gaarne vergeven zou hebben, +indien hij de eene helft, die hem nog overgebleven was, geprezen had, om zich schadeloos te stellen voor het verlies van de +andere. De officieren, die heelhuids uit den oorlog terugkomen, zijn niet altijd zoo bescheiden. + +</p> +<p>Wat hem het meest aan het hart ging, was, dat hij zooveel <a id="d0e856"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e856">87</a>]</span>geld had stukgeslagen op die tochten, zoodat hij niet meer dan honderd ducaten rente had en dat zijn kasteel te Chinchilla +dreigde in te vallen door het uitblijven van reparatiën. Hij had net genoeg om zijn snor te onderhouden, zijn logement te +betalen en zijn verzoekschriften te laten schrijven. “Alle dagen bied ik ze aan, maar het is of men er niet de minste notitie +van neemt.” Ik troostte hem door te zeggen, dat de gunsten van het hof in den regel onverwachts komen. Hij deelde mij mee, +dat hij voor drie dagen den secretaris van den minister gesproken had en deze had hem gezegd: “Mijnheer, ge behoeft niet zoo +op uw trouw en uw ijver te roemen, ge hebt slechts uw plicht gedaan, door u voor uw vaderland aan gevaren bloot te stellen. +De roem, welke aan die schoone daden is verbonden, betaalt ze voldoende en moet een Spanjaard genoeg zijn. Ge moet de gratificatie, +welke ge vraagt, niet beschouwen als een schuld, die men aan u heeft. Wanneer men u die toestaat, is het alleen dank zij de +goedheid van den koning, die weet wat hij verschuldigd is aan onderdanen, die diensten hebben bewezen aan den staat.” “Gij +ziet dus wel,” zoo ging de kapitein voort, “dat er voor mij weinig valt te hopen en dat ik waarschijnlijk wel terug zal gaan, +zooals ik ben gekomen.” + +</p> +<p>Ik had zeer te doen met dezen dapperen man, die zich bepaald in verlegenheid bevond en wilde hem helpen, daarom bood ik hem +geld aan. Maar hij behoorde niet tot de menschen, wien men zooiets geen tweemaal behoeft te zeggen. Integendeel, hij weigerde +beslist. Om niemand tot last te zijn, leefde hij zoo zuinig mogelijk. Zijn maaltijden bestonden in den regel uit knollen en +wortelen en hij sloot zich om die te eten in zijn kamer op, opdat niemand het zien zou. Na veel aandringen kreeg ik eindelijk +gedaan, dat hij met mij wilde dineeren en het avondeten gebruiken. + +</p> +<p>Ik had hem dus om zoo te zeggen tot commensaal en nam ook de moeite voor hem zijn smeekschriften te <a id="d0e862"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e862">88</a>]</span>schrijven en die met hem samen te stellen. Door het overschrijven in het net van de preeken van den bisschop, had ik een zekere +oefening gekregen in het stellen, ik was een soort van auteur geworden. Zoo oefenden wij ons dus in het maken van zeer welsprekende +stukken, maar al putten wij onzen geest al uit in een bloemrijken stijl, het was alles nutteloos. Wat we ook deden, om de +verdiensten van don Annibal in het ware daglicht te stellen, men nam er geen notitie van. De oude officier werd daardoor slecht +gehumeurd en wenschte dat Napels, Lombardije en Nederland naar den duivel zouden loopen. + +</p> +<p>Tot overmaat van ramp hoorde hij op een goeden dag vertellen, dat een dichter dien morgen aan het hof een sonnet had voorgedragen +op de geboorte van de infante en daarvoor vijfhonderd ducaten had gekregen. Ik geloof, dat de oude kapitein er gek van zou +zijn geworden, als ik hem niet tot bedaren had gebracht. “Er steekt niets in, wat u zoo behoeft op te winden. Sinds onheugelijke +tijden, stellen de dichters hunne muze in dienst van prinsen en prinsessen. En er is geen enkel gekroond hoofd, dat zulke +lieden niet onderhoudt. Een dergelijk soort van giften wordt zelden vergeten, wat met andere wel het geval is. Hoeveel belooningen +en pensioenen zou Augustus niet uitgedeeld hebben, waarvan we nu niets meer weten? Maar tot in de verre toekomst zal men weten, +dat Virgilius meer dan 200.000 écus van dezen Keizer heeft gekregen.” + +</p> +<p>Maar wat ik ook zei, het sonnet lag als lood op zijn maag. Hij besloot de zaak op te geven, maar wilde nog één smeekschrift +in dienen en wel bij den hertog de Lerme. Om het effect te verhoogen, gingen wij samen naar dien eersten minister. Wij ontmoetten +er een jongen man, die, na den kapitein te hebben gegroet, tot hem zei: “Mijn waarde oude meester, hoe is het mogelijk dat +ik u hier vind? Welke zaak brengt u hier? Indien ge soms iemand noodig hebt, om u te helpen, beschik dan over mij.” + +</p> +<p>“Hoe, Pédrille?” vroeg de oude heer, “als men u hoort, <a id="d0e870"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e870">89</a>]</span>moet ge in dit huis een post van gewicht bekleeden.” + +</p> +<p>“Mijn invloed gaat tenminste ver genoeg, om een eerlijken hidalgo, als gij zijt, te helpen,” was het antwoord. + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p087.jpg" alt="" width="430" height="592"></div><p> + +</p> +<p>Na hem op de hoogte te hebben gebracht, moesten wij den jongen man, die zijn goeden wil zoo duidelijk toonde, opgeven waar +don Annibal woonde, daarna verzekerde hij ons, dat wij den volgenden dag bericht van hem zouden krijgen en hij verdween, zonder +ons te zeggen, wat hij van plan was te doen. +<a id="d0e880"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e880">90</a>]</span></p> +<p>Ik was zeer benieuwd om iets naders omtrent dien Pédrille te hooren en vroeg er den kapitein naar. Deze zei: “Het is een jongen, +die eenige jaren geleden bij mij heeft gediend, maar later kon hij in een betere positie komen. Het ontbreekt hem niet aan +geest en hij weet te intrigeeren. Maar ik reken niet veel op zijn hulp.” + +</p> +<p>Den volgenden morgen kwam Pédrille in ons hotel. “Heeren,” zei hij, “gisteren kon ik mij niet nader verklaren over de middelen, +welke mij ten dienste staan, om den kapitein te helpen, daar de plaats niet geschikt was voor vertrouwelijke mededeelingen. +Ik ben lakei bij don Rodrigue de Calderone, eersten secretaris van den hertog de Lerme. Mijn meester, die veel van galante +avonturen houdt, gaat bijna iederen avond soupeeren bij een nachtegaal uit Aragon. ’t Is een jong, mooi en geestig meisje +en ze zingt verrukkelijk. Iederen morgen breng ik haar een briefje. Ik heb haar voorgesteld, om don Annibal voor haar oom +te doen doorgaan en zoodoende de protectie van haar minnaar te krijgen. Ze heeft beloofd dat zaakje te ondernemen. Behalve +een klein voordeeltje, dat ze er zelf van denkt te behalen, vindt ze het verrukkelijk, dat men haar voor de nicht van een +dapperen edelman zal houden.” + +</p> +<p>Mijnheer de Chinchilla trok een leelijk gezicht bij dit verhaal. Hij had geen zin om medeplichtige te zijn bij zulk een fopperij +en nog minder, dat een avonturierster oneer aandeed aan zijn naam, door te zeggen dat zij familie van hem was. Het betrof +hier niet alleen hemzelf, meende hij, maar ook zijn voorvaderen. Pédrille vond al die bezwaren onzinnig, hij riep mijn bijstand +in en niet dan na veel moeite slaagden wij er in den kapitein tot oom te maken van Sirène, zoo heette het meisje. Wij maakten +nu met ons drieën weer een nieuw smeekschrift en Pédrille bracht het aan de jonge dame, die het denzelfden avond aan don Rodrigue +zou geven. Ze wist zoo met den secretaris te spreken, dat deze haar beloofde haar oom te zullen helpen. Weinige dagen later +zagen wij <a id="d0e887"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e887">91</a>]</span>de uitwerking ervan. Pédrille kwam in ons hotel terug met een triomfantelijk gezicht en zei: “Goed nieuws. De koning zal een +uitdeeling doen van ridderorders, gratificatiën en pensioenen en ik ben er mee belast u te zeggen, dat gij daar zeker niet +bij vergeten zult worden. Maar ik heb ook last, om u te vragen, welk cadeau ge zult geven aan Sirène. Wat mij betreft, ik +verklaar u, dat ik niets wil hebben, boven al het goud van de wereld stel ik het genoegen, mijn ouden meester te hebben geholpen, +om zijn fortuin te verbeteren. Maar dat is niet het geval met onze nimf. Ze is in dergelijke zaken een beetje een jodin. Dat +gebrek heeft ze nu eenmaal. Ze zou zelfs geld aannemen van haar eigen vader en dus te eerder van een gewaanden oom.” + +</p> +<p>Don Annibal zei, dat ze maar zeggen moest wat zij wilde hebben; ze kon jaarlijks een derde gedeelte van zijn pensioen krijgen. +De jongeman merkte echter op: “We hebben te doen met een nog al wantrouwig persoontje. Zij zal er de voorkeur aangeven, wanneer +ge haar, in contant geld een som in eens geeft, twee derden van uw pensioen.” + +</p> +<p>“Maar, voor den duivel! Ik ben geen groot-thesaurier!” + +</p> +<p>“Ze weet heel goed, dat ge zoo arm zijt als Job. Maar daar weet ik ook wel raad op. Ik ken een ouden schelm, die met genoegen, +tegen tien procent, geld leent. Ge laat een acte maken, waarbij ge hem het eerste jaar van uw pensioen uitbetaalt, hij houdt +er de rente en kosten af en betaalt u de rest. Als garantie heeft hij nog uw kasteel Chinchilla.” + +</p> +<p>Toen de kapitein den volgenden dag bericht ontving, dat hij een pensioen kreeg van driehonderd pistolen, gebeurde het zoo. +Hij deed daarna zijn zaakjes af en vertrok weer naar Nieuw-Castilië met niet meer dan enkele pistolen, die hij had overgehouden, +in zijn zak. + + +<a id="d0e897"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e897">92</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e898" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XIII</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas ontmoet aan het hof zijn waarden vriend Fabricius. Groote vreugde bij beiden. Waar ze samen heengingen en van het +belangrijke gesprek, dat ze hadden. +</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>k had het tot een gewoonte gemaakt, om iederen morgen naar het koninklijk paleis te gaan en daar een paar uren te blijven +om al de grandes te zien uit- en ingaan, die daar zonder praal verschenen, waarmee ze zich anders omringen. + +</p> +<p>Op een dag, dat ik daar rondliep en een vrij dwaas figuur maakte, zooals trouwens zoovele anderen, bemerkte ik Fabricius, +dien ik te Valladolid had achtergelaten, als bediende bij den administrateur van een klooster. Wat mij trof, was, dat hij +zich familiaar onderhield met den hertog de Medina Sidonia en den markies de Sainte-Croise. Die twee heeren schenen met genoegen +naar hem te luisteren. Bovendien was hij zeer net gekleed. + +</p> +<p>Ik zei bij mezelf: “Bedrieg ik mij niet? Is dat nu de zoon van den barbier Nunez? Misschien is hij een jong edelman, die toevallig +op hem gelijkt.” Maar mijn twijfel was niet van langen duur. Hij had ook mij herkend, kwam naar mij toe, nam mij bij de hand +en bracht mij uit het gewoel van de <span id="d0e909" class="corr" title="Bron: menscheen">menschen</span>. “Mijn waarde Gil Blas, ik ben verrukt je weer te zien. Wat doe je te Madrid? Ben je nog in betrekking? Je moet mij alles +vertellen wat er met je is gebeurd, nadat wij elkaar te Valladolid zoo plotseling hebben verlaten.” Ik zei hem, dat ik gaarne +daartoe bereid was, maar dat de plaats hier niet geschikt was, om hem al mijn avonturen te vertellen. “Daar heb je gelijk +in. Wij kunnen dat beter bij mij thuis doen. Kom <a id="d0e912"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e912">93</a>]</span>mee. Ik woon vrij en zeer aangenaam, volkomen naar mijn zin.” + +</p> +<p>Wij hadden niet ver te loopen en kwamen aan een mooi groot huis, waarin hij zei, dat hij woonde. Wij staken een plaatsje over +en ik zag aan de eene zijde een groote en aan de andere zijde een nauwe, donkere trap, de eerste voerde naar prachtige appartementen, +de tweede, welke wij beklommen, naar het verblijf, dat hij zoo had geroemd. Het bestond uit één vertrek, waarvan mijn vernuftige +vriend, door dunne houten beschotten er vier had gemaakt. Het eerste was de anti-chambre, het tweede kabinet, het derde slaapkamer +en het vierde keuken. De kamers waren behangen met landkaarten, de meubels versleten en verkleurd. + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p091.jpg" alt="" width="511" height="366"></div><p> + +</p> +<p>“Nu wat zegt ge ervan? Vind je niet dat ik hier goed woon?” vroeg hij. + +</p> +<p>“Waarlijk,” antwoordde ik. “Je zaken gaan zeker niet slecht in Madrid. Heb je een of andere betrekking?” +<a id="d0e924"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e924">94</a>]</span></p> +<p>“De hemel beware mij! Ik doe iets beters. Een voornaam heer, aan wien dit huis toebehoort, heeft mij dit vertrek gegeven. +Daarvan heb ik vier kamers gemaakt en die gemeubileerd, zooals ge ziet. Ik heb geen betrekking noodig en houd mij alleen bezig +met zaken, die mij genoegen geven.” + +</p> +<p>“Maar spreek toch duidelijker! Wat doe je dan toch?” + +</p> +<p>“Ik ben schrijver geworden; ik schrijf in proza en ook in poëzie.” + +</p> +<p>“Jij bent een gunsteling van Apollo! Dat zou ik nooit geraden hebben. Maar wat voor bekoorlijks hebt ge dan kunnen vinden +in het leven van een dichter? Ik vind, dat die lieden in de beschaafde maatschappij worden geminacht en niet in tel zijn.” + +</p> +<p>“Hè, wat?” riep hij op zijn beurt, “Ge denkt aan die armzalige auteurs, die werken voor boekverkoopers en comedianten! Is +het te verwonderen, dat dergelijke schrijvers niet geacht worden? Maar de goede, mijn vriend, hebben het beter in de wereld +en ik kan zonder ijdelheid zeggen, dat ik tot hen behoor.” “Je bent verstandig genoeg,” zei ik, “en dus zal hetgeen je maakt +wel niet slecht zijn. Maar ik ben benieuwd te hooren, hoe die woede om te gaan schrijven je zoo opeens heeft aangegrepen.” + +</p> +<p>Nunez hernam: “Ik kan die verwondering begrijpen. Ik was zoo tevreden bij mijnheer Manuel Ordonnez, dat ik geen andere positie +wenschte. Maar mijn genie ontwaakte, ik maakte een comedie, die gespeeld werd te Valladolid. Hoewel ze niets waard was, had +ze een zeer groot succes. Daaruit besloot ik, dat het publiek een goed melk-koetje is. Die overweging en de lust om meer te +schrijven deden mij besluiten mijn betrekking neer te leggen. De liefde voor de poëzie ontnam mij die voor den rijkdom. Ik +besloot naar Madrid te gaan, het centrum van alle groote geesten en vroeg dus mijn ontslag aan den administrateur, die het +mij niet zonder leedwezen gaf, want hij hield veel van mij. “Fabricius,” zei hij me, <a id="d0e937"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e937">95</a>]</span>“waarom wil je mij verlaten? Heb ik je soms onbewust redenen gegeven tot ontevredenheid?” Ik antwoordde: “Neen mijnheer, ge +zijt de beste van alle meesters, ik ben u zeer dankbaar voor uw goedheid, maar men moet zijn ster volgen. Ik gevoel mij geboren +om mijn naam te vereeuwigen door werken van den geest!” “Wat een dwaasheid! Ge zijt hier nu gewend geraakt, ge zijt van het +hout gemaakt, waarvan men goede administrateurs maakt en nu gaat ge een solied bestaan verlaten, om je in de zotternij te +begeven!” + +</p> +<p>De administrateur zag wel, dat het nutteloos was om mijn plan te bestrijden; hij betaalde mijn salaris en gaf mij nog vijftig +ducaten cadeau, uit dankbaarheid voor mijn diensten. Met dat geld en het sommetje, dat ik reeds door allerlei kleine zaakjes +bij elkaar gebracht had, kon ik mij, toen ik in Madrid kwam, goed vestigen en ik deed dat ook, hoewel de schrijvers van onze +natie zich weinig bekommeren om zulke zaken. Weldra kende ik Lopes de Vega Carpio, Miguel <span id="d0e941" class="corr" title="Bron: Cervantez">Cervantes</span> de Saavedra en andere beroemde schrijvers, maar boven die groote mannen koos ik mij tot onderwijzer een jong letterkundige, +den onvergelijkelijken don Louis de Gangora, het grootste genie, dat Spanje ooit heeft voortgebracht. Hij wil niet, dat zijn +werken gedrukt zullen worden bij zijn leven, hij stelt zich er mee tevreden, ze aan zijn vrienden voor te lezen. Het <span id="d0e944" class="corr" title="Bron: werkwaardigste">merkwaardigste</span> van hem is, dat de natuur hem een zeldzaam talent heeft gegeven voor alle soorten van poëzie. Hij munt voornamelijk uit in +satyrische stukken. Hij is niet als Lucilius, een modderige vloed, die veel slijk meevoert, maar ’t is de Taag, die zijn heldere +wateren voortrolt over het gouden zand.” + +</p> +<p>“Ge geeft me daar,” zei ik tot Fabricius, “een schoon portret van dien letterkundige en ik twijfel er niet aan, of een persoon +van zulke verdiensten moet zeer worden benijd.” + +</p> +<p>“Alle schrijvers,” zei hij, “hebben tegen hem samengespannen, de goede zoowel als de slechte. De een zegt, <a id="d0e951"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e951">96</a>]</span>dat hij te gezwollen en te bloemrijk is, een ander beweert, dat zijn verzen even duister zijn als de liederen, die de Salische +priesters bij hunne processies zingen en die niemand kan verstaan. Weer een derde verwijt hem, dat hij werk wil leveren in +allerlei genre. Maar dat is alles slechts jaloezie. Ik heb mijn leertijd gehad bij een zeer bekwaam meester en ik durf zeggen +daarvan een goed gebruik te hebben gemaakt, zoodat ik reeds stukken maak, die zeer gewild zijn. Zijn voorbeeld volgende, bied +ik mijn werk aan in de huizen der grooten, waar ik uitstekend word ontvangen en te doen heb met menschen, die niet moeilijk +zijn. Verschillende van die heeren zijn zeer op mijn gezelschap gesteld en voornamelijk met den hertog de Medina Sidonia leef +ik, als Horatius met Mecenas. En nu heb ik u niets meer te vertellen. Vertel mij nu, op jouw beurt, je wedervaren.” + +</p> +<p>Ik kwam daarop aan het woord en deed hem een omstandig verhaal, zooals hij verlangde. Daarna kwam de kwestie van het diner. +Hij haalde uit zijn kast brood, een stuk gebraden vleesch en een flesch uitmuntenden wijn en wij zetten ons aan tafel, vroolijk, +als twee vrienden, die elkaar na een lange scheiding ontmoeten. “Je ziet,” zei hij, “dat ik een vrij en onafhankelijk leven +leid. Indien ik het voorbeeld van velen mijner confraters wilde volgen, zou ik iederen dag bij voorname personen gaan eten, +maar behalve dat de liefde voor mijn werk mij thuis doet blijven, kan ik mij even gemakkelijk gewennen aan de eenzaamheid +als aan de groote wereld, aan soberheid, als aan overvloed.” + +</p> +<p>Wij vonden den wijn zoo goed, dat hij nog een tweede flesch haalde. Zoo sprekende zei ik hem, dat ik wel graag eens een van +zijn voortbrengselen zou willen leeren kennen. Dadelijk zocht hij onder zijn papieren een sonnet, dat hij mij voorlas op een +gezwollen toon. Het werk was mij zoo duister, dat ik er niets van begreep. Hij merkte het en zei: “Dit sonnet is je niet zeer +duidelijk, niet waar?” Ik bekende, dat een weinig meer helderheid niet ongewenscht <a id="d0e957"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e957">97</a>]</span>zou zijn. Hij lachte mij uit. “Indien dit sonnet niet geheel verstaanbaar is, mijn vriend, des te beter! Sonnettes, odes en +andere verheven werken voegen zich niet naar het eenvoudige en natuurlijke; ’t is juist het duistere, dat er de verdienste +van uitmaakt. Het is voldoende als de dichter zelf maar denkt, dat hij het begrijpt.” + +</p> +<p>“Je houdt mij voor den gek!” riep ik. “Elk vers, van welken aard ook, behoort duidelijk en begrijpelijk te zijn en wanneer +je onvergelijkelijke vriend Gangora niet helderder schrijft dan jij, dan moet ik je zeggen, dat hij in mijn oogen niet veel +waard is. Maar laat me nu eens wat van je proza hooren!” + +</p> +<p>Nunez liet mij een voorrede lezen, die hij wilde uitgeven ter inleiding van een verzameling tooneelstukken, die hij op de +pers had. Hij vroeg mij na de lezing, wat ik ervan dacht. “Ik ben,” antwoordde ik, “over je proza al even weinig voldaan als +over je poëzie. Je sonnet is niets dan pompeuze wartaal en er zijn in je voorrede te veel gezochte uitdrukkingen en gewrongen +zinnen. Je stijl is, in één woord ongewoon; de boeken van onze goede oude schrijvers zijn zoo niet geschreven.<span id="d0e963" class="corr" title="Niet in bron">”</span> + +</p> +<p>“Arme onnoozele!” riep Fabricius. “Je weet niet, dat heden ten dage ieder prozaschrijver, die naar de reputatie streeft, om +een fijnversneden pen te hebben, dien ongewonen stijl bezigt en die gewrongen uitdrukkingen, waaraan jij je stoot. Wij zijn +met vijf of zes moderne schrijvers, die ondernomen hebben de taal van wit in zwart te veranderen en wij zullen tot ons doel +geraken, ten spijt van Lopes de Vega, van Cervantes en al de anderen, die ons bespotten om onze nieuwe manier van schrijven. +Wij hebben vele aanhangers en daaronder vele gewichtige personen, ook theologen. Alles daargelaten, is ons streven loffelijk, +wij willen beter zijn dan die natuurlijke schrijvers, die spreken als alle gewone menschen. Ik begrijp niet, dat er nog zooveel +menschen zijn, die hen vereeren. Dat was goed in Athene en in Rome en ’t is daarom, dat Socrates tegen Alcibiades zei, dat +het volk een uitstekend meester was <a id="d0e968"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e968">98</a>]</span>in de taal. Maar in Madrid hebben wij een goed en een slecht gebruik daarvan en onze hovelingen drukken zich anders uit dan +onze burgers; onze stijl munt uit boven dien van onze tegenstanders, het bevallige van onze dictie boven de platheid in de +hunne. Ik zal je een voorbeeld geven. Zij zouden b.v. heel gewoon zeggen: “de terzijdes verfraaien een tooneelstuk.” En wij +zeggen, veel mooier: “de terzijdes maken schoonheid in een tooneelstuk.” Let goed op dat—maken schoonheid—Voel je daar al +het schitterende, fijngevoelige, lieve van?” + +</p> +<p>“Loop heen, Fabricius, met je bevallige taal!” riep ik en hij antwoordde mij met de woorden van den aartsbisschop: “Vaarwel, +mijnheer Gil Blas, ik wensch u een beetje meer smaak toe.” + +</p> +<p>Zijn goed humeur had intusschen niet geleden door mijn weinigen eerbied voor zijn geschriften. Wij ledigden onze tweede flesch, +waarna we in een aangename stemming van tafel opstonden, om wat in het Prado te gaan wandelen. Maar wij kwamen voorbij het +huis van een koopman in likeuren en besloten daar binnen te gaan. + +</p> +<p>Gewoonlijk vindt men op zulke plaatsen een goed gezelschap. Hier waren twee zalen, waarin zich de heeren op verschillende +wijzen vermaakten. In de eene speelde men kaart of schaakte men, in de tweede werd een levendige discussie gevoerd. Men behoefde +niet dichterbij te komen, om te hooren, dat een onderwerp uit de metaphysica hun stof gaf tot discours. “Wat een levendigheid! +En wat een longen!” zei mijn metgezel. + +</p> +<p>“Die heeren zijn eigenlijk geboren om marktschreeuwers te worden. De meeste menschen zijn niet op hun goede plaats in de maatschappij.” + +</p> +<p>Daar wij ons niet doof wilden laten schreeuwen, gingen wij in een hoek van de andere zaal zitten en namen het gaande en komende +publiek op. Nunez kende die menschen bijna allen. “Almachtig! het dispuut van onze filosophen zal niet zoo gauw afgeloopen +zijn; hier komen versche troepen; de drie mannen, die nu binnen komen zullen er <a id="d0e980"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e980">99</a>]</span>ongetwijfeld aan deelnemen. Maar zie je die twee origineelen, die daar weggaan? Dat kleine manneke met zijn taan-kleurig gezicht +is don Julie de Villanano. Hij is een fatje, die zich meestal met honden vermaakt. Een mijner vrienden en ik gingen eens bij +hem dineeren; wij vonden hem bezig met de stukken van een proces, waarover hij rapport moest uitbrengen, te laten rapporteeren +door een grooten jachthond, die ze <span id="d0e982" class="corr" title="Bron: natuurlijke">natuurlijk</span> in flarden scheurde. De geestelijke, die hem vergezelt is don Chérubin Tonto. Hij is de grootste stommeling, die er bestaat. +Hij heeft een geestig uiterlijk en schitterende oogen, zoodat men hem voor een knap man zou kunnen houden, maar leest men +hem een passage voor uit een mooi boek, dan begrijpt hij er niets van.” + +</p> +<p>“Ken je,” vroeg ik Nunez, “die twee slechtgekamde heeren, die daar stil in een hoek zitten te praten?” + +</p> +<p>“Neen,” antwoordde hij, “hunne gezichten komen mij niet bekend voor. Maar het schijnen politici te zijn, die het gouvernement +beoordeelen. Kijk eens naar dien mijnheer, die daar heen en weer loopt. Dat is don Augustin Moreto, een jong dichter, niet +zonder talent geboren, maar door vleiers en domme menschen bijna gek gemaakt. Daar komen nog meer schrijvers binnen! Dat zijn +don Bernard Deslenguado en don Sebastien de Villa Viciosa. De eerste is een schrijver vol gal, die er behagen in schept om +heel de wereld te haten en van wien niemand houdt. De andere is een goede jongen, die onlangs een comediestuk heeft geschreven, +dat zeer goed is gegaan en dat hij heeft laten drukken om niet langer misbruik te maken van de achting van het publiek.” + +</p> +<p>De leerling van Gangora wilde mij nog andere personen gaan beschrijven, maar er kwam iemand, behoorende tot het gevolg van +den hertog de Medina Sidonia, hem zeggen: “Don Fabricius, ik zoek u, om u te zeggen dat onze meester u wel zou willen spreken. +Hij wacht u bij hem thuis.” Nunez, die wist, dat men niet spoedig genoeg kan voldoen aan de wenschen van groote heeren, verliet +mij <a id="d0e991"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e991">100</a>]</span>dadelijk, om zijn Mecenas te gaan bezoeken. Hij liet mij achter, verwonderd dat men hem met “don” aansprak, dat hij dus van +adel was geworden, ten spijt van zijn vader, meester Chrysostome, den barbier. + + + +<a id="d0e993"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e993">101</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e994" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XIV</h2> +<h2 class="normal">Fabricius plaatst Gil Blas bij den graaf Galiano, een Siciliaansch edelman.</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>k had zooveel lust om Fabricius weer te zien, dat ik den volgenden morgen al vroeg bij hem was. Binnenkomende zei ik: “ik +heb de eer don Fabricius te groeten, de bloem, of liever de champignon van den Asturischen adel.” Hij begon bij die woorden +te lachen. “Heb je dus gehoord, dat men mij met “don” aanspreekt?” “Ja edele heer en u zult mij toestaan u te zeggen, dat +ge gisteren, bij het verhaal van uw gedaanteverwisseling, het beste hebt vergeten.” “Dat stem ik toe,” zei hij, “maar waarlijk, +dat ik dien titel heb aangenomen is minder gebeurd om mijn ijdelheid te bevredigen, dan wel om het mij tegenover anderen gemakkelijk +te maken. Je kent de Spanjaarden; iemand is niet goed, wanneer het ongeluk wil, dat hij niet rijk is of van goede geboorte. +Ik zie zooveel menschen,—en de duivel weet welk soort—die zich don laten noemen, dat de adel algemeen is geworden. Maar laat +ons van dit onderwerp afstappen. Gisteravond, aan het souper bij den hertog Medina Sidonia, waar onder andere gasten ook graaf +Galiano, een voornaam edelman van Sicilië was, kwam het gesprek op belachelijke gevolgen van eigenliefde. Verheugd iets over +dit onderwerp te hebben, waarmee ik het gezelschap kon vermaken vertelde ik de geschiedenis van de preeken. Je begrijpt wel, +dat men den aartsbisschop hartelijk heeft uitgelachen en dat had voor jou geen kwade uitwerking. Want men beklaagde je en +graaf Galiano, na mij eenige vragen te hebben gedaan, die ik goed beantwoordde, zooals je denken kunt, droeg mij op <a id="d0e1001"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1001">102</a>]</span>je bij hem te brengen. Hij zal je waarschijnlijk als secretaris aanstellen. Ik zou je aanraden dit aanbod niet af te slaan. +Hij is rijk en is op het oogenblik als gezant te Madrid, om met den eersten minister, den hertog de Lerme, te confereeren +over goederen in Sicilië. Hoewel graaf Galiano een Siciliaan is, is hij zeer edelmoedig en oprecht. Je kan niet beter doen, +dan je aan dien heer te hechten. Waarschijnlijk is hij de man, die je rijk moet maken, zooals je in Granada is voorspeld.” + +</p> +<p>“Ik had mij voorgenomen,” zei ik tegen Nunez, “om eerst nog wat rond te loopen, en te wachten om weer in betrekking te gaan, +maar je spreekt over den Siciliaanschen graaf op een wijze, die mij van besluit doet veranderen. Ik wilde, dat ik al bij hem +was.” Wij begaven ons naar den graaf, die het huis bewoonde van don Sonchez d’Avila, zijn vriend, die tijdelijk buiten vertoefde. + +</p> +<p>Wij vonden op de plaats en in de gangen ik weet niet hoeveel pages en lakeien, die even smaakvolle als rijke livrei droegen +en in de antichambre een groot aantal personen, met prachtige kleeren, maar zulke zonderlinge gezichten, dat ik een troep +aangekleede apen meende te zien. Er zijn werkelijk gezichten, van mannen en vrouwen, waar niets aan te verhelpen is. + +</p> +<p>Men kondigde don Fabricius aan, die een oogenblik later in de kamer werd binnengelaten, waar ik hem volgde. De graaf, gekleed +in een kamerjapon, zat op een sopha en dronk chocolade. Wij groetten hem eerbiedig en hij maakte, van zijn kant, een neiging +met het hoofd, die vergezeld ging met een zoo vriendelijken blik, dat ik mij al dadelijk voor hem voelde ingenomen. Wonderbaarlijke +en toch gewone uitwerking die de welwillende ontvangst van grooten op ons heeft! Ze moeten ons al heel slecht ontvangen, willen +ze ons niet bevallen. + +</p> +<p>Na zijn chocolade te hebben gedronken, amuseerde hij zich eenigen tijd met een grooten aap, dien hij bij zich had en die Cupido +heette. Hij had dat dier zeker dien godennaam gegeven, omdat hij al diens ondeugd bezat. <a id="d0e1011"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1011">103</a>]</span>Maar zijn meester was verrukt over hem en zoo ingenomen met zijn manieren, dat hij hem voortdurend in zijn armen hield. Nunez +en ik deden alsof die aap ons zeer interesseerde. Eindelijk zei de Siciliaan: “Mijn vriend, ge kunt als een van mijn secretarissen +bij mij in dienst treden. Uw salaris zal tweehonderd pistolen per jaar bedragen. Het is voor mij voldoende, dat don Fabricius +u aan mij heeft voorgesteld en voor u instaat.” “Ja mijnheer,” zei Nunez, “Ik ben stoutmoediger dan Plato, die niet durfde +instaan voor een van zijn vrienden, die hij aan Denis, den tiran, zond. Ik vrees niet mij verwijten te berokkenen.” + +</p> +<p>Ik bedankte door een buiging mijn vriend, den dichter van Asturië, voor zijn welwillende stoutmoedigheid. Vervolgens mij tot +mijn nieuwen meester richtende, gaf ik hem de verzekering van mijn ijver en mijn trouw. Deze liet, zoodra hij gemerkt had, +dat ik zijn voorstel gaarne aannam, zijn intendant roepen, met wien hij eenigen tijd zacht sprak. Vervolgens zei hij: “Gil +Blas, ge zult later wel vernemen, welk werk ik voor u te doen heb. In afwachting daarvan moet ge mijn intendant maar volgen, +die mijn orders, u betreffende, heeft ontvangen.” Ik gehoorzaamde, Fabricius achterlatende met den graaf en Cupido. + +</p> +<p>De intendant nam mij mee naar zijn kamer en was zeer beleefd. Hij liet een kleermaker halen, die mij een uniform moest aanmeten, +zooals de officieren droegen. Daarna zei hij: “Voor uw kamer zal ik zorgen. Hebt ge al ontbeten? Niet. Maar waarom dat niet +gezegd? Ge zijt hier in een huis, waar men slechts behoeft te zeggen, wat men wenscht, om het te hebben. Kom, ik zal u naar +een plaats brengen, waar het u aan niets zal ontbreken.” + +</p> +<p>Bij die woorden bracht hij me naar beneden, naar een soort kantoor, waar wij den hofmeester vonden, een Napolitaan, die zich +met vijf of zes van zijn vrienden tegoed deed aan ham, ossetongen en ander gezouten vleesch, dat hem onophoudelijk noodzaakte +om te drinken. Wij voegden ons bij hen en hielpen hen, om op de uitstekende behandeling van onzen meester te drinken. De kok +onthaalde op zijn <a id="d0e1019"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1019">104</a>]</span>beurt drie of vier van zijn kennissen en daarbij werd de wijn niet gespaard. Ik zei bij mezelf, dat ik in een huis was, dat +aan plundering was overgeleverd. Dat was evenwel nog niets. Ik zag slechts bagatellen in vergelijking met hetgeen ik niet +zag. + + +<a id="d0e1021"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1021">105</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1022" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XV</h2> +<h2 class="normal">Van het werk, dat graaf Galiano in zijn huis aan Gil Blas gaf.</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>k ging heen om mijn goed te pakken en dat naar mijn nieuwe woning te laten brengen. Toen ik terugkwam, was de graaf aan tafel +met verschillende heeren en den dichter Nunez, die zich met groot gemak liet bedienen en zich in de conversatie mengde. Zelfs +merkte ik, dat hij geen woord zei, dat het gezelschap geen genoegen deed. Leve de geestigheid! als men die heeft, kan men +alles zijn, wat men wil. + +</p> +<p>Wat mij betreft, ik dineerde met de officieren, die bijna evengoed werden bediend als hun patroon. Na het eten ging ik in +mijn kamer, waar ik begon na te denken over mijn positie en zei: “Welnu Gil Blas, nu ben je dus bij een Siciliaanschen graaf, +wiens karakter je niet kent! Naar den schijn te oordeelen, zal je in dat huis zijn als een visch in het water. Maar je moet +nog over niets oordeelen en je <span id="d0e1031" class="corr" title="Bron: gelukster">geluksster</span> wantrouwen, die je al zoo dikwijls heeft bedrogen. Overigens weet je nog niet, waarvoor je bestemd bent. Je meester heeft +secretarissen en een intendant. Welke diensten zal jij hem moeten bewijzen?” + +</p> +<p>Onder die overdenkingen kwam een lakei mij zeggen, dat al de heeren, die bij den graaf gedineerd hadden, vertrokken waren +en dat mijnheer mij verlangde te spreken. Ik ging naar zijn kamer, waar ik hem op een sopha weer bezig vond met zijn aap. + +</p> +<p>“Kom nader Gil Blas, neem een stoel en luister naar mij. Don Fabricius heeft mij gezegd, dat ge onder andere goede hoedanigheden, +ook deze bezit, dat ge u aan uw meester <a id="d0e1038"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1038">106</a>]</span>hecht en onomkoopbaar zijt. Die twee zaken hebben mij doen besluiten u voor te stellen bij mij te komen. Ik heb behoefte aan +iemand, die zorgvuldig mijn belangen waarneemt en er al zijn aandacht aan wijdt om mijn goed te bewaren. Ik ben rijk, dat +is waar, maar mijn uitgaven overschrijden ieder jaar ver mijn inkomsten. En waarom? Omdat men mij besteelt, omdat men mij +plundert. Ik ben in mijn huis als in een bosch vol roovers. Ik verdenk mijn hofmeester en mijn intendant, dat ze het samen +eens zijn. Ge zult me vragen, waarom ik hen niet wegjaag, als ik denk dat zij bedriegers zijn. Maar waar vind ik anderen, +die niet van hetzelfde slag zijn? Ik moet mij er dus toe bepalen hen te laten controleeren en daarvoor heb ik u uitgekozen. +Indien ge u goed van uw taak kwijt, kunt ge er zeker van zijn, dat ge geen ondankbare hebt gediend. Ik zal zorgen u op Sicilië +zeer goed te plaatsen.” + +</p> +<p>Na die woorden tot mij te hebben gesproken, liet hij mij weggaan en denzelfden avond nog werd aan het geheele personeel meegedeeld, +dat ik opper-intendant was geworden van het heele huis. De intendant en de hofmeester namen dat eerst kalm op, omdat ze dachten +met iemand te doen te hebben, met wien ze slechts behoefden te deelen, om ongestoord hun gang te kunnen blijven gaan. Maar +ze vonden zich reeds den volgenden dag bedrogen, toen ik hun verklaarde een vijand te zijn van alle knoeierij. Ik vroeg aan +den hofmeester een staat van de provisie, ik bezocht de kelders, ik nam op wat er aan tafelzilver en linnen aanwezig was. +Daarop drukte ik hun beiden op het hart zuinig te zijn met het goed van den patroon, spaarzaam in de uitgaven. En ik waarschuwde +hen erbij, dat ik alle bedrog dadelijk ter kennis van onzen meester zou brengen. + +</p> +<p>Ik bleef daar niet bij. Ik wilde een spion hebben, om te ontdekken of zij samen knoeiden. Mijn oog viel op een koksjongen, +dien ik door verschillende beloften voor mij won en die mij zei, dat niemand mij beter op de hoogte kon brengen dan hij. Volgens +hem waren de hofmeester en de intendant het met elkaar eens, de helft van het vleesch, <a id="d0e1044"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1044">107</a>]</span>dat men voor het huis kocht, werd iederen dag door hen verduisterd. De eerste had een dame wonen over de school van St. Thomas +en die van de tweede woonde bij de haven. De heeren lieten iederen morgen aan hunne nimfen een mand met provisie brengen. +De kok, op zijn beurt, zond lekkere schotels aan een weduwe in de buurt, met wie hij bevriend was en ter belooning van den +dienst dien hij den anderen bewees, beschikte hij, evenals zij, vrij over den wijnkelder. De jongen zei me verder, dat ik +hem den volgenden morgen om zeven uur met een mand zou kunnen zien bij de school van St. Thomas. + +</p> +<p>“Ben jij dus de boodschapper van die heeren?” vroeg ik. Hij antwoordde mij, dat hij zijn opdrachten kreeg van den hofmeester +en dat een kameraad de boodschappen deed voor den intendant. + +</p> +<p>Ik achtte het wel de moeite waard, om mij te gaan overtuigen van de waarheid van dit rapport en bevond mij dus den volgenden +morgen op het aangegeven uur bij de school. Ik behoefde niet lang te wachten op mijn spion, die weldra naderde met een mand +vol vleesch, gevogelte en wild. Ik maakte een kleinen inventaris op van een en ander en liet den jongen op de gewone wijze +dat goed afgeven. + +</p> +<p>Thuisgekomen begaf ik mij naar den meester, die in een eerste opwelling van drift zoowel den hofmeester als den intendant +wilde wegjagen. Maar hij bepaalde zich tot het ontslag van den laatste, wiens betrekking hij mij gaf. + +</p> +<p>Dus werd de betrekking van opper-intendant opgeheven korten tijd nadat ze was geschapen en eerlijk gezegd speet mij dat niet. +Want het was toch, eigenlijk gezegd, geen eervolle betrekking, die van spion; inplaats daarvan was ik nu mijnheer de intendant, +ik was meester van de brandkast en dat is het voornaamste. Aan die betrekking zijn altijd van die voordeeltjes verbonden, +die iemand rijk maken op den duur, al is hij nog zoo eerlijk. + +</p> +<p>Mijn Napolitaan, wien het niet aan slimheid ontbrak, die mijn ijver zag en merkte, dat ik er iederen morgen bij was wanneer +hij vleesch inkocht en dat noteerde, bleef dezelfde <a id="d0e1056"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1056">108</a>]</span>hoeveelheid nemen, zond daarvan echter niet zooveel meer weg, maar bracht het op tafel. Daardoor werd er minder gegeten van +andere zaken en van rechtswege behoorde het overschot van de tafel hem toe. Kon hij nu aan zijn schoone niet zooveel schotels +vleesch meer sturen, ze kreeg er nu andere dingen voor. Langzaam en geleidelijk begon ik dien overvloed aan tafel te doen +verminderen, waarbij ik voorzichtig moest te werk gaan, omdat bij mijn meester de zuinigheid ondergeschikt was aan zijn zucht +naar weelde en praal. + +</p> +<p>Daarbij bleef het niet. Ik vond, dat ook nu de voorraad wijn nog veel te spoedig verminderde. Wanneer mijn meester een dozijn +heeren aan tafel had, werden er vijftig, soms zestig flesschen wijn gedronken, naar het heette. Dat verwonderde mij en ik +raadpleegde weer mijn orakel, d. w. z. den koksjongen. Deze vertelde mij, dat er nu een nieuw verbond bestond tusschen den +hofmeester, den kok en de lakeien, die aan tafel schonken. Alle flesschen werden half leeg in de keuken gebracht en dan onder +hen verdeeld. Ik dreigde, dat ik de lakeien zou wegjagen, als ik weer zoo iets merkte. Mijn meester, wien ik al die zaken +meedeelde, was zeer over mij tevreden en werd mij van dag tot dag meer genegen. Mijn koksjongen beloonde ik door hem bijkok +te maken. Op zulke wijze vindt in een goed huis een trouwe bediende zijn weg. + +</p> +<p>De Napolitaan was woedend, dat ik zoo op hem toekeek, want ik ging ook geregeld naar de markten, om op de hoogte te zijn van +de prijzen van hetgeen hij inkocht. Ik was er van overtuigd, dat hij mij wel honderd maal op een dag vervloekte en ik begreep +niet, dat hij den dienst van onzen meester niet verliet. Misschien maakte hij niettegenstaande alles, zijn rekening toch nog +goed. + +</p> +<p>Fabricius, dien ik nu en dan zag en wien ik vaak een en ander uit mijn betrekking vertelde, was meer geneigd om mijn gedrag +af te keuren, dan om het te prijzen. “Wanneer je wat minder hard was voor dien hofmeester geloof ik, dat het beter voor je +zou zijn,” zei hij. “Hoe zoo?” <a id="d0e1064"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1064">109</a>]</span>vroeg ik. “Ik kan toch niet toelaten, dat hij tien pistolen in rekening brengt voor visch, die hem maar vier heeft gekost?” +“Waarom niet, wanneer je hetgeen er over is samen met hem deelt? ’t is maar te hopen, dat je belangeloosheid eens zal worden +beloond. Voor een verstandig man, als jij bent, vind ik, dat je dom handelt. Je bent een echte dwarskijker en ik vind, dat +je aanleg hebt om lang knecht te zijn, want je vilt de paling niet, die je in je handen hebt. De fortuin is als een van die +vluchtige coquettes, die iemand ontgaan, wanneer hij niet van de gelegenheid gebruik maakt.” + +</p> +<p>Ik lachte om die opmerkingen van Nunez, hij lachte er zelf ook om en wilde het doen voorkomen, dat hij het niet ernstig had +gemeend. Hij schaamde zich, mij nutteloos een slechten raad te hebben gegeven. Ik bleef vast bij mijn besluit, om altijd trouw +en ijverig te zijn. En ik mocht zeggen, dat ik door mijn spaarzaamheid in vier maanden tijd, mijn meester een voordeel had +bezorgd van minstens drieduizend ducaten. + + +<a id="d0e1068"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1068">110</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1069" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XVI</h2> +<h2 class="normal">Van het ongeval, dat den aap van den graaf de Galiano overkwam en van het verdriet, dat deze heer daarvan had. Hoe Gil Blas +ziek werd en wat voor hem de gevolgen waren van zijn ziekte. +</h2> +<p style="
 background: url(images/n.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/n.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">N</span>a dien tijd werd de rust, die anders in het huis heerschte op vreemde wijze verstoord door een ongeval, dat de lezers maar +een kleinigheid zal toeschijnen, maar dat een zeer ernstige zaak werd voor de bedienden en vooral voor mij. + +</p> +<p>Cupido, de aap waarvan ik gesproken heb en waarop mijn meester zoo gesteld was, wilde op zekeren dag van het eene raam in +het andere springen, verloor daarbij zijn evenwicht, viel op de plaats en brak een been. De graaf had nog niet van het ongeluk +gehoord, of hij begon kreten uit te stooten als een vrouw en schold in zijn woede het heele personeel uit. Het scheelde weinig +of hij had iedereen weggejaagd. Wij waren volgens hem slordig en daardoor was het ongeluk gebeurd. Hij liet dadelijk de bekwaamste +chirurgijns uit Madrid komen, die het beest onderzochten en verbonden en hoewel zij hem verzekerden, dat het geval niets te +beteekenen had, noodzaakte hij een hunner bij het dier te blijven tot het geheel genezen was. Mijn meester was zoo bezorgd +over dien aap, dat hij zelfs ’s nachts een paar malen naar hem ging kijken. Maar het vervelendste was, dat het heele personeel +en ik inzonderheid, steeds klaar moest staan voor dat verwenschte dier. Er kwam geen rust in huis, voor de aap weer zijn gewone +sprongen kon maken. Ongelukkigerwijs werd ik ziek, doordat ik het zoo druk had gehad. De koorts <a id="d0e1078"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1078">111</a>]</span>was zoo hevig, dat ik buiten kennis was. Ik weet niet, wat men met mij deed gedurende de eerste veertien dagen, dat ik zweefde +tusschen dood en leven. Ik weet alleen, dat mijn jeugd zich zoo krachtig verzette tegen de ziekte en misschien ook tegen de +medicijnen, die men mij had gegeven, dat ik herstelde. Toen ik weer bij kennis kwam, was het eerste wat ik merkte, dat ik +in een andere kamer was dan de mijne. + +<a id="d0e1080"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1080">112</a>]</span></p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p109.jpg" alt="" width="459" height="609"></div><p> + + +</p> +<p>Ik wilde weten waarom, maar een oude vrouw, die mij oppaste, zei, dat de dokter streng verboden had, dat ik zou spreken. Wanneer +men gezond is, dan lacht men gewoonlijk om die dokters, maar is men ziek, dan volgt men gewillig hunne bevelen. Ik zweeg dus, +hoe groot mijn lust ook was, om met mijn verpleegster te spreken. + +</p> +<p>Terwijl ik zoo lag na te denken, kwamen er twee fatterige heertjes in mijn kamer, keurig in het fluweel gekleed. Ik dacht, +dat het vrienden van mijn meester waren, die mij uit belangstelling kwamen bezoeken en wilde overeind gaan zitten in bed, +maar de verpleegster drukte mij neer en zei dat het de dokter en de apotheker waren. + +</p> +<p>De eerste naderde mij, voelde mijn pols, bekeek mijn gezicht en daar hij merkte, dat alles op een naderende genezing wees, +keek hij triomfantelijk rond, alsof dit zijn werk was en zei, dat ik nog medicijnen moest gebruiken om geheel te herstellen. + +</p> +<p>Hij schreef een recept en keek daarbij in een spiegel, of zijn haar wel netjes genoeg zat. Niettegenstaande den toestand, +waarin ik verkeerde, moest ik daarom in stilte lachen. Vervolgens groette hij mij beleefd en vertrok, meer vervuld van zijn +uiterlijk dan van gedachten aan de medicijnen, die hij mij had voorgeschreven. + +</p> +<p>De medicijnen liet ik den volgenden dag uit het raam gooien en ik zei op vasten toon tegen mijn verpleegster, dat ik beslist +eenig nieuws wilde weten over mijn meester. De oude, die vreesde een hevige emotie bij me op te wekken, wanneer ze begon te +spreken, aarzelde, maar ik drong zoo sterk aan, dat ze eindelijk antwoordde: “Mijnheer, u hebt geen andere meester dan uzelf. +Graaf Galiano is teruggekeerd naar Sicilië.” + +</p> +<p>Ik kon het niet gelooven en toch was het de waarheid. Die mijnheer had mij den tweeden dag van mijn ziekte, toen hij vreesde +dat ik zou sterven, laten transporteeren naar een gemeubileerde kamer, mij overlatende aan de zorg van de voorzienigheid en +aan die van een verpleegster. Na enkele dagen had hij een bericht gekregen, dat <a id="d0e1097"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1097">113</a>]</span>hem noodzaakte naar Sicilië terug te keeren. Hij had zooveel haast om te vertrekken, dat hij niet meer naar mij omzag, hetzij +dat hij mij reeds onder de dooden waande, hetzij dat voorname personen een gebrek hebben in hun geheugen. + +</p> +<p>Mijn verpleegster zei me, dat zij het was geweest, die den dokter had laten halen. Adieu voordeelige betrekking in Sicilië! +Adieu, al mijn zoete hoop. Wanneer u een groot ongeluk overkomt, zegt een paus, onderzoek uzelf dan goed en ge zult zien, +dat het altijd gedeeltelijk aan uzelf ligt. Ten spijt van dien heiligen vader, kon ik niet inzien hoe ik thans tot mijn ongeluk +had bijgedragen. + +</p> +<p>Ik zei tot de verpleegster, dat ze mij mijn valies moest geven en zag dadelijk, dat het geopend was. Ik zuchtte: “hélaas, +mijn dierbaar valies, mijn eenige troost! Gij zijt, zooals ik zie, in vreemde handen geweest.” De oude zei me echter, dat +men mij niet bestolen had en dat zij mijn valies bewaakt had als haar eer. Ik vond mijn kleeren en mijn beurs, maar van de +twee honderd zestig pistolen, die er in waren vóór mijn ziekte, waren er niet meer dan vijftig over. + +</p> +<p>“Wat beteekent dat?” vroeg ik. + +</p> +<p>Ze antwoordde mij: “Niemand heeft het geld aangeraakt dan ik en ik ben er zoo zuinig mogelijk mee geweest, maar ziek zijn +kost geld”. Ze haalde een pakje papieren uit haar zak, wel vijftien of twintig velletjes groot, waarop ze alles had genoteerd, +wat ze had uitgegeven. Jammer van het gevogelte, dat gekocht was, toen ik buiten kennis was en aan bouillon stond er wel voor +twaalf pistolen op de rekening. Maar het geheele bedrag van de rekening was maar dertig pistolen. Waar waren dus die honderd +en tachtig gebleven? Bij alle heiligen verzekerde de oude, dat er niet meer dan tachtig pistolen in het valies waren geweest, +toen ze dat van den hofmeester van den graaf had ontvangen. “Wat zegt ge? Heeft de hofmeester u mijn goed gegeven?” “Zeker +was hij het; hij zei tegen mij: “Hier moedertje, als mijnheer Gil Blas goed in de olie gebakken <a id="d0e1107"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1107">114</a>]</span>is, moet ge niet vergeten hem op een mooie begrafenis te onthalen. Voor de kosten is er iets in dit valies!” + +</p> +<p>“Zoo’n vervloekte Napolitaan, nu weet ik, waar het geld gebleven is. Hij heeft het gebruikt, om zich schadeloos te stellen +voor de diefstallen, die ik hem verhinderd heb te begaan.” Intusschen was ik blij, dat de schelm mij althans nog iets had +laten overhouden. Hoeveel reden ik ook had, om den hofmeester te verdenken, ik was toch niet altijd geheel vrij van de gedachte, +dat misschien de bewaakster mij bestolen had. Maar dat bleef voor mij dezelfde zaak. Ik zei er niets van tegen de oude en +zond haar drie dagen later, na haar betaald te hebben, weg. + +</p> +<p>Weggaande van mij, was ze zeker den apotheker gaan waarschuwen, want die kwam al heel korten tijd daarna bij me met zijn rekening. +Daar stonden allerlei vreemde woorden op, die ik niet kon lezen en medicijnen moesten voorstellen, die ik zou hebben geslikt, +terwijl ik buiten kennis lag. Wij kregen verschil over de rekening, die ik tot de helft wilde verminderen. Hij verzekerde +mij eerst plechtig, dat er geen stuiver afkon, maar hij begon te overwegen, dat ik Madrid wel eens kon verlaten en dat hij +dan niets kreeg; dus nam hij aan, wat ik bood. + +</p> +<p>Dadelijk daarna kwam de dokter. Ik betaalde hem de vele visites, die hij had gemaakt en, zeker om te toonen, dat hij zijn +geld moeilijk verdiend had, begon hij een geleerd betoog over de gevaren, waaraan ik had blootgestaan. Hij praatte met een +vriendelijk gezicht en gebruikte mooie woorden, maar ik begreep er zoo goed als niets van, waartoe ik trouwens ook niet mijn +best deed. + +</p> +<p>Nu dacht ik, dat ik er af was. Maar ik vergiste mij. Er kwam een chirurgijn binnen, dien ik nooit had gezien en die me zei, +dat hij mij twee aderlatingen had gedaan. Weer moest ik dus een veer laten en mijn beurs was nu vrijwel gelijk aan een geconfiskeerd +voorwerp. + +</p> +<p>Ik begon den moed te verliezen, toen ik mij in zoo’n ellendigen toestand bevond. Bij mijn laatste meesters was ik te veel +gewoon geraakt aan de genoegens van het leven, <a id="d0e1119"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1119">115</a>]</span>om de ontberingen zoo wijsgeerig te verdragen, als ik het vroeger had gedaan. Toch moest ik bekennen, dat ik ongelijk had +door toe te geven aan mijn gedrukte stemming; want hoeveel keeren de fortuin mij had omgeworpen, ze had mij toch telkens weer +opgericht. + + + +<a id="d0e1121"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1121">117</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div class="div0" id="d0e1122"> +<h2 class="normal">Achtste Boek</h2><a id="d0e1125"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1125">119</a>]</span><div id="d0e1126" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk I</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas heeft een goede ontmoeting en vindt een post, die hem troost voor de ondankbaarheid, die hij van graaf Galiano heeft +ondervonden. Geschiedenis van don Valerio de Luna. +</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>k was zoo verbaasd, gedurende dien tijd niets van Nunez te hebben gehoord, dat ik onderstelde, dat hij naar buiten moest zijn +gegaan. Zoodra ik weer goed kon loopen, ging ik naar zijn woning en vernam daar werkelijk, dat hij sinds drie weken in Andaloesië +was, met den hertog de Médina Sidonia. + +</p> +<p>Op een ochtend kwam Melchior de la Ronda mij in gedachten en ik herinnerde mij, dat ik hem in Granada beloofd had, om, als +ik weer in Madrid terug was, zijn neef te gaan opzoeken. Ik besloot nog dienzelfden dag mijn belofte te vervullen. Ik informeerde +naar het huis van don Baltazar de Zuniga en ging er heen. Ik vroeg naar mijnheer Joseph Navarro, die een oogenblik later verscheen. +Hij ontving mij beleefd maar koud en ik vond de ontvangst geheel anders, dan ik mij had voorgesteld. Spoedig dan ook maakte +ik aanstalten om weg te gaan en nam mij voor mijn bezoek niet te herhalen; maar plotseling zag ik hem veranderen en op levendigen +toon riep hij: “Mijnheer Gil Blas de Santillano, neem mij als ’t u blieft niet kwalijk, dat ik u zoo koel ontving. Mijn geheugen +liet mij in den steek, ik had uw naam vergeten, maar nu herinner ik mij, dat mijn oom Melchior, dien ik vereer en liefheb +als een vader, mij voor ruim vier maanden over u heeft geschreven. Hij vroeg mij u, wanneer wij elkaar zouden ontmoeten, te +behandelen zooals ik zijn zoon zou doen <a id="d0e1135"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1135">120</a>]</span>en zegt mij zooveel goeds van u, dat het mij een eer zal zijn, indien ge mij uw vriendschap wilt schenken!” + +</p> +<p>We raakten nu spoedig op een vertrouwelijken voet met elkaar en ik deelde hem den treurigen toestand mee, waarin ik mij bevond. +Nauwelijks had ik uitgesproken, of hij zei: “Ik zal er voor zorgen, dat ge weer een betrekking krijgt. Kom intusschen hier +iederen dag eten, ge hebt het dan beter, dan in een van die restauraties.” + +</p> +<p>Dit aanbod was zeer verleidelijk voor een herstellende, die zeer slecht in het geld zat en gewoon was lekker te eten, dus +nam ik het aan. Na verloop van veertien dagen was ik weer geheel aangesterkt en zag ik er gezond uit. + +</p> +<p>Het scheen, dat de zaken van Melchior’s neef daar in huis uitstekend gingen. En hoe kon dat ook anders? Hij had drie koorden +op zijn boog; hij was tegelijkertijd bottelier, hofmeester en chef van dienst en ik geloof, dat hij het tamelijk wel eens +was met den intendant. + +</p> +<p>Op zekeren dag, dat mijn vriend Joseph mij zag aankomen, om als naar gewoonte bij hem te dineeren, kwam hij mij vroolijk tegemoet +en zei: “Gil Blas, ik heb een goede betrekking voor u. Ge zult misschien weten, dat de hertog de Lerme, onze eerste minister, +om zich geheel aan de staatszaken te kunnen wijden, de zorg voor zijn eigen zaken heeft opgedragen aan twee personen. Zijn +inkomsten worden ontvangen door don <span id="d0e1145" class="corr" title="Bron: Diego">Diégo</span> de Montresor en de uitgaven voor zijn huis worden gedaan door don Rodrigo de Calderone. De eerste heeft gewoonlijk twee intendanten +onder zich en daar hij, naar ik van morgen hoorde, er een heeft ontslagen, heb ik die plaats voor u gevraagd. Don Montresor +had geen bezwaar, na de goede getuigen, die ik van u heb gegeven. Wij zullen hem na het diner gaan opzoeken.” + +</p> +<p>Zeer beleefd werd ik ontvangen en ik aanvaardde mijn ambt, dat bestond in het bezoeken van onze boerderijen, het nagaan van +de reparatiën, die daaraan moesten worden gedaan en het innen van pachten. Iedere maand maakte ik mijn rekening op en gaf +die aan don Diégo, die ze, niettegenstaande <a id="d0e1150"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1150">121</a>]</span>al het goede, dat hij van mij had gehoord, toch sekuur nakeek. Dat deed mij genoegen, want hoe slecht ik ook door mijn vorigen +meester was beloond geworden voor mijn eerlijkheid, toch besloot ik daarbij te volharden. + +</p> +<p>Op een goeden dag vernamen wij, dat er brand was geweest op het kasteel Lermo en dat de helft ervan in asch was gelegd. Ik +begaf mij dadelijk naar de plaats van het onheil om de schade op te nemen. Daar maakte ik een zeer nauwkeurig rapport van, +dat mijn meester aan den hertog de Lerme liet zien. Deze was, niettegenstaande zijn leedwezen bij het vernemen van zulk een +slechte tijding, daardoor getroffen en vroeg, wie de schrijver ervan was. Don Diégo bepaalde er zich niet toe hem dat mee +te deelen, maar zei zooveel goeds van mij, dat zijn Excellentie het zich zes maanden later nog herinnerde, bij gelegenheid +van een geschiedenis, die ik zal vertellen. Zonder deze was ik misschien nooit aan het hof geplaatst geworden. + +</p> +<p>Er woonde destijds in de rue der Infanten een oude dame, genaamd Inésile de Cantarilla. Men wist niet zeker van welken stand +zij was. Sommigen zeiden, dat zij de dochter was van een luiten-maker, anderen beweerden, dat de commandeur van Saint-Jacques +haar vader was. Hoe het zij, het was een zeldzame verschijning. De natuur had haar het voorrecht gegeven, om haar leven lang +de mannen te bekoren. De tijd, die anders de schoonheid niet spaart, scheen op de hare weinig invloed te hebben gehad. Zij +was de afgod geweest van het vorige geslacht en nu zij 75 jaar was, werd ze aangebeden door de volgende generatie. + +</p> +<p>Een heer van vijf en twintig jaar, don Valerio de Luna, een der secretarissen van den hertog de Lerme, zag Inésile en werd +verliefd op haar. Hij vervolgde haar met allen hartstocht waartoe de jeugd in staat is. De dame, die er hare redenen voor +had, om zijn wenschen niet te bevredigen, wist niet wat te doen om daaraan een eind te maken. Op zekeren dag echter meende +zij het middel <a id="d0e1158"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1158">122</a>]</span>daartoe te hebben gevonden. Zij liet den jongeman in haar kabinet komen, wees hem op een pendule en zei: “Zie hoe laat het +is! Het is heden juist vijf en zeventig jaar geleden, dat ik op dit uur in de wereld kwam. Zou ik op dien leeftijd nog aan +liefde denken?” Maar don Valerio was niet te overtuigen en zei, dat hij haar steeds zou beminnen. Ze was zelfs genoodzaakt +hem haar huis te ontzeggen. Hij wist echter tot haar door te dringen, begon weer te smeeken en te zuchten en wilde, toen hem +niets anders hielp, zelfs geweld gebruiken. Nu was het te veel en de dame riep hem ontsteld toe: “Houd op, ongelukkige, weet, +dat ik je moeder ben.” + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p120.jpg" alt="" width="516" height="393"></div><p> + + +</p> +<p>Don Valerio was ontzet door die woorden, maar een oogenblik later dacht hij, dat zij hem maar een fabeltje had verteld. “Neen, +neen,” zei ze, “ik heb dat geheim altijd voor je verborgen gehouden, maar nu zal ik het je ontdekken, want ik word daartoe +genoodzaakt. Het is ruim <a id="d0e1166"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1166">123</a>]</span>zes en twintig jaar geleden, dat je vader, die toen gouverneur van Ségova was, en ik elkaar liefhadden. Uit die verbintenis +werd je geboren en je vader, die geen andere kinderen had, erkende je. Hoewel je niet wist, dat ik je moeder was, heb ik je +altijd in stilte gadegeslagen en later al mijn invloed aangewend, om je geplaatst te krijgen bij den eersten minister. Wil +je de natuur geen geweld aandoen, verlaat mij dan voor altijd, bespaar mij den schrik je te zien.” + +</p> +<p>Valerio bewaarde een somber stilzwijgen. Men zou denken, dat hij zijn hartstocht overmeesterd had, maar zich niet kunnende +troosten, gaf hij aan zijn wanhoop toe, trok zijn degen en doorboorde zich het hart. Hij strafte zich als een andere Oedipus +met dit verschil, dat deze zich blind maakte uit berouw over een bedreven misdaad en onze Spanjaard zich het leven benam van +spijt, dat hij er geen bedrijven kon. + +</p> +<p>Door zijn dood kwam er een post van secretaris open bij den hertog de Lerme; de minister herinnerde zich het verslag van den +brand en het goeds, dat hij bij die gelegenheid van mij had gehoord. Dus koos hij mij om dien jongeman te vervangen. + + + +<a id="d0e1172"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1172">124</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1173" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk II</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas wordt aan den hertog de Lerme voorgesteld, die hem opneemt onder zijn secretarissen; de minister geeft hem werk en +is tevreden over hem. +</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>on Diégo de Monteser bracht mij de blijde tijding. Hij zei: “Mijn vriend Gil Blas, hoewel ik je niet zonder spijt zie heengaan, +doet het mij genoegen voor je, dat je de plaats van Valerio krijgt. Het zal je zeker gelukken daar fortuin te maken, indien +je gehoor geeft aan twee raadgevingen: de eerste is, dat zijne excellentie de overtuiging moet hebben, dat je zeer aan hem +bent gehecht en de tweede is, dat je trachten moet om don Rodrigo de Calderone te behagen, want die man is er in geslaagd +een buitengewonen invloed te krijgen op zijn meester. Gelukt het je hem gunstig voor je te stemmen, dan zal je in korten tijd +verder komen.” + +</p> +<p>Na don Diégo vriendelijk bedankt te hebben voor zijn goeden raad, vroeg ik hem: “Mijnheer, zoudt u zoo goed willen zijn, mij +iets naders te zeggen van het karakter van don Rodrigo. Ik heb soms over hem hooren spreken en men schilderde hem dan zeer +ongunstig af, maar men kan niet vertrouwen op het oordeel, dat het volk zich vormt van personen van het hof. Zeg mij dus, +wat u van dien heer denkt.” + +</p> +<p>Mijn meester antwoordde: “Ge doet mij daar een zeer kiesche vraag. Ik zou tegen een ander zonder aarzelen zeggen, dat hij +een zeer net edelman is, maar ik wil openhartig met je zijn. Behalve dat ik ervan overtuigd ben, dat je bescheiden zal zijn +in dit opzicht, wil ik je vrij over don Rodrigo spreken, omdat ik je anders eigenlijk maar <a id="d0e1184"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1184">125</a>]</span>ten halve zou hebben geraden. Je weet dan, dat hij van eenvoudig bediende is opgeklommen tot de betrekking van eersten secretaris. +Nooit heeft men een trotscher man gezien. Hij neemt geen notitie van de beleefdheden, die men hem bewijst, tenzij dringende +redenen hem daartoe verplichten. In één woord, hij beschouwt zich als een collega van den minister. Je begrijpt dus wel, welke +houding je tegenover hem moet aannemen.” + +</p> +<p>“Laat mij maar begaan,” zei ik. “Wanneer men de gebreken kent van een man, aan wien men bevallen wil, dan moet men al heel +onhandig zijn, om daarin niet te slagen.” + +</p> +<p>We gingen daarna naar den minister, die in een groote zaal audientie gaf. Een groot aantal personen was daar aanwezig. Nadat +wij gewacht hadden, tot ze allen waren gehoord, zei don Diégo: “Excellentie, ik breng u hier Gil Blas de Santillano, den jongeman, +die door u in de plaats van Valerio is gekozen.” De hertog zei beleefd, dat ik hem reeds aan zich verplicht had door de bewezen +diensten. Vervolgens liet hij mij in zijn kabinet om zich met mij te onderhouden of liever gezegd om een oordeel over mij +te krijgen door ons gesprek. Eerst wilde hij weten, wie ik was en welk leven ik tot nu toe had geleid. Hij vroeg mij daarvan +een oprecht verhaal. Dat was geen kleinigheid! Het ging toch niet aan, om voor een eersten minister van Spanje te liegen. +Dus werd het een formeele biecht; alleen waar de waarheid al te naakt werd, omhulde ik haar. Aan het eind zei hij: “Ik zie, +dat ge wel een weinig een deugniet geweest zijt, maar ge zijt er goed afgekomen. Het verwondert mij zelfs, dat ge door het +slechte voorbeeld niet verder van den weg zijt afgeweken. Hoeveel eerlijke lieden zijn er niet, die schelmen worden, wanneer +de fortuin hen op zulke proeven stelt! Maar bekommer u niet meer om het verledene, denk er nu slechts aan, dat ge in dienst +zijt van den koning. Volg mij nu, dan zal ik u zeggen, waaruit uw werk bestaat.” Wij gingen in een kamer naast de zijne, waar +op tafeltjes twintig dikke registers lagen. “Dit is de plaats, waar ge zult werken. Al die registers vormen een <a id="d0e1190"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1190">126</a>]</span>dictionnaire van de adellijke families, die in het koninkrijk en de bezittingen van Spanje wonen. Ieder boek bevat in alphabetische +volgorde de verkorte geschiedenis van die heeren en de diensten, die hunne voorvaderen aan den staat hebben bewezen. Er wordt +ook melding in gemaakt van hunne bezittingen, hunne levenswijze, hunne goede en slechte hoedanigheden, zoodat, als iemand +iets komt vragen, ik met een oogopslag kan zien of hij het verdient. Om goed op de hoogte te blijven, heb ik overal correspondenten, +die mij hunne mededeelingen inzenden, maar die brieven zijn dikwijls verward en de stijl laat vaak te wenschen over; dat moet +alles worden veranderd, want ook de koning laat zich soms die registers geven. Ge kunt dadelijk aan dat werk beginnen. Hier +is een groote portefeuille met ingekomen memories, die betrekking daarop hebben.” + +</p> +<p>Hij verliet mij daarna en ik ging aan het werk. Nadat ik een paar uren bezig was geweest, kwam hij terug en zei, dat hij mijn +werk wilde zien. Hij scheen daar zeer tevreden over en was er nog niet mee gereed, om zijn ingenomenheid te betuigen, toen +zijn neef, de graaf de Lemos binnenkwam. Deze moest een geheim onderhoud met hem hebben over een familie-aangelegenheid, die +den minister toen meer bezig hield dan de zaken van den koning en waarvan ik later zal spreken. + +</p> +<p>Intusschen sloeg het twaalf uur en ik wist, dat op dien tijd de secretarissen en andere ambtenaren ergens naar hunne verkiezing +gingen eten. In een gewone restauratie kon ik nu niet meer komen; ik zocht een fijnere op, denkende aan de woorden van den +minister, dat ik nu in dienst was van den koning. Deze woorden werden het zaad der eerzucht, dat ieder oogenblik weliger opschoot +in mijn geest. + + +<a id="d0e1196"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1196">127</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1197" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk III</h2> +<h2 class="normal">Hij verneemt, dat er aan zijn betrekking ook onaangenaamheden zijn verbonden. Van de onrust, die hem deze tijding gaf en de +houding, die hij verplicht was aan te nemen. +</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>k zorgde ervoor, dat de restaurateur dadelijk wist, dat ik een van de secretarissen was van den eersten minister. + +</p> +<p>Op twintig passen afstands was er een hotel, waar meestal vreemde heeren logeerden, ik huurde een mooie gemeubileerde kamer +en betaalde een maand vooruit. + +</p> +<p>Daarna ging ik weer aan mijn werk. Naast mijn kabinet was een kamer, waarin twee secretarissen zaten, die alles in het net +moesten overschrijven, wat de minister hun te copieeren bracht. Ik maakte kennis met hen en om op een vriendschappelijken +voet te komen, noodigde ik hen ’s avonds uit om met mij te soupeeren. Ik bestelde bij mijn restaurateur de beste schotels +en den fijnsten wijn. + +</p> +<p>Wij gingen aan tafel en het gesprek was meer vroolijk dan geestig, want het bleek mij al spoedig, dat mijn collega’s hunne +plaatsen niet te danken hadden aan hun groot verstand en dat ze weinig anders kenden dan mooie ronde letters schrijven. + +</p> +<p>Uit hun gesprekken bleek mij overigens, dat zij er niet zulk een groote eer in stelden in dienst te zijn van den eersten minister. +Zij beklaagden zich over hun positie. De een zei: ”’t Is nu al vijf maanden dat ik werk, zonder eenig salaris te hebben ontvangen +en wat erger is, onze salarissen zijn niet geregeld.” De ander voegde er aan toe: “Wat mij betreft, zou ik wel ergens anders +een betrekking willen <a id="d0e1212"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1212">128</a>]</span>zoeken, maar ik durf niet weg te loopen, noch mijn ontslag te vragen, want na alle geheimen, die ik heb overgeschreven, zou +men mij wel eens naar een of andere gevangenis kunnen sturen.” + +</p> +<p>“Maar hoe kunt ge dan leven?” vroeg ik. + +</p> +<p>Ze antwoordden mij, dat ze, gelukkig voor hen, hun intrek hadden genomen bij een eerlijke weduwe, die hun kost en inwoning +op crediet gaf en niet meer dan honderd pistolen per jaar daarvoor rekende. + +</p> +<p>Al mijn verwachtingen waren door die mededeelingen als rook verdwenen. Ik had geen reden om te denken, dat men mij op andere +wijze zou behandelen dan mijn collega’s en was dus weinig ingenomen met mijn betrekking, die heel wat minder soliede was, +dan ik mij had voorgesteld en ik besloot om zeer zuinig te zijn. Het speet mij al, dat ik die heeren had meegenomen, om op +mijn kosten te eten. + +</p> +<p>Daar ik hun niets meer te drinken aanbood, scheidden wij. Zij gingen naar hun weduwe en ik naar mijn mooie kamer, die ik, +zeer tot mijn leedwezen, had gehuurd en aan het einde van de maand weer hoopte te verlaten. Al lag ik in een heel mooi bed, +ik kon ’s nachts maar weinig slapen. Ik dacht aan den raad van Monteser en besloot mij te wenden tot don Rodrigo de Calderone. +Daar ik gevoelde dat ik hem noodig had, was ik juist in de stemming om voor dien trotschen heer te verschijnen. + +<a id="d0e1222"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1222">129</a>]</span></p> +<p></p> +<div class="figure floatRight" style="width: 423px"><img border="0" src="images/p127.jpg" alt="" width="423" height="608"></div><p> + + +</p> +<p>Zijn woning grensde aan die van den minister en geleek die, wat weelderige inrichting aanging. Men had moeite onderscheid +te vinden tusschen de meubelen van den meester en die van zijn ondergeschikte. Ik liet mij aandienen als de opvolger van don +Valerio, wat niet verhinderde, dat ik meer dan een uur in een zijkamer moest wachten. Eindelijk werd ik toegelaten. Noch voor +den aartsbisschop van Granada, noch voor graaf Galiano, noch zelfs voor den eersten minister was ik zóó eerbiedig verschenen, +als voor den heer Calderone. Ik boog zoo diep mogelijk en vroeg hem zijn protectie in woorden, die ik mij later niet zonder +schaamte herinnerde, zoo onderdanig waren ze geweest. + +</p> +<p>Op een minder trotschen man zouden ze een onaangenamen indruk hebben gemaakt, maar hem waren ze welgevallig. Hij zei mij, +tamelijk vriendelijk, dat hij geen gelegenheid voorbij zou laten gaan om mij te helpen. Na dien onwaardigen stap ging ik weer +naar mijn bureau en begon aan mijn werk. De minister kwam dat weer zien, betuigde mij opnieuw zijn tevredenheid en sprak eenigen +tijd met <a id="d0e1231"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1231">130</a>]</span>mij. Zijne zachtheid en welwillendheid deden mij aangenaam aan. Welk een verschil tusschen hem en Calderone! + +</p> +<p>Ik ging dien middag naar een goedkoope restauratie en besloot daar iederen dag incognito te gaan eten. Ik had nog geld om +drie maanden te leven en indien men mij na afloop van dien tijd geen salaris gaf, besloot ik het hof te verlaten. De eerste +twee maanden deed ik zooveel mogelijk mijn best om Calderone te bevallen. Maar ik zag zoo weinig resultaat van alles wat ik +deed, dat ik ten zijnen opzichte van gedrag besloot te veranderen. Dus bepaalde ik mij er toe, om te profiteeren van de oogenblikken, +dat de minister zich met mij onderhield. + + + +<a id="d0e1235"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1235">131</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1236" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk IV</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas wint de gunst van den hertog de Lerme, die hem een gewichtig geheim toevertrouwt.</h2> +<p style="
 background: url(images/h.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/h.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">H</span>et scheen, dat ik erin geslaagd was, mij aangenaam te maken bij den hertog, want op zekeren middag zei hij tot me: “Gil Blas, +ik ben zeer tevreden over u, ge zijt ijverig, trouw en bescheiden. Ik geloof, dat ik u mijn vertrouwen kan schenken”. Zeer +eerbiedig antwoordde ik: “Is het mogelijk, dat Uwe Excellentie mij met zulk een gunst zou willen vereeren? Maar die goedheid +is groot genoeg, om mij geheime vijanden te bezorgen. Ik vrees voornamelijk de afgunst van één man, van don Rodrigo de Calderone”. + +</p> +<p>“Van dien kant behoeft ge niets te vreezen. Ik ken Calderone, hij is van zijn jeugd af aan mij gehecht. Ik kan wel zeggen, +dat zijn gevoelens zóózeer overeenstemmen met de mijne, dat hij goed is voor personen die in mijn gunst staan en degenen haat, +die mij niet bevallen. Inplaats van voor hem te vreezen, kunt ge op hem rekenen. Maar, wanneer ik u mijn vertrouwen schenk, +moet ik u eerst een plan meedeelen. Het is noodig, dat ge daarvan onderricht zijt, om u behoorlijk te kwijten van de opdracht, +die ik u in het vervolg zal geven. Het is al sinds lang, dat ik mijn macht overal geëerbiedigd zie. Ik heb te beschikken over +alle ambten en voorrechten, ik mag zeggen, dat ik Spanje regeer. De fortuin kan mij niets verder schenken, maar ik wil die +beveiligen voor de stormen, die het zouden kunnen bedreigen en het is daarom, dat ik als mijn opvolger aan het ministerie +zou willen hebben mijn neef, den graaf de Lemos. Ik merk wel, Santillano, dat ge u verwondert. <a id="d0e1245"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1245">132</a>]</span>Het schijnt u vreemd, dat ik aan mijn neef de voorkeur geef boven mijn eigen zoon, den hertog d’Uzède. Maar het verstand van +den laatste acht ik te bekrompen, om mijn betrekking te vervullen en bovendien zijn we elkaar vijandig gezind. Hij heeft namelijk +het geheim gevonden, om den koning te behagen, die van hem zijn gunsteling wil maken en dat kan ik niet dulden. De gunst van +een vorst gelijkt op het bezit van een vrouw, die men aanbidt. Het is een geluk, waardoor men jaloersch wordt, wijl men niet +besluiten kan met een ander te deelen, al is men ook nog zoo nauw door banden van het bloed of door vriendschap verbonden. + +</p> +<p>Ik deel u hier mijn geheimste gedachten mee. Reeds heb ik getracht Uzède bij den koning in een minder gunstig daglicht te +stellen, maar het is mij niet gelukt en nu wil ik probeeren het over een anderen boeg te gooien. Ik wil, dat de graaf de Lemos +van zijn kant tracht het vertrouwen te winnen van den kroonprins. Hij is diens kamerheer en heeft gelegenheid hem ieder oogenblik +te spreken. Door die tactiek zal ik mijn neef tegenover mijn zoon stellen. Ik zal tusschen de twee neven een verdeeldheid +in het leven roepen, die hen zal verplichten hun steun bij mij te zoeken en de behoefte die ze aan mij zullen hebben, zal +hen aan mij onderworpen maken. + +</p> +<p>Ziedaar mijn plan en daarbij heb ik uw tusschenkomst noodig. In het geheim zal ik u zenden naar den graaf de Lemos, die mij +alles zal mededeelen, wat ik noodig heb te weten.” + +</p> +<p>Na die mededeeling, die ik beschouwde als contant geld, had ik geen onrust meer. Ik dacht, dat er een regen van goud op mij +zou neerdalen. Het is onmogelijk, dat de vertrouweling van een man, die het koninkrijk Spanje regeert, niet in korten tijd +wordt overladen met rijkdommen. Vol van die zoete hoop, keek ik met een onverschillig gezicht naar mijn arme beurs, die bijna +leeg was. + + +<a id="d0e1253"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1253">133</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1254" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk V</h2> +<h2 class="normal">Waarin men Gil Blas ziet overladen met vreugde, eer en ellende.</h2> +<p style="
