initial commit of ebook 24480HEADmain

22 files changed, 4619 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/24480-8.txt b/24480-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..d08d73f
--- /dev/null
+++ b/24480-8.txt
@@ -0,0 +1,2195 @@
+The Project Gutenberg EBook of Castilië en Andalusië, by Jane Dieulafoy
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Castilië en Andalusië
+       De Aarde en haar Volken, 1909
+
+Author: Jane Dieulafoy
+
+Release Date: January 31, 2008 [EBook #24480]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CASTILIË EN ANDALUSIË ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+CASTILIË EN ANDALUSIË.
+
+Naar het Fransch van Mme Jane Dieulafoy.
+
+
+"Ga reizen, en gij zult een vriend ontmoeten, die den vriend vervangt,
+welken gij verliet," zegt een Oostersch spreekwoord. Zoo ging het ook
+mij. Met open armen werd ik te Burgos ontvangen door vrienden, die mij
+van harte welkom heetten in hun midden. De reis was niet lang geweest;
+doch na Victoria zeer warm. Wij maakten dan ook geen gebruik van de
+wachtende rijtuigen, doch begaven ons, in de avondkoelte, te voet langs
+de met boomen beplante kade, die het riviertje de Arlanzon begrenst,
+naar de bekoorlijke wandelplaats, Espolon genaamd, waar standbeelden
+van beroemde Castilianen prijken tusschen het groen der olmen en de
+kleurige bloemperken. Ook de bloem van Burgos' schoonen scheen hier
+bijeen verzameld, om te bewonderen, en bewonderende blikken op te
+vangen. Naast de meer aristocratische hoofddeksels der deftige dames,
+modieuse hoeden, beladen met vrachten bloemen, vruchten, linten, kant
+en veeren, maakte nog steeds de eenvoudige volksdracht, de mantilla,
+een bekoorlijken indruk, zooals zij in sierlijke plooien afhing van
+den coquet schuin gedragen grooten schildpadden kam, en met een roos
+of anjelier boven het oor was opgestoken. Wij sloegen de lachende
+en babbelende wandelaars eenigen tijd gade, en richtten toen onze
+schreden naar de Arco de Santa Maria, een bekroonde poort, die het
+midden houdt tusschen een zegeboog en een versterkte vesting. Ik
+herinnerde mij van een vorig bezoek de beelden en reliefs, die den
+voorgevel versieren. Zij zijn log en zwaar, en niet bijzonder fraai
+uitgevoerd. Doch het geheimzinnige maanlicht, dat de gave bezit, al wat
+het beschijnt, te verheerlijken, en te bekleeden met een tooverachtig,
+etherisch waas, vervaagde ook hier alle storende bijkomstigheden,
+en verleende het bouwwerk een te voren niet vermoede schoonheid. Tot
+de warme kleur van den rossigen steen, waaraan zelfs het koele licht
+der maan geen afbreuk deed, herinnerde aan die antieke tempels,
+welker godenbeelden uit penthelisch marmer waren gehouwen. Een lange,
+gewelfde doorgang, laag als de ingang tot een vesting, volgde op de
+voorpoort. Het was er pikdonker. Ver weg, aan de overzijde van het
+binnenplein, zag ik de torens der kathedraal zich afteekenen tegen
+den sterrenhemel. Mijne vrienden waren aanstonds bereid, met mij het
+kerkgebouw te betreden. De lust tot nachtelijke zwerftochten is den
+Spanjaard aangeboren, evengoed als der Spaansche haar aanleg voor den
+dans. En al zou hij zich ook verzetten tegen dien drang, de zomerhitte
+zou hem dwingen, eraan te gehoorzamen; want wie de middagzon ontvliedt,
+kan niet nalaten zich te verlustigen in het licht der sterren.
+
+Wij traden dus binnen. Plotseling doortrilde de ruimte boven ons hoofd
+een galmende, zware klank, die zijn oorsprong scheen te vinden in het
+luchtige kantwerk, dat de torens der kathedraal versierde, en die in
+langgerekte golven werd voortgedragen tot in de verste verte, alsof
+een onzichtbare hand de snaren van een wonderbaar grootsch instrument
+had in trilling gebracht. Het was het klokkenspel, dat het uur van
+middernacht verkondigde. De maan, die steeds hooger aan den hemel klom,
+deed de schaduwen meer en meer inkrimpen, en verlichtte het schip
+der kerk, dat door zijn indrukwekkende afmetingen ons een denkbeeld
+deed vormen van de geweldige hoogte der beide torens. Het voorplein,
+en de tuin, die daaraan grensde, waren niet geheel ledig. Zwijgende
+gedaanten, in hun wijde mantels gehuld, stonden hier en daar,
+in mijmering verzonken. Slechts het roodgloeiende puntje van hun
+cigarette verried, dat zij geen spookgestalten waren, opgeroepen door
+den galm van het middernachtelijk klokgelui. "Ik rook, dus ben ik,"
+konden zij zeggen. Toen deze bewonderaars der oude kathedraal, die haar
+elken avond hun eerbiedige hulde brachten, vernamen, dat ook ik in die
+bewondering deelde, dankten zij mij met een veelzeggenden blik, en een
+van hen stelde mij voor, mij de stad Burgos te vertoonen, gezien uit de
+hoogte, van het oude kasteel dat eertijds der stad tot sterkte diende,
+en dat nu slechts een ruïne is, waar bedelaars een schuilplaats vinden.
+
+Het was nacht; maar zoo licht, alsof het helder dag was. Boven ons
+hoofd een heirleger van flonkerende sterren; beneden in de vlakte
+onder de donkere populieren langs den oever van de Arlanzon, flikkerde,
+als een felle zilveren streep, het blinkende watervlak van het kleine
+riviertje. Van verre klonk het klagend geprevel der arme lieden,
+die hier een nachtverblijf hadden gezocht, en door onze nadering
+uit hun rust opgeschrikt, hun eentonige en treurige jammerklacht
+aanhieven. In het maanlicht rezen de hooge torens der kathedraal op,
+als fijn en luchtig kantwerk, of als die kunstig gedreven pronkstukken
+van goudsmeedkunst, waar kostbare steenen zijn gevat in een omlijsting
+van fijn geciseleerd zilver. De bekroning der ingangspoort was
+zoo wonderlijk scherp verlicht, dat het van hier gezien, scheen,
+als kon men de steenen, op dezen afstand, met de hand aanraken,
+het slingerende lofwerk ontrollen, of een ruiker plukken van die in
+strengen stijl gehouden bloemvormen.
+
+Zóó, als in vogelvlucht, konden wij het plan van het bouwwerk duidelijk
+overzien; de kapel van den Connétable, zich aansluitend bij de apsis,
+de groote lijnen van het klooster en de aartsbisschoppelijke kapel,
+en de verschillende zijbeuken met de monumentale poortingangen, die van
+den Sarmental, van het voorplein, en van la Pellejeria. Daarna dwaalde
+mijn blik nogmaals naar de kronkelingen van den Arlanzon, die als
+'t ware een levenden band vormden tusschen de Cartuja de Miraflores,
+waarvan de tinnen zich verhieven boven een hoogen heuvelrand, en de
+zware toren van de abdij de las Huelgas Reales, het beroemde klooster,
+twee gedenkteekenen van castiliaansche godsvrucht, die reeds zoovele
+eeuwen de stoffelijke overblijfselen hunner vroegere heerschers
+getrouw hebben bewaard.
+
+Beroepsgidsen zijn in den regel onaangenaam; want zij beletten u
+door hun gepraat, zelf iets op te merken, en vertellen u niets
+anders, dan wat zij reeds honderdmalen voor anderen hebben ten
+beste gegeven. Mijne vrienden volgden gelukkig niet hun voorbeeld;
+zij lieten mij aan mijn eigen gedachten over, en begrepen zeker
+wel, dat op zulk een oogenblik hun woorden mijn geestdrift niet
+zouden aanwakkeren, en veeleer aan mijn bewondering afbreuk konden
+doen. Ik moest mij tot hen wenden, om nadere bijzonderheden, welke
+ik uit hun mond gaarne wilde vernemen. Duidelijk, en in levendige
+bewoordingen, schilderden zij mij verschillende tafereelen uit het
+grijze verleden der oude stad. Zij verhaalden, hoe deze beroemde
+burcht werd gebouwd door de christelijke koningen, in hun brandenden
+ijver, om de Mooren te verdrijven en de rijken te heroveren, die
+hun voorvaderen eertijds hadden bezeten. De burcht der Bloemen was
+in die dagen haar naam. Rondom hare muren en in de vlakte, waarboven
+zij trotsch haar tinnen verhief, werden heldendaden bedreven door de
+dapperen, wier beeltenis is gebeiteld in den Arco de Santa Maria;
+bovenal door den Cid Campeador, wiens roemrijke krijgsbedrijven,
+bezongen door Guillen de Castro, nog thans de harten der nazaten
+vol geestdrift doen kloppen. Te Burgos leefde de edele held; drie
+rechtopstaande steenen, als iberische menhirs, welke zijn wapenschild
+vertoonen, wijzen de plek aan, waar eens zijn woonplaats was. Door
+haar klokgelui, door de schoonheid harer rijkversierde kerkgebouwen,
+ja, door het ruischen van den wind in de twijgen, door den mond van
+kinderen en grijsaards verheerlijkt de stad Burgos den Cid, en van San
+Pedro de Cardenas klinkt een echo, die deze zangen beantwoordt. Want
+in dat klooster bracht Chimène, vergezeld van een talrijke schare
+geestelijken en edelvrouwen, het lijk van haren gemaal ten grave, na
+den gedenkwaardigen dag, waarop de gestorven held, reeds koud en stijf,
+in zijn wapenrusting, op zijn ros Babieça geplaatst, door zijn geduchte
+verschijning alleen de vijanden van het geloof deed terugdeinzen. Van
+al die mannelijke dapperheid en vrouwelijke toewijding is slechts
+een handvol stof overgebleven; doch de stad, die getuige was van zoo
+glorierijke daden, verkondigt nog hun roem. Nog meer verhaalden mij
+mijn vrienden. Op den Cid volgden de Koningen, die den ouden burcht
+beurtelings aanvielen of verdedigden. Isabella de Katholieke noemde
+zich eerst in waarheid koningin, nadat zij de stad onderworpen en aan
+de rebellen ontrukt had. Zij spraken van feesten en plechtigheden,
+van vorstelijke huwelijken, hier met pracht en praal gesloten; doch
+ook van verraad en moord. Hier werd de beroemde Alvaro de Luna, de
+machtige gunsteling van koning Juan II, gegrepen, toen hij de groote
+feestzaal betrad, waar hij als gast was genoodigd, en naar Valladolid
+ontvoerd, om daar den dood te vinden. Hoevele kreten van vreugde,
+van smart en razernij hebben niet weergalmd binnen deze muren; van
+welke tragische tooneelen zijn zij niet getuige geweest, tot op den
+dag, dat nieuwe oorlogswerktuigen de zware vestingmuren vernielden,
+en slechts de herinnering bleef aan de glorie, die ze eertijds omgaf.
+
+Burgos is een der steden van Spanje, die een eigen karakter hebben
+behouden, en een zekere moreele onafhankelijkheid hebben bewaard. Zij
+bezit een prachtige gothische kerk, en al kan zij niet wedijveren met
+Toledo, zij heeft paleizen en particuliere woningen aan te wijzen,
+die uitmunten door groote schoonheid, zooals het paleis Cordon, de Casa
+Miranda, de Casa de los Cubos, en het paleis der markiezen de Argulo,
+welke door het zuiver renaissance-karakter van hun bouwtrant gunstig
+afsteken bij de al te nuchtere, of overladen paleizen van Saragossa
+of Valencia.
+
+Voorts kan de stad bogen op een zeer merkwaardig museum, waarin vooral
+aandacht verdienen de grootsche graftombe van D. Juan de Padilla,
+en een onvergelijkelijk schoone altaarbekleeding in émail limousin.
+
+In de Cartuja de Miraflores en Las Huelgas rust de asch der
+oude koningen, wier graven, ondanks oorlog en omwentelingen, voor
+plundering zijn bewaard. In elk opzicht heeft de stad Burgos recht,
+om trotsch te zijn. Niet slechts door haar vroomheid toch, of haar
+schoone gedenkteekenen munt zij uit. Zij kan bogen op eigen kracht,
+op de vruchtbaarheid harer omgeving, den roem harer helden, en den
+onuitputtelijken strijdlust, die hen bezielde tot hun grootsche
+daden. Burgos is Burgos, en haar naam zelf verkondt reeds haar roem.
+
+Al wordt den stad met recht een verwijt gemaakt van haar hoogmoed,
+het dient tot haar eer gezegd, dat zij de bakermat was van die
+vrijzinnige denkbeelden, die Castilië's kracht uitmaakten, te midden
+der naburige, steeds vijandig gezinde koninkrijken. Te Burgos treft
+men de allereerste sporen aan van een constitutioneel bewind. Binnen
+hare muren werden plannen beraamd tot gemeenschappelijke ondernemingen
+op het gebied van handel en nijverheid, die zich aankantten tegen
+het machtig feudaalstelsel, en blijk gaven van een krachtig optreden
+tegenover vorstelijke willekeur.
+
+Te Burgos werd het eerst het stemrecht in praktijk gebracht bij de
+keuze der provinciale afgevaardigden. Uit den tijd van Ferdinand
+IV dagteekent de beroemde Hermandad der raadsheeren van Castilië,
+gekozen om de tyrannie der edelen te beteugelen en het misbruik der
+koninklijke macht tegen te gaan. In de Cortes van 1311 wagen deze
+magistraten het reeds, een nauwkeurige verantwoording te eischen van
+des konings inkomen. Zelfs Karel V moest bukken voor den wil zijner
+afgevaardigden uit Burgos. De raadsheer Juan Zumel, een lid der Cortes
+van Valladolid, in 1518, verzette zich tegen de benoeming van twee
+vlaamsche raadsleden, welke door den jongen vorst waren aangesteld,
+met voorbijzien van de door hem gedane belofte, geen vreemdelingen
+te zullen laten deel hebben in de regeering van zijn land. Hij wist
+zijn medeleden te bewegen, den eed van gehoorzaamheid te weigeren,
+indien de vorst niet wilde toegeven aan hun eisch, en toen Karel V
+deze bedreiging in den wind sloeg, brak in Burgos een oproer uit,
+waarbij de bevolking de woningen der vreemdelingen in brand stak, en
+de steden Toledo, Segovia, Zamora, Alcala, Avila en Soria eveneens tot
+verzet wist aan te sporen. Het was de beruchte opstand der communeros,
+die Castilië stroomen bloeds kostte.
+
+Burgos was de eerste stad geweest, die de gunst genoot, afgevaardigden
+naar de Cortes te zenden, en zij behield zich dientengevolge steeds het
+recht voor, een eerste stem uit te brengen, zoodat Koning Alfonso XI in
+de Cortes van 1349 genoodzaakt was, te zeggen: "Laat Burgos het eerst
+spreken; ik treed op voor Toledo." De vorst wist geen ander middel, om
+de beide naijverige steden gelijkelijk recht te doen weervaren. Vier
+eeuwen lang wist de stad Burgos dit voorrecht te behouden, door het,
+zoo noodig, met hand en tand te verdedigen.
+
+De houding en het gedrag der bewoners stemmen volkomen overeen met
+dat sterke gevoel van eigenwaarde, dat als het ware de traditie der
+stad geworden is. Wel is waar schaamt een echte hidalgo zich niet
+over zijn armoede, maar toch zou men zich te Burgos eer aan deze,
+dan aan gene zijde der Pyreneën wanen; zoo weinig wordt men hier
+lastig gevallen door bedelaars, die met hun kwalen en gebreken te
+koop loopen, of havelooze kinderen, die u achtervolgen. Overal, op
+straten en pleinen, is alles druk en ijverig aan het werk. Ieder doet
+zijn best, voor zich en de zijnen het dagelijksch brood te verdienen,
+en zelfs kinderen maken op dien regel geen uitzondering. "Wat ga je
+met dat geld doen?" vroeg ik aan een jongentje van acht of negen jaar,
+van wien ik op zijn herhaald aandringen een pakje prentbriefkaarten
+had gekocht, die ik met een zilverstukje betaalde. "Ik ga morgen de
+rekening bij den bakker voldoen," zei hij heel ernstig. "Wij zijn met
+ons vieren thuis, en ik moet voor ons allen den kost verdienen." Juist
+op dat oogenblik werd mijn aandacht afgeleid door een zonderlingen
+optocht. Een waardig grijsaard, wiens door de zon gebruind gelaat
+omlijst was door zilverwitte lokken en een langen grijzen baard, kwam
+langzaam nader, te midden van een troep kinderen, die zich zwijgend om
+hem heen verdrongen. Hij droeg de monnikspij der orde van den Heiligen
+Franciscus, met een koord om het middel gebonden, en een grooten,
+vilten hoed, die aan de eene zijde met een schelp was opgenomen. In
+de eene hand hield hij zijn pelgrimsstaf, in de andere een brandende
+cigaret. Aan zijn zijde hing een rozenkrans, waartusschen de koperen
+versiersels rinkelden bij elken stap, en zijn voeten gingen schuil
+onder een dikke stoflaag. Die vreemde verschijning bleek een pelgrim,
+juist uit Compostella teruggekeerd. Hij had de reis zeker wel op een
+gemakkelijker manier kunnen afleggen; want hij werd gevolgd door een
+netgekleeden en behoorlijk geschoeiden knecht, die aan een langen stok
+zijn meester's povere bagage droeg, in een doek, waarvan de vier punten
+waren saamgeknoopt. Mijn kleine prentbriefkaartenkoopman naderde den
+pelgrim met diepen eerbied, greep het koord dat van zijn middel afhing
+en kuste het vurig, waarop de grijsaard de hand vaderlijk op zijn
+hoofd legde en den knaap zijn zegen scheen te schenken. Dat ernstige
+kind, doordrongen van het besef zijner verantwoordelijkheid en oprecht
+geloovig, scheen mij op dat oogenblik de verpersoonlijking der oude
+hoofdstad van Castilië, het trotsche, onafhankelijke en godvruchtige
+Burgos. In dit licht beschouwd is de overgang van dat aardige jongentje
+tot de kathedraal niet zulk een grillige gedachtensprong als men
+oppervlakkig zou kunnen beweren, want van denzelfden geest, die het
+kind bezielde, getuigen de steenen van het verheven indrukwekkend
+kerkgebouw, dat op elk uur voor de geloovigen openstaat. Men gaat
+er binnen òf door den grooten hoofdingang, òf door het portaal van
+Sarmental, waar een standbeeld van bisschop Maurice den binnentredende
+schijnt te verwelkomen, met zijne uitdrukking van bovenaardsche
+zachtheid. Dadelijk wordt ons oog getroffen door het prachtig snijwerk
+van het triforium, en verlustigt zich in het zacht gekleurde licht,
+dat binnenvalt door de beschilderde glazen van een roosvenster, het
+eenige dat gespaard bleef bij het in de lucht springen van het slot
+in 1813. Een reusachtige Sint Christophorus aan den linkerzijwand is
+niet bijzonder merkwaardig; doch ter rechterzijde aanschouwen wij een
+van de grootste sieraden, waarop de kathedraal zich kan beroemen,
+de toegangsdeur tot de kloostergangen, waarop de wapens van den
+bisschop Luis Osorio de Acuna zijn aangebracht, benevens het jaartal
+1495. De twee deurhelften, in hun omlijsting van bevallig lofwerk,
+zijn uit een harde, duurzame, fijne houtsoort vervaardigd; de prachtige
+basreliefs in het midden stellen den intocht van Christus in Jeruzalem
+voor, en zijn nederdaling in Abraham's schoot; in de boogafsluiting
+ziet men den doop van Jezus en een symbolische voorstelling van de
+komst van den Verlosser, terwijl twee heerlijke beelden, David en
+Isaï, het kunstwerk volmaken. De buste van een monnik, het gelaat
+half verscholen onder de kap, trekt onze aandacht door zijn streng
+ascetische en toch zachte uitdrukking. Het is een naar het leven
+geboetseerd portret van den Heiligen Franciscus van Assisi, die een
+tijdlang te Burgos vertoefde. Deze prachtige ingangspoort verleent
+toegang tot de kloostergalerijen, die boven elkander verrijzen,
+de eerste en tweede onder den beganen grond, de laatste slechts een
+paar treden lager dan de vloer van het kerkgebouw. Bij den ingang
+staan de twee standbeelden van Koning Alfonsus en Koningin Beatrix,
+op de plek, waar hun huwelijk werd ingezegend, en zich dus vroeger
+het altaar bevond. Ter weerszijden van deze kloostergangen liggen de
+grafsteenen, sommigen overoud, en gothische kapellen, door fraaie
+smeedijzeren hekken afgesloten, en versierd met heerlijk, voor het
+meerendeel beschilderd beeldhouwwerk. Als hier op feestdagen kostbare
+tapijten zijn opgehangen, en bij het licht van tallooze kaarsen,
+te midden van wolken wierook, een lange stoet priesters, zangers
+en koorknapen het van edelgesteenten fonkelend kruis volgt op zijn
+ommegang, waant men zich vier eeuwen terug, in de roemrijke dagen
+der groote Isabella van Castilië.