 background: url(images/m.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/m.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">M</span>en bemerkte weldra aan het hof de genegenheid, die de minister voor mij had. Hij bewees mij die in het openbaar, door mij +te belasten met zijn portefeuille, die hij anders altijd zelf droeg, als hij naar den ministerraad ging. Mijn buren, de twee +secretarissen, waren niet de laatsten, om mij te complimenteeren met mijn toekomstige grootheid. Ze noodigden mij uit, te +komen soupeeren bij hunne weduwe, niet zoozeer als tegenbeleefdheid, dan wel omdat ze meenden, dat ik hen van dienst kon zijn. +Zelfs de trotsche don Rodrigo veranderde van houding tegenover mij. Hij noemde mij nooit anders dan mijnheer de Santillano +en was zeer beleefd tegen mij, vooral als mijn patroon er bij was. Maar ik verzeker u, dat hij niet met een idioot te doen +had. Ik beantwoordde zijn beleefdheden te vormelijker naarmate ik hem meer haatte. Een oude hoveling zou het mij niet verbeterd +hebben. + +</p> +<p>Ik vergezelde mijn meester ook als hij naar den koning ging, dien hij gewoonlijk driemaal per dag bezocht. ’s Morgens ging +hij er heen, als de koning nog te bed lag. Hij ging dan op zijn knieën aan het voeteneinde van het bed liggen, besprak met +Z. M. wat hij te doen had dien dag en dicteerde hem wat hij te zeggen had. Daarna ging hij weg. ’s Middags keerde hij er terug, +niet om over staatszaken te spreken, maar om allerlei nieuwtjes te vertellen, die den minister werden aangebracht door personen, +die hij daarvoor betaalde. En eindelijk zag hij den koning ’s avonds voor de derde maal, om hem rekenschap te geven van hetgeen +<a id="d0e1263"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1263">134</a>]</span>hij dien dag had gedaan. Terwijl hij bij den koning was, bleef ik gewoonlijk in de anti-chambre. + +</p> +<p>Op zekeren dag had ik alle reden tot ijdelheid. De koning, tot wien de hertog gesproken had over mijn stijl, was benieuwd +daarvan een staaltje te zien. Dus moest ik een van de registers halen en den koning de eerste memorie voorlezen, die ik had +geredigeerd. Maakte de aanwezigheid van den vorst mij eerst verlegen, die van den minister stelde mij gerust en met duidelijke +stem las ik mijn werk voor, dat den vorst goed beviel. Hij betuigde mij zijn tevredenheid en drukte den minister op het hart +mij verder voort te helpen. + +</p> +<p>Niet minder trotsch was ik na een onderhoud, dat ik een paar dagen later had met den graaf de Lemos. Ik moest hem bezoeken +met een brief van mijn meester, waarin deze zijn neef mededeelde, dat hij met mij kon spreken, als met iemand, die op de hoogte +was van hunne plannen en in het vervolg als tusschenpersoon tusschen hen zou optreden. Na dien brief gelezen te hebben, bracht +hij me in zijn kamer, waar hij tot me zei: “Daar ge het vertrouwen bezit van den hertog de Lerme, dat ge zonder twijfel verdient, +heb ik volstrekt geen bezwaar u ook het mijne te schenken. Ik kan u dan zeggen, dat de zaken uitstekend gaan. De prins onderscheidt +mij boven alle heeren van zijn gevolg, die beproeven hem te behagen. In een onderhoud, dat ik vanmorgen met hem had, toonde +hij zich verdrietig, dat hij door de gierigheid van den koning geen gevolg kan geven aan de ingevingen van zijn edelmoedig +hart. Hij beklaagde zich dat hij niet overeenkomstig zijn stand als prins kon leven. Natuurlijk heb ik met hem meegepraat, +hem beklaagd en hem beloofd, dat ik hem morgen vroeg duizend pistolen zou brengen, in afwachting van grootere sommen, die +ik hem kan verschaffen. Hij was zeer verheugd over mijn belofte. Ga hetgeen ik u heb meegedeeld thans aan mijn oom vertellen.” + +</p> +<p>Ik verliet den graaf de Lemos en bracht mijn rapport bij den minister, die mij naar Calderone stuurde, om <a id="d0e1271"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1271">135</a>]</span>duizend pistolen te vragen, die ik ’s avonds aan den graaf bracht. Ik dacht: “nu is het mij duidelijk, welk een onfeilbaar +middel de minister heeft, om in zijn onderneming te slagen. Maar hij heeft gelijk en ik geloof niet, dat zijn mildheid hem +zal ruïneeren. ’t Is gemakkelijk te raden uit wiens kist hij die schoone pistolen neemt, maar is het eigenlijk niet zooals +het behoort, dat een vader zijn zoon onderhoudt?” + +</p> +<p>Toen ik den graaf het geld had gebracht, zei hij me bij het weggaan: “Adieu, mijn beste vertrouweling! De prins houdt nog +al veel van vrouwen en dezer dagen zal ik daar eens nader met u over spreken. Het kan wel zijn, dat ik u binnenkort noodig +heb.” + +</p> +<p>Wat een eer voor mij, dat ik ook in de galante avonturen van den erfgenaam van den troon een rol zou spelen! Ik had de prachtigste +vooruitzichten en ik zou de gelukkigste mensch zijn geweest van de wereld indien de eerzucht mij maar behoed had voor den +honger. Al sinds twee maanden had ik mijn mooie kamer verlaten en bewoonde ik een zeer bescheiden vertrekje. Maar dat hinderde +mij minder, omdat ik er ’s morgens vroeg uitging en alleen terugkeerde, om er ’s nachts te slapen. Den geheelen dag was ik +op mijn tooneel, d. w. z. bij den hertog. Ik speelde er een rol van grooten mijnheer; maar keerde ik ’s avonds op mijn kamertje +terug, dan bleef er niets over, dan de arme Gil Blas zonder geld en wat erger is, zonder middelen om het mij te verschaffen. +Ik was te trotsch om aan iemand mijn nooddruft mee te deelen; ik kende niemand, die mij zou kunnen helpen dan Joseph Navarro +en tot hem durfde ik mij niet wenden, omdat ik hem in den laatsten tijd sedert ik aan het hof kwam te veel had verwaarloosd. +Ik was verplicht geweest mijn goed stuk voor stuk te verkoopen; alleen het hoognoodige aan kleeren had ik overgehouden. Naar +de restauratie ging ik niet meer, omdat ik het niet kon betalen. Wat ik dan deed, om te blijven bestaan? Ik zal het u zeggen. +Iederen morgen werd er in ons bureau <a id="d0e1277"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1277">136</a>]</span>voor ontbijt brood gebracht en een beetje wijn. Dat was alles, wat de minister ons liet geven en daarvan leefde ik op den +dag. ’s Avonds ging ik meestal naar bed, zonder te hebben gesoupeerd. + +</p> +<p>Zoo was de toestand van een man, die aan het hof schitterde en die meer beklaagd moest worden dan benijd. Dat ellendige leven +kon echter niet lang meer duren en ik besloot er met den hertog de Lerme over te spreken, zoodra zich de gelegenheid zou aanbieden. +Gelukkig deed zich die voor in het Escuriaal, waar de koning en de prins eenige dagen later heengingen. + + + +<a id="d0e1281"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1281">137</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1282" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VI</h2> +<h2 class="normal">Hoe Gil Blas zijn armoede kenbaar maakte aan den hertog de Lerme; op welke wijze deze daarna met hem handelde.</h2> +<p style="
 background: url(images/w.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/w.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">W</span>anneer de koning op het Escuriaal was, werd iedereen vrijgehouden, zoodat ik daar mijn armoede niet voelde. De minister was +gewoon ’s morgens vroeg op te staan en op een morgen nam hij me mee naar den tuin, om eenige papieren met hem door te lezen. +Hij beval mij te gaan zitten als een man, die met het papier op zijn knieën aan het schrijven is terwijl hijzelf een papier +in zijn hand hield, waaruit hij z.g. las. Het had den schijn of we ernstig bezig waren terwijl we inderdaad allerlei kletspraatjes +hielden. Want daar was Z. Excellentie niet afkeerig van. Wij zaten op een bank, toen twee eksters in de boomen boven ons hoofd +begonnen te vechten en daarbij zulk een spektakel maakten, dat het onze aandacht trok. “Ik zou wel eens willen weten, waarover +de strijd loopt,” zei de hertog. “Excellentie<span id="d0e1289" class="corr" title="Niet in bron">,</span>” zei ik, “uw nieuwsgierigheid brengt mij een Indische fabel in gedachten, die ik gelezen heb bij Pilpay of een anderen fabeldichter.” +De minister vroeg mij hoe die fabel luidde en ik vertelde hem: + +</p> +<p>“Er heerschte in oude tijden in Perzië een goede koning, die echter niet verstandig genoeg was, om zijn staten zelf te regeeren +en de zorg daarvan overliet aan zijn grootvizier. Die minister, Atalmuc genaamd, was een buitengewoon wijs man. Hij regeerde +in vrede en verstond de kunst, om het koninklijk gezag tegelijkertijd te doen respecteeren en bemind te maken. De onderdanen +hadden in <a id="d0e1294"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1294">138</a>]</span>dien vizier, die trouw bleef aan den vorst, een goeden vader. Altamuc had onder zijn secretarissen een jongen man uit Cachemir, +genaamd Zéangir, die zijn gunsteling was. Hij praatte gaarne met hem, nam hem mee op jacht en deelde hem zelfs zijn geheimste +gedachten mee. Op een dag, dat ze samen in een bosch jaagden, hoorde de vizier twee raven, die op een boom krijschten en hij +zei tot zijn secretaris: “ik zou wel eens willen weten, wat die vogels elkaar nu in hun taal zeggen.” Zéangir antwoordde: +“Ik ben in staat om aan uw verlangen te voldoen, want een oude derwisch heeft mij de taal van de vogels geleerd. Indien u +wilt, zal ik die vogels beluisteren en u woord voor woord herhalen, wat ik hen heb hooren zeggen.” + +</p> +<p>De vizier stemde erin toe. Zéangir naderde de vogels en scheen oplettend te luisteren. Terugkomende zei hij tot zijn meester: +“Wilt u wel gelooven, dat wij het onderwerp van hun gesprek uitmaken?” De minister riep: “Dat is niet mogelijk! En wat zeiden +ze dan wel?” “Een van hen,” hernam de secretaris, “heeft gezegd: daar ziet ge nu den grootvizier Atalmuc, dien arend, die +met zijn vleugelen Perzië bedekt als een nest en onafgebroken waakt over het welzijn van het land. Om een weinig ontspanning +te hebben bij zijn zwaar werk, jaagt hij thans in dit bosch met zijn getrouwen Zéangir. Wat is die secretaris gelukkig, een +meester te hebben, die zoo goed voor hem is! Zacht wat, zacht wat! viel de andere raaf hem in de rede. Prijs het geluk van +dien jongen man niet te veel! ’t Is waar, Atalmuc is familiair met hem, vereert hem met zijn vertrouwen en ik twijfel er zelfs +niet aan, of hij heeft het voornemen hem later een goede betrekking te geven, maar voor dien tijd zal Zéangir van honger zijn +gestorven. Die arme jongen woont op een klein kamertje, waar hem het noodigste ontbreekt. In één woord, hij leidt een ellendig +leven, zonder dat iemand aan het hof het merkt. De grootvizier geeft zich niet de moeite naar zijn omstandigheden te informeeren, +hij is hem genegen, maar laat hem aan armoede ten prooi.” +<a id="d0e1298"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1298">139</a>]</span></p> +<p>Hier hield ik met spreken op en keek den hertog de Lerme aan, die mij glimlachend vroeg, welken indruk dat verhaal op Atalmuc +maakte en of hij niet beleedigd was door de stoutmoedigheid van den secretaris. “Neen, Excellentie,” antwoordde ik, een weinig +van mijn stuk gebracht door die vraag, “de fabel zegt integendeel, dat hij hem met weldaden overlaadde.” “Dat is gelukkig,” +hernam de hertog op ernstigen toon; “er zijn ministers, die het niet goed zouden vinden, wanneer men hun de les las. Maar,” +voegde hij er aan toe, het onderhoud afbrekende en opstaande, “ik geloof, dat de koning mij al wacht.” Hij ging met groote +stappen naar het paleis, zonder verder met mij te spreken en naar het scheen zeer slecht gestemd door mijn Indische fabel. + +</p> +<p>Ik ging naar het vertrek, waar de twee secretarissen-copiïsten werkten, want zij waren ook meegegaan op reis. “Wat is er, +mijnheer de Santillano?” vroegen zij, toen ze mij zagen, “u ziet er zoo bedrukt uit! Is er iets onaangenaams voorgevallen?” + +</p> +<p>Ik was te veel vervuld van de slechte uitwerking van mijn verhaal, om hun mijn verdriet te verbergen, dus deelde ik mee, wat +er was gebeurd. Een van hen zei: “Ge hebt wel reden om u te beklagen, de minister neemt soms zulke dingen verkeerd op.” De +ander voegde eraan toe: “Dat is maar al te waar. Maar wilt ge beter behandeld worden dan een van de secretarissen van kardinaal +Spinoza werd? Die man had in de vijftien maanden, dat hij werkte, niets ontvangen en nam op zekeren dag de vrijheid zijn meester +iets te vragen om van te leven. “Het is billijk,” zei de kardinaal, “dat ge betaald wordt. Hier hebt ge een mandaat waarop +u bij den schatmeester duizend ducaten zullen worden uitbetaald. Maar van dit oogenblik af heb ik uw diensten niet meer noodig.” +De secretaris zou zich er over getroost hebben, dat hij werd ontslagen, indien hij zijn duizend ducaten had kunnen ontvangen +en elders een betrekking zoeken; maar het huis van den kardinaal verlatende, wachtte hem een gerechtsdienaar op, die hem naar +<a id="d0e1305"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1305">140</a>]</span>den toren van Ségovia bracht, waar men hem lang gevangen hield.” + +</p> +<p>Deze historie verdubbelde mijn vrees. Ik meende, dat ik verloren was, verweet mijzelf, dat ik niet langer geduld had gehad, +dat het veel beter zou zijn geweest mijn dieet maar voort te zetten en dat ik maar liever van honger had moeten sterven. + +</p> +<p>Indien ik nog eenige hoop had behouden, dan ontnam mijn meester mij die in den namiddag. Hij was zeer ernstig, en sprak tegen +mij uit de hoogte, wat mij een doodelijke onrust gaf. Den nacht bracht ik zeer onrustig door; de spijt over al mijn vervlogen +illusies en de vrees staatsgevangen te worden gemaakt, deden mij niets als klagen en zuchten. + +</p> +<p>Den volgenden dag was het de crisis. De hertog liet mij in den morgen roepen. Ik kwam zijn kamer binnen, bevende als een misdadiger, +die zijn vonnis afwacht. + +</p> +<p>“Santillano,” zei hij, een papier toonende, dat hij in de hand had, “neem dit mandaat....” Ik huiverde bij het woord mandaat, +en dacht: o, Hemel, de kardinaal Spinoza. Het rijtuig van <span id="d0e1315" class="corr" title="Bron: Segovia">Ségovia</span> staat klaar. De schrik greep mij zoo aan, dat ik den minister in de rede viel, mij aan zijne voeten wierp en meer kermde +dan sprak: “Excellentie, ik vraag u zeer nederig om mijn stoutmoedigheid te verschoonen. De noodzakelijkheid heeft mij er +toe gebracht, u mijn armoede mede te deelen.” + +</p> +<p>De hertog kon niet nalaten te lachen, toen hij mij zoo ontdaan zag en zei: “Wees bedaard, Gil Blas. Hoewel je door mij je +behoeftige omstandigheden mede te deelen, mij er een verwijt van hebt gemaakt, dat ik daarin niet voorzien heb, neem ik je +dit niet kwalijk. De fout blijft bij mij, dat ik je niet gevraagd heb, hoe je leefde. Maar om die te herstellen, geef ik je +hierbij een mandaat voor vijftienhonderd ducaten, die je zullen worden uitbetaald bij den koninklijken schatmeester. Dat is +niet alles, ik beloof je ieder jaar dezelfde som. En wanneer soms rijke en edelmoedige menschen je zullen vragen hun diensten +te bewijzen, <a id="d0e1320"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1320">141</a>]</span>verbied ik je niet ten hunnen gunste met mij te spreken”. + +</p> +<p>Verrukt over die woorden wilde ik wel de voeten kussen van den minister, die weer op zijn gewonen familiairen toon tegen mij +begon te spreken. Hij zei me, dat hij eens had willen zien hoe ik die verandering zou opnemen en dat hij daarom op koelen +toon tegen mij was gaan spreken; daardoor was hij opnieuw overtuigd geworden, dat ik zeer aan hem was gehecht. + + + +<a id="d0e1324"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1324">142</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1325" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VII</h2> +<h2 class="normal">Van het gebruik, dat hij van zijn vijftienhonderd ducaten maakte; van de eerste zaak, waarin hij zich mengde en welk voordeel +die voor hem opleverde. +</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>en volgenden dag keerde de koning naar Madrid terug. Ik ging eerst naar den schatmeester, waar mij de som, genoemd in het +mandaat, dadelijk werd uitbetaald. + +</p> +<p>Het zou een wonder zijn als een arme slokker er niet van in de war raakte, wanneer hij plotseling van de armoede in de weelde +komt. Dadelijk verliet ik mijn kleine kamer die goed genoeg was voor secretarissen, die der vogelen taal niet verstonden en +huurde voor die tweede maal het mooie appartement, dat toevallig leegstond. Daarna liet ik mij nieuwe kleeren aanmeten, kocht +linnengoed en wat ik verder noodig had. + +</p> +<p>Ik meende ook, dat ik niet buiten een lakei kon en verzocht Vincent Florero, mijn hospes, mij er een te bezorgen. De meeste +vreemdelingen, die bij hem kwamen logeeren, huurden een Spaanschen knecht en dus kwamen zich vele lakeien, die buiten betrekking +waren, in het hotel presenteeren. De eerste, dien ik zag, was een jongen met een zoo zacht en vroom uiterlijk, dat ik hem +niet wilde hebben; ik meende Ambrosius de Lamela te zien. “Ik houd niet,” zei ik tegen Florero, “van knechts, die er zoo deugdzaam +uitzien. Ik ben eens opgelicht geworden door zoo een.” + +</p> +<p>De tweede beviel mij beter. Ik deed hem vragen, die hij vlug en geestig beantwoordde. Hij scheen aanleg te hebben voor intriges +en zoo iemand moest ik juist hebben. Dus nam ik hem aan en dat berouwde mij niet, hij bleek <a id="d0e1338"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1338">143</a>]</span>al spoedig een goede aanwinst te zijn. Daar de hertog mij toegestaan had ten gunste van personen te spreken, aan wie ik diensten +zou kunnen bewijzen, had ik een jachthond noodig, die zulk wild voor mij kon opsporen en dat was juist iets voor Scipio, zoo +heette mijn lakei. Hij kwam uit den dienst van dona Anna de Guevara, de min van den prins, waar hij zich in dat talent geoefend +had, omdat die dame haar invloed aan het hof ook op die wijze aanwendde. + +</p> +<p>Zoodra ik Scipio zei, dat ik in staat was om gunsten te verkrijgen van den koning, ging hij aan het werk en den volgenden +dag zei hij: “Mijnheer, ik heb een goede ontdekking gedaan. Er is in Madrid een jong edelman uit Granada aangekomen, genaamd +don Roger de Rada. Voor een eerezaak zoekt hij de protectie van den hertog de Lerme en hij is bereid om te betalen voor het +genoegen, dat men hem zal doen. Ik heb met hem gesproken. Hij was eerst van plan zich te wenden tot don Rodrigo de Calderone, +wiens invloed men hem heeft genoemd. Maar ik heb hem daarvan afgebracht, door te zeggen dat deze zijn diensten met zwaar goud +liet betalen, terwijl gij voor de uwe tevreden waart met een behoorlijk bewijs van erkentelijkheid. Indien uw financieele +toestand het u veroorloofde, heb ik gezegd, dat ge zelfs wel zonder dat bereid zoudt zijn om de edelmoedige en belanglooze +ingevingen van uw hart te volgen. Om kort te gaan, ik heb zóó met hem gesproken, dat hij morgen vroeg bij u komt.” + +</p> +<p>“Wel Scipio,” zei ik, “hebt ge nu al zaken gedaan? Ik bemerk daaruit, dat ge geen nieuweling zijt in dat vak. Het verwondert +mij alleen maar, dat ge er niet rijker door zijt.” + +</p> +<p>“Dat moet u niet verbazen”, antwoordde hij. “Ik houd ervan om het geld te laten rollen. Sparen kan ik niet.” + +</p> +<p>Don Roger de Rada kwam werkelijk bij mij. Ik ontving hem met beleefdheid, gemengd met zekeren trots. “Mijnheer, voor ik mij +verbind om u van dienst te zijn, moet ik eerst de zaak kennen, welke u naar het hof voert, want ze <a id="d0e1348"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1348">144</a>]</span>zou van dien aard kunnen zijn, dat ik er niet met den eersten minister over zou kunnen spreken. Vertel mij dus alles en wees +overtuigd, dat ik levendig belang stel in uw aangelegenheden.” + +</p> +<p>“Gaarne,” antwoordde hij, “zal ik u een uitvoerig en oprecht verhaal doen van mijn lotgevallen.” + + + +<a id="d0e1352"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1352">145</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1353" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VIII</h2> +<h2 class="normal">Verhaal van Don Roger de Rada.</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>on Anastasio de Rada, een edelman uit Granada, leefde gelukkig in de stad Antequerre, met dona <span id="d0e1360" class="corr" title="Bron: Estéphania">Estéfania</span>, zijn vrouw, die deugdzaam, zacht en buitengewoon schoon was. Zij beminden elkaar teeder. Hij was van natuur jaloersch en +hoewel hij volstrekt geen redenen had te twijfelen aan den trouw van zijn vrouw, was hij niet vrij van ongerustheid. Hij had +vernomen, dat een geheime vijand zijn eer belaagde en wantrouwde daarom al zijn vrienden, uitgezonderd don Huberto de Hordalès, +die als neef van <span id="d0e1363" class="corr" title="Bron: Estéphania">Estéfania</span> vrij in zijn huis verkeerde en die de eenige was, dien hij had moeten wantrouwen. + +</p> +<p>Don Huberto echter werd verliefd op zijn nicht en niettegenstaande hun bloedverwantschap en de vriendschap, die don Anastasio +voor hem voelde, bekende hij haar dat. De dame was verstandig en inplaats van een scène te maken, die noodlottige gevolgen +zou hebben gehad, onderhield zij haar neef met zachtheid over het onbehoorlijke van zijn gedrag en sprak daarbij zoo ernstig, +dat hij wel overtuigd moest worden, dat zijn hoop ijdel was. Hij liet zich echter niet ontmoedigen, ja hij had zelfs de onbeschaamdheid, +om haar op een goeden dag te willen dwingen zijn wenschen te bevredigen. Op strengen toon dreigde ze hem toen zijn vermetelheid +door don Anastasio te zullen doen straffen. Dit maakte hem bang, hij beloofde niet meer van liefde te zullen spreken en, afgaande +op die belofte, vergaf zij het gebeurde. + +</p> +<p>Don Huberto, die een zeer slecht karakter had, zon op wraak, nu hij zijn hartstocht niet bevredigd zag. Hij wist, <a id="d0e1370"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1370">146</a>]</span>dat don Anastasio jaloersch was en vormde nu een plan zoo slecht als een snoodaard het maar bedenken kan. Op een avond, dat +hij met hem in den tuin wandelde, zei hij op treurigen toon: “Waarde vriend, ik kan niet langer leven zonder u mededeeling +te doen van een geheim, dat ik u niet zou ontdekken, indien ik niet wist, dat uw eer u meer waard is dan uw rust. De band +van vriendschap, welke tusschen ons bestaat, gedoogt niet te verbergen, wat er bij u gebeurt. Bereid u er op voor een mededeeling +te ontvangen, die u evenzeer zal verrassen als leed doen. Ik moet u treffen op uw meest gevoelige plaats.” + +</p> +<p>“Ik begrijp u al,” viel don Anastasio hem in de rede, “uw nicht is mij ontrouw geworden.” + +</p> +<p>“Ik erken haar niet meer als mijn nicht,” hernam Huberto met een schijnheilig gezicht. “Ik verloochen haar en zij is onwaardig +om uw vrouw te zijn.” “Martel mij niet langer en spreek, wat heeft Estéfania gedaan?” riep de ongelukkige man. + +</p> +<p>“Zij heeft u verraden. Ge hebt een medeminnaar, dien ze in het geheim ontvangt. Zijn naam kan ik u niet noemen, want hij is +in de duisternis van den nacht kunnen ontkomen, zonder dat gezien kon worden, wie hij was. Al wat ik weet, is dat ze u bedriegt, +dat is een feit, waarvan ik zeker ben. ’t Is onnoodig u er meer van te zeggen. Ik merk, dat ge verontwaardigd zijt, dat men +uw liefde op zulke wijze beantwoordt en dat ge op wraak zint. Ik kan dat begrijpen. Denk er niet aan wie het slachtoffer is. +Toon aan de heele stad, dat er niets is, dat gij niet kunt offeren aan uw eer.” + +</p> +<p>De verrader stookte op zulk een wijze den te lichtgeloovigen echtgenoot tegen zijn onschuldige vrouw op en hij schilderde +in zulke levendige kleuren de beleediging, die don Anastasio heette te zijn aangedaan, dat deze in woede besloot om zijn ongelukkige +vrouw te dooden. Hij wachtte tot de bedienden sliepen en ging toen naar zijn vrouw, die zich gereed maakte om naar bed te +gaan. Zonder te denken aan de schande, die hij over zijn eerlijke familie bracht, <a id="d0e1380"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1380">147</a>]</span>zonder zelfs medelijden te gevoelen met het kind van zes maanden, dat zijn vrouw onder het hart droeg, naderde hij zijn slachtoffer +en zei op woedenden toon: “Ellendige, je moet sterven. Je hebt niet meer dan een oogenblik om te leven, dat mijn goedheid +je nog laat om voor het heil van je ziel te bidden, want ik wil niet dat je je ziel zult verliezen, zooals je je eer hebt +verloren.” + +</p> +<p>Terwijl hij die woorden sprak, trok hij zijn dolk. De doodelijk verschrikte vrouw wierp zich op de knieën en smeekte: “Wat +is er? Welke redenen tot ontevredenheid heb ik gegeven? Waarom wil je mij dooden? Indien ge mij van ontrouw verdenkt, is daar +geen <span id="d0e1384" class="corr" title="Bron: rede">reden</span> voor!” + +</p> +<p>“Neen, neen! Ik ben maar al te zeker van je verraad. De personen, die mij gewaarschuwd hebben, zijn te vertrouwen. Huberto....” + +</p> +<p>“O!” viel zij hem in de rede. “Vertrouw Huberto niet. Hij is minder je vriend, dan je denkt. Geloof hem niet, als hij mij +beschuldigd heeft.” + +</p> +<p>“Zwijg, ellendige. Juist door kwaad te spreken van Huberto, vermeerder je mijn overtuiging van je schuld. Je wilt hem verdacht +maken, omdat hij mij op je slecht gedrag heeft gewezen. Maar dat is overbodig!” + +</p> +<p>“Maar wordt toch kalm,” smeekte zij, “geef mij ten minste tijd om te spreken!” + +</p> +<p>Hij wilde toesteken. + +</p> +<p>“Houd op, barbaar! Denk aan het kind, dat nog niet geboren is, aan je eigen bloed. Je kan zijn beul niet worden, zonder hemel +en aarde schande aan te doen. Mijn dood vergeef ik je, maar die van het kind zal rechtvaardiging eischen!” + +</p> +<p>Don Anastasio stiet zijn dolk in haar rechterzijde. Zij viel dadelijk neer. Hij dacht, dat ze dood was, ging het huis uit +en verdween uit Antequerre. + +</p> +<p>De ongelukkige vrouw bleef eenigen tijd als levenloos op den grond liggen en begon toen ze weer tot bezinning kwam om hulp +te roepen. De bedienden snelden toe, er werd een dokter gehaald en deze verklaarde de wond niet <a id="d0e1403"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1403">148</a>]</span>voor levensgevaarlijk. Zij herstelde en bracht na drie maanden een kind ter wereld. Die zoon, mijnheer Gil Blas, ziet ge hier +voor u. + +</p> +<p>Hoewel de kwaadsprekende wereld gewoonlijk de deugd van een vrouw niet spaart, respecteerde ze die van mijn moeder en dit +bloedig tooneel werd in de stad beschouwd als de waanzinnige daad van een jaloersch echtgenoot. Men kende hem algemeen als +een zeer heftig man. Huberto de Hordalès begreep wel, dat zijn nicht vermoedde, dat hij het was geweest, die haar man tot +razernij had gebracht; hij gevoelde zich half gewroken en zag haar niet meer. + +</p> +<p>Uit vrees u te vervelen, zal ik u niet spreken van mijn opvoeding, maar mij ertoe bepalen u mee te deelen, dat mijn moeder +er voornamelijk op aandrong, dat ik goed schermen zou leeren. In de beroemdste zalen van Granada en <span id="d0e1409" class="corr" title="Bron: Sevilla">Sévilla</span> heb ik daar onderricht in gehad. Zij wachtte met ongeduld het tijdstip af, dat ik mijn degen met dien van Huberto zou kunnen +meten en deelde mij, toen ik achttien jaar was alles mee, wat er gebeurd was. U kunt begrijpen, welk een indruk dat verhaal +op mij maakte. Dadelijk zocht ik Hordalès, daagde hem uit, en na een lang gevecht bracht ik hem drie doodelijke steken toe. + +</p> +<p>Don Huberto, die zijn einde voelde naderen, vestigde zijn laatste blikken op mij en zei, dat hij den dood, dien ik hem gaf, +beschouwde als een gerechte straf voor de misdaad, die hij had begaan tegenover de eer van mijn moeder. Hij stierf na vergiffenis +te hebben gevraagd aan den hemel, aan don Anastasio, <span id="d0e1414" class="corr" title="Bron: Estephanie">Estéfania</span> en mij. Ik achtte het niet geraden, om naar huis terug te keeren, trok de bergen over en kwam in Malaga, waar ik plaatsing +vond op een oorlogsschip, dat ging kruisen. + +</p> +<p>Al spoedig was er gelegenheid om ons te onderscheiden. We ontmoetten bij het eiland Albouran een zeeroover, die ter hoogte +van Carthagena een rijk beladen Spaansch schip had genomen. Wij vielen hem aan en maakten ons meester van de twee schepen, +waar we tachtig Christenen op vonden, die als slaven werden meegevoerd naar Barbarije. <a id="d0e1419"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1419">149</a>]</span>De wind was gunstig en we bereikten spoedig, bij Granada, de kust. + +</p> +<p>Toen wij onderzochten uit welke streken de bevrijde slaven afkomstig waren, deed ik die vraag aan een man met een zeer goed +uiterlijk, die ongeveer vijftig jaar oud kon zijn. + +</p> +<p>Hij antwoordde mij zuchtend dat hij uit Antequerre kwam. Door dat antwoord voelde ik mij bewogen en hij scheen dat te merken. +Ik zei, dat ik ook van die plaats kwam en vroeg of ik zijn naam mocht weten. Hij antwoordde: “Helaas, ’t is mij een nieuwe +smart aan uw verlangen te voldoen. ’t Is achttien jaar geleden dat ik Antequerre heb verlaten, waar men zich mij wel niet +dan met afschuw zal herinneren. Ge hebt zelf misschien wel eens van mij hooren spreken. Ik heet don Anastasio de Rada”. + +</p> +<p>“Gerechte hemel,” riep ik uit. “Dan zijt gij mijn vader”. Geheel ontdaan riep hij: “Zou het mogelijk zijn, dat gij het ongelukkige +kind zijt, dat door uw moeder nog onder het hart werd gedragen, toen ik haar aan mijn woede opofferde?” Ik antwoordde: “Ja, +vader, ik ben het kind, dat de deugdzame <span id="d0e1427" class="corr" title="Bron: Estephania">Estéfania</span> ter wereld bracht, drie maanden na dien rampzaligen nacht, waarin ge haar badende in haar bloed achterliet.” + +</p> +<p>Don Anastasio wachtte niet tot ik uitgesproken had; hij wierp zich in mijn armen en dankte met tranen in de oogen den hemel, +dat mijn moeder was gered geworden. Daarop vroeg hij mij, hoe de onschuld van zijn vrouw aan het licht was gekomen. Na hem +te hebben meegedeeld, dat niemand daaraan ooit had getwijfeld en dat iedereen wist hoe vlekkeloos haar gedrag altijd was geweest, +vertelde ik hem van het verraad van Huberto en van de bekentenis, die deze mij stervende had gedaan. Zoodra wij aan land kwamen, +wilde mijn vader met mij naar Antequerre gaan. Ik verliet met hem het oorlogsschip, kocht te Adra twee muilezels en wij gingen +op reis. Onderweg vertelde hij mij al zijn avonturen en ik luisterde daarnaar met levendige <a id="d0e1432"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1432">150</a>]</span>belangstelling. Na verscheidene dagen kwamen wij midden in den nacht in Antequerre aan. + +</p> +<p>Ge kunt u de verrassing voorstellen van mijn moeder, toen ze den man, dien ze voor altijd verloren had gewaand en die haar +op zoo wonderlijke wijze was teruggegeven, wederzag. Hij vroeg haar in berouwvolle woorden vergiffenis voor zijn barbaarschheid. +Inplaats van een moordenaar zag ze in hem slechts den man, dien de hemel haar had gegeven; zoo heilig is de naam echtgenoot +voor een deugdzame vrouw. + +</p> +<p>De vreugde mij weer te zien was bij mijn moeder vermengd met vrees. Ze wist, dat de zuster van Hordalès haar broeder wilde +wreken en niets onbeproefd liet, om mij te laten opsporen. Daardoor vertrok ik nog dienzelfden nacht en kom nu aan het hof, +om te trachten gratie te krijgen, waarvoor ik den steun noodig heb van den eersten minister, welken ik door uw bemiddeling +hoop te krijgen.” + +</p> +<p>De dappere zoon van don Anastasio had zijn verhaal geëindigd; ik beloofde, dat ik zijn zaak aan den minister zou voordragen, +wiens hulp ik wel durfde verzekeren. + +</p> +<p>Denzelfden dag reeds sprak ik over de zaak met den minister, die zich bereid verklaarde don Roger te ontvangen en hem zei: +“Don Roger, ik ken de zaak, die u tot ons heeft gevoerd, Santillano heeft mij die uitvoerig verteld. Wees gerust, ge hebt +niets gedaan, wat niet te verontschuldigen is. Voornamelijk aan ridders, die hun beleedigde eer hebben gewroken, verleent +de koning gaarne gratie. Voor den vorm moet ge u in de gevangenis begeven, maar uw verblijf daar zal niet van langen duur +zijn. Gij hebt in Santillano een goed vriend, die zich met het overige zal belasten.” + +</p> +<p>Door mijn zorgen werd de gratie hem spoedig verleend. Binnen tien dagen kon deze nieuwe Télémachus zijn Ulysses en Pénélope +gaan terugvinden. Had hij geen beschermer en geen geld gehad, dan zou hij minstens een jaar in de gevangenis hebben moeten +blijven. Ik trok uit den bewezen dienst niet meer dan honderd pistolen, maar ik was nog geen Calderone en versmaadde het kleine +niet. + + +<a id="d0e1444"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1444">151</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1445" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk IX</h2> +<h2 class="normal">Door welke middelen Gil Blas in korten tijd een aanzienlijk fortuin maakte en welke airs hij aannam.</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>ie zaak had mij smaak erin gegeven en ik gaf Scipio tien pistolen, om hem aan te moedigen tot nieuwe opsporingen. Zijn talenten +in dit opzicht heb ik reeds geroemd. De tweede klant, die hij mij aanbracht, was een boekdrukker, die een werk van een confrater +had nagedrukt en op wiens uitgave beslag was gelegd. Voor driehonderd ducaten wist ik hem te helpen, het beslag te doen opheffen +en hem te vrijwaren voor een zeer groote boete. Na den boekdrukker kreeg ik met een koopman te doen. Een Portugeesch schip +was in handen gevallen van een zeeroover uit Barbarije en vervolgens weer genomen door een oorlogsschip uit Cadix. Het twee +derde gedeelte van de koopwaren, waarmee het beladen was geweest, behoorde aan een koopman uit Lissabon, die ze opeischte +en nu aan het hof te Madrid een beschermer kwam zoeken. Ik interesseerde mij voor die zaak en ontving vierhonderd pistolen. + +</p> +<p>Daarna hielp ik een drogist, die het privilege wilde hebben, om gedurende tien jaren zekere drankjes in alle steden van Spanje +te verkoopen, met uitsluiting van alle anderen d. w. z. dat anderen die in deze plaatsen niet zouden mogen verkoopen. Voor +tweehonderd pistolen kreeg hij uitsluitend recht om de wereld met zijn waar te bedriegen. + +</p> +<p>Ik ondervond de waarheid van het gezegde, dat de eetlust al etende komt. Van den minister had ik zoo gemakkelijk de vier gunsten +verkregen, waarvan ik hierboven sprak, dat ik niet aarzelde hem een vijfde te vragen. Een <a id="d0e1456"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1456">152</a>]</span>ridder uit Calatrava bood mij duizend pistolen aan, indien ik hem gouverneur kon maken van de stad Vera, bij Granada. + +</p> +<p>De minister begon te lachen, toen ik met die zaak bij hem aankwam en zei: “Mijn vriend Gil Blas, het schijnt dat de lust om +uw naasten te helpen zeer groot bij u is. Zoolang het slechts kleinigheden betrof, heb ik daar niet zoo op gelet, maar wanneer +het om grootere zaken gaat, zult ge u in ’t vervolg moeten tevreden stellen met de helft van het profijt en mij de andere +moeten geven. Ge kunt u niet voorstellen, welk een kosten ik moet maken en wat ik noodig heb om mijn stand met waardigheid +op te houden. Niettegenstaande mijn belangeloosheid, waarvoor ik overal bekend ben, kan ik toch niet zoo onvoorzichtig zijn, +om mijn persoonlijke belangen over het hoofd te zien”. + +</p> +<p>Dit gesprek zette mij nog meer aan om op den ingeslagen weg voort te gaan. Indien het mogelijk was geweest, zou ik graag overal +hebben laten publiceeren, dat zij die gunsten van het hof verwachtten, zich slechts tot mij hadden te wenden. Ik ging den +eenen kant uit en Scipio den anderen. Gouverneurs werden er door mij gemaakt, <span id="d0e1462" class="corr" title="Bron: ridderorders">ridderordes</span> verleend, in den adelstand verheven. Eenige goede avonturiers werden in slechte edellieden veranderd door uitstekende adelbrieven. +Ook de geestelijkheid wilde ik van mijn weldaden doen genieten. Maar ik moest mij bepalen tot de kleinere posten, de grootere +van bisschoppen en aartsbisschoppen waren het terrein van Calderone. De personen, die wij kozen, waren natuurlijk niet altijd +de bekwaamste en de beste en wij wisten wel, dat men ons in Madrid niet onbesproken liet, maar wij troostten ons als gierigaards +met het gezicht van het goud. + +</p> +<p>Isocrates heeft gelijk, dat hij de onmatigheid en de dwaasheid de trouwe metgezellen noemt van de rijken. Toen ik dertigduizend +ducaten bijeen had en kans zag om misschien nog tienmaal meer te krijgen, meende ik voor de wereld op meer waardige wijze +mijn positie als vertrouweling van den eersten minister te moeten ophouden. <a id="d0e1467"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1467">153</a>]</span>Ik huurde een groot huis, meubileerde het keurig, kocht een rijtuig, stelde een koetsier aan en drie lakeien en daar het rechtvaardig +is, om zijn oude bedienden te bevorderen, verhief ik Scipio tot de driedubbele waardigheid van kamerdienaar, secretaris en +intendant. Het toppunt was voor mij, dat de minister goedvond, dat mijn personeel livrei droeg. Het scheelde weinig, of ik +had mij verbeeld een bloedverwant van den hertog te zijn. Ik stelde mij in het hoofd, dat ik daar misschien wel voor doorging, +of misschien gehouden werd voor een van zijn bastaards, wat ik als een groote eer zou hebben beschouwd. + +</p> +<p>Het voorbeeld volgende van mijn meester, wilde ik ook bezoek ontvangen. Ik belastte Scipio met de zorg een uitstekenden kok +voor mij te zoeken en vulde mijn kelder met de fijnste wijnen. Iederen avond kwamen er nu hoofd-ambtenaren van het ministerie +bij mij soupeeren. Scipio had ik het recht gegeven, om in zijn verblijf zijn kennissen op mijn kosten te onthalen. Hij hielp +mij om geld te verdienen en verstond ook uitstekend de kunst om het weer uit te geven. Dat schaadde mij echter niet, want +ik zag van dag tot dag mijn fortuin toenemen. + +</p> +<p>Mijn ijdelheid verlangde alleen nog maar om Fabricius getuige te doen zijn van dit weelderige leven. Ik twijfelde er niet +aan, of hij was terug uit Andaloesië en om mij het genoegen te geven hem te verrassen, liet ik hem een anoniem briefje toekomen, +waarin ik hem meedeelde, dat een heer uit Sicilië hem te soupeeren vroeg. Ik gaf hem den dag, het uur en de plaats aan, waar +hij zich moest bevinden. De plaats van samenkomst was bij mij. Nunez kwam en was buitengewoon verbaasd, dat ik de vreemde +heer was, die hem had uitgenoodigd. Ik zei: “Ja, mijn vriend, ik ben meester in dit huis, ik houd een equipage, een goede +tafel en heb bovendien een brandkast.” “Hoe is het mogelijk!” riep hij, “dat ik je terug zie in zooveel weelde. Wat ben ik +blij, dat ik je die betrekking heb bezorgd bij graaf Galiano! Ik zeide je wel, dat hij een edelmoedig man was en dat het je +wel goed zou gaan bij <a id="d0e1473"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1473">154</a>]</span>hem. Je hebt zeker den wijzen raad gevolgd, dien ik je heb gegeven en den hofmeester de vrije hand gelaten. Ik wensch je er +hartelijk geluk mee. Wanneer de intendanten in groote huizen zoo voorzichtig zijn, worden ze niet rijk.” + +</p> +<p>Ik liet Fabricius zich er eerst op beroemen, zooveel hij wilde, dat hij mij die plaats bij graaf Galiano had bezorgd; om zijn +vreugde te temperen, deelde ik hem daarna mee, met welke bewijzen van dankbaarheid die heer mijn diensten had beloond. + +</p> +<p>“Maar ik vergeef den Siciliaan zijn ondankbaarheid. Ik heb eerder reden, om mij er over te verheugen, dan te beklagen, want +als de graaf niet zoo slecht met mij had gehandeld, zou ik nu in zijn dienst zijn in Sicilië en misschien in een onzekere +positie. In één woord ik zou niet de vertrouweling zijn van den hertog de Lerme.” + +</p> +<p>Nunez was zoo levendig getroffen door die laatste woorden, dat hij de eerste oogenblikken niet kon spreken. “Heb ik goed gehoord? +Heb je het vertrouwen van den eersten minister?” “Ja, ik deel dat met don Rodrigo de Calderone en naar alle waarschijnlijkheid +zal ik het ver brengen.” “Waarlijk, mijnheer de Santillano,” antwoordde hij, “ik bewonder u. Ge zijt bekwaam om alle posten +te vervullen. Wat een talenten vereenigt gij in u! Overigens mijnheer, moet ik u zeggen, dat ik mij zeer verheug in uw voorspoed.” + +</p> +<p>“Loop naar den duivel, Nunez, met dat mijnheer spelen. Laat ons familiair zijn als vroeger.” Hij antwoordde mij: “Je hebt +gelijk, ik moet je niet met andere oogen aanzien, omdat je rijk geworden bent. Maar, om je eerlijk de waarheid te zeggen, +was ik eigenlijk verblind geworden door het verhaal van je gelukkig lot. Nu echter zie ik weer niemand anders in je dan mijn +vriend Gil Blas.” + +</p> +<p>Ons onderhoud werd gestoord door de komst van vijf of zes ambtenaren van het ministerie. “Mijne heeren,” zei ik, Nunez voorstellende, +“gij zult vanavond soupeeren met don Fabricius, die verzen maakt, koning Numa waardig en proza schrijft, zooals geen ander.” +Ongelukkig voor hem, <a id="d0e1485"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1485">155</a>]</span>bekommerden die heeren zich al heel weinig om de poëzie. Zij namen nauwelijks notitie van hem en of hij al trachtte door allerlei +geestige gezegden hunne aandacht te trekken, het baatte hem niet. Hij was daardoor zoo verontwaardigd, dat hij plotseling +in stilte verdween. Mijn gasten zetten zich aan tafel, zonder zelfs te informeeren, waar hij was gebleven. + +</p> +<p>Toen ik den volgenden morgen wilde uitgaan, kwam de dichter uit Asturië mijn kamer binnen. “Ik vraag je verontschuldiging, +mijn vriend, dat ik gisteren zoo ongemerkt ben weggegaan, maar eerlijk gezegd, voelde ik mij slecht op mijn plaats onder je +gasten. Ik kan niet begrijpen, dat een zoo verlicht man als jij, genoegen kan vinden in zulk gezelschap. In het vervolg zal +ik je ander en beter brengen.” + +</p> +<p>“Dat zal mij genoegen doen,” antwoordde ik, “en ik vertrouw in deze zaak geheel op je smaak.” + +</p> +<p>“Doe dat gerust, ik beloof je de meest geniale geesten. Over eenige oogenblikken zullen mijn vrienden samenkomen, om een glaasje +likeur te drinken; ik zal hen opzoeken en uitnoodigen, dan kunnen ze zich vrijhouden, want er is een wedstrijd om hen te dineeren +en te soupeeren te hebben. Zoo vermakelijk zijn zij.” + +</p> +<p>Met deze woorden verliet hij mij en ’s avonds, toen het tijd was voor het souper, kwam hij terug met zes schrijvers, die hij +mij onder allerlei lofliederen den een na den ander voorstelde. Naar zijn woorden te oordeelen, overtroffen deze schoone geesten +die van Griekenland en Italië. Hij zei, dat hunne werken verdienden gedrukt te worden in gouden letters. Ik ontving de heeren +zeer beleefd en putte mij uit in betuigingen van hulde, want dat slag menschen is ijdel. + +</p> +<p>Hoewel ik niet aan Scipio gezegd had, dat het maal rijkelijk moest zijn, had hij, wetende wie zijn gasten waren, gezorgd voor +uitbreiding van het personeel. + +</p> +<p>Eindelijk zetten wij ons in vroolijke stemming aan tafel. Mijn poëten begonnen het onderhoud door over zichzelf te <a id="d0e1499"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1499">156</a>]</span>praten en zichzelf te prijzen. Midden onder het souper begon ieder een stuk van zichzelf voor te dragen. De een zei een sonnet +op, een ander declameerde een tragische scène en een derde leverde critiek op een comedie. Een vierde wilde een ode van Anacreon +voorlezen, vertaald in zeer slechte Spaansche verzen. Hij werd in de rede gevallen door een van zijn confraters, die zei, +dat hij onjuiste uitdrukkingen bezigde. De schrijver van de vertalingen gaf dat niet toe en er ontstond een dispuut, waaraan +al de groote geesten deelnamen. De meeningen waren verdeeld, de partijen wonden zich op, men begon elkaar verschillende voorwerpen +van de tafel naar het hoofd te gooien. Maar het werd nog erger, de heeren stonden van tafel op en begonnen elkaar met de vuisten +te slaan. Fabricius, Scipio, mijn lakeien en ik hadden moeite hen van elkaar af te trekken. Toen zij van elkaar waren gescheiden, +verlieten ze mijn huis als een herberg, zonder mij de minste verontschuldiging te maken over hunne onbeleefdheid. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p154.jpg" alt="" width="514" height="329"></div><p> + + +</p> +<p>“Welnu,” zei ik tot Nunez, “roem je dat soort van gasten <a id="d0e1507"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1507">157</a>]</span>nu nog zoo? Ik heb dan maar liever met mijn ambtenaren te doen. Spreek mij maar niet meer van schrijvers en dichters.” Hij +antwoordde mij: “Ik zal wel oppassen je andere te presenteeren. De heeren, die je gezien hebt zijn nog de redelijkste.” + + + +<a id="d0e1509"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1509">158</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1510" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk X</h2> +<h2 class="normal">De zeden van Gil Blas bederven aan het hof geheel. Van de opdracht die de graaf de Lemos hem gaf en in welke intrige die heer +en hij zich wikkelden. +</h2> +<p style="
 background: url(images/t.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/t.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">T</span>oen het bekend werd, dat ik zoo in de gunst stond bij den hertog de Lerme, had ik spoedig een soort hofhouding. Alle morgens +bevonden zich in mijn antichambre veel menschen. Twee soorten kwamen er bij me: personen, die mij betaalden om voor hen gunsten +aan den minister te vragen en anderen, die mij kwamen smeeken en voor wie ik gratis doen moest wat zij vroegen. De eersten +waren zeker aangehoord en geholpen te worden, de tweeden werden meestal dadelijk afgescheept, ofwel ik liet hen zoolang wachten, +dat ze hun geduld verloren. Voor ik aan het hof kwam, was ik goedhartig en medelijdend, maar daar kent men geen medegevoel +en ik werd hard als een keisteen. Van genegenheid voor mijn vrienden was geen sprake meer. De wijze, waarop ik Joseph Navarro +behandelde, is daar een bewijs van. + +</p> +<p>Deze Navarro, aan wien ik zooveel verplichting had en die eigenlijk de eerste oorzaak was van mijn fortuin, kwam op zekeren +dag bij mij. Na vele vriendschapsbetuigingen, die ik gewoonlijk van hem hoorde wanneer wij elkaar aantroffen, verzocht hij +mij aan den hertog de Lerme zekere betrekking te vragen voor een vriend van hem, iemand die zeer bekwaam was en goed, maar +een betrekking moest hebben om te bestaan. Joseph voegde er aan toe: “Daar ik uw goedhartigheid ken, twijfel ik er niet aan, +of ge zult met genoegen dien man helpen; hij zal u er steeds dankbaar voor blijven.” Dat wilde dus met andere <a id="d0e1519"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1519">159</a>]</span>woorden zeggen, dat ik er niets voor zou krijgen. Hoewel ik weinig zin in de zaak had, liet ik dat niet blijken, en ik beloofde +hem, dat ik mijn best zou doen en dat zijn vriend op die betrekking kon rekenen. + +</p> +<p>Met die verzekering ging Joseph voldaan naar huis. Maar de man, dien hij had aanbevolen, kreeg die betrekking niet. Ik gaf +haar aan een ander, die mij duizend ducaten daarvoor had geboden. Aan die som gaf ik de voorkeur boven alle dankbaarheid en +betuigingen daarvan. Toen ik Joseph later zag zei ik: “Wel Navarro, wat is het jammer, dat ge te laat zijt gekomen, om mij +over die betrekking te spreken. Calderone is mij voor geweest en heeft die plaats al begeven. Het spijt mij buitengewoon, +dat ik u geen beter nieuws kan meedeelen.” Joseph geloofde mij en wij scheidden als vrienden, maar ik geloof, dat hij later +de waarheid ontdekte, want hij kwam niet meer bij mij. Inplaats van er berouw over te hebben, dat ik op zulk een wijze een +goeden vriend had bedrogen, deed het mij genoegen. Behalve dat de diensten, die hij me vroeger had bewezen mij hinderden, +vond ik, dat het voor iemand van mijn positie aan het hof eigenlijk niet paste, om met een hofmeester om te gaan. + +</p> +<p>Het is lang geleden, dat ik het laatst over den graaf de Lemos heb gesproken; laat ons thans tot dien heer terugkeeren. Nu +en dan zag ik hem; ik had hem de duizend pistolen gebracht, waarvan ik hierboven vertelde. Later bracht ik hem op bevel van +zijn oom den hertog nog duizend. De graaf de Lemos wilde dien dag een lang onderhoud met mij hebben. Hij zei mij, dat hij +zijn doel volkomen had bereikt en dat hij de eenige vertrouweling was geworden van den prins. Vervolgens belastte hij mij +met een zeer eervolle taak, waarop hij mij reeds eenigszins had voorbereid. “Vriend Santillano, er moet nu gehandeld worden. +Spaar niets om een jeugdige schoonheid te zoeken, die waardig is om den prins te amuseeren. Gij hebt verstand en ik behoef +u er niets meer van te zeggen. Span al uw krachten in en wanneer ge een gelukkige ontdekking <a id="d0e1525"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1525">160</a>]</span>zult gedaan hebben, kom mij dan waarschuwen.” + +</p> +<p>Ik beloofde den graaf mijn best te zullen doen; ik was wel niet op de hoogte van dit soort werk maar het kon niet zoo moeilijk +zijn waar het immers door zoo veel menschen gedaan wordt. Ik had weinig routine in die zaken, maar twijfelde niet, of Scipio +zou mij kunnen helpen. Dus liet ik hem bij mij komen en zei: “Mijn vriend, ik heb je iets op te dragen. Weet je wel, dat te +midden van de gunsten van de fortuin, ik voel, dat mij iets ontbreekt.” Hij viel mij in de rede. “Ik raad gemakkelijk wat +het is, ge hebt behoefte aan een schoone nimf, die u verstrooiïng geeft. Het is te verwonderen, dat gij in de kracht van uw +leven er niet een hebt.” + +</p> +<p>Glimlachend zei ik: “Mijn vriend, ik bewonder je vlugheid van verstand. Ja, ik wil een maîtresse hebben en jij moet die voor +mij zoeken. Maar ik waarschuw je vooruit, dat ik zeer moeilijk ben te voldoen in dat opzicht. Ik moet een mooi en aardig meisje +hebben, dat niet van slechte zeden is.” + +</p> +<p>“Wat ge wenscht is wel een weinig zeldzaam, maar wij zijn hier in een stad waar alles te vinden is, en dus heb ik hoop spoedig +te slagen.” + +</p> +<p>Werkelijk zei hij me na drie dagen: “Ik heb een schat ontdekt, een jonge dame, genaamd Catalina, van goede familie en verrukkelijk +schoon. Ze woont samen met een tante, in een kleine woning, waar ze zeer netjes leven van hare inkomsten, die niet groot zijn. +Zij hebben een soubrette in dienst, die mij bekend is en mij verzekerd heeft, dat hoewel haar deur voor iedereen gesloten +is, ze die wel zou willen openen voor een rijken en beleefden galant, mits die, om schandaal te vermijden, bereid is, om alleen +’s nachts te komen. Ik heb met de soubrette over u gesproken, ze zou dat aan de dames overbrengen en mij morgen het antwoord +brengen op een afgesproken plaats.” + +</p> +<p>“Dat is goed. Als die vrouw met wie je gesproken hebt je maar niets heeft wijs gemaakt!” “Neen, neen, ik heb bij de buren +gevraagd en naar alles wat ik hoorde is senora <a id="d0e1537"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1537">161</a>]</span>Catalina precies wat gij <span id="d0e1539" class="corr" title="Bron: verlangd">verlangt</span>, d.w.z. een Danaë bij wie gij den Jupiter moogt gaan spelen ten koste van een gouden regen van pistolen. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatRight" style="width: 421px"><img border="0" src="images/p159.jpg" alt="" width="421" height="704"></div><p> + + +</p> +<p>Den volgenden dag kwam de dienstbode aan Scipio <a id="d0e1548"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1548">162</a>]</span>zeggen, dat haar meesteres mij ’s nachts wilde ontvangen. Tusschen elf en twaalf uur ging ik er heen. De soubrette ontving +mij zonder licht en nam mij bij de hand, om mij naar een nette zaal te geleiden, waar de dames keurig gekleed mij <span id="d0e1550" class="corr" title="Bron: afwachten">afwachtten</span>. Ze stonden op en groetten mij beleefd, ik meende dames van deftigen stand te zien. De tante, die senora Mencia heette, trok +hoewel zij nog schoon was, minder mijn aandacht. Men kon alleen maar haar nicht aanzien, die me een godin toescheen. Indien +men haar nauwkeurig bekeek, had men misschien kunnen zeggen, dat zij geen volmaakte schoonheid was, maar ze was zoo gracieus +en zoo pikant dat mannenoogen in haar geen gebreken konden zien. + +</p> +<p>Het was of mijn zinnen verstoord waren. Ik vergat, dat ik daar slechts gekomen was als tusschenpersoon en sprak namens mijzelf, +als hartstochtelijk verliefd man. + +</p> +<p>Om mij te doen bedaren, zei de tante: “Mijnheer de Santillano, ik zal eerlijk met u spreken; na het goeds, dat ik van u heb +gehoord, heb ik besloten u te ontvangen maar bedenk wel, tot nu toe heb ik mijn nicht in afzondering opgevoed. Gij zijt om +zoo te zeggen de eerste, aan wiens blikken ik haar blootstel. Indien gij haar waardig oordeelt om uw echtgenoote te worden, +dan zal ons dat een eer zijn. Gij moet beslissen of ge haar dien prijs waardig keurt, goedkooper krijgt ge haar niet.” Dit +onverhoedsche schot verschrikte het liefdegodje, dat juist een pijl zou afzenden. + +</p> +<p>Dat voorstel van een huwelijk bracht mij weer tot mijn volle bewustzijn. Ik werd plotseling weer de trouwe agent van den graaf +de Lemos en veranderend van toon, antwoordde ik senora Mencia: “Mevrouw, uw oprechtheid bevalt mij en ik wil die navolgen. +Welke positie ik ook aan het hof bekleed, ik ben toch de onvergelijkelijke Catalina niet waardig. Ik heb voor haar een schitterende +partij ter beschikking en bestem den prins van Spanje voor haar.” + +</p> +<p>De tante zei op koelen toon: “Het is voldoende, indien <a id="d0e1561"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1561">163</a>]</span>gij de hand van mijn nicht weigert. Het is niet noodig daaraan een ongepaste aardigheid toe te voegen.” + +</p> +<p>“Mevrouw!” riep ik uit, “het is geen aardigheid, ik ben zeer ernstig, ik heb in opdracht een dame te zoeken, die waard is +met geheime bezoeken van den prins te worden vereerd en ik vind die in uw huis.” + +</p> +<p>Senora Mencia was zeer verwonderd die woorden te vernemen en ik merkte, dat ze haar goed bevielen. Ze meende echter eenigszins +terughoudend te moeten zijn, en antwoordde dus: “Wanneer ik u goed heb begrepen, ben ik verplicht u te zeggen, dat ik het +volstrekt niet zou toejuichen, indien mijn nicht de <span id="d0e1567" class="corr" title="Bron: maitresse">maîtresse</span> werd van een prins. Mijn deugd verzet zich tegen dat denkbeeld.” + +</p> +<p>Ik viel haar in de rede: “Ge praat van deugd als een burgervrouw. Men moet die zaken niet beschouwen van een moreel standpunt. +Dat is al het schoone eraan ontnemen. Men moet ze bezien met verrukking: aanschouw den erfgenaam der monarchie aan de voeten +van de gelukkige Catalina. Stel u voor, dat hij haar aanbidt en overlaadt met geschenken. Bedenk, dat hij haar misschien een +held zal doen geboren worden, die den naam zijner moeder onsterfelijk zal maken met den zijne.” + +</p> +<p>Hoewel de tante niets liever wilde dan wat ik voorstelde, veinsde zij nog niet te kunnen besluiten en Catalina, die niets +liever wilde dan den prins reeds bij zich te hebben, wendde onverschilligheid voor. Dat gaf mij aanleiding om mijn batterijen +opnieuw te openen, totdat senora Mencia zich bereid verklaarde tot overgave van de vesting op de volgende voorwaarden: <span class="letterspaced">primo</span>, dat, wanneer de prins van Spanje na mijn rapport een nachtelijk bezoek zou brengen, ik daarvan aan de dames mededeeling +zou komen doen beneven van den nacht, welken hij daarvoor zou uitkiezen. <span class="letterspaced">Secundo</span>, dat de prins de dames zou bezoeken als een gewone galant en slechts vergezeld door den graaf de Lemos en mij. + +</p> +<p>Na die overeenkomst waren de dames zoo vriendelijk mogelijk tegen mij. Ik waagde zelfs eenige kleine familiariteiten, <a id="d0e1582"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1582">164</a>]</span>die niet al te slecht werden ontvangen en toen ik afscheid nam omhelsde zij mij uit eigen beweging met alle mogelijke liefkoozingen. +Het is iets merkwaardigs<span id="d0e1584" class="corr" title="Niet in bron">,</span> de gemakkelijke intimiteit tusschen bewerkers van liaisons en de vrouwen, die ze noodig hebben; men zou hebben gezegd, als +men mij weg had zien gaan, dat ik gelukkiger was geweest dan inderdaad het geval was. + +</p> +<p>De graaf de Lemos was buitengewoon verheugd, toen ik hem vertelde, dat ik een ontdekking had gedaan, zoo goed als hij maar +wenschen kon. Ik vertelde hem zooveel van Catalina, dat hij lust kreeg haar te zien. Ik bracht hem bij haar den volgenden +nacht en hij moest toestemmen, dat ik zeer gelukkig was geweest. Hij zei de dames, dat hij er niet aan twijfelde, of de prins +zou zeer voldaan zijn over de schoone, die voor hem was bestemd en dat zij van haar kant reden had om tevreden te zijn met +zulk een minnaar, dat de prins edelmoedig was, goedhartig en zacht. Eindelijk verzekerde hij, dat hij daar verschijnen zou +zooals zij het wenschte, zonder opzien en zonder gevolg. + +</p> +<p>Wij gingen daarop terug naar het huis van den graaf en hij verzocht mij den volgenden dag zijn oom op de hoogte te brengen +van dit avontuur en hem nog duizend pistolen te vragen. + +</p> +<p>Den volgenden dag gaf ik den hertog de Lerme een nauwkeurig verslag van wat er gebeurd was. Ik verborg hem slechts ééne zaak, +ik sprak hem niet van Scipio; ik gaf mijzelf de eer van de ontdekking van Catalina, want men geeft zichzelf graag van alles +de eer bij groote heeren. + +</p> +<p>De minister maakte mij zijn compliment en zei op schertsenden toon: “Het verheugt mij waarlijk, mijnheer Gil Blas, dat ge +bij al uw andere talenten ook nog dat bezit, om schoonheden te ontdekken. Wanneer ik er soms eens een mocht noodig hebben, +zult ge zeker wel goed vinden, dat ik mij tot u wend.” “Excellentie, ik bedank u voor uw woorden, maar u zult mij toestaan +te zeggen, dat ik er eenig bezwaar tegen zou maken, om u dergelijke genoegens te verschaffen. Don Rodrigo is al zoolang daarmee +belast, <a id="d0e1595"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1595">165</a>]</span>dat het onrechtvaardig zou zijn hem dat voorrecht te ontnemen.” De hertog glimlachte om mijn antwoord en vroeg of zijn neef +geen geld noodig had voor deze zaak. Ik deelde hem mee, dat ik in opdracht had hem daarvoor duizend pistolen te vragen. De +minister antwoordde: “Ge kunt ze hem brengen, zeg hem dat hij ze niet moet sparen en dat hij tegemoet komt aan alle onkosten, +die de prins zou willen maken.” + + +<a id="d0e1597"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1597">166</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1598" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XI</h2> +<h2 class="normal">Van het geheime bezoek en van de geschenken, die de prins aan Catalina gaf.</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>adelijk ging ik vijfhonderd dubbele pistolen brengen aan den graaf de Lemos. Deze zei: “Ge komt, of ge geroepen waart; ik +heb met den prins gesproken en deze brandt van verlangen om Catalina te zien. Reeds vannacht zal hij in stilte het paleis +verlaten en haar bezoeken. Die zaak is beklonken en mijn maatregelen zijn daarvoor reeds genomen. Waarschuw dus de dames en +geef haar het geld. Ze moeten weten, dat het geen gewone minnaar is, dien ze zullen ontvangen. Daar gij hem met mij zult vergezellen, +moet ge maken, dat ge vanavond in zijn slaapkamer zijt. Ik oordeel het ’t beste, dat wij uw rijtuig nemen. Zorg dus, dat het +omstreeks twaalf uur in de omgeving van het paleis gereed staat.” + +</p> +<p>Na dit gesprek ging ik naar de dames. Ik zag Catalina niet; men zei, dat zij rustte. + +</p> +<p>Dus sprak ik alleen met senora Mencia. “Mevrouw, neem mij als ’t u blieft niet kwalijk, dat ik in uw huis verschijn, maar +ik kon het onmogelijk vermijden. Ik moet u meedeelen, dat de prins vannacht zal komen en hier heb ik een offerande, die hij +naar den tempel zendt, opdat de godheid hem gunstig gezind zal zijn. Zooals u ziet heb ik u niet in een slechte zaak betrokken.” + +</p> +<p>Zij bedankte mij daarvoor en vroeg mij vervolgens, of de prins ook van muziek hield, waarop ik haar antwoordde, dat hij daar +dol op was. + +</p> +<p>“Des te beter! Het doet mij een zeer groot genoegen, dat ge mij dit zegt, want mijn nicht heeft <a id="d0e1613"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1613">167</a>]</span>een stem als een nachtegaal, speelt verrukkelijk luit en danst prachtig.” + +</p> +<p>“Almachtig!” riep ik uit. “Wat een volmaaktheid! Een enkel van die talenten is voldoende voor een meisje, om haar fortuin +te maken.” + +</p> +<p>Nadat aldus de weg was bereid, wachtte ik tot het uur, waarop ik naar den prins moest gaan. Ik gaf mijn koetsier bevel om +in te spannen en reed eerst naar den graaf de Lemos, die me zei, dat de prins om zich gemakkelijker van elk gezelschap te +kunnen ontdoen, een lichte ongesteldheid had voorgewend. De graaf liet mij bij het paleis achter. Ik moest zoolang wachten, +dat ik begon te gelooven, dat onze minnaar een anderen weg had gekozen of den lust verloren had, Catalina te zien; alsof prinsen +ooit dit soort verlangens verloren voordat ze bevredigd waren! Eindelijk verschenen twee mannen, die mij aanspraken. Toen +ik hen herkend had namen beiden in het rijtuig plaats en ik ging op den bok zitten bij den koetsier, om hem den weg te wijzen. +Op vijftig pas afstand van het huis liet ik stilhouden en wij liepen naar de deur, die bij onze nadering werd geopend en achter +ons gesloten. + +</p> +<p>Wij bevonden ons eerst in dezelfde duisternis, waarin ik den eersten keer was geweest; wel had men nu aan een van de muren +een kleine lamp gehangen, maar die gaf bijna geen licht. Dat alles diende om het avontuur aantrekkelijker te maken voor onzen +held, die levendig getroffen werd door het zien van de dames in de zaal, waar het heldere licht van een zeer groot aantal +kaarsen een scherpe tegenstelling vormde met de duisternis daarbuiten. De dames waren zeer smaakvol gekleed. + +</p> +<p>“Welnu, prins!” zei de graaf de Lemos, “zou men u wel het genoegen kunnen verschaffen twee bevalliger dames te zien dan deze +twee?” “Inderdaad”, was het antwoord, “ik behoef niet te denken, dat ik mijn hart weer zal meenemen bij mijn vertrek. Ik zou +het aan de tante verliezen, als de nicht er niet was.” + +</p> +<p>Na deze voor een tante zoo vleiende woorden, maakte <a id="d0e1625"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1625">168</a>]</span>hij allerlei complimentjes aan de nicht, die hem zeer geestige antwoorden gaf. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatLeft" style="width: 351px"><img border="0" src="images/p167.jpg" alt="" width="351" height="647"></div><p> + + +</p> +<p>Daar het aan personen, die bij een onderhoud van geliefden een rol spelen, zooals ik bij die gelegenheid deed, geoorloofd +is zich in het gesprek te mengen mits het is om het vuur aan te wakkeren, zei ik tegen den galant, dat zijn nimf verrukkelijk +zong en luit speelde. Het deed hem buitengewoon veel genoegen te vernemen, dat zij die talenten bezat en hij verzocht haar +daarvan een proeve te willen geven. Ze gaf daaraan gevolg en zong werkelijk treffend mooi, zoodat de prins zich op de knieën +liet vallen, vervoerd door liefde en genot. Maar genoeg over deze samenkomst; laat ons enkel zeggen, dat het noodig was den +prins aan te manen het huis te verlaten, omdat de dag aanbrak. + +</p> +<p>Ik vertelde den volgenden morgen het avontuur aan den hertog de Lerme, want hij wilde alles weten. Juist had ik mijn verhaal +geëindigd, toen de graaf de Lemos aankwam en ons zei: “De prins is zoo vervuld van Catalina, dat hij zich voorneemt haar dikwijls +te bezoeken. Hij wil haar heden voor tweeduizend pistolen aan edelgesteenten zenden, maar bezit niets. Hij heeft mij gezegd, +dat hij mij eeuwig dankbaar zal zijn, indien ik hem dat geld wist te verschaffen en ik heb hem geantwoord dat hij gerust kon +zijn, want dat ik vrienden heb en crediet.” + +</p> +<p>De hertog zei, dat aan dit verlangen zou worden voldaan. De graaf de Lemos ging daarna met mij naar een juwelier, waar wij +kostbare sieraden kochten, die ik naar Catalina bracht. + +</p> +<p>Men behoeft niet te vragen, of ik gunstig werd ontvangen door de dames, toen ik ’s nachts de geschenken bracht. Verrukt over +de liefde en de mildheid van den prins bedankten ze mij, dat ik haar een zoo goede kennismaking had verschaft. + +</p> +<p>Opgewonden door de vreugde, ontsnapten haar eenige woorden, die deden vermoeden, dat het een kleine bedriegster was, die ik +aan den zoon van onzen grooten <a id="d0e1641"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1641">169</a>]</span>monarch had geleverd. Om het fijne van de zaak te weten, ging ik naar huis, met het voornemen een onderhoud met Scipio te +hebben. + + + +<a id="d0e1643"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1643">170</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1644" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XII</h2> +<h2 class="normal">Wie Catalina was. Verlegenheid van Gil Blas, zijn onrust en welken voorzorgsmaatregel hij moest nemen, om tot rust te komen.</h2> +<p style="
 background: url(images/t.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/t.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">T</span>oen ik thuiskwam, hoorde ik een groot geraas. Ik vroeg, wat het beteekende en men zei mij, dat Scipio dien avond een souper +gaf aan een half dozijn van zijn vrienden. Ze zongen luidkeels en schaterden van het lachen. Die maaltijd was zeker niet het +banket van de zeven wijzen. + +</p> +<p>De gastheer, verwittigd van mijn komst, zei tot het gezelschap: ”’t Is niets heeren, mijn meester is thuisgekomen, maar dat +behoeft ons niet te storen. Ik heb hem maar een paar woorden te zeggen en ben dan weer terug.” + +</p> +<p>“Wat is dat voor een leven? Wat voor soort menschen is het, dat ge daar beneden onthaalt? Zijn het dichters?” vroeg ik. + +</p> +<p>“Neen,” antwoordde hij, “gelukkig niet, het zou jammer zijn aan zulke lieden uw wijn te drinken te geven. Ik maak er een beter +gebruik van. Er is onder de gasten een jongeman, die zeer rijk is en een betrekking wil krijgen door uw invloed en door zijn +geld. Voor hem wordt het feest gegeven; bij iederen teug, dien hij drinkt, vermeerder ik het voordeel, dat u daarbij hebben +zult met tien pistolen en ’t is mijn plan hem tot aan den dag te laten drinken”. + +</p> +<p>“Als dat zoo is”, antwoordde ik, “ga dan maar weer aan tafel en spaar den wijn niet.” + +</p> +<p>Ik oordeelde het niet het juiste oogenblik om met Scipio over de zaak te spreken, maar den volgenden morgen zei ik: “Vriend +Scipio, je weet hoe wij samen leven. Ik behandel je meer als vriend dan als een ondergeschikte, <a id="d0e1661"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1661">171</a>]</span>het zou dus niet goed van je zijn om mij te bedriegen. Laten wij dus geen geheimen voor elkander hebben. Ik zal je een zaak +meedeelen, die je zal verrassen en jij van jouw kant moet me zeggen wat je denkt van de twee dames, met wie je mij in kennis +hebt gebracht. Al doen ze zich met nog zooveel oprechtheid en eenvoud voor, ik geloof, onder ons gezegd, dat ze doortrapt +en geslepen zijn. Indien ik ze juist beoordeel, dan heeft de prins geen reden om zich op mij te beroemen, want het is voor +hem, dat ik je een maitresse heb gevraagd. Ik heb hem naar Catalina gebracht en hij is verliefd op haar geworden.” + +</p> +<p>Scipio antwoordde mij: “Mijnheer, u hebt mij teveel goedheid bewezen, dan dat ik onoprecht met u zou omgaan. Gisteren heb +ik een onderhoud gehad met de dienstbode van de dames en die heeft me hare geschiedenis meegedeeld. + +</p> +<p>Catalina is de dochter van een armen edelman uit Aragon. Op haar vijftiende jaar was ze wees en even arm als mooi. Zij werd +ten huwelijk gevraagd door een ouden commandant die haar naar <span id="d0e1667" class="corr" title="Bron: Toledo">Tolédo</span> bracht, waar hij stierf na zes maanden<span id="d0e1670" class="corr" title="Bron: ,"></span> meer een vader dan een echtgenoot voor haar te zijn geweest. Zijn nalatenschap bestond uit niet meer dan driehonderd pistolen. +Catalina ging toen samenwonen met senora Mencia, die nog zeer in de mode was, hoewel ze wel achteruit ging. De dames begonnen +een leven te leiden, waarmee het gerecht wel eens nader wilde kennismaken. Dat beviel haar niet, ze verlieten plotseling <span id="d0e1672" class="corr" title="Bron: Toledo">Tolédo</span>, om zich te gaan vestigen in Madrid, waar ze twee jaar leven zonder omgang te hebben met andere dames. Maar het merkwaardigste +is: zij hebben twee huizen gehuurd, die slechts gescheiden worden door een muur en men kan door den kelder van het eene in +’t andere komen. Senora Mencia bewoont met een jonge dame het eene huis en de weduwe van den commandant heeft in het andere +haar intrek met een oude gezelschapsjuffrouw, die ze voor haar grootmoeder laat doorgaan, zoodat ze nu eens de nicht is, die +door hare tante is opgevoed <a id="d0e1675"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1675">172</a>]</span>en dan weer de kleindochter, onder bescherming van hare grootmoeder. Als zij de nicht is heet ze Catalina en speelt ze voor +kleindochter dan wordt ze Sirena genoemd”. + +</p> +<p>Bij het hooren van den naam Sirena voelde ik, dat ik verbleekte en ik viel Scipio in de rede: “Wat zeg je daar! Helaas, ik +ben bang dat zij de maitresse is van Calderone!” + +</p> +<p>“Ja zeker, dat is zij! ik dacht, dat het u een genoegen zou doen, wanneer ik u dat nieuwtje kon vertellen!” + +</p> +<p>“Mij een genoegen doen? Mijn leed is niet te overzien! Wat zullen van dat alles de gevolgen zijn?” + +</p> +<p>Scipio antwoordde mij: “Maar welk ongeluk kan daardoor dan gebeuren? Het is niet zeker, dat don Rodrigo ontdekt hetgeen er +voorvalt en als ge vreest, dat hij het merkt, waarschuw dan den eersten minister. Vertel hem de zaak zooals zij is. Hij kan +aan uw goede trouw niet twijfelen en als Calderone later probeert om u een hak te zetten, dan weet hij, dat daarbij wraakzucht +in het spel is.” + +</p> +<p>Scipio had door die woorden mijn vrees wel eenigszins weggenomen. Ik volgde zijn raad en deelde den hertog mijn ontdekking +mee. De minister lachte er om. “Ga maar gewoon je gang, ’t is voor Calderone nog een eer, om dezelfde dame te beminnen als +onze prins.” + +</p> +<p>Ook den graaf de Lemos bracht ik op de hoogte en ik vroeg hem zijn protectie, wanneer Calderone soms iets mocht ontdekken +en zich op mij wilde wreken. Op die wijze meende ik mij voldoende te hebben beveiligd. Ik vergezelde den prins nog meermalen +naar Catalina, anders gezegd de schoone Sirène, die door de eigenaardige inrichting van haar huis het middel had gevonden +om don Rodrigo te bedriegen. + + + +<a id="d0e1689"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1689">173</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1690" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XIII</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas gaat voort met den heer te spelen. Hij krijgt berichten van zijn familie. Welken indruk die op hem maken. Hij verliest +zijn vriend Fabricius. +</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>k heb reeds gezegd, dat er ’s morgens altijd veel personen in mijn antichambre waren. Naar het gebruik van het hof echter +en om gewichtig te schijnen, had ik de gewoonte aangenomen om tegen ieder te zeggen, dat men mij de zaak schriftelijk moest +meedeelen. Ik was daar zoo aan gewend geraakt, dat ik het op zekeren morgen ook tot mijn huisheer zei, toen hij mij er opmerkzaam +op kwam maken, dat ik hem een jaar huur schuldig was. Mijn slager en mijn bakker bespaarden mij de moeite<span id="d0e1697" class="corr" title="Niet in bron">,</span> zóó prompt kwamen ze iedere maand met hun verzoekschrift aanzetten. + +</p> +<p>Nog een andere belachelijke eigenschap had ik aangenomen, n.l. van groote heeren te spreken, alsof ik huns gelijke was. Indien +ik b.v. den hertog van Alva, den hertog van Assune, of den hertog de Medina Sidonia noemde, zei ik altijd kortweg Alva, Assune +en Medina Sidonia. Ik was in één woord zoo trotsch en ijdel geworden, dat ik niet meer de zoon was van mijn vader en moeder. +Helaas! arme stalmeester en arme vrouw, ik informeerde er niet naar of zij gelukkig dan wel ellendig en armoedig leefden in +Asturië! + +</p> +<p>Ik had mijn familie vergeten, toen op zekeren dag een jongeman bij mij binnenkwam, die zei, dat hij mij alleen wenschte te +spreken. Ik liet hem in mijn kabinet en daar ik zag dat hij een man was uit het gewone volk, bood ik hem geen stoel aan, maar +vroeg dadelijk, wat hij verlangde. <a id="d0e1704"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1704">174</a>]</span>“Mijnheer Gil Blas,” zei hij, “herkent ge mij niet?” Oplettend bekeek ik zijn trekken, maar ik was verplicht te zeggen, dat +ik niet wist, wie hij was. “Ik ben een van uw dorpsgenooten, geboren te Oviédo en zoon van Bertrand Muscada, den kruidenier, +den buurman van uw oom den kanunnik. U herken ik heel goed, wij hebben wel duizendmaal samen gespeeld.” + +</p> +<p>“Van de spelen in mijn jeugd herinner ik mij maar heel weinig meer; de zorgen, die ik later heb gehad, hebben mij ze doen +vergeten”, zei ik. + +</p> +<p>“Ik ben te Madrid gekomen,” vervolgde hij, “om af te rekenen met een leverancier van mijn vader en hoorde van u spreken. Men +zei me, dat ge een goede betrekking hadt aan het hof en dat ge al rijk waart als een jood. Ik maak u er mijn compliment over +en ik ben blij, dat ik bij mijn terugkomst uw familie genoegen kan doen met zulk een aangename tijding.” + +</p> +<p>Beleefdheidshalve kon ik niet nalaten mijn kruidenier te vragen naar mijn vader, moeder en oom, maar ik deed dat zoo koel, +dat ik hem geen aanleiding gaf, om mijn liefde voor mijn familie te prijzen. Hij gaf mij dat te kennen. Mijn onverschilligheid +voor menschen, die mij zoo dierbaar moesten zijn, hinderde hem en daar hij een openhartige jongen was, zei hij: “Ik meende, +dat ge meer belang zoudt stellen in uw naaste familie. Op welk een koelen toon vraagt ge naar hen! Het schijnt wel of ge hen +vergeten hebt. Weet ge iets van hun toestand? Uw vader en moeder zijn nog altijd in betrekking en van uw oom, die geplaagd +wordt door ziekte en gebreken van den ouderdom, is het einde nabij. Hij heeft hulp noodig en daar gij in staat zijt uw familie +goed te doen, geef ik u als vriend den raad om hun ieder jaar tweehonderd pistolen te zenden. Door dien steun kunt ge hun, +zonder dat het u zelf hindert, een gemakkelijk en gelukkig leven verschaffen.” + +</p> +<p>Inplaats van getroffen te zijn door zijn woorden, hinderde het mij slechts, dat hij de vrijmoedigheid had genomen, <a id="d0e1714"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1714">175</a>]</span>om zich in mijn zaken te mengen. Met meer voorzichtigheid zou hij misschien meer van mij gedaan hebben gekregen. Hij merkte +wel, dat ik ontstemd was, maar ging op het onderwerp door tot ik eindelijk mijn geduld verloor en zei: ”’t Is genoeg, mijnheer +de Muscada, meng u niet in zaken, die u niet aangaan. Ga naar den leverancier van uw vader en reken met hem af. Het past u +niet, mij mijn plicht voor te schrijven. Ik weet beter dan gij, wat ik in deze aangelegenheid heb te doen.” Met die woorden +wees ik hem de deur. + +</p> +<p>Wat hij mij gezegd had, maakte intusschen wel indruk op mij, ik verweet mijzelf, dat ik een onnatuurlijke zoon was. Ik herinnerde +mij de zorgen, die men in mijn jeugd voor mijn opvoeding had gehad en hoeveel ik aan mijn ouders verschuldigd was; maar andere +gedachten drongen deze overwegingen weer op den achtergrond. Ik vergat mijn familie. Er zijn vele vaders, die zulke kinderen +hebben. + +</p> +<p>De gierigheid en eerzucht, die zich van mij hadden meester gemaakt, veranderden mijn humeur geheel. Ik had mijn vroolijkheid +verloren en werd teruggetrokken en stil. Fabricius, die merkte dat ik mij met niets anders bezighield dan met de zorg voor +mijn fortuin, kwam maar zeer zelden meer bij mij. Op zekeren dag kon hij zich niet weerhouden te zeggen: “Waarlijk Gil Blas, +ik herken je niet meer. Voor je aan het hof kwam, was je altijd rustig en kalm, nu ben je steeds zenuwachtig en gejaagd. Je +vormt plan op plan om je te verrijken en hoe meer je krijgt, hoe meer je hebben wilt. Ook ben je niet meer zoo vrij in den +omgang, je verbergt, wat er in je omgaat. Om kort te gaan, Gil Blas, je bent niet meer de Gil Blas, dien ik gekend heb.” + +</p> +<p>“Dat is zeker scherts”, antwoordde ik op vrij koelen toon. “Ik merk niet, dat ik in eenig opzicht ben veranderd.” + +</p> +<p>“En toch is het zoo, mijn vriend,” vervolgde hij. “Als ik vroeger bij je aanklopte, maakte je zelf de deur open en <a id="d0e1724"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1724">176</a>]</span>ik kwam vrij en zonder complimenten je kamer binnen. Wat een verschil met tegenwoordig! Je hebt lakeien, men laat mij in een +antichambre wachten en ik moet aangediend worden, voor ik met je kan spreken. En hoe ontvang je mij dan? Met koele beleefdheid. +’t Is of mijn bezoeken je beginnen te vervelen. Denk je, dat zoo iets aangenaam is voor een man, die je kameraad is geweest? +Neen Santillano, dat bevalt mij in het geheel niet. Adieu, laten wij in der minne scheiden.” + +</p> +<p>Ik liet hem gaan zonder de minste poging te doen, om hem terug te houden. In den toestand waarin mijn geest verkeerde, scheen +de vriendschap van een dichter mij niet zulk een kostbaar bezit, om mij over het verlies daarvan te bedroeven. Ik vond genoegen +in den omgang met andere ambtenaren, wier stemming met de mijne overeenkwam. Die kennissen waren mannen, waarvan de meesten +ik weet niet waar vandaan kwamen en die door hun gelukkig gesternte hun betrekkingen hadden gekregen. Zij gevoelden zich behagelijk +in hun positie, schreven de weldaden, waarmee de koning hen had overladen, slechts aan eigen verdiensten toe en vergaten zichzelf. + +</p> +<p>O Fortuna! zoo deelt gij meestal uw diensten uit. Epictetus, de Haïker, had geen ongelijk toen hij u vergeleek met een jonkvrouw, +die zich overgeeft aan knechts. + + + +<a id="d0e1730"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1730">177</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div class="div0" id="d0e1731"> +<h2 class="normal">Negende Boek</h2><a id="d0e1734"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1734">179</a>]</span><div id="d0e1735" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk I</h2> +<h2 class="normal">Scipio wil Gil Blas laten trouwen en stelt hem de dochter van een rijken en beroemden goudsmid voor. De stappen, die daartoe +worden gedaan. +</h2> +<p style="