+
+Als wij de kerk weer zijn binnengetreden, zien wij boven de kruising
+van den middenbeuk en het transept een koepel, in zuiver perzischen
+stijl, die naar mijn smaak te overladen is, doch als een der beroemdste
+van Spanje wordt beschouwd. Deze koepel is precies 50 M. en 4
+mM. hoog. Die bijkomstige 4 mM. maakten het waarlijk onmogelijk,
+aan de strenge nauwkeurigheid der opgave te twijfelen. Tusschen
+de rij vensters, die den koepel verlichten en de galerij, die den
+benedenrand omgeeft, zijn beelden van heiligen en profeten geplaatst,
+benevens de prachtige wapenschilden van Karel V en de stad Burgos,
+welke deze eereplaats bekleeden ter herinnering aan de opofferingen,
+die de vorst en de stad zich getroostten, om dit gedeelte van het
+gebouw weder te herstellen, toen het in 1539 door een aardbeving was
+verwoest. Philips II moet zijne bewondering van dit kunstwerk hebben
+geuit in de woorden: "De Crucero (koepel) van Burgos is geen werk
+van menschen, doch van engelen."
+
+Het ijzeren hek van het koor, waar bisschop Maurice ligt begraven
+onder een tombe, waarop zijn beeltenis prijkt in geciseleerd en
+geëmailleerd brons; de zilveren kandelabers van de Capilla Mayor,
+het hoogaltaar, de medaillons, die de pijlers van den hoofdbeuk
+versieren, de grootsche trap, die naar het Pellejeria-portaal voert,
+het zijn allen meesterstukken van smeed-, ciseleer-, en beeldhouwkunst,
+waarbij groote vormenrijkdom wordt beheerscht door den zuiversten
+smaak. Zij toonen om strijd, hoe vurig het geloof moet zijn geweest,
+dat de kunstenaars bezielde, welke zulke meesterstukken schiepen, en
+die meerendeels het levenslicht aanschouwden in de stad, waaraan zij
+die overtuigende bewijzen van hun groote gaven hebben geschonken. Doch
+het grootste kleinood van de Kathedraal blijft toch de kapel van
+den Connétable, die zich aansluit bij het middenschip. Zij werd in
+1482 gebouwd door den Connétable van Castilië, Don Pedro Hernando
+de Velasco, en zijn gemalin, Dona Mencia de Mendoza, dochter van
+een beroemd veldheer en dichter, den Markies van Santilhano. Zoodra
+men het hek ontwaart, dat deze kapel afsluit, gevoelt men, hoe de
+pracht van het schouwspel, dat ons hier te wachten staat, alles zal
+overtreffen, wat ons oog tot nu toe hield geboeid. Het is onmogelijk,
+de schoonheid en vindingrijkheid der compositie, en de heerlijke
+behandeling van het materiaal door photographische afbeeldingen weer
+te geven, daar het hek zes meter hoog is, en men dus de camera op een
+te verren afstand moet plaatsen; slechts zeer uitvoerige teekeningen
+kunnen recht doen weervaren aan dit pronkstuk eener kunst, waarin de
+Spanjaarden boven alle andere volken uitmuntten. Cristobal Audino,
+een inwoner van Burgos was de man, wien dit grootsche werk werd
+opgedragen, zijn naam is er in gegrift, met het jaartal 1523.
+
+De kapel heeft een achthoekigen grondvorm en vertoont de kenmerken der
+latere gothiek, waarin Spanje een veertigtal jaren bij Frankrijk ten
+achter is gebleven. De geheele bouw, met het hooge puntbogengewelf, dat
+als bekroning dient, herinnert aan een zwaren slottoren, rijk versierd
+met beeldhouwwerk, inschriften, kostbare bas-reliefs, en die heerlijke
+wapenschilden, welke de Spaansche kunstenaars zoo voortreffelijk wisten
+te behandelen. Dat der Velasco's maakt een overweldigenden indruk,
+en zou op zich zelf reeds voldoende zijn, om de kapel op te luisteren.
+
+In dit heiligdom wordt een kostbare reliquie bewaard, door Paus Sixtus
+VI aan Don Juan Velasco geschonken; een doorn uit de doornenkroon van
+den Heiland, die in den achterwand van het altaar is aangebracht,
+in een omlijsting; waarvan de rijkdom in overeenstemming is met de
+waarde van het kleinood, dat zij omsluit. Het altaarstuk stelt Simeon
+en Anna in den tempel voor, en het geheele altaar is een pronkstuk van
+renaissance-stijl, dat de aandacht verdient van iederen kunstenaar,
+die een volmaakt voorbeeld van polychrome versiering wenscht te
+bestudeeren. Vóór het altaar rusten de stichters der kapel onder
+een prachtige roodgranieten zerk, waarop in carrarisch marmer hun
+beeltenissen zijn aangebracht, in liggende houding. Hij in volle
+wapenrusting, de grafelijke kroon op het hoofd, en de voeten rustend
+op een leeuwenpaar, zij een trotsche edelvrouw, met den sluier om
+het hoofd gewonden, en een lievelingshond, slapend in de plooien
+van haar kleed. Toen deze kapel gesticht werd, waren de katholieke
+vorsten er nog niet in geslaagd, Granada te veroveren. Don Pedro
+Hernandez de Velasco was in den strijd, welke aan die beslissende
+zegepraal voorafging, een der trouwste helpers van den Koning geweest,
+en had, toen hij ten strijde trok, vertrouwend op het verstand
+en de voorzichtigheid van zijn echtgenoote, haar het beheer over
+zijn uitgestrekte goederen opgedragen. Zij vergenoegde zich niet
+ermede, zijn rijkdommen te doen vermeerderen; maar ging nog verder
+in hare edelmoedige toewijding, door gedurende de afwezigheid van
+haar gemaal de kapel der Reiniging te laten bouwen, het paleis van
+het Koord, en een landhuis, de Casa de la Vega. Men zegt, dat Dona
+Mencia haar man bij zijn terugkomst tegemoet ging, vergezeld van een
+gevolg van edelvrouwen en dienaren, en hem knielende begroette met
+de woorden: "Heer, wees welkom op uw grondgebied; gij zult er een
+schoon lustverblijf vinden, om te rusten na de jacht; een paleis,
+waarin gij uwe vorsten moogt ontvangen, en een kapel, waar gij zult
+begraven worden, als God u roept." Don Pedro prees zijne vrouw om haar
+doorzicht, en verheugde zich over hare trouw. De Casa de la Vega is
+mij onbekend; maar ik heb ruimschoots, gelegenheid gehad, het paleis
+van het Koord in oogenschouw te nemen. Dit fraaie gebouw, dat op het
+Vrijheidsplein is gelegen, en thans voor militaire doeleinden wordt
+gebruikt, is zoo genoemd naar het koord van den H. Franciscus, dat
+als eigenaardig versieringsmotief de ingangsdeur omlijst, waarboven
+de beide schilden der Mendoza's en der Velasco's de Figueroa zijn
+aangebracht. In den voorgevel liet Dona Mencia de spreuk beitelen:
+Un bel morir toda la vida honra. (Een schoone dood strekt een geheel
+leven tot eer). Het gebouw zelf is van grijzen steen opgetrokken,
+zwaar en somber, slechts twee verdiepingen hoog, en geflankeerd door
+de eigenaardige vierkante torens, die karakteristieke kenmerken zijn
+van de woningen der spaansche edellieden. Prachtige wapenschilden,
+waarboven heraldische helmfiguren zijn aangebracht, sieren de
+hoeken dezer torreons. Het schild der Velasco's wordt gedragen door
+een leeuw; dat der Mendoza's door een griffioen. De muren, waarin
+eertijds slechts enkele smalle vensteropeningen waren uitgespaard,
+zijn in de vorige eeuw bedorven door leelijke moderne vensters,
+met nog leelijker balkons. Gelukkig is het bovenste gedeelte van
+het gebouw ongeschonden gebleven, en ons oog kan zich verlustigen
+in de beschouwing der schoone bekronende balustrade, bloemvormen,
+afgewisseld door St. Andreaskruizen, ter herinnering aan de verovering
+van de vesting Baeza op de Mooren, door een Velasco, op den feestdag,
+aan dien heilige gewijd. De bekroning der torens, op welker top zich
+galerijen bevinden, wordt gevormd door een afwisselende rij heraldische
+leeuwen en lanspunten; het werk van een arabisch bouwmeester, Mohamed
+van Segovia. Wie het gebouw binnentreedt, doet wel, zich voor te
+bereiden op teleurstelling, die het gezicht der leege patio's en
+geplunderde zalen niet nalaten zal in hem te wekken. Het paleis was een
+beter lot waardig. Van den beginne vertoefden binnen zijne muren de
+vorstelijke gasten, die de familie der Velasco's met hunne bezoeken
+vereerden. De Katholieke koningen ontvingen hier gezantschappen,
+en vierden er feest ter gelegenheid der huwelijksvoltrekking
+tusschen hun eenigen zoon, Don Juan, met Margaretha van Oostenrijk,
+dochter van Keizer Maximiliaan. Hier bracht Christoffel Columbus,
+teruggekeerd van zijn tweeden tocht, zijn koning hulde, zooals na
+zijn eerste reis te Barcelona was geschied, en overschreed dezen
+drempel onder de toejuichingen der menigte, omgeven door Indianen,
+welke de kostbaarste geschenken uit den vreemde droegen, om onder de
+hovelingen te worden uitgedeeld. Alleen het goud, dat hij medebracht,
+was bestemd voor de Koningin, die beval, dat het gebruikt zou worden
+voor de versiering van het altaar in de Cartuja de Miraflores.
+
+Ook Karel V heeft tweemaal binnen de muren van het paleis van het Koord
+vertoefd. De eerste maal in 1527, vergezeld van keizerin Isabella,
+in de dagen toen het geluk hem nog scheen toe te lachen; de tweede
+maal in 1555, toen hij reeds afstand had gedaan van den troon,
+en zich teleurgesteld en zwaarmoedig naar het klooster St. Just
+begaf. Naast deze sombere herinnering spreekt de kroniek van een
+liefelijke verschijning, die het paleis eenmaal verhelderde door haar
+bekoorlijkheid. Het was een zekere Dona Juana, die door haar geboorte
+behoorde tot het koninklijk huis van Aragon. Toen namelijk Ferdinand
+de Katholieke nog een jongeling was, werd hij door zijn Vader naar
+Aragon gezonden, om troepen te werven, tot demping van den opstand der
+Cataloniërs. Op een stormachtigen avond vond hij een schuilplaats in
+het huis eener weduwe, die een beeldschoone dochter had, welke in de
+geschiedenis vermaard werd onder den naam van la Minyona de mitja mit,
+(la mignonne de minuit) ter herinnering aan het uur, waarop zij,
+als page verkleed, met haar vorstelijken minnaar het huis harer
+moeder verliet. Uit deze vereeniging werd een dochtertje geboren,
+waarvoor Ferdinand steeds groote genegenheid koesterde, en dat een
+uitmuntende opvoeding genoot. Een geheele kring van dichters, geleerden
+en wijsgeeren wist zij om zich te verzamelen, en aan haar droeg Don
+Pedro Fernando de Villegas zijn Dante-vertaling op, die te Burgos
+is gedrukt, in 1515. Zij bleef steeds de getrouwe vriendin van hare
+ongelukkige halfzuster, de krankzinnige koningin Johanna, de moeder
+van Karel V, en hare tegenwoordigheid was als een zonnestraal in het
+schoone, maar sombere paleis van het Koord. Aan de drie gebroeders
+Colonia, die uit Keulen geboortig waren, en voor de hertogin van
+Velasco reeds de Kapel der Reiniging, de Casa de la Vega en het paleis
+van het Koord hadden gebouwd, werd door Koningin Isabella de voltooiing
+opgedragen van de Cartuja de Miraflores, die eenige mijlen van Burgos
+was gelegen, en bestemd was, om als rustplaats te dienen van de asch
+harer ouders, Koning Juan en Koningin Isabella, en van haar broeder
+Alonso. Zij vervulde daardoor een lang gekoesterden wensch haars
+vaders. Deze toch had in 1441 het paleis Miraflores geschonken aan
+de Karthuizer Broederschap, op voorwaarde dat hij binnen de muren
+van hun kerkgebouw zou worden begraven. Het klooster werd echter in
+1442 door brand verwoest, en eerst in 1488 was de herbouw, die steeds
+vertraagd was geworden, zoover gevorderd, dat de jonge koningin de
+opdracht van haar vader kon vervullen en na de voltooiing van het
+kerkgebouw de graftomben harer ouders kon doen oprichten. Ook het
+altaar en de koorstoelen dateeren uit dat tijdperk. Na een prachtige
+wandeling langs den oever van den Arlanzon, onder de schaduw van
+boomen, die hier in het begin der vorige eeuw waren geplant, voerde
+onze weg omhoog, met het uitzicht over een breede, vruchtbare vallei,
+die zich aan onze linkerhand uitstrekte, terwijl rechts de steenachtige
+bodem slechts eenig schraal struikgewas vertoonde.
+
+In de verte zagen wij hooge muren, de omheining der tuinen en akkers,
+die door de Karthuizer monniken werden bebouwd. Langzamerhand werd de
+helling steiler, en weldra zagen wij tegen den blauwen hemel grijze
+torens afsteken, die aan de muren van het paleis van het Koord
+herinnerden, welke uit dezelfde steensoort zijn opgetrokken. Het
+kostte ons geen geringe moeite, ons toegang tot het heiligdom te
+verschaffen. Eerst scheen alles goed te gaan; wij ontdekten in een
+blinden muur een deurtje, dat slechts met een klink gesloten was,
+en toegang gaf tot een binnenpleintje, waar op een half verflenst
+bloemperk een niet zeer fraai standbeeld prijkte van den Heiligen
+Bruno. Verder konden wij niet; een ijzeren hek scheidde het plein in
+twee helften, en achter dat hek was alles doodstil. Op ons herhaald
+bellen, hoorden wij eindelijk heel in de verte deuren slaan, en
+na veel gerammel en geknars van grendels verscheen achter het hek
+de reuzengestalte van den portier, in de witte pij en den zwarten
+mantels der Karthuizers. Na lang overleg bleek het, dat wij ons
+bezoek aan de kerk juist zoo moesten zien in te richten, dat het geen
+stoornis veroorzaakte in de geregelde godsdienstoefening, noch in de
+godsdienstige overpeinzingen der broeders, terwijl het evenmin mocht
+samenvallen met het etensuurtje van den gids, die ons geleiden zou.
+
+Wij wachtten dus lang en geduldig op den drempel der gesloten deur, om
+dat geduld dan ook ten slotte ruimschoots beloond te zien. Het hooge
+schip der kerk maakt een majestueuzen indruk, en is veel lichter,
+dan het inwendige van de meeste Spaansche kerkgebouwen. De grijze
+steen der muren is helaas gewit; maar ons oog verlustigt zich weldra
+in de schoonheid der heerlijke gothische koorstoelen, van donkerbruin
+notenhout, zóó uiterst fijn bewerkt, dat geen brons of ander metaal
+in zuiverheid van lijn met dit snijwerk zou kunnen wedijveren. De
+preekstoel is een waar pronkjuweel. Men zou bijna bang zijn, dien
+door een mensch te zien beklimmen, zoo licht en luchtig schijnt het
+gestoelte van bouw, en toch wordt reeds vijf eeuwen lang van dezen
+kansel gepredikt. Al dit wonderbare houtsnijwerk werd vervaardigd door
+Martin Sanchez en hier geplaatst in 1489, sinds welk jaartal er niet
+het geringste aan is beschadigd. Aan den voet van het altaar bevindt
+zich de door leeuwen gedragen koninklijke graftombe, die den vorm
+vertoont van een achtpuntige ster. Rondom het voetstuk, en onder
+de bekronende lijst wemelt het van fraai geboetseerde beeldjes,
+heiligen, apostelen en allegorische voorstellingen, terwijl een
+geheele flora van marmer woekert in de nissen en tusschen de slanke
+zuiltjes met hun verrukkelijke kapiteelen. Op het bovenvlak rusten de
+twee liggende beelden, door een tusschenruimte gescheiden. De mantel
+die des konings gestalte geheel omhult, is prachtig van teekening,
+versierd met gekroonde medaillons, waarop in bas-relief de leeuwen
+en kasteelen van het Koninklijk huis zijn aangebracht. De koningin,
+wier gelaat een weinig terzijde gewend is, heeft een gebedenboek en
+een rozenkrans in de hand. De hals is bloot, op het geborduurde hemd,
+dat haar borst bedekt, rust een halsketen, en zij draagt kostbare
+ringen aan de gehandschoende hand. De verbazende rijkdom der kleedij,
+die met de grootste nauwkeurigheid, tot in de geringste détails
+van borduursel en kleinoodiën, is weergegeven, maakt het schouwspel
+curieus en belangwekkend, doch doet overigens afbreuk aan den ernst
+en de waardigheid, welke het karakter moesten zijn van de graftombe
+dezer groote vorsten.
+
+Toen Napoleon de Cartuja bezocht, (men vertoonde nog voor eenige
+jaren den boom, waaraan zijn paard werd vastgebonden) beval hij, na
+het mausoleum te hebben bezichtigd, dat dit meesterstuk van spaansche
+kunst naar Frankrijk zou worden overgebracht. Men wist echter uitstel
+te verkrijgen, door bezwaren te opperen aangaande de moeilijkheid
+van het vervoer, en gelukkig werd het gevaar door den verderen loop
+der gebeurtenissen afgewend.
+
+Aan de linkerzijde van het gebouw, onder een rijkversierden gothischen
+boog, bevindt zich in een nis het beeld van Don Alonso, in biddende
+houding, dat nog schooner is dan de beeltenis zijner ouders. Welk een
+treurig lot trof dezen prins, die, als aanvoerder van de rebellen,
+welke zich tegen zijn ouderen broeder Enrique IV hadden verzet,
+te Avila tot Koning van Castilië werd uitgeroepen, en reeds op
+zestienjarigen leeftijd bezweek, zonder dat de oorzaak van zijn dood
+bekend was. Ook hier zijn alle bijzonderheden der kleeding uiterst
+getrouw weergegeven. Het grafteeken herinnert in zijn groote lijnen aan
+het monument van Juan de Padilla, in het museum van Burgos. Het altaar
+zelf, dat het jaartal 1490 draagt, is prachtig van kleur en lijn, en
+uitstekend bewaard. De twee groote meesters uit het laatst der 15de
+eeuw, Diego de la Cruz en Gril de Syloe hebben het ontworpen. Het is
+een grootsche conceptie, een groepeering van alle onderdeelen om een
+kring van engelen, die het bloed van Christus opvangen. Ondanks zijn
+hoogen ouderdom schijnt het ternauwernood door den tand des tijds
+geschonden. Al was het niet gemakkelijk geweest, in de Cartuja door
+te dringen, eenmaal onder de hoede van den jongen geleider, die mij
+tot gids strekte, smaakte ik dan ook onvermengd genot. Nadat ik langen
+tijd de graftomben, het altaar, en de koorstoelen had bewonderd, trad
+ik nog eene afzonderlijke kapel binnen, waar voor het altaar een beeld
+stond, dat een monnik voorstelde in een witte pij, in zielsverrukking
+starend naar het kruis, dat hij in de opgeheven rechterhand houdt. Het
+was het beeld van den heiligen Bruno door Pereira, een der schoonste
+beschilderde beelden van geheel Spanje, door onzen grooten beeldhouwer
+Falguière voor een meesterstuk verklaard. Terwijl ik nog in de
+beschouwing van dit kunstwerk verzonken was, luidde een klok, die
+blijkbaar den middagdienst aankondigde; want de jonge monnik sloot
+de deuren der zijkapellen en verschikte iets op de tafel bij het
+altaar. Ik nam dien stillen wenk ter harte en maakte aanstalten om te
+vertrekken. Toen ik mijn gids in het Spaansch bedankte, zeide hij:
+"Ik vraag u om verschooning; ik heb Frankrijk nog maar sedert kort
+verlaten en ken het Castiliaansch nog niet." Ik gevoelde een opwelling
+van medelijden en zeide: "Ik hoop dat gij ons geliefd vaderland nog
+eens moogt weerzien." Hij boog, maar zijn gezicht stond droevig.
+
+"In welke provincie hebt gij gewoond, eerwaarde vader?" vroeg ik. "In
+Narbonne," antwoordde hij; "maar ik ben in Toulouse geboren." Bij
+die laatste woorden glimlachte hij. Ik begreep het nu, wij waren
+afkomstig uit dezelfde streek. Doch ik kon hem niets meer vragen. Hij
+boog eerbiedig, en de zware deur viel achter mij toe. Ik had hier dus
+een stadgenoot ontmoet, misschien wel iemand, wiens familie mij bekend
+was. Wie weet of ik hem niet als klein kind reeds had gezien. Mijn
+hart kromp ineen, toen ik mij voorstelde, hoe hij hier nu voor altoos
+zou zijn opgesloten, en toch scheen hij niet ongelukkig. Gedurende
+de twee uren, dat ik in de kerk vertoefde, was hij in gebed verzonken
+geweest. Ik keerde weer terug tot het rumoer en de onrust der wereld,
+terwijl een lichtstraal van boven zijn ziel verhelderde en hem de
+aardsche ellende vergeten deed. Het is eigenaardig, om op te merken,
+dat de nauwe betrekking tusschen Italië en Spanje, welke landen in
+het laatst der 15de eeuw veelvuldig met elkander in aanraking kwamen,
+slechts weinig invloed uitoefende op de spaansche bouwkunst, en dat
+de beroemdste kunstenaars, wars van den vernieuwenden invloed der
+renaissance, langen tijd nog de fransch-germaansche tradities getrouw
+bleven, en den laat-gothischen bouwstijl in eere hielden, nadat deze
+in Europa reeds voor andere vormen had plaats gemaakt. Slechts in hun
+woonhuizen, scholen en hospitalen vertoonen zich sporen van andere
+invloeden. In het laatst der 15de eeuw ontstonden, behalve de hier
+reeds door ons genoemde bouwwerken, te Toledo San Juan de los Reyes,
+te Segovia het klooster van Parral; bij Avila dat van St. Thomas;
+verder de beurs te Valencia, en eindelijk, in Valladolid alleen, de
+kerk en het klooster van St. Paul, gebouwd op kosten van kardinaal
+Torquemada, en de scholen van St. Gregorius en Santa Cruz, al welke
+gebouwen welsprekende getuigen zijn van de ongeëvenaarde schoonheid
+der spaansche Gothiek.
+
+Dat juist Valladolid (bijgenaamd l'emporio de las bellas artes) de
+verzamelplaats van zoovele monumenten van uitnemende kunstwaarde werd,
+behoeft ons niet te bevreemden. De stad was niet enkel de hoofdstad van
+Castilië; onder het glorierijk bewind der katholieke koningen werd zij
+de voornaamste stad van geheel Spanje. En toch, als men thans van uit
+het dal van den Pisuergo de stad nadert, langs een modernen wandelweg,
+met een fraai plantsoen, maakt zij op het eerste gezicht volstrekt niet
+den indruk, een oude stad te zijn. De straten zijn goed onderhouden,
+behoorlijk geplaveid en electrisch verlicht; slechts kooplieden, die
+op straat hun watermeloenen hebben uitgestald en ze te koop bieden,
+herinneren ons, dat wij hier in Spanje zijn. Eerst als men op het
+plein van la Fuente Dorada is aangekomen, dat zich aansluit bij de
+Ochavo, een onregelmatig kruispunt van wegen, waarop de Plateria-straat
+uitkomt, voelt men, dat Valladolid een eerwaardige stad is, en naast
+het al te blinkend marmer der bouwwerken van gisteren, ook den ruwen
+steen van zijn antieke gedenkteekenen kan vertoonen.
+
+Rondom het plein van la Fuente Dorada werpt een zware bogengalerij een
+verkwikkende schaduw, en de winkels daaronder, die het plein van alle
+zijden omringen, doen goede zaken. Onder de grijze oude bogen komen
+zich des Zondags de boeren uit de omstreken verdringen; de meesten
+gekleed in de eigenaardige oude volksdracht, de nauwsluitende broek,
+die aan de knieën de witte of blauwe grofwollen kousen laat zien,
+en het aardige korte wambuis. Vroeg in den morgen hebben zij hun
+waren reeds verkocht, en doen nu inkoopen, eer ze weer naar hun
+dorp terugkeeren.
+
+Wanneer in de muren eener stad, als een spiegel, de tafereelen konden
+weerkaatst worden, welke zich op die plek hebben afgespeeld, welk eene
+reeks van schrijnende contrasten zouden deze vormen! Op datzelfde
+Ochavo, waar de menigte zich thans zoo onschuldig vermaakte, stond
+eertijds het schavot, waarop de Connétable Alvaro de Luna het leven
+liet, de gevierde gunsteling van Koning Juan II, wiens lotgevallen
+vier eeuwen na zijn dood nog bij het volk in levendige herinnering
+zijn gebleven.
+
+Het lot scheen hem een gelukkigen levensloop te hebben voorbeschikt,
+en zijn geschiedenis is romantisch als een verdicht verhaal, tot
+zijn tragisch einde haar plotseling afbreekt. Van zeer nederige
+afkomst, misschien een bastaard van het geslacht de Luna, bezat de
+Connétable toch blijkbaar juist die eigenschappen, welke een vorst
+als Don Juan konden boeien. De gunsteling was begaafd, energiek,
+bestand tegen vermoeienissen en gehard in den krijg; de heerscher lui,
+lichtzinnig en genotzuchtig. Het sprak dus vanzelf, dat het de taak
+van den hoveling werd, zijn meester al de lasten en verplichtingen,
+aan het koningschap verbonden, te besparen, en ze op zijn eigen
+schouders te nemen. Het aantal zijner benijders steeg echter met
+zijn steeds toenemende macht; temeer daar hij, ofschoon jegens zijn
+vrienden edelmoedig en mild, toch die macht misbruikte om zichzelf
+ten koste van het algemeen belang te bevoordeelen. De oorzaak van
+zijn val wordt gezocht in het feit, dat hij, toen Don Juan na den
+dood zijner gemalin een tweede huwelijk wilde sluiten, in 's konings
+naam, doch zonder dezen zelfs van te voren te waarschuwen, Isabella
+van Portugal voor den vorst ten huwelijk vroeg, terwijl de koning
+zelf voornemens was geweest om de hand te vragen van Radegonde van
+Frankrijk. Hij kwam echter de belofte na, door zijn gunsteling gedaan;
+doch waarschijnlijk tegen zijn zin. Onmiddellijk na zijn huwelijk toch
+bleek het, dat de Koningin de verklaarde vijandin van den Connétable
+was geworden en geen rust had, eer zij haar echtgenoot had onttrokken
+aan een overheerschenden invloed, dien zij noodlottig achtte. Zij vond
+steun bij de overige edelen, en wist het zoover te brengen, dat de
+voormalige gunsteling des Konings van hoogverraad werd beschuldigd,
+en met algemeene stemmen werd ter dood veroordeeld. Het vonnis werd
+zoo snel mogelijk voltrokken, daar men anders vreesde dat de Koning,
+bij zijn weifelachtig karakter, licht van voornemen veranderen kon. En
+inderdaad, nauwelijks was het hoofd van den ongelukkigen man na de
+terechtstelling op de punt van een lans op het schavot geplaatst,
+of reeds kwam een bevel des Konings om het vonnis te herroepen.
+
+Tot op het laatste oogenblik nog verwachtte Alvaro genade, daar hij
+aan de genegenheid, die de vorst voor hem koesterde, niet twijfelen
+kon. Don Juan werd gekweld door hevig berouw, en volgde een jaar
+later den vriend in het graf, dien hij zoo trouweloos had behandeld.
+
+Het lijk van den Connétable, dat eerst op het kerkhof der ter dood
+gebrachte misdadigers begraven was, rust thans in de Kathedraal
+van Toledo, onder de gewelven der prachtige kapel, die Alvaro nog
+in de dagen zijner macht had doen oprichten. Koningin Isabella was
+grootmoedig genoeg, zijn dochter te vergunnen, het lijk haars vaders
+daarheen te laten overbrengen.
+
+Niet alleen het Ochavo-plein, waar het schavot stond, doch ook de Plaza
+Mayor heeft tooneelen van verschrikking aanschouwd. Daar werd den 7den
+October 1559 het eerste beruchte autodafé gehouden, dat eerst in de
+maand Mei zou hebben plaats gehad, doch tot het najaar was uitgesteld
+op bevel van Philips II, die zich destijds in de Nederlanden bevond,
+en het schouwspel niet wilde missen. De bevolking stroomde toe,
+als gold het een volksfeest. De Koning was vergezeld van zijn zoon,
+zijn zuster, meerdere bisschoppen, de gezant van Frankrijk, en
+vele hovelingen en edelvrouwen. De Koning zag zoo strak en somber,
+dat volgens de uitdrukking van een geschiedschrijver uit die dagen,
+"het scheen alsof zijn blik de zonnestralen deed verbleeken." Dertien
+beschuldigden ondergingen den marteldood, doch een groot aantal
+anderen redde hun leven, door zich op het laatste oogenblik te
+bekeeren. "De Spanjaarden, die niet worden verbrand, zijn zóó gehecht
+aan de Inquisitie, dat het jammer zou zijn, hen ervan te berooven,"
+zegt Montaigne.
+
+Thans ontmoeten elkaar op de Plaza Mayor vroolijke jongelieden,
+die haar als pantoffelparade hebben uitverkoren; vooral wanneer
+de militaire muziek er haar luchtige wijsjes speelt. Het is een
+gelegenheid om elkaar te ontmoeten, zooals de Calle de la Sierpe
+in Sevilla. Aan de linkerzijde van het plein verrijst een groot,
+wit gebouw, waarvan de steigers nog niet zijn weggenomen. Het is
+het nieuwe Ayuntamiento, waarop reeds de donker purperen vlag van
+Castilië wappert.
+
+Het is volstrekt niet vreemd, dat Valladolid het treurige voorrecht
+genoot, getuige te zijn van dat eerste autodafé; want eerst in 1563,
+nadat het Escuriaal voltooid was, bracht Philips II den zetel van
+het bestuur over naar Madrid, en verliet de stad, waar hij geboren
+was. Veel echter getuigt er nog van de belangrijke rol, die zij in
+de geschiedenis van het koningschap vervulde.
+
+Links van het klooster van St. Paulus, waarvan de hooge voorgevel, met
+het fraaie beeldhouwwerk, dat echter veel door de vorst heeft geleden,
+statig oprijst, verheft zich een paleis met zware muren, waarin een
+zeer schoon en karaktervol hoekvenster de aandacht van den beschouwer
+tot zich trekt. Hier aanschouwde de eenige wettige zoon van Karel V
+het levenslicht. Het gebouw, dat van buiten ongeschonden is gebleven,
+is van binnen geheel verbouwd en voor administratieve doeleinden
+ingericht. Het klooster van St. Paulus, dat thans aan de buitenzijde
+van de stad is gelegen, schijnt er vroeger het middenpunt van te hebben
+uitgemaakt; want in een ander paleis, tegenover het klooster, werd Anna
+van Oostenrijk geboren, die Koningin van Frankrijk, en de moeder van
+Koning Lodewijk XIV werd. Ook werd hier een gezantschap gehuisvest
+van den Shah van Perzië, toen deze vorst Philips II voorstelde,
+een verbond tegen de Turken aan te gaan. De perzische boodschappers
+geraakten zoozeer onder den indruk der verblindende pracht van den
+Katholieken eeredienst, dat drie van hen hun geloof verzaakten, en
+overgingen tot het Christendom. In dit paleis vertoefde ook Philips
+IV, na zijn terugkeer van die reis naar Frankrijk, waarbij hij zijn
+dochter Maria Theresia tot aan de grenzen had begeleid, waar haar
+jeugdige koninklijke verloofde haar wachtte. Het schijnt, dat hij zich
+hier moest herstellen van den schok, dien het weerzien van zijn zuster
+Anna, die hij niet had ontmoet sedert haar huwelijk met Lodewijk XIII,
+hem had veroorzaakt. Zij was namelijk zoo onvoorzichtig geweest, hem
+te willen omhelzen, iets dat geheel in strijd was met de spaansche
+étiquette, en hem met recht mocht doen vreezen voor de toekomst van
+zijn geliefde dochter, die thans ook in die lichtzinnige omgeving
+zou moeten verkeeren.
+
+Doch andere herinneringen dan die aan vorstelijke grootheid en
+luisterrijke feestelijkheden dringen zich thans weder aan ons op. In
+een der straten, die naar het centrum van de stad voeren, staat nog het
+huis, waar Christoffel Columbus den laatsten adem uitblies. Op zijn
+verlangen werd hij begraven in het ordegewaad van den H. Franciscus,
+en in zijn doodkist legde men, op zijn uitdrukkelijken wensch, de
+ketenen, waarin hij, op bevel van Bobadilla, smadelijk was geklonken
+geweest. Al zijn bitterheid over die onrechtvaardige veroordeeling
+lag in dien laatsten eisch uitgedrukt. De katholieke vorsten hadden
+echter met nadruk geprotesteerd tegen die barbaarsche behandeling
+van hun gunsteling. "Wees verzekerd," schreven zij aan hun admiraal,
+op 14 Maart 1502, "dat uwe gevangenschap ons zeer leed doet. Gij zult
+dit duidelijk bemerken; want zoodra het bericht ervan tot ons kwam,
+gaven wij bevel, haar te doen eindigen. Gij weet, hoe hoog gij bij
+ons staat aangeschreven, en thans willen wij u goed behandelen en
+nog meer eer bewijzen dan te voren."
+
+Ondanks dit openlijk bewijs der vorstelijke gunst, bleef het noodlot
+den admiraal vervolgen. Hij stierf in ongenade en in de treurigste
+omstandigheden; en schonk zelfs niet zijn naam aan het werelddeel,
+dat hij had ontdekt.