 background: url(images/o.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/o.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">O</span>p een avond dat het gezelschap, dat bij mij gesoupeerd had, was vertrokken, bevond ik mij alleen met Scipio. Ik vroeg hem +wat hij dien dag had gedaan. “Een meesterwerk,” antwoordde hij. “Ik wil u rijk laten trouwen met de eenige dochter van een +goudsmid, dien ik ken.” + +</p> +<p>“De dochter van een goudsmid!” riep ik op minachtenden toon. “Ben je gek geworden, dat je me zulk een burgerlijk meisje durft +voor te stellen? Wanneer men zijn verdiensten heeft en men heeft aan het hof een zekere positie, dan heeft men het recht zijn +blikken verder te doen reiken.” + +</p> +<p>“Nu mijnheer, sla maar zoo’n toon niet aan! Denk er aan, dat het de man is, die den adel bepaalt en weet wel, dat het een +partij is van minstens honderd duizend ducaten! Is dat niet een mooi stuk goudsmidswerk?” + +</p> +<p>Toen ik van die groote som hoorde, werd ik meer handelbaar en zei tegen mijn secretaris: “Ik geef mij over. De bruidschat +doet me beslissen! Wanneer kan ik dat geld opnemen?” “Zachtjes aan, mijnheer! Een beetje geduld. Eerst moet ik de zaak nog +aan den vader meedeelen.” + +</p> +<p>Lachend riep ik: “dat huwelijk is dus nog niet ver gevorderd!” Hij antwoordde mij: “Verder dan ge denkt. Als ik maar een uur +met den goudsmid heb gesproken, sta ik u voor zijn toestemming in. Maar voor wij verder gaan, moeten wij eerst iets afspreken. +Onderstel, dat u die honderdduizend ducaten krijgt, hoeveel geeft u er mij dan <a id="d0e1750"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1750">180</a>]</span>van?” “Twintig duizend<span id="d0e1752" class="corr" title="Niet in bron">,</span>” antwoordde ik. “De hemel zij geprezen!” riep hij. “Ik had gedacht, dat uw edelmoedigheid zich tot tien duizend zou bepalen. +Ik zal morgen die zaak ter hand nemen en ge kunt er verzekerd van zijn, dat ze zal gelukken.” + +</p> +<p>Werkelijk zei hij twee dagen later: “Ik heb gesproken met mijnheer Gabriel de Salers—zoo heet mijn goudsmid—en ik heb hem +zooveel verdienstelijks van u verteld, dat hij een willig oor heeft geleend aan mijn voorstel, om u tot schoonzoon te nemen. +Ge zult zijn dochter hebben, met honderd duizend ducaten, mits ge hem duidelijk aantoont, dat gij in de gunst staat bij den +minister.” + +</p> +<p>“Als het daarvan afhangt,” zei ik, “zal ik wel spoedig getrouwd zijn. Maar zeg mij eens: heb je het meisje gezien? Hoe is +zij?” + +</p> +<p>“Niet zoo mooi als haar bruidschat. Maar daar zult ge u zeker wel niet om bekommeren?” + +</p> +<p>“Wel neen, mijn vriend. Wij heeren van het hof trouwen alleen om getrouwd te zijn. Wij zoeken de schoonheid alleen bij de +vrouwen van onze vrienden en wanneer bij toeval de onze ze bezit, den schenken wij daar zoo weinig aandacht aan, dat zij groot +gelijk hebben, wanneer zij ons ervoor straffen.” + +</p> +<p>Scipio vervolgde: “Mijnheer Gabriel geeft vanavond een souper. Wij zijn overeengekomen, dat ge niet over het voorgenomen huwelijk +zult spreken. Hij noodigt verschillende vrienden uit en gij zult als een gewone gast zijn. Morgenavond geeft gij op dezelfde +wijze een souper. Ge ziet, dat het een man is, die u eerst wil bestudeeren, voordat de zaak wordt beklonken. Het zal dus goed +zijn, dat ge u een weinig in acht neemt.” + +</p> +<p>“Wel voor den duivel!” riep ik vol zelfvertrouwen, “laat hij mij maar bestudeeren zooveel hij wil; ik kan bij dat onderzoek +slechts winnen.” + +</p> +<p>Het gebeurde zooals was afgesproken. Ik ging naar den goudsmid, die mij zoo familiaar ontving, alsof wij elkaar reeds verscheiden +malen hadden ontmoet. Hij scheen mij <a id="d0e1769"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1769">181</a>]</span>een goede man en stelde mij dadelijk voor aan senora Egénia, zijn vrouw, en de jonge Gabriella, zijn dochter. Ik maakte eenige +complimentjes en sprak in zeer fraaie woorden over allerlei nietigheden. + +</p> +<p>Wat mijn secretaris mij ook van haar had gezegd, scheen Gabriella mij toch niet leelijk, misschien wel omdat ze zoo mooi was +gekleed, of mogelijk bekeek ik haar wel door haar bruidschat heen. Een goed huis, dat van mijnheer Gabriel! Er was daarin +geloof ik meer zilver dan in de mijnen van Peru. Overal zag men dat metaal, onder duizend verschillende vormen. Elke kamer, +en vooral die, waar wij aan tafel gingen, was een schat. Welk een gezicht voor een schoonzoon. De schoonvader had vijf of +zes kooplieden gevraagd, allen ernstige en vervelende personen. Zij spraken alleen over den handel en hun conversatie was +meer een gesprek over zaken, dan een gezellig onderhoud van vrienden, die met elkaar soupeeren. + +</p> +<p>Den volgenden avond ontving ik den goudsmid. Daar ik niet kon schitteren door mijn zilverwerk, had ik iets anders uitgevonden. +Ik noodigde aan het souper diegenen van mijn vrienden, die een goed figuur maakten aan het hof, eerzuchtig waren en geen grenzen +stelden aan hunne begeerten. Mijn gasten spraken slechts over grootheid en schitterende en voordeelige posten, die ze najoegen. +Dat miste zijn uitwerking niet. Gabriel, de burgerman, zeer onder den indruk van al hunne groote ideeën, gevoelde zich niettegenstaande +al zijn rijkdom klein tegenover al die groote heeren. Wat mij betreft, ik deed alsof ik matig was in mijn wenschen en mij +tevreden stelde met een middelmatig fortuin van twintigduizend pistolen rente, waarop mijn vrienden uitriepen, dat ik dwaas +was en dat ik bemind als ik was bij den eersten minister, met zoo weinig niet tevreden behoefde te zijn. De schoonvader verloor +geen enkel van die woorden en ik kon merken, dat hij zeer voldaan was, toen hij heenging. + +</p> +<p>Scipio zocht hem den volgenden morgen op om hem te vragen of hij tevreden was. Hij kreeg ten antwoord: “Uw <a id="d0e1777"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1777">182</a>]</span>meester bevalt mij buitengewoon goed, maar wij zijn oude kennissen, laten we dus eerlijk met elkaar spreken. Wij hebben zooals +ge weet, allen ons zwak. Zeg mij die van mijnheer de Santillano. Speelt hij, of houdt hij veel van galante avonturen? Welke +slechte neigingen heeft hij? Verberg mij niets.” Scipio zei: “Ge beleedigt mij, mijnheer Gabriel, door mij die vragen te doen. +Ik werk meer in uw belang, dan in dat van mijn meester. Indien hij slechte eigenschappen bezat, geschikt om uw dochter ongelukkig +te maken, dan zou ik het nooit gewaagd hebben hem als uw schoonzoon voor te stellen. Ik kan bij hem geen andere fout vinden, +dan dat hij geen fouten heeft. Hij is te verstandig voor een jongen man.” “Zooveel te beter,” hernam de goudsmid, “dat doet +mij genoegen. Nu mijn vriend, ge kunt hem verzekeren, dat hij mijn dochter zal hebben, zelfs al stond hij niet in de gunst +bij den minister.” + +</p> +<p>Zoodra mijn secretaris mij dit onderhoud had meegedeeld, ging ik naar de Salero, om hem te bedanken voor de gunstige beschikking, +die hij ten opzichte van mij had genomen. Zijn vrouw en dochter had hij reeds van de zaak gesproken en dat zij geen bezwaar +hadden gemaakt, merkte ik aan de houding, die zij tegenover mij aannamen. Ik stelde nog dienzelfden dag mijn aanstaanden schoonvader +voor aan den hertog de Lerme, die ik den vorigen avond had ingelicht. De minister ontving hem zeer vriendelijk en betuigde +zijn vreugde, dat hij tot schoonzoon iemand had gekozen, van wien hij zooveel hield en dien hij zou vooruithelpen. Verder +zei hij nog zooveel goeds van mij, dat de goede Gabriel meende, dat hij in heel Spanje voor zijn dochter geen betere partij +zou hebben kunnen vinden. Hij was er zoo door geroerd, dat hij tranen in de oogen kreeg. Hartelijk nam hij afscheid van mij +toen wij scheidden en zei: “Mijn zoon, ik verlang er zoo naar, u als de echtgenoot van Gabriella te zien, dat ge het binnen +acht dagen zijn zult.” + + + +<a id="d0e1781"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1781">183</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1782" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk II</h2> +<h2 class="normal">Door welk toeval Gil Blas zich don Alphonse de Leyva herinnerde en van den dienst, dien hij hem, uit ijdelheid bewees.</h2> +<p style="
 background: url(images/l.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/l.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">L</span>aten wij mijn huwelijk een oogenblik rusten. De volgorde in mijn geschiedenis eischt, dat ik vertel van den dienst, dien ik +bewees aan don Alphonse, mijn ouden meester. Ik had dien edelman bijna geheel vergeten en ziehier bij welke gelegenheid ik +weer aan hem werd herinnerd. + +</p> +<p>In dien tijd kwam de betrekking van gouverneur der stad Valencia vacant. Toen ik dit nieuws vernam, dacht ik aan don Alphonse +de Leyva. Die betrekking zou bij uitstek voor hem geschikt zijn en minder misschien uit vriendschap dan uit zucht om te pralen, +vroeg ik haar voor hem; als dat gebeurde, zou het een buitengewoon groote eer voor mij zijn. Ik richtte mij dus tot den hertog +de Lerme, zei, dat ik intendant was geweest van don Cesar de Leyva en zijn zoon, dat ik alle redenen had om hen te prijzen +en dus voor een van hen die betrekking vroeg. De minister antwoordde mij: “Zeer gaarne, Gil Blas. Het doet mij genoegen te +zien, dat je dankbaar bent. Overigens sprak je van een familie voor welke ik achting heb. De Leyva’s zijn goede dienaren van +den koning, zij verdienen die plaats wel. Beschik daarover naar goedvinden. Ik geef je haar als bruidsgeschenk.” + +</p> +<p>Ten zeerste erover verheugd, dat mijn plan zoo goed was geslaagd, ging ik zonder tijd te verliezen naar Calderone, om de zaak +in orde te laten maken. Er waren vele personen bij hem, die in eerbiedige stilte wachtten, tot Rodrigo <a id="d0e1793"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1793">184</a>]</span>hen <span id="d0e1795" class="corr" title="Bron: audientie">audiëntie</span> wilde verleenen. Toen hij mij zag, brak hij plotseling het gesprek, waarin hij met een van de heeren gewikkeld was, af en +kwam naar mij toe met een zoo vriendschappelijke begroeting, dat ik er verbaasd over was. “Wel mijn waarde collega, wat verschaft +mij het genoegen u te zien? Waarmee kan ik u van dienst zijn?<span id="d0e1798" class="corr" title="Bron: ’">”</span> + +</p> +<p>Toen ik hem vertelde, welke de zaak was, die mij tot hem voerde, gaf hij mij dadelijk de verzekering, dat den volgenden morgen +de noodige stukken zouden gereed zijn. Hij bepaalde zich niet tot die beleefdheid, maar bracht mij zelf naar de deur van de +antichambre, wat hij anders nooit deed, dan bij zeer groote heeren. + +</p> +<p>Onder het heengaan dacht ik: “Wat beteekent al die beleefdheid? Zou Calderone het op mijn val toeleggen? Of wil hij mijn vriendschap +winnen en probeeren nu zijn gelukster aan het dalen is, dat ik hem in een gunstig licht zal stellen bij onzen patroon?” Ik +wist niet, waaraan ik mij te houden had. Den volgenden morgen nam hij weer diezelfde houding tegenover mij aan. Tegen andere +menschen met wie hij sprak, was hij dien morgen al zeer onbeleefd, den een snauwde hij af, voor den ander had hij geen woord +over; maar ze werden allen gewroken door een voorval, dat ik niet met stilzwijgen mag laten voorbijgaan. + +</p> +<p>Een zeer eenvoudig gekleed man, die er uitzag alsof hij beneden zijn stand gekleed was, naderde Calderone en sprak hem van +een zekere memorie, die hij bij den hertog de Lerme had ingediend. Don Rodrigo keek den spreker nauwelijks aan en zei op bruusken +toon: “Hoe heet ge?” Hij kreeg tot antwoord: “Men noemde mij in mijn jeugd Francillo, later don Francisco de Zuniga en thans +graaf de Pedrosa”. Calderone, die nu merkte, dat hij met iemand van den hoogsten stand te doen had, wilde zich nu verontschuldigen. +“Neem mij niet kwalijk, ik kende u niet....” De ander viel hem in de rede: “Ik bedank voor uw verontschuldigingen, evenals +voor uw onbeleefdheden. Een secretaris van een minister moet iedereen beleefd ontvangen. <a id="d0e1807"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1807">185</a>]</span>Wees, als ge wilt, ijdel genoeg om u te beschouwen als den plaatsvervanger van uw meester, maar vergeet niet, dat ge zijn +ondergeschikte zijt.” + +</p> +<p>De trotsche don Rodrigo was niet weinig uit het veld geslagen door die vermaning. Ik voor mij leerde er uit, dat ik in het +vervolg goed zou opletten tegen wien ik sprak op mijn audienties en alleen onhebbelijk zou zijn tegen doofstommen. + +</p> +<p>Daar de papieren van don Alphonse gereed waren, zond ik die per expresbode met een brief van den hertog de Lerme, waarin deze +hem kennis gaf, dat de koning hem had benoemd tot gouverneur van Valencia. Ik voegde er geen brief van mezelf bij over mijn +bemoeiïngen in deze zaak, maar wilde het genoegen hebben dit hem mondeling mee te deelen, als hij naar Madrid moest komen +om den eed af te leggen. + + + +<a id="d0e1813"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1813">186</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1814" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk III</h2> +<h2 class="normal">Van de toebereidselen voor het huwelijk van Gil Blas en van de groote gebeurtenissen, die ze overbodig <span id="d0e1819" class="corr" title="Bron: maakte">maakten</span>. +</h2> +<p style="
 background: url(images/l.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/l.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">L</span>aten wij terugkeeren tot mijn schoone Gabrielle. Ik moest haar dus binnen acht dagen trouwen. Wij bereidden ons beiden op +die plechtigheid voor. Salero liet rijke kleeren maken voor de bruid en ik huurde voor haar een kamenier, een lakei en een +ouden stalknecht, allen gekozen door Scipio, die nog met meer ongeduld dan ik den dag afwachtte, waarop mij de bruidschat +zou worden uitgekeerd. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatRight" style="width: 423px"><img border="0" src="images/p185.jpg" alt="" width="423" height="684"></div><p> + + +</p> +<p>Den avond voor dien grooten dag, soupeerde ik bij den schoonvader met ooms en tantes, neven en nichten. Ik huichelde heel +goed den dankbaren schoonzoon, betuigde den goudsmid en zijn vrouw honderdmaal mijn erkentelijkheid, speelde den hartstochtelijk +verliefde bij het meisje, maakte mij aangenaam bij alle leden van de familie, wier platte conversatie en burgerlijke manieren +mij aanstoot gaven. Er was er niet een, die zich niet verheugde over deze verbintenis. + +</p> +<p>Toen het souper geëindigd was, ging het gezelschap naar een groote zaal, waar een concert was, dat hoewel niet door de eerste +krachten van Madrid gegeven, toch niet slecht was. De muziek deed ons zoo aangenaam aan, dat er zelfs gedanst werd. + +</p> +<p>Bij het weggaan zei Salero: “Adieu schoonzoon, ik zal u morgen den bruidschat komen brengen in schoone gouden stukken.” Ik +antwoordde: “Mijn waarde schoonvader, ge zult mij welkom zijn.” Na de familie te hebben gegroet, <a id="d0e1834"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1834">187</a>]</span>stapte ik in mijn rijtuig, dat voor de deur op mij wachtte en ging naar huis. + +</p> +<p>Nauwelijks was ik tweehonderd pas van het huis van Gabriel verwijderd, of vijftien of twintig man, sommigen te <a id="d0e1838"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1838">188</a>]</span>voet en anderen te paard, allen gewapend met rapieren en karabijnen, omringden mijn rijtuig, hielden het aan en riepen: “In +naam des konings!” Zij lieten mij uitstappen en plaatsten mij in een koets, waarin ook de aanvoerder stapte, die daarna zei, +dat men de richting moest inslaan naar <span id="d0e1840" class="corr" title="Bron: Segovië">Ségovië</span>. Ik onderstelde, dat ik een gerechtsdienaar naast mij had en wilde hem ondervragen over de redenen van mijn gevangenneming, +maar hij antwoordde mij op den toon van die heeren, d.w.z. brutaal, dat hij mij geen rekenschap had te geven. Ik zei hem, +dat men zich misschien vergiste. “Neen, neen, ik ben zeker van mijn zaak. Ge zijt mijnheer de Santillano en ik heb opdracht +u te brengen, waar ge nu heengevoerd wordt.” Daar ik niets op die woorden te zeggen had, zweeg ik verder. Het overige van +den nacht reden wij in stilte door. Wij verwisselden van paarden te Colmenar en kwamen tegen den avond in <span id="d0e1843" class="corr" title="Bron: Segovië">Ségovië</span>, waar men mij in den toren opsloot. + + + +<a id="d0e1846"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1846">189</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1847" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk IV</h2> +<h2 class="normal">Hoe Gil Blas behandeld werd in den toren van <span id="d0e1852" class="corr" title="Bron: Segovië">Ségovië</span> en op welke wijze hij de redenen van zijn gevangenneming vernam. +</h2> +<p style="
 background: url(images/m.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/m.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">M</span>en begon mij in een cachot te stoppen, waar men mij op het stroo liet liggen als een gemeene misdadiger. Ik bracht den nacht +door, niet met toe te geven aan mijn droefheid, want ik overzag al mijn leed nog niet, maar met het zoeken naar hetgeen mijn +ongeluk kon hebben veroorzaakt. Ik twijfelde er niet aan, of het was het werk van Calderone. Maar al vermoedde ik, dat hij +alles had ontdekt, ik begreep niet, hoe hij den hertog de Lerme er toe had kunnen brengen, om mij zoo wreed te behandelen. +Nu eens verbeeldde ik mij, dat ik buiten zijn medeweten was gevangen genomen en dan weer dacht ik, dat hij om politieke redenen +mij had laten opsluiten, zooals ministers soms doen met hun gunstelingen. + +</p> +<p>Zoo bleef ik in gepeins verzonken tot het daglicht aanbrak en toen eerst kon ik zien, in welk ellendig verblijf ik mij bevond. +Ik gaf mij toen aan mijn droefenis over en de tranen liepen mij langs de wangen. Toen ik zoo zat, kwam er een gevangenbewaarder +binnen, die mij een stuk brood en een kruik water bracht. Hij scheen innig medelijden met mij te gevoelen, al was hij dan +ook een cipier, en zei: “Mijnheer de gevangene, wanhoop niet. Ge moet niet zoo gevoelig zijn voor den tegenspoed in het leven. +Ge zijt nog jong; na dezen tijd komt een andere. Eet intusschen het brood van den koning.” + +</p> +<p>Mijn trooster ging weg na die woorden, die ik slechts met een zucht beantwoordde. +<a id="d0e1861"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1861">190</a>]</span></p> +<p>Ik bracht een ellendigen dag door en werd tegen den avond opgeschrikt door het rinkelen van sleutels. De deur van mijn cachot +ging open en een oogenblik later trad een man binnen, die een kandelaar droeg. Hij zei: “Mijnheer Gil Blas, ge ziet een van +uw oude vrienden voor u. Ik ben don André de Tordesillas, die met u samenwoonde in Granada, in dienst was van den aartsbisschop +en op uw voorspraak een zending kreeg naar Mexico. Inplaats echter van mij in te schepen, bleef ik in Alicante, ik trouwde +er en door een reeks van avonturen, die ge later zult vernemen, ben ik gevangenbewaarder geworden in <span id="d0e1864" class="corr" title="Bron: Segovië">Ségovië</span>. Een groot geluk is het voor u in mij een man te ontmoeten, die niets onbeproefd zal laten, om het harde van uw straf te +verzachten. Er is mij uitdrukkelijk last gegeven, u met niemand te laten spreken, u op stroo te doen slapen en slechts water +en brood tot voedsel te geven. Maar behalve dat ik te menschlievend ben, om geen medelijden met u te gevoelen, hebt ge mij +een dienst bewezen en mijn dankbaarheid weegt zwaarder dan de bevelen, die ik heb ontvangen. Sta op en kom mee.” + +</p> +<p>Hoewel de gevangenbewaarder zeker aanspraak mocht maken op mijn dank, kon ik op dat oogenblik geen woorden vinden. Ik volgde +hem over een plaats, we beklommen vervolgens een trap en kwamen in een klein kamertje, boven in den toren. Het zag er daar +netjes uit, op de tafel stonden twee kandelaars en er was gedekt voor twee personen. + +</p> +<p>Tordesillas zei: “Men zal dadelijk eten brengen. Wij zullen hier soupeeren. Dit vertrekje heb ik voor u bestemd, ge zult het +er beter hebben dan in uw cachot. Het uitzicht is mooi, ge zult een goed bed krijgen, goede voeding, boeken, zooveel ge wilt; +in één woord het verblijf zal u zoo aangenaam worden gemaakt, als dat voor een gevangene mogelijk is.” + +</p> +<p>Toen bedankte ik mijn bewaarder voor zooveel goeds en ik zei, dat ik nog eens in de gelegenheid hoopte te komen, die te kunnen +vergelden. “En waarom zoudt ge die niet <a id="d0e1873"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1873">191</a>]</span>vinden?” vroeg hij. “Denkt ge dan, dat ge voor altijd de vrijheid hebt verloren? Indien ge u dat voorstelt, wil ik u wel verzekeren, +dat ge u bedriegt. Ik durf u verzekeren, dat ge over eenige maanden weer in vrijheid zult zijn.” + +</p> +<p>“Wat zegt ge, don André? Het schijnt, dat gij er meer van weet”, zei ik. + +</p> +<p>Hij antwoordde mij: “Ik moet u bekennen, dat de gerechtsdienaar, die u heeft hier gebracht, mij het verhaal heeft meegedeeld. +Hij heeft mij gezegd, dat ge op een nacht met den graaf de Lemos den prins hebt gebracht bij een verdachte dame. Dat is den +koning ter oore gekomen; hij heeft den graaf verbannen en u naar hier gezonden om met alle strengheid te worden behandeld.” + +</p> +<p>Ons gesprek werd gestoord door bedienden, die brood, wijn, hazepeper en een jong kalkoen binnenbrachten. Toen wij alles hadden, +zond Tordesillas de bedienden weg, zoodat wij vrijuit konden praten. + +</p> +<p>Mijn gastheer overlaadde mijn bord met vleesch, hij dacht zeker, dat ik uitgehongerd was en had daar ook wel reden toe, om +mijn dieet van twee dagen. Maar mijn hart was te vol om met smaak te kunnen eten, hoe goed de tafel ook was. Om mij wat afleiding +te geven, spoorde hij mij herhaaldelijk aan om te drinken en vertelde mij allerlei histories, ook die van zijn huwelijk. Ik +luisterde, maar was zoo verstrooid, dat ik hem na afloop van het verhaal er niets van had kunnen navertellen. Eindelijk stond +hij van tafel op en zei: “Mijnheer de Santillano, ga nu rusten, of liever gezegd, over uw ongeluk denken, zooveel ge wilt. +Maar ik herhaal u, het zal niet van langen duur zijn. De koning is goedhartig van natuur en als zijn toorn bedaard is en hij +denken zal aan den treurigen toestand, waarin hij zich verbeeldt, dat ge verkeert, dan zal hij u voldoende gestraft achten.” +Na deze woorden ging hij weg, de lakeien kwamen afnemen en namen zelfs de kaarsen mee zoodat ik naar bed ging bij het licht +van een lampje, dat aan den muur hing. + + + +<a id="d0e1883"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1883">192</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1884" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk V</h2> +<h2 class="normal">Van de overdenkingen, die hij dien nacht had, voor hij insliep en van het geluid, dat hem wekte.</h2> +<p style="
 background: url(images/t.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/t.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">T</span>wee uur minstens bracht ik door met na te denken over hetgeen <span id="d0e1891" class="corr" title="Bron: Tordesilas">Tordesillas</span> mij had gezegd. Ik was daar dus, omdat ik bijgedragen had tot het plezier van den erfgenaam der kroon! Welk een onvoorzichtigheid +ook, om zulk een dienst te hebben bewezen aan zoo’n jongen prins! Want in zijn jeugd alleen bestond geheel mijn misdaad. Indien +hij wat ouder geweest was, zou de koning gelachen hebben, in plaats van zoo vertoornd te zijn zooals nu. Maar wie zou den +koning het geheim hebben ontdekt? + +</p> +<p>Tot dit laatste punt kwamen mijn gedachten altijd maar weer terug. Vervolgens begon ik er aan te denken. Al die opeenvolgende +gedachten, de vermoeienis, het eten, de wijn, het een met het ander deden mij in een diepen slaap vallen, die zeker tot den +dag zou hebben geduurd, indien ik niet was wakker gemaakt door een in de gevangenis ongewoon geluid. Ik hoorde een stem, begeleid +door een guitaar. Ik luisterde met aandacht en hoorde niets meer, zoodat ik dacht gedroomd te hebben, maar een oogenblik later +werd mijn oor opnieuw getroffen door hetzelfde instrument en door de stem, die ik zooeven had gehoord. Ik kon thans de woorden +duidelijk verstaan. Ze luidden: + + +</p> +<div class="
 poem
 " lang="es"> +<p class="line" style=""><span>Ay de my! un anno felice +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Parece un soplo ligero; +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Perô sin dicha un instante +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Es un siglo de tormento.</span></p> +</div><a id="d0e1905"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1905">193</a>]</span><p>Dat scheen opzettelijk voor mij te zijn vervaardigd. Ik gevoelde maar al te zeer de waarheid van die woorden. De tijd van +mijn geluk was snel voorbijgegaan en het was mij, of ik nu al bijna een eeuw in de gevangenis zuchtte. Het daglicht stemde +mij wat rustiger. Ik opende mijn raam en vond het uitzicht lang zoo prachtig niet als mijn gastheer het mij had afgeschilderd +den vorigen avond. + +</p> +<p>Toen ik bezig was mij te kleeden, kwam <span id="d0e1910" class="corr" title="Bron: Tordesilas">Tordesillas</span> binnen, gevolgd door een oude dienstbode, die mij handdoeken, hemden en ander linnen bracht. “En hoe hebt ge den nacht doorgebracht? +Hebt ge nog wat kunnen slapen?” vroeg hij. “Ik zou misschien nog slapen,” antwoordde ik hem, “als ik niet gewekt was geworden +door een stem begeleid door een guitaar.” Hij hernam: “De heer, die uw rust heeft gestoord, is een staatsgevangene, die zijn +kamer naast de uwe heeft. Hij heet don Gaston de Cogollos, is ridder van de militaire orde van Calatrava en een zeer beminnelijk +man. Ge kunt elkaar bezoeken en samen eten. Dat is voor u beiden een troost”. + +</p> +<p>Ik betuigde mijn vriendelijken gevangenbewaarder mijn dank voor zijn welwillendheid en maakte denzelfden dag reeds kennis +met don Gaston, die mij verrastte door zijn aangenaam uiterlijk en schoonheid. Stel u nu eens voor hoe hij er uit moest zien +om oogen te verblinden, gewend aan de schitterende jonge edellieden van het Hof. Hij scheen geschapen voor het geluk, een +romanheld, bestemd om slapelooze nachten te bezorgen aan prinsessen. Bovendien had de natuur, die meestal haar giften een +beetje verdeelt, hem veel geest en gevoel gegeven. Het was een volmaakte edelman. + +</p> +<p>Wij bevielen elkaar en een vriendschapsband is spoedig gesloten tusschen twee personen, die een ongelukkig lot samenbrengt. +Gaarne maakten wij gebruik van de vrijheid die ons was gegeven, om in elkaars gezelschap te zijn. + +</p> +<p>Op een avond, dat ik zijn kamer binnenkwam, wilde hij juist op zijn guitaar gaan spelen. Ik ging zitten en luisterde naar +het lied, dat hij er bij zong. De woorden handelden <a id="d0e1919"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1919">194</a>]</span>over de wreedheid van een vrouw. “Daarover zult ge u wel nooit te beklagen gehad hebben?” zei ik tegen hem. “Daarin zoudt +ge u wel eens kunnen vergissen”, antwoordde hij. “Ik zal u daarvan een verhaal vertellen, dat tegelijkertijd de geschiedenis +van mijn ongeluk is.” + + + +<a id="d0e1921"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1921">195</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e1922" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VI</h2> +<h2 class="normal">Geschiedenis van don Gaston de Cogollos en van dona Helena de Galisteo.</h2> +<p style="
 background: url(images/h.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/h.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">H</span>et zal weldra vier jaar geleden zijn, dat ik uit Madrid vertrok om te Coria dona <span id="d0e1929" class="corr" title="Bron: Eleonor">Eléonor</span> de Laxarilla te bezoeken, mijn tante, een van de rijkste weduwen van Oud-Castilië en die geen andere erfgenamen heeft dan +mij. Nauwelijks was ik er aangekomen, of de liefde kwam mijn rust verstoren. Zij gaf mij een kamer, waarvan de vensters uitzagen +op de kamer van een dame, die daar tegenover woonde en die zoo schoon was, dat ze dadelijk een diepen indruk op mij maakte. +Door de taal der oogen en zelfs door gebaren, trachtte ik haar dat duidelijk te maken; zij bemerkte dat wel, maar was er niet +het meisje naar, om daarop te antwoorden. + +</p> +<p>Ik wilde den naam van deze schoone weten en vernam, dat zij dona Helena heette en de eenige dochter was van don Georges de +Galisteo, die een landgoed bezat op eenige mijlen afstand van Coria, dat aanzienlijke inkomsten afwierp. Reeds dikwijls hadden +zich partijen voor haar voorgedaan, maar haar vader had die alle afgeslagen, omdat hij van plan was haar uit te huwelijken +aan don Augustin de Olighera, haar neef, die in afwachting van dit huwelijk de vrijheid had haar iederen dag te bezoeken. +Dat ontmoedigde mij niet; integendeel, ik werd nog meer verliefd en ging voort haar vurige blikken toe te werpen. Smeekend +keek ik ook Félicia aan, haar kamenier, als om haar hulp in te roepen; maar ’t was alles te vergeefs. Zij bleven wreed en +ontoegankelijk voor mij. + +</p> +<p>Daar zij weigerden om op de taal van mijn oogen te <a id="d0e1936"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1936">196</a>]</span>antwoorden, nam ik mijn toevlucht tot andere middelen. Ik liet onderzoeken, welke kennissen Félicia in de stad had en vernam, +dat zij dikwijls een oude dame bezocht, Théodora. Verheugd over die ontdekking ging ik daar zelf een bezoek brengen en door +geschenken wist ik van haar belofte te krijgen, dat ik den volgenden dag een onderhoud in haar huis zou kunnen hebben met +de kamenier. + +</p> +<p>Op den bepaalden tijd vond ik haar daar en ik drukte er mijn groote vreugde over uit, dat ik haar kon spreken. Ze antwoordde +me: “Mijnheer, mijn vriendin Théodora kan veel van mij gedaan krijgen. Ze stelt belang in u en als ik iets voor u zou kunnen +doen, dan zou mij dat aangenaam wezen, maar met den besten wil geloof ik niet, dat ik u van veel dienst kan zijn. Ge moet +u niet met hoop vleien, ge hebt nooit voor een moeilijker onderneming gestaan. Ge bemint een dame, bestemd voor een ander +en welk een dame! Eene, die zoo trotsch is, dat wanneer ze al door uw zuchten zou worden bewogen, ze het toch niet zou laten +merken.” + +</p> +<p>“Mijn beste Félicia!” riep ik smartelijk. “Waarom schildert ge mij die moeilijkheden zoo onoverkomelijk af? Misleid me liever, +dan dat ge mij wanhopig maakt.” Bij die woorden greep ik haar handen en schoof haar een diamant aan den vinger van driehonderd +pistolen. Daarna sprak ik zoo tot haar, dat ze tot tranen toe werd bewogen. + +</p> +<p>Ze was te aangedaan en te dankbaar, om mij troosteloos te laten en scheen de zaak eenigszins lichter te gaan inzien. “Mijnheer, +misschien behoeft u niet alle hoop te worden ontnomen. Uw medeminnaar wordt wel niet door haar gehaat. Hij komt zijn nicht +vrij bezoeken. Hij spreekt met haar, wanneer het hem behaagt en dat is in uw voordeel. De gewoonte om alle dagen samen te +zijn, maakt hun onderhoud een weinig kwijnend. En het schijnt mij, dat ze zonder smart van elkaar scheiden en elkaar zonder +genoegen weerzien. Men zou zeggen, dat ze reeds getrouwd zijn. In één woord, mijn meesteres heeft geen levendigen hartstocht +voor don Augustin. Overigens is er, wat persoonlijke <a id="d0e1944"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1944">197</a>]</span>hoedanigheden betreft, tusschen u en hem een verschil, dat niet onopgemerkt kan blijven voor een zoo fijngevoelig meisje als +dona Helena. Geef den moed dus niet op. Ik zal doen, wat ik kan.” + +</p> +<p>Wij scheidden, beiden zeer voldaan over dit onderhoud. Ik bleef dus de dochter van don George verliefde blikken toewerpen +en bracht haar zelfs een serenade, waarbij ik de verzen zong, die ge zooeven hebt gehoord. + +</p> +<p>Om haar eens te polsen, vroeg de kamenier aan haar meesteres, hoe haar dat lied was bevallen. Dona Helena antwoordde: “Naar +die stem heb ik met genoegen geluisterd.” “En de woorden, hebben die u niet zeer getroffen?” “Daar heb ik in het geheel geen +acht op geslagen. Ik heb alleen naar den zang geluisterd, het vers is mij onverschillig evenals de man, die mij deze serenade +heeft gebracht.” Félicia zei: “Dat is dan een misrekening voor dien armen don Gaston de Cogollos en ’t is dwaas van hem, om +dan altijd zoo naar onze ramen te zien.” Op koelen toon antwoordde de meesteres: “Misschien is hij het niet, mogelijk wel +een ander, die mij op zulke wijze zijn liefde verklaart.” “Neen” zei de kamenier, ”’t is niemand anders dan don Gaston. Daarvoor +heeft hij mij ook van morgen in de straat aangehouden. Hij heeft mij verzocht u te willen zeggen, dat hij u aanbidt en dat +hij zich de gelukkigste van alle stervelingen zou achten, indien ge hem wildet vergunnen u zijn hulde te betuigen.” + +</p> +<p>De dochter van Don George keek haar dienstbode zeer streng aan en zei: “Ge zoudt beter gedaan hebben, indien ge mij niet van +dit ongepast onderhoud had gesproken. Laat het niet weer gebeuren, dat ge met dergelijke mededeelingen bij mij komt, en als +die vermetele jonge man nog eens tot u durft spreken, gelast ik u hem te zeggen, dat hij zich maar tot andere dames moet wenden, +die misschien van galante avonturen houden en dat hij nuttiger bezigheid zoeke dan den geheelen dag door het raam te kijken, +naar hetgeen ik in mijn kamers doe.” + +</p> +<p>Dat alles werd mij getrouw oververteld door Félicia, <a id="d0e1954"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1954">198</a>]</span>toen ik een tweede onderhoud met haar had. Ze beweerde echter, dat ik mij niet moest laten ontmoedigen door de woorden van +hare meesteres. Maar ik meende, dat ik die toch moeilijk in mijn voordeel kon uitleggen. Zij lachte om mijn sombere beschouwingen, +vroeg papier en inkt aan haar vriendin en zei: “Mijnheer, schrijf dadelijk als wanhopige geliefde een brief aan dona Helena. +Schilder haar levendig uw lijden en beklaag u vooral over het verbod, om aan uw vensters te verschijnen. Beloof, dat ge haar +zult gehoorzamen, maar dat het u het leven zal kosten. Richt dien brief maar in, zooals gij heeren dat zoo goed kunt en ik +belast mij met de rest.” + +</p> +<p>Ik stelde zulk een brief samen en las hem <span id="d0e1958" class="corr" title="Bron: Felicia">Félicia</span> voor, die glimlachend opmerkte, dat indien vrouwen al den slag bezaten om mannen het hoofd op hol te jagen, de mannen op +hun beurt de kunst verstonden, om vrouwen te verlokken. Zij nam mijn brief, verzekerde mij, dat het niet aan haar zou liggen, +wanneer die geen goede uitwerking had en <span id="d0e1961" class="corr" title="Bron: zij">zei</span> me, dat ik ervoor moest zorgen, gedurende eenige dagen mijn ramen gesloten te houden. + +</p> +<p>Toen zij weer thuiskwam, zei ze tegen dona Helena: “Ik heb don Gaston ontmoet. Hij hield mij dadelijk aan en vroeg met bevende +stem en als een schuldige, die zijn vonnis afwacht, of ik u over hem had gesproken. Toen heb ik hem uw antwoord op brutalen +toon meegedeeld en hem op straat laten staan.” ”’t Is goed,” zei <span id="d0e1966" class="corr" title="Bron: donna">dona</span> Helena, “dat ge mij op die wijze van dien man hebt bevrijd; maar het was niet noodig op brutalen toon tot hem te spreken. +Een meisje moet altijd zacht blijven.” De kamenier antwoordde: “Men ontdoet zich niet van een hartstochtelijk minnaar door +zachte woorden te gebruiken. ’t Is zelfs dikwijls niet genoeg, als men op driftigen toon spreekt. Dat is hier gebleken, want +toen ik terugkwam van de boodschappen, die ik voor u had gedaan, stond hij mij op te wachten. Zijn gezicht echter was zóó +ontdaan, dat ik, hoewel ik anders nooit om mijn woorden verlegen ben, nu niet spreken kon. Hij duwde mij haastig dit briefje +in de hand en verdween”. +<a id="d0e1969"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1969">199</a>]</span></p> +<p><span id="d0e1971" class="corr" title="Bron: Felicia">Félicia</span> overhandigde daarop hare meesteres mijn brief, dien zij aannam als om zich er mee te vermaken en hem las. Daarop werd ze +eenige oogenblikken stil. “Waarlijk <span id="d0e1974" class="corr" title="Bron: Felicia">Félicia</span>, ’t is dwaas genoeg geweest dien brief aan te nemen. Wat moet don Gaston daarvan denken? En wat moet ikzelf gelooven? Misschien +verbeeldt hij zich op dit oogenblik wel, dat ik zijn brief lees en herlees. Aan die schande heb je mij door je handelwijze +blootgesteld.” De kamenier antwoordde: “O neen, die gedachte zal hij niet hebben en indien hij haar al had, dan zou hij er +toch niet lang genoegen van hebben, want den eersten den besten keer, dat ik hem zie, zal ik hem zeggen, dat ge zijn brief +minachtend hebt aangekeken en daarna verscheurd, zonder hem te hebben gelezen”. “Je kunt er gerust op zweren, dat ik hem niet +gelezen heb. Ik zou er geen twee woorden van kunnen herhalen.” Ten slotte verbood zij haar kamenier verder tot haar over mij +te spreken. + +</p> +<p>Daar ik beloofd had, niet meer aan mijn raam te zullen komen, hield ik mijn jaloezieën gedurende eenige dagen gesloten. Maar +intusschen bereidde ik mijn wreede Helena een nieuwe serenade voor. Ik had enige muzikanten geëngageerd en begaf mij ’s avonds +laat met hen onder haar balkon. Reeds stemden ze hunne guitaren, toen een ridder met een degen in de hand op ons toesnelde, +rechts en links om zich heen sloeg en de muzikanten op de vlucht joeg. Zijn woede wekte de mijne op. Ik naderde hem en er +volgde een hevig gevecht. Dona Helena en haar kamenier hadden het geluid van de degens gehoord en keken door haar jalouzieën +naar buiten. Toen ze het gevecht zagen, uitten ze angstkreten, waarop don George en zijn bedienden naar buiten snelden, om +de vechtenden te scheiden. Maar zij kwamen te laat, en vonden op het terrein van den strijd slechts één ridder, badende in +zijn bloed en bijna zonder leven. Die ongelukkige was ik. Men droeg mij binnen in het huis van mijn tante en de bekwaamste +chirurgijns werden geroepen. + +</p> +<p>Iedereen beklaagde mij en inzonderheid dona Helena, die <a id="d0e1981"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1981">200</a>]</span>nu een blik gaf in haar hart. Met haar kamenier bracht zij het overige gedeelte van den nacht door met weenen en met het verwenschen +van haar neef, don Augustijn, in wien zij den dader vermoedde en die dan ook werkelijk onze serenade op zulk een onaangename +wijze had gestoord. Hij scheen opgemerkt te hebben, dat ik zijn nicht het hof maakte, geloofde, dat zij daarvan was gediend +en had nu op deze wijze getoond, dat hij niet zoo onverschillig was, als men wel vermoedde. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatLeft" style="width: 397px"><img border="0" src="images/p198.jpg" alt="" width="397" height="540"></div><p> + + +</p> +<p>Intusschen werd het treurige ongeval gevolgd door een <a id="d0e1989"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1989">201</a>]</span>heugelijke gebeurtenis, die het spoedig deed vergeten. Hoe gevaarlijk ik ook gewond was, ik herstelde en mijn tante had een +onderhoud met don George, waarbij ze hem voor mij de hand van zijn dochter vroeg. Hij stemde daarin toe, omdat hij don Augustijn +beschouwde als een man, dien hij waarschijnlijk wel nooit meer zou terugzien. De goede grijsaard was echter bang, dat zijn +dochter er iets op tegen zou hebben omdat ze haar neef d’Olighera zoo veel had gezien, maar zij bleek geheel bereid haars +vaders wensch op te volgen waaruit men kan opmaken dat in Spanje evenals overal elders de nieuw-aangekomenen een streepje +voor hebben bij de vrouwen. + +</p> +<p>Zoodra het kon, had ik een gesprek gehad met <span id="d0e1993" class="corr" title="Bron: Felicia">Félicia</span> en van haar vernomen hoe hare meesteres getreurd had over het ongeluk, dat mij was overkomen. Ik kon er niet aan twijfelen, +of ik was de Paris van mijn Helena geworden en zegende mijn wond, omdat die zulke gelukkige gevolgen had gehad voor mijn liefde. + +</p> +<p>Van don George kreeg ik toestemming om met zijn dochter te spreken in tegenwoordigheid van haar kamenier. Wat was dat onderhoud +heerlijk voor mij! Ik drong er bij haar op aan mij te zeggen of ik dit geluk alleen had te danken aan haar gehoorzaamheid +aan haar vader. Zij verzekerde mij, dat dit niet het geval was en nu volgde voor mij een zeer gelukkige tijd. Onze bruiloft +zou een groot feest zijn, waarop de geheele adel van Coria en omstreken zou schitteren. Voor dien tijd gaf ik een partij op +een landgoed, dat mijn tante buiten de stad bezat. Terwijl wij aan tafel zaten, kwam een man in de zaal, die mij voor een +zeer gewichtige zaak te spreken vroeg. Ik volgde den onbekende, die het uiterlijk had van een kamerdienaar en mij een brief +gaf van den volgenden inhoud: + +</p> +<p>“Indien de eer u dierbaar is, zooals ze het moet zijn aan alle ridders van uw orde, dan zult ge u morgenochtend bevinden op +het plein van Manroi. Ge zult er een ridder vinden, die u rekenschap zal geven van de beleediging, die hij u heeft aangedaan +en u, indien het kan, buiten staat zal stellen, <a id="d0e2000"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2000">202</a>]</span>om dona Helena te huwen. Don Augustin de Olighera”. + +</p> +<p>Heeft de liefde veel macht over de Spanjaarden, de wraak nog meer. Ik las dien brief niet met een rustig hart. Bij het zien +van den naam <span id="d0e2004" class="corr" title="Bron: Augustijn">Augustin</span> had ik bijna de plichten vergeten, welke mij dien dag aan mijn gasten bonden. Het liefst was ik dadelijk mijn vijand gaan +opzoeken, maar ik kon het feest niet verstoren en zei daarom tot den man: “Mijn vriend, ge kunt aan den ridder, die u gezonden +heeft, zeggen, dat mijn lust om hem weer te zien zoo groot is, dat ik morgen voor zonsopgang op het door hem aangewezen terrein +zal zijn.” + +</p> +<p>Daarna ging ik naar mijn gasten terug, nam mijn plaats aan tafel weer in en wist mij zoo goed te beheerschen, dat niemand +iets merkte van hetgeen er in mij omging. Als alle anderen nam ik deel aan het feest, dat tegen middernacht geëindigd was. +Toen het gezelschap uiteenging bleef ik in het landhuis, onder voorwendsel den volgenden morgen een wandeling te willen doen +in de frissche lucht, maar het was alleen om vroeger op de plaats van samenkomst te zijn. In plaats van te gaan slapen, wachtte +ik met ongeduld het aanbreken van den dag af. Zoodra die verscheen, besteeg ik mijn beste paard en vertrok geheel alleen. +Ik reed in de richting van Manroi en zag een ruiter naderen. Het was mijn medeminnaar, die, toen hij bij mij was, zei: “Het +doet mij leed, dat ik voor de tweede maal met u moet samenkomen; maar de schuld daarvan is aan u. Na het avontuur met de serenade, +hadt ge er van moeten afzien, om te trachten de gunst van de dochter van Don George te verwerven.” Ik antwoordde: “ge zijt +wel trotsch op een voordeel, dat ge misschien minder aan uw behendigheid dan wel aan de duisternis van den nacht hebt te danken.” +Ik sprong daarbij op den grond, don Augustin volgde mijn voorbeeld en wij bonden onze paarden aan een boom. Verwoed vielen +wij op elkaar aan. Hoewel ik een geoefend schermer was, moet ik zeggen, dat ik met een vijand te doen had, die zijn wapen +beter meester was dan ik. Maar gelijk de sterkere dikwijls wordt overwonnen <a id="d0e2009"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2009">203</a>]</span>door den zwakkere, zoo ging het ook hier. Ik wist mijn tegenstander in het hart te treffen en hij viel dood neer. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p201.jpg" alt="" width="454" height="606"></div><p> + + +</p> +<p>Dadelijk keerde ik naar het landhuis terug, waar ik aan mijn kamerdienaar, op wiens trouw ik rekenen kon, het gebeurde meedeelde, +hem gelastte het beste paard te nemen en dadelijk mijn tante op de hoogte te brengen van dit avontuur. Ik zei hem, dat hij +haar namens mij om goud en edelgesteenten moest vragen, om mij dat te brengen te <a id="d0e2017"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2017">204</a>]</span>Placencia, waar hij me vinden zou in het eerste hotel bij den ingang van de stad. + +</p> +<p>Mijn bediende, Ramire, kweet zich zoo vlug van die taak, dat hij reeds drie uren na mij in Placencia aankwam. Hij zei me, +dat dona <span id="d0e2021" class="corr" title="Bron: Eleonor">Eléonor</span> meer verheugd dan bedroefd was over dezen strijd, die mij eens genoegdoening had gegeven na de beleediging door mij ondervonden +en ik ontving een groot bedrag aan goud en edelgesteenten, om aangenaam te kunnen reizen, totdat mijn zaak zou zijn geschikt. + +</p> +<p>Ik reisde naar Valencia en scheepte mij te Denia in, om naar Italië te gaan. Helena betreurde mijn afwezigheid en terwijl +de familie van Olighera pogingen aanwendde om mij te vinden, verlangde zij naar mijn terugkeer. Reeds was ik zes maanden weg, +toen een edelman van de kust van Galicië, don Blas de Combados te Coria kwam, om een erfenis te ontvangen, die hem vruchteloos +werd betwist door don <span id="d0e2026" class="corr" title="Bron: Muguel">Miguel</span> de Caprara, zijn neef. + +</p> +<p>Combados was een knap man, hij was beleefd en geestig en verkeerde weldra met de voorname families in de stad. + +</p> +<p>Hij wist, dat don George een dochter had, wier schoonheid tot nu toe de mannen slechts tot hun ongeluk in liefde had doen +ontvlammen. Dit prikkelde zijn nieuwsgierigheid, hij wilde die dame zien. Hij zocht daarom met den vader op een vriendschappelijken +voet te komen en slaagde daarin zoo goed, dat de grijsaard hem toestond zijn huis te bezoeken en met zijn dochter te spreken. +De Galiciër werd dadelijk verliefd, dat was onvermijdelijk. Don George ontving zijn aanzoek gunstig, maar wilde zijn dochter +niet dwingen, hij liet haar meesteres over haar hand. Combados deed, wat hij kon om haar te behagen, maar zij bleef ongevoelig +voor zijn hulde en dacht slechts aan mij. Félicia, die ook door den nieuwen minnaar was omgekocht, wendde al haar behendigheid +in zijn voordeel aan, don George ondersteunde diens pogingen, maar <span id="d0e2033" class="corr" title="Bron: don">dona</span> Helena bleef mij trouw. + +</p> +<p>Combados, die zag dat alle pogingen tot nu toe vergeefsch waren geweest, stelde een ander middel voor. Hij <a id="d0e2038"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2038">205</a>]</span>bedacht het volgende plan: een koopman te Coria zou een brief omtvangen van een handelsvriend in Italië, waarin na eenige +mededeelingen betreffende zaken, te lezen zou zijn: “Sinds korten tijd is aan het hof te Parma een Spaansch edelman aangekomen, +don Gaston de Cogollos genaamd. Hij zegt, dat hij de neef en eenige erfgenaam is van een rijke weduwe, die te Coria woont +onder den naam van <span id="d0e2040" class="corr" title="Bron: donna">dona</span> Eléonor de Laxarilla. Hij doet aanzoek om de hand van de dochter van een voornaam heer, maar men wil hem die niet geven zonder +eerst geïnformeerd te hebben. Bericht mij dus, of ge dien don Gaston kent en waarin het vermogen van zijn tante bestaat. Uw +antwoord zal beslissend zijn voor dit huwelijk. Schrijf naar Parma enz. enz.” + +</p> +<p>Dit bedrog scheen den grijsaard een list, wel geoorloofd van een verliefde en Félicia, die nog minder nauwgezet was, juichte +het zeer toe. De uitvinding scheen daarom te beter, omdat zij Helena kende als een trotsch meisje, die in staat was oogenblikkelijk +een besluit te nemen, indien zij vermoeden had, dat men haar ontrouw was geworden. Don George belastte zich er zelf mee, om +haar op de hoogte te brengen en om de zaak nog natuurlijker te maken, zou men haar laten spreken met den koopman, die den +nagemaakten brief zou hebben ontvangen. + +</p> +<p>De oude edelman zei dus tegen haar: “Mijn dochter, ik behoef wel niet meer te zeggen, dat onze familieleden mij alle dagen +verzoeken om nooit toe te staan, dat de moordenaar van don Augustin mijn schoonzoon wordt. Heden heb ik een nog meer overwegende +reden om u te zeggen niet meer aan don Gaston te denken. Hij is een trouwelooze! Ziehier een zeker bewijs daarvan. Lees dezen +brief, dien een koopman te Coria uit Italië heeft ontvangen.” + +</p> +<p>De toeleg gelukte. Helena weende eerst een oogenblik, maar haar trotschheid kwam spoedig boven, ze zei, dat ze mij verachtte +en bereid was om Combados naar het altaar te volgen. Don George was zeer verheugd en Combados overgelukkig. + +</p> +<p>Zonder te hooren naar de stem der liefde, die voor mij <a id="d0e2051"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2051">206</a>]</span>in haar hart sprak, had ze mijn medeminnaar haar hand gereikt. Eenige dagen na het huwelijk begon ze zichzelf wel te verwijten, +dat ze overijld had gehandeld en rees het vermoeden bij haar op, dat die brief misschien bedrog was, maar haar echtgenoot +liet haar niet veel tijd om daarover te denken. Hij had er den slag van een reeks vermaken uit te vinden, om haar te verstrooien. + +</p> +<p>Zoo leefden zij in een gelukkig huwelijk, toen mijn tante erin slaagde om mijn zaak met de bloedverwanten van don Augustin +te schikken. Ze schreef mij dat dadelijk naar Italië en ik keerde onmiddellijk terug. Dona <span id="d0e2055" class="corr" title="Bron: Eleonor">Eléonor</span>, die mij het huwelijk van Helena niet per brief had meegedeeld, stelde mij bij mijn aankomst daarvan in kennis. Ze zag welk +een diepen indruk die tijding op mij maakte en zei: “Betreur het verlies van een meisje niet, dat u niet trouw is kunnen blijven, +ze heeft daardoor getoond, dat ze niet waard is, dat ge aan haar denkt.” + +</p> +<p>Daar mijn tante niet wist, dat men Helena bedrogen had, kon ze mij zeker geen wijzeren raad geven. Ik nam mij dan ook voor +dien te volgen, of mij althans onverschillig te houden, indien ik mijn hartstocht niet kon overwinnen. Maar ik kon geen weerstand +bieden aan de nieuwsgierigheid om te weten te komen op welke wijze dit huwelijk was tot stand gekomen en bezocht daarom de +oude Théodora, van wie ik reeds heb gesproken. Toevallig vond ik bij haar Félicia, die in het geheel niet had verwacht mij +weer te zien en dadelijk wilde vertrekken, om eenige opheldering te voorkomen. Maar ik liet haar niet gaan en met moeite gelukte +het mij van haar een bekentenis te krijgen van alles wat er was gebeurd. Zij zag, dat ik wanhopig was en om mij te troosten +beloofde zij mij weder haar hulp. Ik zal u het verhaal besparen van al wat wij deden om Helena te bewegen mij een onderhoud +toe te staan. Toen Combados voor een paar dagen ging jagen op een van zijn landgoederen, ontving ze mij ’s avonds. + +</p> +<p>Ik wilde het gesprek beginnen met verwijten, maar zij sloot mij den mond en zei: ”’t Is onnoodig ons het verleden <a id="d0e2062"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2062">207</a>]</span>te herinneren. Wij behoeven elkaar niet treurig te stemmen. In dit onderhoud heb ik alleen toegestemd, om u persoonlijk te +kunnen zeggen, dat ge voortaan niet meer aan mij moet denken. Misschien zou ik meer tevreden zijn met mijn lot, indien het +aan het uwe verbonden was, maar de hemel heeft het anders gewild en ik moet zijn besluiten gehoorzamen.” + +</p> +<p>Ik riep uit: “Hoe mevrouw! Is het niet voldoende, dat ik moet toezien hoe een ander u bezit, moet ik u ook nog uit mijn gedachten +verbannen! Denkt ge, dat zoo iets mogelijk is bij een man, die eens uw liefde heeft bezeten? Ge wilt mij mijn liefde ontnemen, +het eenige wat waarde voor mij heeft.” + +</p> +<p>“Ik heb u slechts een kort woord te zeggen,” hernam zij op beslisten toon, “de echtgenoote van don Blas de Combados zal nooit +de minnares worden van don Gaston. Bedenk dat wel. Laten wij dit onderhoud thans eindigen. Niettegenstaande de zuiverheid +van mijne bedoelingen, verwijt ik dat mijzelf en het zou misdadig zijn het voort te zetten.” Bij die woorden, die mij alle +hoop ontnamen, viel ik voor haar op de knieën, maar ik smeekte vruchteloos; de plicht ging bij haar vóór alles. Een gevoel +van woede maakte zich van mij meester, ik trok mijn degen en wilde mijzelf doorsteken. Maar zij wierp zich op mij en riep: +“Houd op! Denkt ge niet aan mijn naam? Door u hier van het leven te berooven, ontneemt ge mij mijn eer en mijn echtgenoot +zou voor uw moordenaar doorgaan.” + +</p> +<p>Ik wilde echter niet naar hare woorden luisteren en zou misschien mijn noodlottig voornemen hebben volvoerd, indien don Blas +de Combados niet verschenen was. Deze was verwittigd geworden van het onderhoud, dat wij zouden hebben, was daarom niet naar +buiten gegaan en had gehoord, wat wij hadden gesproken. Hij hield mijn arm vast en zei: “Don Gaston, denk aan de plaats, waar +ge u bevindt. Geef niet toe aan het gevoel van wanhoop, dat u op ’t oogenblik bezielt!” Ik viel Combados in de rede: “Moet +gij me van mijn besluit afbrengen? Ge moest mij <a id="d0e2070"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2070">208</a>]</span>liever zelf een dolk in het hart stooten. Mijne liefde, hoe ongelukkig die ook zijn moge, is voor u een beleediging. Is het +niet voldoende, dat ge mij ’s avonds laat in het vertrek van uw vrouw vindt? Is er nog meer noodig om uw lust naar wraak op +te wekken? Doorsteek mij en ontdoe u zoo van een man, die alleen door te sterven, kan ophouden dona Helena te aanbidden!” + +</p> +<p>Don Blas antwoordde mij: “Ge beproeft tevergeefs op mijn eergevoel te werken, om mij te bewegen u te dooden. Ge zijt al genoeg +gestraft voor uw vermetelheid en mijn echtgenoot ben ik zoo dankbaar voor hare deugdzame gevoelens, dat ik haar geen verwijt +kan maken van dit samenzijn met u. Geloof mij Gogollos, wees niet wanhopig als een zwak man, maar onderwerp u met moed aan +een harde noodzakelijkheid!” + +</p> +<p>Door deze en dergelijke woorden wist de voorzichtige man werkelijk mijn woede en wanhoop te doen bedaren. Ik ging weg met +het plan mij van Helena te scheiden en van de plaats, waar zij woonde. Dus vertrok ik twee dagen later naar Madrid, waar ik +aan het hof verscheen en vele vrienden kreeg. Maar ik had het ongeluk mij inzonderheid te hechten aan den markies de Villaréal, +een Portugees van veel invloed, die verdacht werd Portugal te hebben willen bevrijden van de Spaansche heerschappij. Hij werd +daarom naar het kasteel van Alicante gevoerd. Daar de hertog de Lerme wist, dat ik in nauwe relatie stond met dien heer, heeft +hij mij ook laten oplichten en naar hier brengen. De minister verdenkt mij, dat ik medeplichtig zou zijn aan zulk een plan. +Dat is een gevoelige beleediging, die hij een edelman en Spanjaard aandoet”. + +</p> +<p>Hier hield don Gaston op met spreken, waarna ik om hem te troosten zei: “<span id="d0e2078" class="corr" title="Bron: uw">Uw</span> eer wordt niet geschaad door de ongenade, waarin ge zijt gevallen en alles zal zich zeker ten goede keeren. Wanneer de hertog +de Lerme zal weten, dat ge onschuldig zijt, zal hij u ongetwijfeld in uw eer herstellen en u een aanzienlijke betrekking geven, +om u schadeloos te stellen.” + + + +<a id="d0e2081"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2081">209</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2082" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VII</h2> +<h2 class="normal">Scipio komt Gil Blas opzoeken in den toren te Ségovië en deelt hem veel nieuws mee.</h2> +<p style="
 background: url(images/o.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/o.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">O</span>ns gesprek werd afgebroken door Tordesillas, die zei: “Mijnheer Gil Blas, ik heb zooeven een jongeman gesproken, die zich +aan de deur van deze gevangenis aanmeldde. Hij vroeg of gij hier gevangen waart. Toen ik aanvankelijk weigerde om aan zijn +nieuwsgierigheid te voldoen, zei hij met tranen in de oogen: ‘Weiger mijn zeer onderdanig verzoek niet en deel mij mee of +de heer de Santillano hier is. Ik ben zijn eerste bediende en gij zult een zeer goede daad verrichten, indien ge mij wilt +toestaan hem een oogenblik te zien, ge zijt in <span id="d0e2089" class="corr" title="Bron: Segovië">Ségovië</span> als een zeer edelmoedig man bekend en ik hoop, dat ge mij in de gelegenheid zult stellen met mijn meester te spreken, die +meer ongelukkig dan schuldig is.<span id="d0e2092" class="corr" title="Niet in bron">’</span> Om kort te gaan, die jongen heeft van mij verkregen, dat ik hem beloofd heb, vanavond zijn verzoek te zullen inwilligen.” + +</p> +<p>Ik verzekerde Tordesillas, dat hij mij geen grooter genoegen had kunnen doen, want dat mijn bediende mij zeker zeer gewichtig +nieuws had te vertellen. Met ongeduld wachtte ik het oogenblik af, waarop ik mijn getrouwen Scipio zou kunnen spreken, want +ik twijfelde er niet aan, of hij was het en daarin bedroog ik mij niet. + +</p> +<p>Groot was onze vreugde, toen wij elkaar weerzagen. Mijn eerste vraag aan Scipio was, hoe hij mijn huis had achtergelaten. +Hij antwoordde mij: “U hebt geen huis meer en om u de moeite te besparen, mij vraag voor vraag te doen, zal ik u in het kort +meedeelen, wat er bij u is gebeurd. Uw huis is geplunderd zoowel door de dienaren van het gerecht <a id="d0e2099"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2099">210</a>]</span>als door uw eigen bedienden, die u als een verloren man beschouwden en op rekening van hun loon maar meenamen wat ze konden +krijgen. Gelukkig voor u, heb ik uit hun handen twee groote zakken met dubbele pistolen weten te redden, die ik uit uw brandkast +haalde en in veiligheid bracht bij Salero, die ze u zal teruggeven, zoodra ge uit de gevangenis komt, waar ge wel niet lang +zult blijven, omdat ge zijt gearresteerd zonder medeweten van den hertog de Lerme.” + +</p> +<p>Ik vroeg Scipio hoe hij wist, dat de minister daaraan geen deel had gehad. “O! dat weet ik zeker. Een van mijn vrienden, die +het vertrouwen heeft van den hertog d’Uzède, heeft mij alles verteld. Calderone had door een huisknecht vernomen, dat senora +Sirena onder een anderen naam ’s nachts den prins ontving en dat de graaf de Lemos en gij hem daarbij hadt geholpen. Hij besloot +zich op u beiden en zijn maîtresse te wreken en zocht den hertog d’Uzède op, wien hij deze zaak meedeelde. De hertog, verheugd, +dat hij zulk een schoone gelegenheid had, om zijn vijand, den graaf de Lemos, in het verderf te storten, verzuimde niet daarvan +gebruik te maken. Hij ging naar den koning, vertelde alles en liet niet na in levendige kleuren de gevaren te schilderen, +waaraan men den prins had blootgesteld. De koning was woedend, liet dadelijk Sirena in een klooster opsluiten, verbande den +graaf de Lemos en veroordeelde u tot levenslange gevangenisstraf. + +</p> +<p>Op die wijze heeft zich de zaak toegedragen. Ge ziet daaruit, dat uw ongeluk het werk is van den hertog d’Uzède, of beter +gezegd van Calderone.” + +</p> +<p>Na die mededeelingen meende ik, dat de zaak wel spoedig zou worden geschikt, omdat de eerste minister ongetwijfeld alles in +het werk zou stellen om de ballingschap van zijn neef op te heffen en hem weer aan het hof terug te krijgen, en ik hoopte, +dat hij mij bij die gelegenheid niet zou vergeten. Wat is de hoop toch een schoone zaak! Ze troostte mij eensklaps over het +verlies van mijn goed. Wel verre van mijn gevangenschap als een ongeluk te beschouwen, <a id="d0e2107"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2107">211</a>]</span>dat misschien tot het eind van mijn dagen zou voortduren, scheen ze mij nu een middel, waarvan de fortuin zich wilde bedienen, +om mij tot een hooge betrekking te verheffen. Ziehier hoe ik redeneerde: de eerste minister heeft aan zijn zijde staan de +meeste personen, die het vertrouwen bezitten van den koning; met de hulp van die machtige vrienden kan hij weerstand bieden +aan al zijn vijanden, ofwel de staat kan binnenkort van uitzicht veranderen. De koning is nl. zeer ziekelijk. Zoodra hij er +niet meer zal zijn, zal het eerste werk van den prins zijn, om den graaf de Lemos terug te roepen, die mij van hier zal halen, +om mij naar den jongen koning te brengen, die mij overladen zal met weldaden, voor alles wat ik ter wille van hem heb geleden. + +</p> +<p>Over Scipio was ik zoo tevreden, dat ik behoefte gevoelde hem daarvan een bewijs te geven en ik bood hem de helft van het +geld aan, dat hij bij de plundering had weten te redden. Maar hij weigerde en zei: “Ik verwacht van u een ander bewijs van +uw erkentelijkheid. Laten wij niet meer scheiden. Ik gevoel voor u een vriendschap, zooals ik die nooit voor een van mijn +vorige meesters heb gekend.” “En ik, mijn zoon, kan je verzekeren, dat het wederkeerig is. Van het eerste oogenblik af aan, +dat ik je zag, had ik schik in je. Ik denk, dat we allebei onder Weegschaal of Tweelingen zijn geboren, wat, naar men zegt, +de gesternten zijn, die de menschen verbinden.” Gaarne stemde ik dus toe en wij besloten samen den gevangenbewaarder te vragen +of Scipio zich met mij mocht laten opsluiten, met het recht nu en dan eens naar Madrid te gaan, om te zien, hoe de zaken stonden. +De welwillende man was zoo vriendelijk mij deze gunst niet te weigeren. + + +<a id="d0e2111"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2111">212</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2112" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VIII</h2> +<h2 class="normal">Scipio reist voor het eerst naar Madrid, de beweegredenen daartoe en het gevolg ervan. Gil Blas wordt ziek en wat daaruit +voortvloeide. +</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>ndien wij soms zeggen, dat wij geen grootere vijanden hebben dan onze dienstboden, dan moeten wij eraan toevoegen, dat we +geen betere vrienden hebben aan hen, indien ze ons trouw en genegen zijn. In Scipio kon ik niet anders zien dan mijn tweede +ik. Dus, geen onderdanigheid meer, Gil Blas en zijn secretaris hadden één kamer, een bed en één tafel. Hij was van een zeer +goed humeur en verstand. “Mijn vriend,” zei ik op zekeren dag tegen hem, “het schijnt me, dat het niet kwaad zou zijn, indien +ik eens aan den hertog de Lerme schreef. Wat denk je daarvan?” + +</p> +<p>“Wel,” antwoordde hij, “de groote heeren zijn niet altijd gelijk van humeur en dus weet ik niet zeker, hoe uw brief zou worden +opgenomen. Maar ik meen, dat het in ieder geval goed zou zijn, om hem te schrijven. Hoewel de minister veel van u houdt, moet +ge niet stilzitten. Hij moet aan u herinnerd worden. Die heeren vergeten dikwijls de personen, van wie ze niet hooren spreken.” + +</p> +<p>“Hoewel ge in het algemeen gesproken gelijk hebt,” antwoordde ik hem, “oordeel ik toch beter over mijn patroon. Zijn goedheid +is mij bekend. Ik ben er van overtuigd, dat hij medelijden heeft met mijn toestand en onophoudelijk daaraan denkt. Hij wacht +kennelijk met mij uit de gevangenis te helpen, tot de toorn van den koning bedaard is.” “Ik hoop,” zei hij, “dat ge juist +over den minister oordeelt. Roep dus zijn hulp in door een treffenden brief. Ik zal <a id="d0e2123"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2123">213</a>]</span>hem dien brengen en persoonlijk ter hand stellen.” Ik schreef een zeer welsprekend stuk, dat Tordesillas zelfs boven de preeken +van den aartsbisschop stelde. + +</p> +<p>Ik vleide mij, dat de hertog de Lerme door medelijden zou worden bewogen bij het lezen van het verhaal, dat ik hem deed van +den treurigen toestand, waarin ik niet verkeerde en in dat vertrouwen liet ik mijn koerier naar Madrid vertrekken. Hij slaagde +erin dadelijk na zijn aankomst tot den minister door te dringen en zei, terwijl hij hem den brief gaf: “Excellentie, een van +uw trouwste dienaren, die op stroo ligt in een donker cachot van den toren te Ségovië, verzoekt u nederig dezen brief te lezen, +dien hij heeft kunnen schrijven door de goedhartigheid van den gevangenbewaarder.” De minister nam den brief aan en las dien +door. In plaats van daardoor getroffen te zijn, zei hij met woedende stem, zóó luid dat alle personen in zijn omgeving het +konden hooren: “Zeg aan Santillano, dat ik hem wel vermetel vind, om zich tot mij te durven wenden na de onwaardige daad, +die hij heeft bedreven en waarvoor hij rechtvaardig wordt gestraft. Het is een ongelukkige, die niet meer op mijn steun moet +rekenen en dien ik geheel overlaat aan het oordeel van den koning.” + +</p> +<p>Scipio was geschrikt door die woorden, maar hij zweeg niet. “Excellentie, die arme gevangene zal van verdriet sterven, als +ik hem die tijding breng.” De hertog antwoordde mijn pleitbezorger niet, maar keerde hem den rug toe. Zoo behandelde de minister +mij, om beter het aandeel te kunnen verbergen, dat hij zelf had in deze verliefde intrige van den prins. En zoo wordt dikwijls +de kleine man behandeld, wanneer hij groote heeren dient in hunne geheime en gevaarlijke ondernemingen. + +</p> +<p>Toen mijn secretaris terug was te Ségovië en mij verteld had, hoe hij zich van zijn opdracht had gekweten, zag ik mij opnieuw +gedompeld in den verschrikkelijken afgrond, waarin ik den eersten dag van mijn gevangenschap had verkeerd. Ik meende, dat +ik zelfs nog ongelukkiger <a id="d0e2131"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2131">214</a>]</span>was, omdat ik de bescherming miste van den hertog de Lerme. Al mijn moed was mij ontzonken, ik had groot verdriet en hoe men +mij ook trachtte op te beuren, ik begon te kwijnen en werd ernstig ziek. + +</p> +<p>De gevangenbewaarder was zoo vol deelneming, dat hij niet beter meende te kunnen doen, dan een paar doktoren te roepen. Ik +was altijd zoo vooringenomen geweest tegen dokters, dat ik ook nu, wanneer ik nog aan het leven gehecht was geweest, die heeren +zeer slecht zou hebben ontvangen, maar ik was het leven zoo moe, dat ik er Tordesillas dankbaar voor was, dat hij mij in hun +handen stelde. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p212.jpg" alt="" width="513" height="403"></div><p> + + +</p> +<p>Een van hen zei: “Mijnheer, voor alles is het noodig, dat u een onbeperkt vertrouwen in ons hebt.” + +</p> +<p>“Dat heb ik ook,” antwoordde ik. “Met uw hulp ben ik er zeker van, dat ik spoedig van al mijn kwalen zal bevrijd zijn.” +<a id="d0e2143"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2143">215</a>]</span></p> +<p>Hij hernam: “Ja, met Gods hulp zult ge dat zijn. Wij zullen tenminste ons best doen.” + +</p> +<p>Nu dat deden ze ook, het ging zoo goed, dat ik kennelijk op weg was naar de andere wereld. Tordesillas had een ouden monnik +laten komen, die mij voorbereid had op den dood en ikzelf geloofde niet anders, of mijn laatste uur had geslagen. Ik gaf Scipio +een teeken om bij mijn bed te komen en zei met een nauwelijks hoorbare stem, zoozeer hadden de medicijnen en aderlatingen +mij verzwakt: “mijn vriend, ik laat je den eenen zak met pistolen en verzoek je den anderen naar Asturië te brengen naar mijn +vader en moeder die, als ze nog leven, dat geld noodig zullen hebben. Vraag of ze mij vergiffenis willen schenken voor mijn +ondankbaarheid en onverschilligheid. Leven zij niet meer, besteed dan dat geld om den hemel om rust te laten bidden voor hunne +ziel en de mijne.<span id="d0e2148" class="corr" title="Niet in bron">”</span> Dat zeggende, reikte ik hem de hand, die hij met zijn tranen bevochtigde, zoo bedroefd was hij. De tranen van een erfgenaam +zijn dus klaarblijkelijk niet altijd verborgen glimlachjes. + +</p> +<p>Ik wachtte niet anders dan het einde, maar het kwam niet. Nadat de dokters mij hadden verlaten en het terrein vrij was, genas +ik. De koorts, die volgens hen mij moest wegnemen, week. Het gevolg van die ziekte was een volmaakte kalmte van geest. Ik +behoefde niet meer getroost te worden; ik had toen de dood mij nabij was, een groote verachting gekregen voor eer en rijkdommen +en het voornemen opgevat, om, al zou de hertog de Lerme mij terugroepen, nooit aan het hof weer te keeren. Ik stelde mij voor, +wanneer ik uit de gevangenis kwam een hut te koopen en daarin rustig te leven. + +</p> +<p>Mijn vertrouweling juichte mijn plan toe en wilde, om de uitvoering ervan te verhaasten, nog eens naar Madrid gaan, om mijn +bevrijding te bewerken. Hij was vroeger in dienst geweest bij de min van den prins, die op dezen altijd nog een grooten invloed +had. + + + +<a id="d0e2155"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2155">216</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2156" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk IX</h2> +<h2 class="normal">Scipio keert naar Madrid terug. Hoe en op welke voorwaarden Gil Blas in vrijheid wordt gesteld. Waar zij heengingen, na den +toren van Ségovië te hebben verlaten en welk gesprek zij samen hadden. +</h2> +<p style="
 background: url(images/s.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/s.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">S</span>cipio vertrok dus naar Madrid. In afwachting van zijn terugkomst las ik veel. + +</p> +<p>Tordesillas verschafte mij zooveel boeken, als ik wilde hebben. Hij leende die, van een ouden commandant, die niet kon lezen, +maar een groote bibliotheek had om voor een geleerde door te gaan. Ik hield vooral van goede boeken over moraal omdat ik daarin +telkens stukken vond, die mijn afkeer van het Hof en mijn liefde voor de eenzaamheid <span id="d0e2165" class="corr" title="Bron: rechtvaardigen">rechtvaardigden</span>. + +</p> +<p>Na drie weken kwam de onderhandelaar terug, om mij mee te deelen, dat de zaak gunstig stond. Op verzoek van de min had de +prins beloofd er met zijn vader over te spreken. Om nog een laatste hand aan het werk te slaan, moest Scipio weer terug naar +Madrid. + +</p> +<p>Zijn derde reis duurde niet lang. Na acht dagen keerde hij terug met de tijding, dat de prins, hoewel niet zonder moeite, +mijn bevrijding van zijn vader had verkregen. Denzelfden dag kreeg ook Tordesillas bericht. De koning had mij de vrijheid +gegeven onder voorwaarde, dat ik mij niet meer aan het hof zou vertoonen en binnen een maand de beide Castiliën zou verlaten. + +</p> +<p>Ik liet twee muilezels huren en wij vertrokken den volgenden dag, na een hartelijk afscheid te hebben genomen van Collogos +en Tordesillas duizendmaal te hebben bedankt voor al zijn bewijzen van vriendschap. Wij sloegen den weg in naar Madrid, om +eerst onze twee <a id="d0e2174"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2174">217</a>]</span>zakken te gaan halen, die ieder vijfhonderd dubbele pistolen bevatten. Mijn metgezel zei onderweg: “Indien wij al niet rijk +genoeg zijn om een groot landgoed te koopen, een behoorlijk verblijf kunnen wij althans hebben.” Ik antwoordde hem: “Ik ben +tevreden, als ik een hut heb. Ik heb genoeg van het leven in groote steden en stel mij er een groot genoegen van voor op het +land te wonen en te visschen en te jagen. Wat voeding betreft, zal het meest eenvoudige voor mij voldoende zijn.” Scipio was +er echter niet voor om een leven te leiden als Diogenes, hij wilde een aangenaam tehuis en een goeden wijnkelder, om rustig +van de genoegens des levens te kunnen genieten. “Wat men in zijn huis heeft, schaadt niet, zegt Hésiodes en wat men er niet +heeft, kan wel schaden. Het is beter de noodzakelijke dingen te bezitten dan te verlangen.” + +</p> +<p>“Wat drommel! Scipio,” riep ik, “ken je de Grieksche dichters?” + +</p> +<p>Hij vertelde mij, dat hij vroeger in Salamanca een meester had gehad, die niets deed dan Hebreeuwsch, Grieksch en Latijn in +het Spaansch vertalen en dat hij veel voor dien heer had moeten copieeren. + +</p> +<p>Onderweg spraken wij verder over onze toekomstige woonplaats en waar we die zouden kiezen. We besloten na eenig overleg ons +in Aragon te vestigen. + + + +<a id="d0e2182"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2182">218</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2183" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk X</h2> +<h2 class="normal">Wat zij te Madrid aankomende deden. Wien Gil Blas op straat ontmoette en door welke gebeurtenis die ontmoeting werd gevolgd.</h2> +<p style="
 background: url(images/t.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/t.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">T</span>oen wij te Madrid waren aangekomen, namen wij onzen intrek in een klein hotel en het eerste wat wij deden was naar Salero +te gaan, om ons geld te ontvangen. Hij heette mij hartelijk welkom en betuigde zijn blijdschap, dat ik weer op vrije voeten +was. “Ik moet u meedeelen,” zei hij, “dat ik door de ongenade, waarin gij zijt gevallen, een weinig huiverig ben geworden +voor aanrakingen met menschen van het hof. Hun fortuin zweeft mij te veel in de lucht. Ik heb mijn dochter Gabriella uitgehuwelijkt +aan een rijken koopman.” Ik antwoordde hem, dat hij daar zeer goed aan gedaan had. Behalve, dat het veiliger is, komt er nog +bij, dat een burgerlijke schoonvader niet altijd tevreden is over mijnheer den voornamen schoonzoon. + +</p> +<p>Wij ontvingen daarop het geld terug, dat wij meenamen naar ons hotel en in volmaakte orde bevonden. + +</p> +<p>Voor ons vertrek naar Aragon deden wij verschillende inkoopen en zoo ontmoette ik baron von Steinbach, den Duitschen officier, +bij wien don Alphonse was opgevoed. + +</p> +<p>Wij herkenden elkaar dadelijk en ik zei: “Het doet mij zeer veel genoegen, dat ik u zoo in de beste gezondheid terugzie en +nu tevens gelegenheid heb, om nieuws te vernemen omtrent don César en don Alphonse de Leyva.” + +</p> +<p>“Daar bestaat alle gelegenheid toe,” antwoordde hij, “daar ze beiden in Madrid en bij mij gelogeerd zijn. Voor eenigen tijd +zijn ze hier gekomen, om den koning te bedanken <a id="d0e2198"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2198">219</a>]</span>voor een onderscheiding, die don Alphonse heeft ontvangen, als blijk van erkentelijkheid voor de door zijn voorvaderen aan +den staat bewezen diensten. Hij is gouverneur van de stad Valencia, zonder te hebben gesolliciteerd, noch iemand te hebben +gevraagd zijn invloed daartoe aan te wenden. Dat doet zien, dat onze koning naar waarde weet te beloonen.” + +</p> +<p>Hoewel ik, beter dan Steinbach, wist wat ik daarvan moest denken, deed ik of ik niets wist van wat hij mij vertelde. Ik betuigde +hem zooveel ongeduld en verlangen om mijn oude meesters te bezoeken, dat hij mij dadelijk meenam. + +</p> +<p>In een groote zaal speelde Alphonse schaak met de baronesse von Steinbach. Hij sprong dadelijk op en snelde op mij toe met +een gelaat dat werkelijk vreugde verried. “Mijn waarde Gil Blas! Wat een genoegen je eindelijk weer te zien! Het is mijn schuld +niet, dat we niet samen zijn gebleven. Ik had je verzocht, zooals je weet, om het kasteel de Leyva niet te verlaten. Je hebt +geen gevolg gegeven aan mijn verzoek, maar ik maak je daar geen verwijt van; ik weet welke beweegredenen je hadt. Maar sedert +dien tijd heb je mij ook niets meer van je laten hooren. Mijn zwager, don Fernand, had mij bericht, dat je in Granada was, +maar ik heb je daar tevergeefs gezocht. Maar zeg me nu eens, wat je in Madrid doet. Zeker een goede betrekking. Wees ervan +overtuigd, dat ik levendig belang stel in je omstandigheden.” + +</p> +<p>Ik antwoordde hem: “Voor ongeveer vier maanden nog, had ik aan het hof een gewichtige betrekking. Ik had de eer de secretaris +en vertrouweling te zijn van den hertog de Lerme.” + +</p> +<p>“Is het mogelijk? De vertrouweling van den eersten minister?” riep don Alphonse met groote verwondering. + +</p> +<p>“Ik had zijn gunst gewonnen en heb die weer verloren op de wijze, die ik u zal meedeelen,” zei ik en ik vertelde mijn geschiedenis +en sprak ook van mijn besluit om van het weinige, wat mij van mijn voorspoed was overgebleven, <a id="d0e2210"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2210">220</a>]</span>een klein huis te koopen en daarin in afzondering te gaan leven. + +</p> +<p>Nadat de zoon van don Cesar mijn verhaal met veel belangstelling had aangehoord, zei hij: “Mijn waarde Gil Blas, wij zijn +altijd goede vrienden geweest en ik ben zeer dankbaar, dat de hemel mij in staat stelt je te helpen. Ge zult niet langer een +speelbal zijn van de fortuin. Ik zal je eigenaar maken van een goed, dat je niet kan worden ontnomen. Je wilt buiten leven, +welnu, ik geef je het kleine landgoed, dat wij bezitten bij Lirias, op vier mijlen afstands van Valencia. Je kent het. Zonder +eenig bezwaar voor ons kunnen we je dit afstaan en ik ben er zeker van dat mijn vader en <span id="d0e2214" class="corr" title="Bron: Seraphine">Séraphine</span> dit besluit zeer zullen toejuichen.” + +</p> +<p>Ik wierp mij op de knieën voor don Alphonse, die mij echter dadelijk oprichtte. Hartelijk dankte ik hem voor zijn edelmoedigheid. +In den verderen loop van het gesprek deelde ik hem toen mee, hoe het mij gelukt was die gouverneursplaats voor hem te krijgen. +Hij was daar zeer verwonderd over en beweerde nu, dat het niet voldoende was mij het kleine landgoed te geven, maar dat hij +mij er ook een jaarlijksch inkomen bij zou schenken. + +</p> +<p>“Neen mijnheer,” zei ik, “te veel bezit is bij mij alleen maar dienstig om mijn hebzucht op te wekken. Dat heb ik maar al +te zeer ondervonden. Gaarne neem ik uw landgoed bij Lirias aan en ik zal er gemakkelijk kunnen leven van hetgeen ik nog bovendien +bezit. Maar dat is mij voldoende, meer begeer ik niet. Rijkdom behoort niet op een plaats, waar men slechts rust zoekt.” + +</p> +<p>Tijdens ons gesprek kwam don Cesar binnen, die mij eveneens met groote hartelijkheid begroette. Nadat hij van alles op de +hoogte was gebracht, brachten vader en zoon mij dadelijk naar een notaris, waar zij een akte van schenking lieten opmaken +en die beiden met meer genoegen teekenden, dan zij het een stuk zouden hebben gedaan, dat hun voordeel opleverde. De akte +werd mij ter hand gesteld en ik kon van het landgoed bezit gaan nemen wanneer <a id="d0e2223"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2223">221</a>]</span>ik wilde. Zij gingen daarop naar baron von Steinbach terug en ik begaf mij naar ons hotel, waar ik de verwondering opwekte +van Scipio met de mededeeling, dat wij een landgoed hadden gekregen in Valencia en de wijze vertelde, waarop dat in mijn bezit +was gekomen. + +</p> +<p>“Hoeveel zou dat kleine domein waard zijn?” vroeg hij. + +</p> +<p>“Vijfhonderd ducaten rente en ik kan je verzekeren, dat het daar een zeer mooie omgeving is. Als intendant van de heeren de +Leyva ben ik er meermalen geweest. Het is een zeer klein landhuis aan de oevers van den Guadalquivar, in een gehucht met nog +vijf of zes andere huizen”. + +</p> +<p>“Wat mij zeer bevalt”, riep Scipio, “is dat wij daar goed wild zullen hebben, met wijn van Bernicarlo en uitstekenden muscaat! +Komaan patroon! laten wij ons haasten om de wereld te verlaten en onze eenzaamheid op te zoeken”. + +</p> +<p>“Ik heb niet minder lust dan jij”, antwoordde ik, “maar ik moet eerst nog naar Asturië. Mijn vader en moeder leven daar niet +in zeer gelukkige omstandigheden, ik zal hen gaan halen en naar Lirias brengen, waar ze de rest van hun dagen in rust kunnen +slijten. De hemel heeft mij misschien deze plaats gegeven, om er hen te ontvangen en zou mij straffen, indien ik dit verzuimde”. +Scipio prees mijn voornemen en met spoed maakten wij de toebereidselen voor ons vertrek. <a id="d0e2233"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2233">222</a>]</span> + + + + +</p> +</div> +</div> +<div class="div0" id="d0e2235"> +<h2 class="normal">Tiende Boek</h2><a id="d0e2238"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2238">225</a>]</span><div id="d0e2239" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk I</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas vertrekt naar Asturië; hij reist over Valladolid, waar hij dokter Sangrado, zijn ouden meester gaat bezoeken. Hij +ontmoet bij toeval den heer Manuel Ordonnez, administrateur van het klooster. +</h2> +<p style="
 background: url(images/i.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/i.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">I</span>n den tijd, dat Scipio en ik Madrid verlieten, benoemde Paulus V den hertog de Lerme tot kardinaal. De paus, die de inquisitie +in het koninkrijk Napels wilde instellen, bekleedde den minister met het purper, om daardoor koning Philips voor zijn plannen +te winnen. Al wie dit nieuwe lid van het heilige college goed kenden, vonden als ik, dat de kerk een schoone aanwinst had +gedaan. + +</p> +<p>Scipio, die mij liever in een schitterende betrekking aan het hof zag terugkeeren dan begraven in de eenzaamheid, raadde mij +aan den nieuwen kardinaal te gaan bezoeken. “Misschien,” zei hij, “dat zijn eminentie, wanneer hij u op bevel van den koning +uit de gevangenis ontslagen ziet, niet meer doet of hij gebelgd op u is en u weer in zijn dienst terugneemt.” + +</p> +<p>“Scipio,” antwoordde ik hem, “je vergeet klaarblijkelijk, waarde, dat ik de Castiliën zou verlaten. Denk je overigens, dat +ik nu al genoeg heb van mijn kasteel te Lirias? Ik heb je al gezegd en herhaal het: wanneer de hertog de Lerme mij zijn gunsten +weer zou willen schenken, wanneer hij mij zelfs de plaats aanbood van Calderone, zou ik weigeren. Mijn besluit is genomen, +ik ga mijn ouders halen en dan nabij Valencia wonen. Mocht het je berouwen, dat je je lot aan het mijne hebt verbonden, dan +behoef je dat maar te zeggen, ik ben bereid om je de helft van mijn geld te geven, waarmee je in Madrid kan blijven om verder +je fortuin te maken”. +<a id="d0e2250"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2250">226</a>]</span></p> +<p>“Hoe mijnheer!” zei Scipio, “denkt u dat het mij berouwt, dat ik besloten heb u te volgen? Hoe, Scipio, die trouwe dienaar, +die gaarne de rest van zijn dagen met u zou hebben gesleten in den toren van Ségovië, zou u niet gaarne vergezellen naar een +plaats, waar ons zooveel genot wacht! Neen mijnheer, ik denk er niet aan op mijn besluit terug te komen. Ik moet u bekennen +dat ik, toen ik dien raad gaf u alleen maar eens heb willen polsen, om te zien of er nog iets van de oude eerzucht in u was +overgebleven. Maar ik zie, dat ge niet meer aan grootheid zijt gehecht!” + +</p> +<p>Wij reisden in een wagen, bespannen met twee goede muilezels, gemend door een jongen, dien ik bij mijn gevolg had gevoegd. +Na eenige dagen kwamen wij te Valladolid. Bij het gezicht van die stad kon ik mij niet weerhouden te zuchten. Mijn metgezel +vroeg, waarom ik dat deed. “Mijn vriend”, zei ik, “dat komt, omdat ik langen tijd hier de geneeskunde heb beoefend. Ik kan +er niet rustig aan denken. Mijn geweten doet mij op dit oogenblik geheime verwijten. Wat zeg ik? Het is mij of alle zieken, +die ik vermoord heb, uit hun graven rijzen, om mij in stukken te scheuren!” + +</p> +<p>“Wat een idee!” riep Scipio, “Waarlijk, mijnheer Santillano, ge zijt te goed. Waarom maakt ge u er een verwijt van, dat ge +uw beroep hebt uitgeoefend? Kijk naar de oudste doktoren, hebben zij de wroeging? Wel neen! Ze gaan steeds hun gang. Loopt +een geval ongelukkig af, dan is de natuur de schuld ervan en genezen zij iemand, dan hebben zij de eer!” + +</p> +<p>”’t Is waar,” zei ik, “dat dokter Sangrado, wiens methode ik getrouw volgde, er die manieren op nahield. Al stierven er per +dag twintig personen onder zijn handen, hij was zoo overtuigd van het heilzame van aderlaten en van zijn drankjes, dat hij +zeker was, daarmee alle ziekten te kunnen genezen. Hij geloofde, dat de zieken alleen stierven, omdat hij hen niet genoeg +had gelaten, of dat ze te weinig geslikt hadden!” +<a id="d0e2259"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2259">227</a>]</span></p> +<p>Lachend riep Scipio: “Dat is een interessante persoonlijkheid!” + +</p> +<p>“Als ge hem wilt leeren kennen,” zei ik, “dan is daar morgen gelegenheid toe, wanneer althans Sangrado nog leeft en nog in +Valladolid woont. Ik kan dat echter moeilijk gelooven, want hij was al oud, toen ik hem verliet en er zijn sedert dien tijd +heel wat jaren verloopen.” + +</p> +<p>Ons eerste werk, toen wij in het hotel aankwamen, was te informeeren naar dokter Sangrado, die nog leefde, maar te oud was +om visites te maken en dus zijn practijk aan drie of vier andere doktoren had overgedaan. Wij besloten den volgenden dag in +die stad over te blijven, zoowel om hem te bezoeken, als om onze muilezels te laten rusten. + +</p> +<p>Den volgenden morgen om tien uur gingen wij hem bezoeken; wij vonden hem in een fauteuil, met een boek in de hand. Zoodra +hij ons zag, stond hij op, kwam naar ons toe met een fermen stap voor een zeventigjarige en vroeg, wat wij wilden. + +</p> +<p>“Dokter,” zei ik, “kijk mij eens oplettend aan! Herkent ge mij niet? Ik heb toch de eer een van uw leerlingen te zijn. Herinnert +gij u niet een zekeren Gil Blas, die bij u gewoond heeft?” + +</p> +<p>Hij drukte mij hartelijk de hand en zei: “Zijt gij het Santillano? Ik zou u niet meer herkend hebben. Het doet mij recht veel +genoegen u weer te zien<span id="d0e2272" class="corr" title="Bron: ?">.</span> Wat hebt ge sedert onze scheiding gedaan? Zeker de geneeskunde beoefend?” + +</p> +<p>“Wat mij betreft,” antwoordde ik, “had ik daar wel neiging toe, maar redenen van overwegenden aard hebben het mij belet.” + +</p> +<p>“Dat is jammer,” zei Sangrado, “want met de grondbeginselen, die ik bij u had gelegd, zoudt ge een uitstekend geneesheer zijn +geworden, indien de hemel u althans <span id="d0e2279" class="corr" title="Niet in bron">had </span>behoed voor de gevaarlijke liefde tot de scheikunde. Wat een verandering in de geneeskunde in de laatste jaren! Ge ziet mij +er tegelijkertijd verwonderd en bedroefd over. Men <a id="d0e2282"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2282">228</a>]</span>ontneemt aan onze wetenschap de eer en de waardigheid<span id="d0e2284" class="corr" title="Niet in bron">.</span> Die kunst, die door alle eeuwen heen het leven van den mensch heeft gerespecteerd, is nu ten prooi geworden aan vermetelheid, +aan vermoedens, aan onervarenheid. Men ziet tegenwoordig ook in deze stad dokters, wier eenige wetenschap van de geneeskunde +bestaat in het bereiden van scheikundige mengsels. Alles is verkeerd in hun methode! Het aderlaten van den voet bijvoorbeeld, +vroeger zoo zeldzaam gedaan, is tegenwoordig bijna de eenige wijze. De purgeermiddelen vroeger zacht en weldadig, zijn nu +brakerig werkende. Het is een chaos geworden, iedereen doet wat hij wil en overschrijdt de grenzen van de regelmaat en wijsheid, +die onze eerste meesters hebben vastgesteld.” + +</p> +<p>Welk een lust ik ook had om te lachen, ik wist mij te weerhouden. Scipio, wien het geval vermaakte, wilde het vuur nog wat +aanwakkeren. “Dokter,” zei hij tegen Sangrado, “daar ik een achterneef ben van een dokter van de andere school, zij het mij +vergund, met u al die scheikundige remedies ver weg te werpen. Wijlen mijn oudoom was een zoo overtuigd volgeling van Hippocrates, +dat hij dikwijls gevochten heeft met de kwakzalvers, die met niet genoeg respect spraken van dien koning der geneeskunde. +Het bloed verloochent zich niet en ik zou graag voor beul dienen van al die nieuwerwetsche domooren, over wie gij u met evenveel +rechtvaardigheid als welsprekendheid beklaagt. Welk een wanorde veroorzaken deze ellendelingen niet in de beschaafde maatschappij!” + +</p> +<p>“Die wanorde,” zei de dokter, “gaat veel verder dan ge denkt. Het heeft mij niet gebaat een boek uit te geven tegen die struikrooverij +op het gebied van de geneeskunst; integendeel, ze neemt van dag tot dag toe. De chirurgen zijn zoo gek dokters te willen zijn +en denken, dat ze er geschikt voor zijn als er maar braakmiddelen hoeven gegeven te worden, waarbij ze dan, heel willekeurig +voet-aderlatingen voegen. Deze besmetting verspreidt zich zelfs in de kloosters, er zijn onder de monniken sommige broeders, +<a id="d0e2291"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2291">229</a>]</span>die tegelijk apotheker en chirurgijn zijn en schadelijke drankjes maken, die het leven verkorten van de eerwaarde vaders.” + +</p> +<p>Hier werd ons gesprek gestoord door de komst van een oude dienstbode, die een blad bracht, waarop een broodje, een glas en +twee caraffen, de een gevuld met water en de andere met wijn. Hij vulde het glas voor niet meer dan een vierde gedeelte met +wijn en de rest met water. “Ho, ho! dokter!” riep ik, “daar betrap ik u op heeterdaad, u drinkt wijn, gij, die u altijd zoo +tegen dien drank hebt verklaard en daardoor veroorzaakt hebt, dat ik in tien jaren tijds geen druppel wijn heb gedronken. +Sedert wanneer zijt gij zoo veranderd? Ge kunt u niet beroepen op uw leeftijd, omdat ge in een van uw geschriften den ouderdom +verklaart als een natuurlijke tering en ge daarom de onwetendheid betreurt van personen, die den wijn de melk der grijsaards +noemen. Wat hebt ge te zeggen om u te rechtvaardigen?” + +</p> +<p>“Ge doet mij onrecht aan,” zei de oude heer. “Indien ik enkel wijn dronk, zoudt ge gelijk hebben, maar ik vermeng dien met +veel water.” “Mijn waarde meester,” antwoordde ik, “herinnert ge u niet, dat ge het afkeurde in den kanunnik Sedillo, dat +hij wijn dronk, hoewel hij er veel water in deed? Beken maar, dat ge uw dwaling hebt ingezien, dat het drinken van wijn niet +slecht is, zooals ge in uw boeken hebt gezegd, mits men er maar een matig gebruik van maakt.” + +</p> +<p>De dokter was een weinig verlegen door mijn woorden; hij kon zich er niet goed uit redden, dus bracht ik het gesprek op een +ander onderwerp en wij vertrokken spoedig na hem nogmaals goed succes te hebben toegewenscht in zijn strijd tegen de nieuwe +geneeskunde. + +</p> +<p>Terwijl Scipio en ik op weg naar het hotel nog eens hartelijk lachten om dien origineelen dokter, ging ons een man voorbij +van omstreeks zestig jaren, die de oogen naar den grond hield geslagen. Ik herkende in hem Manuel Ordonnez, den administrateur, +van wien ik zoo eervol <a id="d0e2301"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2301">230</a>]</span>melding maakte in het eerste deel van mijn geschiedenis. Ik groette hem, hij keek mij aan en zei, dat hij, hoewel mijn gezicht +hem niet onbekend voorkwam, zich toch niet kon herinneren, wie ik was. Ik kwam zijn geheugen te hulp en zei, dat ik vroeger +wel eens bij hem kwam toen hij een vriend van mij in dienst had, genaamd Fabricius Nunez. Hij antwoordde: “Ja, nu herinner +ik het mij. Ge hebt samen wel eens streken uitgehaald! Maar zeg mij eens, wat er van dien armen Fabricius geworden is.” + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p228.jpg" alt="" width="451" height="524"></div><p> + + +</p> +<p>“Fabricius is in Madrid, waar hij zich met verschillend werk bezig houdt.” +<a id="d0e2309"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2309">231</a>]</span></p> +<p>“Wat verstaat ge onder verschillend werk?” vroeg hij. “Dat klinkt mij zoo dubbelzinnig.” + +</p> +<p>“Ik wil daarmee zeggen,” antwoordde ik, “dat hij schrijft in poëzie en in proza, hij maakt comedies en romans; in één woord, +het is iemand met talent, die zeer goed wordt ontvangen in groote huizen.” + +</p> +<p>“Maar hoe staat het met zijn geldmiddelen?” + +</p> +<p>“Niet al te best,” antwoordde ik. “Ik geloof niet, dat hij rijk is.” + +</p> +<p>“O, dat dacht ik wel!” riep Ordonnez. “Laat hij het hof maar maken aan groote heeren! Dat zal hem even weinig inbrengen als +zijn geschrijf. Ik zie hem den een of anderen dag nog eens in ons armenhuis terechtkomen.” + +</p> +<p>“Dat zou wel kunnen,” stemde ik toe, “de poëzie heeft er wel anderen gebracht. Mijn vriend Fabricius zou beter hebben gedaan, +indien hij maar bij u was gebleven, dan zou zijn karretje nu over een zandweg gaan.” + +</p> +<p>“Hij zou het tenminste goed hebben,” zei Manuel. “Ik hield van dien jongen en hij had in onze inrichting een goede positie +kunnen krijgen, indien het hem niet in het hoofd was gekomen zich aan de schoone kunst te gaan wijden. De domoor! Hij maakte +een comediestuk, dat opgevoerd werd door een troep, die bij ons in de stad was. Hij had succes en zijn hoofd werd daardoor +op hol gebracht. Hij meende een nieuwe Lopez de Vega te zijn en gaf de voorkeur aan den bedwelmenden rook van het applaudissement +van het publiek, boven de werkelijke voordeelen die mijn vriendschap hem kon aanbieden. Hij heeft zijn geluk niet begrepen. +De jongen, dien ik in zijn plaats nam, is daar het bewijs van. Hij heeft minder verstand dan Fabricius, maar legde zich uitsluitend +op zijn betrekking toe en bekleedt nu bij ons twee posten, waarvan de minste hem ruimschoots in staat stelt te leven als een +fatsoenlijk man, die een groot huishouden tot zijn last heeft.” + + + +<a id="d0e2324"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2324">232</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2325" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk II</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas vervolgt zijn reis en komt gelukkig te <span id="d0e2330" class="corr" title="Bron: Oviedo">Oviédo</span> aan. In welken toestand hij zijn ouders vindt. Dood van zijn vader; gevolg van dien dood. +</h2> +<p style="
 background: url(images/v.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/v.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">V</span>an Valladolid reisden wij in vier dagen naar <span id="d0e2335" class="corr" title="Bron: Oviedo">Oviédo</span>, zonder onderweg slechte ontmoetingen te hebben gehad, niettegenstaande er gezegd wordt, dat de dieven van verre het geld +van de reizigers ruiken. Ze hadden anders gemakkelijk hun slag kunnen slaan; want ik had aan het hof geen dapperheid geleerd +en mijn ezeldrijver scheen me niet iemand, die zich zou laten dooden om de beurs van zijn meester te verdedigen. Alleen Scipio +had iets van een vechtersbaas. + +</p> +<p>Het was nacht toen wij in de stad aankwamen. Wij gingen in een logement, dicht naast het huis van mijn oom Gil Perez. Voor +ik naar mijn ouders ging, wilde ik naar hen informeeren en ik wist niet beter te doen, dan mij daarvoor te wenden tot den +waard en zijn vrouw, die wel alles van hunne buren zouden afweten. Na mij goed te hebben aangekeken riep de herbergier uit: +“Bij den heiligen Antonius van Padua! Dat is de zoon van onzen goeden Blas de Santillano!” + +</p> +<p>“Ja waarlijk,” bevestigde de vrouw, “hij is het, ik herken hem zeer goed, hij is bijna niet veranderd. ’t Is, of ik hem nog +zie zooals hij hier ’s avonds met een flesch kwam, om wijn voor het souper van zijn oom te halen.” + +</p> +<p>“Ge hebt een goed geheugen,” zei ik, “maar wees zoo goed en vertel mij iets van mijn familie. Mijn vader en moeder hebben +het zeker niet te best!” + +</p> +<p>“Dat hebben ze zeker niet,” antwoordde de vrouw, <a id="d0e2346"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2346">233</a>]</span>“ze konden er moeilijk slechter aan toe zijn. De goede Gil Perez is door een beroerte aan de eene helft van zijn lichaam verlamd +en zal waarschijnlijk niet lang meer leven; uw vader, die sedert korten tijd bij hem woont, heeft een longontsteking of liever +gezegd hij bevindt zich tusschen leven en dood en uw moeder, wie het ook al niet te best gaat, past hen beiden op. Ongelukkiger +kon het dus wel niet!” + +</p> +<p>Ontroerd door alles, wat ik had gehoord, ging ik naar het huis van mijn oom. Nadat mijn moeder mij had omhelsd, zei ze, dat +ik nog juist op tijd was gekomen, om mijn vader te zien sterven. Ze bracht mij in een kamer waar op een armoedig bed de ongelukkige +man lag te sterven. Hoe nabij de dood ook was, was hij nog niet geheel buiten kennis. Mijn moeder zei: “Hier is Gil Blas, +je zoon, die je vergiffenis vraagt voor het verdriet, dat hij je heeft aangedaan en om je zegen smeekt.” Bij die woorden opende +mijn vader zijn oogen, hij vestigde die op mij en merkte aan mijn droefheid, dat ik zeer getroffen was door zijn verlies. +Hij wilde spreken, maar had er de kracht niet toe. Ik nam een van zijn handen, mijn tranen beletten mij om een woord te spreken. +Hij zuchtte, ’t was of hij mijn aankomst had afgewacht om den laatsten adem uit te blazen. + +</p> +<p>Mijn moeder was te veel voorbereid op zijn dood, om nu een hevig verdriet te gevoelen. Ik was er misschien meer van onder +den indruk dan zij, hoewel mijn vader mij zijn leven lang geen enkel bewijs van vriendschap had gegeven. Ik was niet alleen +bedroefd omdat ik mijn vader had verloren, maar ook omdat ik aan mijn hardheid moest denken. Een monster van ondankbaarheid +vond ik mijzelf, of liever een vadermoordenaar. + +</p> +<p>Ook bij het zien van mijn oom, deed ik mijzelf heftige verwijten. Alle verplichtingen, die ik aan hem had, kwamen mij nu voor +den geest. “Indien ge,” zei ik tot mijzelf, “hun maar een klein gedeelte van den overvloed hadt gegeven, die gij hebt gehad, +dan zouden zij een gelukkig <a id="d0e2354"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2354">234</a>]</span>leven hebben geleid en je vader was dan misschien niet dood.” + +</p> +<p>De ongelukkige Gil Perez was kindsch geworden. Of mijn moeder hem al zei, dat ik zijn neef Gil Blas was, hij lachte slechts +met een onnoozel gezicht en gaf geen antwoord. Ondertusschen bewaarde Scipio een somber stilzwijgen, zuchtte met mij mee en +vermengde uit vriendschap zijn tranen met de mijne. + +</p> +<p>Mijn moeder en ik deden elkaar daarna een getrouw verslag van hetgeen er gebeurd was nadat ik uit Oviédo was gegaan. Met alle +respect voor de nagedachtenis van mijn moeder, was ze nog al wijdloopig in haar verhalen en zou mij driekwart van haar verhaal +hebben kunnen besparen, indien ze allerlei onnutte kleinigheden had terzijde gelaten. + +</p> +<p>Toen zij aan het eind van hare geschiedenis was gekomen, begon ik de mijne. Slechts in het kort vertelde ik haar van al mijn +avonturen, maar bij het bezoek van den zoon van Bertrand Muscada, den kruidenier uit Oviédo, bij mij te Madrid, stond ik langen +tijd stil. “Ik moet u bekennen,” zei ik, “dat ik dien slecht heb ontvangen en om zich te wreken zal hij zeker wel niet veel +goeds van mij hebben gezegd.” + +</p> +<p>“Hij vond je,” antwoordde zij, “zoo trotsch geworden, omdat je de gunsteling van den eersten minister was, dat je hem niet +wilde herkennen en het liet je geheel koud, toen hij van onze armoede vertelde. Maar daar ouders altijd het beste van hunne +kinderen gelooven, dachten wij, dat hij overdreef. En je komst te Oviédo toont nu, dat we gelijk hebben gehad.” + +</p> +<p>“U denkt te gunstig over mij,” zei ik. “Wat de jonge Muscada heeft gezegd, is waar. Toen hij bij mij kwam, dacht ik aan niets +anders dan aan mijn fortuin, de eerzucht belette mij om mij bezig te houden met het lot van mijn familie. Daar kwam bij, dat +hij mij al dadelijk tegen zich innam, door mij te zeggen, dat hij gehoord had, dat ik zoo rijk was als een jood. Daarbij wilde +hij mij op <a id="d0e2366"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2366">235</a>]</span>brutalen toon voorschrijven, wat ik te doen had. Maar nadat ik hem weggestuurd had, voelde ik toch wel berouw over mijn gedrag +tegenover u. Toen ik later in den toren van Ségovië was opgesloten, werd ik gevaarlijk ziek en die gelukkige ziekte is het +geweest, die u uw zoon heeft teruggegeven. De natuur hernam haar rechten en ik werd geheel losgemaakt van het hof. Ik ben +teruggekomen van dat rumoerige leven en verlang nu alleen naar de eenzaamheid en ik ben nu hier om u te vragen, of ge met +mij mee wilt gaan naar een landgoed bij Valencia, dat mij toebehoort en waar wij kalm zullen leven. U begrijpt wel, dat ik +ook vader had willen voorstellen, om ons te vergezellen, indien de hemel het niet anders had gewild.” + +</p> +<p>“Ik ben je zeer dankbaar voor dit aanbod en ik zou zeker niet aarzelen, wanneer ik mijn broer niet alleen moest laten; ook +ben ik aan het land hier gehecht. Maar wij kunnen er nog eens over denken, onze eerste zorg moet nu zijn voor de begrafenis +van je vader.” + +</p> +<p>Juist kwam Scipio binnen, want het was reeds dag geworden en hij wilde vragen, of hij ons ook van dienst kon zijn. Ik vroeg +hem, of hij zich belasten wilde met de zorg voor de begrafenis en hij verklaarde zich daar gaarne toe bereid. “Maar denk er +aan,” zei mijn moeder tot mijn vriend, “dat het niet te mooi moet zijn; de heele stad heeft hem altijd als een eenvoudig en +arm man gekend.” + +</p> +<p>Scipio antwoordde: “Mevrouw, al was hij nog armer geweest, daarom zou ik geen twee cent besparen. Ik denk hierbij slechts +aan mijn meester. Mijn meester is de gunsteling geweest van den hertog de Lerme, dus moet zijn vader op plechtige wijze worden +begraven.” + +</p> +<p>Ik keurde het plan van mijn secretaris goed en verzocht hem zelfs, geen geld te sparen. Een rest van ijdelheid, die nog in +mij was, ontwaakte bij deze gelegenheid. Ik meende, dat wanneer ik geen kosten spaarde voor de begrafenis van een vader, die +mij niets had nagelaten, ik <a id="d0e2376"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2376">236</a>]</span>zekere bewondering voor mijn mildheid zou opwekken. En mijn moeder, hoe nederig zij ook was, vond het toch niet kwaad, dat +mijn vader met luister werd ter aarde besteld. + +</p> +<p>Scipio was maar al te goed geslaagd. Alle inwoners van Oviédo, van groot tot klein, namen aanstoot aan dit prachtvertoon en +men maakte allerlei opmerkingen, die minder eervol voor mij waren. De een zei: “Hij heeft wel geld, om zijn vader te begraven, +maar had het niet om hem te eten te geven.” “Het zou beter zijn,” merkte een ander op, “als hij zijn vader bij diens leven +wat meer genoegen had gedaan, dan hem nu zoo deftig te begraven.” Scipio, Bertrand en ik werden zelfs op straat nageroepen, +toen wij uit de kerk kwamen, ja, men ontzag zich niet ons met steenen en modder te gooien. Mijn moeder moest zich vertoonen +en openlijk verklaren, dat zij tevreden over mij was, om de menigte uiteen te doen gaan, die zich voor het huis van mijn oom +verzameld had. Al die beleedigingen waren hoofdzakelijk een gevolg van de praatjes, die de jonge kruidenier in de stad over +mij had rondgestrooid. Ik kreeg daardoor zoo’n tegenzin in een langer verblijf in Oviédo, dat ik spoedig besloot om te vertrekken. +Daar mijn moeder bij mijn oom wilde blijven, die het echter niet lang meer zou maken, vroeg ik haar, bij mij te komen wonen, +als hij er niet meer zou zijn. + +</p> +<p>“Ik kan die belofte niet geven,” antwoordde mijn moeder, “want ik zou haar niet houden. De rest van mijn dagen wil ik hier +in Asturië doorbrengen in volkomen onafhankelijkheid.” + +</p> +<p>“Maar zult ge in mijn huis dan niet onbeperkt meesteres zijn?” vroeg ik. + +</p> +<p>“Je hebt maar verliefd te worden op een of ander meisje en haar te trouwen, dan is zij de schoondochter en ik ben de schoonmoeder +en dat gaat niet samen.” + +</p> +<p>Hoewel ik haar betoogde, dat ik in het geheel niet aan trouwen dacht, en zelfs, als ik het deed, dat ik dan mijn vrouw wel +zou dwingen haar te gehoorzamen, kon ik haar <a id="d0e2388"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2388">237</a>]</span>niet overreden en dus besloten wij, dat ze in haar huis zou blijven en dat ze jaarlijks een toelage van honderd pistolen van +mij zou ontvangen. + +</p> +<p>Wij vertrokken uit Oviédo voor het aanbreken van den dag, uit vrees last te zullen krijgen van het volk. Zoo was de ontvangst, +die men mij bereidde in mijn vaderstad. Schoone les voor mannen uit het gewone volk, die buiten hun land rijk zijn geworden +en daar terugkeeren, om te toonen, dat ze menschen van gewicht zijn geworden! Hoe meer zij door rijkdommen willen schitteren, +des te meer zullen zij worden gehaat. + + + +<a id="d0e2392"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2392">238</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2393" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk III</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas gaat op weg naar het koninkrijk Valencia en komt eindelijk te Lirias aan. Beschrijving van het kasteel. Hoe hij er +werd ontvangen en welke menschen hij er vond. +</h2> +<p style="
 background: url(images/w.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/w.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">W</span>ij sloegen den weg in naar Léon, vervolgens dien naar Palencia en kwamen na tien dagen te Sévorbe, vanwaar wij ons den volgenden +morgen naar mijn landgoed begaven, dat niet meer dan drie mijlen ver was. Naarmate wij het naderden, zag ik met genoegen dat +Scipio alle kasteelen, die wij onderweg passeerden, nauwkeurig opnam en, als ze hem bevielen, telkens zei: “Ik zou wel willen, +dat ons huis er zóó uitzag.” + +</p> +<p>“Ik weet niet, mijn vriend,” zei ik, “welk een voorstelling je hebt van onze woning, maar wanneer je denkt, dat het een prachtig +huis is, dan kom je bedrogen uit.” + +</p> +<p>Toen wij er aankwamen, viel het hem intusschen zeer mee. Wij gingen een zaal binnen en daar kwamen zeven of acht bedienden +ons hun compliment maken. Ze waren door don Cesar en don Alphonse de Leyva aangesteld om mij te bedienen, als kok, portier, +tuinknecht en lakeien, met verbod van mij eenig geld aan te memen; die twee heeren droegen alle kosten van mijn huishouden. +De kok, genaamd meester Joachim, was het hoofd van de bedienden. Hij voerde het woord en zei o.a., dat hij een grooten voorraad +verschillende wijnen had liggen en dat hij na zes jaren kok te zijn geweest bij den aartsbisschop van Valencia, mij naar mijn +smaak zou kunnen bedienen. Vervolgens leidde hij ons het geheele huis rond, om te zien of de inrichting mij beviel. Overal +had ik gelegenheid <a id="d0e2404"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2404">239</a>]</span>om de goedheid van don Cesar en zijn zoon voor mij te bewonderen. + +</p> +<p>Na alles met oplettendheid te hebben bekeken, gingen wij in de zaal terug, waar een tafel met twee couverts klaar stond. Al +spoedig bevonden wij, dat er aanleiding bestond om den aartsbisschop van Valencia te beklagen over het verlies van zulk een +kok. Bij iederen hap, dien we in onzen mond staken boden mijn nieuwe lakeien groote glazen wijn van een uitstekend merk aan. +Scipio was er verrukt over maar, daar hij in hun bijzijn dat niet wilde laten merken, wierp hij mij welsprekende blikken toe, +die ik op dezelfde manier beantwoordde. + +</p> +<p>Toen we als uitgehongerden hadden gegeten en naar verhouding gedronken, stonden we op om den tuin te zien. + +</p> +<p>Was Scipio al zeer tevreden geweest over het huis, hij was het nog meer over den tuin, welke hij vergeleek met dien van het +Escuriaal. Het is waar, dat don César die nog al dikwijls in Lirias kwam, er genoegen in had gevonden, om de omgeving van +het landhuis te verfraaien. + +</p> +<p>Na een goed diner verraste de slaap ons weldra, nadat we waren gaan zitten in de schaduw van een olm. + +</p> +<p>We hadden bijna twee uren geslapen, toen wij wakker werden door geweerschoten, die zoo dicht in onze nabijheid waren, dat +wij ervan schrikten. Wij sprongen op om te gaan informeeren wat dit te beteekenen had en vonden bij het huis acht of negen +boeren, allen inwoners van het gehucht, die door hun schoten mijn aankomst hadden willen vieren. Zoodra ze mij zagen, riepen +zij: “Leve onze nieuwe heer! Welkom te Lirias!” De meesten hunner kenden mij nog uit den tijd, dat ik intendant was geweest. +Ik ontving hen vriendelijk maar bleef ernstig, om te voorkomen, dat zij te familiair met mij zouden worden. Ik verzekerde +hun mijn protectie en gaf hun zelfs een twintigtal pistolen, wat ze wel niet het minst aangename zullen hebben gevonden. +<a id="d0e2416"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2416">240</a>]</span></p> +<p>Nadat Scipio en ik nog een wandeling hadden gemaakt in de bosschen, vonden wij een heerlijk souper, waarbij ons de fijnste +flesschen werden geschonken. + +</p> +<p>Toen wij voelden, dat we niet meer drinken konden, namen de lakeien toortsen en brachten mij naar de mooiste kamer waar ze +zich beijverden om mij te helpen uitkleeden. Maar toen ze mij mijn slaapmuts en kamerjapon hadden gegeven zond ik ze weg om +nog wat met Scipio te praten. + +</p> +<p>“Welnu, mijn vriend,” vroeg ik hem voor wij gingen slapen, “wat zeg je van de behandeling, die ik van de heeren de Leyva ondervind?” + +</p> +<p>“Ik geloof niet,” zei hij, “dat die beter zou kunnen zijn. Alleen hoop ik maar, dat ze van langen duur wezen zal.” + +</p> +<p>“Dat hoop ik niet,” antwoordde ik, “het gaat niet aan, dat mijn weldoeners zulke groote uitgaven voor mij doen. Het zou misbruik +maken zijn van hunne edelmoedige mildheid, indien ik dat langer toeliet. Overigens kan ik er mij niet aan gewennen zooveel +knechts te hebben, die door anderen betaald worden. Ik zou me hier nooit thuis gevoelen! Wat een dwaasheid trouwens, zoo’n +groot personeel! Als wij met Bertrand den kok, een jongen en één lakei hebben, dan is dat voldoende.” + +</p> +<p>Hoewel het mijn secretaris ongetwijfeld wel aanstond om op zulk een wijze te blijven voortleven op kosten van den gouverneur +van Valencia, bestreed hij mijn kieschheid op dit punt niet en keurde mijn plan goed. + + + +<a id="d0e2429"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2429">241</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2430" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk IV</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas vertrekt naar Valencia en gaat de heeren de Leyva bezoeken. Van het onderhoud, dat hij met hen had en van de goede +ontvangst bij Séraphine. +</h2> +<p style="
 background: url(images/t.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/t.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">T</span>oen ik te bed lag, kon ik niet slapen. Ik dacht aan de heeren de Leyva en aan de nieuwe bewijzen, die ik ook dien dag weer +van hun vriendschap had ontvangen en ik besloot hen den volgenden dag reeds te gaan bezoeken, om hen te bedanken. Ook dacht +ik er met genoegen aan, Séraphine terug te zien. Maar dat genoegen was niet onvermengd, want ik moest denken aan Lorenca <span id="d0e2437" class="corr" title="Bron: Sephora">Séphora</span>, die zich natuurlijk ons avontuur nog wel zou herinneren en bij het zien van mij wel minder op haar gemak zou zijn. Toen +mijn geest vermoeid was door al die denkbeelden en herinneringen, sliep ik eindelijk in en werd den volgenden morgen niet +vroeg wakker. + +</p> +<p>Ik kleedde mij haastig aan en deelde Scipio mee, dat ik naar Valencia ging, omdat ik behoefte gevoelde mij van den plicht +der dankbaarheid spoedig te gaan kwijten door de heeren de Leyva te bezoeken. “Ge behoeft mij niet te vergezellen, mijn vriend, +blijf zoolang hier, over acht dagen ben ik terug.” “Het schijnt mij,” zei Scipio, “dat die heeren zeer dankbaar zijn voor +de hun bewezen diensten, dat is een karaktereigenschap, die men maar zelden bij voorname heeren vindt en dus mogen wij hen +wel in eere houden.” + +</p> +<p>Als naar gewoonte werd ik door don Cesar en zijn zoon zeer hartelijk ontvangen. “Wel mijn waarde Santillano,” <a id="d0e2444"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2444">242</a>]</span>zei don Alphonse na onze begroeting, “hebt ge al bezit genomen van uw landgoed?” + +</p> +<p>“Ja mijnheer,” antwoordde ik, “en ik verzoek u zoo goed te willen zijn het weer te willen terugnemen.” + +</p> +<p>“Waarom?” riep hij. “Is er iets wat u niet bevalt?” + +</p> +<p>“Het verblijf zelf is verrukkelijk! Maar wat mij niet bevalt is, dat ik driemaal meer bedienden heb dan noodig zijn en dat +u dit noodeloos op hooge kosten jaagt.” + +</p> +<p>“Indien gij,” zei don César, “het geld had aangenomen, dat wij u te Madrid hebben aangeboden, dan zouden wij er ons toe bepaald +hebben, het kasteel te geven zooals het was, maar nadat ge dit hebt geweigerd, hebben wij gemeend te moeten doen, zooals nu +geschied is.” + +</p> +<p>“Het is teveel,” antwoordde ik. “Uw goedheid moet er zich toe bepalen, mij alleen het landgoed te schenken. Dat is voor mij +reeds het toppunt van mijn wenschen. Wil ik u zeggen, wat het geval is? Ik gevoel mij niet op mijn gemak en niet thuis met +zulk een groot personeel. Nog eens dus: neem mijn goed terug of laat mij het inrichten zooals ik wil.” + +</p> +<p>Vader en zoon zagen, dat het ernst was en daar zij niets anders wilden, dan mij genoegen doen, kreeg ik hunne toestemming +om alles maar in te richten, zooals ik zelf wilde. + +</p> +<p>Ik wilde hen bedanken, maar don Alphonse viel mij in de rede, door te zeggen, dat hij mij bij een dame wilde brengen, die +zeer verheugd zou zijn mij te zien. Hij bracht mij daarop in de kamer van Séraphine, die mij bij het binnenkomen met een uitroep +van vreugde begroette. “Het doet mij zeer veel genoegen u weer te ontmoeten, niet alleen omdat ik nooit vergeten zal, dat +ge indertijd hebt medegeholpen om mij te bevrijden, maar ook omdat ge na dien tijd aan don Alphonse zulk een gewichtigen dienst +hebt bewezen.” + +</p> +<p>’s Middags bleef ik in het paleis van den gouverneur dineeren in het gezelschap van verscheidene voorname heeren, die zeer +beleefd tegen mij waren, toen don César <a id="d0e2462"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2462">243</a>]</span>verteld had, dat ik secretaris van den Hertog de Lerme was geweest. Aan tafel sprak men uitsluitend over den nieuwen Cardinaal +en toen ik me niet liet verleiden hen ten zijnen koste te vermaken, gaf deze kleine zelfoverwinning mij den naam van zeer +discreet te zijn. Toen ik mij daarna gereedmaakte, om een wandeling te maken door de stad, had ik toevallig een gesprek met +den kamerdienaar van don César, die mij nog kende uit den tijd, dat ik intendant was. Ik vroeg hem, wat er toch wel van Lorenca +<span id="d0e2464" class="corr" title="Bron: Sephora">Séphora</span> was geworden, die ik niet meer had gezien. Hij vertelde mij, dat ze al eenigen tijd geleden was gestorven, tengevolge van +het ongemak, waaraan ze leed en dat ze zeer was betreurd geworden door haar meesteres, meer dan door don Alphonse, die niet +sterk getroffen was door haar dood. + +</p> +<p>Terwijl ik daarna door de stad wandelde, zag ik hier en daar aanplakbiljetten, waarop werd aangekondigd, dat dien avond voor +de eerste <span id="d0e2469" class="corr" title="Bron: maaal">maal</span> zou worden opgevoerd een nieuw treurspel van don Gabriel Triaquero. + + + +<a id="d0e2472"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2472">244</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2473" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk V</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas gaat naar de comedie, waar hij een nieuw treurspel ziet. Succes van het stuk. Genie van het publiek van Valencia.</h2> +<p style="
 background: url(images/t.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/t.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">T</span>oen ik aan den schouwburg kwam, bleef ik eenige oogenblikken aan de deur staan om de personen te zien, die er binnentraden. +Ik zag heeren met een goed uiterlijk en rijk gekleed en ook armoedige figuren. Ik merkte deftige dames op, die uit hare koetsen +stegen en avonturiersters, die slachtoffers gingen maken. Die verscheidenheid van toeschouwers wekte bij mij den lust op om +hun aantal te gaan vermeerderen. Toen ik mij gereed maakte om een biljet te nemen, kwamen juist de gouverneur en zijn vrouw +binnen. Zij lieten mij roepen en ik moest in hunne loge plaats nemen. + +</p> +<p>De schouwburg was geheel vol. “Wat een talrijke opkomst!” zei ik tegen don Alphonso. + +</p> +<p>“Dat behoeft u niet te verwonderen,” antwoordde hij, “het treurspel, dat men zal geven, is een werk van don Gabriel Triaquero, +een dichter, die in de mode is. Zoodra het programma van den schouwburg een nieuw werk van dezen schrijver aankondigt, is +de heele stad Valencia er vol van. De heeren en dames spreken over niets anders dan dit stuk. Alle loges zijn besproken en +bij de eerste voorstelling dringt men elkaar bij de deur dood om binnen te komen.” + +</p> +<p>“Die levendige belangstelling van het publiek en dat ongeduld, om een nieuw stuk van don Gabriel te hooren,” zei ik, “geven +mij een hoog idee van het genie van dezen dichter.” +<a id="d0e2486"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2486">245</a>]</span></p> +<p>“Niet zoo haastig, mijn vriend,” vermaande don Alphonse mij, “men moet oppassen tegen vooroordeelen. Het publiek is soms verblind.” + +</p> +<p>Ons gesprek werd afgebroken omdat de acteurs op de planken verschenen. Ze werden levendig toegejuicht en aan het eind van +iedere akte was er een applaus, een leven alsof men de zaal afbrak. Toen het stuk was afgeloopen, wees men mij den schrijver, +die zich in enkele loges eenige oogenblikken ophield om bescheidenlijk zijn hoofd te laten kronen met lauweren. Wij keerden +na afloop naar het paleis van den gouverneur terug, waar weldra drie of vier heeren aankwamen. Er verschenen ook twee oude +schrijvers, zeer geëerd in hun genre en een edelman uit Madrid, bekend om zijn geest en goeden smaak. Zij waren allen in de +comedie geweest en aan het souper kwam het stuk ter sprake. + +</p> +<p>“Mijnheer,” zei een ridder van St. Jacques, “wat zegt gij van dit treurspel?” + +</p> +<p>“Ik geloof niet, dat iemand er anders over denken kan,” zei een ridder uit Alcantera. “Dit stuk is vol tirades, die Apollo +schijnt gedicteerd te hebben.” Hij wendde zich daarna tot den heer uit Madrid: “Mijnheer is kenner, ik wed, dat hij van mijn +gevoelen is.” + +</p> +<p>“Wed niet, mijnheer,” antwoordde de aangesprokene met een glimlach. “Ik ben niet uit dit land en wij in Madrid beslissen niet +zoo snel. Wel verre van een stuk te beoordeelen, dat wij voor den eersten maal hooren, hebben wij een zeker wantrouwen in +de schoonheden, zoolang we die niet anders kennen dan door den mond van de tooneelspelers. Wij schorten ons oordeel op, tot +wij het gelezen hebben en waarlijk, een stuk op het papier geeft ons niet altijd hetzelfde genot als op de planken. Wij onderzoeken +dus zorgvuldig, voor wij een stuk prijzen; de naam van den schrijver, hoe groot die ook zijn moge, kan ons niet verblinden. +Toen zelfs Lopes de Vega en Calderon hunne nieuwe stukken gaven, vonden zij in hunne bewonderaars strenge rechters, die hen +<a id="d0e2497"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2497">246</a>]</span>niet hebben verheven op het toppunt van hun roem, dan na hen daartoe waardig te hebben geoordeeld.” + +</p> +<p>“O!” viel de ridder van St. Jacques in de rede, “wij zijn niet zoo beschroomd als de heeren Castilianen. Wij wachten met het +beslissen niet tot een stuk is gedrukt. Dadelijk na de eerste voorstelling, kennen wij de waarde ervan. Het is zelfs niet +eens noodig, dat wij zeer oplettend toeluisteren. ’t Is voldoende te weten, dat het een stuk van don Gabriel is, om overtuigd +te zijn, dat het zonder gebreken is. Toen die schrijver zijn werken begon, kon men zeggen, dat de goede smaak werd geboren. +De Lopes en de Calderons waren slechts leerlingen in vergelijking met dezen grooten meester van het tooneel!” + +</p> +<p>De edelman uit Madrid, die Lopes en Calderon beschouwde als de Sophocles en Euripides van de Spanjaarden, werd geprikkeld +door deze stoute bewering en zei: “Omdat ge mij noodzaakt heeren, te oordeelen na een eerste voorstelling, moet ik u zeggen, +dat ik volstrekt niet ingenomen ben met het nieuwe treurspel van uw don Gabriel. Verre van het te beschouwen als een meesterwerk, +vind ik het zeer gebrekkig. ’t Is op effect berekend, driekwart van de verzen is slecht of rijmt niet. De karakters zijn niet +juist geteekend en slecht volgehouden en de gedachten dikwijls zeer duister.” + +</p> +<p>De twee schrijvers aan tafel, die door een even zeldzame als prijzenswaardige terughoudendheid niets hadden gezegd uit vrees +van jaloezie te worden verdacht, konden niet nalaten met hunne blikken hunne instemming met die woorden te betuigen. + +</p> +<p>Maar de andere heeren begonnen nu Gabriel nog meer te prijzen. Ze plaatsten hem onder de goden. Die blinde aanbidding deed +den Castiliaan het geduld verliezen. Hij hief de handen ten hemel en riep in geestdrift uit: “O, goddelijke Lopes de Vega, +zeldzaam en verheven genie, die zulk een enorme ruimte gelaten hebt tusschen u en Gabriel, die <span id="d0e2507" class="corr" title="Bron: zouden">zou</span> willen trachten u te bereiken! en gij krachtige Calderon, wiens zachte élegantie, wiens heldendichten <a id="d0e2510"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2510">247</a>]</span>onnavolgbaar zijn, vreest niet, dat uwe altaren zullen worden afgebroken door dezen nieuwen voedsterling der Muzen! Het zal +gelukkig zijn, indien het nageslacht, dat van <span class="letterspaced">uw</span> werken zal genieten gelijk wij het doen, van <span class="letterspaced">hem</span> nog hoort spreken!” + +</p> +<p>Na deze onverwachte ontboezeming, die het geheele gezelschap deed lachen, stond men van tafel op en scheidde. Op last van +don Alphonse werd mij een appartement aangewezen en ik sliep in, evenals die Castiliaansche edelman betreurende, dat de onwetenden +geen recht lieten wedervaren aan Lopes en aan Calderon. + + + +<a id="d0e2520"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2520">248</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2521" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VI</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas ontmoet, wandelende in de straten van Valencia, een monnik, dien hij meent te herkennen; welke man die monnik was.</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>aar ik den vorigen dag de geheele stad nog niet had kunnen zien, ging ik den volgenden morgen weer uit om te wandelen. Ik +merkte in de straat een Karthuizer monnik, die met neergeslagen oogen liep en zulk een vroom uiterlijk had, dat hij de blikken +van alle voorbijgangers trok. Hij ging dicht langs mij heen en ik meende in hem don Raphaël te zien, dien avonturier, die +in de twee eerste deelen van mijn werk een zoo groote rol speelt. + +</p> +<p>Ik was zoo verwonderd over die ontmoeting, dat ik, inplaats van den monnik aan te houden, eenige oogenblikken onbewegelijk +bleef staan, wat hem gelegenheid gaf zich van mij te verwijderen. “Hemel!” zei ik bij mijzelf. “Heeft men wel ooit twee gezichten +gezien, die zoo op elkaar gelijken? Wat moet ik daarvan denken? Moet ik gelooven, dat het don <span id="d0e2530" class="corr" title="Bron: Raphael">Raphaël</span> was? Of was het verbeelding?” + +</p> +<p>Ik was te nieuwsgierig naar de waarheid om het daarbij te laten. Ik liet mij dus aanwijzen, waar het klooster van de Karthuizer-monniken +was en ging daar dadelijk heen, in de hoop mijn man weer te zien, wanneer hij er zou terugkeeren en besloot, hem aan te houden +om hem te spreken. Ik behoefde niet lang te wachten om op de hoogte te worden gesteld; bij den ingang van het klooster deed +een ander gezicht mijn twijfel in zekerheid overgaan; ik herkende in den broeder portier Ambrosius de Lamela, mijn ouden knecht. +Men kan zich voorstellen, hoe groot mijn verwondering was. +<a id="d0e2535"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2535">249</a>]</span></p> +<p>“Is het geen verbeelding? Is het werkelijk een van mijn vrienden, die ik zie?” vroeg ik. + +</p> +<p>Hij herkende mij eerst niet, of liever hij veinsde mij niet te herkennen, wat waarschijnlijker was. Maar bemerkende, dat dit +toch nutteloos was, nam hij plotseling het gezicht aan van iemand, die zich plotseling iets herinnert. “Ah! mijnheer Gil Blas,” +riep hij, “neem mij niet kwalijk, dat ik u niet dadelijk herkende. Sedert ik in deze heilige plaats leef en de plichten vervul, +door onze regels voorgeschreven, verloor ik het geheugen voor hetgeen ik in de wereld heb gezien.” + +</p> +<p>“Het doet mij een groot genoegen,” zei ik, “u na tien jaar in zulk een eerwaardig kleed weer te zien.” + +</p> +<p>“En ik,” antwoordde hij, “ik schaam mij daarin gekleed te verschijnen voor een man, die getuige is geweest van het schuldige +leven, dat ik heb geleid. Dit kleed verwijt mij dat zonder ophouden. Helaas! om waardig te zijn het te dragen, had ik altijd +in onschuld moeten leven.” + +</p> +<p>“Het doet mij genoegen,” herhaalde ik, “u te zien en ik brand van verlangen om te vernemen op welke wonderbaarlijke wijze +gij zoo op den goeden weg zijt gekomen, gij en don Raphaël, want ik ben er van overtuigd, dat hij het is geweest, dien ik +in de stad heb ontmoet, gekleed als Karthuizer monnik. Het spijt mij, dat ik hem op straat niet heb aangehouden om met hem +te spreken en ik ben hier gekomen om hem op te wachten en mijn fout te herstellen.” + +</p> +<p>“Ge hebt u niet vergist,” zei Lamela, ”’t is don Raphaël zelf, die ge gezien hebt en wat onze geschiedenis betreft, ik zal +u die mededeelen. Nadat wij bij Ségorbo van u gescheiden waren, sloegen don Raphaël en ik den weg in naar Valencia, met het +doel er eenige beroepsbezigheden te verrichten. Het toeval wilde op zekeren dag, dat wij de Karthuizerkerk binnentraden, op +het oogenblik, dat de monniken hunne vrome liederen zongen. Wij aanschouwden hen en gevoelden, dat de kwaden niet anders kunnen +doen dan de deugd eeren. Wij bewonderden in die mannen <a id="d0e2548"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2548">250</a>]</span>den ijver, waarmee ze tot God baden en de rust, die op hun gelaat was te lezen. + +</p> +<p>“Zoo vervielen wij in een gepeins, dat ons heilzaam werd; wij vergeleken ons zelf met deze vrome broeders en onze ziel werd +met angst en onrust vervuld. Gevoelens, die ons tot nog toe onbekend geweest waren, bewogen ons en wij gevoelden misschien +voor de eerste maal in ons leven berouw over ons gedrag. Don Raphaël zei tot mij: “Waarde Ambrosius, wij zijn twee verdwaalde +schapen, die de Vader uit erbarmen wil opnemen. Hij roept ons. Laten wij niet doof zijn voor die stem. Laten wij den weg verlaten, +die wij tot nu toe hebben bewandeld en van nu af ernstig gaan werken voor het heil van onze ziel. De rest van onze dagen moesten +wij in dit klooster in boetedoening doorbrengen.” + +</p> +<p>Ik juichte het plan van Raphaël toe en wij besloten Karthuizers te worden. Om dat plan te volvoeren, gingen wij naar den prior, +die ons een cel gaf en een jaar lang volgden wij zoo trouw en standvastig de voorschriften, dat wij onder de novices werden +opgenomen. Later werden wij monnik en don Raphaël, die begaafd is met een buitengewoon talent voor zaken, werd aangewezen +tot hulp van een ouden vader, die toen administrateur was. Hij kweet zich zoo uitnemend van die taak, dat hij, hoewel hij +zijn tijd liever uitsluitend aan gebeden zou hebben gewijd, dien ouden vader opvolgde toen deze stierf. Dat ambt oefent don +Raphaël nu uit en het is merkwaardig, dat hij bij alle zorg voor het verbeteren van onze inkomsten slechts vervuld schijnt +van de eeuwigheid. Laten zijn werkzaamheden hem een oogenblik wat rust dan verdiept hij zich in het gebed.” + +</p> +<p>Hier viel ik Lamela met een uitroep van vreugde in de rede, want ik zag don Raphaël naderen. Wij begroetten elkaar hartelijk +en zonder in het minst iets van verwondering te laten blijken, zei hij: “God zegene u, mijnheer de Santillano, wat voert u +naar Valencia?” + +</p> +<p>“Werkelijk, mijn beste Raphaël, ik verheug mij in uw <a id="d0e2558"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2558">251</a>]</span>voorspoed. Broeder Ambrosius heeft mij de geschiedenis van uwe bekeering verteld en dat verhaal deed mij veel pleizier. Welk +een voorrecht voor u beide, tot deze kleine schare van uitverkorenen te behooren, die een eeuwige gelukzaligheid zullen genieten!” + +</p> +<p>Ik vertelde hun daarna mijn geschiedenis. Toen ik ook meedeelde, dat don Alphonse de Leyva mij met drieduizend ducaten naar +Samuel Simon had gezonden, viel <span id="d0e2562" class="corr" title="Bron: Lamelia">Lamela</span> mij in de rede door tot Raphaël te zeggen: “Die koopman heeft zich dus niet te beklagen. Hij heeft zijn geld met woeker teruggekregen +en in dat opzicht kunnen wij ons geweten dus onbezwaard achten.” + +</p> +<p>“Voor wij in het klooster gingen,” zei don Raphaël, “hebben Ambrosius en ik hem in het geheim door tusschenkomst van een geestelijke +vijftienhonderd ducaten doen toekomen. Zooveel te erger voor Samuel Simon, indien hij die som heeft aangenomen, na haar reeds +in haar geheel te hebben ontvangen van den heer de Santillano.” + +</p> +<p>“Maar,” vroeg ik, “is het wel zeker, dat het geld van u hem in handen is gekomen?” + +</p> +<p>“Daarvoor kunnen wij u borg staan. Ze zijn hem gebracht door een priester die gewoon is zulke opdrachten te vervullen en die +zelfs al over dergelijke hem toevertrouwde sommen twee of drie processen heeft gevoerd en gewonnen.” “Als dat zoo is,” hernam +ik, “is er geen twijfel mogelijk, of het geld is hem trouw afgedragen.” + +</p> +<p>Ons gesprek duurde nog eenigen tijd en wij scheidden nadat ze mij nog hadden aangemaand om steeds de vreeze Gods voor oogen +te houden en ik hun had verzocht mij in hunne gebeden te willen gedenken. + +</p> +<p>Dadelijk hierna ging ik naar don Alphonse en zei: “Ge kunt nooit raden met wie ik zooeven een lang onderhoud heb gehad. Zooeven +heb ik twee Karthuizer monniken gesproken, die hier in het klooster zijn, goede kennissen van u.” + +</p> +<p>“Ik ken hier geen Karthuizers,” zei don Alphonse. +<a id="d0e2577"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2577">252</a>]</span></p> +<p>“Toch wel,” hield ik vol. “Ge hebt hen vroeger ontmoet, toen zij commissaris en griffier waren van de heilige inquisitie!” + +</p> +<p>“Is het mogelijk? Zijn Raphaël en Lamela monnik geworden?” + +</p> +<p>“Ja, al sinds eenige jaren en ze hebben beiden een ambt. De een is administrateur en de andere portier. De eerste is dus meester +van de kas en de tweede van de deur.” + +</p> +<p>Don Alphonse dacht eenige oogenblikken na en zei: ”’t Is best mogelijk, dat mijnheer de commissaris en mijnheer de griffier +weer een nieuwe comedie spelen!” + +</p> +<p>“Dat kan zijn,” antwoordde ik hem, “maar wat mij betreft, hoewel men iemand niet in het hart kan zien, oordeel ik toch gunstiger +over hen. Naar het schijnt, hebben de schelmen zich werkelijk bekeerd.” + +</p> +<p>“Het gebeurt wel meer, dat zulke vagebonden later in een klooster terechtkomen,” zei don Alphonse<span id="d0e2590" class="corr" title="Niet in bron">,</span> “en dan oprecht boete doen, maar ik kan toch niet nalaten deze twee heeren te wantrouwen, vooral als zij over de kas gaan. +Men zet geen dronkaard, die onthouder geworden is, in een wijnkelder. Ik beklaag de Karthuizers.” + +</p> +<p>Het wantrouwen van don Alphonse werd werkelijk na eenige dagen reeds gerechtvaardigd. Als een loopend vuurtje ging het door +de stad dat de broeder administrateur en de broeder portier zich met de kas van de Karthuizers hadden verwijderd. + +</p> +<p>Wij wachtten er ons wel voor, om te zeggen dat die heeren kennissen van ons waren. + + +<a id="d0e2597"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2597">253</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2598" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VII</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas keert naar zijn kasteel te Lirias terug. Van de aangename mededeeling, welke Scipio hem deed en van de verandering +in het dienstpersoneel. +</h2> +<p style="
 background: url(images/a.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/a.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">A</span>cht dagen bracht ik te Valencia in de groote wereld door, levende als een graaf of een markies. Toen werd het weer tijd, om +naar Lirias terug te gaan; maar don Alphonse drong er op aan, dat ik den winter in Valencia zou komen doorbrengen, wat ik +beloofde. + +</p> +<p>Scipio was zeer verheugd mij weer te zien. Ik vroeg hem, waarmee hij zich dien tijd had beziggehouden. Hij antwoordde mij: +“Ik heb gewandeld, ik heb gejaagd en gevischt en wat mij het meeste voldaan heeft, ik heb verschillende goede boeken gelezen.” +Ik vroeg hem, hoe hij aan die boeken was gekomen. “Ik heb ze gevonden in een mooie bibliotheek, die in het kasteel is,” antwoordde +hij. “Meester Joachim heeft me die gewezen.” + +</p> +<p>“Maar waar kan die dan zijn? Wij hebben op den dag van onze aankomst toch het geheele kasteel doorloopen!” + +</p> +<p>“Jawel, maar wij hebben slechts drie van de paviljoentjes bezocht en er zijn er vier, en het laatste was de bibliotheek, wanneer +don César hier was. Er zijn zeer goede boeken in; we hebben nu een uitstekend middel tegen verveling, als de tuin zijn bloemen +en het bosch zijn bladeren zal hebben verloren. De heeren de Leyva hebben hun werk niet ten halve gedaan. Ze hebben zoowel +aan het voedsel voor den geest, als aan dat voor het lichaam gedacht.” + +</p> +<p>Die mededeeling deed mij groot genoegen. Ik ging <a id="d0e2613"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2613">254</a>]</span>dadelijk dat paviljoen zien, en vond er tal van werken op allerlei gebied: Wijsgeeren, dichters, geschiedschrijvers, en een +groot aantal ridderromans. Don César moest stellig van deze laatste soort lectuur veel gehouden hebben, en ik beken tot mijn +schande dat ook ik er niet afkeerig van was, ondanks alle buitensporigheden, die er in voorkomen. Misschien keek ik niet zoo +nauw of kwam het omdat Spanjaarden nu eenmaal dol zijn op fantasieën. + +</p> +<p>“Mijn vriend,” zei ik tot Scipio, “deze boeken kunnen ons veel aangename uren verschaffen, maar voor we daaraan kunnen denken, +hebben wij iets anders te doen. Wij moeten verandering brengen in ons personeel.” + +</p> +<p>“Om u die moeite te besparen,” antwoordde Scipio, “heb ik tijdens uwe afwezigheid het personeel bestudeerd en ik durf u verzekeren, +dat ik die lieden nu ken! Laten wij beginnen bij meester Joachim; ik ben ervan overtuigd, dat hij een schelm is, en dat hij +bij den aartsbisschop is weggejaagd om fouten, die hij in zijn rekensommen maakte. Maar er zijn twee redenen om hem te behouden: +de eerste is, dat hij een goede kok is en de tweede, dat ik hem steeds in het oog zal houden. Ik zal wel zoo op hem toezien, +dat het hem niet mogelijk zal zijn ons te foppen. Gisteren zei ik hem, dat het uw plan was, om driekwart van het personeel +weg te zenden. Daar zat hij erg over in. Hij zei me, dat hij wel in uw dienst wilde blijven voor de helft van het salaris, +dat hij nu heeft en daaruit leid ik af, dat hij hier ergens een meisje heeft. Wat den bijkok aangaat, die drinkt te veel en +de portier is brutaal; hen kunnen wij dus missen. Bij de lakeien is er één goede jongen, de rest deugt niet. Dus zou ik u +in overweging geven hen ook te ontslaan.” + +</p> +<p>Na nog eenige besprekingen besloten wij te doen, wat Scipio raadde en met behulp van eenige goudstukken, die als troost moesten +dienen, werd reeds den volgenden dag het plan uitgevoerd. Het werk werd nu behoorlijk geregeld. Wat mij betreft<span id="d0e2621" class="corr" title="Niet in bron">,</span> ik zou mij gaarne met eenvoudige maaltijden hebben tevreden <a id="d0e2624"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2624">255</a>]</span>gesteld, maar mijn secretaris, die veel van ragouts en andere fijne schotels hield, was er de man niet naar, om de kennis +van onzen kok ongebruikt te laten. + + +<a id="d0e2626"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2626">256</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2627" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VIII</h2> +<h2 class="normal">Van de liefde van Gil Blas en van de schoone Antonia.</h2> +<p style="
 background: url(images/t.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/t.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">T</span>wee dagen na mijn terugkomst uit Valencia, kwam Basilo, de bewoner van de boerderij, die bij het landgoed behoorde, mij toestemming +vragen om mij zijn dochter Antonia voor te stellen, die de eer wilde hebben haren nieuwen meester te begroeten. Ik antwoordde +hem, dat mij dit genoegen zou doen. Hij vertrok en kwam een oogenblik later terug met de schoone Antonia, een meisje van zestien +à achttien jaar, met regelmatige trekken, een zeer schoone teint en de prachtigste oogen van de wereld. Ze was maar eenvoudig +gekleed en had het haar van achter opgebonden in een vlecht, met een klein bouquetje er in. + +</p> +<p>Toen zij binnenkwam, was ik zoo getroffen door haar schoonheid, dat ik geen woorden kon vinden om haar te begroeten. Scipio +nam dat van mij over, maar langzamerhand geraakte ik meer op mijn gemak en ik had met het meisje, dat aardig en volstrekt +niet verlegen was, een levendig gesprek. Basilo, die dat niet zonder onrust zag en mij reeds als een man beschouwde, die alles +in het werk zou stellen, om Antonia te verleiden, haastte zich, met haar weg te gaan, misschien wel met het voornemen om haar +nooit meer onder mijn oogen te laten komen. + +</p> +<p>Toen Scipio met mij alleen was, zei hij glimlachend: “Ziedaar mijnheer, een ander middel tegen de verveling! Ik wist niet, +dat uw boer zoo’n aardige dochter had, ik had haar nog nooit gezien, hoewel ik al tweemaal bij hem ben geweest. Ik geloof, +dat hij er goed voor zorgt om haar weg te houden en daarin kan ik hem geen ongelijk geven. Maar ik geloof niet, dat het noodig +is om dit alles te zeggen, <a id="d0e2638"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2638">257</a>]</span>want ik heb zeer goed gemerkt, welken indruk ze op u heeft gemaakt.” + +</p> +<p>“Ik kan dat niet ontkennen,” antwoordde ik hem; “zij heeft mij plotseling verliefd op haar gemaakt, de bliksem kan niet sneller +gaan, dan zij mijn hart heeft getroffen.” + +</p> +<p>“Het doet mij een verbazend groot genoegen!” riep mijn secretaris met geestdrift, “te vernemen, dat gij verliefd zijt. Er +ontbrak u alleen een maitresse, om in uw eenzaamheid een volmaakt geluk te genieten. De gelegenheid biedt zich nu aan. Ik +weet wel, dat we eerst wat last zullen hebben om de waakzaamheid van Basilo te verschalken, maar dat is mijn zaak en ik sta +er voor in, dat u over drie dagen een geheim onderhoud met Antonia zult hebben.” + +</p> +<p>“Scipio,” zei ik, “misschien zoudt ge toch uw woord wel niet kunnen houden, welk talent ge ook bezit in dergelijke zaken; +maar ik wil er niet de proef mee nemen. Het is mij niet te doen om dat meisje te verleiden. Maar wel heb ik uw tusschenkomst +noodig om haar te trouwen, want dat is mijn plan, indien tenminste haar hart nog vrij is.” + +</p> +<p>“Ik dacht niet,” zei hij, “dat ge dadelijk zulke ernstige trouwplannen zoudt hebben; andere heeren zouden in uw plaats minder +eerlijk handelen. Maar des te beter. De dochter van onzen boer verdient uw liefde. Ik zal trachten vandaag nog een onderhoud +te hebben met den vader en misschien ook met haar.” + +</p> +<p>Mijn vertrouweling was een man, gewoon om zijn belofte te houden. Hij ging Basilo opzoeken en ’s avonds wachtte ik met een +mengeling van ongeduld en vrees. + +</p> +<p>Hij zag er vroolijk uit, toen hij binnen kwam. “Als ik je lachend gezicht mag gelooven,” zei ik, “dan geloof ik, dat je goed +nieuws voor mij hebt.” + +</p> +<p>“Dat heb ik ook,” antwoordde hij, “ik heb Basilo en zijn dochter gesproken en hun uw gevoelens meegedeeld. De vader is er +verrukt over, dat ge zijn schoonzoon wilt worden en ik kan u ook verzekeren, dat ge in den smaak valt van Antonia.” +<a id="d0e2654"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2654">258</a>]</span></p> +<p>“Wat een geluk!” riep ik uit. + +</p> +<p>“Twijfel er maar niet aan, zij bemint u reeds; wel heb ik die bekentenis niet uit haar mond gehoord, maar ik kon het opmaken +uit haar vroolijkheid, toen ik haar uw plan meedeelde. Echter hebt ge een medeminnaar....” + +</p> +<p>“Een medeminnaar....!” viel ik hem bleek van schrik in de rede. + +</p> +<p>“Ja, maar dat behoeft u niet in het minst te verontrusten: ’t is meester Joachim, uw kok!” + +</p> +<p>“Zoo’n galgenaas!” riep ik lachend. “Daarom toonde hij dus zoo weinig lust, om mijn dienst te verlaten.” + +</p> +<p>“Juist,” antwoordde Scipio, “hij heeft Antonia ten huwelijk gevraagd, maar ze heeft beleefd geweigerd.” + +</p> +<p>“Het schijnt mij toch het beste,” zei ik hem, “dat ik mij van dien man ontdoe, voor hij verneemt, dat ik de dochter van Basilo +wil trouwen. Een kok is, zooals je weet, een gevaarlijk medeminnaar!” + +</p> +<p>“Zoo denk ik er ook over,” stemde mijn vertrouweling toe. “Ik zal hem morgenochtend namens u zijn ontslag geven, dan hebben +wij niets meer te vreezen, noch van zijn saus, noch van zijn liefde. Het is wel jammer, dat wij zoo’n goeden kok verliezen, +maar ik offer mijn trek in lekker eten gaarne op aan uw veiligheid.” + +</p> +<p>“Dat verlies is overigens niet onherstelbaar,” zei ik, “uit Valencia zal ik een anderen kok laten komen, die even goed is.” + +</p> +<p>Werkelijk schreef ik dadelijk aan don Alphonse om hem een kok te vragen en hij zond er een, die Scipio troostte met het verlies +van meester Joachim. + +</p> +<p>Hoewel mijn <span id="d0e2677" class="corr" title="Bron: vleitige">vlijtige</span> secretaris beweerde, dat Antonia mijn liefde beantwoordde, was ik daar nog niet zeker van en ik besloot zelf een onderhoud +met haar te hebben. Dus ging ik naar Basilo, om te bevestigen wat Scipio had gezegd. De boer, een goed en eenvoudig man, verklaarde +mij, dat hij mij gaarne de hand van zijn dochter schonk. “Maar,” voegde hij er aan toe, “u moet niet denken, dat dit alleen +komt omdat ge heer van ons dorp zijt. Al waart <a id="d0e2680"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2680">259</a>]</span>ge alleen nog maar intendant van don César, dan zou ik u toch boven alle anderen verkiezen; ik heb altijd een zwak voor u +gehad, en het spijt mij alleen maar, dat de bruidschat van Antonia niet grooter is.” + +</p> +<p>“Ik wil er in ’t geheel geen hebben!” riep ik. ”’t Is mij alleen om haar persoon te doen.” + +</p> +<p>“Maar ik ben er de man niet naar om mijn dochter zonder bruidschat uit te huwelijken. De toestand van Basilo Buenotrigo is +gelukkig niet van dien aard, dat dit noodig is; geeft u haar te eten, dan wil ik, dat zij u te soupeeren geeft. Uw inkomsten +van het kasteel bedragen ongeveer vijfhonderd ducaten, ik zal die bij uw huwelijk aanvullen tot duizend.” + +</p> +<p>“Mijn waarde Basilo, ik vind alles goed, zooals gij het doet. Maar we zijn op ’t oogenblik niet bij elkaar om over zaken te +spreken. Wij zijn het met elkaar eens; ’t is nu echter te doen om de toestemming van uw dochter.” + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatLeft" style="width: 384px"><img border="0" src="images/p258.jpg" alt="" width="384" height="490"></div><p> + + +</p> +<p>“Ge hebt de mijne. Is dat niet voldoende?” + +</p> +<p>“Niet geheel en al. Uw toestemming is noodig, maar de hare ook,” antwoordde ik. + +</p> +<p>“De hare hangt van de mijne af. Ik zou wel eens willen zien, dat Antonia weigerde, wanneer ik het goedvind.” + +</p> +<p>“Graag geloof ik,” hernam ik, “dat ze u zal gehoorzamen; maar ik hoop, dat ze uit eigen aandrang mij haar hand wil reiken.” + +</p> +<p>“Dat is philosophie, waarvan ik weinig begrijp. Spreek zelf maar met Antonia.” + +</p> +<p>Bij die laatste woorden riep hij zijn dochter en verliet het vertrek. + +</p> +<p>“Schoone Antonia,” zei ik, “beschik over mijn lot. Hoewel ik de toestemming heb van uw vader, wil ik niet, dat ge uw gevoelens +geweld zult aandoen.” + +</p> +<p>Antonia bloosde een weinig en antwoordde mij: “Uw aanzoek is mij zeer aangenaam en de beslissing van mijn vader doet mij genoegen. +Ik weet niet of ik goed doe met zoo tot u te spreken, maar indien u mij niet beviel zou ik <a id="d0e2708"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2708">260</a>]</span>het ook vrijmoedig zeggen en waarom zou ik het nu dan niet doen?” + +</p> +<p>Bij die woorden viel ik voor haar op de knieën en kuste haar handen. Een oogenblik later kwam Basilo binnen en vroeg of ik +tevreden was over Antonia. + +</p> +<p>“Ik ben zóó voldaan,” antwoordde ik, “dat ik mij dadelijk zal gaan bezighouden met de toebereidselen voor ons huwelijk.” Dit +zeggende verliet ik den vader en de dochter, om te gaan spreken met mijn secretaris. + + + +<a id="d0e2714"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2714">261</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2715" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk IX</h2> +<h2 class="normal">Bruiloft van Gil Blas en de schoone Antonia. Op welke wijze die gevierd werd; welke personen erbij tegenwoordig waren en welke +genoegens er op volgden. +</h2> +<p style="