+
+Nog een ander huis is in deze stad te vinden, waar in armoede
+en ontbering een der grootste genieën van zijn tijd heeft
+geleefd. Vroeger stond het buiten de stad; thans is het door
+moderne huizen ingesloten. Het is het huis, door Cervantes bewoond,
+in 1603. Een nauwe, steile trap voert naar twee kleine, lage kamers,
+met zware zolderbalken. De eene, die zeer donker is, diende blijkbaar
+als keuken, en als slaapplaats tevens, want in de andere kamer was geen
+plaats genoeg voor het zeer talrijke gezin, waarvan de vrouwelijke
+leden met borduren of verstelwerk den kost zochten te verdienen,
+terwijl Cervantes voor eenige groote heeren hun boeken bijhield,
+copiëerwerk verrichtte, en brieven schreef voor lieden, die deze kunst
+niet verstonden. Des avonds echter, wanneer zijn dagtaak was geëindigd,
+vergat hij zijn zorgen en ontberingen en schreef verder aan het werk,
+dat hij reeds begonnen was in den tijd zijner gevangenschap. Onder
+zulke omstandigheden ontstond Don Quixote, dat nog na driehonderd jaren
+door de gansche beschaafde wereld om strijd wordt geroemd en genoten.
+
+Spanje heeft zich meermalen schuldig gemaakt aan een vijandige
+bejegening van diegenen harer zonen, welke zij veeleer de hoogste
+eer had mogen waardig keuren. Tevergeefs zocht ik hier naar den
+kerker, waarin de beroemde mystieke dichter, tevens Professor aan
+de Universiteit van Salamanca, Fray Luis de Léon, gedurende de vijf
+jaren van zijn gevangenschap niet slechts een vertaling van het
+boek Job en de Psalmen schreef, doch ook het schoone dichtwerk "de
+volmaakte Echtgenoote," 't welk hij opdroeg aan zijn verwante, Dona
+Valeria de Osorio, een boek vol wijze en beminnelijke raadgevingen,
+die de hedendaagsche vrouwen nog steeds wel zouden doen, te behartigen.
+
+Reeds lang heeft men in de oude hoofdstad van Castilië toegegeven
+aan eene neiging, om het oude af te breken, en in de plaats daarvan
+het nieuwe te doen verrijzen, dat niet altijd hetgeen voorafging,
+in schoonheid overtreft. De gothische kathedraal is verdwenen, en
+heeft plaats gemaakt voor een half grieksch, half romeinsch bouwwerk,
+dat schijnt te willen wedijveren met de St. Pieterskerk te Rome. Het
+is het werk van Herrera en herinnert aan de Kathedraal van Granada,
+doch is nuchterder en killer dan deze. Dáár toch werd het kerkgebouw
+onder het oppertoezicht der katholieke vorsten begonnen, en voltooid in
+de dagen, toen gevoelens van rechtmatigen trots en vurige vroomheid
+allen bezielden, die naar hun beste vermogen medewerkten, om het
+geheel te volmaken door heerlijk beeldhouw- en schilderwerk. Te
+Valladolid echter, waar reeds eeuwen het vuur der godsdienstige
+geestdrift, door de godsdienstoorlogen gewekt, was uitgebluscht,
+toen met den bouw dezer kerk werd begonnen, is het gebouw, ondanks
+zijn grootschen opzet, kil en ledig gebleven. De geloovige inwoners
+bezoeken dan ook bij voorkeur andere kerkgebouwen, welke meer werken
+op hun fantasie, zooals dat van Santa Maria la Antigua, San Martin,
+la Cruz, en Nuestra Senora de las Angustias, welke allen versierd zijn
+met dat heerlijk schilder- en beeldhouwwerk, 't welk wij danken aan
+den beitel en het penseel van Juan de Juni, Hernandez, Berruguete en
+Cristobal de Velasquez, dien kring van beroemde kunstenaars uit het
+Noorden, die der school van Sevilla den weg hebben gebaand.
+
+De Virgen de los Cuchillos of de los Dolores is een der schoonste van
+deze kunstwerken, en in een omgeving geplaatst, die haar tragische
+grootheid te meer doet uitkomen. In een kapel, die bijna even groot
+is als de kerk, waarvan zij deel uitmaakt, op een verhevenheid,
+eenige meters boven den beganen grond, onder een marmeren en bronzen
+troonhemel, die verlicht wordt door onder den koepel verborgen
+electrische lampen, ligt de moeder der smarten neergezonken aan den
+voet van het kruis. Met achterovergeworpen hoofd richt zij in wanhoop
+de betraande oogen naar den hemel, terwijl zij de hand krampachtig op
+haar hart drukt, als verscheurd door smart. Geen ivoor kon fraaier
+en zorgvuldiger zijn bewerkt, noch beter eene beschildering hebben
+verdragen, even warm en doorwerkt, als het koloriet der schoonste
+schilderij. In tegenstelling met het gelaat en de handen, is de
+kleeding niet zoo uitvoerig behandeld; het roodbruin en zwartblauw
+van het gewaad is in groote en eenvoudige massa's gehouden, en enkel
+door wat goud verlevendigd, dat men op eenigen afstand reeds niet
+meer onderscheidt. Doch waarom zijn de geloovigen in hun ijver zoo
+ver gegaan, in die hand, den beitel van een Michel Angelo waardig,
+zeven blinkende zwaarden te plaatsen? Het heet, dat zij beter
+de bedoeling van het kunstwerk doen begrijpen, en de beteekenis
+er van verzinnelijken. Voor de groote menigte der geloovigen zou
+de uitdrukking van het gelaat op zich zelf niet voldoende zijn;
+een stoffelijk symbool was noodig om hen het martelend lijden
+der heilige moeder Gods te doen nagevoelen; dus moeten zwaarden
+haar hart doorboren. Men kan zich moeilijk iets afstootenders en
+meer belachelijk realistisch voorstellen dan deze lompe verzameling
+wapentuig, waaraan als waardig pendant een zilveren aureool, met zware,
+wijd uitstaande stralen is toegevoegd. De Virgen de los Cuchillos
+behoort aan een machtige broederschap. En al zou het zeer wel mogelijk
+zijn, dat zich onder de leden daarvan lieden van smaak en ontwikkelden
+kunstzin bevonden, geen van hen zou durven voorstellen, deze zwaarden
+te verwijderen, die met groote, lompe spijkers in de plooien van het
+kleed zijn geslagen. Zulk een daad zou als heiligschennis worden
+beschouwd door een volk, waarvan de vroomheid, ofschoon in wezen
+verflauwd, toch hardnekkig aan uiterlijke vormen gehecht blijft. Als
+men echter in gedachten die storende bijkomstigheden verwijdert,
+heeft de lijdende moedermaagd van Juan de Juni de macht, ons door de
+uitdrukking alleen van haar door hopelooze smart verwrongen gelaat,
+oprecht te ontroeren. Een ander schoon kunstwerk in dezelfde kapel is
+een bas-relief, de Blijde Boodschap voorstellend, dat langen tijd aan
+Pompeyo Leoni werd toegeschreven, doch het werk is van een kunstenaar
+uit Valladolid, Christobal Velasquez.
+
+De verschillende kerken betwisten elkaar hier bijna de eer, de
+heerlijkste kunstwerken te bezitten. Velen beweren, dat de Maagd der
+Smarten van Hernandez, die in de kerk van la Cruz wordt bewaard, die
+van Juan de Juni nog in schoonheid overtreft. Misschien zou ook ik
+deze meening zijn toegedaan, als ik het andere beeld had aanschouwd
+in een passende omgeving; doch daar het uitkwam tegen een achtergrond
+van spiegels met vergulde lijsten, en rondom de tragische hoofdfiguur
+engeltjes zweefden, die als echte Cupido's beter bij een triomftocht
+van Venus zouden hebben gepast, kreeg ik den indruk, alsof de maagd van
+Hernandez hier een vreemde verschijning was, uit een naburig klooster
+hierheen overgebracht, en meer uit eerbied, dan uit kunstzin voor dit
+altaar geplaatst, waar zij niet behoorde. Toch is zij zeer schoon,
+en jeugdiger opgevat, dan de maagd van Juan de Juni, wier trekken
+door het lijden verouderd zijn.
+
+Deze beide beelden nemen geregeld deel aan de pasos, of optochten, die
+in de Paaschweek plechtig rondgaan, en in hooge mate de belangstelling
+en geestdrift der menigte gaande maken. In de Kerk van la Cruz wordt
+zulk een beeldengroep vertoond, die gereed is om aan den optocht
+deel te nemen; het geheel rust op een voetstuk, dat door vier zware
+wielen wordt voortbewogen. Als de poort der kapel wordt geopend, kan
+het zonder bezwaar naar buiten worden gereden. De groep stelt voor de
+afneming van Christus van het Kruis, met de weenende vrouwen aan den
+voet. Elk détail is zoo realistisch mogelijk weergegeven, tot een nog
+al leelijke ladder toe, en de geloovigen hebben niet kunnen nalaten,
+hun goeden wil te toonen, door de heilige maagd een prachtigen kanten
+zakdoek te vereeren, om haar tranen af te wisschen. Het lijkkleed,
+waarin Christus zal worden gewikkeld, is van fijn, geborduurd linnen,
+en de heilige vrouwen dragen keurig gesteven en gepijpte kanten kragen,
+die de strijkster veel werk moeten hebben gekost. Toen ik den pastoor,
+een zeer verstandig man, opmerkzaam maakte op de overbodigheid dezer
+versiersels, zeide hij: "Die nauwe vereeniging van zulk een ideale
+voorstelling met de dingen van het dagelijksch leven, doet het volk
+beter de beteekenis van het voorgestelde begrijpen. Als men dit naliet,
+zou de groote massa deze dingen minder goed verstaan; alleen de meer
+ontwikkelden zouden onder den indruk geraken."
+
+Nog meer kunstschatten zijn in de overige kerken der stad te vinden;
+maar op de rijkste verzameling mag zich de school van Santa Cruz
+beroemen, die als museum is ingericht voor de vele kunstwerken, die
+uit naburige kloosters hier zijn aangebracht, vooral uit San Benito
+el Real.
+
+Zoo zien wij daar een prachtigen Christus in het graf van Juan
+de Juni; de doop van Christus door Hernandez; de St. Sebastiaan
+van Berruguete; een borstbeeld van de heilige Elizabeth, dat door
+de forsche behandeling aan Michel Angelo herinnert; St. Theresa,
+schrijvend wat de H. Geest haar voorzegt, een werk, dat, hoewel
+eenigszins theatraal opgevat, van groote technische vaardigheid
+getuigt, en voorts de prachtvolle kop van Paulus door Juan Alonso de
+Villabrille, uit het jaar 1707. In plaats van zelf verder over deze
+meesterstukken uit te weiden, verwijs ik liever den lezer naar het
+werk van mijn echtgenoot over de beschilderde beelden van Spanje,
+waarin hij ieder afzonderlijk uitvoerig heeft behandeld. Bij het
+prachtige museum der school van Santa Cruz, behoort ook een kerkgebouw,
+waar, behalve groote, historische doeken, die ten onrechte aan Rubens
+worden toegeschreven, zich twee heerlijke bronzen beelden bevinden, die
+den graaf en de gravin de Lerma voorstellen, en vervaardigd zijn door
+Pompeijo Leoni. Zij zijn, hoewel misschien niet zoo grootsch ontworpen,
+nog uitvoeriger behandeld, dan de groepen, die Karel V en Philips II
+met hun verwanten voorstellen, in de kerk van het Escuriaal. Evenals
+de koorstoelen, zijn zij afkomstig uit het klooster van San Benito,
+waar zich het grafgewelf der grafelijke familie bevond. Het gewaad
+van de gravin is zoo getrouw nagebootst en zóó minutieus behandeld,
+dat men elken naad en zoom der verschillende kleedingstukken, elken
+steek van het borduurwerk volgen kan. Toch schaadt deze uitvoerigheid
+niet aan den indruk van het geheel en sluit volstrekt geen dorheid
+van behandeling in.
+
+Een fraaie trap leidt naar de bovenverdieping van het gebouw, waarvan
+de zalen eveneens tot bewaarplaats dienen van allerlei kunstvoorwerpen;
+'t zij deze van groote waarde zijn of slechts als herinneringen door de
+Spanjaarden in eere worden gehouden. Een bonte mengeling van tapijten,
+inlegwerk in hout en ivoor, beeldjes van klei en beschilderd porselein,
+naast bijv. een half vergaan ledikant van verguld hout, waarin Napoleon
+eens heeft geslapen; en kunstig gesneden renaissance koorstoelen
+naast de grafkransen van een onlangs overleden verdienstelijk burger
+van Valladolid.
+
+Geheel boven in het gebouw bevindt zich een gothische deur, even
+merkwaardig door de rijke versiering, als omdat zij zoo volkomen
+ongeschonden is bewaard gebleven.
+
+De smalle deuropening geeft toegang tot een prachtige zaal, die als
+bibliotheek is ingericht. Vijftienduizend boekdeelen staan hier langs
+de wanden geschaard, grootendeels afkomstig uit naburige kloosters. In
+die stapels manuscripten, in hun perkamenten omhulling, zal wel
+veel merkwaardigs zijn te vinden. Vooreerst wordt dit heiligdom nog
+voor de meeste reizigers gesloten gehouden; een wijze maatregel;
+want dergelijke schatten mogen niet aan de onbescheiden blikken
+van nieuwsgierige lieden worden blootgesteld. Een belangrijke
+verzameling teekeningen staat echter ten dienste van kunstenaars,
+die in dergelijke zaken belang stellen; o. a. een reeks afbeeldingen
+van de kleederdracht der verschillende kloosterorden van de geheele
+wereld. Onder de schilderijen van zeer verschillende waarde, die hier
+in het museum worden tentoongesteld, is er een, die in 't bijzonder
+de aandacht trekt, het portret van den stichter dezer school, den
+beroemden kardinaal Mendoza, die de vriend, raadsman en getrouwe
+dienaar was van Ferdinand en Isabella, en in zoo hooge mate hun gunst
+genoot, dat zij er zelfs geen aanstoot aan namen, hem den bijnaam van
+"den derden Koning" te hooren geven. Het is een echte spaansche kop,
+met groote donkere oogen, volle lippen, die niets ascetisch hebben,
+en de gladgeschoren wangen blauwachtig getint. De Mendoza was dapper in
+den oorlog, en een wijs raadsman. Hij bezat de deugden en gebreken, die
+behoorden bij zijn tijd. Zijn lichaamskracht, zijn strijdlust en zijn
+losbandigheid waren even bekend als eenige jaren later de strengheid
+van zeden en de ascetische leefwijze van Ximenes. De laatste liet
+zijn harde houten legerstede plaatsen naast het sierlijke praalbed
+in de met koninklijke pracht ingerichte vertrekken van zijn voorganger.
+
+Wel moet Valladolid de geliefkoosde verblijfplaats van Koningin
+Isabella zijn geweest, want bij elken stap dringen zich herinneringen
+aan haar op. Al bleef zij het voorbeeld volgen harer vorstelijke
+voorgangers, die gewend waren, nu eens in het Noorden, dan in het
+Zuiden van hun rijk hun tenten op te slaan; al hield de kamp om
+Granada haar langen tijd terug in Andalusië; al moest zij, schoon
+met tegenzin, somtijds in Catalonië vertoeven, Valladolid, waar haar
+huwelijk was voltrokken, dat haar had bijgestaan in den strijd om
+haar gezag te bevestigen, Valladolid, dat omringd was door burchten
+en sterke vestingen, zooals Medina del Campo, Rioseco en Simancas,
+was haar een machtige en getrouwe steun; en binnen de muren dezer stad
+wist zij, dat noch haar, noch het castiliaansche koningschap eenig
+gevaar zou dreigen. Onder de naburige vestingen is het kasteel van
+Simancas het best bewaard gebleven. Ondanks enkele veranderingen,
+die het heeft ondergaan, maakt het nog een strengen en dreigenden
+indruk, met zijn zwaren ringmuur van grijzen steen, zijn somberen
+kerkertoren, en zijn kale, verlaten omgeving. Men zou geneigd zijn
+het voor een gevangenis te houden, inplaats van wat het werkelijk is:
+de bewaarplaats der archieven van het koninkrijk.
+
+Pulgar, de kroniekschrijver, die het leven der katholieke vorsten
+beschreef, deelt naar aanleiding van deze vesting, een voorval mede,
+dat de kloekheid en geestkracht der koningin in het licht stelt,
+zoowel als het ontzag, dat zij wist in te boezemen.
+
+Toen Ferdinand zich eens in Aragon bevond, en Isabella alleen in
+Valladolid was achtergebleven, ontstond een twist tusschen twee
+hovelingen, den jongen Don Fabrique, zoon van graaf Amirante, een
+oom des Konings, en Ramiro Nunez de Guzman, Heer van Torral. Daar
+de koningin het gerucht van hun geschil was ter oore gekomen, en zij
+vreesde dat deze oneenigheid noodlottige gevolgen na zich zou slepen,
+beval zij haar majordomo, Garcilaso de la Vega, den jongen Ramiro in
+zijn huis te doen bewaken, terwijl zij Don Fabrique liet bevelen,
+zich als gevangene te beschouwen in het slot van zijn vader, en
+dit niet zonder haar verlof te verlaten. Voorts gebood zij den twee
+tegenstanders, erin te berusten, dat zij zelve den strijd tusschen
+hen beslechten zou.
+
+Daar hij de bedoelingen der koningin wel vermoedde, had Don Fabrique
+reeds in 't geheim de stad verlaten, wijl hij voornemens was, zich
+met eigen hand te wreken op zijn vijand. Toen de koningin dit vernam,
+schonk zij Ramiro Nunez de Guzman zijn vrijheid, en verzekerde, dat
+hem geen leed zou geschieden. Doch toen de jonge man, vertrouwend
+op de belofte der vorstin, des anderen daags zich op de Plaza Mayor
+vertoonde, werd hij door drie gemaskerde personen aangevallen en
+zoo geslagen, dat hij bewusteloos bleef liggen. Op het hooren van
+dit bericht was de koningin buiten zich zelve van toorn. Zij liet
+haar paard zadelen en reed in storm en regen, zonder gevolg, naar het
+kasteel Simancas, het eigendom van den vader van Don Fabrique. Toen de
+poort haar geopend was, eischte zij op gebiedenden toon de uitlevering
+van den schuldige, die haar bevelen niet was nagekomen. Toen Don
+Amirante beweerde, niet te weten waar zijn zoon zich bevond, zeide
+zij: "Daar gij weigert, mij te gehoorzamen, eisch ik, dat gij mij
+deze vesting, zoowel als Rioseco, overgeeft. Gij zijt niet waardig,
+hier het bevel te voeren."