 background: url(images/h.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/h.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">H</span>oewel ik de toestemming van de heeren de Leyva niet noodig had om te trouwen, meenden Scipio en ik toch, dat het niet meer +dan mijn plicht was, die te vragen. Den volgenden dag vertrok ik dus naar Valencia, waar men even verrast was mij te zien, +als te vernemen, wat het doel was van mijn reis. Don César en don Alphonse, die Antonia kenden, doordat ze haar meermalen +hadden gezien, wenschten mij hartelijk geluk. De eerste vooral maakte mij met zulk een levendigheid zijn compliment, dat indien +hij niet een heer geweest was op een leeftijd, waarop men van zekere genoegens terugkomt, ik hem er van verdacht zou hebben +soms meer naar Lirias te zijn gegaan om het boerinnetje, dan om het kasteel. Séraphine van haar kant zeide, dat zij altijd +zeer gunstig over Antonia had hooren spreken. “Maar,” voegde ze er ondeugend aan toe, alsof ze mij mijn onverschilligheid +voor Séphora’s liefde verweet, “ook al had ik haar schoonheid niet hooren roemen, zou ik op dat punt wel gerust zijn, daar +ik uw kieskeurigheid ken.” + +</p> +<p>De beide heeren stemden niet alleen in mijn huwelijk toe, ze wilden ook alle kosten daarvan voor hunne rekening nemen. + +</p> +<p>“Ga nu naar Lirias terug,” zeiden ze, “en blijf er rustig, tot ge van ons hoort. Maak geen toebereidselen voor uw bruiloft; +dat is een zorg, waarmee wij ons zullen belasten.” +<a id="d0e2726"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2726">262</a>]</span></p> +<p>Ik keerde terug, gaf Basilo en zijn dochter kennis van de plannen van mijn beschermers en wij <span id="d0e2729" class="corr" title="Bron: wachten">wachtten</span> acht dagen op hetgeen er zou gebeuren. Den negenden dag kwam er een groote wagen, bespannen met vier muilezels, waarin kleermakers +waren, die de schoonste zijden stoffen brachten, om de bruid te kleeden. Verschillende bedienden kwamen mee en een hunner +gaf mij een brief van don Alphonse, waarin hij mij meedeelde, dat hij den volgenden dag zelf zou komen met zijn vader en zijn +vrouw en dat een dag daarna ons huwelijk zou worden voltrokken door den groot-vicaris van Valencia. + +</p> +<p>Na de aankomst van het voorname gezelschap betuigde ook Séraphine mij haar ingenomenheid met mijn keuze. + +</p> +<p>Toen wij in de kleine kerk van het gehucht in het huwelijk zouden worden verbonden, geleidde don Alphonse mij naar het altaar +en Séraphine bewees diezelfde eer aan mijn bruid. Alle inwoners van Lirias waren daarbij tegenwoordig en ook de rijke boeren +uit naburige dorpen, die door Basilo waren uitgenoodigd. Hun dochters hadden zich getooid met bloemen en linten en hielden +tamboerijnen in haar handen. + +</p> +<p>Na deze plechtigheid keerden wij naar het kasteel terug, waar drie tafels gereed stonden, een voor de heeren en dames, de +tweede voor de personen uit hun gevolg en de derde, die de grootste was, voor de andere gasten. Scipio wilde aan geen van +die tafels aanzitten, hij liep van de eene naar de andere, om toe te zien dat alles goed ging. + +</p> +<p>Daar de maaltijd bereid was door koks van den gouverneur, behoeft niet te worden gezegd, dat er niets aan ontbrak. De goede +wijnen, die meester Joachim voor mij had ingeslagen, werden flink toegesproken en er heerschte een vroolijke stemming, toen +plotseling een ongeval de vreugde kwam verstoren. + +</p> +<p>Mijn secretaris had een flauwte gekregen in een van de zalen en toen ik toesnelde om hem te helpen, merkte ik, dat ook een +van de vrouwen van Séraphine in zwijm <a id="d0e2742"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2742">263</a>]</span>was gevallen. Het geheele gezelschap onderstelde natuurlijk, dat dit geen toeval kon zijn, maar dat er een geheim in het spel +was en dat bleek ook reeds spoedig, want, nadat Scipio weder tot zichzelf was gekomen, zei hij zacht: “Moet nu de schoonste +dag van uw leven de onaangenaamste van <span id="d0e2744" class="corr" title="Bron: den">het</span> mijne zijn? Maar men kan zijn noodlot niet ontgaan. Ik heb in een van die kameniers mijn vrouw herkend!” + +</p> +<p>“Wat!” riep ik, “ben je de man van de dame, die ook flauw gevallen is?” + +</p> +<p>“Ja mijnheer, ik ben haar man en er kan mij geen grooter ongeluk overkomen dan haar te zien!” + +</p> +<p>“Ik weet niet, wat er gebeurd is, maar doe ter wille van mij jezelf geweld aan en verstoor op dit oogenblik de feestvreugde +niet.” + +</p> +<p>“U zult tevreden over mij zijn,” zei Scipio mij. + +</p> +<p>Wij gingen daarop naar zijn vrouw, die weder was bijgebracht en hij zei<span id="d0e2757" class="corr" title="Niet in bron">,</span> “Mijn lieve <span id="d0e2760" class="corr" title="Bron: Beatrix">Béatrix</span>, de hemel vereenigt ons eindelijk weer, na tien jaar gescheiden te zijn geweest; welk een gelukkig oogenblik voor mij.” + +</p> +<p>“Ik weet niet,” zei zijn vrouw, “of het je wel zooveel genoegen doet mij weer te zien; wel ben ik ervan overtuigd, dat ik +je nooit reden heb gegeven, om mij te verlaten. Toen je in dien nacht don Fernand de Leyva bij ons vond, die verliefd was +op mijn meesteres Julie, dacht je, dat hij daar om mij was gekomen. En in je dolle jaloesie verliet je mij, vertrok uit <span id="d0e2765" class="corr" title="Bron: Toledo">Tolédo</span>, ontvluchtte mij als een monster, zonder ook zelfs maar eenige opheldering te vragen. Wie van ons beiden heeft het meeste +recht om zich te beklagen?” + +</p> +<p>“Dat heb jij, ontegenzeggelijk,” antwoordde Scipio. + +</p> +<p>“Dat denk ik ook,” stemde zij toe. “Don Fernand trouwde korten tijd later Julie en ik bleef bij haar tot ze helaas door een +vroegen dood werd weggenomen. Toen ging ik over in dienst van mevrouw haar zuster en deze zal je kunnen verklaren, dat mijn +gedrag steeds onberispelijk is geweest.” +<a id="d0e2772"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2772">264</a>]</span></p> +<p>Mijn secretaris vroeg haar, nadat hij nogmaals zijn schuld had bekend, om vergiffenis en ook ik verzocht Béatrix om het verledene +te vergeten. Ze beloofde dat en het geheele gezelschap juichte de hereeniging van het echtpaar toe, die gevierd werd door +hen naast elkaar aan tafel te plaatsen en op hunne gezondheid te drinken. + +</p> +<p>Later op den avond liet Séraphine hen roepen en zei: “Het doet mij veel genoegen, dat ge elkaar hebt teruggevonden. U, Scipio, +kan ik verzekeren, dat uw vrouw steeds van onbesproken gedrag is geweest en gij Béatrix, hecht u even trouw aan Antonia als +uw man dat deed aan den heer de Santillano.” + +</p> +<p>Scipio, die na dat alles zijn vrouw niet anders kon beschouwen dan als een tweede Penelope, beloofde alle mogelijke zorg voor +haar te hebben. + +</p> +<p>Lustig werd er den ganschen avond gedanst. Er was nog een prachtig souper, de groot-vicaris zegende het echtelijk bed, Séraphine +ontkleedde mijn vrouw en de heeren de Leyva bewezen mij die eer. + +</p> +<p>Vermakelijk was het, dat de personen uit het gevolg van don Alphonse en zijn vrouw dezelfde ceremonie wilden verrichten bij +Scipio en Béatrix. Rustig lieten zij zich ontkleeden en te bed leggen. + + +<a id="d0e2783"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2783">265</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2784" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk X</h2> +<h2 class="normal">Gevolg van het huwelijk van Gil Blas en de schoone Antonia. Begin van de geschiedenis van Scipio.</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>en volgenden dag keerden de heeren de Leyva naar Valencia terug en mijn secretaris en ik bleven met onze vrouwen en het gewone +personeel op het kasteel achter. De zorg, die wij ervoor over hadden om onze dames te behagen, was niet vruchteloos; in korten +tijd gevoelde mijn vrouw voor mij evenveel liefde als ik voor haar en Scipio deed de zijne al het verdriet vergeten, dat hij +haar had aangedaan. + +</p> +<p>Béatrix, die een zacht karakter had, was spoedig in de gunst en het vertrouwen van haar nieuwe meesteres. Wij leefden zeer +genoeglijk met ons vieren. Antonia was ernstig en Béatrix en ik waren vroolijk, maar al waren wij het niet geweest, dan zou +de aanwezigheid van Scipio wel voldoende zijn geweest om alle droefgeestigheid te verdrijven. Hij was een van die menschen, +die zich maar behoeven te vertoonen, om een gezelschap te vermaken. + +</p> +<p>Op zekeren dag vroeg ik hem ons zijn geschiedenis te vertellen, omdat hij daarvan nog nooit had gesproken. + +</p> +<p>“Wanneer ik u mijn geschiedenis nog niet verteld heb,” zei hij, “komt dat omdat ge nooit van het minste verlangen getuigd +hebt die te weten. Maar zijt ge er nieuwsgierig naar, dan zal ik uw verlangen bevredigen. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p264.jpg" alt="" width="512" height="454"></div><p> + + +</p> +<p>Ik zou de zoon zijn van een grande of tenminste van een ridder, indien het van mij had afgehangen, maar, daar men zelf zijn +vader niet kiest, was de mijne, genaamd Torribio Scipio, een eenvoudig dienaar van den heiligen Hermandad. Op zekeren dag +ontmoette hij bij toeval op <a id="d0e2803"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2803">266</a>]</span>een van de groote wegen, waar hij voor de uitoefening van zijn ambt bijna altijd moest zijn, tusschen Cuença en Tolédo een +jonge zigeunerin, die hem zeer goed beviel. Ze was alleen, ging te voet en droeg al wat zij bezat in een zak op haar rug. +“Waar gaat ge heen, lief kind?” vroeg hij en verzachtte daarbij zijn stem, die zeer hard van natuur was. “Mijnheer,” antwoordde +zij, “ik ga naar Tolédo, waar ik op eerlijke wijze mijn brood hoop te verdienen.” “Dat is een zeer prijzenswaardig voornemen,” +zei mijn vader<span id="d0e2805" class="corr" title="Niet in bron">,</span> “en ik twijfel er niet aan of ge hebt meer dan één koord op uw boog.” Het meisje vertelde daarop, dat ze verschillende talenten +had; ze kon pommade en reukwater maken en waarzeggen. Torribio, die haar een zeer voordeelige partij vond voor een man als +hij, die <a id="d0e2808"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2808">267</a>]</span>moeite had om van zijn bezoldiging te leven, stelde haar voor hem te huwen. Met genoegen nam zij dat voorstel aan. Toen dit +tusschen hen vaststond trouwden ze zoo spoedig mogelijk te Tolédo en in mij ziet ge de waardige vrucht van dit edele huwelijk. +Zij gingen in een van de buitenwijken wonen, waar mijn moeder begon met hare pommade en reukwater te verkoopen; maar omdat +zij er geen voldoende afname van had, werd zij waarzegster. Toen begon het bij haar ducaten en pistolen te regenen want Cascolina, +zoo heette zij, had spoedig naam verworven. + +</p> +<p>Mijn moeder had de gewoonte, om de menschen, die bij haar kwamen, steeds een antwoord te geven, dat naar hun zin was. Kwam +dan de voorspelling goed uit, zoo had zij er de eer van en indien men haar het tegendeel kwam verwijten, dan schreef zij dit +toe aan een demon, die sterker was dan zij. + +</p> +<p>Toen ze het later gewenscht oordeelde, om nu en dan den duivel persoonlijk te laten optreden, werd die rol toebedeeld aan +mijn vader, die zich met zijn harde stem en leelijk gezicht uitstekend daartoe leende. Vele lichtgeloovigen schrokken van +hem, maar op een goeden dag kwam er een brutale kapitein, die den duivel doorstak. Het gerecht, dat van dezen dood vernam +zond zijn mannen op mijn moeder af en ze werd gearresteerd. Mij bracht men naar het weeshuis; ik was toen zeven jaar oud. +Er waren in dat weeshuis geestelijken, die goed werden betaald voor hun zorgen, besteed aan de opvoeding van de kinderen en +hun lezen en schrijven leerden. Ze schenen op te merken, dat ik veel beloofde en onderscheidden mij boven de anderen, door +mij hunne boodschappen te laten doen. Ter belooning leerden ze mij een beetje Latijn. Maar ik had het er zoo slecht, dat ik +op een goeden dag besloot, weg te loopen. Ik ging Tolédo uit en begaf mij op weg naar Vevilla. + +</p> +<p>Hoewel ik nauwelijks negen jaar was, voelde ik reeds het genoegen, van vrij te zijn en meester over mijn daden. <a id="d0e2816"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2816">268</a>]</span>Toen ik een paar uren geloopen had en ik moede was, ging ik onder een boom zitten rusten. Ik haalde mijn leerboek uit mijn +zak en vond er een genoegen in de bladen ervan te verscheuren. Terwijl ik daarmee bezig was, kwam er een kluizenaar voorbij, +een man met een langen grijzen baard, een grooten bril op en een eerbiedwaardig uiterlijk. Hij sprak mij aan en nadat wij +eenigen tijd samen hadden gepraat, stelde hij mij voor hem te vergezellen naar zijn woning. “U moet mij niet kwalijk nemen<span id="d0e2818" class="corr" title="Niet in bron">,</span>” zei ik, “maar ik heb geen lust om kluizenaar te worden.” De grijsaard lachte en zei: “Mijn kleed jaagt je zeker schrik aan, +mijn zoon, ’t is dan ook niet mooi maar nuttig, het bezorgt mij een aangename verblijfplaats en de inwoners van de naburige +dorpen zijn goed voor mij. Kom mee en blijf, als het je bevalt. Mocht het je niet bevallen, dan scheiden wij en zal ik je +toch helpen.” + +</p> +<p>Ik liet mij overreden en volgde den kluizenaar, die mij tal van vragen deed, die ik, naar het scheen, tot zijn genoegen beantwoordde. +Toen wij in zijn woning aankwamen, gaf de oude man mij eerst eenige vruchten, die ik verslond, want ik had dien dag nog niets +gegeten dan een stuk droog brood, dat ik in het weeshuis voor ontbijt had gekregen. “Eet maar goed, mijn zoon, ik heb je niet +meegenomen, om je van honger te laten sterven.” Dat was waar, want hij begon dadelijk een schapenbout te braden, waarvan wij +een paar flinke stukken voor ons souper kregen, met een beker wijn. <span id="d0e2823" class="corr" title="Niet in bron">“</span>Zoo leef ik hier gewoonlijk,” zei hij, “blijf je bij me, dan is het niet noodig om altijd binnen te zijn, je kan doen, wat +je wil. Het eenige, wat ik van je vraag is om met mij mee te gaan als ik de naburige dorpen bezoek. Dan moet je een juk met +twee manden voor me dragen, die door de liefdadige boeren worden gevuld met eieren, brood, vleesch en visch.” + +</p> +<p>“Ik wil dat graag doen,” antwoordde ik, “als ik maar geen Latijn meer hoef te leeren.” Lachend stelde broeder Chrysostome, +zoo heette de hermiet, mij gerust. + +</p> +<p>Den volgenden dag gingen wij erop uit en brachten wel <a id="d0e2830"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2830">269</a>]</span>voor acht dagen levensmiddelen thuis, een bewijs dat de oude man zeer gezien was bij de inwoners van het dorp. Op zijn beurt +was hij hen van groot nut. Hij gaf goeden raad, als men dien kwam vragen, herstelde den vrede in het huishouden, wanneer die +was verstoord, huwelijkte de meisjes uit, wanneer ze meenden, dat het tijd was, wist allerlei middelen voor ziekten en leerde +orakelspreuken aan vrouwen, die graag kinderen wilden hebben. + +</p> +<p>Ik had een goed leven; broeder Chrysostome had van een oud kleed van hem voor mij ook een soort van pij gemaakt en ik werd +de kleine broeder Scipio genoemd. Dat prettige leven had nog lang kunnen voortduren, maar het lot wilde het anders. + +</p> +<p>Dikwijls zag ik den grijsaard bezig met het kussen, waarop hij sliep; hij maakte het open, naaide het weer dicht en op zekeren +dag meende ik op te merken, dat hij er geld in deed. Dat maakte mij nieuwsgierig en ik besloot dat eens te onderzoeken den +eersten keer dat hij weg was naar Tolédo, waar hij altijd eenmaal per week alleen heen ging. Met ongeduld wachtte ik dien +dag af, zonder echter andere plannen te hebben, dan alleen mijn nieuwsgierigheid te bevredigen. + +</p> +<p>Eindelijk vertrok de goede man; ik maakte het kussen open en vond aan allerlei muntstukken een waarde van ongeveer vijftig +kronen. + +</p> +<p>Dat geld had hij zeker van de boeren gekregen voor de genezing van hunne kwalen, of van de boerinnen, die door zijn orakelspreuken +kinderen hadden gekregen. Hoe het zij, ik zag geld, dat ik mij kon toeëigenen en mijn Zigeunernatuur ontwaakte. Er kwam een +zucht naar stelen bij mij op, alleen verklaarbaar door het bloed, dat mij door de aderen vloeide. Ik deed het geld in een +zak, trok het kluizenaarskleed uit en het weeshuispakje weer aan en verwijderde mij, meenende al de schatten van Indië mee +te voeren. + +</p> +<p>Hoewel ik nog een kind was, was ik toch niet zoo dom, om den weg naar Tolédo in te slaan, waarop ik broeder <a id="d0e2842"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2842">270</a>]</span>Chrysostome had kunnen ontmoeten. Ik ging een anderen kant uit en kwam na lang loopen in het dorp Galvas. Daar ging ik een +logement binnen en de eigenares, een vrouw van veertig jaar, die bij het gezicht van mijn kleeren meende, dat ik weggeloopen +was uit het weeshuis, vroeg mij mijn naam en waar ik heenging. Ik antwoordde haar, dat ik mijn vader en moeder had verloren +en ergens een dienst zocht. Ze vroeg mij of ik lezen en schrijven kon en op mijn bevestigend antwoord zei ze, dat ik bij haar +kon blijven. “Ik zal je geen loon geven,” voegde zij eraan toe, “aangezien in dit logement fatsoenlijke menschen komen, die +de bedienden niet vergeten.” + +</p> +<p>Ik nam haar aanbod aan. Maar al dadelijk kwam ik in groote onrust; want ik wilde niet laten weten, dat ik geld had en wist +niet goed, waar ik het verbergen moest. Wat geeft rijkdom toch een last! Eindelijk besloot ik mijn zak in een hoek van den +zolder onder het stroo te stoppen. + +</p> +<p>Er waren drie dienstboden in het huis; een groote staljongen, een jonge meid uit Gallicië en ik. Alle drie kregen wij fooien +van de bezoekers, maar de meid was altijd het beste af. Niet zoodra ontving ik een stuiver, of die werd boven gebracht in +mijn zak en hoe grooter mijn schat werd, des te meer hechtte ik mij daaraan. Wel dertigmaal op een dag ging ik naar boven, +om naar mijn geld te kijken. De waardin, die dat begon te merken en wantrouwend van karakter was, besloot den zolder eens +na te kijken. Ze wierp het stroo ter zijde en vond mijn zak. Toen ze zag, dat daarin kronen en pistolen waren, geloofde zij, +dat die bij haar gestolen waren, of liever zij deed of ze dit geloofde. Zij schold mij uit voor een kleinen dief, liet mij +door den staljongen afranselen en zette mij buiten de deur. Of ik al riep, dat ik haar niet bestolen had, zij hield vol en +men geloofde haar meer dan mij. Op die wijze gingen de geldstukken van broeder Chrysostome uit de handen van een dief over +in die van een dievegge. + +</p> +<p>Ik betreurde het verlies van mijn geld, zooals men een <a id="d0e2850"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2850">271</a>]</span>eenigen zoon beweent, en indien mijn tranen mij al niet teruggaven, wat men mij ontnomen had, ze waren tenminste oorzaak, +dat ik het medelijden opwekte van personen, die ze zagen vloeien en onder anderen van den pastoor van Galves, die toevallig +voorbijkwam. Hij scheen getroffen door mijn verdriet en nam mij mee. Door mij te beklagen en vriendelijk met mij te spreken, +wist hij mij zoover te krijgen, dat ik hem alles vertelde. “Mijn zoon,” zei hij, “hoewel een kluizenaar geen geld mag verzamelen, +vermindert dat uw schuld niet; door broeder Crysostome te bestelen, hebt gij gezondigd tegen de tien geboden; maar troost +u er mede, dat ik de waardin zal verplichten, om afstand te doen van dat geld en het weer den kluizenaar zal doen toekomen. +Uw geweten kan in dat opzicht dus gerust zijn.” + +</p> +<p>Nu moet ik eerlijk bekennen, dat mij dat maar heel weinig belang inboezemde. Maar de pastoor ging verder; hij beloofde voor +mij te zullen zorgen. “Ik zal u morgen door een ezeldrijver laten brengen naar mijn neef, den kanunnik van den kathedraal +van <span id="d0e2854" class="corr" title="Bron: Toledo">Tolédo</span>. Hij zal, op mijn verzoek, niet weigeren om u in zijn dienst te nemen en u op te leiden tot lakei, dan hebt ge bij hem een +aangenaam leven.” + +</p> +<p>Die verzekering troostte mij en den volgende dag kwamen er twee muilezels voor. Men hielp mij op den eene, de drijver besteeg +den andere en wij sloegen den weg in naar <span id="d0e2859" class="corr" title="Bron: Toledo">Tolédo</span>. Mijn reismakker was een man met een goed humeur die niets liever deed, dan zich vermaken ten koste van zijn naasten. Hij +begon al dadelijk een gesprek met mij. “Mijn jongen vriend, ge hebt een goeden beschermer in mijnheer den pastoor van Galves. +Dat toont hij u wel. Hij kan u geen beteren dienst bewijzen, dan door u te plaatsen bij zijn heer, den kanunnik, dien ik de +eer heb te kennen. ’t Is allerminst één van die bleeke en magere vromen, maar een man, die van het leven houdt en zich de +genoegens, die het biedt, niet ontzegt. Ge zult het daar best hebben.” +<a id="d0e2862"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2862">272</a>]</span></p> +<p>De man hield niet op met van het geluk te spreken, dat mij wachtte, tot wij in het dorp Obisa kwamen, waar onze muilezels +moesten rusten. Daar bemerkte ik, goddank, dat men mij bedroog. Ziehier op welke wijze. De drijver, die op en neer ging in +het logement, liet bij toeval een papier vallen, dat ik zoo slim was op te rapen en te lezen, terwijl hij in den stal was. +Het was een brief aan de priesters van het weeshuis, die aldus luidde: “Mijne heeren! Ik heb gemeend, dat de barmhartigheid +mij verplicht om weer in uw handen te stellen een jongen schelm, die uit uw inrichting is ontsnapt; hij schijnt niet dom en +waard, dat gij de goedheid hebt, hem bij u opgesloten te houden. Ik twijfel er niet aan, of met strenge tucht zult gij een +flinken jongen van hem maken. God zegene uw vroom en barmhartig werk. De pastoor van Galves.” + +</p> +<p>Toen ik dien brief had gelezen, was het voor mij niet lang de vraag, wat ik had te doen. Het hotel uit te snellen en naar +den oever van den Taag te loopen, die op een mijl afstand lag, was het werk van een oogenblik. De angst gaf mij vleugelen +om de priesters van het weeshuis te ontvluchten, waar ik in geen geval wilde terugkeeren; zulk een tegenzin had ik in de manier, +waarop zij Latijn onderwezen. Ik bereikte Tolédo, en de fortuin was mij gunstig in die groote stad. Een heer, die zeer goed +gekleed was, hield mij aan en zei: “Vriendje, wil je in mijn dienst komen? Ik heb een jongen zooals jij noodig.” “En ik een +meester zooals u,” antwoordde ik. + +</p> +<p>Die heer, die ongeveer dertig jaar oud kon zijn, heette don Abel. Hij logeerde in een hotel, waar hij een mooie kamer had, +was speler van beroep, en ziehier op welke wijze wij leefden; ’s morgens stopte ik zijn pijp vijf- of zes maal en maakte zijn +kleeren schoon, dan ging ik den barbier voor hem halen en daarna ging hij uit, om niet terug te keeren voor elf of twaalf +uur ’s avonds. Maar iederen morgen voor hij uitging, gaf hij mij wat klein geld en ik kon den dag besteden, zooals ik wilde, +mits ik maar ’s avonds om tien uur thuis was. Daar hij zeer tevreden <a id="d0e2869"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2869">273</a>]</span>over mij was, liet hij mij een livrei maken, waarop ik niet weinig trotsch was. Mijn nieuwe betrekking beviel mij zeer goed. + +</p> +<p>Ongeveer een maand was ik bij hem geweest, toen hij mij vroeg, of ik tevreden bij hem was. Ik antwoordde, dat ik het niet +beter kon wenschen en daarop zei hij: “dan zullen wij morgen naar <span id="d0e2873" class="corr" title="Bron: Sevilla">Sévilla</span> vertrekken, waar mijn zaken mij roepen. Het zal je niet spijten, de hoofdstad van <span id="d0e2876" class="corr" title="Bron: Andalousië">Andaloesië</span> te zien. Het spreekwoord zegt, dat wie <span id="d0e2879" class="corr" title="Bron: Sevilla">Sévilla</span> niet heeft gezien, niets gezien heeft.” Ik betuigde hem, dat ik bereid was hem overal te volgen. + +</p> +<p>Den volgenden dag kwam er een man in het hotel om zijn koffer te halen en daarna vertrokken wij. + +</p> +<p>Don Abel was zóó gelukkig in het spel, dat hij alleen verloor, wanneer hij het wilde, wat hem noodzaakte, dikwijls van woonplaats +te veranderen, om zich te onttrekken aan ontmoetingen met zijn slachtoffers. Daarom moesten wij ook nu vertrekken. + +</p> +<p>In Sévilla gingen wij in een hotel en begonnen hetzelfde leven als in Tolédo. Maar, mijn patroon vond verschil tusschen die +twee steden, want hij ontmoette hier spelers, die even gelukkig waren als hij en daarover was hij kwaad. Op een morgen, dat +hij weer eens uit zijn humeur was, omdat hij den vorigen avond honderd pistolen had verloren, vroeg hij mij, waarom zijn waschgoed +niet was weggebracht. Ik antwoordde hem, dat ik daar niet aan had gedacht, waarop hij in woede mij een half dozijn klappen +in mijn gezicht gaf, die zoo hard waren, dat ik meer lichten zag, dan er in Salomo’s tempel waren. “Daar, kleine stommeling! +Dat zal je wel leeren, om aan je plicht te denken!” Met die woorden ging hij weg en ik was zoo kwaad op hem, dat ik besloot +mij te wreken bij de eerste gelegenheid, die zich zou voordoen. + +</p> +<p>Ik weet niet, welk nieuw avontuur hij had gehad, maar op een avond kwam hij in zeer opgewonden toestand thuis en zei: “Scipio, +ik ben van plan naar Italië te gaan. Ik heb daar mijn redenen voor en denk, dat je wel lust <a id="d0e2890"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2890">274</a>]</span>zult hebben mij te vergezellen en van zulk een schoone gelegenheid te profiteeren, om het prachtigste land van de wereld te +zien.” + +</p> +<p>Ik antwoordde hem, dat ik niets liever wilde, maar tegelijkertijd nam ik mij voor, om te verdwijnen op het oogenblik, dat +hij wilde vertrekken. Daardoor dacht ik mij op mijn meester te wreken en ik vond het plan zeer vernuftig. Zoo tevreden was +ik er over, dat ik niet kon nalaten het mee te deelen aan een kameraad, dien ik op straat ontmoette. Sedert ik in <span id="d0e2894" class="corr" title="Bron: Sevilla">Sévilla</span> was, had ik eenige slechte kennissen gekregen en daaronder behoorde deze. + +</p> +<p>Ik vertelde hem, waarom en op welke wijze ik mij op mijn meester wilde wreken en vroeg hem, wat hij ervan dacht. + +</p> +<p>Hij antwoordde mij: “Mijn vriend, uw eer gedoogt niet, dat ge ongewroken blijft; maar ’t is niet voldoende don Abel alleen +te laten vertrekken; daarmee straft ge hem niet genoeg. Laten wij hem zijn koffer en zijn geld ontnemen en de buit broederlijk +deelen na zijn vertrek.” + +</p> +<p>Hoewel ik een natuurlijke neiging had tot stelen, verschrikte ik toch van het voorstel tot zulk een ernstigen diefstal. Maar +mijn kameraad wist mij zoo te bepraten, dat ik toestemde en ziehier den uitslag. + +</p> +<p>Mijn kameraad, die groot en sterk was, kwam den volgenden morgen in ons hotel. Ik wees hem den koffer, waar don Abel reeds +alles had ingepakt en vroeg hem, of die hem niet te zwaar was om alleen te dragen. “Te zwaar!” zei hij. “Als ’t is om het +goed van anderen weg te nemen, dan zou ik den heelen ark van Noach wel kunnen dragen.” Hij nam daarop den koffer op zijn schouders +en ging met lichten tred naar beneden. Ik volgde hem en wij waren aan het einde van de straat, toen don Abel door zijn gelukkig +gesternte daarheen geleid, plotseling voor ons stond. + +</p> +<p>“Waar ga je met dien koffer heen?” vroeg hij. Ik was zoo verschrikt, dat ik geen antwoord kon geven en mijn kameraad, die +zag dat het spel mislukt was, wierp den <a id="d0e2907"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2907">275</a>]</span>koffer weg en maakte beenen. “Waar ga je met dien koffer heen?” vroeg mijn meester voor de tweede maal. + +</p> +<p>Meer dood dan levend antwoordde ik: “Mijnheer, ik ga dien naar het schip brengen, waarmee u morgen naar Italië wilt gaan.” + +</p> +<p>“En kan je mij ook zeggen met welk schip ik ga?” + +</p> +<p>“Neen, mijnheer, maar elke weg leidt naar Rome en ik zou aan de haven hebben <span id="d0e2915" class="corr" title="Bron: geinformeerd">geïnformeerd</span>.” “Wie heeft je bevolen mijn koffer uit het huis te doen dragen?” “Uzelf,” zei ik. “Wat? Ik?” antwoordde hij verbaasd. “Natuurlijk,” +hernam ik, “herinner u maar, dat u mij een paar dagen geleden onder slagen bevolen hebt uw orders te voorkomen en op mijn +eigen houtje te doen wat er gebeuren moest!” + +</p> +<p>Don Abel, die merkte, dat ik niet zoo onschuldig was als hij altijd had gedacht, zei op koelen toon: “Ik ontsla je, je hebt +te veel verstand voor je leeftijd! + +</p> +<p>Bovendien houd ik er niet van om te spelen met menschen, die nu eens een kaart te veel of dan er een te weinig hebben.” + +</p> +<p>Zoo liep ik nu door de straten van <span id="d0e2924" class="corr" title="Bron: Sevilla">Sévilla</span>, met niet meer dan een paar stuivers op zak. Bij de keukens van het paleis van den aartsbisschop trof een aangename geur +mijn neus. Zou er geen middel voor mij zijn, om iets te eten te krijgen? Ik verzon een list en dadelijk was die uitgevoerd. +Hard loopend kwam ik de plaats op bij de keuken en riep: “Help! Help!” alsof iemand mij achterna kwam, om mij te vermoorden. +Op mijn geschreeuw kwam meester Diego, de kok, aangesneld met drie of vier koksjongens om te weten, wat er gaande was. Daar +hij niemand anders zag dan mij, vroeg hij waarom ik zoo hard schreeuwde. Ik deed of ik hevig ontsteld was en vertelde hem +van een grooten, sterken man, een vechtersbaas, die mij op straat was tegengekomen en me had willen doodslaan. De goede man +stelde mij gerust en zei: “Kom, kom, die man heeft misschien een grap met je willen hebben en bovendien, hier zal hij niet +komen.” +<a id="d0e2927"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2927">276</a>]</span></p> +<p>“Neen, neen! ’t Was geen gekheid en hij zal mij op straat wel opwachten!<span id="d0e2930" class="corr" title="Bron: ’">”</span> + +</p> +<p>“Welnu, laat hem dan maar wachten en blijf hier, je kunt vanavond met de koksjongens eten en gaan slapen.” + +</p> +<p>Mijn doel was bereikt en ik amuseerde mij zoo goed met de jongens, dat toen ik den volgenden morgen meester Diego wilde gaan +bedanken, hij me zei: “de jongens hebben zooveel genoegen met je gehad, dat ze mij gezegd hebben, je graag voor kameraad te +willen hebben. Heb je daar lust in?” + +</p> +<p>Natuurlijk antwoordde ik, dat ik niets liever wenschte en zoo werd ik koksjongen. In de keuken zag ik 15 personen bezig met +het souper van Monseigneur, maar de gerechten kon ik niet tellen; zoo goed zorgde de Voorzienigheid voor hem. + +</p> +<p>Al spoedig stond ik zoo in de gunst bij meester Diego, dat hij mij gebruikte om schotels en wijn te brengen bij een dame in +de buurt, die mooi en levendig was en die er uitzag of ze haren kok niet zeer trouw was. Ondertusschen voorzag hij haar niet +slechts van vleesch, brood, suiker en olie, maar zorgde ook voor haar wijnvoorraad; en dat alles op kosten van den aartsbisschop. + +</p> +<p>Mijn verblijf in het bisschoppelijk paleis eindigde met een poets, waarvan men nog heden spreekt. De pages en eenige andere +bedienden hadden het plan gevormd, om op den verjaardag van monseigneur een comedie op te voeren. Ze kozen er een, waarin +een jongen man van mijn leeftijd een jongen koning moest voorstellen. De hofmeester, die het stuk hielp instudeeren, koos +mij daarvoor en na eenige repetities verklaarde hij, dat ik niet onder de minste spelers zou behooren. Niets werd gespaard +om de opvoering zoo luisterrijk mogelijk te maken. Een van de grootste zalen werd voor schouwburg ingericht en ook aan de +costuums werd alle zorg besteed. Een kleermaker was mijn maat komen nemen en ik kreeg een rijk kleed aan van blauw fluweel, +met galon, knoopen en goud. + +</p> +<p>Eindelijk kwam de lang verwachte avond. De jonge <a id="d0e2945"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2945">277</a>]</span>koning moest het eerst op het tooneel zijn. Ik opende dus de voorstelling met het declameeren van een reeks verzen, waarvan +het slot luidde, dat de koning zich niet tegen den slaap kon verzetten. Bij die woorden moest ik terugtrekken tusschen de +coulissen en op een rustbed gaan liggen, dat daarvoor was klaargezet. Maar toen ik daar zoo lag, begon ik er aan te denken, +of er geen middel was, om met mijn koninklijke kleeren te ontkomen. Ik zag een klein trapje onder het tooneel, waarmee ik +in een andere zaal kon komen. Toen ik mijn kans schoon zag en niemand op mij lette, sloop ik daar af en liep de zaal door +bij de deur, roepende: “Plaats! ik moet mij gaan verkleeden!” + +</p> +<p>Zoo kwam ik in minder dan één minuut ongehinderd buiten het paleis en, door de duisternis begunstigd, begaf ik mij naar de +woning van mijn vriend, met wien ik dat mislukte avontuur van den koffer had beleefd. + +</p> +<p>Hij was ten hoogste verwonderd mij te zien in mijn koninklijk costuum. Spoedig had ik hem op de hoogte gebracht. Hij wenschte +mij hartelijk geluk met deze goed gelukte grap en voorspelde mij, dat ik, wanneer ik zoo zou voortgaan, de wereld nog eens +versteld zou doen staan door mijn verstand. + +</p> +<p>“Maar hoe zullen we die rijke kleeren nu goed kwijtraken?” vroeg ik. + +</p> +<p>“O, dat is het minste, ik ken iemand, die zonder nieuwsgierig te zijn, alles koopt, wat van zijn gading is. Morgen ga ik hem +opzoeken.” + +</p> +<p>Den volgenden morgen sliep ik nog, toen hij terugkwam met den koopman Ybagnez de <span id="d0e2957" class="corr" title="Bron: Ségovië">Ségoviër</span>, die mij een half versleten pak bracht met zilveren knoopen en voor mijn prachtig gewaad en kroon, na eindelooze onderhandelingen, +dertig pistolen gaf. + +</p> +<p>Mijn kameraad nam de helft van dat geld, liet mij de rest en zei: “Vriend Scipio, met de vijftien pistolen, die je overblijven, +raad ik je zoo spoedig mogelijk de stad te verlaten, want je begrijpt wel, dat men je, op last van den <a id="d0e2962"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2962">278</a>]</span>aartsbisschop, overal zal zoeken. Ik zou wanhopig zijn, wanneer je na een daad, waardoor je je zoo onderscheiden hebt, gevangen +werd genomen.” + +</p> +<p>Ik antwoordde, dat ik zoo spoedig mogelijk uit <span id="d0e2966" class="corr" title="Bron: Sevilla">Sévilla</span> weg wilde. Na een hoed en eenig ondergoed te hebben gekocht, ging ik op weg en kwam na drie dagen in Cordova. Ik ging logeeren +in een hotel bij den ingang van de stad, gaf mij uit voor den zoon van een familie in Tolédo en zeide, dat ik voor mijn genoegen +reisde. Ik zag er zindelijk genoeg uit om dat te doen gelooven en liet den waard toevalligerwijze een paar van mijn pistolen +zien. Hij vroeg verder niet, misschien uit vrees, dat zijn nieuwsgierigheid mij zou kunnen doen besluiten om te verhuizen. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p276.jpg" alt="" width="521" height="411"></div><p> + + +</p> +<p>Voor niet te veel geld had ik het daar goed. Er waren ’s avonds ongeveer twaalf personen aan tafel, die zwijgend <a id="d0e2975"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2975">279</a>]</span>zaten te eten. Maar een was er, die bijna geen oogenblik zijn mond hield. Hij wist allerlei nieuwtjes, grappen en verhalen. +Wat mij betreft, ik luisterde er weinig naar, maar ten slotte trok hij ook mijn aandacht. Ik hoorde hem zeggen: “Alles wat +ik tot nu toe verteld heb, heeren, is niets in vergelijking met het vermakelijke avontuur, dat voor eenige dagen is afgespeeld +in het paleis van den aartsbisschop.” De man vertelde daarna met groote nauwkeurigheid mijn geschiedenis; ik vernam er nu +ook het slot van, dat ik nog niet wist. + +</p> +<p>Een oogenblik nadat ik verdwenen was, kwamen zooals de volgorde in het stuk dat bepaalde, de Mooren op, die den koning moesten +oplichten. Ze naderden daarvoor het rustbed, dat, zooals ik zei, tusschen de coulissen stond, slechts voor een deel zichtbaar +voor het publiek. De Mooren moesten koning Leon slapende verrassen, maar op het rustbed was niemand te vinden. + +</p> +<p>Dat gaf dadelijk groote verwarring. Alle acteurs liepen op het tooneel en achter de schermen rond, de een riep me, de ander +zocht mij en een derde wenschte mij naar den duivel. + +</p> +<p>De aartsbisschop liet vragen, wat dat alles te beteekenen had en men moest hem eindelijk wel zeggen, dat de koning niet door +de Mooren kon worden gevangen genomen, omdat hij er met zijn koninklijk gewaad vandoor was gegaan. De prelaat zei: “Gelukkig +dat hij ontkomen is aan de vijanden van onzen godsdienst. Zeker is hij gevlucht naar de hoofdstad van zijn koninkrijk en ik +wil niet hebben, dat men hem volgt!” Nadat de aartsbisschop dit bevel had gegeven, zei hij, dat men moest doorspelen en dat +mijn rol gelezen moest worden. + + + +<a id="d0e2983"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2983">280</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e2984" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XI</h2> +<h2 class="normal">Scipio in dienst bij Velasquez.</h2> +<p style="
 background: url(images/z.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/z.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">Z</span>oolang ik geld had, was mijn waard vriendelijk voor mij, maar toen hij merkte, dat het op begon te raken, nam hij een andere +houding aan, hij werd stug en onbeleefd en verzocht mij op zekeren dag, om elders mijn intrek te nemen. Ik verliet hem en +ging naar de St.-Dominicus-kerk. Een oude bedelaar vroeg om een aalmoes. Ik haalde een paar koperstukjes uit mijn zak, gaf +hem die en zei: + +</p> +<p>“Mijn vriend, bid God, dat Hij mij spoedig een goede plaats doet vinden. Indien uw gebed wordt verhoord, zal ik het goed met +u maken.” + +</p> +<p>Bij die woorden keek de bedelaar mij oplettend aan en vroeg: “Welken post zoudt ge willen hebben?” Ik antwoordde, dat ik graag +lakei zou worden in een goed huis. Hij vroeg mij hierop of er haast bij was en ik deelde hem mee, dat ik hoe eerder hoe liever +geplaatst wilde worden, daar ik anders van honger moest sterven, of zijn voorbeeld volgen en bedelen. + +</p> +<p>“Indien gij daartoe gedwongen werdt,” zei de oude man, “zou het akelig voor u zijn, omdat ge niet aan onze manieren gewend +zijt, maar indien ge u er wel aan kunt gewennen, dan zoudt ge aan onzen toestand de voorkeur geven boven dien der dienstbaarheid. +Daar ge echter liever een meester hebt, dan als ik een vrij en onafhankelijk leven te leiden, zult ge er een hebben. Ik kan +u van dienst zijn en zal dadelijk mijn krachten voor u inspannen. Kom morgen op hetzelfde uur hier, dan zal ik u zeggen, wat +ik heb gedaan.” +<a id="d0e2997"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2997">281</a>]</span></p> +<p>Ik zorgde er voor den volgenden morgen op tijd aanwezig te zijn en zag eenige oogenblikken later den bedelaar. Hij verzocht +mij hem te volgen en bracht mij naar een kelder, niet ver van de kerk, waar hij woonde. Wij gingen binnen en nadat wij hadden +plaats genomen op een bank, die minstens honderd dienstjaren had, zei hij: “Een goede daad wordt steeds beloond; ge hebt mij +gisteren een aalmoes gegeven en dat heeft mij doen besluiten u een betrekking te verschaffen. Ik ken een ouden Dominicaner, +genaamd vader Alexis, een man van veel invloed. Ik heb de eer zijn boodschaplooper te zijn en kwijt mij met zooveel trouw +en ijver van die taak, dat hij steeds bereid is om zijn invloed voor mij of mijn vrienden aan te wenden. Dus zal ik u aan +den eerwaarden vader voorstellen?” + +</p> +<p>“Er is geen tijd te verliezen,” zei ik tot den bedelaar en wij gingen dadelijk naar vader Alexis, dien wij in zijn kamer vonden, +bezig met schrijven. Hij hield met zijn werk op om met mij te spreken en zei me, dat hij mij op verzoek van den bedelaar wilde +helpen. “Daar ik gehoord heb,” vervolgde hij, “dat de heer Baltazar Velasquez een lakei noodig heeft, heb ik hem geschreven +en hij heeft mij geantwoord, dat hij u zal aannemen wanneer ge door mij wordt gezonden. Hij is mijn biechteling en vriend. +Ge kunt hem vandaag gaan opzoeken.” Daarna onderhield de goede monnik mij gedurende ongeveer drie kwartier over de plichten, +die ik had te vervullen. Voornamelijk moest ik zeer ijverig zijn en wanneer de heer Velasquez tevreden over mij was, dan zou +het mij goed gaan. + +</p> +<p>Na den geestelijke te hebben bedankt voor zijn goedheid, vertrok ik met den bedelaar, die me zei, dat Baltazar Velasquez een +oude koopman in laken was, een rijke, eenvoudige en goedhartige man. “Ik twijfel er niet aan,” voegde hij er aan toe, “of +ge zult het goed bij hem hebben, beter dan bij een heer uit den meer deftigen stand.” Nadat ik nog <span id="d0e3004" class="corr" title="Bron: geinformeerd">geïnformeerd</span> had, waar mijn <a id="d0e3007"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3007">282</a>]</span>nieuwen patroon woonde, nam ik afscheid van den bedelaar, met de belofte zijn goede diensten te zullen beloonen zoodra mij +dat mogelijk was. Ik ging den winkel binnen en vond daar twee bedienden; op mijn verzoek den patroon te mogen spreken, bracht +men mij naar een kantoor, waar de oude heer in een groot register bladerde, dat op zijn schrijftafel lag. Hij groette mij +vriendelijk en ik behoefde niet lang bij dezen man in dienst te zijn om te weten, dat hij was, zooals men hem mij had beschreven. +Hij was zoo eenvoudig, dat ik mij soms geweld aan moest doen om hem niet op de een of andere wijze te foppen. Sinds vier jaar +was hij weduwnaar en hij had twee kinderen, een meisje van achttien en een zoon van vijfentwintig jaar. De dochter was streng +opgevoed en deugdzaam, maar haar broer was, welke moeite men zich ook voor hem gegeven had, een jeugdige losbol. Soms kwam +hij in twee of drie dagen niet thuis en als zijn vader hem dan bij zijn terugkomst verwijten deed, antwoordde hij op zoo hoogen +toon, dat de grijsaard zweeg. + +</p> +<p>Op een goeden dag zei mijn meester: “Scipio, mijn zoon Gaspard doet mij veel verdriet aan. Hij geeft zich over aan allerlei +uitspattingen. Dat verwondert mij, want zijn opvoeding is niet verwaarloosd, hij heeft steeds goede meesters gehad en vader +Alexis, mijn vriend, heeft al het mogelijke gedaan, om hem op den goeden weg te houden; maar niets heeft mogen baten. Ge zult +misschien zeggen, dat ik hem als kind met te veel zachtheid heb behandeld. Dat is echter niet altijd het geval geweest, ik +ben ook wel streng geweest; ik heb hem zelfs in een gesticht laten opsluiten, maar daar is hij nog ondeugender geworden. In +één woord, er is niets met hem te beginnen. De hemel zou hier een wonder moeten doen.” + +</p> +<p>Indien ik al niet zeer getroffen was door de droefheid van den ongelukkigen vader, deed ik althans of ik het was. “Wat beklaag +ik u, mijnheer!” zei ik. “Een man als gij zijt verdiende een beteren zoon te hebben.” Hij <a id="d0e3013"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3013">283</a>]</span>antwoordde: “Wat zal ik je zeggen, mijn vriend? God heeft mij zulk een troost willen onthouden. Onder de redenen tot klagen, +die ik over Gaspard heb, is er voornamelijk een, die mij veel onrust geeft en dat is, zijn lust om mij te bestelen. Niettegenstaande +mijn waakzaamheid, weet hij daartoe toch maar al te dikwijls gelegenheid te vinden. Met den bediende die je voorganger was, +was hij het eens en daarom heb ik hem weggestuurd. Wat jou betreft, reken ik erop, dat je je niet door mijn zoon zult laten +omkoopen. Vader Alexis heeft je dat zeker wel op het hart gedrukt.” Ik antwoordde, dat de eerwaarde vader mij wel een uur +had onderhouden over den eerbied, dien ik moest hebben voor het goed van mijn meester, maar dat zoo iets bij mij niet noodig +was. Daarna beloofde ik, dat ik hem steeds met trouw en ijver zou dienen. + +</p> +<p>Het is altijd goed, om beide partijen te hooren. De jonge Velasquez, die, naar mijn uiterlijk oordeelende, meende dat ik wel +even gemakkelijk zou zijn te verleiden als mijn voorganger, riep mij apart en zei: “Luister eens, waarde vriend, ik begrijp +zeer goed, dat mijn vader je heeft opgedragen om mij te bespieden, maar ik waarschuw je vooruit, dat het geen aangenaam werk +is. Als ik merk, dat je het doet, sla ik je halfdood; wanneer je mij in plaats daarvan wilt helpen, om mijn vader te bedriegen, +dan kan je op mijn dankbaarheid rekenen. Om nog duidelijker te spreken: je zult je deel hebben. Je hebt nu maar te kiezen; +verklaar je voor den vader of voor den zoon.” + +</p> +<p>“Mijnheer,” antwoordde ik hem, “u zet iemand wel het mes op de keel; maar ik zie wel, dat ik uw partij moet kiezen, hoewel +het mij spijt mijnheer uw vader te moeten verraden.” + +</p> +<p>“Bekommer je daar niet om, hij is een leelijke, oude gierigaard, die mij het noodige onthoudt, want als men vijfentwintig +jaar is, heeft men behoefte aan genoegens.” + +</p> +<p>“Dat ben ik volkomen met u eens en ik ben ook bereid <a id="d0e3023"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3023">284</a>]</span>u van dienst te zijn<span id="d0e3025" class="corr" title="Niet in bron">,</span> maar we moeten onze goede verstandhouding geheim houden, want anders kon men uw trouwen helper wel eens de deur uit jagen. +Het kan misschien geen kwaad dat u tegenover de buitenwereld op mij afgeeft; wees maar brutaal tegen mij. U kunt mij ook wel +eens eenige schoppen geven, die niet te hard aankomen.” + +</p> +<p>Ik beloofde hem nog, dat ik bij het bedienen aan tafel altijd doen zou, of ik er een tegenzin in had hem te helpen. Voor den +ouden heer zouden dat bewijzen temeer zijn, dat hij mij kon vertrouwen en wanneer ieder in huis dacht, dat wij doodsvijanden +waren, konden wij des te beter onzen slag slaan. + +</p> +<p>“Mijn jonge vriend,” riep Gaspard verheugd, “ik bewonder je, op je jeugdigen leeftijd heb je al veel slag voor intrige en +dat beschouw ik als een gunstig voorteeken voor mij.” + +</p> +<p>Met de belofte alles te zullen doen, om recht te doen wedervaren aan de goede meening, die hij van mij had, scheidden wij. + +</p> +<p>Niet lang daarna was ik in de gelegenheid Gaspard een dienst te bewijzen. De oude heer had zijn brandkast in zijn slaapkamer, +waar ik in en uit mocht gaan, terwijl de toegang aan Gaspard verboden was. Dikwijls had ik me zelf afgevraagd, of die brandkast +altijd voor mij gesloten zou zijn. Op zekeren dag, dat de oude daar bezig was, bemerkte ik, dat hij den sleutel verborg onder +een kleedje. Ik lette goed op die plaats en deelde mijn ontdekking mee aan mijn jongen meester. + +</p> +<p>Deze was zeer verheugd en riep: “Scipio, wat een gelukkige tijding; ons fortuin is gemaakt; ik zal je vandaag was geven, dan +moet je daar den sleutel in afdrukken en mij dat afdruksel geven. Ik zal wel een slotenmaker vinden, die ons dan een valschen +sleutel bezorgt, want Cordova is niet de stad in Spanje, waar men de minste schelmen vindt.” + +</p> +<p>“Waarom?” vroeg ik, “wilt ge u van een valschen <a id="d0e3040"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3040">285</a>]</span>sleutel bedienen, als wij den goeden kunnen gebruiken?” + +</p> +<p>“Dat is wel zoo,” zei hij, “maar ik ben bang, dat hij dien sleutel uit wantrouwen niet lang op een zelfde plaats laat en het +zekerste is, dat wij er zelf ook een hebben.” + +</p> +<p>Op zekeren morgen, dat mijn oude patroon een bezoek bracht aan vader Alexis, wat gewoonlijk lang duurde, nam ik een afdruk +van den sleutel, maar toen ik dien eenmaal in handen had, kon ik ook niet nalaten, er gebruik van te maken. De brandkast was +in een oogenblik geopend en ik zag voor mij een bekoorlijke verscheidenheid van groote en kleine zakken. Ik wist niet welken +te kiezen; daar echter de vrees te worden ontdekt mij geen langdurig onderzoek toeliet, nam ik maar een van de grootsten. +Daarna stopte ik den sleutel weer weg, en ging met mijn prooi naar mijn kamertje. Later ging ik daarmee naar Gaspard, die +zeer tevreden over mij was en mij de helft aanbood, maar ik wilde daarvan niets weten en zei, dat deze eerste zak voor hem +alleen was. Toen ik drie dagen later mijn kans schoon zag, nam ik er weer een en daarvan stelde ik mij tevreden met een vierde +gedeelte, hoewel de jonge Velasquez broederlijk met mij had willen deelen. Evenals de eerste, bevatte ook deze vijfhonderd +kronen. + +</p> +<p>Zoodra mijn jonge meester zich in het bezit zag van zooveel geld en bijgevolg voldoen kon aan zijn hartstocht voor de vrouwen +en het spel, gaf hij zich daaraan geheel over. Ongelukkig had hij het ongeluk in aanraking te komen met een van die bekende +coquettes, die het geld als het ware verslinden. Ze joeg hem op zoo hooge kosten, dat de oude Velasquez spoedig merkte dat +er ongewenschte bezoeken aan zijn brandkast werden gebracht. + +</p> +<p>“Scipio,” zei hij op een morgen tot me, “ik moet je een ontdekking doen, men besteelt mij, mijn brandkast is opengemaakt en +ik mis er verscheidene zakken geld <a id="d0e3050"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3050">286</a>]</span>uit. Wien moet ik daarvan beschuldigen of liever gezegd wien anders moet ik beschuldigen dan mijn zoon? Gaspard is zeker heimelijk +in mijn kamer gekomen of misschien ook wel heb jij hem er gebracht, want hoewel ge kwaad met elkaar zijt, twijfel ik er toch +soms aan of jij het niet met hem eens bent. Maar ik wil niet toegeven aan die verdenking omdat vader Alexis voor je trouw +heeft ingestaan.” + +</p> +<p>Met een huichelachtig gezicht zei ik, dat het goed van anderen mij heilig was. De oude heer sprak er niet verder van maar +hij bleef mij wantrouwen en nam maatregelen tegen onze aanslagen. Hij liet een anderen sleutel van zijn brandkast maken en +droeg dien altijd bij zich. De gemeenschap tusschen de zakken en ons was daardoor verbroken, tot groot leedwezen vooral van +Gaspard, die geen uitgaven meer kon doen voor zijn nimf en nu vreesde, dat hij haar niet meer zou kunnen zien. Hij vond daarom +een ander middel en vroeg mij geld ter leen. Dat werd zoo dikwijls herhaald, dat ik eindelijk niets meer over had van hetgeen +de aderlatingen van de brandkast mij hadden opgeleverd. Toen ik mijn laatste stuk had gegeven meende ik mijn fout te hebben +goedgemaakt; immers, ik had den zoon en erfgenaam vergoed, wat ik den vader had ontstolen. + +</p> +<p>Toen de jongeman ook die laatste hulpbron zag uitgeput, verviel hij in een sombere droefgeestigheid. Hij beschouwde zijn vader +slechts als een man, die zijn leven ongelukkig maakte. De ellendeling vatte zelfs het afschuwelijke plan op om zijn vader +te vergiftigen. Hij bepaalde er zich niet toe mij deelgenoot te maken van dit plan, maar stelde zelfs voor hem te helpen. +Bij dit voorstel voelde ik een afschuw van hem. Ik zei: “Mijnheer, hoe is het mogelijk, dat ge zóó door den hemel zijt verlaten, +dat ge mij een dergelijk voorstel kunt doen? Zoudt ge in staat zijn uw eigen vader het leven te benemen? Zou men in het Christelijke +Spanje een misdaad moeten zien begaan, waarvoor men zelfs in de meest <a id="d0e3056"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3056">287</a>]</span>beschaafde naties met schrik en afschuw zou terugdeinzen?” + +</p> +<p>Lang sprak ik met Gaspard, om te trachten hem van zijn onmenschelijk plan af te brengen, maar hij bleef somber en stil, zoodat +ik meende, dat hij bij zijn voornemen bleef volharden. + +</p> +<p>Ten einde raad, besloot ik mijn ouden meester te waarschuwen; ik vroeg hem een geheim onderhoud en toen wij in zijn kamer +waren opgesloten, viel ik op mijn knieën en badende in mijn tranen, vertelde ik van onzen diefstal en van het gesprek, dat +ik met Gaspard had gehad. + +</p> +<p>Welke slechte meening de oude Velasquez ook omtrent het karakter van zijn zoon had, zoo iets had hij toch niet verwacht. Hij +twijfelde echter niet aan de waarheid van mijn mededeeling. “Ik vergeef je,” zei hij, “ter wille van het gewichtige feit, +dat je mij hebt meegedeeld. Gaspard staat mij dus naar het leven. De ellendeling ziet zelfs niet tegen een vadermoord op! +En welke redenen heeft hij daarvoor? Ieder jaar verschaf ik hem een som, die voldoende is om op behoorlijke wijze van het +leven te genieten! Ik kan voor zijn uitspattingen toch niet zijn zuster en mijzelf ruïneeren. Maar bewaar het geheim, dat +je mij hebt verteld. Laat niemand iets merken!” + +</p> +<p>Zeer nieuwsgierig was ik, te weten welk besluit de ongelukkige vader zou nemen, toen hij denzelfden dag Gaspard liet roepen +en zonder<span id="d0e3066" class="corr" title="Bron: ,"></span> dat hij iets liet merken van hetgeen er in zijn ziel omging, tot hem zei: “Mijn zoon, ik heb een brief ontvangen van een +vriend uit Mérida. Men vraagt mij, of ge wilt trouwen met een meisje van zestien jaar, zeer schoon en in het bezit van een +aanzienlijke bruidschat. Als gij geen bezwaar hebt tegen dit huwelijk, zullen wij ons morgen zeer vroeg op weg begeven; wij +zullen het meisje bezoeken, bevalt ze u, dan kunt ge haar trouwen, zoo niet, dan zal er over een huwelijk niet verder worden +gesproken.” + +</p> +<p>Zoodra Gaspard van een bruidschat hoorde, was hij <a id="d0e3070"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3070">288</a>]</span>bereid mee te gaan en, gezeten op goede muilezels, vertrokken zij den volgenden dag. + +</p> +<p>Toen zij in de bergen waren en op een plaats, die bekend was door de roovers, welke dikwijls de reizigers overvielen, steeg +Baltazar af en verzocht zijn zoon hetzelfde te doen. De jongeman gehoorzaamde en vroeg, waarom men hier moest ophouden. De +grijsaard keek hem vol smart aan en zei: “Dat zal ik je zeggen. Wij gaan niet naar Mérida en het geheele huwelijk, waarvan +ik je heb gesproken, is slechts een verzinsel geweest, om je hier te krijgen. Ondankbare en onnatuurlijke zoon! Ik weet welk +misdadig plan je hebt. Ik weet, dat je een vergift heb bereid, dat mij zou moeten worden gegeven. Maar onverstandige! Denk +je dan, dat je mij ongestraft het leven zou kunnen benemen? Je misdaad zou ontdekt worden en je zou moeten sterven door de +handen van den beul. Er is een beter middel, om je doel te bereiken, zonder je aan een schandelijken dood bloot te stellen. +Wij zijn hier op een plaats zonder getuigen en waar vaak moorden begaan worden. Indien je mijn bloed wil, steek dan de dolk +in mijn hart en men zal dien moord aan roovers wijten.” Bij die woorden maakte Baltazar zijn kleeren los en wees de plaats +aan, waar deze moest toestooten. + +</p> +<p>De jonge Velasquez, door deze woorden als door den bliksem getroffen, viel buiten bewustzijn aan de voeten van zijn vader. +De goede grijsaard, wien dit een teeken van berouw scheen, kon aan zijn vaderlijke zwakheid geen weerstand bieden, hij hielp +den ongelukkige op. Deze kwam spoedig weer tot bewustzijn, besteeg zijn muilezel en reed weg zonder een woord te spreken. + +</p> +<p>Baltazar vernam korten tijd later, dat zijn zoon in het Karthuizer klooster te <span id="d0e3078" class="corr" title="Bron: Sevilla">Sévilla</span> was gegaan, om er de rest van zijn dagen in boetedoening te slijten. + + +<a id="d0e3081"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3081">289</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3082" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XII</h2> +<h2 class="normal">Einde van de geschiedenis van Scipio.</h2> +<p style="
 background: url(images/e.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/e.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">E</span>en slecht voorbeeld heeft soms ook goede uitwerking. Het gedrag van den jongen Velasquez deed mij over het mijne nadenken. +Ik begon mijn slechte neigingen te bestrijden. Maar de gewoonte, om, wanneer ik het geld van anderen kon nemen, dat te doen, +was zoo sterk bij mij geworden, dat ze niet gemakkelijk te overwinnen was. Maar ik hoopte erin te zullen slagen; dikwijls +reeds had ik gehoord, dat men om deugdzaam te worden het slechts ernstig behoefde te willen. + +</p> +<p>Onze winkel werd dikwijls bezocht door don Manrique de Médrana, een jong edelman en ridder van de orde van Alcantara. Wij +hadden in hem een van onze beste klanten en ik scheen het geluk te hebben, hem te bevallen; steeds als hij bij ons kwam, sprak +hij met mij. “Scipio,” zei hij op een goeden dag, “ik zou wel iemand als jij tot lakei willen hebben.” Ik antwoordde: “dat +kan gemakkelijk gebeuren, mijnheer, want het is een zwak van mij, om zeer gesteld te zijn op de toegenegenheid van voorname +personen.” “Als dat zoo is,” hernam Manrique, “zal ik mijnheer Velasquez vragen of hij goedvindt, dat je van zijn dienst in +den mijne overgaat; hij zal mij dat genoegen niet weigeren.” + +</p> +<p>Velasquez maakte werkelijk geen bezwaar, het verlies van een schelmachtigen knecht scheen hem niet onherstelbaar. Wat mij +betreft, de verandering verheugde mij zeer, ’t was voor mij een groot verschil: knecht te zijn van een burgerman of bediende +bij een ridder. + +</p> +<p>Mijn nieuwe patroon was iemand met een zacht, beminnelijk <a id="d0e3095"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3095">290</a>]</span>humeur en een goed verstand. Als jongere zoon van een meer beroemd dan rijk huis, moest hij leven op kosten van een oude tante, +die in Tolédo woonde, hem als haar zoon lief had en goed voor hem zorgde. Hij kwam in de voornaamste kringen en bezocht vooral +dikwijls de markiezin van Alménara. Dat was een weduwe van twee en zeventig jaar met zulke aangename manieren en zooveel geest, +dat ze den geheelen adel van Cordova aantrok. + +</p> +<p>Op een avond, dat mijn meester van haar terug kwam, was hij in een buitengewoon aangename stemming. “Mijnheer,” zei ik<span id="d0e3099" class="corr" title="Niet in bron">,</span> “mag uw getrouwe dienaar vragen, of u vanavond ook iets ongewoons overkomen is?” + +</p> +<p>Hij antwoordde mij, dat hij een ernstig gesprek had gehad met de markiezin van Alménara. Lachend vroeg ik, of die beminnelijke +zeventigjarige hem misschien een liefdesverklaring had gedaan. “Het is geen spotternij,” zei hij, “maar de markiezin bemint +mij. Ze heeft op de volgende manier tot mij gesproken: “Ik weet, dat ge weinig fortuin hebt en ik ken uw adel; ik heb een +groote genegenheid voor u en ik ben van plan u te trouwen, daar ik geen ander middel weet, om u op behoorlijke wijze rijk +te maken. Ik weet wel, dat dit huwelijk mij in de oogen van de wereld belachelijk zal maken, dat men kwaad van mij zal spreken, +van mij zeggen zal, dat ik een oude gekkin ben, om weer te willen trouwen, maar dat is mij onverschillig. Het eenige, wat +ik vrees is, dat gij mijn gevoelens niet deelt.” + +</p> +<p>De markiezin deelde mij nog mee, dat ze zeer aanzienlijke goederen bezit, wat ik trouwens reeds wist en dat ze mij daarmee +bij haar leven gaarne gelukkig zou maken. + +</p> +<p>“Gij hebt zeker maar besloten haar aan te nemen?” vroeg ik. + +</p> +<p>“Kunt ge daar nog aan twijfelen?” antwoordde hij. “De markiezin is niet alleen enorm rijk, maar ze is ook een goede en verstandige +vrouw, dus zou ik mijn verstand wel moeten hebben verloren, indien ik geen gebruik maakte van deze gelegenheid.” +<a id="d0e3110"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3110">291</a>]</span></p> +<p>Het plan van mijn meester juichte ik sterk toe en ik gaf hem zelfs den raad om haast te maken met de uitvoering, omdat de +zaak anders nog wel eens zou kunnen misloopen. + +</p> +<p>Gelukkig zette de dame zelve er spoed achter en gaf hare orders zóó, dat de toebereidselen tot het huwelijk reeds spoedig +waren genomen. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p289.jpg" alt="" width="513" height="453"></div><p> + + +</p> +<p>Zoodra men in de stad Cordova wist, dat de oude markiezin d’Almenara voornemens was te trouwen met den jongen don Manrique +de Médrana, begon men met de weduwe te bespotten, maar zij liet zich daardoor niet van haar plan afbrengen. Zij liet de menschen +in de stad praten en volgde haren ridder naar het altaar. Hun bruiloft werd schitterend gevierd en gaf opnieuw stof aan de +<a id="d0e3121"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3121">292</a>]</span>kwaadsprekers, die meenden, dat een dergelijke pracht en praal niet paste aan zulk een oud mensch. + +</p> +<p>Nadat het bal afgeloopen was, gingen de jonggehuwden naar een kamer, met een kamenier en mij. De oude dame zei daarop tot +mijn meester: “Don Manrique, dit is uw slaapkamer, de mijne is in een ander gedeelte van het huis; den nacht zullen wij ieder +in onze eigen kamer doorbrengen, over dag zullen wij leven als moeder en zoon.” + +</p> +<p>Toen mijn meester uit beleefdheid wilde tegenspreken, herinnerde zij hem er aan, dat ze hem alleen had getrouwd om hem in +het bezit te stellen van de voordeelen van hare goederen en in ruil daarvoor vroeg zij niet anders dan zijn vriendschap. + +</p> +<p>Na die woorden verliet ze met haar kamenier het vertrek. + +</p> +<p>Verbaasd bleven mijn meester en ik achter. “Wat zegt ge wel van zulk een dame?” vroeg hij. “Mijnheer,” zei ik, “welk een geluk +haar te bezitten. U hebt er alleen de voordeelen van en niet de lasten.” + +</p> +<p>Don Manrique zei nog, dat hij van plan was haar door oplettende zorgen voor zooveel goedheid te beloonen. Daarop zocht hij +zijn mooi bed op en het zal wel geen teleurstelling voor hem zijn geweest, dat hij daar alleen moest slapen. + +</p> +<p>Het was een zeer gelukkig huwelijk en mijn meester was van een armen ridder plotseling een zeer rijk man geworden. De echtgenooten +spraken den volgenden avond af, dat ze, zonder elkaar te hinderen, zouden blijven leven als voor hun huwelijk. Toch mag ik +dezen lof niet aan don Manrique onthouden, hij deed n.l. voor zijn vrouw wat weinig anderen in zijn plaats zouden hebben gedaan; +hij liet een vriendinnetje in den steek waarvan hij hield omdat hij in niets bij zijn vrouw achter wilde staan wat consideratie +betreft. Het voordeel, dat ik daarbij had, was dat ik na eenigen tijd zijn secretaris werd op een jaarwedde van vierhonderd +kronen. +<a id="d0e3135"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3135">293</a>]</span></p> +<p>Op zekeren dag kreeg mijn meester een brief uit Tolédo, waarin hem werd medegedeeld, dat dona Théodora Muscoso, zijn tante, +op haar uiterste lag. Dadelijk ging hij haar opzoeken en behalve mij nam hij nog een knecht en een lakei mee. Wij reden op +de beste paarden uit zijn stal en waren spoedig te Tolédo, waar wij de oude dame in beteren toestand vonden dan wij dachten. +Niettegenstaande de uitspraak van den ouden dokter, die haar behandelde, begon zij in beterschap toe te nemen, minder misschien +door de geneesmiddelen dan door het gezelschap van haar lieven neef. + +</p> +<p>Ik zocht mij in die vreemde plaats zoo goed mogelijk te amuseeren. Met eenige jongelieden, die ik had leeren kennen, bezocht +ik feesten en ook gingen wij wel eens naar plaatsen, waar gespeeld werd. Maar ik was niet zoo’n handige speler, als don Abel, +mijn vorige meester, die altijd won. Ik daarentegen verloor steeds, maar ik kreeg een zekeren hartstocht voor het spel en +het zou misschien verkeerd met mij en de kas van mijn meester zijn afgeloopen, wanneer wij niet gered waren geworden door +de liefde. Op een dag zag ik door de vensters van een groot huis een jong meisje, dat mij meer een godin scheen, dan een sterveling. +Ik zou mij nog van een sterkere uitdrukking bedienen, indien er een was, om u juist uit te drukken, welk een indruk haar verschijning +op mij maakte. Dadelijk informeerde ik en ik vernam, dat zij Béatrix heette en kamenier was bij dona Julia, de jongste dochter +van den graaf de Polan. Niet lang daarna bood ik haar mijn hand aan, maar daar wij met het oog op onze positie, den eersten +tijd nog niet mochten trouwen, besloten wij in stilte te huwen. Dat gebeurde dan ook in tegenwoordigheid van Lorença Séphora +en eenige andere personen uit het gevolg van den graaf de Polan. + +</p> +<p>Eenige malen op den dag had ik gelegenheid mijn vrouw te zien en ’s nachts kwamen wij samen in den tuin. Van een kleine deur, +waardoor ik daarin kon <a id="d0e3142"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3142">294</a>]</span>komen, had zij mij den sleutel gegeven. Nooit zijn een paar jonggetrouwden zoo gelukkig geweest, als Béatrix en ik waren. +Maar de jaloezie kwam ons geluk verstoren. Op een nacht werd ik zeer verschrikt, doordat ik het deurtje open vond. In de duisternis +naderde ik het prieeltje, waarin ik gewoon was, met mijn vrouw te spreken. Ik hoorde een mannestem zeggen: “Laat mij dus niet +langer verlangen, mijn waarde Béatrix. Maak mijn geluk volkomen. Bedenk, dat uw fortuin er mee gemoeid is.” Inplaats van geduld +te hebben en verder te luisteren, meende ik, dat het niet noodig was, meer te hooren; een woedende jaloezie maakte zich van +mij meester. Ik dorstte slechts naar wraak en met uitgetrokken degen, trad ik binnen. “Lafaard!” riep ik. “Wie ge ook zijn +moogt, ge zult mij eerst het leven moeten benemen, voor ge mij van mijn eer kunt berooven.” + +</p> +<p>De vreemdeling trok ook zijn degen en verdedigde zich als iemand, die al spoedig de wapens beter machtig bleek dan ik—trouwens +ik had slechts eenige schermlessen ontvangen te <span id="d0e3146" class="corr" title="Bron: Cordona">Cordova</span>. + +</p> +<p>Maar welk een vechtersbaas hij was, hij kon een stoot van mij niet afweren, of liever gezegd, hij deed een verkeerden pas; +en niets anders denkende, dan dat ik hem doodelijk had getroffen, snelde ik weg, zonder Béatrix te <span id="d0e3151" class="corr" title="Bron: antwoordden">antwoorden</span>, die mij met luide stem riep. + +</p> +<p>Hier werd Scipio in de rede gevallen door zijn vrouw, die zei: “Ja, ik riep om ’t misverstand op te helderen. De heer met +wien mijn man mij hoorde spreken, was don Fernand de Leyva. Deze, die mijn meesteres Julia liefhad, had het plan gevormd haar +te schaken, omdat hij haar niet op een andere wijze meende te kunnen krijgen. Hij had mij een onderhoud gevraagd in den tuin +om mijn medewerking te vragen waarvan, naar hij verzekerde, mijn fortuin zou afhangen. Of ik mijn man al riep, hij was verblind +van toorn en verliet mij alsof ik hem ontrouw was geworden.” + +</p> +<p>Scipio vervolgde hier weer zijn verhaal: “In den <a id="d0e3158"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3158">295</a>]</span>toestand, waarin ik mij bevond, was ik tot alles in staat. Zij, die bij ondervinding weten, wat de jaloezie is en welke uitwerking +ze heeft, zelfs op de grootste geesten, zullen zich niet verwonderen over de verwarring in mijn zwakke hersenen. Van het eene +uiterste viel ik in het andere. Voor de teederheid, die ik, een oogenblik tevoren, nog voor mijn vrouw had gevoeld, was haat +in de plaats gekomen. Ik deed een eed, dat ik haar zou verlaten en uit mijn gedachten verbannen. + +</p> +<p>Bovendien meende ik een moord te hebben begaan, en om niet in de handen van de justitie te vallen, vluchtte ik dus uit Tolédo. +Niets anders had ik bij mij dan mijn kleeren en gelukkig had ik in mijn zak ongeveer honderd pistolen. + +</p> +<p>Den geheelen dag liep ik door en ’s morgens kwam ik in het dorp Muqueda. Daar vond ik een ezeldrijver, die met vier muilezels +naar Madrid moest. Ik maakte een accoord met hem en besteeg een van de dieren. + +</p> +<p>Nauwelijks waren wij buiten het dorp of de ezeldrijver hief een kerkzang aan. Hoewel hij mij doof schreeuwde, riep ik: “Vooruit +maar, mijn vriend. Indien de hemel u goede longen heeft gegeven, moet ge niet nalaten daarvan een goed gebruik te maken.” + +</p> +<p>“O, wat dat betreft, dat doe ik goddank altijd. Ik ben niet zooals de meeste voerlieden, die lichtzinnige en gemeene liedjes +zingen. Niet eens zing ik romances op onze krijgslieden tegen de Mooren, want al zijn die niet onzedelijk, ze zijn toch ijdel +en passen een Christen niet.<span id="d0e3168" class="corr" title="Niet in bron">”</span> + +</p> +<p>Die reinheid van zeden in een ezeldrijver vond ik tamelijk zeldzaam. “Maar zeg mij, vriend, hebt ge ook een gelofte van kuischheid +afgelegd voor ’t geval ge in logementen komt met jeugdige dienstboden?” “Natuurlijk,” antwoordde hij, “ik denk daaraan niets +anders dan aan de verzorging van mijn muilezels.” + +</p> +<p>Tegen het einde van den dag kwamen wij aan te Illescas. Toen wij in het logement kwamen, liet ik aan mijn metgezel de zorg +voor onze muilezels over en ik ging <a id="d0e3175"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3175">296</a>]</span>zelf de keuken binnen, waar ik den waard last gaf een goed souper te bereiden, wat hij beloofde zoo uitstekend te doen, dat +ik mij mijn gansche leven zou herinneren bij hem te hebben gelogeerd. + +</p> +<p>Terwijl de waard het eten klaarmaakte, ging ik naar de eetzaal, waar ik mij uitstrekte op een ruststoel, die daar stond en +daar ik den vorigen nacht niet geslapen had, viel ik van vermoeienis in slaap. Na twee uren kwam mijn metgezel mij roepen +met de mededeeling dat ons avondeten gereed was. + +</p> +<p>Wij gingen aan tafel zitten en men bracht ons hazepeper. Ik vond dien buitengewoon goed, misschien deed mijn groote eetlust +mij zoo gunstig oordeelen, of mogelijk kwam het wel door de goede bereiding. Daarna kregen wij een schapenbout en daar de +ezeldrijver alleen van het laatste gerecht zich bediende en het eerste onaangeroerd had gelaten, vroeg ik de oorzaak daarvan. +Glimlachend antwoordde hij mij, dat hij niet van hazepeper hield. Dat antwoord of liever de glimlach, waarmee hij het deed +vergezeld gaan, kwam mij geheimzinnig voor. “Ge verbergt mij,” zei ik, “de ware redenen, waarom ge niet van dien hazepeper +hebt gegeten. Doe mij genoegen en deel mij die mee.” “Omdat ge zoo benieuwd zijt het te weten,” antwoordde hij, “zal ik u +zeggen, dat ik een tegenzin heb in dat soort van eten, sinds ik eens op een avond tusschen Tolédo en Cuença heb gezien, dat +men een gebakken kater gebruikte om er hazepeper van te maken.” Hij had die woorden nog niet gesproken, of niettegenstaande +al mijn honger, was mijn eetlust opeens verdwenen. Ik stond woedend van tafel op en verwenschte den hazepeper, den waard en +zijn logement. + +</p> +<p>’s Nachts sliep ik beter dan ik verwacht had en den volgenden morgen gingen we vroeg op weg. Ik was zoo vol van den hazepeper +van den vorigen dag dat ik alle beesten, die ik tegenkwam, voor katers aanzag. + +</p> +<p>Zoodra ik in Madrid was aangekomen en mijn drijver had betaald, huurde ik een gemeubileerde kamer. Hoewel ik <a id="d0e3185"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3185">297</a>]</span>aan het leven in groote steden gewoon was, verbaasde mij toch de pracht, die zich hier aan mij vertoonde. Vooral in de nabijheid +van het hof raakte ik niet uitgekeken. + +</p> +<p>Het gelukte mij niet spoedig een betrekking te vinden en daar mijn geld intusschen opraakte, moest ik mij met al mijn verdiensten +tevreden stellen met een betrekking bij iemand, die zich letterkundige noemde, te Salamanca woonde en voor een familie-aangelegenheid +naar Madrid was gekomen. + +</p> +<p>Mijn nieuwe patroon heette don Ignacio de Ipigna. Hij noemde zich “don”, omdat hij onderwijzer was geweest van een hertog, +die hem uit dankbaarheid een jaarlijksch pensioen had geschonken. Hij had ook nog een pensioen als oud-onderwijzer aan een +school en bovendien trok hij ieder jaar van het publiek twee- of driehonderd pistolen door boeken over moraal, die hij de +gewoonte had, te laten drukken. De wijze waarop hij zijn werken samenstelde, verdient wel vermeld te worden. De beroemde don +Ignacio bracht bijna den geheelen dag door met het lezen van Hebreeuwsche, Grieksche en Latijnsche schrijvers en schreef op +kleine vierkante papiertjes alle spreuken of schitterende gedachten, die van zijn gading waren. Die papiertjes werden dan +door mij aan een ijzerdraad geregen, dat den vorm had van een guirlande en iedere guirlande vormde een deel. + +</p> +<p>Wat maakten wij een boeken! De persen zuchtten er onder! + +</p> +<p>Het ergste was echter, dat hij zijn compilaties voor nieuw en oorspronkelijk werk uitgaf. Wanneer de beoordeelaars hem verweten, +dat hij de ouden plunderde, antwoorde hij met een fier “<span lang="la">Furto laetamur in ipso</span>.” + +</p> +<p>Intusschen profiteerde ik wel bij dien geleerde; het zou ondankbaar zijn, dat niet te erkennen. Ik begon beter te schrijven, +omdat ik zijn werk moest copieeren. Hij behandelde mij meer als een leerling dan als een bediende. Hij zorgde niet alleen +voor de vorming van mijn geest, maar ook voor mijn zeden. “Scipio,” zei hij, wanneer hij toevallig <a id="d0e3200"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3200">298</a>]</span>hoorde van een of ander schelmstuk, dat door een bediende was uitgehaald, “pas op, mijn jongen, dat je zulk een voorbeeld +niet volgt. Een knecht moet zijn meester dienen met evenveel trouw als ijver en deugdzaam worden door het werk, wanneer hij +het niet is van natuur.” + +</p> +<p>In één woord, don Ignacio liet geen gelegenheid voorbijgaan, om te trachten mij te verbeteren en zijn pogingen hadden zulk +een goede uitwerking, dat ik niet den minsten aandrang gevoelde hem beet te nemen gedurende de vijftien maanden, dat ik bij +hem woonde. + +</p> +<p>Mijn meester had een familielid in Madrid genaamd Catalina, die in betrekking was bij de min van den prins en van wier tusschenkomst +ik mij indertijd ook heb bediend om de bevrijding van den heer Gil Blas uit den toren van Ségovië te bewerken. Deze Catalina +nu wist door hare meesteres gedaan te krijgen, dat don Ignacio benoemd werd tot het aartsdekenaat te Granada. Zoodra wij de +tijding kregen, vertrokken wij naar Madrid omdat mijn meester zijn weldoener wilde bedanken. Ik had gelegenheid om Catalina +te zien en te spreken en—vergeef mij waarde Béatrix, want ik meende toen, dat ge mij ontrouw waart—wij werden op elkaar verliefd. + +</p> +<p>Na eenigen tijd maakte mijn meester aanstalten om naar Granada te gaan, maar Catalina en ik zagen tegen een scheiding op en +dus zonnen wij op een middel om die te voorkomen. Ik deed alsof ik ziek was, ik klaagde over mijn hoofd, over mijn borst, +over alle mogelijke kwalen. Don Ignacio liet een dokter komen, waar ik zeer tegen opzag, omdat ik vreesde, dat die man wel +dadelijk zou ontdekken, dat ik volstrekt niet ziek was. Maar gelukkig voor mij en alsof wij het eens waren, zei hij na mij +goed te hebben opgenomen, dat mijn ziekte ernstiger was dan men dacht en dat ik langen tijd mijn kamer zou moeten houden. +Mijn meester, die begeerig was om naar zijn nieuwe woonplaats te gaan, kon om mij zijn vertrek niet uitstellen, hij gaf er +de voorkeur aan een anderen jongen in zijn dienst te nemen. Hij vertrouwde mij toe aan <a id="d0e3208"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3208">299</a>]</span>de zorg van een verpleegster aan wie hij een som gelds gaf om mij te laten begraven wanneer ik stierf, of om mijn diensten +te beloonen voor het geval, dat ik van mijn ziekte genas. + +</p> +<p>Zoodra ik wist, dat don Ignacio naar Granada was, genas ik dadelijk van al mijn kwalen. Ik stond op, stuurde mijn dokter weg, +die zooveel scherpzinnigheid bezat en ontdeed mij van mijn verpleegster, die mij meer dan de helft had ontstolen van het geld, +dat ze voor mij had gekregen. + +</p> +<p>Intusschen had Catalina hare meesteres Anna de Guevara verteld, dat ik bewonderenswaardig geschikt was voor allerlei intriges. +Deze dame had zulke personen noodig voor hare winstgevende ondernemingen en zij nam mij onder haar personeel op. Zij gaf mij +verschillende opdrachten, die een weinig handigheid vereischten en ik mag zeggen, dat ik mij daarvan niet slecht kweet. Zij +was spoedig zoo tevreden over mij als ik onvoldaan was over haar. De dame was zoo gierig, dat ik niet het minste profijt trok +van wat ze door mijn werk ontving. + +</p> +<p>Ik had dan ook al spoedig lust om weg te gaan, maar werd daarvan teruggehouden door Catalina, die met den dag verliefder op +mij werd en mij eindelijk formeel voorstelde haar te trouwen. + +</p> +<p>“Aanbiddelijke schoone,” zei ik, “dat gaat zoo niet; ik moet eerst den dood vernemen van een jeugdige persoon, die u voor +is geweest en van wie ik de echtgenoot ben geworden.” + +</p> +<p>“Maak dat anderen wijs!” riep ze. “Je wilt me vertellen, dat je getrouwd bent. Waarom? Alleen omdat je er een tegenzin in +hebt om mij tot vrouw te nemen.” + +</p> +<p>Tevergeefs trachtte ik haar ervan te overtuigen, dat ik de waarheid sprak. Ze gevoelde zich beleedigd en veranderde ten opzichte +van mij. + +</p> +<p>Onder die omstandigheden vernam ik, dat er een lakei noodig was bij den heer Gil Blas de Santillano, secretaris van den eersten +minister en die betrekking stond mij zeer <a id="d0e3224"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3224">300</a>]</span>aan. Men zei mij, dat de heer de Santillano iemand was van groote verdiensten, zeer in de gunst bij den hertog de Lerme en +bovendien edelmoedig. Ik liet deze gelegenheid niet ongebruikt voorbijgaan en ging mij presenteeren bij den heer Gil Blas, +die mij op mijn gezicht aannam en die, de hemel geve het, mijn laatste meester zal zijn.” + +</p> +<p>Hier eindigde Scipio en richtte zich daarna uitsluitend tot mij: “Mijnheer de Santillano, doe mij het genoegen voor de dames +te getuigen, dat ge mij steeds hebt gekend als een even ijverigen, als trouwen dienaar. Ik heb behoefte aan uw getuigenis, +om haar te overtuigen, dat de zoon van Coscolina zijn zeden heeft gebeterd en zijn slechte neigingen bedwongen.” + +</p> +<p>“Ja dames,” zei ik toen, “daar kan ik u voor instaan. Indien Scipio in zijn jeugd een deugniet is geweest, hij heeft zich +sedert dien tijd zoo veranderd, dat hij het model is geworden van een volmaakten bediende. Wel verre van hem iets te kunnen +verwijten in zijn gedrag tegenover mij, moet ik eerder bekennen, dat ik groote verplichtingen aan hem heb. In den nacht, dat +men mij oplichtte en naar den toren van Ségovië bracht, redde hij uit de plundering een gedeelte van mijn geld en bracht dat +in veiligheid. Hij had het zich ongestraft kunnen toeëigenen. Hij bepaalde er zich niet toe, om voor mijn geld te zorgen; +alleen uit vriendschap voor mij, liet hij zich met mij in de gevangenis opsluiten. Boven de begeerlijkheden der vrijheid gaf +hij er de voorkeur aan met mij mijn verdriet te deelen.” + + + + +<a id="d0e3230"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3230">301</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div class="div0" id="d0e3231"> +<h2 class="normal">Elfde Boek</h2><a id="d0e3234"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3234">303</a>]</span><div id="d0e3235" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk I</h2> +<h2 class="normal">Van de grootste vreugde, die Gil Blas ooit gekend heeft en van het treurig ongeluk, dat daarop volgde. Van de veranderingen, +die aan het hof plaats hadden en waardoor Gil Blas er terugkeerde. +</h2> +<p style="
 background: url(images/s.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/s.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">S</span>cipio en ik waren te beminde echtgenooten, om niet spoedig vader te zijn. Béatrix bracht een meisje ter wereld en eenige dagen +later overlaadde Antonia ons allen met vreugde door mij een zoon te schenken. + +</p> +<p>Ik zond Scipio naar Valencia, om deze gelukkige tijding aan den gouverneur te gaan meedeelen. Deze kwam zelf met zijn vrouw +over om de kinderen ten doop te houden. Mijn zoon werd Alphonse genoemd en het dochtertje van Scipio <span id="d0e3244" class="corr" title="Bron: Seraphine">Séraphine</span>. + +</p> +<p>De geboorte van mijn zoon verheugde niet alleen de bewoners van het kasteel, ook de inwoners van het dorp vierden feest. Maar +helaas, onze vreugde was niet van langen duur, of liever gezegd, ze ging spoedig over in weenen en klagen, door het ongeluk +dat twintig jaren lang mij nog niet hebben kunnen doen vergeten. Mijn zoon stierf en zijn moeder, hoewel de bevalling voorspoedig +was geweest, volgde hem spoedig. Een hevige koorts nam na een huwelijk van veertien maanden mijn lieve vrouw weg. + +</p> +<p>Het verdriet, dat ik had, is niet te beschrijven, ik viel in een soort van verdooving, in een staat van gevoelloosheid. Vijf +of zes dagen was ik in dien toestand; ik weigerde alle voedsel en zonder Scipio geloof ik, dat ik zou zijn doodgehongerd. +Maar deze slimme secretaris bedacht een middel om mij versterkende middelen te geven; hij bood <a id="d0e3251"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3251">304</a>]</span>ze mij n.l. met zoo’n somber gezicht aan, dat het den schijn had of ze mijn droefheid moesten in stand houden in plaats van +mijn leven. + +</p> +<p>Die trouwe dienaar schreef ook aan don Alphonse, om hem mededeeling te doen van het ongeluk, dat mij had getroffen en van +den toestand, waarin ik verkeerde. Mijn edelmoedige vriend kwam dadelijk naar Lirias en ik zal onze ontmoeting nooit vergeten. +“Beste Santillano,” zei hij, “ik kom niet om je te troosten maar om met je te weenen over Antonia, zooals gij met mij Séraphine +zoudt beweenen, indien ze van mij werd weggenomen.” + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p302.jpg" alt="" width="499" height="446"></div><p> + + +</p> +<p>Hoe gebukt ook onder mijn smart, ik gevoelde toch levendig zijn goedheid. + +</p> +<p>Don Alphonse had een lang onderhoud met Scipio <a id="d0e3263"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3263">305</a>]</span>over hetgeen ze konden doen om mij te onttrekken aan mijn verdriet. Zij meenden, dat het beter voor mij zou zijn indien ik +mij eenigen tijd verwijderde van Lirias, waar alles mij zonder ophouden aan Antonia herinnerde. De gouverneur stelde mij voor +met hem naar Valencia te gaan en ook Scipio drong daarop zoo sterk aan, dat ik toegaf. + +</p> +<p>Toen ik te Valencia was, deden ook don César en zijn schoondochter al het mogelijke om mij te troosten, maar het mocht hun +niet gelukken mijn droefgeestigheid te verdrijven. Scipio kwam dikwijls van Lirias om te zien hoe het met mij ging. + +</p> +<p>Op een morgen kwam hij mijn kamer binnenloopen en zei: “Mijnheer, er is door de stad een gerucht verspreid, dat van de grootste +beteekenis is voor de geheele monarchie; men zegt, dat koning Filips<span id="d0e3269" class="corr" title="Bron: ,"></span> niet meer leeft en dat zijn zoon den troon heeft bestegen. Men voegt er aan toe, dat de kardinaal, hertog de Lerme, zijn +post heeft verloren en dat don Gaspard de Guzman, graaf van Olivarez, eerste minister is geworden.” + +</p> +<p>Door die tijding voelde ik mij een weinig bewogen, ik wist zelf niet waarom. Scipio, die dat zag, vroeg of ik geen belang +stelde in die verandering. + +</p> +<p>“Welk belang zou ik er in stellen?” vroeg ik. “Ik heb het hof verlaten en alle veranderingen daar moeten mij onverschillig +zijn.” + +</p> +<p>“Voor een man van uw leeftijd, zijt ge wel wat te beu van de wereld,” zei hij. “In uw plaats zou ik een levendig verlangen +hebben.” + +</p> +<p>“Welk verlangen?” + +</p> +<p>“Wel ik zou naar Madrid gaan en den jongen koning mijn gezicht toonen om te zien of hij mij nog herkende. Dat genoegen zou +ik mij verschaffen.” + +</p> +<p>“Ik begrijp je al, je zou willen, dat ik naar het hof terugkeerde om er opnieuw mijn fortuin te beproeven, of liever om er +weer gierig en eerzuchtig te worden.” + +</p> +<p>“Waarom zou uw karakter er opnieuw bedorven worden? <a id="d0e3285"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3285">306</a>]</span>Heb meer vertrouwen in uw eigen deugden!” + +</p> +<p>Glimlachend vroeg ik: “Ben je het moe mij zulk een rustig leven te zien leiden? Ik dacht, dat mijn rust je meer waard was.” + +</p> +<p>Onder dit gesprek <span id="d0e3291" class="corr" title="Bron: kwam">kwamen</span> don César en zijn zoon binnen. Zij bevestigden de tijding van den dood van den koning en den val van den hertog de Lerme. +Ze wisten voorts nog mee te deelen, dat de hertog, die toestemming had gevraagd om naar Rome te gaan, deze niet had kunnen +krijgen en dat hem last was gegeven zich terug te trekken op zijn landgoed te Denia. + +</p> +<p>Vervolgens alsof zij in overeenstemming met Scipio handelden, gaven zij mij den raad naar Madrid te gaan om mij aan den jongen +koning te vertoonen, die mij kende en wien ik zelfs diensten had bewezen, die vorsten gaarne beloonen. + +</p> +<p>“Wat mij betreft,” zei don Alphonse, “ik twijfel er niet aan of Filips de Vierde zal de schulden betalen, die hij als prins +maakte.” + +</p> +<p>“Ik ben van het zelfde gevoelen,” zei don César, “en ik zie in een bezoek van Santillano aan het hof het middel voor hem om +tot hooge posten te worden geroepen.” + +</p> +<p>“Waarlijk heeren!” riep ik, “ik geloof niet, dat ge goed nadenkt, over hetgeen ge zegt. Als men u hoort, zou ik mij naar Madrid +hebben te begeven, om dadelijk een man van gewicht te zijn. Maar ge dwaalt. Ik ben er integendeel van overtuigd, dat de koning +geen acht op mij zou slaan, indien ik mij vertoonde. Daarvan zou ik u, om u te overtuigen, wel de proef willen geven.” + +</p> +<p>De heeren de Leyva hielden mij aan mijn woord en dwongen mij nu de belofte af, dat ik mij dadelijk naar Madrid zou begeven. + +</p> +<p>Zoodra mijn secretaris mij besloten zag dien tocht te ondernemen, verheugde hij zich ten zeerste. Hij verbeeldde zich, dat +ik onmiddellijk na mijn verschijnen aan het hof met eerbewijzen en weldaden zou worden overladen. +<a id="d0e3306"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3306">307</a>]</span></p> +<p>Ik besloot dus naar het hof terug te keeren niet met het plan de fortuin weer te beproeven, maar om don César en zijn zoon +tevreden te stellen. Het is waar, dat ik in den grond van mijn hart eenige nieuwsgierigheid gevoelde om te weten of de jonge +vorst mij herkende. Overigens vertrok ik naar Madrid zonder hoop en zonder plan eenig voordeel van de nieuwe regeering te +trekken. Scipio vergezelde mij; de zorg voor het kasteel hadden wij overgelaten aan Béatrix, die een goede huishoudster was. + + + + +<a id="d0e3309"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3309">308</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3310" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk II</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas begeeft zich naar Madrid; hij verschijnt aan het hof; de koning herkent hem en beveelt hem bij zijn eersten minister +aan. Gevolg van die aanbeveling. +</h2> +<p style="
 background: url(images/n.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/n.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">N</span>og geen acht dagen later reisden wij naar Madrid; don Alphonse had ons twee van zijn beste paarden gegeven, om sneller te +kunnen gaan. Wij gingen logeeren bij Vincent Forero, die ons van vroeger kende. + +</p> +<p>Daar deze hotelhouder er op uit was, om alles te weten wat er aan het hof en in de stad voorviel, vroeg ik hem welk nieuws +er was. “Heel wat,” antwoordde hij; “sinds den dood van den koning, hebben de vrienden en partijgangers van den hertog de +Lerme alles gedaan, om hem in zijn waardigheid te herstellen, maar hunne pogingen zijn vergeefsch geweest; de graaf van Olivarès +heeft het van hen gewonnen. Men beweert, dat Spanje bij die wisseling niet heeft verloren en dat de nieuwe minister zooveel +talent bezit, dat hij wel de wereld zou kunnen regeeren. Zeker is het, dat het volk zeer hooge gedachten van hem heeft.” + +</p> +<p>Twee dagen na mijn aankomst te Madrid, ging ik naar het hof en ik zorgde op zijn weg te zijn, toen hij naar zijn kabinet ging. +Maar hij zag mij niet. Den volgenden dag keerde ik op dezelfde plaats terug, maar ik was niet gelukkiger. Den derden dag wierp +hij in het voorbijgaan, een blik op mij, maar hij scheen niet de minste aandacht aan mijn persoon te schenken. Daar trok ik +partij van. “Je ziet wel,” zei ik tegen Scipio, die mij vergezelde, “dat de koning mij niet herkent of indien hij het misschien +wel deed er zich niet om bekommert, om de kennismaking <a id="d0e3321"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3321">309</a>]</span>met mij te hernieuwen. Ik geloof, dat wij maar goed zullen doen, als we weer naar Valencia gaan.” + +</p> +<p>“Laten wij daar niet zoo’n haast mee maken, mijnheer, u weet beter dan ik, dat men aan het hof slechts slaagt, indien men +geduld heeft. Blijf u aan den jongen koning vertoonen, dan moet hij u wel nauwkeuriger opnemen en dan zal hij zich ongetwijfeld +uw werk bij de schoone Catalina herinneren.” + +</p> +<p>Opdat Scipio mij niets te verwijten zou hebben, bleef ik het drie weken volhouden, om geregeld aan het hof te verschijnen +en op zekeren dag werd de koning door mijn gezicht getroffen en liet hij mij roepen. + +</p> +<p>Ik trad zijn kabinet binnen, wel eenigszins zenuwachtig, mij alleen te bevinden met mijn vorst. + +</p> +<p>“Wie zijt gij?” vroeg hij. “Uw trekken komen mij niet onbekend voor. Waar kan ik u hebben gezien?” + +</p> +<p>“Sire. Ik heb de eer gehad u eens op een nacht met den graaf de Lemos te begeleiden naar....” + +</p> +<p>“Ah! Ik herinner het mij; gij waart de secretaris van den hertog de Lerme en uw naam<span id="d0e3335" class="corr" title="Bron: ,"></span> is, als ik mij niet bedrieg, Santillano. Ik heb niet vergeten, dat ge mij bij die gelegenheid diensten hebt bewezen en dat +ge daarvoor slecht zijt beloond geworden. Zijt ge niet in de gevangenis geweest voor dat avontuur?” + +</p> +<p>“Ja Sire,” antwoordde ik, “ik ben zes maanden in Ségovia opgesloten geweest, maar door uwe goedheid werd ik bevrijd.” + +</p> +<p>“Daarmee is onze rekening niet vereffend. ’t Was niet voldoende u in vrijheid te stellen; op andere wijze zal ik goedmaken, +wat ge uit liefde voor mij hebt geleden.” + +</p> +<p>Toen de vorst die laatste woorden had uitgesproken, kwam de graaf van Olivarès in het kabinet. Hij was verbaasd daar een onbekende +te zien en zijn verwondering nam nog toe, toen de koning zei: “graaf, ik beveel u dezen jongen man aan, wil er voor zorgen, +dat hij vooruit komt.” De minister boog en nam mij van het hoofd tot de voeten op, zeer benieuwd, te weten wie ik was. De +<a id="d0e3343"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3343">310</a>]</span>koning gaf mij een wenk om te vertrekken en zei: “Mijn vriend, de minister zal niet nalaten een nuttig gebruik van uw diensten +te maken en daarbij aan uw belangen te denken.” + +</p> +<p>Ik verliet het kabinet en trad op Scipio toe, die zeer verlangend was om te vernemen, wat de koning had gezegd. + +</p> +<p>“Naar uw gezicht te oordeelen,” zei hij, “zullen wij inplaats van naar Valencia terug te keeren, wel hier blijven wonen.” +Woord voor woord vertelde ik hem daarna het korte onderhoud, dat ik met den koning had gehad. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p308.jpg" alt="" width="509" height="413"></div><p> + + +</p> +<p>“Beken nu maar,” riep hij, “dat ik u geen slechten dienst heb bewezen, door aan te dringen op uw reis naar Madrid. Reeds zie +ik u in een prachtige positie. Ge zult de Calderone worden van den graaf van Olivarès.” + +</p> +<p>“Dat zou ik niet willen. Liever had ik een plaats, waar ik geen gelegenheid had, om onrechtvaardigheden te <a id="d0e3357"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3357">311</a>]</span>begaan, of misbruik te maken van de goedheid van den koning. Na het gebruik, dat ik in het verleden van mijn positie heb gemaakt, +kan ik mij niet genoeg wachten voor de gierigheid en de eerzucht.” + +</p> +<p>“De minister,” zei Scipio, “zal u wel een goede betrekking geven, die ge kunt vervullen zonder op te houden een eerlijk man +te zijn.” + +</p> +<p>Den volgenden morgen ging ik naar den graaf die gewoon was vóór zonsopgang <span id="d0e3363" class="corr" title="Bron: audientie">audiëntie</span> te verleenen. Ik ging in een hoek van de zaal staan en daar nam ik den graaf goed op, want ik had in het kabinet van den +koning weinig aandacht aan zijn persoon kunnen schenken. Hij was een groote man, niet knap van uiterlijk. Alle menschen, die +met hem moesten spreken, ontving hij met zekere welwillendheid en vriendelijk nam hij de verzoekschriften in ontvangst, die +men hem aanbood. Toen het echter mijn beurt was om hem te naderen, wierp hij mij een koelen blik toe, keerde mij den rug toe +zonder zich te verwaardigen mij aan te hooren en ging weer in zijn kabinet. Ik vond hem toen nog leelijker dan hij door de +natuur reeds was en verliet de zaal, zeer verbaasd over zulk een ontvangst, en niet wetende, wat ik er van moest denken. + +</p> +<p>“Weet je,” vroeg ik aan Scipio, die mij buiten opwachtte, “welke ontvangst men mij heeft bereid?” + +</p> +<p>“Neen,” antwoordde hij, “maar dat is niet moeilijk te raden. De minister zal u overeenkomstig den wensch van den koning een +mooie betrekking hebben aangeboden.” “Daar bedrieg je je in,” antwoordde ik en vertelde hem vervolgens wat er was gebeurd. + +</p> +<p>Hij luisterde aandachtig toe en zei daarop: “De graaf moet u niet hebben herkend of voor een ander hebben aangezien. Ik raad +u aan hem nog eens te bezoeken, dan zal hij u wel op een andere wijze ontvangen.” + +</p> +<p>Ik volgde den raad van mijn secretaris en bezocht den minister weer, die mij echter zoo mogelijk nog onbeleefder behandelde +dan den eersten keer. + +</p> +<p>Daarover was ik zoo verontwaardigd, dat ik onmiddellijk <a id="d0e3376"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3376">312</a>]</span>naar Valencia wilde teruggaan. Scipio verzette zich daartegen, hij kon nog maar niet besluiten zijn hoopvolle verwachtingen +op te geven. + +</p> +<p>“Zie je niet,” vroeg ik hem, “dat de minister mij van het hof wil verwijderen? De koning heeft zijn genegenheid voor mij betuigd, +maar die is niet voldoende om den tegenzin van zijn gunsteling te overwinnen. Laten wij dus dien geduchten vijand ontloopen.” + +</p> +<p>“In uw geval,” antwoordde hij, “zou ik niet zoo gemakkelijk het terrein vrijlaten. Ik zou opheldering willen hebben over die +ontvangst en mij bij den koning gaan beklagen, dat de minister zoo weinig acht heeft geslagen op zijn aanbeveling.” + +</p> +<p>“Dat is een slechte raad, mijn vriend, en het zou mij zeker berouwen, indien ik zulk een onvoorzichtigen stap deed. Zelfs +ben ik er niet zeker van of ik niet eenig gevaar loop, door hier langer in de stad te blijven.” + +</p> +<p>Mijn secretaris begon na te denken. Hij zag in, dat wij met een man te doen hadden, die ons misschien naar den toren van Ségovië +kon zenden en verzette zich dus niet langer tegen ons vertrek uit Madrid, dat wij besloten den volgenden dag te verlaten. + + + +<a id="d0e3386"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3386">313</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3387" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk III</h2> +<h2 class="normal">Wat Gil Blas belette zijn voornemen uit te voeren en het hof te verlaten en van den gewichtigen dienst, dien Joseph Navarro +hem bewees. +</h2> +<p style="
 background: url(images/o.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/o.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">O</span>p den terugweg naar het hotel ontmoette ik Joseph Navarro, chef van dienst bij don Balthazar de Zuniga en mijn ouden vriend. +Ik twijfelde een oogenblik, of ik zou doen alsof ik hem niet zag, dan wel of ik hem vergiffenis zou vragen, dat ik hem zoo +slecht had behandeld. Ik besloot tot het laatste, groette en hield hem staande met de woorden: “herkent ge me? En wilt ge +nog zoo goed zijn, om te spreken met iemand, die met ondankbaarheid uw vriendschap voor hem heeft vergolden?” + +</p> +<p>“Ge bekent dus, dat ge niet goed tegenover mij hebt gehandeld?” vroeg hij. + +</p> +<p>“Ja,” antwoordde ik, “en ge zijt in uw recht, wanneer ge mij overlaadt met verwijten. Ik kan u echter verzekeren, dat het +gebeurde mij oprecht spijt.” + +</p> +<p>“Als dat zoo is,” riep Navarro, “dan zullen wij het gebeurde maar vergeten.” En wij drukten elkaar hartelijk de hand. + +</p> +<p>Hij had van mijn gevangenneming gehoord, maar wist niet, wat er verder met mij was gebeurd. Ik vertelde hem dat, deelde hem +ook mee, dat ik een onderhoud had gehad met den jongen koning, sprak daarna van de slechte ontvangst bij den minister en van +mijn voornemen, om de eenzaamheid weer te gaan opzoeken. + +</p> +<p>“Ga in geen geval weg,” zei hij; “dat de koning u zijn vriendschap heeft betuigd, moet u in ieder geval van groot voordeel +zijn. Onder ons gezegd is de minister een <a id="d0e3404"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3404">314</a>]</span>fantastisch en eigenaardig heer; hij zit vol grillen. Soms, zooals in dit geval, gedraagt hij zich onuitstaanbaar en hij zelf +alleen heeft den sleutel van zijn vreemdsoortige daden. Overigens, wat voor reden hij ook gehad kan hebben voor de slechte +ontvangst, houd voet bij stuk en profiteer van de vriendschap van den koning. Vanavond zal ik er een paar woorden over spreken +met don Balthazar de Zuniga, mijn meester, die de oom is van den graaf en nu met hem in de regeering zit.” + +</p> +<p>Navarro vroeg mij vervolgens nog mijn adres en daarna scheidden wij. + +</p> +<p>Den volgenden dag al zag ik hem weer bij mij. “Mijnheer de Santillano,” zei hij, “ge hebt een beschermer, mijn meester wil +u helpen. Na alles wat ik hem van u heb gezegd, heeft hij mij beloofd, met zijn neef over u te spreken en ik twijfel er niet +aan of dat zal in uw voordeel zijn.” + +</p> +<p>Twee dagen later stelde Navarro mij voor aan don Balthazar, die mij zeer vriendelijk ontving. “Mijnheer de Santillano,” zei +hij, “uw vriend Joseph heeft mij zooveel goeds van u verteld, dat het mij een genoegen is, u van dienst te kunnen zijn.” + +</p> +<p>Ik maakte een diepe buiging en antwoordde, dat ik zeer veel verplichting had aan Navarro, die mij de protectie had verschaft +van een staatsman, dien men met recht “den fakkel van den ministerraad” noemde. + +</p> +<p>Bij dit vleiend antwoord klopte don Balthazar mij lachend op den schouder en zei: “Ge moet morgen nog maar eens naar den eersten +minister gaan, dan zult ge wel beter over hem tevreden zijn.” + +</p> +<p>Zoo verscheen ik dus voor de derde maal bij den minister. Zoodra deze mij onder de menigte zag, wierp hij mij een blik toe, +die vergezeld ging van een glimlach. Dat wekte bij mij de verwachting op van een betere ontvangst en deze werd niet bedrogen. + +</p> +<p>Nadat de audientie was afgeloopen, liet de graaf mij in zijn kabinet gaan, waar hij zei: “Mijn vriend Santillano, <a id="d0e3420"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3420">315</a>]</span>neem mij niet kwalijk, dat ik, om mij te vermaken u eenige onaangename oogenblikken heb bezorgd. Ik wilde eens een proef met +u nemen en zien, wat ge in uw boosheid zoudt doen. Ge hebt u zeker verbeeld niet in mijn smaak te vallen, maar ik kan u het +tegendeel verzekeren. Ook al had de koning u niet bij mij aanbevolen, dan zou ik u toch hebben vooruitgeholpen uit eigen beweging. +Bovendien heeft mijn oom, don Balthazar de Zuniga, wien ik niets kan weigeren, in uw belang gesproken.” + +</p> +<p>Na wat er vooraf gegaan was, was deze vriendelijke ontvangst mij dubbel aangenaam. + +</p> +<p>“Kom in den namiddag hier terug en vervoeg u bij mijn intendant. Ik zal hem orders omtrent u geven.” Met die woorden verliet +de minister mij om naar gewoonte de mis te gaan hooren en daarna den koning te bezoeken. + + + +<a id="d0e3426"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3426">316</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3427" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk IV</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas maakt zich bemind bij den graaf van Olivarès.</h2> +<p style="
 background: url(images/n.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/n.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">N</span>a den middag was ik terug bij den eersten minister en vroeg naar zijn intendant, die don Raimond Caporis heette. Zoodra ik +mijn naam had genoemd, ontving hij mij met alle teekenen van eerbied. Hij verzocht mij hem te volgen en bracht mij naar een +vleugel van de tweede verdieping. “Hier heeft de minister voor u een woning ingericht. Ge zult iederen dag op zijn kosten +een tafel hebben van zes couverts, door zijn eigen personeel worden bediend en er zal steeds een koets tot uw beschikking +zijn. Dat is nog niet alles, de minister heeft mij uitdrukkelijk bevolen dezelfde zorgen voor u te hebben, alsof ge tot zijn +familie zoudt behooren.” + +</p> +<p>“Wat voor den duivel!” zei ik in stilte<span id="d0e3436" class="corr" title="Niet in bron">,</span> “zou dat alles beteekenen? Hoe moet ik die onderscheidingen opvatten? Zou de minister zich weer ten koste van mij willen +vermaken? Maar komt zoo iets eigenlijk wel te pas voor een minister van den kroon?” + +</p> +<p>Terwijl ik zoo in die onzekerheid tusschen hoop en vrees zweefde, kwam een page mij zeggen, dat de graaf mij wenschte te zien. +Onmiddellijk begaf ik mij naar zijn kabinet, waar ik hem alleen vond. + +</p> +<p>“Welnu Santillano, zijt gij tevreden over uw logies en over de bevelen, die ik don Raimond heb gegeven?” + +</p> +<p>“Excellentie,” antwoordde ik, “uw goedheid is zoo overstelpend groot, dat ze mij verlegen maakt.” + +</p> +<p>“Waarom?” vroeg hij. “Kan ik wel te veel eer bewijzen aan een man, die mij door den koning speciaal is aanbevolen? Ik doe +niet anders dan mijn plicht, wanneer ik u <a id="d0e3447"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3447">317</a>]</span>op zulk een wijze behandel. Verwonder u niet over hetgeen ik voor u doe en reken erop, dat een schitterende positie u niet +zal ontgaan, indien ge aan mij even gehecht blijft, als aan den hertog de Lerme. Maar van dien heer gesproken, men zegt, dat +hij zeer intiem met u was. Ik ben benieuwd te weten, hoe gij met elkaar hebt kennis gemaakt en welk werk hij liet doen. Verberg +mij niets; ik vraag van u een oprecht en getrouw verhaal.” + +</p> +<p>Ik <span id="d0e3451" class="corr" title="Bron: herinner">herinnerde</span> mij op dat oogenblik de verlegenheid, waarin ik verkeerde, toen ik mij tegenover den hertog de Lerme in een zelfden toestand +bevond en op welke wijze ik mij er toen had uitgered. Diezelfde practijk deed mij ook nu weer dienst. Ik <span id="d0e3454" class="corr" title="Bron: verzachte">verzachtte</span> de ruwe kanten van mijn verhaal en liep licht heen over de zaken, die mij weinig eer aandeden. Ook spaarde ik den hertog +de Lerme, hoewel ik mijn toehoorder misschien meer genoegen had gedaan, door het tegendeel. Wat don Rodrigo de Calderone aanging, +hem ontzag ik in geen enkel opzicht. Ik deelde alles mee, wat mij bekend was van zijn kunstgrepen in het begeven van betrekkingen, +het verleenen van gratificatiën als anderszins. + +</p> +<p>“Wat ge mij van Calderone zegt,” zei de minister, “komt overeen met zekere memoires, die men bij mij tegen hem heeft ingediend +en die nog zwaardere beschuldigingen bevatten. Men zal weldra zijn vonnis beteekenen en wanneer ge wenscht, dat hij de doodstraf +zal ondergaan, dan zal uw wensch, geloof ik, worden bevredigd.” + +</p> +<p>“Ik wensch zijn dood niet,” zei ik, “hoewel het niet aan hem gelegen heeft, dat ik den mijne niet heb gevonden in den toren +van Ségovië, waar hij mij zoolang heeft laten gevangen houden.” + +</p> +<p>“Hoe!” riep de minister verwonderd, “heeft don Rodrigo uw gevangenschap veroorzaakt? Dat is iets, wat ik niet wist. Don Balthazar, +aan wien Navarro uw geschiedenis heeft verteld, zei me wel, dat wijlen de koning u liet opsluiten, om u ervoor te straffen, +dat ge den prins op een verdachte plaats hadt gebracht, maar ik kan mij niet <a id="d0e3463"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3463">318</a>]</span>denken, welke rol Calderone in dit stuk heeft gespeeld.” + +</p> +<p>“Die van een minnaar, die zich wil wreken,” antwoordde ik en ik vertelde hem haarfijn, hoe de zaak zich had toegedragen. Hoe +ernstig hij ook anders was, moest hij nu toch herhaaldelijk lachen. Vooral Catalina, nu eens nicht en dan weer kleindochter, +vermaakte hem zeer en niet minder het deel, dat de hertog de Lerme in de zaak had gehad. + +</p> +<p>Toen ik mijn verhaal had geëindigd, liet de graaf mij gaan met de toezegging, dat hij mij den volgenden dag werk zou geven. +Dadelijk ging ik naar don Balthazar, om hem te bedanken voor de mij bewezen diensten en naar mijn vriend Joseph, wien ik een +getrouw verslag wilde doen van al wat er tusschen den eersten minister en mij was besproken. + + + +<a id="d0e3469"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3469">319</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3470" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk V</h2> +<h2 class="normal">Van het geheime onderhoud, dat Gil Blas had met Navarro en van het eerste werk, dat de graaf van Olivarès hem gaf.</h2> +<p style="
 background: url(images/z.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/z.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">Z</span>oodra ik Joseph zag, zei ik hem, dat ik hem verschillende zaken had mee te deelen. Hij bracht mij daarop naar een vertrek, +waar wij ongestoord konden spreken. Nadat ik hem alles verteld had vroeg ik, wat hij ervan dacht. + +</p> +<p>“Ik denk,” antwoordde hij, “dat ge op weg zijt fortuin te maken. Alles lacht u toe. Ge bevalt den eersten minister en wat +niet onderschat moet worden, ik kan u denzelfden dienst bewijzen, dien mijn oom Melchior de la Ronda u bewees, toen ge in +dienst kwaamt bij den aartsbisschop van Granada. Hij bespaarde u de bestudeering van den prelaat en van de voornaamste personen +van zijn huis, door u tevoren hunne verschillende karakters te beschrijven; op zijn voorbeeld wil ik u den graaf doen kennen, +de gravin en dona Maria de Guzman, hunne eenige dochter. + +</p> +<p>“Laten wij dan beginnen met den minister. Hij is levendig, scherpzinnig en geschikt om groote plannen te vormen. Hij geeft +zich uit voor een veelzijdig man, omdat hij eenig besef heeft van verschillende wetenschappen. Hij verbeeldt zich een bekwaam +rechtsgeleerde, een groot krijgsman en een fijn staatsman te zijn. Bovendien is hij zeer koppig en vindt hij zijn eigen meening +steeds de beste. Ik moet daarbij voegen, dat hij van natuur een groote welsprekendheid heeft gekregen; ook schrijft hij goed. +Zooals ik u reeds gezegd heb, is hij zeer grillig. Dit voor zoover zijn hoofd betreft; wat zijn hart aangaat is hij edelmoedig +en <a id="d0e3481"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3481">320</a>]</span>een trouw vriend. Men zegt, dat hij wraakzuchtig is, maar welke Spanjaard is dat niet? Ook zegt men, dat hij ondankbaar is, +omdat hij den Hertog d’Uzède en Broeder Louis Aliaga heeft doen verbannen, aan wie hij groote verplichtingen had maar ook +dit is te vergeven; het verlangen om eerste Minister te worden stelt iemand wel vrij van den plicht der dankbaarheid. + +</p> +<p>Dona Agnès de Zuniga é Velasco, de gravin, is een dame, van wie ik alleen dit gebrek weet, dat ze de gunsten, die zij weet +te verwerven, met ponden gouds laat betalen. + +</p> +<p>Wat dona Maria de Guzman aangaat, zij kan doorgaan voor een voortreffelijk meisje en is het ideaal van haar vader. Regel u +daarnaar. Maak het hof aan de dames en toon u aan den graaf even trouw, als ge het waart aan den hertog de Lerme, voor hij +u naar Ségovia zond. + +</p> +<p>Ook zou ik u nog raden, om nu en dan don Balthazar, mijn meester, te bezoeken. Hoewel ge hem nu niet direct meer noodig hebt, +kan het geen kwaad zijn vriendschap te bewaren, want de gelegenheid kan zich voordoen, dat hij u van dienst kan zijn.” + +</p> +<p>“Zou er,” vroeg ik Navarro, “nu oom en neef samen den staat besturen, geen gevaar kunnen bestaan, dat er jaloezie tusschen +hen rees?” + +</p> +<p>“Neen, want toen ze na den dood van den koning zoo handig hadden gemanoeuvreerd, dat ze het van al hun vijanden en mededingers +wonnen, hebben ze de werkzaamheden zoo geregeld, dat ze daarin onafhankelijk van elkaar zijn. De neef, die eerste minister +werd, heeft aan zijn oom de buitenlandsche aangelegenheden opgedragen en zichzelf met die van het binnenland belast.” + +</p> +<p>Na dit onderhoud met Joseph, waarvan ik mij voornam te profiteeren, zocht ik den heer de Zuniga op, om hem te bedanken voor +zijn goedheid. Hij antwoordde mij zeer beleefd, dat ik ook in het vervolg op zijn hulp zou kunnen rekenen, wanneer ik die +mocht noodig hebben. + +</p> +<p>Denzelfden avond verliet ik mijn hotel, om mijn intrek te nemen bij den eersten minister, waar ik met Scipio in <a id="d0e3497"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3497">321</a>]</span>mijn kamer soupeerde. Het was de moeite waard ons daar te zien. Wij werden er bediend door lakeien en alles ging met groote +deftigheid toe, tot Scipio, nadat wij alleen waren gebleven, aan zijn vroolijkheid lucht kon geven. + +</p> +<p>Wat mij betreft, hoewel hoogst voldaan over mijn schitterende positie, liet ik mij niet verblinden. ’s Nachts sliep ik rustig, +terwijl Scipio den halven nacht lag uit te rekenen hoeveel hij later zijn kleine Séraphine wel als bruidschat zou kunnen geven. + +</p> +<p>Den volgenden morgen was ik nauwelijks aangekleed of ik werd bij den minister geroepen. + +</p> +<p>“Santillano,” zei hij, “ge hebt mij gezegd, dat ge bij den hertog de Lerme dikwijls memoires had te redigeeren. Ik heb iets +te schrijven, wat voor mij uw proefstuk zal zijn. Ik zal u zeggen, wat de zaak is. Er moet een stuk worden samengesteld, dat +het publiek gunstig stemt voor mijn bewind. Reeds heb ik in het geheim het gerucht laten verspreiden, dat ik de zaken in zeer +ontredderden toestand heb gevonden. Nu moet het duidelijk worden gemaakt voor het hof en voor het volk, dat de monarchie tot +een treurigen staat is vervallen. Er moet daarvan een treffende schilderij worden opgehangen, waardoor het niet mogelijk wordt +mijn voorganger te betreuren. Daarna moet ge de maatregelen roemen, die ik reeds heb genomen om de regeering van den koning +roemrijk, zijn staten bloeiend en zijn onderdanen volmaakt gelukkig te maken.” + +</p> +<p>Nadat de minister mij dit gezegd had, gaf hij mij een vel papier, waarop de punten stonden, waarover men zich onder de vorige +regeering beklaagd had. Er waren tien artikelen en het minste was al gewichtig genoeg om onze goede Spanjaarden in opschudding +te brengen. + +</p> +<p>In een klein kabinetje, dat mij als werkkamer was aangewezen, begon ik dadelijk aan mijn werk. Eerst schilderde ik den treurigen +staat, waarin zich het koninkrijk bevond; de schatkist uitgeput, de koninklijke inkomsten aangewend ten bate van partijgangers, +de marine vervallen. Vervolgens wees ik op de fouten begaan door de laatste regeering <a id="d0e3509"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3509">322</a>]</span>en op de noodlottige gevolgen, die deze konden hebben. Ik beschreef het gevaar waarin het koninkrijk verkeerde en veroordeelde +zoo heftig het vorige ministerie, dat het verlies van den hertog volgens mijn geschrift een groot geluk was geweest voor Spanje. + +</p> +<p>Om de waarheid te zeggen speet het mij niet, dat ik den hertog, hoewel ik geen haat tegen hem gevoelde, dezen dienst kon bewijzen. +Zoo is nu eenmaal de mensch! + +</p> +<p>Eindelijk, na een somber tafereel van de rampen, die Spanje bedreigden, stelde ik de gemoederen gerust door het licht te werpen +op schoone verwachtingen in de toekomst. Ik liet het voorkomen alsof de graaf van Olivarès een bestuurder was, door den hemel +voor het heil der natie geschonken. Gouden bergen beloofde ik. + +</p> +<p>In één woord, ik gaf zoo goed de bedoeling van den minister weer, dat hij verrast was over mijn werk, toen hij dat tot het +eind had gelezen. + +</p> +<p>“Santillano, ik had nooit gedacht, dat ge zoo goed zulk een stuk zoudt kunnen samenstellen. Weet ge wel, dat dit een werk +is een staatssecretaris waardig! Het verwondert mij niet, dat de hertog de Lerme u gelegenheid gaf, uw pen te gebruiken. Uw +stijl is sober en toch elegant; alleen vind ik hem hier en daar een weinig te natuurlijk.” Hij bracht eenige kleine veranderingen +in mijn werk aan en zond mij als een bewijs van zijne tevredenheid door don Raimond driehonderd pistolen. + + + +<a id="d0e3519"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3519">323</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3520" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VI</h2> +<h2 class="normal">Van het gebruik, dat Gil Blas maakte van de driehonderd pistolen en van de zorgen, waarmee hij Scipio belastte. Succes van +het stuk, waarvan in het vorige hoofdstuk wordt gesproken. +</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>eze weldaad van den minister gaf Scipio opnieuw aanleiding, om mij te feliciteeren, dat ik aan het hof was gekomen. “Spijt +het u nu nog, dat ge uw eenzaamheid hebt verlaten? Leve de graaf! Dat is een andere patroon dan zijn voorganger. De hertog +de Lerme liet u, hoe zeer ge aan hem gehecht waart, drie maanden wachten, zonder u iets te geven en de graaf geeft u nu reeds +een gratificatie, waarop ge eerst hadt kunnen hopen na langdurige diensten. Ik wilde wel, dat de heeren de Leyva getuigen +waren van uw geluk of er althans van wisten!” + +</p> +<p>“Het is tijd,” zei ik, “hen daarvan in kennis te stellen en daarover wilde ik juist met je spreken. Ik twijfel er niet aan, +of zij wachten met ongeduld eenig bericht van mij, maar ik heb er mee gewacht hun dat te zenden, tot ik zekerheid had, of +ik al dan niet aan het hof zou blijven. Nu ik weet waaraan ik mij heb te houden, kunt ge naar Valencia gaan zoodra ge wilt.” + +</p> +<p>“Wat zullen de heeren blij zijn, als ik zulke goede berichten breng! De twee paarden van don Alphonse staan klaar. Ik zal +op weg gaan met een lakei van den graaf. Behalve dat het aangenaam voor mij zal zijn, om een reisgezel te hebben, maakt een +livrei van den eersten minister den noodigen indruk.” + +</p> +<p>Ik kon niet nalaten te lachen om de zotte ijdelheid <a id="d0e3533"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3533">324</a>]</span>van mijn secretaris en nochtans, misschien nog ijdeler dan hij, liet ik toe hetgeen hij wilde. + +</p> +<p>“Ga op reis,” zei ik, “en kom spoedig terug, want ik heb nog iets anders voor je te doen. Ik wil je n.l. naar Asturië zenden, +om geld aan mijn moeder te brengen. Eenigen tijd geleden reeds had ze honderd pistolen van mij moeten ontvangen en je moet +haar die persoonlijk ter hand stellen.” + +</p> +<p>“Het spijt mij, dat ik u niet aan die zaak heb helpen herinneren, maar wees gerust; over zes weken of eerder ben ik terug +en ik zal u dan verslag doen van mijn zendingen. Ik zal de heeren de Leyva hebben gesproken, uw kasteel en Oviédo hebben bezocht, +aan welke stad ik niet kan denken, na de onaangename behandeling, die wij er hebben ondervonden, zonder driekwart van de bewoners +naar den duivel te wenschen.” + +</p> +<p>Hierna gaf ik Scipio honderd pistolen voor mijn moeder en honderd voor hem zelf, opdat het hem op reis aan niets zou ontbreken. + +</p> +<p>Eenige dagen na zijn vertrek liet de minister ons stuk drukken, dat zoodra het publiek werd, het onderwerp uitmaakte van alle +gesprekken te Madrid. Het volk, vriend van alles wat nieuw is, was zeer ingenomen met dit geschrift. De uitputting van de +financiën, die in levendige kleuren was geschilderd, zette het op tegen den hertog de Lerme. + +</p> +<p>De prachtige belofte, dat de staat zou gaan bloeien, zonder de lasten der onderdanen te verzwaren, bevestigden de goede meening, +die men reeds over den eersten minister had en deden zijn lof overal weerklinken. + +</p> +<p>De minister, verheugd dat zijn doel bereikt was, n.l. het winnen van de volksgunst, wilde die nu werkelijk verdienen door +een prijzenswaardige daad, die nuttig was voor den koning. Zij, die zich verrijkt hadden, moesten bloeden, hij verminderde +alle salarissen, het zijne niet uitgezonderd; ook met de gratificatiën werd niet meer zoo mild omgesprongen. +<a id="d0e3547"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3547">325</a>]</span></p> +<p>Er was nu echter weer een nieuwe memorie noodig. Bij de samenstelling daarvan gelastte hij mij, mij te verheffen boven mijn +gewonen stijl. + +</p> +<p>“Ik begrijp het,” zei ik, “u moet iets verhevens hebben, ik zal daarvoor zorgen.” + +</p> +<p>Daarop ging ik aan het werk, waarbij ik de hulp inriep van den welsprekenden geest van den aartsbisschop van Granada. + +</p> +<p>Ik begon met te zeggen, dat het geld in de koninklijke schatkist met zorg moest worden bewaard en dat het alleen mocht worden +aangewend voor de werkelijke behoeften van de monarchie, omdat het een heilig fonds was, dat moest dienen, om de vijanden +van Spanje respect in te boezemen. Voorts betoogde ik, dat er geen geld noodig was om de onderdanen, die zich gunsten hadden +waardig gemaakt, te onderscheiden. Immers de koning had tal van ambten en betrekkingen te <span id="d0e3556" class="corr" title="Bron: begeven">vergeven</span>. + +</p> +<p>Dit stuk, dat veel langer was dan het eerste, hield mij bijna drie dagen bezig, maar gelukkig voldeed het mijn meester, die +mij met lof overlaadde. De plaatsen, waar de stijl het meest gezwollen was, roemde hij het hardst. Niettegenstaande zijn betuigingen +van tevredenheid, veranderde hij nog veel in het geschrift, dat bij den koning en het hof in zeer goede aarde viel. In de +stad juichte men het eveneens toe; men vleide zich, dat de monarchie haar ouden luister zou hernemen onder zulk een minister. + +</p> +<p>Mijn meester, die zooveel eer inoogstte, wilde ook mij van de vruchten doen plukken en liet mij vijfhonderd kronen betalen. +Dat scheen mij een zeer behoorlijke belooning van mijn werk en ze was mij te aangenamer, omdat ze niet op slechte wijze was +verkregen, al had ik haar dan ook gemakkelijk genoeg verdiend. + + + +<a id="d0e3563"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3563">326</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3564" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VII</h2> +<h2 class="normal">Door welk toeval, op welke plaats en in welken toestand Gil Blas zijn vriend Fabricius terugvond en van het onderhoud, dat +zij samen hadden. +</h2> +<p style="
 background: url(images/n.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/n.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">N</span>iets was den minister aangenamer, dan te vernemen, wat men in Madrid van het ministerie dacht. Alle dagen vroeg hij mij, wat +men van hem zei. Hij had zelfs spionnen, die voor geld hem verslag gaven van al wat er in de stad gebeurde. Zij brachten hem +tot het minste gesprek over, dat zij hadden gehoord en daar hij hen beval oprecht te zijn, leed zijn eigenliefde er dikwijls +door, want het volk heeft een tong, die niets eerbiedigt. + +</p> +<p>Daar ik bemerkte, dat de graaf zeer op dergelijke rapporten was gesteld, ging ik er ’s avonds op uit, bezocht openbare plaatsen +en mengde mij in het gesprek. Werd er over de regeering gesproken, dan luisterde ik scherp toe en maakte den minister deelgenoot +van hetgeen ik had vernomen. Echter zorgde ik er wel voor, dat ik hem niets overbracht, wat niet in zijn voordeel was. Het +scheen mij toe, dat hij op deze wijze moest worden behandeld. + +</p> +<p>Op een dag, dat ik terugkwam van een dier plaatsen, ging ik langs een hospitaal. Ik kreeg lust naar binnen te gaan en doorliep +twee of drie zalen, die vol lagen met zieken. + +</p> +<p>Onder de ongelukkigen, die ik niet zonder medelijden aanschouwde, was er een, die mijn aandacht trok; ik meende in hem Fabricius +te herkennen, mijn ouden kameraad. Om hem meer van nabij te zien, naderde ik zijn bed en ik kon er niet aan twijfelen, het +was de dichter <a id="d0e3577"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3577">327</a>]</span>Nunez. Eenige oogenblikken keek ik naar hem zonder iets te zeggen. Van zijn kant herkende hij mij ook. Eindelijk verbrak ik +het stilzwijgen: “Mijn oogen bedriegen mij dus niet; is het werkelijk Fabricius, dien ik hier zie?” + +</p> +<p>“Hij is het zelf,” antwoordde hij koel, “en je moet je daarover niet verwonderen. Sedert ik je verlaten heb, heb ik steeds +hetzelfde auteursvak beoefend. Ik heb romans en comedies gemaakt, alle soorten geestelijken arbeid verricht. Ik heb mijn weg +afgelegd; ik ben in het hospitaal.” + +</p> +<p>Ik kon mij niet weerhouden te glimlachen om zijn woorden en meer nog om den ernstigen toon, waarop hij ze uitsprak. + +</p> +<p>“Wel,” riep ik, “heeft je muze je naar deze plaats geleid! Dan heeft ze je een slechten dienst bewezen!” + +</p> +<p>“Je ziet het,” antwoordde hij, “dit huis dient dikwijls als schuilplaats voor schoone geesten. Jij hebt goed gedaan, met een +anderen weg te nemen dan ik. Maar je bent, naar het schijnt, niet meer aan het hof en de zaken zijn veranderd. Ik herinner +me zelfs te hebben gehoord, dat je in de gevangenis waart op bevel van den koning.” + +</p> +<p>“Je hebt de waarheid vernomen. De aangename positie, waarin je mij verlaten hebt toen wij scheidden, werd korten tijd daarna +gevolgd door een tegenslag van de fortuin, die mij mijn goederen en mijn vrijheid ontnam. Maar mijn vriend, je ziet mij nu +nog in een schitterender staat, dan waarin ge mij toen hebt gezien.” + +</p> +<p>“Dat is niet mogelijk,” zei Nunez, “je houding is nu wijs en bescheiden, je hebt niet het ijdel en traag uiterlijk, dat de +voorspoed gewoonlijk geeft.” + +</p> +<p>“De tegenspoed heeft mij gelouterd. In die school heb ik geleerd van de rijkdommen te genieten, zonder dat ze mij bezitten.” + +</p> +<p>“Zeg me dan eens wat je nu doet? Ben je intendant bij een groot heer, die zich ruïneert of bij een vermogende weduwe?” + +</p> +<p>“Ik heb een betere betrekking,” zei ik, “maar laat ons <a id="d0e3597"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3597">328</a>]</span>daar niet over spreken. Later zal ik je nieuwsgierigheid bevredigen. Op het oogenblik kan ik mij er toe bepalen je mee te +deelen, dat ik in staat ben je genoegen te doen, of beter nog de rest van je dagen behoorlijk te doen slijten, mits je mij +belooft, geen werken des geestes meer samen te stellen, noch in verzen, noch in proza. Voel je, dat je in staat bent, mij +zulk een offer te brengen?” + +</p> +<p>“Dat heb ik al aan den hemel gedaan in een doodelijke ziekte, waaraan je me nu ontsnapt ziet. Een Dominicaner heeft mij de +poëzie doen afzweren, als een vermaak, dat, zoo het al niet misdadig is, dan toch van de wijsheid afbrengt.” + +</p> +<p>“Mijn waarde Nunez, daar feliciteer ik je hartelijk mee. Maar pas op, dat je niet weer terugvalt.” + +</p> +<p>“O, daar is geen gevaar voor. Ik heb een kloek besluit genomen om de muzen te verlaten: toen je hier binnenkwam, was ik juist +bezig aan een vers, om ze voor eeuwig vaarwel te zeggen.” + +</p> +<p>“Mijnheer Fabricius, ik weet niet, of wij wel trots kunnen zijn op je eed. Je schijnt woedend verzot te zijn op die geleerde +maagden.” + +</p> +<p>“Neen, neen, ik heb alle banden verbroken, die mij aan haar hechtten. Ik deed meer: ik heb een afkeer gekregen van het publiek +en mijn haat is gerechtvaardigd. Het verdient niet, dat er auteurs zijn, die het hun werken willen offeren. Ik zou bedroefd +zijn, indien ik iets maakte, dat het publiek beviel. Meen niet, dat het verdriet mij die woorden ingeeft; ik spreek in koelen +bloede. Ik veracht zoowel de toejuiching, als den afkeer van het publiek, dat grillig is, heden zus denkt en morgen zoo. Wat +zijn de dramatische dichters niet gek van ijdelheid, indien hunne stukken slagen! Welk een leven wordt er gemaakt als die +stukken voor het eerst worden opgevoerd! Maar ze handhaven zich zelden na dien eersten indruk en worden ze twintig jaar later +opgevoerd, dan worden ze slecht ontvangen. Het tegenwoordige geslacht beschuldigt het vorige van slechten smaak en het tegenwoordige +zal op <a id="d0e3609"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3609">329</a>]</span>zijn beurt weer worden veroordeeld door het komende. Dat heb ik altijd opgemerkt en daaruit heb ik besloten, dat de schrijvers, +die nu worden toegejuicht, moeten verwachten, dat ze in de toekomst zullen worden uitgefloten. Zoo gaat het ook met romans. +De roem van een werk is niet anders dan een hersenschim, een illusie, een vuur van stroo, waarvan de rook weldra in de lucht +zal verdwijnen.” + +</p> +<p>Hoewel ik meende, dat de dichter uit Asturië alleen zoo sprak uit spijtigheid, liet ik dat niet merken. + +</p> +<p>“Het doet mij zeer veel genoegen,” zei ik, “dat je een tegenzin in dat werk hebt gekregen en dat je radikaal bent genezen +van je schrijverswoede, je kan er op rekenen, dat ik je dadelijk een betrekking zal geven, waarin je rijk kan worden zonder +een groote verspilling van genie.” + +</p> +<p>“Zooveel te beter, de geest doet me stikken en ik beschouw hem als het noodlottigste geschenk, dat de hemel den mensch had +kunnen maken.” + +</p> +<p>“Mijn waarde Fabricius, wanneer je er bij blijft, de poëzie te laten varen, dan zal ik je een eerlijke en winstgevende betrekking +bezorgen. Maar in afwachting dat ik je dien dienst kan bewijzen, verzoek ik je dit kleine bewijs van mijn vriendschap te willen +aanvaarden.” Bij die laatste woorden gaf ik hem een beurs met ongeveer zestig pistolen. + +</p> +<p>“O edelmoedige vriend!” riep de zoon van den barbier Nunez, “hoe kan ik den hemel genoeg danken, dat hij je dit hospitaal +heeft doen betreden, dat ik nu kan verlaten!” + +</p> +<p>Voor ik wegging gaf ik hem mijn adres op en verzocht hem mij te komen bezoeken, zoodra zijn gezondheid dat zou toelaten. + +</p> +<p>Een buitengewone verrassing toonde hij, toen ik hem zei, dat ik bij den graaf van Olivarès woonde. + +</p> +<p>“O, al te gelukkige Gil Blas!” riep hij<span id="d0e3627" class="corr" title="Bron: .">,</span> “wiens lot het is, ministers te behagen; ik verheug mij in je geluk, omdat je er een zoo goed gebruik van maakt.” + + +<a id="d0e3630"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3630">330</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3631" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VIII</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas komt van dag tot dag meer in de gunst bij zijn meester. Van de terugkomst van Scipio te Madrid en van het verhaal, +dat hij Santillano van zijn reis doet. +</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>e graaf van Olivarès, dien ik voortaan den graaf-hertog zal noemen, omdat de koning hem in dien tijd met dezen titel vereerde, +had het gebrek, dat hij bemind wilde worden. Zoodra hij bemerkte, dat iemand zich uit genegenheid aan hem hechtte, schonk +hij hem zijn vriendschap. Dit had ik opgemerkt en ik zorgde ervoor het niet te verwaarloozen. Ik bepaalde mij er niet toe, +om goed te verrichten, wat hij mij opdroeg, ik voerde zijn bevelen uit met een ijver, die hem opviel. Ik bestudeerde zijn +smaak in alle zaken, om mij daarnaar te vormen en ik voorkwam zijn wenschen, zooveel mij dat mogelijk was. + +</p> +<p>Door dit gedrag, dat bijna altijd tot het doel leidt, werd ik ongemerkt de gunsteling van mijn meester, die van zijn kant, +daar ik hetzelfde zwak had als hij, mij voor zich won, door mij tal van bewijzen van zijn genegenheid te schenken. Al spoedig +begon ik zijn vertrouwen te deelen met Carnero, zijn eersten secretaris. + +</p> +<p>Carnero had zich van hetzelfde middel bediend als ik, om den minister te bevallen en hij was daarin zoo goed geslaagd, dat +hij deelgenoot was van de kabinetsgeheimen. Die secretaris en ik werden dus de vertrouwelingen van den eersten minister met +dit onderscheid, dat hij met Carnero slechts over staatszaken sprak en dat hij mij slechts onderhield over zijn particuliere +aangelegenheden. Hij maakte om zoo te zeggen twee gescheiden departementen, <a id="d0e3642"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3642">331</a>]</span>waarover wij beiden tevreden waren. Wij leefden zonder jaloezie, maar ook zonder vriendschap voor elkaar. + +</p> +<p>Toen de graaf-hertog niet meer twijfelde aan mijn gehechtheid aan hem, werd hij zeer openhartig in zijn mededeelingen. + +</p> +<p>“Santillano,” zei hij op zekeren dag tot mij, “je hebt den hertog de Lerme van een macht zien genieten, die minder op dien +van een minister dan van een onbeperkt heerscher geleek; ik ben echter nog gelukkiger dan hij het op het hoogtepunt van zijn +macht was. Hij had twee geduchte vijanden in den hertog d’Uzède, zijn eigen zoon en in den biechtvader van koning Filips III, +terwijl niemand bij den koning is, die genoeg invloed bezit om mij te benadeelen. Zelfs verdenk ik er niemand in die omgeving +van dat hij mij slecht gezind is. + +</p> +<p>Het is waar, dat ik, toen ik minister werd, ervoor gezorgd heb bij den koning slechts personen te plaatsen, die door banden +des bloeds of vriendschap aan mij verbonden zijn. Van alle groote heeren, die door hunne persoonlijke verdiensten mij een +deel van de gunsten des konings zouden kunnen ontnemen, heb ik mij ontdaan, door hen naar gezantschappen te zenden en zoo +kan ik nu zeggen, dat er niemand is, die tekort doet aan mijn invloed.” + +</p> +<p>Terwijl mijn meester zulke gesprekken met mij hield, naderde de tijd, dat Scipio van zijn reis terug moest keeren. + +</p> +<p>“Ik heb u geen lang verhaal te doen,” zei hij bij zijn terugkomst. “Het deed den heeren de Leyva een zeer groot genoegen te +vernemen, welke ontvangst de koning u bereidde, toen hij u herkende en de wijze, waarop de graaf van Olivarès van uw diensten +gebruik maakt.” + +</p> +<p>Hier viel ik Scipio in de rede: “Mijn vriend, je had hun nog veel grooter genoegen kunnen doen, indien je had kunnen zeggen +op welken goeden voet ik nu met mijn meester ben. Sinds je vertrek heb ik groote vorderingen in zijn gunst gemaakt.” +<a id="d0e3656"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3656">332</a>]</span></p> +<p>“Den hemel zij dank, mijn waarde meester. Ik heb een voorgevoel, dat ons een schoone toekomst wacht.” + +</p> +<p>“Maar laten wij nu van onderwerp veranderen, Scipio, vertel nu van Oviédo. Je bent in Asturië geweest. Hoe heb je mijn moeder +gevonden?” + +</p> +<p>Zijn gezicht nam een treurige uitdrukking aan en hij zei: “O mijnheer, ik heb u in dat opzicht slechts treurig nieuws te brengen.” + +</p> +<p>“O hemel! Mijn moeder is zeker dood?” + +</p> +<p>“Helaas ja, zes maanden geleden is zij gestorven en ook uw oom Gil Perez is overleden.” De dood van mijn moeder deed mij smartelijk +aan, hoewel ik in mijn jeugd nooit die bewijzen van teederheid van haar had ontvangen, waaraan kinderen zoo groote behoefte +hebben. Ook mijn goeden oom, die zooveel zorg voor mijn opvoeding had gedragen, betreurde ik. + + + +<a id="d0e3667"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3667">333</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3668" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk IX</h2> +<h2 class="normal">Hoe en aan wien de graaf-hertog zijn eenige dochter ten huwelijk gaf en van de slechte gevolgen van dat huwelijk.</h2> +<p style="
 background: url(images/w.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/w.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">W</span>einig tijd na den terugkeer van Scipio verviel de graaf-hertog in een gepeins, dat hem wel acht dagen bezighield. Eerst dacht +ik, dat hij weer een of ander groot staatsstuk voorbereidde, maar spoedig bleek het zijn familie te zijn, die zijn gedachten +in beslag nam. + +</p> +<p>“Gil Blas,” zei hij op een namiddag, “je moet gemerkt hebben, dat ik den laatsten tijd zeer afgetrokken ben geweest. Ik ben +dan ook vervuld van een zaak, waarvan de rust van mijn leven afhangt en zal je die in vertrouwen meedeelen. + +</p> +<p>“Dona Maria, mijn dochter, is huwbaar en er doen zich veel heeren voor, die om haar hand dingen. De graaf van Niebles, oudste +zoon van den hertog van Médina Sidonia, hoofd van het huis de Gusman, en don Louis de Haro, oudste zoon van den markies van +Corpio, en van mijn oudste zuster, schijnen twee pretendenten die het meest in aanmerking komen. De laatste vooral heeft zooveel +verdiensten boven zijn medeminnaars, dat het geheele hof er niet aan twijfelt of ik zal hem tot schoonzoon kiezen. Zonder +redenen op te geven, die mij daartoe nopen, moet ik u echter zeggen, dat ik de voorkeur geef aan don Ramire de Nunez de Gusman, +markies van Toral. Aan de kinderen, die uit dat huwelijk zullen worden geboren en die den naam graaf van Olivarès aan den +hunnen kunnen toevoegen, zal ik mijn goederen nalaten. Wat zegt ge daarvan Santillano?” +<a id="d0e3679"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3679">334</a>]</span></p> +<p>“Natuurlijk zult u zelf het best daarin beslissen,” antwoordde ik. “Maar, indien het mij geoorloofd is een opmerking te maken, +zou de hertog de Médina Sidonia niet ontevreden zijn over die beslissing?” + +</p> +<p>“Laat hij ontevreden zijn zooveel hij wil, ik zal mij daar weinig om bekommeren,” antwoordde de minister. “Het spijt mij nog +meer voor de markiezin van Corpio. Maar hoe het ook zij, ik wil mijn zin volgen en don Ramire zal mijn dochter hebben, dat +is beslist.” + +</p> +<p>Nadat de graaf-hertog mij dit besluit had meegedeeld, gaf hij weer een nieuw blijk van zeldzame politiek. Hij bood den koning +een verzoekschrift aan, om hem en ook de koningin te verzoeken zijn dochter uit te huwelijken. Hij gaf een beschrijving van +de verschillende heeren, die aanzoek hadden gedaan; de keuze liet hij geheel aan het koninklijk echtpaar over, maar hij liet, +sprekende van den markies van Toral, niet na te kennen te geven, dat deze hem het meest aangenaam zou zijn. De koning, die +een blinde ingenomenheid voor zijn minister had, gaf hem dit antwoord: + +</p> +<p>“Ik geloof, dat don Ramire de Nunez dona Maria waardig is. Kies echter zelf wien ge wilt, bij voorbaat kan ik u verzekeren, +dat uw besluit mij naar genoegen zal zijn. De Koning.” + +</p> +<p>De minister was niet weinig verheugd met dit antwoord en het latende voorkomen als een bevel van den vorst, haastte hij zijn +dochter uit te huwelijken aan den markies de Toral. Dit huwelijk verbitterde de markiezin van Corpio en hare familieleden. +Maar men kon niets daaraan veranderen en de bruiloft werd met allerlei feesten gevierd. Men zei, dat de geheele familie de +keuze toejuichte, maar de ontevredenen werden weldra gewroken op een voor den graaf-hertog zeer wreede wijze. Dona Maria beviel +na tien maanden van een meisje, dat bij de geboorte stierf en zij zelve volgde haar kind een paar dagen later. + +</p> +<p>Welk een verlies voor een vader, die om zoo te zeggen <a id="d0e3692"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3692">335</a>]</span>slechts oogen had gehad voor zijn dochter. Hij was zoo gebroken, dat hij zich eenige dagen opsloot en niemand zien wilde dan +mij, daar ik mij richtte naar zijn verdriet. Nieuwe tranen vergoot ik in die dagen bij de gedachte aan Antonia. De overeenkomst +van omstandigheden, waaronder de markiezin de Toral was gestorven, <span id="d0e3694" class="corr" title="Bron: openden">opende</span> mijn wond weer, die nog niet was gesloten. + +</p> +<p>Voor den minister was het een troost, dat hij een vertrouweling had, die zoo gevoelig scheen voor zijn verdriet. Op een van +die dagen betuigde hij me dat. “O, Excellentie<span id="d0e3699" class="corr" title="Niet in bron">,</span>” antwoordde ik, “ondankbaar en onnatuurlijk hard zou ik moeten zijn, indien ik niet in uw smart deelde.” + + + +<a id="d0e3702"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3702">336</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3703" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk X</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas ontmoet bij toeval den dichter Nunez, die hem meedeelt, dat hij een treurspel heeft gemaakt, dat opgevoerd zal worden +in den koninklijken schouwburg. Van de mislukking van dit stuk en van het geluk, waardoor het werd gevolgd. +</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>e minister begon zich te troosten en daar ik tengevolge daarvan ook beter van humeur werd, ging ik ’s avonds weer uit. Op +een rijtoer ontmoette ik den dichter uit Asturië, dien ik nog niet gezien had na zijn vertrek uit het hospitaal. Hij was zeer +net gekleed; ik liet hem roepen en bij mij instappen. + +</p> +<p>“Mijnheer Nunez,” zei ik, “het is gelukkig voor mij, dat ik u bij toeval ontmoet, anders zou ik niet het genoegen hebben gehad +u....” + +</p> +<p>“Geen verwijten, Santillano,” viel hij mij in de rede, “ik zal je eerlijk bekennen, dat ik je niet heb willen bezoeken en +ik zal je zeggen, wat daarvan de reden is. Jij hadt mij een goede betrekking beloofd, mits ik de poëzie wilde afzweren en +ik heb nu een even goede gevonden, onder voorwaarde, dat ik verzen zal maken. Ik heb de laatste aangenomen, omdat ze het best +past bij mijn karakter. Door tusschenkomst van een mijner vrienden ben ik geplaatst bij don Bertrand Gomes del Ribero, schatmeester +van den koning. Don Bertrand, die iemand met gevoel voor het schoone in zijn dienst wilde hebben, heeft mij uitgekozen uit +vijf of zes andere schrijvers, die zich bij hem aanmeldden voor het ambt van secretaris.” +<a id="d0e3714"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3714">337</a>]</span></p> +<p>“Dat doet mij genoegen,” zei ik, “want die don Bertrand is, naar het schijnt, zeer rijk.” + +</p> +<p>“Wat rijk! Men zegt dat hij zijn eigen rijkdommen niet kent! Hoe het zij, ik zal je zeggen, waarin het werk bestaat, dat ik +bij hem heb te doen. Daar hij galant is en wil doorgaan voor een geestig man, is hij in correspondentie met verschillende +kunstminnende dames en ik leen hem mijn pen voor zijn brieven. Ik schrijf aan de eene in verzen, aan de andere in proza en +ik breng er soms de brieven zelf heen, om de veelzijdigheid van mijn talent te doen zien.” + +</p> +<p>“Maar ge deelt me niet mee, wat ik het liefst wilde weten. Is de betaling goed?” + +</p> +<p>“Zeer goed,” antwoordde hij. “De rijke lui zijn niet allen edelmoedig en ik ken er wel, die gierig zijn, maar don Bertrand +behandelt mij zeer mild. Behalve tweehonderd pistolen vast salaris, ontvang ik van tijd tot tijd gratificaties en daardoor +ben ik in staat als een heer te leven en mijn tijd aangenaam door te brengen met andere schrijvers, die als ik, vijanden zijn +van het verdriet.” + +</p> +<p>“Maar,” vroeg ik, “heeft je meester smaak genoeg, om de schoonheid te gevoelen van een werk en om er de gebreken van op te +merken?” + +</p> +<p>“O neen,” antwoordde Nunez. “Hij praat er wel over, maar een kenner is hij niet. Wel is hij gewoon om zijn beweringen steeds +op hoogen toon vol te houden en hij kan niet verdragen, dat men hem tegenspreekt. Je begrijpt dus wel, dat ik mij daar nooit +aan waag, welke aanleiding hij er ook toe geeft, want ongerekend de minder aangename woorden, die hij mij naar het hoofd zou +slingeren, zou hij ook in staat zijn, mij buiten de deur te zetten. Dus keur ik goed, wat hij prijst en ik veroordeel al, +wat niet in zijn smaak valt. Hij heeft mij nu een treurspel laten schrijven, waarvoor hij mij het idee heeft aan de hand gedaan +en als het succes heeft, heb ik aan zijn goeden raad een deel van mijn roem te danken.” + +</p> +<p>Ik vroeg aan onzen dichter den titel van zijn treurspel. +<a id="d0e3729"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3729">338</a>]</span></p> +<p>“Die luidt: “De graaf van Saldagne.” Het stuk zal over drie dagen in den koninklijken schouwburg worden opgevoerd.” + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatLeft" style="width: 432px"><img border="0" src="images/p336.jpg" alt="" width="432" height="615"></div><p> + + +</p> +<p>“Ik hoop<span id="d0e3738" class="corr" title="Niet in bron">,</span>” antwoordde ik, “dat het een goed resultaat voor je hebben zal, waaraan ik trouwens niet twijfel.” + +</p> +<p>“Ik hoop het ook<span id="d0e3743" class="corr" title="Niet in bron">,</span>” zei hij. “Maar niets is bedriegelijker <a id="d0e3746"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3746">339</a>]</span>dan zoo iets. De schrijver is altijd onzeker omtrent het lot van een dramatisch werk.” + +</p> +<p>Op den dag van de eerste voorstelling kon ik niet naar den schouwburg gaan, omdat ik werk te doen had voor den minister. Al +wat ik doen kon, was Scipio er heen te zenden, om althans denzelfden avond nog te weten hoe het was afgeloopen. Ik zag hem +terugkomen met een gezicht, <span id="d0e3750" class="corr" title="Bron: die">dat</span> mij weinig goeds voorspelde. + +</p> +<p>“Wel,” vroeg ik, “hoe is “De graaf van Saldagne” door het publiek ontvangen geworden?” + +</p> +<p>“Zeer slecht. Ik heb nooit een stuk bijgewoond, dat zóó is ontvangen en ik ben verontwaardigd over de onbeschaamdheid van +het parterre.” + +</p> +<p>“En ik,” antwoordde ik, “ben woedend op Nunez, dat hij zulke dramatische gedichten maakt. Wat een dwaasheid! Moet hij het +verstand niet hebben verloren, om het slijk, dat het publiek naar hem werpt, te verkiezen boven het gelukkige lot, dat ik +hem wilde bereiden?” + +</p> +<p>Twee dagen later zag ik den dichter bij mij binnenkomen en zeer tot mijn verwondering in de vroolijkste stemming. “Santillano!” +riep hij, “ik kom je vertellen welk geluk ik heb gehad! Mijn fortuin is gemaakt mijn vriend, door dat nieuwe stuk. Je weet, +dat men aan “De Graaf van Saldagne” een vreemde ontvangst heeft bereid. Alle toehoorders vonden het leelijk en juist aan die +algemeene afkeuring heb ik het geluk van mijn leven te danken.” + +</p> +<p>Ik was zeer verwonderd den dichter Nunez op deze wijze te hooren spreken. + +</p> +<p>“Maar Fabricius, hoe is het mogelijk, dat de val van je treurspel je zulk een geluk heeft kunnen geven?” + +</p> +<p>“Ik heb je al gezegd, dat don Bertrand mij het idee van het stuk had ingegeven, dus vond hij het uitstekend en hij was buiten +zichzelf, toen hij moest zien, dat het geheele publiek er anders over dacht dan hij. Hij zei me, dat zoo het stuk al niet +voldaan had aan het publiek, het hem althans wel was bevallen en dat mij zulks voldoende moest zijn. Om mij te troosten, heeft +hij mij een vast inkomen <a id="d0e3767"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3767">340</a>]</span>van duizend kronen uit zijn goederen geschonken. Hij heeft daarvan dadelijk bij een notaris een acte laten opmaken en het +eerste jaar is mij vooruit betaald.” + +</p> +<p>Ik feliciteerde Fabricius met het ongelukkige lot van den Graaf van Saldagne, omdat die zaak voor hem zoo goed was afgeloopen. + +</p> +<p>“Dat is wel een felicitatie waard,” zei hij. “Er kon mij geen grooter geluk zijn overkomen dan het gefluit van het parterre. +Indien het publiek mij gunstiger gezind was geweest en <span id="d0e3773" class="corr" title="Bron: geapplaudiseerd">geapplaudisseerd</span> had, waartoe zou dat dan hebben geleid? Tot niets. Ik zou door mijn werk een kleine som hebben verdiend. En nu ik uitgefloten +ben, kan ik zeggen dat ik voor de rest van mijn leven binnen ben.” + + + +<a id="d0e3776"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3776">341</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3777" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XI</h2> +<h2 class="normal">Santillano bezorgt een betrekking aan Scipio, die naar Nieuw Spanje reist.</h2> +<p style="
 background: url(images/m.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/m.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">M</span>ijn secretaris keek niet zonder afgunst naar het geluk van den dichter Nunez. Wel veertien dagen lang sprak hij er mij onophoudelijk +van. “Ik bewonder de grillen van Fortuna,” zei hij, “die een slecht schrijver met gunsten overlaadt, terwijl ze dikwijls voor +goede niets heeft dan armoede. Ik zou wel willen, dat ze mij op een goeden dag eens gunstig was.” + +</p> +<p>“Dat zal wel gebeuren,” antwoordde ik, “en misschien eerder dan je denkt. Je bent hier in haar tempel; want het huis van den +eersten minister mag wel den tempel van Fortuna heeten.” + +</p> +<p>”’t Is waar mijnheer, maar men moet geduld hebben om er op te wachten.” + +</p> +<p>“Nog eens Scipio, wees gerust, je bent misschien op het punt om iets goeds te krijgen.” + +</p> +<p>Werkelijk deed zich na eenige dagen een gelegenheid voor, om hem nuttig te gebruiken in den dienst van den graaf-hertog en +ik liet die niet ongebruikt voorbijgaan. + +</p> +<p>Op een ochtend had ik een gesprek met don Raimond Caporis, intendant van den eersten minister en daarbij kwamen ook diens +inkomsten ter sprake. + +</p> +<p>“Onze meester,” zei hij, “heeft zeer groote inkomsten uit al zijn ambten en bedieningen, maar die beteekenen nog niets bij +de onmetelijke sommen, die hij trekt uit onze overzeesche bezittingen. Weet ge op welke wijze? Als de schepen van den koning +van Sévilla of Lissabon vertrekken, laat hij wijn, olie en granen inschepen, die hem <a id="d0e3796"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3796">342</a>]</span>zijn graafschap Olivarès opbrengen. Hij betaalt geen vracht. Die koopwaren laat hij ginds voor viermaal meer geld verkoopen, +dan ze in Spanje waard zijn. Dan laat hij daar specerijen, kleurstoffen en andere zaken inkoopen, die men in de nieuwe wereld +bijna voor niets heeft en die zeer duur kunnen worden verkocht in Europa. Zoodoende heeft hij reeds eenige millioenen verdiend, +zonder den koning schade te doen. Alle personen die hij voor den handel gebruikt, worden ook rijk, omdat ze behalve voor hem, +ook voor zich zelf zaken mogen doen.” + +</p> +<p>Scipio, die ons gesprek aanhoorde, kon zich niet weerhouden don Raimond hier in de rede te vallen: “Mijnheer Caporis, wat +zou ik graag tot die personen behooren! Ook heb ik er reeds lang naar verlangd om Mexico eens te zien!” + +</p> +<p>“Aan uw verlangen kan worden voldaan,” zei de intendant, “indien de heer de Santillano er niets tegen heeft. Hoe voorzichtig +ik ook ben in de keuze van de personen die ik uitzend—want ik ben daarmede belast—ik zal u dadelijk op mijn register zetten, +indien uw meester dat wil.” + +</p> +<p>“Ge zult mij een genoegen doen,” zei ik tot Raimond, “door dit bewijs van vriendschap; Scipio is iemand, van wien ik veel +houd en hij is zeer verstandig. Hij zal de zaken behandelen op een wijze, dat men niet in het minst over hem zal hebben te +klagen. In één woord: ik sta voor hem in, als voor mijzelf.” + +</p> +<p>“Dat is mij voldoende,” zei Caporis. “Hij kan onmiddellijk naar Sévilla gaan, waar schepen liggen, die over een maand onder +zeil zullen gaan. Bij het vertrek zal ik hem een brief meegeven voor iemand daar, die hem de noodige instructies zal geven. +Hij kan zelf zijn voordeel doen, zonder tekort te doen aan de belangen van den minister, die hem heilig zijn.” + +</p> +<p>Scipio was zeer gelukkig en haastte zich te vertrekken. Ik gaf hem duizend kronen, om daarvoor in <span id="d0e3808" class="corr" title="Bron: Andalusië">Andaloesië</span> wijn en olie te koopen en daarmee zaken te doen. Hoe <a id="d0e3811"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3811">343</a>]</span>verheugd hij ook was een reis te ondernemen, die hem zoo groot voordeel zou opleveren, was hij toch bedroefd toen hij afscheid +van mij nam en ook ik zag hem niet zonder leedwezen vertrekken. + + + +<a id="d0e3813"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3813">344</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3814" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XII</h2> +<h2 class="normal">Don Alphonse de Leyva komt te Madrid. Beweegreden van zijn reis. Van het verdriet van Gil Blas en de vreugde, die er op volgde.</h2> +<p style="
 background: url(images/k.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/k.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">K</span>orten tijd na het vertrek van Scipio, kwam een page van den minister mij een briefje brengen, dat deze woorden inhield: “Indien +de heer de Santillano zich de moeite wil geven, om naar het beeld van den heiligen Gabriël te gaan in de <span id="d0e3821" class="corr" title="Bron: Toledo-straat">Tolédo-straat</span>, dan zal hij er een van zijn beste vrienden vinden.” + +</p> +<p>“Wie kan die vriend zijn, die zijn naam niet noemt?” zei ik tot mijzelf. “Hij heeft mij zeker een verrassing willen bereiden.” +Dadelijk ging ik naar de aangewezen plaats en was niet weinig verwonderd, daar don Alphonse de Leyva te vinden. + +</p> +<p>“Wat zie ik, u hier, mijnheer!” riep ik. + +</p> +<p>“Ja, mijn waarde Gil Blas, niemand anders.” + +</p> +<p>“En wat voert u hier naar Madrid?” + +</p> +<p>“Ik zal het u zeggen en de reden zal u niet verheugen. Men heeft mij de betrekking van gouverneur van Valencia ontnomen en +de eerste minister heeft mij aan het hof ontboden om rekenschap te geven van mijn gedrag.” + +</p> +<p>Een oogenblik bleef ik geheel verbaasd staan en vroeg daarna: “Waarvan beschuldigt men u? Ge moet iets onvoorzichtigs hebben +gedaan.” + +</p> +<p>“Ik schrijf mijn ongenade toe,” antwoordde hij, “aan het bezoek, dat ik voor ongeveer drie weken heb gebracht aan den kardinaal-hertog +de Lerme, die sinds een maand op zijn kasteel te Denia woont.” + +</p> +<p>“O natuurlijk, daaraan zult ge zeker uw ongenade te <a id="d0e3840"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3840">345</a>]</span>wijten hebben. Zoek de reden maar niet elders en veroorloof mij te zeggen, dat ge niet met uw gewone voorzichtigheid zijt +te rade gegaan door dat bezoek te brengen.” + +</p> +<p>“De fout is nu eenmaal begaan,” zei hij, “en ik zal de gevolgen daarvan moeten dragen. Ik zal mij met mijn familie op ons +kasteel de Leyva terugtrekken en daar mijn verdere levensdagen rustig doorbrengen. Het eenige, wat mij zeer hindert is, dat +ik verplicht ben voor een hooghartigen minister te verschijnen, die mij wel niet zeer vriendelijk zal ontvangen. Wat een vernedering +voor een Spanjaard! Echter is ’t een noodzakelijkheid; maar voor mij daaraan te onderworpen, heb ik u willen spreken.” + +</p> +<p>“Mijnheer,” zei ik, “laat mij begaan, vertoon u niet aan den eersten minister, voor ik iets anders omtrent die zaak heb vernomen. +Het kwaad is misschien nog wel te verhelpen. Hoe het zij, u begrijpt, dat ik alles doen zal wat de vriendschap en dankbaarheid +van mij eischen.” Ik bracht hem naar zijn hotel, met de belofte, dat hij zeer spoedig van mij zou hooren. + +</p> +<p>Daar ik mij niet meer in de staatszaken mengde, sinds de twee welsprekende memories, zocht ik Carnero op, om hem te vragen +of het waar was, dat men aan don Alphonse de Leyva de betrekking van gouverneur van de stad Valencia had ontnomen. Hij antwoordde +mij van ja, maar de beweegredenen wist hij niet. + +</p> +<p>Zonder aarzelen besloot ik daarop mij tot den minister te wenden, om uit zijn eigen mond te hooren, waarom hij zich te beklagen +had over don Alphonse. + +</p> +<p>Deze ongelukkige gebeurtenis had mij zoo onaangenaam getroffen, dat ik niet behoefde te veinzen, om met een bedroefd gezicht +voor mijn meester te verschijnen. Dadelijk merkte hij het op en vroeg, wat mij hinderde. “Excellentie,” antwoordde ik, “al +wilde ik nog zoo gaarne, ik zou u mijn verdriet niet kunnen verbergen. Men heeft mij zooeven meegedeeld, dat don Alphonse +de Leyva geen <a id="d0e3852"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3852">346</a>]</span>gouverneur meer is van Valencia en het zou moeilijk zijn mij een tijding te brengen, die mij meer verdriet zou kunnen veroorzaken.” + +</p> +<p>“Wat zeg je, Gil Blas?” riep de minister. “Welk belang kan jij stellen in Alphonse de Leyva en zijn gouverneursbetrekking?” + +</p> +<p>Daarop vertelde ik hem uitvoerig van de verplichtingen, die ik aan de heeren de Leyva had en hoe ik van den hertog de Lerme +voor don Alphonse de betrekking van gouverneur had verkregen. + +</p> +<p>De minister had mij met veel welwillendheid aangehoord en zei: “Troost je, mijn vriend, ik wist niets van wat ik nu heb gehoord +en dacht, dat don Alphonse de Leyva een werktuig was van den hertog de Lerme. Zeg het zelf: was dat bezoek niet verdacht? +Maar ’t is best mogelijk, dat hij hiermee geen andere bedoelingen heeft gehad en dat het slechts een beleefdheidsvisite was +uit dankbaarheid. Het spijt mij nu, dat ik dien man zijn betrekking heb ontnomen, die hij aan jou te danken had. Maar heb +ik je werk op deze wijze ongedaan gemaakt, ik kan het herstellen. Zelfs wil ik meer voor hem doen, dan de hertog de Lerme +deed. Je vriend was slechts gouverneur van de stad Valencia, ik zal hem onderkoning van Aragon maken. Ik veroorloof je hem +dit mee te deelen en je kunt hem verzoeken den eed te komen afleggen.” + +</p> +<p>Toen ik dat hoorde, was ik zoo blij, dat ik mij <span id="d0e3862" class="corr" title="Bron: nieteens">niet eens</span> behoorlijk kon uitdrukken, om mijn meester te bedanken. Daar hij echter uit mijn onsamenhangende woorden kon afleiden, dat +don Alphonse in Madrid was, vroeg hij mij hem dienzelfden dag nog aan hem voor te stellen. + +</p> +<p>Dadelijk begaf ik mij naar het hotel van mijn vriend, die eerst niet kon gelooven, wat ik hem meedeelde. + +</p> +<p>De minister ontving hem zeer beleefd. “Don Alphonse,” zei hij, “ge hebt u zoo onderscheiden in uw betrekking als gouverneur +van Valencia, dat de koning u waardig heeft bevonden, een hoogere plaats te bekleeden en u heeft benoemd tot onderkoning van +Aragon. Ook wat uw geboorte <a id="d0e3869"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3869">347</a>]</span>betreft, kan de adel van Aragon geen bezwaar maken tegen uw aanstelling.” + +</p> +<p>De minister noemde mijn naam niet en het publiek kwam niet te weten, welk aandeel ik in deze zaak had. Zoo werden onaangename +praatjes voorkomen. + +</p> +<p>Don César en Séraphine werden door een expres-bode in kennis gesteld van dit gelukkig feit en kwamen dadelijk over. Men overlaadde +mij met dankbetuigingen en na eenige dagen deed don Alphonse zijn luisterrijken intocht in Saragossa. De inwoners van Aragon +gaven door hun gejuich te kennen, dat ze zeer waren ingenomen met den vice-koning, dien ik hun had gegeven. + + + +<a id="d0e3875"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3875">348</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3876" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XIII</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas ontmoet bij den koning don Gaston de Collogos en don André de Tordésillas; waar zij alle drie heengingen. Einde van +de geschiedenis van don Gaston en van dona Helena de Galisteo. Welken dienst Santillano aan Tordésillas bewees. +</h2> +<p style="