+
+Zonder tegenspraak liet de graaf zich zijn eigendom ontnemen; doch
+Isabella's toorn was nog niet geweken. Zij liet het kasteel door haar
+eigen manschappen bezetten, onder den kapitein Alonso de Fonseca,
+en rustte niet, eer men het tot in zijn geheimste schuilhoeken had
+doorzocht. Don Fabrique werd echter niet gevonden. Toen de koningin,
+welvoldaan over de wijze waarop zij zich van twee sterke vestingen
+had meester gemaakt, naar Valladolid was teruggekeerd, werd zij ziek
+door de uitgestane vermoeienis, en antwoordde op de deelnemende vragen
+naar haar gezondheid, dat zij nog steeds leed door de stokslagen, die
+Don Ramiro hadden getroffen, ondanks de door haar beloofde bescherming.
+
+Don Fabrique's vader niet alleen, doch zijn geheele familie moest
+van nu af de ongenade der vorsten ondervinden, zoodat men eindelijk
+in een familieraad besloot, den jongen man op genade en ongenade aan
+de koningin over te leveren. Hoewel zijne verwanten nadruk legden
+op het feit, dat hij nog geen twintig jaar was, en door zijn jeugd
+nog niet genoegzaam was doordrongen van den eerbied en de volstrekte
+gehoorzaamheid, die hij zijn souvereine vorstin was verschuldigd,
+baatte dit alles niet, om den toorn der koningin te verzachten. Hoewel
+hij smeekte, aan hare voeten schuld te mogen belijden, wilde zij hem
+zelfs niet ontvangen, doch liet hem geboeid naar de Plaza Mayor voeren,
+het tooneel van zijn misdrijf, en vervolgens gevangen zetten, in den
+kerker van Arevalo. Mogelijk had hij nimmer zijn vrijheid herwonnen,
+als hij niet op voorspraak zijner verwanten had verkregen, dat zijn
+vonnis in levenslange verbanning werd veranderd.
+
+Toen ik het kasteel verliet, waar ik met eigen oogen het handschrift
+der groote vorstin had aanschouwd, hoorde ik in de verte muziek. Op
+het naburige dorpsplein waren jonge meisjes aan het dansen, en een
+blinde man begeleidde haar vroolijk gehuppel op zijn guitaar, terwijl
+hij nu en dan zonderlinge klagende keelgeluiden uitstiet. De herfstwind
+deed de gele, ritselende bladeren mededwarrelen in dien rondedans; en
+toch was er in dat najaarslandschap niets treurigs; want de hemel, niet
+langer zoo onverbiddelijk strak-blauw als in den zomertijd, welfde zich
+over bosch en veld in harmonische tinten van zacht-grijs en teer rose,
+waartusschen zich die wonderbare schakeeringen van groen vertoonden,
+welke Velasquez met voorliefde te schilderen placht. De opwekkende,
+frissche geur van wilde thijm en rozemarijn vervulde de lucht, de
+gezichteinder ging schuil in een gulden waas, en boven ons hoofd
+kleurden zich de avondwolken steeds vuriger rood, met een gloed als
+van gesmolten metaal. Doch weldra verflauwde het fluweelig purper van
+den avondhemel; de schemering viel, geheimzinnig en vervuld van vage,
+verwijderde geruchten; vogels en insecten gingen ter rust en de bloemen
+sloten haar kelken bij het naderen van den schoonen en kalmen nacht.
+
+Terwijl ik mijn tocht door Castilië voortzette, waarbij zich overal
+herinneringen opdrongen aan Spanje's groote koningin Isabella,
+bezocht ik ook het kasteel van la Mota, niet ver van Medina del
+Campo gelegen, eene vroeger zeer welvarende stad, waar de groote
+jaarmarkten al de bewoners van het Noorden van Spanje tot zich
+trokken, doch die bij den opstand der communeros verbrand, en thans
+geheel van hare vroegere glorie beroofd is. Van het kasteel zijn
+niet anders overgebleven dan de hooge torens van rooden steen en
+de bouwvallen van een zwaren ringmuur. De velden in den omtrek zijn
+onbebouwd en verlaten; de eenige levende wezens, die zich vertoonen,
+zijn dichte zwermen kraaien, die rondom de torentinnen vliegen, en
+de stilte verbreken met hun gekras. Die sombere omgeving is wel in
+overeenstemming met den toestand daar binnen, waar alles in een staat
+van treurig verval verkeert, en het slotplein ligt bedolven onder het
+puin der neergestorte muren. Binnen die muren heeft de groote Isabella
+den laatsten adem uitgeblazen; doch niemand wist mij te zeggen, in
+welk vertrek zij gestorven was, en nergens zag ik eenig inschrift,
+dat mij licht had kunnen geven.
+
+Gedurende de laatste jaren harer regeering, de eerste dus der zestiende
+eeuw, had Isabella de vruchten geplukt van haar onvermoeiden arbeid
+en haar krachtig beheer.
+
+De grenzen van het koninkrijk waren uitgebreid tot aan de overzijde
+van den Oceaan; Sicilië, Napels, de Canarische eilanden behoorden aan
+Spanje, en de naburige natiën waren of vriendschappelijk gezind,
+of onderworpen. Vrede en voorspoed heerschten in het geheele
+land. Ondanks zoo veel oorzaken tot vreugde en voldoening, ging
+Isabella onder zwaar leed gebukt. De dood van haar Zoon Don Juan,
+van de Infante Isabella, de erfgename van den castiliaanschen troon,
+en haar zoontje Don Miguel; de geestestoestand van haar dochter,
+prinses Juana, op wie thans de plicht zou rusten, een zoo uitgebreid
+rijk te besturen, het waren even zoovele slagen van het lot, die
+haar weerstandsvermogen op zware proef stelden, en eindelijk deden
+bezwijken. Haar onderdanen moesten haar verliezen, terwijl zij met
+het volste recht hadden mogen hopen, nog lang de zegeningen van
+haar krachtvolle regeering te genieten. Neergebogen door de smart,
+aan zwaarmoedigheid ten prooi, overleed zij in November van het jaar
+1504, op drie en vijftigjarigen leeftijd.
+
+Aan haar wijsheid en beleid had Spanje een welvaart te danken, die
+zichtbaar verminderde na haar dood; daar haar opvolgers het door haar
+gegeven voorbeeld niet navolgden, en het door haar begonnen werk niet
+hebben voleindigd.
+
+
+
+Als ik mij te Segovia dikwijls heb laten verleiden tot uitingen van
+wrevel en ongeduld, dan moet ik tot mijn verontschuldiging zeggen,
+dat daartoe wel eenige reden bestond. Men zou daar werkelijk gaan
+wenschen, stokdoof te zijn, of tot de zevenslapers te behooren,
+als men reeds lang voor het aanbreken van den dag uit den diepsten
+slaap wordt gewekt door het aanhoudend gelui van tallooze klokken,
+begeleid door het geblaf van een menigte honden, die eveneens heftig
+protesteeren tegen dat oorverdoovend gedruisch, dat zij echter helaas
+nog vermeerderen door hun uitingen van tegenzin.
+
+Eerst kondigt het klokje van het Carmelietenklooster met een fijn
+stemmetje de vroegmis aan; een oogenblik later valt het groote
+klokkenspel van Santa Maria in met een vroolijke aria, door San Miguel
+met zwaren galm beantwoord, waarop de klokken van San Millan als
+'t ware goedkeurend en aanmoedigend beginnen mee te beieren. Als men
+denkt, dat de ergste vlagen van den muzikalen orkaan zijn uitgewoed,
+beginnen waarlijk de kleinere kerkjes hun beste beentje voor te
+zetten; San Esteban, El Salvador, el Corpus, San Antonio en Real
+bengelen om het hardst, tot alles overstemd wordt door het daverend
+gedreun der klokken van de kathedraal, die de muren der naburige
+huizen doen schudden, de ruiten doen rinkelen, en bijna gevaarlijk
+zouden worden voor alle glas- en aardewerk, dat niet veilig geborgen
+is. En nog geloof ik niet, dat ik de helft der kerken van Segovia
+heb opgenoemd; de stad is er vol van; in elke straat is minstens
+één kerk of klooster, en in de omgeving der stad is het precies
+hetzelfde. Wanneer men zich er eenmaal in heeft geschikt, slechts
+drie of vier uren te slapen, en de schade over dag in te halen, is
+het wel uit te houden in Segovia. De stad maakt den indruk van een
+uiterst effectvol geschilderde tooneeldecoratie. Op een krijtrots
+gebouwd, die als de voorsteven van een vaartuig vooruitsteekt in
+een zee van groen, omringd door breede wegen, die afdalen naar de
+onstuimig stroomende Clamares en Eresma; gekroond door een kasteel,
+aan welks voet zich de bogen verheffen van een prachtigen romeinschen
+aqueduct, kan de oude castiliaansche stad, wat schilderachtigheid van
+ligging betreft, wedijveren met het Alhambra van Granada; al bezitten
+beiden schoonheden van zeer uiteenloopend karakter.
+
+Omtrent den oorsprong der stad is weinig bekend. Hercules en
+Pyrrhus, zoo verhalen de dichters, namen aan de stichting deel,
+en tot dank daarvoor werd de grieksche vorst beloond met de hand
+der schoone prinses Iberia, de oudste en geliefde dochter van den
+koning van Castilië, die reeds de aanzoeken van andere minnaars,
+zoowel uit Afrika als uit Schotland gekomen, had afgeslagen. Zeer
+oude geschiedschrijvers spreken van een celtischen oorsprong; anderen
+gelooven aan verwantschap met Egypte; doch het meest waarschijnlijk
+is wel, dat de stad het toppunt van haar bloei onder de romeinsche
+keizers heeft bereikt. Het volk echter, veel meer geneigd, aan legenden
+geloof te slaan, dan aan geschiedkundige waarheid, houdt vast aan een
+overlevering, volgens welke Satan, de vorst der Duisternis, in eigen
+persoon, uit liefde voor een jonge schoone van Segovia, de geheele
+romeinsche waterleiding in een nacht uit den grond deed verrijzen,
+ten einde zijn beminde de moeite te besparen, elken dag af te dalen
+naar de bron. Het eerwaardig bouwwerk, dat waarlijk geen diabolischen
+oorsprong verraadt, heeft vele eeuwen achtereen het kasteel en de
+stad van frisch water voorzien. Het zijn honderdzeventig bogen,
+over een vallei, die achtentwintig meter diep is. Zij dragen de
+sporen van herhaalde herstellingen, reeds in lang vervlogen tijden
+geschied; zoo zijn bijv. zes en dertig der rondbogen door gothische
+puntbogen vervangen, het werk van den architect Juan Escobeda. Vandaar
+dan ook, dat Maarschalk Ney opmerkte, toen men hem de legende van
+den duivel had verhaald: "Maar hier begint dan toch het werk van
+menschenhanden," terwijl hij naar de gothische bogen wees. Thans
+wordt het kasteel niet meer op deze wijze van water voorzien, doch
+wel het lager gelegen gedeelte van de stad. Het Alcazar, dat hier
+boven op de rots gebouwd is, was van den beginne een uiterst gewichtig
+strategisch punt. Als men de fondamenten ziet, die hier en daar als
+één schijnen met de rots waaruit zij verrijzen, begrijpt men, dat zij
+naar alle waarschijnlijkheid uit nog veel vroeger tijd dateeren, dan de
+romeinsche booggewelven. Langzaam werd de eene versterking na de andere
+aan de vesting toegevoegd, die, op honderd mijlen afstand van Burgos
+gelegen, in de dagen van Alfonsus VI als het ware de wachter was aan
+de grenzen des rijks, en een veilig toevluchtsoord voor zijn vorsten.
+
+In 1256 stortte een gedeelte van het kasteel in, en deze ramp
+werd als de gerechte straf beschouwd, welke volgde op een al te
+hoogmoedige uitspraak van Alfonsus X, door zijn tijdgenooten de
+Wijze bijgenaamd. De vorst had zich namelijk eens in een gesprek met
+verschillende geleerden en wijsgeeren laten ontvallen: "Als God mij
+geraadpleegd had, toen hij de wereld schiep, zou Hij allicht eenige
+vergissingen hebben vermeden."
+
+Van scherts hadden de Castilianen geen begrip en zelfs eens vorsten
+humor viel bij hen niet in goede aarde. Eenige dagen later kwam
+een Franciskaner broeder Alfonsus zijn godsbelastering verwijten, en
+eischte, dat hij daarvoor boete zou doen. Toen de koning dit weigerde,
+brak een verschrikkelijk onweer los; de bliksem sloeg in het kasteel,
+waarvan muren instortten, terwijl de vertrekken der koningin in
+brand geraakten, en in de zaal, waar zich de vorst bevond, een
+streep langs den wand zichtbaar werd, waar deze door het hemelvuur
+was geschroeid. De kroniekschrijver voegt erbij, dat de koning,
+hevig verschrikt, zijn schuld erkende, en deze openlijk beleed,
+in tegenwoordigheid van Fray Antonio van Segovia.
+
+Herhaaldelijk kwamen de Cortes samen binnen de muren dezer burcht,
+waar de hoogste belangen van het rijk werden overwogen. In 1383 werd
+hier besloten, de christelijke jaartelling aan te nemen. Zes jaar later
+ontving de koning van Castilië er den armenischen vorst Leon, en kort
+daarop stichtte hij hier ter plaatse de orde van den Heiligen Geest,
+welker ordeteekenen bestonden uit een keten van zilveren stralen,
+waaraan een duif hing van wit émail.
+
+Juan II, de vader der groote Isabella, gevoelde groote voorliefde voor
+dit verblijf, waar hij zijn jeugd had doorgebracht, onder voogdijschap
+zijner moeder, Catharina van Lancaster. Onder de beroemde feesten,
+die hier toen ter tijde werden gevierd, wordt een tournooi beschreven
+van twintig castiliaansche edellieden met twintig duitsche ridders,
+waarbij de eersten de voldoening smaakten, als overwinnaars uit den
+strijd te voorschijn te treden. Aan de vreemde gasten werden door
+den koning kostbare geschenken uitgedeeld; doch zij weigerden deze
+en verzochten enkel om de gunst, de orde van Escama te ontvangen. De
+koning liet toen voor ieder der deelnemers een prachtige zilveren keten
+vervaardigen, en schonk de beide dappersten dit eereteeken in goud.
+
+Segovia was de eerste stad, die Isabella van Castilië als koningin
+begroette, toen na den onverwachten dood van haar broeder Enrique IV,
+de jonge vorstin den troon moest betwisten aan haar zoogenaamde nicht,
+la Bertraneja (dochter van Bertrand.)
+
+Philips II bewoonde het Alcazar met zijn zusters Dona Maria en Dona
+Juana, toen hij troonopvolger was, en ook Philips III vertoefde er
+dikwijls; o. a. ten tijde der verschrikkelijke pest in het jaar 1600,
+en later, toen hij de stad een bezoek bracht met zijn schoondochter,
+Isabella van Bourbon. Bij die gelegenheid werd een beroemde historische
+en geographische optocht gehouden, waarin niet alleen de verschillende
+volken werden voorgesteld; doch ook de vier windstreken, de vier
+elementen, de vier werelddeelen, de zeven planeten en de twaalf
+sterrebeelden van den dierenriem.
+
+Philips IV voerde hier als iets geheel nieuws de stierengevechten te
+water in, waarbij in het riviertje de Eresma fraai gekleede edellieden
+in lichte bootjes zich te water begaven, om de stieren te bestrijden,
+die in de rivier werden geduwd, terwijl anderen, met lansen gewapend,
+aan den oever stonden, om de dieren te beletten, hun vijanden te
+ontsnappen. Het schouwspel vond grooten bijval en werd als een
+aangename afwisseling beschouwd.
+
+Toen Madrid eenmaal de hoofdstad van Spanje was geworden, en de
+vorsten den zomer in het Escuriaal doorbrachten, begon de glorie van
+Segovia te tanen, en het kasteel, dat eerst als staatsgevangenis had
+gediend, werd later gebruikt als artillerie-kazerne. Zoo raakte het
+langzamerhand in het vergeetboek, tot in 1862 de aandacht erop werd
+gevestigd door een verschrikkelijken brand, waarbij de heerlijkste
+kunstschatten, hier in den loop van vele eeuwen verzameld, een prooi
+der vlammen werden. Al die kostbare manuscripten, kunstvoorwerpen,
+beschilderde glazen, smeedwerk, wapens en tapijten, buitgemaakt
+gedurende vele oorlogen, in Granada, Italië, Vlaanderen, Bourgondië
+en Duitschland, gingen bij deze ramp verloren, evenals een geheele
+reeks beschilderde beelden, waaronder vele gelijkende portretten,
+die al de koningen van Castilië voorstelden, een onherstelbaar verlies.
+
+Omstreeks twintig jaren geleden is men begonnen met den herbouw van
+het kasteel, waarbij men de oude plannen volgde, al zijn thans in de
+buitenmuren meerdere vensteropeningen aangebracht, zoodat de kadetten,
+die er thans gehuisvest zijn, vrij kunnen genieten van het prachtig
+uitzicht over het landschap aan den voet der rots.
+
+Een verblijf van zes maanden in Segovia zou ternauwernood voldoende
+zijn geweest, om ons in staat te stellen, een beschrijving te geven
+van de vele adellijke paleizen, waarop de stad met recht trotsch
+is. Hier ontdekt men een verrukkelijk binnenplein met zuiver moorsche
+versiering; daar een monumentale trap met prachtig gesmede leuning,
+overwelfd door een zoldering van kostbaar ingelegd hout; elders weer
+heerlijke plafonds en wandbekleedingen, beschilderd met voorstellingen,
+ten nauwste verbonden aan het verleden der stad. Een van deze paleizen
+trekt in 't bijzonder de aandacht door zijn merkwaardigen voorgevel,
+die op geheel oorspronkelijke wijze is versierd met lange rijen in
+steen gehouwen spijkerknoppen. Het wordt de Casa de los Picos, of
+het huis met de punten genoemd, en diende eertijds om de naburige
+poort van St. Martin te verdedigen in oorlogstijd. In dit paleis
+legden ook de vorsten, die de stad bezochten, den eed af, de fueros
+of privilegiën van Segovia te zullen eerbiedigen. In de 16de eeuw
+behoorde het aan den Castiliaanschen geschiedschrijver Don Pedro de
+Ayala; thans is het het eigendom van den graaf van Santibanez.