 background: url(images/w.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/w.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">W</span>eldra had ik nog een andere gelegenheid, om mijn invloed aan te wenden ten bate van een vriend en ik moet dat vermelden, om +mijn lezers te doen zien, dat ik niet meer dezelfde Gil Blas was, die, onder het vorige ministerie, de gunsten van het hof +verkocht. + +</p> +<p>In een anti-chambre van het paleis zag ik op een zekeren dag onder de menigte don Gaston de Collogos, den staatsgevangene, +dien ik had achtergelaten in den toren van Ségovia. Hij was met den slotbewaarder, don André de Tordésillas. Wij waren zeer +verwonderd elkaar daar te ontmoeten en hadden elkaar zooveel te vertellen, dat don Gaston ons voorstelde hem naar huis te +vergezellen. Wij volgden hem in zijn rijtuig en zaten weldra in een prachtig gemeubileerde zaal van een mooi huis. + +</p> +<p>“Mijnheer Gil Blas,” zei Tordésillas, “bij uw vertrek uit Ségovia hadt ge een haat tegen het hof en ge zoudt er nooit weer +terugkeeren.” + +</p> +<p>“Dat was ook werkelijk mijn plan,” antwoordde ik, “en zoolang de koning leefde ben ik niet veranderd in dat opzicht, maar +toen ik wist, dat de prins op den troon was, wilde ik zien of deze mij nog herkende. Dat deed hij en ik had het geluk gunstig +te worden ontvangen; hij heeft mij bij den eersten minister aanbevolen, die vriendschap voor mij heeft opgevat en bij wien +ik een beter leven <a id="d0e3889"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3889">349</a>]</span>heb, dan ik ooit had bij den hertog de Lerme. En gij, don André, zijt ge nog altijd de bewaarder van den toren van Ségovia?” + +</p> +<p>“Neen, de graaf-hertog heeft een ander in mijn plaats gesteld. Hij meende, dat ik een aanhanger was van zijn voorganger.” + +</p> +<p>“En mij,” zei daarop don Gaston, “heeft hij in vrijheid gesteld om een tegenovergestelde reden. Zoodra wist niet de eerste +minister, dat ik was opgesloten op bevel van den hertog de Lerme, of hij stelde mij in vrijheid. En thans, mijnheer Gil Blas, +zal ik u vertellen, wat er na dien tijd met mij gebeurd is. + +</p> +<p>Het eerste wat ik deed, nadat ik don André hartelijk had dank gezegd voor hetgeen hij tijdens mijn gevangenschap voor mij +had gedaan, was mij naar Madrid te begeven. Ik presenteerde mij bij den eersten minister, die mij zei: “Vrees niet, dat het +ongeluk, dat u overkomen is, eenige schade heeft toegebracht aan uw naam. Ge zijt geheel gerechtvaardigd. Van uw onschuld +ben ik temeer overtuigd, omdat de markies de Vilaréal, van wien men u verdacht de medeplichtige te zijn, onschuldig is gebleken. +Hoewel Portugees en zelfs verwant aan den hertog van Braganza, is hij minder op diens hand, dan op die van den koning. Om +het onrecht te herstellen, dat u is aangedaan, geeft de koning u een plaats als luitenant bij zijn garde.” Gaarne nam ik die +aanstelling aan, maar ik verzocht den minister, voor ik in dienst trad, naar Coria te mogen gaan, om dona Eléonor de Laxarilla, +mijn tante, te bezoeken. De minister stond mij een maand verlof toe en ik vertrok, vergezeld van een enkelen lakei. + +</p> +<p>Wij hadden reeds Colménar gepasseerd en bevonden ons op een weg tusschen de bergen, toen wij een ruiter zagen, die zich dapper +verdedigde tegen drie man, die hem samen aanvielen. Ik aarzelde geen oogenblik om hem ter hulp te snellen en stelde mij aan +zijn zijde. Ik merkte, dat onze vijanden gemaskerd waren en dat wij te doen hadden met eerste vechtersbazen. Niettegenstaande +hun kracht <a id="d0e3899"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3899">350</a>]</span>en hun behendigheid bleven wij overwinnaars; ik doorstak een van de drie, hij viel van zijn paard en de twee anderen vluchtten +dadelijk. Het is waar, dat de overwinning welke wij behaalden, weinig minder noodlottig was, want mijn medestrijder en ik +waren zwaar gewond. Maar stel u mijn verrassing voor, toen ik in den ruiter niemand anders herkende dan Combados, den echtgenoot +van dona Héléna. Hij was niet minder verwonderd dan ik. “Ha! don Gaston!” riep hij, “zijt gij het, die mij zoo edelmoedig +hebt geholpen? Toen ge dat deedt, wist ge zeker niet, dat het de man was, die u uw geliefde heeft ontroofd?” + +</p> +<p>“Ik wist het werkelijk niet,” antwoordde ik hem. “Maar indien ik het geweten had, gelooft ge dan, dat ik zou geaarzeld hebben? +Oordeelt ge zoo slecht over mij?” + +</p> +<p>“Neen, neen,” antwoordde hij, “ik heb een betere gedachte van u en indien ik sterf aan de wonden, die ik ontvangen heb dan +hoop ik, dat de uwe u niet zullen verhinderen, om te profiteeren van mijn dood.” + +</p> +<p>“Combados,” zeide ik, “hoewel ik dona Héléna nog niet heb vergeten, wil ik haar niet bezitten ten koste van uw leven. Het +verheugt mij er toe te hebben bijgedragen u te redden, omdat ik daardoor een daad heb verricht, die uw echtgenoot genoegen +zal doen.” + +</p> +<p>Terwijl wij spraken, was mijn lakei den ruiter genaderd, die op den grond lag, hij nam hem het masker af en liet ons een gelaat +zien, dat Combados dadelijk herkende. ”’t Is Caprara, die slechte neef, die uit spijt, dat hem een rijke erfenis ontgaan is, +die hij mij onrechtvaardig betwist, reeds lang het voornemen koesterde mij te vermoorden en dezen dag daarvoor had uitgekozen. +Maar de hemel heeft gewild, dat hij zelf het slachtoffer zou worden.” + +</p> +<p>Intusschen stroomde het bloed uit onze wonden en wij verzwakten zoo, dat het ons groote moeite kostte het dorp Villaréjo te +bereiken. In het logement daar lieten wij dadelijk een chirurgijn komen. Hij onderzocht onze wonden, die hij zeer gevaarlijk +vond. Hij verbond ons en toen hij den volgenden morgen het verband had afgenomen, <a id="d0e3911"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3911">351</a>]</span>zei hij, dat die van don Blas doodelijk waren. Over de mijne oordeelde hij gunstiger. En het bleek, dat hij niet verkeerd +had gezien. + +</p> +<p>Combados, ziende, dat hij ten doode was opgeschreven, dacht aan niets anders dan zich daarop voor te bereiden. Hij zond een +bode naar zijn vrouw, om haar te berichten, wat er was gebeurd en in welken treurigen toestand hij zich bevond. + +</p> +<p>Dona Hélena was weldra te Villaréjo. Combados sprak tot haar in mijn tegenwoordigheid: “Ge komt nog vroeg genoeg, om afscheid +van mij te nemen. Ik ga sterven en beschouw mijn dood als een straf van den hemel, omdat ik u door bedrog aan don Gaston heb +ontnomen. Daarover beklaag ik mij niet. Zelfs spoor ik u aan hem uw hart te schenken, dat ik hem ontnomen heb.” + +</p> +<p>Dona Helena antwoordde slechts met tranen en waarlijk, dat was het beste antwoord, dat zij kon geven. + +</p> +<p>Het gebeurde, zooals de chirurgijn had voorspeld. Binnen drie dagen stierf Combados en mijn wonden begonnen te beteren. De +jonge weduwe liet het lijk naar Coria brengen, waar het met allen luister werd ter aarde besteld. + +</p> +<p>Zoodra ik kon, vertrok ik naar Coria. Mijn tante, dona <span id="d0e3923" class="corr" title="Bron: Eleonor">Eléonor</span> en don George besloten, dat wij zoo gauw mogelijk zouden trouwen uit vrees, dat het lot ons misschien door nieuwe tegenspoeden +weder zou scheiden. Het huwelijk werd in allen eenvoud voltrokken, met het oog op den dood van Combados. + +</p> +<p>Weinige dagen later kwam ik te Madrid met dona Helena aan. Daar de tijd van mijn verlof was overschreden, vreesde ik, dat +de minister mijn luitenants-plaats aan een ander zou hebben gegeven. Maar hij had daarover nog niet beschikt en was zoo goed +om mijn verontschuldigingen over mijn wegblijven aan te nemen. + +</p> +<p><span id="d0e3929" class="corr" title="Bron: Cogollos">Collogos</span> betuigde mij verder nog, dat hij zeer gelukkig was met zijn positie. Don André daarentegen beklaagde zich, dat hij zijn betrekking +had verloren en geen vrienden bezat, die hem een andere konden verschaffen. +<a id="d0e3932"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3932">352</a>]</span></p> +<p>Glimlachend viel ik hem in de rede, dat ik misschien wel iets voor hem kon doen. + +</p> +<p>Tijdens ons gesprek kwam dona Hélena binnen, wier bekoorlijke verschijning geheel beantwoordde aan het beeld, dat ik mij daarvan +had gevormd. Wij wisselden wederzijds eenige complimenten en ik vertrok, nadat ik het adres van Tordésillas gevraagd en hem +beloofd had, dat hij binnen acht dagen van mij zou hooren. + +</p> +<p>Een paar dagen later stelde de minister mij in de gelegenheid den slotbewaarder te helpen. “Santillano,” zei hij, “de betrekking +van gouverneur van de koninklijke gevangenis te Valladolid is vacant en ik heb wel lust u die te geven, ze brengt meer dan +driehonderd pistolen in het jaar op.” + +</p> +<p>“En al zou ze ook tienduizend geven, dan nog zou ik een betrekking weigeren, die mij van u verwijdert,” zei ik. + +</p> +<p>“Maar,” merkte de minister op, ”’t is volstrekt niet noodig Madrid te verlaten, ge kunt van tijd tot tijd de gevangenis te +Valladolid eens gaan bezoeken.” + +</p> +<p>“Ik wil die betrekking niet, tenzij u mij toestaat daarvan afstand te doen aan een braven edelman, don André de Tordésillas, +die vroeger torenbewaarder is geweest te Ségovia en mij tijdens mijn gevangenschap zeer goed heeft behandeld.” + +</p> +<p>Lachend zei de minister: “Ik geloof, Gil Blas, dat je een gouverneur van een koninklijke gevangenis benoemen wil, zooals je +een onderkoning <span id="d0e3947" class="corr" title="Bron: heb">hebt</span> benoemd. Welnu, mijn vriend, het is goed! Ik sta je de vacante plaats voor Tordésillas toe. Maar zeg mij eens eerlijk, welk +voordeel hebt ge daarvan? Want je zal toch wel niet zoo dwaas zijn om je invloed voor niets te gebruiken?” + +</p> +<p>“Moet men zijn schulden niet betalen, Excellentie? Don André heeft mij zooveel genoegen gedaan als hij kon, toen ik zijn gevangene +was.” + +</p> +<p>“Je bent wel belangeloos geworden, Santillano. Het schijnt mij toe, dat je het onder mijn voorganger minder was.” +<a id="d0e3954"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3954">353</a>]</span></p> +<p>“Dat stem ik u toe, Excellentie. De slechte voorbeelden bederven de zeden. Alles werd toen verkocht en ik voegde mij naar +dat gebruik en daar nu alles gegeven wordt, heb ik mijn onomkoopbaarheid teruggekregen.” + +</p> +<p>Don André de Tordésillas werd dus gouverneur van de koninklijke gevangenis te Valladolid en vertrok weldra naar die stad, +even voldaan over zijn nieuwe betrekking als ik het was, dat ik mij gekweten had van de schuld, die ik aan hem had. + + + +<a id="d0e3959"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3959">354</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e3960" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XIV</h2> +<h2 class="normal">Santillano gaat naar den dichter Nunez. Welke personen hij er vond en welke gesprekken er werden gehouden.</h2> +<p style="
 background: url(images/o.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/o.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">O</span>p een zekeren namiddag kreeg ik lust mijn vriend den dichter uit Asturië eens te gaan bezoeken, nieuwsgierig om te weten hoe +zijn woning ingericht was. + +</p> +<p>Ik begaf mij naar het huis van don Bertrand Gomez del Ribero en vroeg daar naar Nunez. Men antwoordde, dat hij daar niet meer +woonde, maar wees mij een naburig huis aan, waarin hij zijn intrek had genomen. + +</p> +<p>In een zaal, waarin ik verder geen meubelen zag, vond ik mijn vriend Fabricius nog aan tafel, met vijf of zes confraters, +die hij dien dag onthaalde. Zij waren aan het eind van hun maaltijd en dus aan het disputeeren. Toen ik binnenkwam was het +opeens stil. Nunez stond met een gewichtig gezicht op om mij te ontvangen en riep: “Mijne heeren, daar is de heer de Santillano, +die mij met een van zijn bezoeken komt vereeren; bewijst met mij hulde aan den vertrouweling van den eersten minister!” + +</p> +<p>Bij die woorden stonden alle gasten op om mij te begroeten en door de woorden van den gastheer waren ze zeer beleefd. Hoewel +ik niet de minste behoefte aan iets had, moest ik mij aan tafel zetten en een dronk beantwoorden, die ze op mij uitbrachten. + +</p> +<p>Daar het scheen, dat mijn tegenwoordigheid hen verhinderde om vrijuit te spreken zei ik: ”<span id="d0e3975" class="corr" title="Bron: het">Het</span> schijnt mij, dat ik uw onderhoud heb gestoord, heeren, wees zoo goed en zet het gesprek voort, of ik ga heen.” + +</p> +<p>“Die heeren,” zei Fabricius daarop, “spraken van de Iphigenia van Euripides. De heer Melchior de Villégas, die <a id="d0e3980"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3980">355</a>]</span>een geleerde van den eersten rang is, vroeg aan don Jacinte de Romerate, wat hem het meest interesseerde in dit treurspel.” + +</p> +<p>“Ja,” zei don Jacinte, “en ik heb hem geantwoord: het gevaar, waarin Iphigenia zich bevond.” + +</p> +<p>“En ik,” riep de ander, “heb hem geantwoord, dat niet het gevaar het belangrijkste was!” + +</p> +<p>“Wat was het dan?” werd er geroepen. + +</p> +<p>“Het was de wind,” antwoordde Melchior de Villégas. + +</p> +<p>Het geheele gezelschap barstte in lachen uit om dit antwoord, ik vatte dit ook niet als ernst op en dacht, dat Melchior het +alleen maar gegeven had om de conversatie aan den gang te houden. Maar ik kende dien geleerde niet, het was een man, die geen +scherts verstond. Op bedaarden toon zei hij: + +</p> +<p>“Lacht zooveel ge wilt heeren. Ik houd vol, dat het de wind is, die de belangstelling verdient en niet het gevaar van Iphigenia. +Stelt u voor een talrijk leger, dat verzameld is om Troje te gaan belegeren! Verbeeldt u het ongeduld van de officieren en +soldaten om hun voornemen uit te voeren, waarna ze terug kunnen keeren naar Griekenland, waar ze hebben achtergelaten, hetgeen +hun het meest dierbaar is, hunne huisgoden, hunne vrouwen en kinderen. En een vervloekte wind houdt hen terug; indien hij +niet verandert, kunnen zij de stad niet gaan belegeren. Dus is het de wind, die van het grootste belang is in het treurspel. +Ik neem de partij van de Grieken; ik wensch slechts het vertrek van hun vloot en zie met een onverschillig oog het gevaar +van Iphigenia aan. Haar dood is het middel om van de goden een gunstiger wind te krijgen.” + +</p> +<p>Zoodra Villégas had opgehouden te spreken, werd hij weer uitgelachen. Nunez en anderen begonnen daarop flauwe aardigheden +over den wind te zeggen. Maar de geleerde heer, die hen met een kalmen en trotschen blik aankeek, behandelde hen als onwetende +en alledaagsche geesten. + +</p> +<p>Ik verwachtte ieder oogenblik, dat de heeren zich nog <a id="d0e3998"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3998">356</a>]</span>meer zouden opwinden en elkaar in het haar vliegen, wat het gewone einde is van hunne discussies, maar ik werd in mijn verwachting +bedrogen. Ze bepaalden er zich toe elkaar eenige beleedigingen te zeggen en trokken af, nadat zij genoeg gegeten en gedronken +hadden. + +</p> +<p>Toen ik alleen met hem was, vroeg ik Fabricius, waarom hij niet meer bij den schatmeester woonde en of hij verschil van meening +met hem had gehad. + +</p> +<p>“Verschil van meening!” riep hij. “De hemel behoede mij ervoor! Ik ben met don Bertrand nooit op een beteren voet geweest. +Hij heeft mij echter toegestaan, om op mij zelf te wonen en nu heb ik dit verblijf gehuurd, om er mijn vrienden te ontvangen +en met hen in vrijheid te genieten, wat mij dikwijls gebeurt, want je weet, ik ben niet iemand om groote sommen aan mijn erfgenamen +achter te willen laten en wat gelukkig voor mij is, ik kan tegenwoordig iederen dag partijen hebben.” + +</p> +<p>“Het doet mij genoegen, mijn waarde Nunez,” zei ik, “en ik kan niet nalaten je nogmaals geluk te wenschen met het succes van +je laatste treurspel. De achthonderd dramatische werken van den grooten Lopez hebben hem nog geen vierde gedeelte opgebracht +van jouw ‘Graaf van Saldagne’.<span id="d0e4006" class="corr" title="Niet in bron">”</span> + + + +<a id="d0e4009"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4009">357</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div class="div0" id="d0e4010"> +<h2 class="normal">Twaalfde Boek</h2><a id="d0e4013"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4013">359</a>]</span><div id="d0e4014" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk I</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas wordt door den minister naar Tolédo gezonden. Van het doel en het succes van zijn reis.</h2> +<p style="
 background: url(images/r.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/r.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">R</span>eeds een maand lang zei mijn meester iederen dag tegen mij: “Santillano, de tijd nadert, dat je behendigheid mij van dienst +kan zijn<span id="d0e4021" class="corr" title="Niet in bron">,</span>” en die tijd kwam maar niet. Eindelijk echter zei de minister: “Men zegt, dat er bij een troep comedianten te <span id="d0e4024" class="corr" title="Bron: Toledo">Tolédo</span> een jeugdige actrice is, die opzien wekt door haar talenten: men beweert, dat zij goddelijk danst en zingt en dat ze de toeschouwers +in verrukking brengt door haar voordracht; ook verzekert men, dat zij een schoonheid is. Een dergelijke actrice verdient aan +het hof te verschijnen. De koning houdt van comediespel, van muziek en dans en het genoegen mag hem niet worden onthouden +iemand te zien en te hooren van zulke zeldzame verdiensten. Ik heb dus besloten je naar Tolédo te zenden om voor je zelf te +oordeelen, of het werkelijk zulk een bewonderenswaardige actrice is. Ik zal mij houden aan den indruk, dien je krijgt en mij +op je smaak verlaten.” + +</p> +<p>Ik antwoordde den minister, dat ik zijn opdracht gaarne zou vervullen en ik stelde hem voor, dat ik zou vertrekken met één +lakei, die niet den uniform van den minister zou dragen, om de zaak meer geheimzinnig te behandelen, wat zeer in den geest +viel van mijn meester. + +</p> +<p>Ik ging dus op weg naar Tolédo en daar aangekomen, nam ik mijn intrek in een hotel bij het kasteel. + +</p> +<p>Nauwelijks was ik afgestapt of de waard, die mij zeker voor een landedelman hield, vroeg of ik voor het groote kettergericht +kwam, dat den volgenden dag zou plaats hebben. Ik antwoordde van ja want ik vond het beter, <a id="d0e4033"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4033">360</a>]</span>dat hij dit geloofde dan dat hij mij verdere vragen deed. + +</p> +<p>“Ge zult dan een van de schoonste processies zien, die wij hier ooit hebben gehad,” zei hij, “er zijn, zegt men, meer dan +honderd gevangenen, waaronder tien of meer die verbrand zullen worden.” + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p358.jpg" alt="" width="513" height="366"></div><p> + + +</p> +<p>Werkelijk hoorde ik den volgenden morgen voor het opgaan van de zon alle klokken in de stad luiden en men liet het klokkenspel +spelen, om het volk te waarschuwen, dat het kettergericht zou beginnen. Benieuwd om dit verschrikkelijk feest, dat ik nog +nooit had gezien, bij te wonen, kleedde ik mij haastig aan en begaf mij naar de inquisitie. Er waren in de straten, waar de +processie langs moest gaan verhevenheden opgesteld, waarop men voor geld kon plaats nemen. Weldra zag ik de Dominicanen, die +voorop liepen, voorafgegaan door de banier van de heilige inquisitie. Deze goede vaders werden onmiddellijk gevolgd door de +treurige slachtoffers, die de heilige dienst dien dag wilde straffen. Deze ongelukkigen gingen achter elkaar, <a id="d0e4043"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4043">361</a>]</span>met bloote voeten, een waskaars in de hand en ieder een geleider naast zich. Sommigen droegen een soort schoudermantel van +geel linnen en <span id="d0e4045" class="corr" title="Niet in bron">een muts </span>in den vorm van een suikerbrood. Deze mutsen waren bedekt met vlammen en duivelsche figuren. + +</p> +<p>Toen ik die ongelukkigen bekeek met een medelijden, dat ik niet wilde laten blijken, uit vrees voor een misdadiger te worden +gehouden, herkende ik onder hen, wier hoofd zulk een muts droeg, de eerwaarde vader <span id="d0e4050" class="corr" title="Bron: Raphael">Raphaël</span> en broeder Ambrosius. Ze waren zoo dicht bij mij, dat ik mij niet kon vergissen. + +</p> +<p>“Wat zie ik! De hemel, die eindelijk genoeg kreeg van hun wandaden, heeft deze booswichten dus overgeleverd aan het recht +der inquisitie!” Ik begon te beven en had een gevoel of ik zou bezwijmen. De verbintenis, die ik had gehad met de twee schelmen, +het avontuur te Xelva, kortom alle gelegenheden, dat ik met hen in aanraking was gekomen, kwamen plotseling voor den geest. +Ik dankte God, dat Hij mij voor zulk een lot had behoed. + +</p> +<p>Toen de ceremonie voorbij was, keerde ik naar het hotel terug, nog bevende van hetgeen ik had gezien. Maar de verschrikkelijke +beelden moesten uit mijn geest verdwijnen; ik moest mij bezighouden met de taak, die mijn meester mij had opgedragen. + +</p> +<p>Toen het uur naderde, waarop de schouwburg moest openen, begaf ik mij daarheen. Ik kreeg een plaats naast een ridder uit Alcantera, +met wien ik weldra een gesprek had aangeknoopt. + +</p> +<p>“Mijnheer,” vroeg ik<span id="d0e4061" class="corr" title="Niet in bron">,</span> “is het een vreemdeling geoorloofd u een vraag te doen?” + +</p> +<p>“Mijnheer,” antwoordde hij zeer beleefd, “ik zal daardoor vereerd zijn.” + +</p> +<p>“Men heeft mij,” hernam ik, “de comedianten van Tolédo zeer geprezen. Heeft men ongelijk gehad, door zooveel goeds van hen +te zeggen?” + +</p> +<p>“Neen,” antwoordde hij, “hun troep is niet slecht. Er zijn zelfs zeer goede krachten bij hem aan te wijzen. U <a id="d0e4070"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4070">362</a>]</span>zult onder anderen de schoone Lucretia zien, een actrice van veertien jaar, die u zal verwonderen. ’t Is niet noodig, haar +aan te wijzen, wanneer zij op de planken zal verschijnen, ge zult haar gemakkelijk onderscheiden.” + +</p> +<p>Het stuk begon. Er kwamen twee actrices op de planken, die niets verzuimd hadden om zich bekoorlijk te maken, maar niettegenstaande +alle diamanten, hield ik noch de een, noch de andere voor degene, die ik verwachtte. + +</p> +<p>Eindelijk verscheen de schoone Lucretia en haar opkomst werd door het publiek begroet met een algemeen en lang handgeklap. + +</p> +<p>“Ah! Daar is ze!” zei ik bij mezelf. “Wat een nobel uiterlijk! Wat een gratie! Welke mooie oogen!” Werkelijk was ik ten zeerste +over haar voldaan of liever gezegd, hare persoonlijkheid trof mij buitengewoon. Van het eerste oogenblik af, dat zij begon +te spreken, vond ik in haar voordracht veel natuurlijkheid, geest en vuur. Gaarne stemde ik in met het publiek, dat haar luid +toejuichte. + +</p> +<p>“Ge ziet,” zei de heer naast mij, “dat Lucretia de lieveling is van het publiek. Wat zegt ge van haar?” + +</p> +<p>“Ik ben verwonderd over haar gaven.” + +</p> +<p>“Ge zult het nog meer zijn, wanneer ge haar hebt hooren zingen en zien dansen.” + +</p> +<p>“Welk een geluk zich ter wille van zulk een beminnelijk schepseltje te mogen ruïneeren!” zei ik. + +</p> +<p>“Ze heeft geen bepaalden minnaar,” antwoordde hij, “en men hoort zelfs niet van intriges, ze kon die echter wel hebben, want +ze woont bij haar tante Estella en deze is een ervaren tooneelspeelster.” + +</p> +<p>Bij het hooren van den naam Estella viel ik mijn buurman in de rede, om hem te vragen of die dame ook een actrice was. Hij +antwoordde mij, dat zij een van de besten was en na de beschrijving, die hij mij van haar gaf, twijfelde ik er niet aan of +het was Laura, dezelfde Laura, van wie ik zooveel gesproken heb in mijn boek en die ik te Granada had achtergelaten. +<a id="d0e4090"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4090">363</a>]</span></p> +<p>Estella was dien avond niet opgetreden, maar ik hoopte toch haar in den schouwburg te vinden en begaf mij daarom na de voorstelling +achter het tooneel. + +</p> +<p>Ik vroeg naar Estella en men wees haar aan. Ze was op het oogenblik in gesprek met eenige heeren, die waarschijnlijk in haar +meer de tante van Lucretia zagen. Hetzij uit een gril, hetzij om mij te straffen voor mijn overhaast vertrek uit Granada, +deed ze alsof ze mij niet kende en ontving mijn beleefdheden op zulk een wijze, dat ik uit het veld was geslagen. Inplaats +van haar lachend hare koele ontvangst te verwijten, was ik dwaas genoeg om mij kwaad te maken. Ik verwijderde mij plotseling +en nam mij voor den volgenden dag naar Madrid terug te keeren. Om mij op Laura te wreken, wilde ik niet, dat haar nicht de +eer zou hebben voor den koning op te treden. Daartoe had ik den minister slechts een minder vleiend portret van Lucretia te +geven. + +</p> +<p>Mijn lust om wraak te nemen was echter niet van langen duur. Den volgenden morgen kwam een jonge lakei bij mij met een briefje, +waarin ik las: + +</p> +<p>“Vergeet de wijze waarop ge gisteren in den schouwburg werdt ontvangen en laat u door brenger dezes geleiden.” + +</p> +<p>Dadelijk volgde ik den lakei, die mij naar een groot huis bracht, waarin Laura hare kamers had. + +</p> +<p>Ik vond Laura aan haar toilet. Ze stond op, om mij te omhelzen en zei: “Mijnheer Gil Blas, ik weet wel, dat ge geen reden +hebt over de ontvangst, die ik u gisteren heb bereid, tevreden te zijn. Een oud vriend, als gij, hadt recht om meer vriendelijkheid +te verwachten. Om mij echter te verontschuldigen, moet ik zeggen, dat ik op dat oogenblik in het slechtste humeur van de wereld +was. Een van die heeren had mij juist iets gezegd van mijn nicht, wier eer mij meer aan het hart ligt dan die van mijzelve. +Gelukkig wist ik uw woning te laten vinden en zoo kon ik mijn fout herstellen.” + +</p> +<p>“Dat is gebeurd, mijn waarde Laura, laten wij er niet <a id="d0e4105"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4105">364</a>]</span>verder van spreken, maar elkaar liever onze avonturen vertellen, na dien ongelukkigen dag te Granada, toen de vrees mij overhaast +deed vluchten. Ik heb u toen in groote verlegenheid achtergelaten. Hoe hebt ge u er uit kunnen redden? Dat is zeker niet zonder +moeite gegaan? En ge hebt zeker wel al uw slimheid noodig gehad, om uw Portugeeschen minnaar tot bedaren te brengen?” + +</p> +<p>“In het geheel niet,” antwoordde Laura. “Weet ge niet, dat in dergelijke gevallen de mannen zoo zwak zijn, dat ze zelfs de +vrouwen de moeite besparen om zich te rechtvaardigen! Ik hield tegenover den markies de Marialva vol, dat je mijn broer was. +Neem mij niet kwalijk, dat ik je weer zoo familiaar aanspreek, maar ik kan mij moeilijk van die oude gewoonte losmaken. Den +Portugees vroeg ik dadelijk of hij niet merkte, dat alles het werk was van Narcissa, die jaloersch op mij was en zich op zulk +een wijze wilde wreken. Als een nieuw bewijs van het complot, dat men tegen mij had gesmeed, noemde ik het plotseling verdwijnen +van mijn broer. Men had daartoe zeker eenige kunstgrepen gebruikt en het mij zoodoende onmogelijk gemaakt te bewijzen, dat +hier alleen jaloezie en wraakzucht in het spel waren. Om kort te gaan, de markies was tevreden en de markies bleef mij beminnen +tot hij Granada verliet, om weer naar Portugal te gaan. + +</p> +<p>Nog een paar jaren bleef ik in Granada; toen ging onze troep uiteen; sommigen gingen naar <span id="d0e4111" class="corr" title="Bron: Sevilla">Sévilla</span>, anderen naar Cordova en ik ging naar <span id="d0e4114" class="corr" title="Bron: Toledo">Tolédo</span>, waar ik nu sinds tien jaar woon met mijn nicht Lucretia, die je gisteren hebt zien spelen.” + +</p> +<p>Hier kon ik niet nalaten te glimlachen. Laura zag het en vroeg naar de reden. + +</p> +<p>“Kan je dat niet raden,” vroeg ik. “Je hebt broers noch zusters en ’t is dus niet mogelijk, dat je de tante bent van Lucretia. +Bovendien, wanneer ik bij mijzelf den tijd bereken, die na onze laatste scheiding is verloopen, dan komt het mij niet onmogelijk +voor, dat gij tweeën nader aan elkaar verwant zijt.” +<a id="d0e4121"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4121">365</a>]</span></p> +<p>De weduwe van don Antonio bloosde een weinig en zei: “Welnu, mijn vriend, ik zal je dan maar eerlijk bekennen, dat Lucretia +de dochter is van den markies de Marialva en mij.” + +</p> +<p>“Het publiek,” merkte ik op, “mag u wel dankbaar zijn, dat ge het zulk een cadeau hebt gegeven.” + +</p> +<p>Indien een sluwe lezer, die zich de samenkomsten herinnert, die ik te Granada met Laura had, toen ik secretaris was van den +markies de Marialva, mij misschien er van mocht verdenken dien heer de eer te willen betwisten van het vaderschap van Lucretia, +dan moet ik hem tot mijn schande doen opmerken, dat zijn vermoeden ongegrond is. + +</p> +<p>Daarna vertelde ik Laura al wat er met mij was gebeurd en ik deelde haar mee, welke mijn opdracht was betreffende haar nicht. + +</p> +<p>Zij toonde zich zeer ingenomen met dit plan en zei: “Als ik hier geen verbintenis had, die ik niet dadelijk kan afbreken, +dan zou ik morgen wel reeds naar Madrid willen vertrekken.” + +</p> +<p>“Een bevel van het hof kan die verbintenis verbreken,” zei ik. “En ik geef je de verzekering dat dit binnen acht dagen zal +gebeuren. Ik heb er genoegen in den inwoners van Tolédo Lucretia te ontnemen. Een actrice, zooals zij, is geschapen voor het +hof. Ze komt ons van rechtswege toe.” + +</p> +<p>Juist had ik die woorden gesproken, toen Lucretia de kamer binnenkwam. Ik meende de godin Hebe te zien, zoo bekoorlijk en +gracieus was zij. Laura deelde haar het doel van mijn bezoek mee en het jonge meisje toonde zich zeer ingenomen daarmee. + +</p> +<p>Wij bleven nog eenigen tijd in gesprek en daarbij had ik gelegenheid om op te merken, dat Lucretia een buitengewoon verstandig +meisje was. + +</p> +<p>Bij het afscheid nemen van de dames, verzekerde ik haar, dat zij spoedig een bevel van het hof zou ontvangen, om zich naar +Madrid te begeven. + + + +<a id="d0e4140"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4140">366</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e4141" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk II</h2> +<h2 class="normal">Santillano doet verslag van zijn zending aan den minister, die hem opdraagt ervoor te zorgen, dat Lucretia te Madrid zal komen. +Van de aankomst van deze actrice en haar eerste optreden voor het hof. +</h2> +<p style="
 background: url(images/b.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/b.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">B</span>ij mijn aankomst te Madrid vond ik den minister vol ongeduld, om den uitslag van mijn reis te vernemen. + +</p> +<p>“Gil Blas,” vroeg hij, “heb je die actrice gezien? Is het de moeite waard, om haar aan het hof te laten verschijnen?” + +</p> +<p>“Excellentie,” antwoordde ik, “de roem van dergelijke personen wordt gewoonlijk overdreven, maar van de jonge Lucretia kan +niet genoeg goed worden gezegd. Zij is bewonderenswaardig, zoowel door haar talenten, als door haar schoonheid.” + +</p> +<p>“Is het mogelijk!” riep de minister en ik zag daarbij in zijn oogen een inwendige genoegdoening, die mij deed denken, dat +hij mij misschien in zijn eigen belang naar Tolédo had gezonden. “Is het mogelijk, dat ze zoo mooi is, als ge zegt?” + +</p> +<p>“Wanneer u haar ziet, zult ge het mij moeten toestemmen,” antwoordde ik. + +</p> +<p>“Santillano, geef mij nu een uitvoerig verhaal van uw reis. Deel mij alles mee, wat er gebeurd is.” + +</p> +<p>Ik vertelde hem alles, ook dat Lucretia een dochter was van Laura en den markies de Marialva. + +</p> +<p>“Het doet me genoegen,” zei hij, “dat zij een dochter is van een man van stand. Dat doet mij nog meer belang in haar stellen. +Wij moeten haar hier hebben. Maar, mijn vriend, één ding moet ik je op het hart drukken: <span class="letterspaced">ik</span> moet <a id="d0e4165"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4165">367</a>]</span>buiten de zaak blijven. Alles moet het werk zijn van Gil Blas de Santillano.” + +</p> +<p>Ik zocht hierna Carnero op en zeide hem namens den minister, dat een bevel verzonden moest worden, om Estella en Lucretia, +actrices van den schouwburg te Tolédo, in den koninklijken troep op te nemen. Toen dit stuk geschreven was, zond ik dadelijk +denzelfden lakei, die mij op mijn reis had vergezeld, naar Estella. + +</p> +<p>Acht dagen later kwamen moeder en dochter te Madrid aan, waar ze haar intrek namen in een hotel bij den koninklijken schouwburg. +Dadelijk na haar aankomst bracht ik een bezoek aan de dames, om mijne diensten aan te bieden. + +</p> +<p>Bij het eerste optreden was de schouwburg geheel vol. Men had een stuk gekozen, dat de nieuwe actrices gewoon waren geweest +te Tolédo te spelen. Ik kan niet ontkennen, dat ik de oogenblikken vóór het stuk begon, niet geheel op mijn gemak was. Maar +nauwelijks hadden de twee actrices den mond geopend, of al mijn vrees was verdwenen. Lucretia nam aller harten voor zich in. +Men bewonderde om strijd haar mooie oogen, haar zachte stem en ieder was getroffen door haar bevalligheid. + +</p> +<p>De minister was dien avond ook in den schouwburg. Daar ik zeer nieuwsgierig was, om zijn indruk te vernemen, wachtte ik hem +’s avonds in zijn kabinet op. + +</p> +<p>“Wel Excellentie,” vroeg ik, “is u tevreden over de kleine Marialva?” + +</p> +<p>“Ik zou wel zeer moeilijk te voldoen zijn,” antwoordde hij glimlachend, “indien ik het algemeen gevoelen van het publiek niet +deelde. Ja, mijn vriend, je reis naar Tolédo is gelukkig geweest. En ik twijfel er niet aan, of de koning zal Lucretia ook +met genoegen zien spelen.” + + + +<a id="d0e4179"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4179">368</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e4180" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk III</h2> +<h2 class="normal">Lucretia maakt grooten opgang aan het hof en speelt voor den koning, die verliefd op haar wordt. Gevolg van die liefde.</h2> +<p style="
 background: url(images/h.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/h.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">H</span>et eerste optreden van de twee nieuwe actrices werd den volgenden dag druk besproken. Ook in tegenwoordigheid van den koning +werd de jonge Lucretia zeer geroemd. Deze deed echter of hij aan die gesprekken weinig aandacht schonk. + +</p> +<p>Toen hij echter alleen was met den eersten minister, vroeg hij, wie die jonge actrice was, die men zoo prees. + +</p> +<p>De minister antwoordde: “Het is een jong meisje, dat aan den schouwburg te Tolédo was verbonden. Ze heet Lucretia, wat een +goede naam is voor iemand van haar beroep en is een kennis van Gil Blas de Santillano, die mij zooveel goeds van haar had +verteld, dat ik het gewenscht achtte om haar in den koninklijken troep op te nemen. Bij haar eerste optreden gisterenavond +heeft zij een zeer groot succes gehad.” + +</p> +<p>Bij het hooren van mijn naam, had de koning een glimlach niet kunnen weerhouden. Hij herinnerde zich misschien op dat oogenblik, +dat ik het geweest was, die hem in kennis had gebracht met Catalina en had er mogelijk een voorgevoel van, dat ik hem in deze +aangelegenheid denzelfden dienst zou kunnen bewijzen. Hoe het zij, hij deelde den minister mee, dat hij den volgenden avond +Lucretia wilde zien spelen en dat men haar dit zou berichten. + +</p> +<p>De graaf-hertog vertelde mij, welk gesprek hij had gehad en verzocht mij de twee actrices te gaan waarschuwen. +<a id="d0e4195"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4195">369</a>]</span></p> +<p>Het eerst zag ik Laura en ik zei haar: “Ik kom u een groot nieuws meedeelen. De minister heeft mij belast u te zeggen, dat +de koning morgenavond de voorstelling met zijn tegenwoordigheid zal vereeren. Ik twijfel er niet aan, of gij beiden zult al +het mogelijke doen, om u die eer waardig te doen zijn. Wanneer ik u een raad mag geven, dan zou het deze zijn, om een stuk +te kiezen, waarin veel zang en dans voorkomen, <span id="d0e4198" class="corr" title="Bron: omdat">opdat</span> de koning alle talenten bewonderen kan, die Lucretia bezit.” + +</p> +<p>“Wij zullen uw raad opvolgen,” zei Laura, “het zal niet aan ons liggen, wanneer hij niet voldaan is.” Op dat oogenblik kwam +Lucretia binnen, die er thans nog bekoorlijker uitzag, dan in haar tooneelkleeding. + +</p> +<p>“De koning,” zei ik, “zal uw schoone nicht nog meer bewonderen, indien zij optreedt in een stuk, waarin zang en dans voorkomen. +Hij zou daardoor zelfs wel eens in de verzoeking kunnen komen haar zijn zakdoek toe te werpen.” + +</p> +<p>“Ik hoop niet,” zei Laura, “dat hij zoo iets zal probeeren, want welk een machtig vorst hij ook mag zijn, hij zou dan wel +eens op tegenstand kunnen stuiten. Hoewel zij in de tooneelwereld is opgevoed, is Lucretia deugdzaam en welk genoegen zij +ook heeft in de toejuichingen van het publiek, het is voor haar meer eer een braaf meisje, dan een goede actrice te zijn.” + +</p> +<p>“Lieve tante,” zei de kleine Marialva, zich in het gesprek mengende, “waarom u zorgen gemaakt voor den tijd? Ik zal wel nooit +voor die beproevingen komen te staan.” + +</p> +<p>“Bekoorlijke Lucretia,” zei ik, “indien de koning u tot zijn minnares wilde maken, zoudt ge hem toch zeker niet tevergeefs +laten zuchten?” + +</p> +<p>“Waarom niet?” vroeg zij. “Het zou mij meer streelen, hem weerstand te hebben geboden, dan aan zijn begeerte te hebben voldaan.” + +</p> +<p>Ik was niet weinig verwonderd een leerling van Laura op die wijze te hooren spreken en ik verliet de dames, de <a id="d0e4215"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4215">370</a>]</span>moeder prijzende, dat zij haar dochter zulk een goede opvoeding had gegeven. + +</p> +<p>Den volgenden dag begaf de koning, verlangend om Lucretia te zien, zich naar den schouwburg. Men speelde een stuk, waarin +de jonge actrice alle gelegenheid had om te schitteren. Van het begin tot het eind had ik mijn oogen gevestigd op den koning; +ik trachtte op zijn trekken te lezen, wat hij dacht, maar hij behield hetzelfde ernstige gezicht, dat hij altijd trachtte +op te zetten. + +</p> +<p>Den volgenden dag eerst vernam ik, wat zijn indruk was geweest. + +</p> +<p>“Santillano,” zei mijn meester, “ik heb den koning gesproken, die vol lof is over Lucretia en ik twijfel er niet aan of hij +is op haar verliefd. Nadat ik hem had gezegd, dat gij haar uit Tolédo hebt laten komen, zei hij, dat hij gaarne met u een +onderhoud zou willen hebben. Ga er dus heen. Hij heeft al bevel gegeven om je dadelijk bij hem toe te laten en kom mij den +afloop meedeelen.” + +</p> +<p>De koning liep met groote stappen op en neer, toen ik bij hem binnenkwam. Hij deed mij allerlei vragen over Lucretia, wier +geheele geschiedenis ik hem moest vertellen. Vervolgens vroeg hij of zij al in eenig galant avontuur was betrokken geweest. +Hoewel men met dergelijke verklaringen altijd zeer voorzichtig moet zijn, antwoordde ik hier toch beslist ontkennend, wat +den vorst groot genoegen scheen te doen. + +</p> +<p>“In deze zaak,” ging hij voort, “heb ik u tot mijn vertrouweling gekozen. Ik wil, dat de schoone Lucretia door u vernemen +zal, welk een overwinning zij heeft gemaakt.” Hij stelde mij daarna een etui ter hand met diamanten ter waarde van ongeveer +vijftig duizend kronen en ik moest haar vragen dit geschenk van hem te willen aannemen, in afwachting van andere bewijzen +van zijn liefde. + +</p> +<p>Om mij van die taak te kwijten, zocht ik mijn meester op en deed hem een getrouw verslag van mijn onderhoud met den koning. +Ik had verwacht, dat de minister meer teleurgesteld dan verheugd zou zijn, want ik meende, dat <a id="d0e4229"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4229">371</a>]</span>hijzelf verliefd was op Lucretia en dus ongaarne zou zien, dat de koning zijn medeminnaar was; maar ik bedroog mij in dit +opzicht. Wel verre van teleurgesteld te zijn, was zijn vreugde zoo groot, dat hem zelfs eenige woorden ontsnapten. “Mooi zoo, +Filips! daardoor zal u de lust voor de zaken wel vergaan!” Daaruit leidde ik af, dat de minister den koning wilde afhouden +van de staatszaken en hem daarom een dergelijke verstrooiïng wilde schenken. + +</p> +<p>“Santillano,” zei hij, “haast je mijn vriend, om dit bevel uit te voeren. Heel wat heeren aan het hof zouden jaloersch zijn +op zulk een gewichtige taak. Denk er aan, dat het in dit geval niet de graaf de Lémos is, die het grootste gedeelte van de +eer krijgt. Je zult die nu geheel alleen hebben en wat meer is, ook het voordeel.” + +</p> +<p>Daar ik sedert het verblijf in de gevangenis gewoon was geworden, de zaken meer van een moreel standpunt te beschouwen, hinderde +mij dit soort van werk wel, maar ik was toch niet deugdzaam genoeg om het te weigeren. Te liever vervulde ik den wensch van +den koning, omdat mijn gehoorzaamheid ook aangenaam was voor den minister, wien ik in de eerste plaats genoegen wilde doen. + +</p> +<p>Ik achtte het gewenscht om eerst een onderhoud te hebben met Laura, waarin ik haar den wensch van den koning kenbaar maakte +en haar de edelsteenen liet zien. Op het gezicht daarvan kon ze haar vreugd niet bedwingen en zei: “Gil Blas, ’t is onder +oude vrienden maar beter om eerlijk te zijn. Ik kan niet verbergen, dat ik ten zeerste verheugd ben over de overwinning van +Lucretia, die van buitengewone waarde is. Maar, onder ons gezegd, ik vrees dat Lucretia de zaak uit een ander oogpunt zal +beschouwen. Hoewel ze, om zoo te zeggen, op het tooneel is opgevoed, is ze verstandig en deugdzaam. Ze heeft al weerstand +geboden aan de wenschen van twee beminnelijke jonge mannen. Ge zult me zeggen, dat die twee heeren geen koningen waren, dat +stem ik toe en werkelijk de eer, een gekroond hoofd tot minnaar te hebben, moet sterker zijn dan de deugd van Lucretia; echter +kan ik mij niet <a id="d0e4237"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4237">372</a>]</span>weerhouden je te zeggen, dat de zaak onzeker is. Wat mij betreft, ik verklaar je, dat ik mijn dochter niet zal tegenwerken. +Kom morgen terug; ik zal je dan een gunstig antwoord geven of dit etui terug.” + +</p> +<p>Ik twijfelde er niet aan of Laura zou Lucretia gemakkelijk overhalen. Niettemin vernam ik den volgenden dag met verwondering, +dat Laura evenveel moeite had gehad, om Lucretia op den slechten weg te brengen, als andere moeders soms hebben, om haar dochters +daarvan af te houden. + +</p> +<p>Wat mij echter nog meer verwonderde was, dat Lucretia, na eenige malen een geheim onderhoud met den koning te hebben gehad, +plotseling de wereld verliet en in een klooster ging, waar ze niet lang daarna ziek werd van verdriet en stierf. Laura kon +zich niet troosten over het verlies van haar dochter, dat ze zich zelf verweet. Zij ging eveneens in een klooster, om er de +genoegens van hare schoone dagen te beweenen. + +</p> +<p>De koning was eerst getroffen door het plotselinge verdwijnen van Lucretia, maar hij was er de man niet naar om lang te treuren. + +</p> +<p>Wat den minister aanging, hij nam weinig notitie van het gebeurde. Daartoe ontbrak hem de tijd. + + + +<a id="d0e4247"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4247">373</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e4248" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk IV</h2> +<h2 class="normal">Van de nieuwe taak, die de minister aan Santillano gaf.</h2> +<p style="
 background: url(images/h.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/h.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">H</span>et ongeluk van Lucretia deed mij veel verdriet; ik beschouwde mijzelf als medeplichtig daaraan en besloot mij in geen geval +meer met dergelijke zaken in te laten. + +</p> +<p>Ik sprak daarover met den minister, die verwonderd scheen over mijn gewetensbezwaren. Hij zei: “Santillano, je hebt een goed +karakter en ik wil je nu een opdracht geven, die daarmee meer in overeenstemming is. Luister goed toe, ik zal je zeggen wat +de zaak is. + +</p> +<p>Voor eenige jaren zag ik plotseling een dame, die zoo schoon en bekoorlijk was, dat ik haar liet volgen. Ik vernam, dat zij +geboortig was uit Genua, dona Margarita Spinola heette en te Madrid leefde van de inkomsten van hare schoonheid. Men zeide +mij, dat don Francisco de Valéasar, een rijke, oude en getrouwde man enorme sommen voor haar uitgaf. Wel verre van mij afkeer +in te boezemen, deed dat bericht bij mij sterke verlangens ontstaan, om hare gunsten met Valéasar te deelen. Om daaraan te +voldoen, nam ik mijn toevlucht tot een koppelaarster, die mij spoedig een geheim onderhoud met Margarita bezorgde, dat door +verschillende andere werd gevolgd. Mijn medeminnaar en ik werden even goed behandeld voor de geschenken, die wij haar gaven. +Misschien had ze nog wel een derden galant, die even gelukkig was als wij. + +</p> +<p>Wat er van zij, het gevolg van alle hulde die Margarita ontving, was dat zij moeder werd. Zij bracht een zoon ter wereld en +gaf zoowel Valéasar als mij de eer van het vaderschap. Maar wij wilden het kind geen van beiden <a id="d0e4261"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4261">374</a>]</span>erkennen, zoodat ze het zelf moest grootbrengen. Dat heeft zij gedurende achttien jaar gedaan, daarna is ze gestorven en heeft +haar zoon achtergelaten zonder goed en, wat erger is, zonder opvoeding. + +</p> +<p>Dit is een vertrouwelijke mededeeling, die ik je had te doen en nu wil ik je zeggen, wat mijn plan is. Ik wil mij het lot +van dien ongelukkigen jongen aantrekken en hem erkennen.” + +</p> +<p>Toen ik dit plan had aangehoord, was het mij onmogelijk om te zwijgen. “Excellentie! Hoe kunt u zulk een vreemd besluit nemen?” + +</p> +<p>“Ge zult het niet zoo vreemd vinden, indien ik je de redenen ervan heb meegedeeld. Ik wil niet, dat mijn neven en nichten +mijn erfgenamen zullen worden. Misschien zul je zeggen, dat wij nog niet op een leeftijd zijn gekomen, om zelf geen kinderen +meer te krijgen. Maar welke geleerden wij ook hebben geraadpleegd, het is alles nutteloos geweest. Van mijn vrouw heb ik geen +kinderen meer te verwachten. Het lot heeft nu een kind op mijn weg gesteld, waarvan ik misschien werkelijk vader ben. Dien +jongen wil ik aannemen; dat is een zaak, waartoe ik vast besloten ben.” + +</p> +<p>Toen ik merkte, dat de minister zich dit nu eenmaal vast in het hoofd had gesteld, sprak ik hem niet verder tegen. Ik wist, +dat hij een man was, eerder in staat om een dwaasheid te doen, dan om terug te komen op een genomen besluit. + +</p> +<p>“Het is nu de zaak, om een opvoeding te geven aan don Henri Philippe de Guzman, want dezen naam zal hij voorloopig in de wereld +dragen. Om hem terzijde te staan, Santillano, heb ik jou uitgekozen. Ik vertrouw op je verstand en je gehechtheid aan mijn +persoon. Draag zorg voor zijn huis, geef hem alle soorten van meesters; in één woord, maak van hem een volmaakt edelman.” + +</p> +<p>Ik wilde mij daartegen verzetten, door mijn meester te zeggen, dat ik geen jonge heeren kon opvoeden, omdat ik dat nooit tevoren +had gedaan; dat daarvoor meer verstand <a id="d0e4275"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4275">375</a>]</span>en meer verdiensten noodig waren, dan ik bezat, maar hij sloot mij den mond, door te zeggen, dat het zijn bepaalde wil was, +dat ik ook de gouverneur zou zijn van zijn aangenomen zoon, dien hij voor de hoogste betrekkingen had bestemd. + +</p> +<p>Dus bereidde ik mij voor, die taak te gaan vervullen ten genoege van mijn meester, die uit dankbaarheid mijn inkomen met duizend +kronen per jaar verhoogde. + + + +<a id="d0e4279"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4279">376</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e4280" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk V</h2> +<h2 class="normal">De zoon van Margarita Spinola wordt bij authentieke acte erkend en don Henri-Philippe de Guzman genoemd. Santillano richt +het huis van dien jongen heer in en geeft hem allerlei meesters. +</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>e acte van erkenning werd met goedkeuring van den koning opgemaakt. Don Henri-Philippe de Guzman (dat was de naam, dien men +aan het kind met de verschillende vaders gaf) werd daarin tot eenig erfgenaam verklaard van het graafschap Olivarès en van +het hertogdom de San-Lucar. Opdat iedereen het weten zou, liet de minister aan alle gezanten en grandes van Spanje deze mededeeling +doen, waarover men niet weinig verwonderd was. De lachers in Madrid hadden langen tijd stof en de satirische dichters verzuimden +deze gelegenheid niet om hun pen in gal te doopen. + +</p> +<p>Ik vroeg aan den graaf-hertog, waar de jongeman was, dien hij aan mijn zorgen wilde toevertrouwen en hij antwoordde mij, dat +hij thans in de stad was bij een tante, aan wier zorgen hij echter zou worden ontnomen, zoodra zijn huis ingericht zou zijn. + +</p> +<p>Ik huurde dus een huis, liet het prachtig meubileeren en stelde pages, portier en andere bedienden aan. + +</p> +<p>Toen dat gebeurd was, ging ik den minister waarschuwen, die dadelijk den twijfelachtigen en nieuwen spruit van den tak Guzman +liet halen. Ik zag een grooten jongen, met een vrij aangenaam uiterlijk. De minister zei, toen hij ons voorstelde, dat don +Henri mij in alle opzichten als zijn gids moest beschouwen. + +</p> +<p>Wij gingen daarop naar het nieuwe huis, waar ik alle <a id="d0e4295"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4295">377</a>]</span>bedienden aan hunnen nieuwen meester voorstelde. In den omkeer in zijn toestand scheen hij zich zeer gemakkelijk te kunnen +schikken. Met groote gemakkelijkheid nam hij alle betuigingen van eerbied en beleefdheid in ontvangst. Het ontbrak hem niet +aan verstand, maar hij was zeer onwetend. Hij kon nauwelijks lezen en schrijven. Ik gaf hem meesters in de beginselen van +het Latijn, de aardrijkskunde, de geschiedenis en een schermmeester. Een dansmeester vergat ik niet, maar er waren in dien +tijd zooveel van die vermaarde heeren, dat ik niet goed wist, wien te kiezen. + +</p> +<p>Toen ik daar zoo over nadacht, zag ik een rijk gekleed man ons huis binnengaan. + +</p> +<p>Hij vroeg mij te spreken. Ik verbeeldde mij, dat hij minstens een ridder van Alcantera was en vroeg waarmee ik hem van dienst +kon zijn. + +</p> +<p>“Mijnheer de Santillano,” antwoordde hij met vele buigingen, “men heeft mij verteld, dat gij belast zijt met het kiezen van +meesters voor don Henri. Ik kom mijne diensten aanbieden. Ik heet Martin Ligero<a id="d0e4303src" href="#d0e4303" class="noteref">1</a> en verheug mij in een goeden naam. Ik heb anders de gewoonte niet, om leerlingen te vragen, dat past slechts aan onbeduidende +dansmeesters. In den regel wacht ik, tot men mij komt bezoeken. Maar daar ik bekend ben bij den hertog de Medina Sidonia, +bij don Louis de Haro en eenige andere heeren van het huis Guzman, heb ik het als een eer beschouwd u voor te zijn.” + +</p> +<p>“Ik merk uit hetgeen ge zegt, dat gij de man zijt, dien wij noodig hebben,” zei ik. “Hoeveel rekent ge per maand?” + +</p> +<p>“Vier dubbele pistolen,” hernam hij, “dat is de vaste prijs en ik geef twee lessen per week.” + +</p> +<p>“Vier dubbele pistolen!” riep ik. “Dat is veel!” + +</p> +<p>“Hoezoo veel!” antwoordde hij op verwonderden toon. “Ge geeft wel een pistool per maand aan een onderwijzer in de philosophie.” +<a id="d0e4314"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4314">378</a>]</span></p> +<p>Ik kon niet nalaten om dat antwoord te lachen en vroeg mijnheer Ligéro, of hij werkelijk meende, dat iemand van zijn vak boven +een leeraar in de philosophie stond. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p376.jpg" alt="" width="516" height="395"></div><p> + + +</p> +<p>“Dat geloof ik zeer zeker, mijnheer,” zei hij, “wij zijn in de wereld van heel wat meer nut, dan die heeren! Wat zijn de mannen, +vóór ze door onze handen zijn gegaan? Lichamen uit één stuk! Ongelikte beeren! Maar onze lessen geven hun vorm en gratie.” + +</p> +<p>Ik besloot den dansmeester aan te nemen. + + +<a id="d0e4325"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4325">379</a>]</span></p> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e4303" href="#d0e4303src" class="noteref">1</a></span> Ligero = licht. +</p> +</div> +</div> +<div id="d0e4326" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VI</h2> +<h2 class="normal">Scipio komt terug uit Nieuw-Spanje. Gil Blas plaatst hem bij don Henri. Van de studiën van dien jongen heer. Van de eer, die +men hem bewees en aan welke dame de graaf-hertog hem uithuwelijkte. Hoe Gil Blas, niettegenstaande zijn verzet, in den adelstand +wordt verheven. +</h2> +<p style="
 background: url(images/t.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/t.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">T</span>erwijl ik nog druk bezig was, om alles voor don Henri te regelen, kwam Scipio terug uit Mexico. Ik vroeg hem of hij voldaan +was over zijn reis. + +</p> +<p>“Ik moet het wel zijn,” antwoordde hij, “want met drie duizend ducaten in geld, heb ik wel voor tweemaal grooter bedrag aan +koopwaren meegebracht.” + +</p> +<p>“Hartelijk daarmee gefeliciteerd! Dat is het begin van je fortuin. En het hangt nu maar van je zelf af, of je dat wil vermeerderen +door nieuwe reizen te maken. Of geef je misschien de voorkeur aan een aangename betrekking in Madrid? Je hebt maar te spreken; +ik heb er een te begeven.” + +</p> +<p>“Dat kan ik niet twijfelen!” riep hij. “Veel liever blijf ik hier, dan mij opnieuw aan de gevaren van een zeereis en van een +vreemd land bloot te stellen. Maar welke betrekking hebt u voor mij bestemd?” + +</p> +<p>Daarop vertelde ik hem de heele geschiedenis van don Henri en vroeg hem of hij diens kamerdienaar wilde worden. Scipio nam +de betrekking gaarne aan en vervulde haar zoo goed, dat hij in minder dan drie dagen reeds de vertrouweling en vriend was +van zijn jongen meester. + +</p> +<p>Ik had mij voorgesteld, dat al die onderwijzers wel vergeefsche moeite zouden doen en dat hun leerling zich <a id="d0e4343"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4343">380</a>]</span>niet veel om hem en hun wetenschap zou bekommeren, maar daarin vergiste ik mij. Ze waren zeer tevreden over hem. Hij begreep +en onthield zeer gemakkelijk, wat men hem leerde. Aangenaam was het mij, dit den minister te kunnen mededeelen. + +</p> +<p>“Santillano!” riep hij verheugd, “ik herken in hem mijn geest en bloed en ben er nu nog vaster van overtuigd, dat hij werkelijk +mijn zoon is. Ik voel mij zeer tot hem aangetrokken. ’t Is de natuur, die hier spreekt.” + +</p> +<p>Ik wachtte mij er wel voor, om mijn meester te zeggen, wat ik daarvan dacht en zijn zwak eerbiedigende, liet ik hem het genoegen +te gelooven, dat hij de vader was van don Henri. Hoewel alle leden van de familie Guzman een doodelijken haat hadden aan dien +nieuwbakken neef zorgden zij er wel voor het uit een politiek oogpunt niet te laten merken. De gezanten en grandes die in +Madrid waren, bewezen hem evenveel eer, alsof hij de wettige zoon van den machtigen minister geweest was. + +</p> +<p>De minister was over dat alles zeer verheugd. Hij begon met aan de koning het kruis van Alcantera voor don Henri te vragen. +Later werd hij commandeur. Ook besloot hij hem te laten trouwen met een dame uit een van de edelste huizen van Spanje en koos +daartoe Juanna de Valesco, dochter van den hertog van Castilië. Hij had macht genoeg, om dat huwelijk door te drijven, niettegenstaande +het verzet van den hertog en diens verwanten. Eenige dagen voor dit huwelijk liet de minister mij roepen. Hij stelde mij eenige +papieren ter hand en zei: “Hier, Gil Blas, heb ik een geschenk voor je. Ik geloof, dat het je niet onaangenaam zal zijn. Het +zijn brieven van adeldom, dien ik voor je heb verkregen.” + +</p> +<p>“Excellentie,” antwoordde ik verbaasd, “weet u wel, dat ik de zoon ben van een eenvoudigen stalmeester en van een duenna? +Het schijnt mij een beleediging voor den adelstand, mij daarin te doen opnemen. En van alle gunsten, die de koning mij bewijzen +kan, verdien en begeer ik deze het minst.” +<a id="d0e4353"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4353">381</a>]</span></p> +<p>“Uw geboorte is geen beletsel,” zei mijn meester, “ge hebt staatsbetrekkingen bekleed <span id="d0e4356" class="corr" title="Bron: mij">bij</span> den hertog de Lerme en mij. Overigens hebt ge ook den koning zelf zekere diensten bewezen. In één woord Santillano, je bent +die eer niet onwaardig. En er komt bij, dat de positie, die je bij mijn zoon inneemt, het noodzakelijk maakt, dat je van adel +bent. Ik wil je wel bekennen, dat dit de voornaamste reden is, waarom ik je die papieren heb doen verleenen.” + +</p> +<p>“Ik geef mij gewonnen,” antwoordde ik, “omdat u het bepaald wilt.” Na die woorden ging ik weg, met de papieren in mijn zak. + +</p> +<p>“Nu ben ik dus een edelman,” zei ik bij mijzelf toen ik op straat was, “en ik ben van adel zonder dat ik dit aan mijn ouders +heb te danken. Ik kan mij dus, wanneer ik wil, don Gil Blas noemen en als de een of ander mij er om zou willen uitlachen, +kan ik hem die papieren laten zien.” + +</p> +<p>Onder het loopen keek ik de papieren in en ik las, dat de koning mij om den ijver, dien ik meermalen had getoond in den dienst +van den staat en van hem zelven had verheven tot den adelstand. + +</p> +<p>Tot mijn eer mag ik zeggen, dat ik mij niet zeer trotsch gevoelde. Mijn nederige afkomst stond mij steeds voor oogen en ik +nam mij voor mijn papieren weg te sluiten, zonder mij erop te beroemen. + + + +<a id="d0e4367"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4367">382</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e4368" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VII</h2> +<h2 class="normal">Gil Blas ontmoet Fabricius nog eens bij toeval. Van het laatste onderhoud, dat zij samen hadden en van den gewichtigen raad, +dien Nunez aan Santillano gaf. +</h2> +<p style="
 background: url(images/d.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/d.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">D</span>e dichter uit Asturië verwaarloosde mij maar al te gaarne, zooals men zal hebben opgemerkt. Van mijn kant had ik weinig tijd +om hem te bezoeken, zoodat ik hem niet had weergezien na het geweldige dispuut over Iphigenia. + +</p> +<p>Het toeval deed mij hem weer ontmoeten. Hij kwam uit een drukkerij. + +</p> +<p>“Ho ho! mijnheer Nunez! Ge komt uit een drukkerij. Dat schijnt het publiek met een nieuw werk van u te bedreigen.” + +</p> +<p>“Dat kan men inderdaad verwachten,” antwoordde hij. “Ik zal u zeggen, dat ik een brochure heb geschreven, die thans ter perse +is en groot opzien zal verwekken in de republiek der letteren!” + +</p> +<p>“Ik twijfel niet aan de verdiensten van je werk, maar ik begrijp niet, dat je er lust in hebt een brochure te schrijven. Dat +zijn van die kleinigheden!” + +</p> +<p>“Er zijn toch wel goede onder en de mijne behoort daartoe, hoewel ze in haast is geschreven. Maar ’t was noodzakelijk! De +honger, weet je, drijft de wolven het bosch uit.” + +</p> +<p>“Wat! De honger! Kan de schrijver van den “Graaf de Saldagne” zóó spreken? Iemand met een vast inkomen!” + +</p> +<p>“Zacht wat! mijn vriend, ik ben niet meer die gelukkige dichter. De zaken van don Bertrand waren in de war. Hij is verdwenen, +al zijn goederen zijn verkocht en mijn toelage is naar den duivel!” +<a id="d0e4389"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4389">383</a>]</span></p> +<p>“Dat is treurig! Maar is er geen hoop op, dat het weer in orde komt?” + +</p> +<p>“Niet het minst! Gomez del Ribero is nu even arm als zijn geestige trawant het was. Hij is verdwenen, om nooit weer terug +te keeren.” + +</p> +<p>“Maar mijn vriend, kan ik je dan niet eene betrekking bezorgen, die je schadeloos stelt?” + +</p> +<p>“Van die zorg moet ik je ontheffen,” antwoordde hij, “wanneer je soms een betrekking bedoelt op een of ander bureau. Ik zou +die weigeren al verdiende ik er 3000 pistolen mee. Als dichter wil ik leven en sterven! Overigens zijn wij niet zoo ongelukkig. +Wij leven vrij en onafhankelijk en vele rijke huizen staan steeds voor ons open. Zoo heb ik er op ’t oogenblik twee, waar +steeds een couvert voor mij klaar staat, het eene bij iemand, wien ik een roman heb opgedragen en het andere bij een rijken +koopman, die altijd kunstenaars aan zijn tafel wil hebben en gelukkig niet zeer kieskeurig is.” + +</p> +<p>“Maar denk er aan Fabricius, dat wanneer je mij mocht noodig hebben, mijn beurs steeds voor je geopend is.” + +</p> +<p>“Aan dit aanbod herken ik mijn edelmoedigen vriend Santillano. Uit dankbaarheid wil ik je een raad geven. Profiteer van den +tijd, dat je nog de gunsten geniet van den eersten minister, haast je om rijk te worden, want je meester is als een kaars, +die in den pijp brandt.” + +</p> +<p>Ik vroeg aan Fabricius uit welke bron hij dat had en hij antwoordde: “Van een ouden edelman uit Calatrava die een ongewoon +talent bezit, om zulke zaken te ontdekken. Gisteren hoorde ik hem zeggen, dat de minister veel vijanden heeft, die zich vereenigen +om hem in het verderf te storten. Hij rekent te veel op den koning, die echter naar zijn tegenstanders begint te luisteren.” + +</p> +<p>Ik bedankte Nunez voor zijn waarschuwing, maar hechtte er niet veel waarde aan, omdat ik te veel op den invloed van mijn meester +vertrouwde. Ik beschouwde hem als een van die oude eiken in een bosch, die de stormen niet kunnen deren. + + + +<a id="d0e4406"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4406">384</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e4407" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk VIII</h2> +<h2 class="normal">Hoe Gil Blas verneemt, dat de raad van Fabricius niet verkeerd was. Van een reis van den koning naar Saragossa.</h2> +<p style="
 background: url(images/w.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/w.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">W</span>at de dichter uit Asturië mij had gezegd, was niet ongegrond. Er was in het paleis een samenzwering tegen den graaf-hertog +en men beweerde, dat de koningin aan het hoofd daarvan stond. Intusschen vernam men er den eersten tijd nog niet veel van. +Maar de opstand van de Cataloniërs, die door Frankrijk werd ondersteund en het weinige succes, dat men had in den strijd tegen +de rebellen, maakte het volk ontevreden. Er werd in tegenwoordigheid van den koning een raad gehouden, die ook werd bijgewoond +door den markies de Grana, een invloedrijk gezant. Het maakte een punt van beraadslaging uit of de koning in Castilië zou +blijven, dan wel naar Aragon gaan om zich aan de troepen te vertoonen. + +</p> +<p>De graaf-hertog, die er tegen was, dat de koning naar het leger vertrok, sprak het eerst. Hij beweerde, dat het niet in overeenstemming +was met de koninklijke waardigheid, dat de vorst het centrum van zijn staten verliet en verdedigde zijn standpunt met zijn +welsprekendheid. + +</p> +<p>De overige aanwezigen vielen hem bij, met uitzondering van den markies de Grana, die zijn meening tegenover die van den eersten +minister stelde en haar met kracht verdedigde. De koning, door den laatsten spreker overtuigd, besloot zijn raad te volgen +en bepaalde den dag van zijn vertrek. + +</p> +<p>Het was voor de eerste maal, dat de koning een besluit nam in anderen geest dan zijn gunsteling had voorgesteld. <a id="d0e4420"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4420">385</a>]</span>En deze, die dat als een beleediging beschouwde, was daarover zeer ontstemd. + +</p> +<p>De minister zag mij, toen hij thuis kwam en riep mij bij zich, om te vertellen, wat er was geschied. + +</p> +<p>“Ja, Santillano,” zei hij, “de koning, die zoolang door mijn oogen gezien en door mijn mond gesproken heeft, geeft nu de voorkeur +aan den raad van de Grana boven den mijne. En hij overlaadde dien gezant nog wel met lof over zijn trouw aan zijn Huis! Alsof +die Duitscher trouwer was dan ik! Het is gemakkelijk te bespeuren, dat er zich een partij tegen mij heeft gevormd en ik heb +reden te vermoeden, dat de koningin aan het hoofd daarvan staat.” + +</p> +<p>“Excellentie,” vroeg ik, “hoe kunt ge dat vermoeden? Is de koningin niet gewoon, om u meester van de zaken te zien? En wat +den markies de Grana betreft, de koning zal zich aan zijn zijde hebben geschaard, omdat hij misschien lust heeft het leger +te zien en een veldtocht mee te maken.” + +</p> +<p>“Neen, dat is het niet!” riep de minister. “Als de koning bij de troepen is, zal hij altijd omringd zijn door de grandes en +onder hen zijn er, die ontevreden zijn over mij en hem veel kwaads van mijn bewind zullen vertellen. Maar zij zullen bedrogen +uitkomen! Ik zal wel zorgen, dat de koning zich weinig met zijn grandes zal kunnen ophouden.” En dat deed hij op een manier, +die verdient beschreven te worden. + +</p> +<p>De dag van het vertrek was gekomen. Na de koningin tijdens zijn afwezigheid met de zorg voor de regeering te hebben belast, +vertrok de koning naar Saragossa, maar voor hij er aankwam passeerde hij Aranjuez, waar hij het verblijf zoo heerlijk vond, +dat hij er een paar weken bleef. De minister liet hem daarna naar Cuença gaan, waar hij den koning op allerlei vermaken tracteerde! +Nadat de genoegens van de jacht hem nog eenigen tijd in Molina hadden bezig gehouden, kwam hij te Saragossa. Zijn leger was +niet ver van de plaats verwijderd, maar de graaf-hertog ontnam hem het verlangen om er heen te gaan. <a id="d0e4432"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4432">386</a>]</span>door hem wijs te maken, dat hij gevaar liep door de Franschen gevangen genomen te worden. Dit denkbeeldige gevaar deed den +koning besluiten zich nergens en aan niemand te vertoonen en de minister maakte gebruik van zijn angst door hem, bij wijze +van veiligheidsmaatregel, als een gevangene te bewaken. + +</p> +<p>De grandes, die zich groote uitgaven hadden getroost om den koning te kunnen volgen, hadden weinig satisfactie van hun werk, +want ze werden niet eens in particuliere audientie ontvangen. + +</p> +<p>De koning keerde weldra naar Madrid terug, het aan den markies de los Velez, den bevelhebber der troepen <span id="d0e4438" class="corr" title="Niet in bron">overlatend</span> om de eer van de Spaansche wapenen op te houden. + + + +<a id="d0e4441"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4441">387</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e4442" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk IX</h2> +<h2 class="normal">Van de revolutie in Portugal en de ongenade van den graaf-hertog.</h2> +<p style="
 background: url(images/w.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/w.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">W</span>einige dagen na de terugkomst van den koning werd in Madrid een slechte tijding verspreid. Men vernam, dat de Portugeezen, +die den opstand in Catalonië beschouwden als een gunstige gelegenheid, die de fortuin hun bood om het Spaansche juk af te +schudden, de wapenen hadden opgenomen en tot hun koning hadden gekozen den hertog van Braganza, dien zij op den troon hoopten +te handhaven, omdat Spanje toen gebukt ging onder de vijandschap van Duitschland, Vlaanderen en Catalonië. + +</p> +<p>Zonderling was, dat de eerste minister, terwijl het hof en de geheele stad in onrust waren, met den koning wilde schertsen, +ten koste van den hertog van Braganza. + +</p> +<p>Filips deed daaraan niet mee en zette zulk een ernstig gezicht, dat de graaf-hertog daarvan ontstelde en een voorgevoel kreeg +van zijn ongenade. Hij beschouwde zijn val als zeker, toen hij vernam, dat de koningin zich openlijk tegen hem had verklaard +en hem beschuldigde, door zijn slecht beheer den opstand in Portugal te hebben veroorzaakt. De meeste grandes en voornamelijk +zij, die tevergeefs naar Saragossa waren gegaan, sloten zich bij de koningin aan en een dreigend onweer pakte zich samen boven +het hoofd van den minister. + +</p> +<p>Toen het mijn meester bekend werd, dat de koning naar zijn vijanden luisterde, schreef hij den koning een brief, waarin hij +hem ontheffing van zijn ambt verzocht en verlof om zich van het hof te verwijderen, daar men alle ongelukken die de monarchie +overkwamen, aan zijn beleid weet. + +<a id="d0e4455"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4455">388</a>]</span></p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p386.jpg" alt="" width="518" height="632"></div><p> + + +</p> +<p>Hij meende, dat die brief een groote uitwerking zou hebben en dat de koning nog genoeg vriendschap voor hem had overgehouden +om niet toe te stemmen in zijn verwijdering. Maar al het antwoord, dat hij kreeg, was, dat de koning verklaarde zijn verzoek +in te willigen en hem toestond zich te begeven, waarheen hij wilde. +<a id="d0e4462"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4462">389</a>]</span></p> +<p>Die woorden, door den koning zelf geschreven, troffen hem als een donderslag. Maar hij deed of hij zijn gewone bedaardheid +behield en vroeg mij, wat ik in zijn plaats zou doen. + +</p> +<p>“Ik zou,” antwoordde ik hem, “de zaak gemakkelijk opvatten en op een van mijn landgoederen gaan wonen.” + +</p> +<p>“Je denkt verstandig,” antwoordde hij. “En ik heb ook wel lust om dat te doen, maar ik zou toch nog gaarne éénmaal een onderhoud +met den koning hebben. Het zal mij niet moeilijk vallen hem aan te toonen, dat ik menschelijkerwijze gesproken, alles heb +gedaan, wat ik kon doen en dat ik de treurige gebeurtenissen, die men mij verwijt, niet heb kunnen voorkomen, evenmin als +een bekwame loods het helpen kan als wind en golven het schip meesleepen.” + +</p> +<p>De minister vleide zich nog dat hij, door met den koning te spreken, de zaken kon herstellen en het verloren terrein herwinnen. +Maar de audientie werd hem niet verleend en bovendien liet men den sleutel terugvragen, waarvan hij zich bedienen kon om vrij +in de koninklijke appartementen te komen. + +</p> +<p>Daar hij nu zag, dat hem geen hoop meer overbleef, besloot hij zich terug te trekken. Hij doorzocht alle papieren, verbrandde +er uit voorzichtigheid vele van en gaf bevel, dat men alles voor zijn vertrek in gereedheid zou brengen. + +</p> +<p>Hij vreesde door het volk beleedigd te worden en vertrok daarom ’s morgens zeer vroeg door een achterdeur, in een eenvoudig +rijtuig, met zijn biechtvader en mij. + +</p> +<p>Wij gingen naar Loeches, een dorp, waarvan hij heer was en waar zijn vrouw een prachtig nonnenklooster had laten bouwen. + +</p> +<p>Binnen vier uren kwamen wij in het dorp aan en de andere personen van het gevolg bereikten het eenigen tijd later. + + +<a id="d0e4479"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4479">390</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e4480" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk X</h2> +<h2 class="normal">Van de onaangenaamheden en de zorgen, die eerst de rust van den graaf-hertog verstoorden en van de gelukkige vrede, die daarop +volgde. Van de bezigheden van mijn meester in zijn eenzaamheid. +</h2> +<p style="
 background: url(images/m.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/m.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">M</span>evrouw d’Olivarès liet haar man naar Loeches vertrekken en bleef nog eenige dagen aan het hof, om te beproeven, of zij door +gebeden en tranen niet bewerken kon, dat hij werd teruggeroepen. Maar haar moeite was vergeefsch; de koning lette niet op +haar en de koningin, die haar doodelijk haatte, zag haar tranen met genoegen vloeien. De echtgenoote van den minister gaf +het niet op, zij ging zelfs zóó ver, dat ze de hofdames van H. M. om bemiddeling smeekte, maar het eenige resultaat was dat +zij minachting in plaats van medelijden opwekte. + +</p> +<p>Troosteloos kwam zij bij haren echtgenoot aan, om zich met hem te beklagen over het verlies van een plaats, die onder een +regeering als van Filips II misschien de eerste was in het koninkrijk. + +</p> +<p>Zij deelde hem mee, dat de hertog de Médina-Colli en de andere grandes, die hem haatten, niet ophielden den koning te prijzen +om den val van den minister en dat het volk in onbeschaamde vreugde zijn ongenade toejuichte. + +</p> +<p>Hij zei tot haar: “Troost u, zooals ik het mijzelf tracht te doen. Het onweer was niet af te wenden. ’t Is waar, ik had gehoopt +dat ik mijn positie zou kunnen handhaven tot het eind van mijn leven. Gewone illusie van ministers en gunstelingen, die vergeten, +dat hun lot van hun souverein afhangt. Is de hertog de Lerme niet bedrogen uitgekomen <a id="d0e4493"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4493">391</a>]</span>evenals ik, hoewel hij meende, dat het purper, waarmee hij bekleed was, zijn macht waarborgde?” + +</p> +<p>Op die wijze trachtte hij zijn vrouw te troosten, maar zelf werd hij iederen dag opnieuw ontstemd door tijdingen, die hij +van don Henri kreeg, die in Madrid was gebleven om mijn meester nauwkeurig op de hoogte te houden van al wat daar voorviel. + +</p> +<p>Het was meestal Scipio, die deze brieven bracht, met bijna altijd slechte tijdingen. Het bleek daaruit, dat de grandes niet +slechts openlijk hun vreugde betuigden over den val van den minister, ze hadden het ook toegelegd op den ondergang van personen, +die door hem in betrekkingen waren geplaatst en wisten te bewerken, dat in de opengevallen plaatsen zijn verklaarde vijanden +werden benoemd. + +</p> +<p>Men kon zeggen, dat mijn meester in de eerste drie maanden niets anders ondervond dan verdriet. Gelukkig verstond zijn biechtvader, +een even vroom als welsprekend man, de kunst hem te troosten. + +</p> +<p>De gravin hield zich veel op in het klooster, dat door haar was gesticht en waarvan de zusters deden wat zij konden, om haar +bitter leed te verzachten. + +</p> +<p>Met den tijd werd mijn meester rustiger, hij wandelde veel met zijn biechtvader en mij en vermaakte zich na het diner altijd +eenige uren, door met ons te spelen. + +</p> +<p>Op een dag, dat ik alleen met hem was, zei ik: “Mijnheer, veroorloof mij u te zeggen, dat ge er veel opgewekter begint uit +te zien. U schijnt u aan uw nieuw leven te gaan gewennen.” + +</p> +<p>“Ik ben daar al aan gewoon,” zei hij, “al ben ik zoo langen tijd steeds door allerlei zaken in beslag genomen geweest, van +dag tot dag krijg ik meer genoegen in het stille en vreedzame leven, dat ik nu leid.” + + +<a id="d0e4509"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4509">392</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e4510" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XI</h2> +<h2 class="normal">De graaf-hertog wordt plotseling somber en droomerig. Van de wonderlijke oorzaak van zijn droefgeestigheid en haar verdrietige +gevolgen. +</h2> +<p style="
 background: url(images/m.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/m.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">M</span>ijn meester had er soms ook genoegen in, om in zijn tuin te werken. Lachend sprak hij dan wel eens van een minister, die verbannen +was geworden van het hof en nu tuinman was te Loeches. + +</p> +<p>We waren allen verheugd, dat onze meester zulk een genoegen schepte in een leven, zoo geheel verschillend van hetgeen hij +tot nog toe had geleid. Tot ons groot leedwezen bemerkten wij echter na eenigen tijd, dat hij veranderde. Hij werd somber +en verviel in een diepe droefgeestigheid. Met ons spelen deed hij niet meer en alles wat wij trachtten te doen om hem te verstrooien, +scheen hem onverschillig te laten. Eerst dachten we, dat het verdriet over het verlies van zijn hooge positie weer was teruggekomen. +De woorden van zijn biechtvader echter, die hem vroeger zoo goed met dit verlies hadden kunnen troosten, bleven thans zonder +uitwerking. + +</p> +<p>Het kon niet anders of deze toestand moest een geheime oorzaak hebben, die hij ons niet wilde meedeelen. + +</p> +<p>“Mijnheer,” vroeg ik, toen ik eens alleen met hem was, met een mengeling van eerbied en genegenheid, “mag Gil Blas zijn meester +een vraag doen?” + +</p> +<p>“Zeker. Spreek maar,” antwoordde hij. + +</p> +<p>“Wat is er geworden van de tevreden uitdrukking, die eenigen tijd geleden nog op uw gelaat lag? Doet het verlies van uw verloren +positie u opnieuw verdriet?” + +</p> +<p>“Neen, ik denk in het geheel niet meer aan wat ik <a id="d0e4529"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4529">393</a>]</span>vroeger ben geweest, alle eerbewijzen heb ik voor altijd vergeten.” + +</p> +<p>“Maar waarom hebt ge dan geen kracht u te verzetten tegen een droefgeestigheid, die ons allen zoo ongerust maakt<span id="d0e4533" class="corr" title="Bron: .">?</span> Wat is er toch, mijn goede meester? Kunt ge er een geheim van maken voor Santillano, wiens trouw en bescheidenheid ge kent? +Door welk ongeluk kan ik uw vertrouwen hebben verbeurd?” + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatRight" style="width: 374px"><img border="0" src="images/p392.jpg" alt="" width="374" height="628"></div><p> + + +</p> +<p>“Dat bezit ge nog altijd, maar ik zie er tegen op om te spreken over hetgeen mij in zulk een droevige stemming brengt. Ik +kan alleen aan een dienaar en vriend als Santillano een dergelijke vertrouwelijke mededeeling doen. Ik ben ten prooi aan een +sombere zwaarmoedigheid, die het eind van mijn leven verhaast. Voortdurend word ik achtervolgd door allerlei nare visioenen, +die zich aan mijn oogen voordoen. Al is mijn hoofd sterk genoeg om mij te zeggen, dat dergelijke zaken niets te beteekenen +hebben, ze keeren steeds terug.” + +</p> +<p>Met verwondering had ik hem aangehoord; ik begreep nu, dat hij ziek was. + +</p> +<p>“Mijnheer,” vroeg ik, “kan het misschien ook een gevolg zijn van onvoldoende voeding? U eet zoo weinig.” + +</p> +<p>“Dat heb ik ook gedacht en daarom heb ik sinds eenige dagen meer gegeten, maar het is alles nutteloos! Het spookbeeld verdwijnt +niet.” + +</p> +<p>Weinig tijd daarna werd de graaf-hertog ziek. Hij gevoelde, dat zijn toestand ernstig was en ontbood een notaris, die zijn +testament moest opmaken. + +</p> +<p>Ook kwamen er drie beroemde geneesheeren bij hem, die de reputatie hadden, dat zij soms hun zieken genazen en die naar het +voorbeeld van dokter Sangrado begonnen met aderlatingen en dat zes dagen volhielden. Den zevenden dag was hij bevrijd van +visioenen. + +</p> +<p>Na den dood van onzen meester heerschte er in het kasteel te Loeches een oprechte droefheid. Alle bedienden beweenden hem. +Wel verre van ons te troosten met de zekerheid in het testament te staan, was er niet een, die <a id="d0e4554"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4554">394</a>]</span>niet gaarne afstand zou hebben gedaan van zijn legaat, om onzen heer weer in het leven te kunnen roepen. + +</p> +<p>Wat mij betreft, ik, die zoo aan hem was gehecht, heb, geloof ik, bij den dood van Antonia niet meer tranen vergoten, dan +bij den zijne. + + +<a id="d0e4558"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4558">395</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e4559" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XII</h2> +<h2 class="normal">Van wat er op het kasteel de Loeches gebeurde, na den dood van den graaf-hertog en wat Gil Blas deed.</h2> +<p style="