+
+Onder de woningen, waaraan historische herinneringen zijn verbonden,
+is er een, tegenover het oude romaansche klooster St. Martin gelegen,
+die nog beroemder is dan het huis met de punten, doch waarin zich menig
+drama heeft afgespeeld. Het is een schilderachtig gebouw, met zijn
+luchtige galerij, zijn wapenschild en zwaarbeslagen poortdeuren. Doch
+als men het opschrift leest, dat eenige jaren geleden in den gevel
+werd aangebracht, voelt men zich treurig gestemd. Hier toch woonde
+de dappere communero Don Juan Bravo, die den 24sten April 1521 te
+Villalar werd onthoofd; dezelfde, die het Alcazar had belegerd,
+en daarbij was gevangen genomen. Niet zonder aandoening kan men den
+bloedigen strijd herdenken, door zoovele dappere mannen gevoerd tegen
+wat zij als een inbreuk op hun rechten beschouwden; het heftig verzet
+der Spanjaarden tegen de onrechtvaardige bevoorrechting der Vlamingen,
+dat door Karel V slechts in een bloedbad kon worden gesmoord.
+
+De opstand der communeros wordt heden ten dage beschouwd als de uiting
+van denzelfden geest van fiere onafhankelijkheid, die ook thans nog
+het spaansche volk bezielt, en noopt, zijn rechten en vrijheid tot
+het uiterste te verdedigen.
+
+Terugkeerend van de Casa de los Picos, die aan het uiterste einde
+der stad is gelegen, gaan wij tusschen het Ayuntamiento aan onze
+rechterhand, en links de kathedraal, met het beroemde beeld Piedad,
+door Juan de Juni, door de St. Andreaspoort, en bereiken weldra de
+overzijde van den Clamares, waar wij een prachtig gezicht hebben
+op de stad. Weldra ontdekken wij, tusschen het groen der bosschen,
+die zich uitstrekken aan den voet van het Alcazar, het klooster
+van Parral. Dit werd gebouwd in het midden der 15de eeuw, onder
+de regeering van Enrique IV, en was door milde vorstelijke gaven
+een der rijkste kloosters van Castilië geworden. Thans echter is
+het van al zijn schatten beroofd; alles wat eenige kunstwaarde had,
+is naar het museum te Madrid overgebracht, en niets is gebleven, dan
+een schoon altaarstuk, en de prachtige graven der familie de Villena,
+in het middenschip der kerk.
+
+Het klooster zelf is slechts een bouwval; in de tuinen en op de
+binnenpleinen woekert het onkruid, en in de vroegere kloosterzalen
+versperren de ingestorte daken gedeeltelijk den weg.
+
+Al bezit Spanje te veel bouwvallige kloosters, om ze allen weer
+in hun vroegere glorie te herstellen, het klooster van Parral was
+toch zeker een beter lot waardig geweest. Als in de zomervacantie
+de kadetten het Alcazar ontvlieden, richt zich de aandacht der
+inwoners van Segovia naar het koninklijk paleis La Granja, waar het
+hof elk jaar eenigen tijd pleegt te vertoeven. Het is een bekoorlijk
+lustverblijf. Philips V, nog onder den indruk van Versailles, liet
+het hier oprichten, te midden van bosschen en liefelijke beekjes, op
+de plek, waar Enrique IV reeds in 1450 een hermitage had gebouwd. Het
+park heeft heerlijke vijvers en waterpartijen, en als de fonteinen
+springen, die beeldengroepen vertoonen van de Gratiën, de Winden,
+Amphitrite en Neptunus, komt de bevolking van Segovia en de naburige
+dorpen feestvieren in het kleine plaatsje van 3000 inwoners, dat in
+de buurt van het koninklijk lustverblijf is gelegen.
+
+Vele adellijke families, die vreezen zouden, onbescheiden te zijn,
+als zij zich te dicht in de buurt der koninklijke bezoekers gingen
+vestigen, gedachtig aan den wijzen raad van Francisco de Rojas aan
+alle hovelingen: "Het vuur, dat op een afstand verwarmt, brandt van
+nabij," komen des zomers naar Segovia, waar zij gelegenheid vinden,
+hunne Majesteiten althans van uit de verte, te huldigen.
+
+Over 't algemeen moest men de spaansche steden liefst zien bij mooi
+weer, blauwe lucht, en helderen zonneschijn. Doch Avila maakt hierop
+een uitzondering; het stadje is te oud, zwaarmoedig en mystiek,
+om in het volle zonlicht tot zijn recht te komen. Bij de zware
+vestingmuren en dreigende wachttorens past beter het geheimzinnig
+nachtelijk duister, en het licht der sterren. De geboorteplaats der
+heilige Theresa moet niet voor het eerst in het nuchtere daglicht
+worden aanschouwd.
+
+Bij mijn aankomst scheen de volle maan, die nu en dan wegschuilde
+achter een voorbijdrijvende wolk, zilveren schamplichten wierp op de
+kanteelen der torens, en lichtopeningen teekende in de kijkgaten der
+zware poortdeuren, die des nachts gesloten worden, als bij een vesting
+in oorlogstijd. Het gelukte mij zonder veel bezwaar, den drempel
+van een dier poorten te overschrijden; door het eenige deurtje,
+dat opengelaten was, en waarachter geen gewapende krijgsbende op
+den loer lag; doch slechts een moderne douanenbeambte op zijn post
+zat. Vóór mij lag toen een warnet van nauwe, bochtige, wonderlijke
+straatjes, als verzwolgen in de schaduw der muren van hooge kloosters
+en paleizen. De geest der middeneeuwen zelfs schijnt hier te huizen, in
+die vensterlooze woningen, met haar strenge torreons op de hoeken, haar
+bogengalerijen, en gebeeldhouwde wapenschilden boven de majestueuse
+ingangspoort. Kon ik niet elk oogenblik verwachten, de geesten van
+Torquemada en zijn handlangers door die verlaten straten te zien
+dwalen, vervolgd door de zielen der ongelukkige slachtoffers van hun
+dweepzieken godsdiensthaat? Doch neen, ook zij rusten in vrede; als zij
+zondigden, dan was het ter goeder trouw, in het geloof, den God, dien
+zij vereerden, een welgevallig offer te brengen. Het eenige spooksel,
+dat ik hier zag rondwaren, en met den mantel hoog over het gezicht
+opgetrokken, gewapend met zijn lantaarn en piek, langs de muren zag
+glijden, was een wezen van vleesch en bloed, de goedaardige sereno,
+die waakt voor de veiligheid der bewoners, en met luider stem het
+nachtelijk uur verkondigt, terwijl zijn eentonige zang, die als een
+boetpsalm klinkt, overstemd wordt door het luid en aanhoudend gebengel
+der klokken van het veertigtal kerken en kloosters, dat binnen de
+muren van het kleine plaatsje is saamgedrongen. Veel beter dan in
+Segovia was het hier dus in dit opzicht ook al niet. Toch is Avila
+een zeer gezocht uitspanningsverblijf, niet alleen om de zuivere
+en versterkende lucht, die men er inademt, maar ook, omdat het zoo
+rustig gelegen is. Hier zoeken diegenen verpoozing, welke kalmte
+en stilte verkiezen boven het luidruchtig gewoel der drukbezochte
+badplaatsen. In den zomer is Avila een plaats van bijeenkomst voor
+tal van vertegenwoordigers der hoogste spaansche aristocratie, die
+hier hun buitenverblijven bezitten, en voor wie l'Escurial te druk
+en te burgerlijk, St. Sebastiaan te kostbaar en verafgelegen is. Al
+dat bezoek brengt natuurlijk druk verkeer van buitenaf mede. Zoodra
+des morgens de poorten geopend zijn, komen de boeren uit de naburige
+dorpen van alle kanten aanstroomen. Van Arevalo ter eener zijde,
+van Cerebro aan den anderen kant, komen zij naar de stad getogen,
+op hun muilezels of kleine paardjes, en brengen in groote manden
+hun mooiste vruchten, versche eieren en melk, lammetjes en kalkoenen
+voor de tafel der deftige gasten, die gesteld zijn op goede waar, en
+deze hier tegen ongewoon lage prijzen kunnen bekomen. De mannelijke
+dorpsbewoners dragen kleederen van grauwe of bruine wol, de vrouwen
+zijn echter keurig uitgedost, om haar hoofd dragen zij bonte doekjes,
+van een anderen tint dan de meekraproode of saffraangele rokken
+van grove zware stof. Zij zijn forsch gebouwd en dikwijls schoon,
+ofschoon haar trekken een ietwat mannelijk karakter hebben. Zoodra de
+buitenlui zijn aangekomen, haasten zij zich om hun deel te ontvangen
+van den watervoorraad, die de stad, wel wat zuinig, aan haar bewoners
+gelieft te verstrekken, en daarna begeven zij zich naar de markt, waar
+zij de tenten opslaan; die hun sierlijk uitgestalde waren voor de zon
+zullen beschermen. Weldra verschijnen, met groote manden gewapend,
+de aardige spaansche keukenprinsessen, keurig gekapt, in lichte
+japonnetjes, zwierig en frisch, en het loven en bieden begint om de
+versche bossen wortelen, meloenen, vette kippen, prachtige forellen,
+en risten kolossale uien, genoeg om alle koks van Castilië, ja van
+heel Spanje, nacht en dag te laten doorhuilen.
+
+Iets later op den dag verschijnen de geestelijken der dorpen in
+den omtrek, die na de mis hun ezeltje bestijgen en zich naar de
+stad begeven, om tegen een geringe vergoeding in de verschillende
+kerken te bidden voor de zielen der afgestorvenen, wier familieleden
+hunne nagedachtenis op die wijze wenschen te eeren. De klokken zijn
+intusschen alweer aan het luiden voor de talrijke godsdienstoefeningen,
+die elken dag worden gehouden in de kathedraal, in de oude kerk van
+San Vicente, met haar beroemd beeldhouwwerk uit de dertiende eeuw,
+en in kloosters en kapellen zonder tal.
+
+De morgens zijn hier niet vroolijk; het is waarlijk, of er een
+verschrikkelijke ziekte in de stad heeft geheerscht, zooveel
+lijkdiensten worden hier gevierd.
+
+Gelukkig wordt de stemming, na het vervullen dier vrome plichten,
+merkbaar opgewekter, en des middags worden, onder het drentelen
+langs de galerijen van het marktplein lonkjes over waaiers geworpen,
+en met glimlachjes beantwoord, ook al blijft de andere hand het
+onafscheidelijk gebedenboek vasthouden, zonder hetwelk zich geen
+fatsoenlijke dame in 't openbaar zal vertoonen.
+
+Op den dag van mijn bezoek was er een feest in het klooster St. Thomas,
+waar reeds meer dan vier eeuwen, onder de hoede der Dominikaner
+broeders, de stoffelijke overblijfselen rusten van Don Juan,
+den eenigen mannelijken erfgenaam der katholieke koningen. Welke
+droeve herinneringen roept de gedachte aan dien jongen, begaafden
+en vurig beminden vorstentelg op! Isabella, die al hare kinderen met
+groote zorg opvoedde, had vóór alles getracht, haar zoon vroegtijdig
+liefde voor kunst en wetenschappen in te boezemen en zijn karakter te
+vormen. Zijn leermeester was Don Franco Diego de Deza, later bisschop
+van Toledo. In de boeken der koningin, te Simancas bewaard, staan
+nog de titels opgeteekend der latijnsche opstellen, door den prins
+gemaakt, evenals zijn vorderingen in teekenen en muziek, en de namen
+der personen, die zijn onmiddellijke omgeving uitmaakten. Dit waren
+een vijftal volwassen edellieden, en vijf jonge knapen van zijn eigen
+leeftijd, die dezelfde vakken moesten bestudeeren als hij.
+
+Dit stelsel van opvoeding, door Isabella zelf uitgedacht, getuigt
+van helder doorzicht; want het hield door de mededinging met zijn
+kameraden den ijver van den prins gaande; terwijl de tegenwoordigheid
+zijner oudere vrienden hem steeds gedachtig deed zijn aan zijn hooge
+waardigheid, en de zware verantwoording, welke op hem rustte. De
+koningin wenschte zoo vurig, in haar zoon die deugden aan te kweeken,
+waarin velen van zijn voorvaderen waren te kort geschoten, dat zij
+geen page liet kiezen onder zijn gevolg, zonder nauwkeurig onderzoek
+te hebben gedaan naar zijn neigingen en karakter.
+
+Toen Don Juan achttien jaar was, wilde Isabella hem reeds de zorgen
+der werkelijke regeering doen leeren kennen; daar zij bij ondervinding
+wist, hoe gevaarlijk het is, zonder overgang uit den zorgeloozen
+staat der kindsheid geroepen te worden tot het bestuur van een machtig
+rijk. Zij schonk hem dan ook toen reeds de voorrechten en den rang,
+dien de prinsen van Asturië anders slechts op het tijdstip van hun
+huwelijk ontvingen; en plaatste hem aan het hoofd van een raad,
+samengesteld uit de wijste mannen van Castilië. Voor de eerste maal
+nam hij deel aan de Cortes van Almanza, in 1496, toen hij achttien
+jaren telde. Zoo begon het leven van den jongeling, die door zijn
+natuurlijke gaven bestemd scheen, om een der grootste vorsten van zijn
+tijd te worden. Don Juan was even geoefend in den strijd, bij de jacht
+en alle lichaamsoefeningen, als gevorderd in de beoefening der schoone
+letteren en der kunst. Zijn levensbeschrijver, Gonzale Fernandez de
+Oviedo, vermeldt o. a., dat hij een vurig beminnaar was van zang en
+muziek, een eigen orkest bezat, en zelf verschillende instrumenten
+bespeelde. Elken morgen kwam zijn kapelmeester, vergezeld van eenige
+knapen, die een bijzonder schoone stem bezaten, om zich met hem te
+oefenen in den zang, en de prins, die een vrij goeden tenor had, vond
+hierin steeds veel behagen. In zijn kamer bevonden zich, behalve een
+orgel en een clavicordio, guitaren, violen en fluiten, en al deze
+instrumenten bespeelde hij met veel vaardigheid. De jeugdige prins
+trad in het huwelijk met de lieftallige Margaretha van Oostenrijk. Hun
+echtvereeniging werd met groote praal gevierd, en het scheen thans,
+alsof voor Ferdinand en Isabella, rustend op de behaalde lauweren,
+en een blijde toekomst tegemoet ziende, een gezegende ouderdom zou
+aanbreken. Doch thans eerst zou de grootste ramp huns levens hen
+treffen. Zij bevonden zich te Valence d'Alcantara, op de grens van
+Portugal, toen een bode uit Salamanca hun de verpletterende tijding
+kwam brengen, dat Don Juan door heftige koortsen was aangetast,
+midden in de feestelijkheden, ter eere van zijn aankomst in die
+stad. Ferdinand begaf zich in allerijl naar het ziekbed van zijn zoon,
+wiens toestand echter reeds hopeloos was verklaard. Don Juan was bij
+zijn volle bewustzijn en wist, dat hij eene wereld ging verlaten, die,
+zooals hij erkende, ook voor de grooten der aarde slechts vergankelijk
+heil en veel teleurstelling beschoren had. Hij stierf met den moed
+en de kalme gelatenheid van den waren Christen, welke hij gedurende
+zijn ziekte nimmer had verloochend, op den 4den October 1497, nog
+geen twintig jaren oud. Geheel Spanje was door zijn sterven in rouw
+gedompeld; want de overledene vereenigde in zich de deugden zijner
+ouders, zonder zijns vaders gebreken te bezitten. Met de grootste praal
+werd zijn lijk van Salamanca overgebracht naar het klooster St. Thomas
+te Avila. Het hof droeg den allerdiepsten rouw over hem; grof zaklinnen
+verving thans de witte wollen rouwkleederen, die anders bij dergelijke
+gelegenheden waren voorgeschreven. Veertig dagen bleven alle openbare
+vermakelijkheden gesloten, en zwarte vlaggen wapperden van de poorten
+van alle steden in het koninkrijk. Isabella bleef uiterlijk gelaten,
+en droeg haar smart heldhaftig, en ook Ferdinand bleef meester van
+zijn aandoeningen. Pedro Martyr schrijft van het vorstelijk echtpaar:
+"Zij deden zich geweld aan, om hun leed voor elkander te verbergen;
+doch wij gevoelden maar al te zeer, aan welke kwelling hun ziel ten
+prooi was. Naast elkander gezeten, wisselden zij somtijds blikken,
+die, ondanks hun pogingen tot zelfbedwang, uitdrukten, wat hun gemoed
+vervulde. Zes jaren na dit smartelijk verlies, stierf ook Isabella,
+wier krachtig gestel door veel grievend leed was ondermijnd.
+
+De fraaie beeltenis van den prins, met zijn uitdrukking van verheven
+kalmte, ligt uitgestrekt op een graftombe van prachtig carrarisch
+marmer, ontworpen door den Florentijn Domenico Alessandro Francelli
+en uitgevoerd te Genua door een beeldhouwer uit Barcelona, Bartolome
+Ordonez. Het monument staat op het kruispunt van de middenbeuk met
+het transept, terwijl het altaar, achter in het koor gelegen, dat
+zich eenige meters boven den beganen grond verheft, als het ware een
+achtergrond vormt voor het heerlijk praalgraf. Daar het koor niet veel
+ruimte biedt en het aantal Dominikaner monnikken in deze provincie
+zeer groot is, moeten velen van hen, bij godsdienstige plechtigheden,
+waaraan allen verplicht zijn, deel te nemen, in het schip der kerk
+nederknielen. Wanneer men de gelaatstrekken aanschouwt dier jeugdige
+priesterknapen, in hun wit gewaad, bijna even schoon als het marmeren
+beeld, dat zij omringen en bezield door godsdienstige geestdrift,
+wanneer de wierook omhoogwolkt, en de vlam der vele kaarsen hun
+biddend opgeheven gelaat verlicht, schijnt het, alsof een viertal
+eeuwen ware uitgewischt, en men in waarheid den lijkdienst bijwoonde
+van den erfgenaam der dubbele kroon van Castilië en Aragon.
+
+Het is, alsof in deze streken van Spanje alles, natuur en kunst,
+menschen en dingen tot ons spreken van het verleden, en van de
+persoonlijkheden, die daarin zulk een gewichtige rol vervulden. Eene
+figuur echter betwist in de harten van het volk den voorrang aan
+de onvergetelijke koningin en hare naaste verwanten. Die eéne is la
+Santa, de heilige, wier naam niet eens behoeft te worden uitgesproken,
+daar geen andere haar nabijkomt in de oogen der inwoners van de stad,
+waar zij het levenslicht aanschouwde. Zij is in waarheid de ziel van
+het stadje. Geen blinde bedelaar, geen ongelukkige kreupele, (en die
+zijn er in menigte te Avila,) die niet aan den vreemdeling een of ander
+treffend verhaal weet te doen omtrent haar vroom en welbesteed leven.
+
+Zoodra zich een reiziger op den drempel van een der hôtels vertoont,
+komen zwermen kleine jongens, zoo brutaal als musschen, op hem
+afstormen, trippelen als hongerige vogels om hem heen, en roepen
+om strijd, terwijl zij met hun vuile, bruine handjes in de lucht
+schermen: "Ik zal u den kortsten weg wijzen naar de Santa! Ik kan u
+de kapel vertoonen! En ik de relieken! Ik weet de mooiste wonderen
+te vertellen! Neen, ik, ik!" En met schitterende oogen beginnen zij
+maar vast hun naïeve verhalen op te zeggen, om den vreemdeling te
+boeien en te bewegen, hen te volgen naar de plaats, waar de geliefde
+heilige rust.
+
+St. Theresa werd te Avila geboren uit een adellijk geslacht van het
+zuiverste bloed, "sangre limpia." De natuur schonk haar een lichaam,
+haren geest waardig. Reeds vroeg gaf zij blijk van een wijsheid,
+die anderen eerst door een lang leven vol ondervindingen moeten
+verwerven. Op haar zevende jaar las zij ijverig met haar broertje
+in haar gebedenboek, en besprak zeer ernstig de onderwerpen, die
+daarin werden behandeld. De beide kinderen namen zich voor, evenals
+de martelaren, hun leven op te offeren in den dienst van God, en
+verlieten op een goeden dag het ouderlijk huis, om de heidenen te
+gaan bekeeren. Ongelukkig kwamen zij op de brug over de Alaya hun oom
+tegen, die verbaasd was hen zoo vroeg, met hun reisbundeltje onder
+den arm, op weg te zien, en vroeg, waar zij heen wilden. Toen zij hem
+de waarheid zeiden, nam de booze oom hen mee terug naar hun ouders,
+die hen streng berispten. Doch toen zij bitter begonnen te schreien,
+vergaf hun moeder hunne onvoorzichtigheid en daarop begonnen zij
+huisjes van klei te bouwen, waarin zij als kluizenaars wilden leven.
+
+Het klooster van de Incarnatie, waar Theresa de Cepeda y Ahmuda op
+haar zestiende jaar den sluier aannam, in 1531, is niet ver gelegen
+van een thans geheel vervallen gedeelte der stad, dat vroeger door
+de Joden werd bewoond. Deze zijn echter door Filips III verdreven,
+hetgeen de stad volstrekt niet ten goede kwam. De bevolking is sedert
+dien tijd van twintigduizend inwoners gedaald tot elfduizend.
+
+Van het klooster zijn thans slechts twee kapellen voor het publiek
+toegankelijk, die overladen zijn met verguldsel en versieringen. In
+de sacristie vertoont er een monnik met aandoenlijken eerbied eenige
+reliquieën, en een kistje waarin een der vingers van de heilige
+wordt bewaard.
+
+In dit klooster onderging Theresa zware beproevingen; want hier werd
+het haar voor het eerst openbaar, dat op haar de zware taak rustte,
+vele ingeslopen  misbruiken te onderdrukken, en de geestelijke zusters
+weder terug te brengen op den rechten weg, waarvan zij schromelijk
+waren afgedwaald.
+
+Het zag er met de Karmelieten-orde toen ter tijd treurig uit. In den
+beginne waren slechts mannen tot deze orde toegelaten, doch in 1452
+had paus Nicolaas V een bul uitgevaardigd, waardoor ook vrouwen tot
+de Karmelieter orde konden toetreden. Dit verlof sleepte noodlottige
+gevolgen mede. Want de Karmelieter nonnen wisten den overste der orde
+te bewegen, bij den Paus aan te dringen op verzachting der strengste
+levensregels; zooals het vasten van 14 September tot Paschen, het
+strikte stilzwijgen, en de afzondering van de buitenwereld. Toen
+Theresa dus haar gelofte aflegde, waren vrouwenkloosters geen
+plaatsen van rust en stille beschouwing meer. De wereld, met al
+haar verleidingen, was erin doorgedrongen. Hoe voorzichtig zich
+de heilige Theresa ook in haar geschriften poogt uit te drukken,
+zij geeft duidelijk te kennen, dat de vrijheid, welke men zich hier
+veroorloofde, de grenzen van het betamelijke verre overschreed. Geen
+vader kon thans over de eer zijner dochter waken, door haar toe te
+vertrouwen aan de veilige hoede van het klooster, want "wat buiten
+het klooster als zonde werd beschouwd," schrijft zij, "werd binnen
+de muren met verschooning behandeld."
+
+Teleurgesteld door de bezwaren, welke zij hier ontmoette, en die haar
+beletten, een strengeren levensregel te volgen, verliet Theresa het
+gesticht, en vormde, geholpen door eenige harer familieleden, de kleine
+vereeniging der ongeschoeide Karmelieten, onder de bescherming van den
+heiligen Jozef, met het voornemen, den vroegeren eenvoud der orde weder
+te herstellen. Deze stap wekte heftige verontwaardiging bij de overige
+Karmelieter zusters, die hierdoor op haar eigen gedrag een blaam
+zagen geworpen, welke haar onverdiend scheen, daar het gebruik hare
+overtredingen reeds in zekere mate had gewettigd. Nog veel heftiger
+werd haar verzet, toen, na een bezoek van den voorganger der Orde
+aan het klooster van St. Jozef, aan zuster Theresa werd verzocht, het
+bestuur van die inrichting aan een der andere nonnen over te laten,
+om zelf als priores aan het hoofd te staan van het klooster der
+Incarnatie. Eenparig besloten de zusters de indringster niet binnen
+hare muren te dulden, en zij gingen zelfs zoover, de verdediging
+der kloosterpoort op te dragen aan eenige bevriende edellieden, die
+er vrijelijk toegang hadden. Na lange overleggingen besloten deze
+trouwe wachters, een weinig in het nauw gebracht door de priestelijke
+bedreigingen, den overste der orde door een zijdeur binnen te laten, om
+hem zoodoende gelegenheid te verschaffen, openlijk in de kapel de acte
+te kunnen voorlezen, waarbij Theresa als abdis werd aangesteld. Doch
+thans ontstond een geweldig rumoer, en terwijl twaalf van de zusters,
+kruisen en banieren dragend, zich een weg zochten te banen naar het
+koor, waar de nieuw benoemde abdis zou moeten plaats nemen, overstemde
+het driftig geschreeuw van tweehonderd woedende vrouwen de woorden
+van den overste, die te vergeefs stilte gebood. Theresa lag intusschen
+biddend voor het altaar geknield. Haar kalm en waardig gedrag en haar
+verzoenende houding verzachtten  de stemming van enkele der zusters,
+die zich door haar zachten invloed gunstiger lieten stemmen.
+
+De volgende dagen echter kenmerkten zich door een lijdelijk verzet,
+een ijzige koelheid en stijfhoofdigheid van den kant der zusters,
+waarop alle pogingen tot verzoening moesten afstuiten. Toen Theresa
+voor het eerst den zetel der abdis in het koor zou innemen, plaatste
+zij daarin een beeld van de heilige Maagd, met de sleutels van het
+klooster in de hand, en zette zich neer aan de voeten der moeder
+Gods. Door dit bewijs van nederigheid getroffen en ontwapend,
+luisterden de nonnen thans met meer gewilligheid naar de aandoenlijke
+en ernstige toespraak harer nieuwe superieure, die haar herinnerde aan
+de jaren, waarin zij als een zuster onder haar had verkeerd, en gaarne
+beloofde, niet streng te zullen optreden, en nooit te zullen vergeten,
+dat zij hier aan het hoofd geplaatst was van een vereeniging, die
+bijzondere voorrechten genoot. Werkelijk wist zij door toegevendheid
+en geduld haar positie niet alleen te handhaven; doch gaandeweg vele
+verbeteringen aan te brengen en misbruiken uit den weg te ruimen. Zoo
+werden o. a. guitaar en clavecimbel verbannen; het dansen en komedie
+spelen afgeschaft; en de al te behaagzieke kleederdracht, de sierlijke
+kappen en kragen, verwisseld voor een eenvoudiger en stemmiger gewaad,
+met welke verandering zij wijselijk bij de oudste en het minst aan
+pronk gehechte zusters een aanvang maakte. De vriendschappelijk
+gezinde edellieden waren met deze wijzigingen minder ingenomen;
+doch tegen hen trad Theresa vrijwat strenger op. Zij dreigde zelfs,
+den koning, ja, zoo noodig, den Paus te hulp te roepen, als zij zich
+niet goedschiks wilden terugtrekken. Van toen af had het publiek in
+het klooster der Incarnatie geen vrijen toegang meer.
+
+Zoo had Theresa haar eerste groote moeilijkheid overwonnen. Maar door
+hoeveel zwaren strijd zou deze niet worden gevolgd; hoeveel grooter
+en gevaarlijker struikelblokken zouden, gedurende de dertig jaren van
+haar apostelschap, Theresa den moeilijken langen weg niet versperren,
+waarop zij thans de eerste schreden had gezet. Het was een bezwaarlijke
+tocht, dien zij ondernam door de woeste bergstreken van Spanje,
+afwisselend blootgesteld aan uitersten van koude en hitte, zonder
+andere reisgezellen dan hoop, geloof en armoede, en met het eenig
+doel, hervorming en verbetering te brengen in onwaardige toestanden,
+ijdele vreugde te doen plaats maken voor gebed, zinledig gebabbel
+voor plechtig stilzwijgen, en wereldsche vermaken voor stichtelijke
+overpeinzing.
+
+"Ons voertuig is ons kerk en klooster beide," zeide de H. Gregorius
+tot zijn makkers, die psalmzingend met hem de arabische woestijn
+doortrokken. Datzelfde had Theresa op haar omzwervingen tot haar
+gezellinnen kunnen zeggen. Zij droeg wijwater mede, om den weg
+te besprenkelen, een beeld van het Jezuskind, om den uittocht
+naar Egypte in herinnering te brengen, een bel om te luiden voor
+de godsdienstoefening, en een zandlooper, om nauwkeurig de uren
+te bepalen, waarin strikt stilzwijgen was voorgeschreven. Welk
+een bezielend voorbeeld gaf die kleine gemeente, die zonder geld,
+zonder levensmiddelen, bijna zonder voldoende kleeding langs bergen
+en door dalen haars weegs ging, vertrouwend op hulp van boven, en in
+de vaste overtuiging, haar liefdewerk tot een goed eind te zullen
+voeren. Moeilijkheden en bezwaren wakkerden steeds Theresa's ijver
+aan, in plaats van dien te doen verflauwen. Van dezen eigenaardigen
+karaktertrek getuigen voortdurend haar persoonlijke uitingen,
+zooals die in haar brieven zijn bewaard gebleven, een letterkundige
+nalatenschap van groote waarde, en de heerlijkste openbaring van
+mystieke vroomheid. Haar geheele ziel ligt in die bladzijden voor
+ons open.
+
+Men heeft zich met recht verwonderd over het feit, dat Theresa,
+die in geestvervoering, visioenen, gebed en prediking niet alleen,
+maar ook onder arbeid van allerlei aard haar dagen en nachten placht
+te slijten, terwijl zij door velerlei beslommeringen werd gekweld,
+toch zulk een heldere, eenvoudige, treffende wijze van uitdrukking
+voor haar gedachten wist te vinden, zoodat haar volmaakte stijl ons
+thans nog met bewondering vervult. Haar vroegste opvoeding had haar
+zeer zeker niet in staat kunnen stellen, haar gedachten in dien
+onberispelijken vorm te kleeden. De ridderromans, die haar moeder
+gaarne las, en de godsdienstige werken, die haar oom haar te leen gaf,
+werkten misschien in haar jeugd op haar vurige verbeelding. Doch
+als zij haar diepere gemoedsbewegingen wilde schilderen, behoefde
+zij slechts in te keeren tot haar eigen hart, en daar ons rond te
+leiden te midden der verborgen schatten van dat heiligdom, met een
+oprechtheid, een overgave, een natuurlijke waardigheid, die als van
+zelf alle onnatuur of overdrijving buitensloot.
+
+Het proza harer brieven is doorzichtig helder, en weerspiegelt als
+het ware alle wisselingen des hemels in zijn liefdevollen en verheven
+drang naar het goddelijke.
+
+Tevens verraadt zich overal de vrouw van edele afkomst en beschaafde
+vormen, in haar natuurlijke terughouding, haar gelukkige woordenkeus en
+gekuischtheid van uitdrukking, terwijl ondanks het waas van heiligheid,
+dat haar omstraalt, haar simpel vrouw-zijn eene bekoring te meer
+uitmaakt van haar innemende persoonlijkheid. Zelve geheel vrouw,
+wenscht zij, dat haar geestelijke dochters sterker zullen zijn dan zij
+zelve, daar zij zegt: "Gij moet u in acht nemen voor die liefkoozende
+uitdrukkingen, die in de wereld zoo dikwijls worden gebezigd, als 'mijn
+leven, mijn ziel, mijn hoogste goed,' want hoe zoudt gij dan God moeten
+toespreken? Ik weet wel, dat vrouwen gewoon zijn, zoo te spreken; maar
+ik kan niet wel verdragen, dat gij als vrouwen wordt beschouwd. Ik
+wenschte u sterk te zien als mannen.... als sterke mannen...."
+
+Misschien heeft geen der mystieke schrijvers zulk een belangrijk
+werk nagelaten als de H. Theresa, of zich, als zij, mogen verheugen
+in trouwe leerlingen en navolgers, die zich met de uitgaaf harer
+gedenkschriften hebben belast.
+
+Haar biechtvaders trachtten wel enkele gedeelten te wijzigen, die tot
+misvatting aanleiding zouden kunnen geven, doch gelukkig werden hun
+de geschriften ontnomen en toevertrouwd aan den geleerden Augustijner
+monnik, Fra Luis de Leon. Zelf geleerde, dichter en bijbelverklaarder,
+in zijn vertaling van het Hooglied; mysticus en wijsgeer, door zijn
+werk "de namen van Christus"; fijn menschenkenner, getuige zijn
+leerdicht "de volmaakte Echtgenoote," begreep de begaafde man, dat de
+taal, waarin de H. Theresa zich uitdrukte, eer een hemelsche dan een
+aardsche taal genoemd mocht worden, en dat in haar werk niets mocht
+worden weggelaten, tenzij zij zelve dit had geschrapt.
+
+"Op vele plaatsen," zegt hij, "komt het mij voor, dat zij het niet is,
+die tot mij spreekt; maar de H. Geest, die zich door haar openbaart."
+
+Nadat hij haar werken in het licht had gegeven, wilde Fra Luis,
+bezield door zijn heerlijk onderwerp, het leven beschrijven der
+heilige, die hij vereerde, en wier zieleleven hij had verstaan. Doch
+de dood nam hem weg, eer hij die schoone taak had kunnen volvoeren.
+
+Bij het verlaten van het klooster zagen wij nog in een gebouw, dat
+buiten de eigenlijke kloostermuren lag, een beeld van de H. Theresa,
+gehuld in een fluweelen, rijk met goud geborduurden mantel, en met
+den doctorshoed boven op den conventioneelen sluier, die haar hoofd
+bedekt. Het gelaat was hier vol, jeugdig en frisch, zeer verschillend
+van het portret, dat in het Ayuntamiento-paleis wordt bewaard,
+en dat in 1581 naar het leven werd geschilderd, toen Theresa reeds
+zeventig jaar was, en ondermijnd werd door de kwaal, die haar een
+jaar later ten grave sleepte. De oogen zijn vol uitdrukking; maar het
+gelaat vertoont geen sprekende trekken, noch een krachtig karakter;
+het doet eenigszins aan de oudere portretten van George Sand denken.
+
+De heilige vrouw was niet zeer ingenomen met haar conterfeitsel, en
+moet, toen het af was, tot den meer goedwilligen dan bekwamen schilder
+hebben gezegd: "De Heer vergeve u, broeder Juan; want Hij alleen weet,
+hoe gij mij met die zittingen hebt geplaagd, en ten slotte hebt gij
+mij ook nog leelijk en met bolle oogen uitgeschilderd."
+
+Haar beminnelijke oprechtheid vond eens uiting in de volgende
+woorden: "Toen ik jong was, noemde men mij schoon, en ik geloofde dat
+gaarne. Later zeide men mij, dat ik verstandig was, en dat geloofde
+ik eveneens; doch de tijd kwam, dat ik berouw had over die ijdele
+inbeeldingen. Nu verklaart men mij voor een heilige; maar thans
+verbeeld ik mij niet meer, dat het waarheid is."