 background: url(images/o.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/o.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">O</span>nze meester werd, zooals hij gewenscht had, op eenvoudige wijze begraven. Daarna liet mevrouw het testament lezen, waaruit +bleek, dat alle bedienden goed waren bedacht. Mijn legaat was het grootste; ik kreeg tienduizend pistolen, als blijk van de +ongewone genegenheid, die hij voor mij had gehad. + +</p> +<p>Mevrouw zond alle bedienden naar Madrid, waar de intendant don Raimond Caporis de legaten uitbetaalde. Ik kon niet meegaan, +want ik was ziek. Zeven of acht dagen moest ik te bed blijven en in dien tijd verliet de Dominicaner-priester, die de biechtvader +van mijn meester was geweest, mij bijna niet. + +</p> +<p>De goede geestelijke, die vriendschap voor mij gevoelde en belang stelde in mijn heil, vroeg mij toen ik begon te herstellen, +wat ik wilde gaan doen. + +</p> +<p>“Ik weet het nog niet vader, er zijn oogenblikken, dat ik mij in een cel zou willen opsluiten voor boetedoening.” + +</p> +<p>“Profiteer van die oogenblikken mijn zoon. Ik zou u aanraden u in ons klooster te Madrid terug te trekken. Word er een weldoener +van, door het uwe goederen te schenken en sterf als een heilige Dominicaner. Er zijn veel menschen, die een wereldsch leven +zoo eindigen.” + +</p> +<p>In den gemoedstoestand, waarin ik mij op dat oogenblik bevond, was ik wel geneigd den raad van den priester te volgen. Maar +Scipio, die een oogenblik later bij mij kwam, bracht mij tot andere gedachten. + +</p> +<p>“Wel foei! mijnheer de Santillano. Dat is een ziekelijke <a id="d0e4578"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4578">396</a>]</span>gedachte! Is uw kasteel te Lirias niet een aangenaam verblijf? Vroeger hadt ge daar reeds zulk een genoegen in en bij het +klimmen van de jaren moet het grooter zijn geworden.” + +</p> +<p>Scipio hoefde niet veel moeite te doen om mij van plan te doen veranderen en ik besloot naar mijn kasteel terug te gaan. + +</p> +<p>Zoodra ik hersteld was, ging ik naar Madrid, waar ik mijn legaat in ontvangst nam en orde stelde op mijn overige zaken. + +</p> +<p>Met Scipio sprak ik af, dat hij me zou vergezellen naar Lirias. Den avond voor ons vertrek vroeg ik hem, of hij afscheid had +genomen van don Henri. + +</p> +<p>“Ja,” antwoordde hij, “wij zijn vanmorgen in der minne gescheiden. Hij heeft mij gezegd, dat het hem speet, dat ik heenging; +maar al was hij tevreden over mij, ik was het weinig over hem. Het is niet voldoende, dat de knecht den meester bevalt, de +meester moet den knecht ook bevallen, anders passen zij niet bij elkaar. Overigens maakt don Henri zoowel aan het hof als +in de stad een treurig figuur. Er was geen eer aan te behalen.” + +</p> +<p>Zoo vertrokken wij dus weer uit Madrid en sloegen den weg in naar Cuença. Scipio en ik zaten met een koetsier in een wagen, +getrokken door twee muilezels. Daarachter kwamen drie muilezels, beladen met ons geld en ons goed en bij ieder een drijver. +Al die mannen waren gewapend met sabels en pistolen en daarachter volgden twee tot aan de tanden gewapende lakeien. Wij waren +dus met zeven man, waarvan er zes dapper waren en behoefden niet bang te zijn voor onze veiligheid. + +</p> +<p>In de dorpen, waar wij doorreden, kwamen de boeren op het geluid van de schelletjes, die onze muilezels droegen, naar buiten, +om onze equipage te bewonderen. Het scheen hun zeker wel, of er een grande op weg ging, om ergens het ambt van onderkoning +te gaan bekleeden. + + + +<a id="d0e4592"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4592">397</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e4593" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XIII</h2> +<h2 class="normal">Van den terugkeer van Gil Blas in zijn kasteel. Van de vreugde, die hij had de kleine <span id="d0e4598" class="corr" title="Bron: Seraphine">Séraphine</span> weer te zien en op welke dame hij verliefd werd. +</h2> +<p style="
 background: url(images/w.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/w.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">W</span>ij maakten geen groote dagreizen en hadden veertien dagen noodig om te Lirias te komen. Het gezicht van mijn kasteel wekte +eerst droevige gedachten bij mij op, omdat het mij herinnerde aan Antonia; maar er waren twee-en-twintig jaren sinds haar +dood voorbijgegaan en mijn smart was gesleten. + +</p> +<p><span id="d0e4604" class="corr" title="Bron: Beatrix">Béatrix</span> en haar dochter kwamen ons hartelijk welkom heeten. Ik vond het jonge meisje zeer bekoorlijk. + +</p> +<p>“Hoe is ’t mogelijk!” riep ik uit, “dat dit de kleine Séraphine is! We moeten er aan gaan denken haar uit te huwelijken.” + +</p> +<p>“Wel beste peetvader!” zei het meisje en zij bloosde een weinig, “u ziet mij nog maar een oogenblik en nu wilt ge u al van +mij ontdoen!” + +</p> +<p>“Neen, mijn kind,” antwoordde ik, “wij willen geen man voor u, die u ons ontneemt, maar een die, om zoo te zeggen, met ons +kan samenleven.” + +</p> +<p>“Er heeft zich al iemand voorgedaan,” zei <span id="d0e4615" class="corr" title="Bron: Beatrix">Béatrix</span>. “Een jonge edelman uit deze streek heeft Séraphine in de mis gezien en is verliefd op haar geworden. Hij is bij mij gekomen +en heeft zijn liefde geopenbaard, maar ik heb hem natuurlijk gezegd, dat de beslissing afhing van haar vader en van den heer +van het kasteel. Nu ge beiden teruggekomen zijt, kan hij zich tot u wenden.<span id="d0e4618" class="corr" title="Niet in bron">”</span> + +</p> +<p>“Wat voor man is het?” vroeg Scipio. “Is hij trotsch op zijn adel en ziet hij laag op ons neer?” +<a id="d0e4623"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4623">398</a>]</span></p> +<p>“O neen, hij is een zeer zachte en beleefde jongeman, met een goed uiterlijk en nog geen dertig jaar oud.” + +</p> +<p>“Ge geeft ons daar een mooi portret,” zei ik. “En hoe heet hij?” + +</p> +<p>“Don Juan de Jutella,” antwoordde de vrouw van Scipio. “Hij woont op zijn kasteel op een uur afstand van hier met zijn zuster.” + +</p> +<p>“Ik heb vroeger,” zei ik, “van die familie hooren spreken. Ze behoort tot den voornamen adel van Valencia.” + +</p> +<p>“Op zijn karaktereigenschappen let ik meer dan op zijn adel,” zei Scipio. + +</p> +<p>Séraphine beantwoordde haar vader door te zeggen, dat de jonge man in zijn omgeving zeer werd geacht, waarna hij en ik elkaar +aankeken en begrepen, dat de galant het meisje niet onverschillig was. + +</p> +<p>Reeds spoedig maakten wij kennis met hem, want hij kwam ons twee dagen later op het kasteel bezoeken. Als buurman kwam hij +ons gelukwenschen met onze terugkomst en ons welkom heeten. + +</p> +<p>De jongeman maakte op mij een zeer gunstigen indruk. Hij sprak nog niet van zijn liefde, maar gaf wel den wensch te kennen, +dat wij, als goede buren, elkaar dikwijls zouden zien. + +</p> +<p>Toen hij weg was, vroeg Béatrix hoe wij over hem dachten. Zoowel Scipio als ik meende, dat zich voor Séraphine geen betere +partij kon voordoen. + +</p> +<p>Den volgenden dag brachten Scipio en ik een tegenbezoek aan don Juan de Jutella. Zijn antiek kasteel lag in een bosch, aan +den voet van een berg. Het gebouw was min of meer vervallen, maar goed gemeubileerd. + +</p> +<p>Don Juan ontving ons in een zaal, waar hij ons aan een dame voorstelde, zijn zuster Dorothea, die ongeveer twintig jaar kon +zijn. Zij was sierlijk gekleed, alsof ze bezoek had verwacht en ze was bekoorlijk. Ze maakte op mij denzelfden indruk als +vroeger Antonia deed, dat is te zeggen, dat ik verlegen was, maar ik wist mijn verlegenheid zoo goed te verbergen, dat ze +zelfs Scipio niet opviel. +<a id="d0e4646"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4646">399</a>]</span></p> +<p>Onze gastheer sprak nog niet van zijn liefde voor Séraphine. Wij onderhielden ons eenigen tijd aangenaam en ik kon daarbij +mijn oogen moeilijk van Dorothea afhouden. + +</p> +<p>Toen wij naar huis terugkeerden, sprak ik onophoudelijk van haar. + +</p> +<p>“Wel mijnheer,” zei Scipio, “ge houdt u zoo druk bezig met de zuster van don Juan! Ge zijt toch niet verliefd op haar?” + +</p> +<p>“Ja, mijn vriend,” antwoordde ik en ik werd rood van schaamte. “Sinds den dood van Antonia, heb ik duizend mooie vrouwen gezien, +die mij onverschillig lieten. Moet ik nu op mijn leeftijd nog verliefd worden, zonder dat ik mij daartegen kan verdedigen?” + +</p> +<p>“Ge moest u daarover verheugen, inplaats van u te beklagen,” zei Scipio, “ge zijt nog niet op een leeftijd, dat het belachelijk +is, om verliefd te zijn en uw uiterlijk is nog goed genoeg, om een meisje te bevallen. Geloof mij, als ge don Juan weerziet, +vraag hem dan zijn zuster. Hij zal u haar niet weigeren, vooral niet, omdat ge ook van adel zijt. Na vier of vijf geslachten, +zal dat van Santillano misschien een der schitterendste zijn.” + + +<a id="d0e4657"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4657">400</a>]</span></p> +</div> +<div id="d0e4658" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="label">Hoofdstuk XIV</h2> +<h2 class="normal">Het dubbel huwelijk, dat te Lirias plaats had en dat het einde is van de geschiedenis.</h2> +<p style="
 background: url(images/s.gif) no-repeat top left;
 "><span style="
 float: left;
 width: 107px;
 height: 103px;
 background: url(images/s.gif) no-repeat;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">S</span>cipio moedigde mij door zijn woorden aan, om Dorothea mijn liefde te verklaren. Hoewel ik er zeker tien jaar jonger uitzag +dan ik was, maakte ik mij toch ongerust over de wijze, waarop mijn aanzoek zou worden opgenomen. + +</p> +<p>Den volgenden dag, toen ik juist bezig was mij te kleeden, kwam don Juan bij mij om mij, naar hij zei, over een ernstige zaak +te spreken. + +</p> +<p>Ik liet hem in mijn kabinet, waar hij mij dadelijk het doel van dit bezoek begon mee te deelen. + +</p> +<p>“Het zal u wellicht niet onbekend zijn,” zei hij, “dat ik Séraphine liefheb. Gij hebt veel invloed op haar vader, help mij +en ik zal u het geluk van mijn leven te danken hebben.” + +</p> +<p>“Mijnheer,” antwoordde ik hem, “ge zult er misschien geen bezwaar tegen hebben, dat ik uw voorbeeld volg. Ik beloof u, bij +den vader van Séraphine voor u te spreken, doe hetzelfde voor mij bij uw zuster.” + +</p> +<p>Bij deze woorden liet don Juan een aangename verrassing blijken, die ik als een gunstig teeken voor mij beschouwde. “Is het +mogelijk!” riep hij, “dat Dorothea uw hart heeft veroverd?” + +</p> +<p>“Ik zou de gelukkigste van alle menschen zijn,” antwoordde ik, “indien mijn aanzoek gunstig door haar en u werd ontvangen.” + +</p> +<p>“Daar kunt ge zeker van zijn,” zei hij, “al zijn wij <a id="d0e4679"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4679">401</a>]</span>van adel, we zullen prijs stellen op een verbintenis met u.” + +</p> +<p>“Het doet mij genoegen,” hernam ik, “dat ge verstandig genoeg zijt, om de hand van uw zuster ook te willen schenken aan een +burgerman. Maar wanneer ge ijdel genoeg waart, om haar alleen te willen geven aan een edelman, dan zou ik u ook kunnen tevreden +stellen. Ik heb twintig jaar gewerkt in de bureaux van het ministerie en om de diensten, die ik aan den staat heb bewezen, +te beloonen, heeft de koning mij brieven van adeldom verleend, die ik u zal toonen.” + +</p> +<p>Daarop bracht ik mijn papieren te voorschijn, die hij met kennelijk genoegen inzag. + +</p> +<p>“Nog beter!” zei hij, “Dorothea is voor u.” + +</p> +<p>“En gij kunt rekenen op Séraphine,” riep ik. + +</p> +<p>Tot de twee huwelijken was dus besloten, indien althans de dames daaraan hare goedkeuring wilden hechten. Want don Juan, zoowel +als ik waren beiden veel te fijngevoelig zonder haar toestemming onzen zin te willen doorzetten. Dadelijk deelde ik Scipio +en <span id="d0e4691" class="corr" title="Bron: Beatrix">Béatrix</span> het onderhoud mee. De laatste was zeer met het aanzoek ingenomen en Séraphine bewees door haar zwijgen, dat ze van hetzelfde +gevoelen was. Scipio maakte eenige bezwaren, omdat er een groote bruidschat zou noodig zijn voor het huwelijk met een heer, +wiens kasteel noodig moest hersteld worden; maar ik stopte hem den mond door te zeggen, dat ik zijn dochter vierduizend pistolen +tot bruidschat zou geven. + +</p> +<p>Ik zag don Juan denzelfden avond. “Uw zaak,” zei ik, “staat zoo goed als het maar kan, ik zou wel willen, dat het met de mijne +hetzelfde was.” + +</p> +<p>“Dat is zoo,” antwoordde hij. “Mijn zuster stemt gaarne toe. Gij bevalt haar, alleen maakt ze bezwaar, dat zij u niets anders +kan schenken dan haar hart en hand.” + +</p> +<p>“Wat zou ik meer vragen?” riep ik verheugd. “Ik ben rijk genoeg om haar zonder bruidschat te trouwen.” + +</p> +<p>Don Juan en ik, verheugd, dat de zaken tot zoover naar <a id="d0e4702"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4702">402</a>]</span>wensch waren gegaan, besloten onze huwelijken spoedig te doen plaats hebben en overbodige ceremonies daarbij te vermijden. +Ik bracht hem daarop bij Séraphine en haar ouders. Hij beloofde ons den volgenden dag te zullen terugkomen met Dorothea. + +</p> +<p>Uit lust, een goeden indruk te maken op mijn uitverkorene, bleef ik wel drie uur bezig met mijn toilet, zonder nog tevreden +over mijzelf te zijn. Voor een jongen man, die zijn geliefde wacht, is dat een aangenaam werk, maar voor iemand, die reeds +op jaren begint te komen, is het een moeilijke bezigheid. + +</p> +<p>Ik was echter zoo gelukkig, dat zij mij met veel welwillendheid aanzag, toen wij elkaar weer ontmoetten. Er volgde een lang +onderhoud, waarin ik gelegenheid had ook het verstand van mijn aanstaande vrouw te bewonderen. + +</p> +<p>Een notaris uit Valencia stelde de huwelijksche voorwaarden op en de pastoor uit Paterna kwam te Lirias, om de twee huwelijken +in te zegenen. + +</p> +<p>Over mijn huwelijk heb ik mij nooit beklaagd. Dorothea was een deugdzame vrouw, die, gevoelig voor mijne goede zorgen, zich +weldra aan mij hechtte, alsof ik jong was geweest. + +</p> +<p>Ook don Juan en zijn vrouw waren zeer gelukkig en de twee schoonzusters werden weldra intieme vriendinnen. + +</p> +<p>Van mijn kant vond ik zooveel goede eigenschappen in mijn zwager, dat ik een groote genegenheid voor hem opvatte, die hij +met dankbaarheid beantwoordde. + +</p> +<p>De verstandhouding was van dien aard, dat, wanneer wij ’s avonds scheidden om elkaar den volgenden dag weer te zien, het ons +leed deed. Daarom besloten wij van de twee families er een te maken, die nu eens op het kasteel te Lirias woonde en dan op +dat van Jutella. Het laatste had belangrijke herstellingen ondergaan. + +</p> +<p>Het is nu reeds drie jaar, lezer en vriend, dat ik een zeer gelukkig leven leid met de personen, die mij zoo dierbaar zijn. +Om mijn geluk te volmaken, heeft de hemel mij twee <a id="d0e4720"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4720">403</a>]</span>kinderen geschonken, wier opvoeding de vreugd is van mijn ouden dag en waarvan ik oprecht geloof de vader te zijn. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p401.jpg" alt="" width="423" height="554"></div><p> + + + + +</p> +<p class="trailer
 aligncenter">Einde van Gil Blas</p> +</div> +</div> +</div><a id="d0e4728"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4728">404</a>]</span><div class="back"> +<div id="d0e4730" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Verklaringen</h2> +<p>blz. <a href="#d0e131" class="typeref">7</a>. <i>Bacchus</i>, God van den wijn. + +</p> +<p><i>Ceres</i>, Godin van het koren. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e235" class="typeref">16</a>. <i>Mercurius</i>, God van den handel; ook de bode der goden; hij wordt afgebeeld met vleugels aan de voeten. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e329" class="typeref">29</a>. <i>Paris</i>. Zie aanteekening in deel I. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e614" class="typeref">64</a>. <i>Ariadne</i>. Door Theseus bevrijd uit het doolhof van den monsterachtigen Minotaurus, maar op den terugtocht door hem op het eiland Naxos +achtergelaten. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e758" class="typeref">78</a>. <i>Pythagoras</i>, beroemd Grieksch wijsgeer. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e846" class="typeref">86</a>. <i>Virgilius</i>, beroemd Romeinsch dichter. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e912" class="typeref">93</a>. <i>Lucilius</i>, Romeinsch satyriek dichter. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e937" class="typeref">95</a>. <i>Alcibiades</i>, een talentvol losbol, leerling van Socrates. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e1432" class="typeref">150</a>. <i>Isocrates</i>, Grieksch schrijver. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e1456" class="typeref">152</a>. <i>Numa</i>, de tweede Romeinsche koning. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e1473" class="typeref">154</a>. <i>Anacreon</i>, Grieksch dichter. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e1519" class="typeref">159</a>. <i>Danaë</i>, geliefde van Zeus (Jupiter). Zij werd door haar vader in een onderaardsch gewelf opgesloten, maar Zeus drong tot haar door +in de gedaante van gouden regen. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e1704" class="typeref">174</a>. <i>Fortuna</i>, godin van het geluk. + +</p> +<p><i>Epictetus</i>, Grieksch wijsgeer en moralist. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e1861" class="typeref">190</a>. <i lang="es">Ay de my</i> etc. Helaas! een jaar van genoegen gaat voorbij als een zuchtje van den wind; maar een oogenblik van ongeluk is als een eeuw +vol pijniging. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e2081" class="typeref">209</a>. <i>Weegschaal en Tweelingen</i>, twee sterrebeelden uit den Dierenriem. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e2143" class="typeref">215</a>. <i>Diogenes</i>, Grieksch wijsgeer, die leefde in een leegen ton. + +</p> +<p><i>Hesiodes</i>, Grieksch dichter. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e2472" class="typeref">244</a>. <i>Sophocles</i> en <i>Euripides</i>, Grieksche treurspeldichters. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e2726" class="typeref">262</a>. <i>Penelope</i>, vrouw van Odysseus, die haar man trouw bleef in diens lange afwezigheid, ofschoon zij door vrijers omringd was. + +</p> +<p>blz. <a href="#d0e3158" class="typeref">295</a>. <i>Furto</i> etc. Wij zijn zelfs trotsch op onze dieverij. + + + + +<a id="d0e4900"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4900">405</a>]</span></p> +</div> +<div class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e5255">Inhoud</a>] +</span><p>Eenige Buitenlandsche Romans en Novellen verschenen bij de MIJ. VOOR GOEDE EN GOEDKOOPE LECTUUR + + +</p> +<p><i>Russische</i> + +</p> +<p><b>Judas Iskarioth en de anderen.</b> Uit het Russisch door Annie de Graaff. + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.50 L. 0.80 + +</p> +<p>R.B. 13–14. De Bijbelsche verhalen geven ons geen verklaring van de drijfveeren, die Judas, volgeling van Jezus, brachten +tot zijn verraad. In dit verhaal heeft Andrejef ons een Judas doen zien, uit wiens saamgestelde wezen die daad noodzakelijk +moest ontspringen. Een levende, aangrijpende schildering. + + +</p> +<p><b>I. W. GOGOLJ, De Mantel.</b> Uit het Russisch vert. door Z. Stokvis. + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.25 L. 0.50 + +</p> +<p>R.B. 2. In dit verhaal leert de schrijver, die zelf eenigen tijd in Petersburg op een der departementen een ambt bekleedde, +ons de Russische ambtenaarswereld kennen. + + +</p> +<p><b>M. LERMONTOF, Een held van onzen tijd.</b> Uit het Russisch door Annie de Graaff + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.50 L. 0.80 + +</p> +<p>R.B. 9–10. <span class="flushright">Bijna uitverkocht.</span> + + +</p> +<p><b>J. S. TOERGENJEF, Klop... Klop... Klop...</b> Uit het Russisch vertaald door Z. Stokvis. + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.25 L. 0.50 + +</p> +<p>R.B. 5. Toergenjef is de schrijver van uiterst fijne en gevoelige schetsen van het Russische buitenleven. + + +</p> +<p><b>GRAAF LEO TOLSTOJ, Iwan de Dwaas en andere vertellingen.</b> Uit het Russisch vertaald door J. Brandt en Dr. D. C. Hesseling, met portret, 3e druk 10e–12e duizend. + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.25 C. 0.35 L. 0.45 + +</p> +<p>W.B. 20. Deze bundel leert ons den echten Tolstoj kennen met zijn christendom, zijn anarchisme, zijn menschenliefde. Maar +ook den verteller, die zoo juist den toon van het eenvoudige volksverhaal weet te pakken. +<a id="d0e4951"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4951">406</a>]</span> + +</p> +<p><b>Vertellingen.</b> + +</p> +<p>Van deze beroemde vertellingen, waarin Tolstoj’s groot talent als menschteekenaar zoo scherp uitkomt, schreef indertijd Is. +Querido, dat ze zoo goedkoop moesten worden uitgegeven om ook bij ons tot echte volkslectuur te worden. Dit is nu verwezenlijkt +in deze uitgaaf der Blauwe Bibliotheek: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"> </td> +<td valign="top"> </td> +<td valign="top">ingen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Bl.B. 1–2 </td> +<td valign="top"><b>De Kozakken</b> +</td> +<td valign="top" class="
 alignright
 ">20</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Bl.B. 5–6 </td> +<td valign="top"><b>Sebastopol</b> +</td> +<td valign="top">Uitverkocht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Bl.B. 9 </td> +<td valign="top"><b>Sneeuwstorm,</b> geïllustreerd. +</td> +<td valign="top">Uitverkocht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Bl.B. 10 </td> +<td valign="top"><b>Twee Huzaren</b> +</td> +<td valign="top">Uitverkocht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Bl.B. 13 </td> +<td valign="top"><b>Kaukasische Vertellingen</b> +</td> +<td valign="top" class="
 alignright
 ">20</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Bl.B. 21 </td> +<td valign="top"><b>De jonge Landheer</b> +</td> +<td valign="top">Uitverkocht</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +<p><b>ANT. P. TSJECHOF, Een toeval.</b> Uit het Russisch door Z. Stokvis. + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.25 L. 0.50 + +</p> +<p>R.B. 1. In de “Inleiding tot de Russische Litteratuur-Geschiedenis” door Z. Stokvis (in deze Bibliotheek verschenen onder +No. 15–16) wordt Tsjechof genoemd “de geniaalste onder de jonge Russen”. Zijn beschrijvingen zijn de bioscoop van het heele +Russische ambtenaars-, burger- en boeren-leven. + + + + + +</p> +<p><i>Duitsche.</i> + + +</p> +<p><b>LUDWIG ANZENGRUBER, De Schandvlek.</b> Een roman. Vertaling van Mevr. Van Uildriks. 2e dr. (6e–8e duizendtal.) + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.55 C. 0.70 L. 0.85 + +</p> +<p>W.B. 71–72*. Anzengruber, zelf uit de volksklasse herkomstig, heeft wel de ziel van zijn volk leeren kennen. In zijn werk +ontmoet men altijd de vermenging van humor en gevoel, die, waar ze elkander in evenwicht houden, wederzijdsch waken tegen +kluchtigheid en overgevoeligheid. Het leven van het onechte kind, en hoe zich tusschen haar en den man van haar moeder al +sterker een band vlecht van liefde en trouw, waar zijn eigen kinderen hem, als die van Koning Lear, verwaarloozen, vormt een +even pakkende als weldoende lectuur. <a id="d0e5054"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e5054">407</a>]</span> + + +</p> +<p><b>LUDWICH FINCKH, De Rozendokter.</b> Vert. van Mevr. M. van Vloten. Versiering van Mevr. Midderigh-Bokhorst. 2e dr. (6e–9e duizend.) + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.25 C. 0.35 L. 0.45 + +</p> +<p>W.B. 74. Een zeer fijn, teer werkje, geurig van buitenlucht, bosch en bloem, van stille aandoeningen, ingehouden en onderdrukt—dat +in Duitschland buitengewoon opgang maakte, en dat ook hier in de voortreffelijke vertaling van Mevr. <i>Martha van Vloten</i> door velen genoten is. Om den lezer in de stemming van het geheel in te wijden, verzochten we Mevr. <i>Midderigh-Bokhorst</i>, dezelfde, die zoo gevoelig de Sprookjes van Grimm verlucht heeft, om er een frontispice voor te teekenen. + + +</p> +<p><b>WOLFGANG VON GOETHE: Zielsverwanten.</b> Vertaald door Nico van Suchtelen. + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.75 C. 0.90 L. 1.05 + +</p> +<p>W.B. 301. “Wij noodigen den Nederlandschen lezer die niet in het oorspronkelijke boek van den rijperen Goethe kan doordringen, +hartelijk uit deze vertaling ter hand te nemen.” + +</p> +<p class="alignright"><i>E. d’Oliveira.</i> + + +</p> +<p><b>BERNARD KELLERMANN, De Dwaas.</b> Uit het Duitsch door Marianne de Voogt. + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.55 C. 0.70 L. 0.85 + +</p> +<p>W.B. 151–152*. “Waarlijk een zeer kostbaar boek, een gedachtenvol gedicht, waarin de lust van het hooge breed en machtig weerklinkt.” + +</p> +<p class="alignright"><span class="letterspaced">Hofstad.</span> + +</p> +<p>“Een mooi boekje is dit alweer in den volsten zin des woords, mooi om de meesterlijke schildering van de sympathieke hoofdfiguren +en om het fraai decoratiefwerk, de prachtige uitbeelding van de entourage, waarin deze hoofdfiguur leeft.” + +</p> +<p class="alignright"><span class="letterspaced">Dordtsche Courant.</span> + + +</p> +<p><b>PETER ROSEGGER, De Landsvorstin (Martin der Mann).</b> Vertaling J. Kuylman. + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.65 C. 0.80 L. 0.95 + +</p> +<p>W.B. 314. “Martin der Mann” neemt in Rosegger’s literairen arbeid een zeer bizondere plaats in en het is verheugend, dat dit +boek thans in de uitnemende Hollandsche vertaling van Kuylman verschenen is.” + +</p> +<p class="alignright"><span class="letterspaced">Utr. Sted. Dagblad.</span> +<a id="d0e5112"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e5112">408</a>]</span></p> +<p>“Altoos aan de grens van het rijk der fabelen, weet Rosegger u door den mond zijner drie helden-figuren: de vorstin, haar +vriendin en haar minnaar, een realiteits-schoonheid uit te beelden, welker werking in ’s lezers hart zonder uitzondering levensmoed +en karaktervorming zal wekken.” + +</p> +<p class="alignright"><span class="letterspaced">De Nederlander.</span> + + +</p> +<p><b>ERNST ZAHN’s WERKEN.</b> + +</p> +<p><b>ERNST ZAHN, Het gezin van Lucas Hochstraszer.</b> Vertaald door Mevr. A. van Gogh-Kaulbach, met een voorrede van Augusta de Wit. 3e dr.—9e–11e duizend. + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.55 C. 0.70 L.0.85 + +</p> +<p>W.B. 97–98*. “Zóó zou men het werk kunnen beschouwen—een streng-doordachte compositie als een van die oude spelen, waaraan +het door zijn allegorischen trant doet denken. Men kan het echter ook heel anders bezien; alleen lettend op de schoone stemming +van het geheel; of op al de mooie bijzonderheden in de teekening van de karakters en van landelijke toestanden; of op de kracht, +die rijkdom is en soberheid tegelijk, waarmee de groote lijnen van het verhaal zijn volgehouden en zooveel verschillende lotgevallen +vereenigd in het levensverhaal van één mensch. Op welk van die wijzen men het beschouwe, men zal altijd schoonheid vinden.” + +</p> +<p class="alignright"><span class="letterspaced">Uit de Voorrede.</span> + + +</p> +<p><b>Clari-Marie,</b> vertaald door J. Kuylman. 2e druk. (7e–9e duizend.) + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.55 C. 0.70 L. 0.85 + +</p> +<p>W.B. 146–147*. Ook de roman, <i>Clari-Marie</i>, die verscheen vóór <i>Lucas Hochstrasser</i> en <i>Eenzaamheid</i>, is een echt kernig werk, waarin de hoofdfiguur de grootte heeft van den inzichzelf besloten mensch, dien men in de wereld +van het drama, onder “de tragische helden” placht te brengen. Een figuur van verwarmende en versterkende kracht, wier eenzijdigheid +echter niet nalaat ook haar zelf te treffen”.... + +</p> +<p>“De vertaling is over het geheel uitmuntend geslaagd.” + +</p> +<p class="alignright"><span class="letterspaced">De Tijdspiegel.</span> + + +</p> +<p><b>Eenzaamheid.</b> Vert. door Annie de Graaff. 2e druk. (7e–9e duizend) + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.55 C. 0.70 L. 0.85 + +</p> +<p>W.B. 120–121* Zahn wordt door het lezend publiek van allerlei rang en kleur meer en meer erkend als een van de beste romanschrijvers, +en <i>Eenzaamheid</i> is stellig niet van zijn minste werk. + +<a id="d0e5169"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e5169">409</a>]</span></p> +<p><b>De Vrouwen van Tannö,</b> vertaald door Annie de Graaff. Tweede druk. 7e–9e duizend. + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.55 C. 0.70 L. 0.85 + +</p> +<p>W.B. 171–2* In dit nieuwe werk van Zahn weet hij uit een bizonderheid uit het leven eener dorpsbevolking een werk op te bouwen +van tragisch-zedelijke grootheid. Gesteld voor een bezoeking der natuur, weten de bewoonsters van Tannö jà te zeggen tot een +hoogen levensplicht en néén tot hun liefdelevenswenschen. Daar zit iets opsterkends en opstijgends in dit voorbeeld van zedelijke +offervaardigheid dat ons goed doet als de hooge berglucht zelf. + +</p> +<p>“Met groote menschenkennis is deze roman geschreven en wat het werk vooral adelt zijn de fijne, diepzinnige vergelijkingen +die zoo echt den dichter verraden.” + +</p> +<p class="alignright"><i>De Hofstad.</i> + + +</p> +<p><b>Een Manestraal.</b> (Vertelling). Vertaling Anna van Gogh-Kaulbach. + +</p> +<p class="alignright">ƒ 0.10 + + +</p> +<p><b>Complete Uitgaaf:</b> + +</p> +<p>Wij ondernamen een volledige uitgaaf der werken van dezen zoo gretig gelezen Zwitserschen auteur, in een bizonder, en fleurig, +uniform bandje. + + +</p> +<p>Reeds verschenen verder in deze serie: + +</p> +<p><b>Z.W. Menschen</b> en <b>Onderstroom</b> (2e druk) twee boeiende novellen. + +</p> +<p class="alignright">p. stuk I. ƒ 0.25 L. 0.45 + + +</p> +<p><b>Z.W. Albin Indergand,</b> een roman uit den tijd van Napoleon, vertaald door Free Hart. + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.55 L. 0.85 + +</p> +<p>Voor de Nederlandsche bewonderaars van den grooten Zwitserschen romanschrijver zal dit boek stellig een welkome aanwinst zijn. +Het vertoont alle kenmerkende eigenschappen van Zahn in een schoone, harmonieuze mate. De aanvankelijk wilde, toomlooze en +sombere natuurkracht van den eenzamen, verstooten Albin, maar die door een stoeren en volhardenden strijd tegen het leven +uitgroeit tot een machtige zelfbeheerschtheid die tenslotte liefde en eerbied voor hem afdwingt. + + +</p> +<p><b>Z.W. Wat het leven vernietigt.</b> Vertaling van Anna van Gogh-Kaulbach + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.65 C. 0.80 L. 0.95 + +</p> +<p>“En nu wilde hij iets lichters en liefelijkers, geen hard-bevochten victories, maar een leven terzijde van strijd, en in plaats +van die stugge dingen van het leven van Zwitsersche <a id="d0e5223"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e5223">410</a>]</span>boeren en kleinburgers de luchte en glanzige van het leven der rijken, zooals het immers ook, en hoe langer hoe meer en duidelijker, +te zien komt in de Zwitsersche steden, waar naast oude patriciërshuizen de villa’s staan van pas rijk geworden groot-industrieelen. +Met dat al zegt echter zijn gevoel hem dat zoo iets voor hem het ware niet is: en hij tast terug naar zijn eigen volk, het +kleine volk, en maakt een nieuw smal paadje om het ongewone lichte vroolijke daarlangs binnen te halen in hun hoog en eng +ommuurde leven. Dat nieuwe streven, dat falen, dat terugkeeren en dat slagen langs een nieuwen weg, is het wat dezen bundel +vertellingen bijzonder interessant maakt”.... + +</p> +<p><i>Augusta de Wit</i> in <span class="letterspaced">De Nieuwe Rotterdammer</span> + + +</p> +<p><b>Z.W. De Apotheker van Klein-Weltwil.</b> Vertaling van J. Lourens. + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.65 L. 0.95 + +</p> +<p>Echt Zahn, dé Zahn, zooals we hem genoten in al zijn werken; de rake mensch-teekenaar, de ontleder van de bekrompen boerenzielen, +de ontwerper van de onvergetelijke figuren uit de Zwitsersche bergen en dalen, waar de afgeslotenen van het moderne wereld-bewegen, +opkomen of vernietigd worden door menschelijke kracht of menschelijke zwakheid. + +</p> +<p>Menschelijke kracht en menschelijke zwakheid, overwinning en ondergang, verheffend verlangen en kleinzielige nijd en naijver, +ziedaar, hetgeen Zahn ons teekent in de talrijke figuren uit Klein-Weltwil, een stadje in het Zuid-Oosten van Zwitserland. + + +</p> +<p><b>Z.W. Levensstrijd.</b> Herziene vertaling van H. C. Knappert-Jansen. Tweede druk<span id="d0e5246" class="corr" title="Niet in bron">.</span> + +</p> +<p class="alignright">I. ƒ 0.65 L. 0.95 + +</p> +<p>De herdruk van dezen boeienden, gezond-prikkelenden roman, vroeger verschenen in onze Blauwe Bibliotheek is voor ons geheel +herzien in een eigenlijk nieuwe vertaling door mevrouw Knappert-Jansen. + +</p> +<p>De goede ontvangst, die het werk bij den eersten druk had, zal, verwachten wij thans, zeker even warm wezen. + + + +</p> +<div class="div1" id="d0e5255"> +<h2 class="normal">Inhoudsopgave</h2> +<ul> +<li><a href="#d0e128">Zesde Boek</a><ul> +<li><a href="#d0e132">Wat Gil Blas en zijn metgezellen deden, na den graaf de Polan te hebben verlaten; van het gewichtige plan, dat Ambrosius vormde, +en op welke wijze het werd uitgevoerd.</a></li> +<li><a href="#d0e238">Van het besluit, dat don Alphonse en Gil Blas namen na dit avontuur.</a></li> +<li><a href="#d0e272">Na welke onaangename gebeurtenissen don Alphonse zich op het toppunt van geluk bevond en door welk avontuur Gil Blas in gelukkige +omstandigheden kwam te verkeeren.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#d0e305">Zevende Boek</a><ul> +<li><a href="#d0e309">Van de liefde van Gil Blas en van de dame Lorença Séphora.</a></li> +<li><a href="#d0e375">Wat Gil Blas werd, nadat hij het kasteel de Leyva had verlaten en van de gelukkige gevolgen, die zijn ongelukkige liefde had.</a></li> +<li><a href="#d0e422">Gil Blas wordt de gunsteling van den aartsbisschop en het kanaal van zijn gunsten.</a></li> +<li><a href="#d0e464">De aartsbisschop krijgt een beroerte. Van de verlegenheid, waarin Gil Blas zich bevindt en op welke wijze hij er weer uitkomt.</a></li> +<li><a href="#d0e498">Wat Gil Blas deed, nadat de aartsbisschop hem zijn ontslag had gegeven. Door welk toeval hij den geestelijke ontmoette, die +zooveel verplichting aan hem had en welke bewijzen van erkentelijkheid hij van hem ontving.</a></li> +<li><a href="#d0e531">Gil Blas gaat de comedie te Granada bezoeken. Van de verwondering, die het zien van een actrice bij hem opwekte en hetgeen +daardoor gebeurde.</a></li> +<li><a href="#d0e587">Geschiedenis van Laura.</a></li> +<li><a href="#d0e692">Van de ontvangst, die de comedianten van Granada Gil Blas bereidden en van de kennismaking, die hij hernieuwde in de foyers +van den schouwburg.</a></li> +<li><a href="#d0e739">Met welken buitengewonen man hij dien avond soupeerde en wat er tusschen hen voorviel.</a></li> +<li><a href="#d0e772">Van de opdracht, die de markies de Marialva aan Gil Blas gaf en hoe deze trouwe secretaris zich daarvan kweet.</a></li> +<li><a href="#d0e807">Van het nieuws, dat Gil Blas vernam, en dat voor hem was als een bliksemslag.</a></li> +<li><a href="#d0e847">Gil Blas gaat in een hotel logeeren, waar hij kennis maakt met den kapitein Chinchilla; welke man deze officier was en welke +zaak hem naar Madrid had gebracht.</a></li> +<li><a href="#d0e898">Gil Blas ontmoet aan het hof zijn waarden vriend Fabricius. Groote vreugde bij beiden. Waar ze samen heengingen en van het +belangrijke gesprek, dat ze hadden.</a></li> +<li><a href="#d0e994">Fabricius plaatst Gil Blas bij den graaf Galiano, een Siciliaansch edelman.</a></li> +<li><a href="#d0e1022">Van het werk, dat graaf Galiano in zijn huis aan Gil Blas gaf.</a></li> +<li><a href="#d0e1069">Van het ongeval, dat den aap van den graaf de Galiano overkwam en van het verdriet, dat deze heer daarvan had. Hoe Gil Blas +ziek werd en wat voor hem de gevolgen waren van zijn ziekte.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#d0e1122">Achtste Boek</a><ul> +<li><a href="#d0e1126">Gil Blas heeft een goede ontmoeting en vindt een post, die hem troost voor de ondankbaarheid, die hij van graaf Galiano heeft +ondervonden. Geschiedenis van don Valerio de Luna.</a></li> +<li><a href="#d0e1173">Gil Blas wordt aan den hertog de Lerme voorgesteld, die hem opneemt onder zijn secretarissen; de minister geeft hem werk en +is tevreden over hem.</a></li> +<li><a href="#d0e1197">Hij verneemt, dat er aan zijn betrekking ook onaangenaamheden zijn verbonden. Van de onrust, die hem deze tijding gaf en de +houding, die hij verplicht was aan te nemen.</a></li> +<li><a href="#d0e1236">Gil Blas wint de gunst van den hertog de Lerme, die hem een gewichtig geheim toevertrouwt.</a></li> +<li><a href="#d0e1254">Waarin men Gil Blas ziet overladen met vreugde, eer en ellende.</a></li> +<li><a href="#d0e1282">Hoe Gil Blas zijn armoede kenbaar maakte aan den hertog de Lerme; op welke wijze deze daarna met hem handelde.</a></li> +<li><a href="#d0e1325">Van het gebruik, dat hij van zijn vijftienhonderd ducaten maakte; van de eerste zaak, waarin hij zich mengde en welk voordeel +die voor hem opleverde.</a></li> +<li><a href="#d0e1353">Verhaal van Don Roger de Rada.</a></li> +<li><a href="#d0e1445">Door welke middelen Gil Blas in korten tijd een aanzienlijk fortuin maakte en welke airs hij aannam.</a></li> +<li><a href="#d0e1510">De zeden van Gil Blas bederven aan het hof geheel. Van de opdracht die de graaf de Lemos hem gaf en in welke intrige die heer +en hij zich wikkelden.</a></li> +<li><a href="#d0e1598">Van het geheime bezoek en van de geschenken, die de prins aan Catalina gaf.</a></li> +<li><a href="#d0e1644">Wie Catalina was. Verlegenheid van Gil Blas, zijn onrust en welken voorzorgsmaatregel hij moest nemen, om tot rust te komen.</a></li> +<li><a href="#d0e1690">Gil Blas gaat voort met den heer te spelen. Hij krijgt berichten van zijn familie. Welken indruk die op hem maken. Hij verliest +zijn vriend Fabricius.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#d0e1731">Negende Boek</a><ul> +<li><a href="#d0e1735">Scipio wil Gil Blas laten trouwen en stelt hem de dochter van een rijken en beroemden goudsmid voor. De stappen, die daartoe +worden gedaan.</a></li> +<li><a href="#d0e1782">Door welk toeval Gil Blas zich don Alphonse de Leyva herinnerde en van den dienst, dien hij hem, uit ijdelheid bewees.</a></li> +<li><a href="#d0e1814">Van de toebereidselen voor het huwelijk van Gil Blas en van de groote gebeurtenissen, die ze overbodig maakten.</a></li> +<li><a href="#d0e1847">Hoe Gil Blas behandeld werd in den toren van Ségovië en op welke wijze hij de redenen van zijn gevangenneming vernam.</a></li> +<li><a href="#d0e1884">Van de overdenkingen, die hij dien nacht had, voor hij insliep en van het geluid, dat hem wekte.</a></li> +<li><a href="#d0e1922">Geschiedenis van don Gaston de Cogollos en van dona Helena de Galisteo.</a></li> +<li><a href="#d0e2082">Scipio komt Gil Blas opzoeken in den toren te Ségovië en deelt hem veel nieuws mee.</a></li> +<li><a href="#d0e2112">Scipio reist voor het eerst naar Madrid, de beweegredenen daartoe en het gevolg ervan. Gil Blas wordt ziek en wat daaruit +voortvloeide.</a></li> +<li><a href="#d0e2156">Scipio keert naar Madrid terug. Hoe en op welke voorwaarden Gil Blas in vrijheid wordt gesteld. Waar zij heengingen, na den +toren van Ségovië te hebben verlaten en welk gesprek zij samen hadden.</a></li> +<li><a href="#d0e2183">Wat zij te Madrid aankomende deden. Wien Gil Blas op straat ontmoette en door welke gebeurtenis die ontmoeting werd gevolgd.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#d0e2235">Tiende Boek</a><ul> +<li><a href="#d0e2239">Gil Blas vertrekt naar Asturië; hij reist over Valladolid, waar hij dokter Sangrado, zijn ouden meester gaat bezoeken. Hij +ontmoet bij toeval den heer Manuel Ordonnez, administrateur van het klooster.</a></li> +<li><a href="#d0e2325">Gil Blas vervolgt zijn reis en komt gelukkig te Oviédo aan. In welken toestand hij zijn ouders vindt. Dood van zijn vader; gevolg van dien dood.</a></li> +<li><a href="#d0e2393">Gil Blas gaat op weg naar het koninkrijk Valencia en komt eindelijk te Lirias aan. Beschrijving van het kasteel. Hoe hij er +werd ontvangen en welke menschen hij er vond.</a></li> +<li><a href="#d0e2430">Gil Blas vertrekt naar Valencia en gaat de heeren de Leyva bezoeken. Van het onderhoud, dat hij met hen had en van de goede +ontvangst bij Séraphine.</a></li> +<li><a href="#d0e2473">Gil Blas gaat naar de comedie, waar hij een nieuw treurspel ziet. Succes van het stuk. Genie van het publiek van Valencia.</a></li> +<li><a href="#d0e2521">Gil Blas ontmoet, wandelende in de straten van Valencia, een monnik, dien hij meent te herkennen; welke man die monnik was.</a></li> +<li><a href="#d0e2598">Gil Blas keert naar zijn kasteel te Lirias terug. Van de aangename mededeeling, welke Scipio hem deed en van de verandering +in het dienstpersoneel.</a></li> +<li><a href="#d0e2627">Van de liefde van Gil Blas en van de schoone Antonia.</a></li> +<li><a href="#d0e2715">Bruiloft van Gil Blas en de schoone Antonia. Op welke wijze die gevierd werd; welke personen erbij tegenwoordig waren en welke +genoegens er op volgden.</a></li> +<li><a href="#d0e2784">Gevolg van het huwelijk van Gil Blas en de schoone Antonia. Begin van de geschiedenis van Scipio.</a></li> +<li><a href="#d0e2984">Scipio in dienst bij Velasquez.</a></li> +<li><a href="#d0e3082">Einde van de geschiedenis van Scipio.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#d0e3231">Elfde Boek</a><ul> +<li><a href="#d0e3235">Van de grootste vreugde, die Gil Blas ooit gekend heeft en van het treurig ongeluk, dat daarop volgde. Van de veranderingen, +die aan het hof plaats hadden en waardoor Gil Blas er terugkeerde.</a></li> +<li><a href="#d0e3310">Gil Blas begeeft zich naar Madrid; hij verschijnt aan het hof; de koning herkent hem en beveelt hem bij zijn eersten minister +aan. Gevolg van die aanbeveling.</a></li> +<li><a href="#d0e3387">Wat Gil Blas belette zijn voornemen uit te voeren en het hof te verlaten en van den gewichtigen dienst, dien Joseph Navarro +hem bewees.</a></li> +<li><a href="#d0e3427">Gil Blas maakt zich bemind bij den graaf van Olivarès.</a></li> +<li><a href="#d0e3470">Van het geheime onderhoud, dat Gil Blas had met Navarro en van het eerste werk, dat de graaf van Olivarès hem gaf.</a></li> +<li><a href="#d0e3520">Van het gebruik, dat Gil Blas maakte van de driehonderd pistolen en van de zorgen, waarmee hij Scipio belastte. Succes van +het stuk, waarvan in het vorige hoofdstuk wordt gesproken.</a></li> +<li><a href="#d0e3564">Door welk toeval, op welke plaats en in welken toestand Gil Blas zijn vriend Fabricius terugvond en van het onderhoud, dat +zij samen hadden.</a></li> +<li><a href="#d0e3631">Gil Blas komt van dag tot dag meer in de gunst bij zijn meester. Van de terugkomst van Scipio te Madrid en van het verhaal, +dat hij Santillano van zijn reis doet.</a></li> +<li><a href="#d0e3668">Hoe en aan wien de graaf-hertog zijn eenige dochter ten huwelijk gaf en van de slechte gevolgen van dat huwelijk.</a></li> +<li><a href="#d0e3703">Gil Blas ontmoet bij toeval den dichter Nunez, die hem meedeelt, dat hij een treurspel heeft gemaakt, dat opgevoerd zal worden +in den koninklijken schouwburg. Van de mislukking van dit stuk en van het geluk, waardoor het werd gevolgd.</a></li> +<li><a href="#d0e3777">Santillano bezorgt een betrekking aan Scipio, die naar Nieuw Spanje reist.</a></li> +<li><a href="#d0e3814">Don Alphonse de Leyva komt te Madrid. Beweegreden van zijn reis. Van het verdriet van Gil Blas en de vreugde, die er op volgde.</a></li> +<li><a href="#d0e3876">Gil Blas ontmoet bij den koning don Gaston de Collogos en don André de Tordésillas; waar zij alle drie heengingen. Einde van +de geschiedenis van don Gaston en van dona Helena de Galisteo. Welken dienst Santillano aan Tordésillas bewees.</a></li> +<li><a href="#d0e3960">Santillano gaat naar den dichter Nunez. Welke personen hij er vond en welke gesprekken er werden gehouden.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#d0e4010">Twaalfde Boek</a><ul> +<li><a href="#d0e4014">Gil Blas wordt door den minister naar Tolédo gezonden. Van het doel en het succes van zijn reis.</a></li> +<li><a href="#d0e4141">Santillano doet verslag van zijn zending aan den minister, die hem opdraagt ervoor te zorgen, dat Lucretia te Madrid zal komen. +Van de aankomst van deze actrice en haar eerste optreden voor het hof.</a></li> +<li><a href="#d0e4180">Lucretia maakt grooten opgang aan het hof en speelt voor den koning, die verliefd op haar wordt. Gevolg van die liefde.</a></li> +<li><a href="#d0e4248">Van de nieuwe taak, die de minister aan Santillano gaf.</a></li> +<li><a href="#d0e4280">De zoon van Margarita Spinola wordt bij authentieke acte erkend en don Henri-Philippe de Guzman genoemd. Santillano richt +het huis van dien jongen heer in en geeft hem allerlei meesters.</a></li> +<li><a href="#d0e4326">Scipio komt terug uit Nieuw-Spanje. Gil Blas plaatst hem bij don Henri. Van de studiën van dien jongen heer. Van de eer, die +men hem bewees en aan welke dame de graaf-hertog hem uithuwelijkte. Hoe Gil Blas, niettegenstaande zijn verzet, in den adelstand +wordt verheven.</a></li> +<li><a href="#d0e4368">Gil Blas ontmoet Fabricius nog eens bij toeval. Van het laatste onderhoud, dat zij samen hadden en van den gewichtigen raad, +dien Nunez aan Santillano gaf.</a></li> +<li><a href="#d0e4407">Hoe Gil Blas verneemt, dat de raad van Fabricius niet verkeerd was. Van een reis van den koning naar Saragossa.</a></li> +<li><a href="#d0e4442">Van de revolutie in Portugal en de ongenade van den graaf-hertog.</a></li> +<li><a href="#d0e4480">Van de onaangenaamheden en de zorgen, die eerst de rust van den graaf-hertog verstoorden en van de gelukkige vrede, die daarop +volgde. Van de bezigheden van mijn meester in zijn eenzaamheid.</a></li> +<li><a href="#d0e4510">De graaf-hertog wordt plotseling somber en droomerig. Van de wonderlijke oorzaak van zijn droefgeestigheid en haar verdrietige +gevolgen.</a></li> +<li><a href="#d0e4559">Van wat er op het kasteel de Loeches gebeurde, na den dood van den graaf-hertog en wat Gil Blas deed.</a></li> +<li><a href="#d0e4593">Van den terugkeer van Gil Blas in zijn kasteel. Van de vreugde, die hij had de kleine Séraphine weer te zien en op welke dame hij verliefd werd.</a></li> +<li><a href="#d0e4658">Het dubbel huwelijk, dat te Lirias plaats had en dat het einde is van de geschiedenis.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#d0e4730">Verklaringen</a></li> +</ul> +</div> +<div class="transcribernote"> +<h2>Colofon</h2> +<h3>Beschikbaarheid</h3> +<p>Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het +kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de Project Gutenberg Licentie bij dit eBoek of on-line op <a href="http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. + +</p> +<p>Dit eBoek is geproduceerd door Jeroen Hellingman en het on-line gedistribueerd correctie team op <a href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. + +</p> +<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give +it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at <a href="http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. + +</p> +<p lang="en">This eBook is produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team at <a href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. + +</p> +<h3>Codering</h3> +<p>Dit bestand is in een verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het einde +van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel zijn gecorrigeerd. Dergelijke correcties zijn +gemarkeerd met het corr-element. + +</p> +<p>Hoewel in het origineel laag liggende aanhalingstekens openen gebruikt, zijn deze in dit bestand gecodeerd met “. Geneste +dubbele aanhalingstekens zijn stilzwijgend veranderd in enkele aanhalingstekens. + +</p> +<h3>Documentgeschiedenis</h3> +<ol class="lsoff"> +<li>25-DEC-2007 begonnen. + +</li> +</ol> +<h3>Verbeteringen</h3> +<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table width="75%"> +<tr> +<th>Plaats</th> +<th>Bron</th> +<th>Verbetering</th> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e316">Bladzijde 27</a></td> +<td width="40%">Toledo</td> +<td width="40%">Tolédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e372">Bladzijde 35</a></td> +<td width="40%">,</td> +<td width="40%"> +[<i>Verwijderd</i>] + +</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e382">Bladzijde 36</a></td> +<td width="40%">Toledo</td> +<td width="40%">Tolédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e475">Bladzijde 47</a></td> +<td width="40%">,</td> +<td width="40%"> +[<i>Verwijderd</i>] + +</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e517">Bladzijde 53</a></td> +<td width="40%">Toledo</td> +<td width="40%">Tolédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e632">Bladzijde 66</a></td> +<td width="40%">Sevilla</td> +<td width="40%">Sévilla</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e647">Bladzijde 67</a></td> +<td width="40%">Phécine</td> +<td width="40%">Phénice</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e667">Bladzijde 69</a></td> +<td width="40%">Sevilla</td> +<td width="40%">Sévilla</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e688">Bladzijde 71</a></td> +<td width="40%">Sevilla</td> +<td width="40%">Sévilla</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e719">Bladzijde 74</a></td> +<td width="40%">Segovia</td> +<td width="40%">Ségovia</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e731">Bladzijde 75</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e791">Bladzijde 81</a></td> +<td width="40%">verrastte</td> +<td width="40%">verraste</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e818">Bladzijde 83</a></td> +<td width="40%">Arséna</td> +<td width="40%">Arsénia</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e825">Bladzijde 84</a></td> +<td width="40%">Toledo</td> +<td width="40%">Tolédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e834">Bladzijde 84</a></td> +<td width="40%">Toledo</td> +<td width="40%">Tolédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e841">Bladzijde 85</a></td> +<td width="40%">Toledo</td> +<td width="40%">Tolédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e909">Bladzijde 92</a></td> +<td width="40%">menscheen</td> +<td width="40%">menschen</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e941">Bladzijde 95</a></td> +<td width="40%">Cervantez</td> +<td width="40%">Cervantes</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e944">Bladzijde 95</a></td> +<td width="40%">werkwaardigste</td> +<td width="40%">merkwaardigste</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e963">Bladzijde 97</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">”</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e982">Bladzijde 99</a></td> +<td width="40%">natuurlijke</td> +<td width="40%">natuurlijk</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1031">Bladzijde 105</a></td> +<td width="40%">gelukster</td> +<td width="40%">geluksster</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1145">Bladzijde 120</a></td> +<td width="40%">Diego</td> +<td width="40%">Diégo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1289">Bladzijde 137</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1315">Bladzijde 140</a></td> +<td width="40%">Segovia</td> +<td width="40%">Ségovia</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1360">Bladzijde 145</a></td> +<td width="40%">Estéphania</td> +<td width="40%">Estéfania</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1363">Bladzijde 145</a></td> +<td width="40%">Estéphania</td> +<td width="40%">Estéfania</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1384">Bladzijde 147</a></td> +<td width="40%">rede</td> +<td width="40%">reden</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1409">Bladzijde 148</a></td> +<td width="40%">Sevilla</td> +<td width="40%">Sévilla</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1414">Bladzijde 148</a></td> +<td width="40%">Estephanie</td> +<td width="40%">Estéfania</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1427">Bladzijde 149</a></td> +<td width="40%">Estephania</td> +<td width="40%">Estéfania</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1462">Bladzijde 152</a></td> +<td width="40%">ridderorders</td> +<td width="40%">ridderordes</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1539">Bladzijde 161</a></td> +<td width="40%">verlangd</td> +<td width="40%">verlangt</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1550">Bladzijde 162</a></td> +<td width="40%">afwachten</td> +<td width="40%">afwachtten</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1567">Bladzijde 163</a></td> +<td width="40%">maitresse</td> +<td width="40%">maîtresse</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1584">Bladzijde 164</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1667">Bladzijde 171</a></td> +<td width="40%">Toledo</td> +<td width="40%">Tolédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1670">Bladzijde 171</a></td> +<td width="40%">,</td> +<td width="40%"> +[<i>Verwijderd</i>] + +</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1672">Bladzijde 171</a></td> +<td width="40%">Toledo</td> +<td width="40%">Tolédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1697">Bladzijde 173</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1752">Bladzijde 180</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1795">Bladzijde 184</a></td> +<td width="40%">audientie</td> +<td width="40%">audiëntie</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1798">Bladzijde 184</a></td> +<td width="40%">’</td> +<td width="40%">”</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1819">Bladzijde 186</a></td> +<td width="40%">maakte</td> +<td width="40%">maakten</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1840">Bladzijde 188</a></td> +<td width="40%">Segovië</td> +<td width="40%">Ségovië</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1843">Bladzijde 188</a></td> +<td width="40%">Segovië</td> +<td width="40%">Ségovië</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1852">Bladzijde 189</a></td> +<td width="40%">Segovië</td> +<td width="40%">Ségovië</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1864">Bladzijde 190</a></td> +<td width="40%">Segovië</td> +<td width="40%">Ségovië</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1891">Bladzijde 192</a></td> +<td width="40%">Tordesilas</td> +<td width="40%">Tordesillas</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1910">Bladzijde 193</a></td> +<td width="40%">Tordesilas</td> +<td width="40%">Tordesillas</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1929">Bladzijde 195</a></td> +<td width="40%">Eleonor</td> +<td width="40%">Eléonor</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1958">Bladzijde 198</a></td> +<td width="40%">Felicia</td> +<td width="40%">Félicia</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1961">Bladzijde 198</a></td> +<td width="40%">zij</td> +<td width="40%">zei</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1966">Bladzijde 198</a></td> +<td width="40%">donna</td> +<td width="40%">dona</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1971">Bladzijde 199</a></td> +<td width="40%">Felicia</td> +<td width="40%">Félicia</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1974">Bladzijde 199</a></td> +<td width="40%">Felicia</td> +<td width="40%">Félicia</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1993">Bladzijde 201</a></td> +<td width="40%">Felicia</td> +<td width="40%">Félicia</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2004">Bladzijde 202</a></td> +<td width="40%">Augustijn</td> +<td width="40%">Augustin</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2021">Bladzijde 204</a></td> +<td width="40%">Eleonor</td> +<td width="40%">Eléonor</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2026">Bladzijde 204</a></td> +<td width="40%">Muguel</td> +<td width="40%">Miguel</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2033">Bladzijde 204</a></td> +<td width="40%">don</td> +<td width="40%">dona</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2040">Bladzijde 205</a></td> +<td width="40%">donna</td> +<td width="40%">dona</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2055">Bladzijde 206</a></td> +<td width="40%">Eleonor</td> +<td width="40%">Eléonor</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2078">Bladzijde 208</a></td> +<td width="40%">uw</td> +<td width="40%">Uw</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2089">Bladzijde 209</a></td> +<td width="40%">Segovië</td> +<td width="40%">Ségovië</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2092">Bladzijde 209</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">’</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2148">Bladzijde 215</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">”</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2165">Bladzijde 216</a></td> +<td width="40%">rechtvaardigen</td> +<td width="40%">rechtvaardigden</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2214">Bladzijde 220</a></td> +<td width="40%">Seraphine</td> +<td width="40%">Séraphine</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2272">Bladzijde 227</a></td> +<td width="40%">?</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2279">Bladzijde 227</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">had </td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2284">Bladzijde 228</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2330">Bladzijde 232</a></td> +<td width="40%">Oviedo</td> +<td width="40%">Oviédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2335">Bladzijde 232</a></td> +<td width="40%">Oviedo</td> +<td width="40%">Oviédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2437">Bladzijde 241</a></td> +<td width="40%">Sephora</td> +<td width="40%">Séphora</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2464">Bladzijde 243</a></td> +<td width="40%">Sephora</td> +<td width="40%">Séphora</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2469">Bladzijde 243</a></td> +<td width="40%">maaal</td> +<td width="40%">maal</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2507">Bladzijde 246</a></td> +<td width="40%">zouden</td> +<td width="40%">zou</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2530">Bladzijde 248</a></td> +<td width="40%">Raphael</td> +<td width="40%">Raphaël</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2562">Bladzijde 251</a></td> +<td width="40%">Lamelia</td> +<td width="40%">Lamela</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2590">Bladzijde 252</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2621">Bladzijde 254</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2677">Bladzijde 258</a></td> +<td width="40%">vleitige</td> +<td width="40%">vlijtige</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2729">Bladzijde 262</a></td> +<td width="40%">wachten</td> +<td width="40%">wachtten</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2744">Bladzijde 263</a></td> +<td width="40%">den</td> +<td width="40%">het</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2757">Bladzijde 263</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2760">Bladzijde 263</a></td> +<td width="40%">Beatrix</td> +<td width="40%">Béatrix</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2765">Bladzijde 263</a></td> +<td width="40%">Toledo</td> +<td width="40%">Tolédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2805">Bladzijde 266</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2818">Bladzijde 268</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2823">Bladzijde 268</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">“</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2854">Bladzijde 271</a></td> +<td width="40%">Toledo</td> +<td width="40%">Tolédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2859">Bladzijde 271</a></td> +<td width="40%">Toledo</td> +<td width="40%">Tolédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2873">Bladzijde 273</a></td> +<td width="40%">Sevilla</td> +<td width="40%">Sévilla</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2876">Bladzijde 273</a></td> +<td width="40%">Andalousië</td> +<td width="40%">Andaloesië</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2879">Bladzijde 273</a></td> +<td width="40%">Sevilla</td> +<td width="40%">Sévilla</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2894">Bladzijde 274</a></td> +<td width="40%">Sevilla</td> +<td width="40%">Sévilla</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2915">Bladzijde 275</a></td> +<td width="40%">geinformeerd</td> +<td width="40%">geïnformeerd</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2924">Bladzijde 275</a></td> +<td width="40%">Sevilla</td> +<td width="40%">Sévilla</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2930">Bladzijde 276</a></td> +<td width="40%">’</td> +<td width="40%">”</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2957">Bladzijde 277</a></td> +<td width="40%">Ségovië</td> +<td width="40%">Ségoviër</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2966">Bladzijde 278</a></td> +<td width="40%">Sevilla</td> +<td width="40%">Sévilla</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3004">Bladzijde 281</a></td> +<td width="40%">geinformeerd</td> +<td width="40%">geïnformeerd</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3025">Bladzijde 284</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3066">Bladzijde 287</a></td> +<td width="40%">,</td> +<td width="40%"> +[<i>Verwijderd</i>] + +</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3078">Bladzijde 288</a></td> +<td width="40%">Sevilla</td> +<td width="40%">Sévilla</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3099">Bladzijde 290</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3146">Bladzijde 294</a></td> +<td width="40%">Cordona</td> +<td width="40%">Cordova</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3151">Bladzijde 294</a></td> +<td width="40%">antwoordden</td> +<td width="40%">antwoorden</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3168">Bladzijde 295</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">”</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3244">Bladzijde 303</a></td> +<td width="40%">Seraphine</td> +<td width="40%">Séraphine</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3269">Bladzijde 305</a></td> +<td width="40%">,</td> +<td width="40%"> +[<i>Verwijderd</i>] + +</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3291">Bladzijde 306</a></td> +<td width="40%">kwam</td> +<td width="40%">kwamen</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3335">Bladzijde 309</a></td> +<td width="40%">,</td> +<td width="40%"> +[<i>Verwijderd</i>] + +</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3363">Bladzijde 311</a></td> +<td width="40%">audientie</td> +<td width="40%">audiëntie</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3436">Bladzijde 316</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3451">Bladzijde 317</a></td> +<td width="40%">herinner</td> +<td width="40%">herinnerde</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3454">Bladzijde 317</a></td> +<td width="40%">verzachte</td> +<td width="40%">verzachtte</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3556">Bladzijde 325</a></td> +<td width="40%">begeven</td> +<td width="40%">vergeven</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3627">Bladzijde 329</a></td> +<td width="40%">.</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3694">Bladzijde 335</a></td> +<td width="40%">openden</td> +<td width="40%">opende</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3699">Bladzijde 335</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3738">Bladzijde 338</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3743">Bladzijde 338</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3750">Bladzijde 339</a></td> +<td width="40%">die</td> +<td width="40%">dat</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3773">Bladzijde 340</a></td> +<td width="40%">geapplaudiseerd</td> +<td width="40%">geapplaudisseerd</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3808">Bladzijde 342</a></td> +<td width="40%">Andalusië</td> +<td width="40%">Andaloesië</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3821">Bladzijde 344</a></td> +<td width="40%">Toledo-straat</td> +<td width="40%">Tolédo-straat</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3862">Bladzijde 346</a></td> +<td width="40%">nieteens</td> +<td width="40%">niet eens</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3923">Bladzijde 351</a></td> +<td width="40%">Eleonor</td> +<td width="40%">Eléonor</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3929">Bladzijde 351</a></td> +<td width="40%">Cogollos</td> +<td width="40%">Collogos</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3947">Bladzijde 352</a></td> +<td width="40%">heb</td> +<td width="40%">hebt</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e3975">Bladzijde 354</a></td> +<td width="40%">het</td> +<td width="40%">Het</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4006">Bladzijde 356</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">”</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4021">Bladzijde 359</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4024">Bladzijde 359</a></td> +<td width="40%">Toledo</td> +<td width="40%">Tolédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4045">Bladzijde 361</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">een muts </td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4050">Bladzijde 361</a></td> +<td width="40%">Raphael</td> +<td width="40%">Raphaël</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4061">Bladzijde 361</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4111">Bladzijde 364</a></td> +<td width="40%">Sevilla</td> +<td width="40%">Sévilla</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4114">Bladzijde 364</a></td> +<td width="40%">Toledo</td> +<td width="40%">Tolédo</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4198">Bladzijde 369</a></td> +<td width="40%">omdat</td> +<td width="40%">opdat</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4356">Bladzijde 381</a></td> +<td width="40%">mij</td> +<td width="40%">bij</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4438">Bladzijde 386</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">overlatend</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4533">Bladzijde 393</a></td> +<td width="40%">.</td> +<td width="40%">?</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4598">Bladzijde 397</a></td> +<td width="40%">Seraphine</td> +<td width="40%">Séraphine</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4604">Bladzijde 397</a></td> +<td width="40%">Beatrix</td> +<td width="40%">Béatrix</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4615">Bladzijde 397</a></td> +<td width="40%">Beatrix</td> +<td width="40%">Béatrix</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4618">Bladzijde 397</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">”</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4691">Bladzijde 401</a></td> +<td width="40%">Beatrix</td> +<td width="40%">Béatrix</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e5246">Bladzijde 410</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> +</div> + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of De Zonderlinge Lotgevallen van Gil +Blas van Santillano, deel 2 van 2, by Alain René Le Sage + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE ZONDERLINGE LOTGEVALLEN *** + +***** This file should be named 24630-h.htm or 24630-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/4/6/3/24630/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> diff --git a/24630-h/images/a.gif b/24630-h/images/a.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9c6f721 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/a.gif diff --git a/24630-h/images/b.gif b/24630-h/images/b.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..30f8b84 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/b.gif diff --git a/24630-h/images/d.gif b/24630-h/images/d.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6d367d4 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/d.gif diff --git a/24630-h/images/e.gif b/24630-h/images/e.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8a66df4 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/e.gif diff --git a/24630-h/images/front2.jpg b/24630-h/images/front2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..889cd96 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/front2.jpg diff --git a/24630-h/images/g.gif b/24630-h/images/g.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..43989d7 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/g.gif diff --git a/24630-h/images/h.gif b/24630-h/images/h.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9235a8a --- /dev/null +++ b/24630-h/images/h.gif diff --git a/24630-h/images/i.gif b/24630-h/images/i.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..61764d0 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/i.gif diff --git a/24630-h/images/k.gif b/24630-h/images/k.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..70440cf --- /dev/null +++ b/24630-h/images/k.gif diff --git a/24630-h/images/l.gif b/24630-h/images/l.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..05dd8b7 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/l.gif diff --git a/24630-h/images/m.gif b/24630-h/images/m.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4005c15 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/m.gif diff --git a/24630-h/images/n.gif b/24630-h/images/n.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..03a6987 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/n.gif diff --git a/24630-h/images/o.gif b/24630-h/images/o.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..02598f8 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/o.gif diff --git a/24630-h/images/p015.jpg b/24630-h/images/p015.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..00d42b6 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p015.jpg diff --git a/24630-h/images/p021.jpg b/24630-h/images/p021.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c55b03a --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p021.jpg diff --git a/24630-h/images/p030.jpg b/24630-h/images/p030.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5d05ca1 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p030.jpg diff --git a/24630-h/images/p036.jpg b/24630-h/images/p036.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3e4a73d --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p036.jpg diff --git a/24630-h/images/p042.jpg b/24630-h/images/p042.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9a20076 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p042.jpg diff --git a/24630-h/images/p047.jpg b/24630-h/images/p047.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4e5e610 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p047.jpg diff --git a/24630-h/images/p050.jpg b/24630-h/images/p050.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e400ca8 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p050.jpg diff --git a/24630-h/images/p055.jpg b/24630-h/images/p055.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6701e0b --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p055.jpg diff --git a/24630-h/images/p060.jpg b/24630-h/images/p060.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..47adb96 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p060.jpg diff --git a/24630-h/images/p071.jpg b/24630-h/images/p071.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7f24694 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p071.jpg diff --git a/24630-h/images/p075.jpg b/24630-h/images/p075.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d09f20f --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p075.jpg diff --git a/24630-h/images/p087.jpg b/24630-h/images/p087.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0b74f18 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p087.jpg diff --git a/24630-h/images/p091.jpg b/24630-h/images/p091.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..38d7c34 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p091.jpg diff --git a/24630-h/images/p109.jpg b/24630-h/images/p109.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..be71486 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p109.jpg diff --git a/24630-h/images/p120.jpg b/24630-h/images/p120.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8f917c7 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p120.jpg diff --git a/24630-h/images/p127.jpg b/24630-h/images/p127.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d1d639a --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p127.jpg diff --git a/24630-h/images/p154.jpg b/24630-h/images/p154.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..305aa73 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p154.jpg diff --git a/24630-h/images/p159.jpg b/24630-h/images/p159.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6e87454 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p159.jpg diff --git a/24630-h/images/p167.jpg b/24630-h/images/p167.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a93e84a --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p167.jpg diff --git a/24630-h/images/p185.jpg b/24630-h/images/p185.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f018387 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p185.jpg diff --git a/24630-h/images/p198.jpg b/24630-h/images/p198.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..237974d --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p198.jpg diff --git a/24630-h/images/p201.jpg b/24630-h/images/p201.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e8ad950 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p201.jpg diff --git a/24630-h/images/p212.jpg b/24630-h/images/p212.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ca1c5c5 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p212.jpg diff --git a/24630-h/images/p228.jpg b/24630-h/images/p228.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5caeea3 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p228.jpg diff --git a/24630-h/images/p258.jpg b/24630-h/images/p258.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d58e3d7 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p258.jpg diff --git a/24630-h/images/p264.jpg b/24630-h/images/p264.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b8b0ffd --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p264.jpg diff --git a/24630-h/images/p276.jpg b/24630-h/images/p276.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b97ffeb --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p276.jpg diff --git a/24630-h/images/p289.jpg b/24630-h/images/p289.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5c9b87f --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p289.jpg diff --git a/24630-h/images/p302.jpg b/24630-h/images/p302.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1c18d22 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p302.jpg diff --git a/24630-h/images/p308.jpg b/24630-h/images/p308.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d158b2d --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p308.jpg diff --git a/24630-h/images/p336.jpg b/24630-h/images/p336.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c223e87 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p336.jpg diff --git a/24630-h/images/p358.jpg b/24630-h/images/p358.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4168ea1 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p358.jpg diff --git a/24630-h/images/p376.jpg b/24630-h/images/p376.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..63bb898 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p376.jpg diff --git a/24630-h/images/p386.jpg b/24630-h/images/p386.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..71981a2 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p386.jpg diff --git a/24630-h/images/p392.jpg b/24630-h/images/p392.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4bce9a4 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p392.jpg diff --git a/24630-h/images/p401.jpg b/24630-h/images/p401.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..78fd9a0 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/p401.jpg diff --git a/24630-h/images/r.gif b/24630-h/images/r.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..2375834 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/r.gif diff --git a/24630-h/images/s.gif b/24630-h/images/s.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b2a6bf4 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/s.gif diff --git a/24630-h/images/t.gif b/24630-h/images/t.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..093c284 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/t.gif diff --git a/24630-h/images/v.gif b/24630-h/images/v.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3728c26 --- /dev/null +++ b/24630-h/images/v.gif diff --git a/24630-h/images/w.gif b/24630-h/images/w.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ff6b48a --- /dev/null +++ b/24630-h/images/w.gif diff --git a/24630-h/images/z.gif b/24630-h/images/z.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e2ce18b --- /dev/null +++ b/24630-h/images/z.gif |