+
+Gelukkig de geschiedschrijver en philosoof, die rustig zijn tenten zou
+kunnen opslaan in de buurt van dat klooster en er in alle kalmte de
+werken zou kunnen bestudeeren van de onvergelijkelijke voorgangster
+der Karmelieten. Hij zou niet alleen baat vinden voor zijn ziel,
+maar tevens, beter dan uit tal van kronieken, den geest leeren kennen,
+die het zestiende-eeuwsche Spanje bezielde, en waarvan Theresa een der
+nobelste draagsters is geweest. Zij was in waarheid de belichaming der
+christelijke gedachte. Macaulay heeft gezegd, dat het protestantisme
+sedert de zestiende eeuw geen duimbreed gronds had gewonnen. Als de
+H. Ignatius de held der verdediging van het Katholicisme mag genoemd
+worden, dan is de H. Theresa voorzeker er het hart van geweest.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Castilië en Andalusië, by Jane Dieulafoy
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CASTILIË EN ANDALUSIË ***
+
+***** This file should be named 24480-8.txt or 24480-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/2/4/4/8/24480/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/24480-8.zip b/24480-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..e800e91
--- /dev/null
+++ b/24480-8.zip
diff --git a/24480-h.zip b/24480-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..496783c
--- /dev/null
+++ b/24480-h.zip
diff --git a/24480-h/24480-h.htm b/24480-h/24480-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..d5df156
--- /dev/null
+++ b/24480-h/24480-h.htm
@@ -0,0 +1,2408 @@
+
+<!DOCTYPE html
+PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. -->
+<html lang="nl-1900">
+<head>
+<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1">
+
+<title>Castili&euml; en Andalusi&euml;</title>
+<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
+<meta name="author" content="Jane Dieulafoy">
+<meta name="DC.Creator" content="Jane Dieulafoy">
+<meta name="DC.Title" content="Castili&euml; en Andalusi&euml;">
+<meta name="DC.Date" content="#####">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900"><style type="text/css">
+/* Standard CSS stylesheet */
+
+
+
+body
+{
+font: 100%/1.2em "Times New Roman", Times, serif;
+margin: 1.58em 16%;
+text-align: left;
+}
+
+.titlePage
+{
+border: #DDDDDD 2px solid;
+margin: 3em 0% 7em 0%;
+padding: 5em 10% 6em 10%;
+}
+
+h1.docTitle
+{
+font-size:1.6em;
+line-height:2em;
+}
+
+h2.byline
+{
+font-size:1.1em;
+font-weight:normal;
+line-height:1.44em;
+}
+
+span.docAuthor
+{
+font-size:1.2em;
+font-weight:bold;
+}
+
+h2.docImprint
+{
+font-size:1.2em;
+font-weight:normal;
+}
+
+.transcribernote
+{
+background-color:#DDE;
+border:black 1px dotted;
+color:#000;
+font-family:sans-serif;
+font-size:80%;
+margin:2em 5%;
+padding:1em;
+}
+
+.div0
+{
+padding-top: 5.6em;
+}
+
+.div1
+{
+padding-top: 4.8em;
+}
+
+.index
+{
+font-size: 80%;
+}
+
+.div2
+{
+padding-top: 3.6em;
+}
+
+.div3, .div4, .div5
+{
+padding-top: 2.4em;
+}
+
+.footnotes .body,
+.footnotes .div1
+{
+padding: 0;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6
+{
+clear: both;
+font-style: normal;
+text-transform: none;
+}
+
+h3
+{
+font-size:1.2em;
+line-height:1.2em;
+}
+
+h3.label
+{
+font-size:1em;
+line-height:1.2em;
+margin-bottom:0;
+}
+
+h4
+{
+font-size:1em;
+line-height:1.2em;
+}
+
+h4.lghead
+{
+margin-left:10%;
+margin-right:10%;
+
+}
+
+.alignleft
+{
+text-align:left;
+}
+
+.alignright
+{
+text-align:right;
+}
+
+.alignblock
+{
+text-align:justify;
+}
+
+p.tb, hr.tb
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+text-align: center;
+}
+
+p.poetry
+{
+margin:0 10% 1.58em;
+}
+
+p.line
+{
+margin:0 10%;
+}
+
+p.argument, p.note, p.tocArgument
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+text-indent:0;
+}
+
+p.argument, p.tocArgument
+{
+margin:1.58em 10%;
+}
+
+p.tocChapter
+{
+margin:1.58em 0%;
+}
+
+p.tocSection
+{
+margin:0.7em 5%;
+}
+
+
+div.epigraph
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+width: 60%;
+margin-left: auto;
+}
+
+.epigraph .bibl
+{
+text-align: right;
+}
+
+.epigraph .poem
+{
+margin-left: 0;
+}
+
+.epigraph .line
+{
+margin-left: 0;
+text-indent: 0;
+}
+
+.trailer
+{
+clear: both;
+padding-top: 2.4em;
+padding-bottom: 1.6em;
+}
+
+.floatLeft
+{
+float:left;
+margin:10px 10px 10px 0;
+}
+
+.floatRight
+{
+float:right;
+margin:10px 0 10px 10px;
+}
+
+p.figureHead
+{
+font-size:100%;
+text-align:center;
+}
+
+.figure p
+{
+font-size:80%;
+margin-top:0;
+text-align:center;
+}
+
+p.smallprint,li.smallprint
+{
+color:#666666;
+font-size:80%;
+}
+
+span.parnum
+{
+font-weight: bold;
+}
+
+.leftnote
+{
+font-size:0.8em;
+height:0;
+left:1%;
+line-height:1.2em;
+position:absolute;
+text-indent:0;
+width:14%;
+}
+
+.pagenum
+{
+display:inline;
+font-size:70%;
+font-style:normal;
+margin:0;
+padding:0;
+position:absolute;
+right:1%;
+text-align:right;
+}
+
+a.noteref
+{
+font-size: 80%;
+text-decoration: none;
+vertical-align: 0.25em;
+}
+
+
+.red
+{
+color: red;
+}
+
+.displayfootnote
+{
+display: none;
+}
+
+div.footnotes
+{
+margin-top: 1em;
+padding: 0;
+}
+
+hr.fnsep
+{
+margin-left: 0;
+margin-right: 0;
+text-align: left;
+width: 25%;
+}
+
+p.footnote
+{
+font-size: 80%;
+margin-bottom: 0.5em;
+margin-top: 0.5em;
+}
+
+p.footnote .label
+{
+float: left;
+text-align:left;
+width:2em;
+}
+
+.footnotes td, .footnotes th, .footnotes .tablecaption
+{
+font-size: 80%;
+}
+
+
+.poem
+{
+margin-left:5%;
+position:relative;
+text-align:left;
+width:90%;
+}
+
+.poem h4
+{
+font-weight:normal;
+margin-left:5em;
+}
+
+.poem .linenum
+{
+color:#777;
+font-size:90%;
+left:-2.5em;
+margin:0;
+position:absolute;
+text-align:center;
+text-indent:0;
+top:auto;
+width:1.75em;
+}
+
+.versenum
+{
+font-weight:bold;
+}
+
+/* right aligned page number in table of contents */
+.tocPagenum
+{
+position: absolute;
+right: 16%;
+top: auto;
+}
+
+.footnotes .line
+{
+font-size:80%;
+margin:0 5%;
+}
+
+.poem .i0
+{
+display:block;
+margin-left:2em;
+}
+
+.poem .i1
+{
+display:block;
+margin-left:3em;
+}
+
+.poem .i2
+{
+display:block;
+margin-left:4em;
+}
+
+.poem .i3
+{
+display:block;
+margin-left:5em;
+}
+
+.poem .i4
+{
+display:block;
+margin-left:6em;
+}
+
+.poem .i5
+{
+display:block;
+margin-left:7em;
+}
+
+.poem .i6
+{
+display:block;
+margin-left:8em;
+}
+
+.poem .i7
+{
+display:block;
+margin-left:9em;
+}
+
+.poem .i8
+{
+display:block;
+margin-left:10em;
+}
+
+.poem .i9
+{
+display:block;
+margin-left:11em;
+}
+
+span.corr
+{
+border-bottom:1px dotted red;
+}
+
+span.abbr
+{
+border-bottom:1px dotted gray;
+}
+
+span.measure
+{
+border-bottom:1px dotted green;
+}
+
+.letterspaced
+{
+letter-spacing:0.2em;
+}
+
+.smallcaps
+{
+font-variant:small-caps;
+}
+
+
+.caps
+{
+text-transform:uppercase;
+}
+
+.fraktur
+{
+font-family: 'Walbaum-Fraktur';
+}
+
+hr
+{
+clear:both;
+height:1px;
+margin-left:auto;
+margin-right:auto;
+margin-top:1em;
+text-align:center;
+width:45%;
+}
+
+h2.docImprint,h1.docTitle,h2.byline,h2.docTitle,.aligncenter,div.figure
+{
+text-align:center;
+}
+
+h1,h2
+{
+font-size:1.44em;
+line-height:1.5em;
+}
+
+h1.label,h2.label
+{
+font-size:1.2em;
+line-height:1.2em;
+margin-bottom:0;
+}
+
+h5,h6
+{
+font-size:1em;
+font-style:italic;
+line-height:1em;
+}
+
+p,p.initial
+{
+text-indent:0;
+}
+
+p.firstlinecaps:first-line
+{
+text-transform: uppercase;
+}
+
+p.dropcap:first-letter
+{
+float: left;
+clear: left;
+margin: 0em 0.05em 0 0;
+padding: 0px;
+line-height: 0.8em;
+font-size: 420%;
+vertical-align:super;
+}
+
+.poem
+{
+padding: .5em 0% .5em 0%;
+}
+
+p.quote,div.blockquote,div.argument
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+margin:1.58em 5%;
+}
+
+.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden
+{
+text-decoration:none;
+}
+
+
+ul { list-style-type: disc; }
+ol { list-style-type: decimal; }
+ol.AL { list-style-type: lower-alpha; }
+ol.AU { list-style-type: upper-alpha; }
+ol.RU { list-style-type: upper-roman; }
+ol.RL { list-style-type: lower-roman; }
+.lsoff { list-style-type: none; }
+
+.castlist, .castitem { list-style-type: none; }
+
+
+
+
+
+/* Supplement CSS stylesheet "style/arctic.css.xml
+" */
+
+
+
+body
+{
+background: #FFFFFF;
+font-family: "Times New Roman", Times, serif;
+}
+
+body, a.hidden
+{
+color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6
+{
+color: #001FA4;
+font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;
+}
+
+p.byline
+{
+font-style: italic;
+margin-bottom: 2em;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend, .versenum, .stage
+{
+color: #001FA4;
+}
+
+.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a
+{
+color: #AAAAAA;
+}
+
+a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+color: red;
+}
+
+p.dropcap:first-letter
+{
+color: #001FA4;
+font-weight: bold;
+}
+
+
+
+</style></head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Castilië en Andalusië, by Jane Dieulafoy
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Castilië en Andalusië
+       De Aarde en haar Volken, 1909
+
+Author: Jane Dieulafoy
+
+Release Date: January 31, 2008 [EBook #24480]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CASTILIË EN ANDALUSIË ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+
+<div class="body"><a id="d0e85"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e85">49</a>]</span><div class="div1">
+<h2 class="normal">Castili&euml; en Andalusi&euml;.</h2>
+<p class="byline">Naar het Fransch van Mme <span class="smallcaps">Jane Dieulafoy</span>.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1909-049.jpg" alt="Burgos, gezien van het oude kasteel, dat eens de stad als versterking diende." width="720" height="441"><p class="figureHead">Burgos, gezien van het oude kasteel, dat eens de stad als versterking diende.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Ga reizen, en gij zult een vriend ontmoeten, die den vriend vervangt, welken gij verliet,&#8221; zegt een Oostersch spreekwoord.
+Zoo ging het ook mij. Met open armen werd ik te Burgos ontvangen door vrienden, die mij van harte welkom heetten in hun midden.
+De reis was niet lang geweest; doch na Victoria zeer warm. Wij maakten dan ook geen gebruik van de wachtende rijtuigen, doch
+begaven ons, in de avondkoelte, te voet langs de met boomen beplante kade, die het riviertje de Arlanzon begrenst, naar de
+bekoorlijke wandelplaats, Espolon genaamd, waar standbeelden van beroemde Castilianen prijken tusschen het groen der olmen
+en de kleurige bloemperken. Ook de bloem van Burgos&#8217; schoonen scheen hier bijeen verzameld, om te bewonderen, en bewonderende
+blikken op te vangen. Naast de meer aristocratische hoofddeksels der deftige dames, modieuse hoeden, beladen met vrachten
+bloemen, vruchten, linten, kant en veeren, maakte nog steeds de eenvoudige volksdracht, de mantilla, een bekoorlijken indruk,
+zooals zij in sierlijke plooien afhing van den coquet schuin gedragen grooten schildpadden kam, en met een roos of anjelier
+boven het oor was opgestoken. Wij sloegen de lachende en babbelende wandelaars eenigen tijd gade, en richtten toen onze schreden
+naar de Arco de Santa Maria, een bekroonde poort, die het midden houdt tusschen een zegeboog en een versterkte vesting. Ik
+herinnerde mij van een vorig bezoek de beelden en reliefs, die den voorgevel versieren. Zij zijn log en zwaar, en niet bijzonder
+fraai uitgevoerd. Doch het geheimzinnige maanlicht, dat de gave bezit, al wat het beschijnt, te verheerlijken, en te bekleeden
+met een tooverachtig, etherisch waas, vervaagde ook hier alle storende bijkomstigheden, en verleende het bouwwerk een te voren
+niet vermoede schoonheid. Tot de warme kleur van den rossigen steen, waaraan zelfs het koele licht der maan geen afbreuk deed,
+herinnerde aan die antieke tempels, welker godenbeelden uit penthelisch marmer waren gehouwen. Een lange, gewelfde doorgang,
+laag als de ingang tot een vesting, volgde op de voorpoort. Het was er pikdonker. Ver weg, aan de overzijde van het binnenplein,
+zag ik de torens der kathedraal zich afteekenen tegen den sterrenhemel. Mijne vrienden waren aanstonds bereid, met mij het
+kerkgebouw te betreden. De lust tot nachtelijke zwerftochten is den Spanjaard aangeboren, evengoed als der Spaansche haar
+aanleg voor den dans. En al zou hij zich ook verzetten tegen dien drang, de zomerhitte zou hem dwingen, eraan te gehoorzamen;
+want wie de middagzon ontvliedt, kan niet nalaten zich te verlustigen in het licht der sterren.
+
+</p>
+<p>Wij traden dus binnen. Plotseling doortrilde de <a id="d0e103"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e103">50</a>]</span>ruimte boven ons hoofd een galmende, zware klank, die zijn oorsprong scheen te vinden in het luchtige kantwerk, dat de torens
+der kathedraal versierde, en die in langgerekte golven werd voortgedragen tot in de verste verte, alsof een onzichtbare hand
+de snaren van een wonderbaar grootsch instrument had in trilling gebracht. Het was het klokkenspel, dat het uur van middernacht
+verkondigde. De maan, die steeds hooger aan den hemel klom, deed de schaduwen meer en meer inkrimpen, en verlichtte het schip
+der kerk, dat door zijn indrukwekkende afmetingen ons een denkbeeld deed vormen van de geweldige hoogte der beide torens.
+Het voorplein, en de tuin, die daaraan grensde, waren niet geheel ledig. Zwijgende gedaanten, in hun wijde mantels gehuld,
+stonden hier en daar, in mijmering verzonken. Slechts het roodgloeiende puntje van hun cigarette verried, dat zij geen spookgestalten
+waren, opgeroepen door den galm van het middernachtelijk klokgelui. &#8220;Ik rook, dus ben ik,&#8221; konden zij zeggen. Toen deze bewonderaars
+der oude kathedraal, die haar elken avond hun eerbiedige hulde brachten, vernamen, dat ook ik in die bewondering deelde, dankten
+zij mij met een veelzeggenden blik, en een van hen stelde mij voor, mij de stad Burgos te vertoonen, gezien uit de hoogte,
+van het oude kasteel dat eertijds der stad tot sterkte diende, en dat nu slechts een ru&iuml;ne is, waar bedelaars een schuilplaats
+vinden.
+
+</p>
+<p>Het was nacht; maar zoo licht, alsof het helder dag was. Boven ons hoofd een heirleger van flonkerende sterren; beneden in
+de vlakte onder de donkere populieren langs den oever van de Arlanzon, flikkerde, als een felle zilveren streep, het blinkende
+watervlak van het kleine riviertje. Van verre klonk het klagend geprevel der arme lieden, die hier een nachtverblijf hadden
+gezocht, en door onze nadering uit hun rust opgeschrikt, hun eentonige en treurige jammerklacht aanhieven. In het maanlicht
+rezen de hooge torens der kathedraal op, als fijn en luchtig kantwerk, of als die kunstig gedreven pronkstukken van goudsmeedkunst,
+waar kostbare steenen zijn gevat in een omlijsting van fijn geciseleerd zilver. De bekroning der ingangspoort was zoo wonderlijk
+scherp verlicht, dat het van hier gezien, scheen, als kon men de steenen, op dezen afstand, met de hand aanraken, het slingerende
+lofwerk ontrollen, of een ruiker plukken van die in strengen stijl gehouden bloemvormen.
+
+</p>
+<p>Z&oacute;&oacute;, als in vogelvlucht, konden wij het plan van het bouwwerk duidelijk overzien; de kapel van den Conn&eacute;table, zich aansluitend
+bij de apsis, de groote lijnen van het klooster en de aartsbisschoppelijke kapel, en de verschillende zijbeuken met de monumentale
+poortingangen, die van den Sarmental, van het voorplein, en van la Pellejeria. Daarna dwaalde mijn blik nogmaals naar de kronkelingen
+van den Arlanzon, die als &#8217;t ware een levenden band vormden tusschen de Cartuja de Miraflores, waarvan de tinnen zich verhieven
+boven een hoogen heuvelrand, en de zware toren van de abdij de las Huelgas Reales, het beroemde klooster, twee gedenkteekenen
+van castiliaansche godsvrucht, die reeds zoovele eeuwen de stoffelijke overblijfselen hunner vroegere heerschers getrouw hebben
+bewaard.
+
+</p>
+<p>Beroepsgidsen zijn in den regel onaangenaam; want zij beletten u door hun gepraat, zelf iets op te merken, en vertellen u
+niets anders, dan wat zij reeds honderdmalen voor anderen hebben ten beste gegeven. Mijne vrienden volgden gelukkig niet hun
+voorbeeld; zij lieten mij aan mijn eigen gedachten over, en begrepen zeker wel, dat op zulk een oogenblik hun woorden mijn
+geestdrift niet zouden aanwakkeren, en veeleer aan mijn bewondering afbreuk konden doen. Ik moest mij tot hen wenden, om nadere
+bijzonderheden, welke ik uit hun mond gaarne wilde vernemen. Duidelijk, en in levendige bewoordingen, schilderden zij mij
+verschillende tafereelen uit het grijze verleden der oude stad. Zij verhaalden, hoe deze beroemde burcht werd gebouwd door
+de christelijke koningen, in hun brandenden ijver, om de Mooren te verdrijven en de rijken te heroveren, die hun voorvaderen
+eertijds hadden bezeten. De burcht der Bloemen was in die dagen haar naam. Rondom hare muren en in de vlakte, waarboven zij
+trotsch haar tinnen verhief, werden heldendaden bedreven door de dapperen, wier beeltenis is gebeiteld in den Arco de Santa
+Maria; bovenal door den Cid Campeador, wiens roemrijke krijgsbedrijven, bezongen door Guillen de Castro, nog thans de harten
+der nazaten vol geestdrift doen kloppen. Te Burgos leefde de edele held; drie rechtopstaande steenen, als iberische menhirs,
+welke zijn wapenschild vertoonen, wijzen de plek aan, waar eens zijn woonplaats was. Door haar klokgelui, door de schoonheid
+harer rijkversierde kerkgebouwen, ja, door het ruischen van den wind in de twijgen, door den mond van kinderen en grijsaards
+verheerlijkt de stad Burgos den Cid, en van San Pedro de Cardenas klinkt een echo, die deze zangen beantwoordt. Want in dat
+klooster bracht Chim&egrave;ne, vergezeld van een talrijke schare geestelijken en edelvrouwen, het lijk van haren gemaal ten grave,
+na den gedenkwaardigen dag, waarop de gestorven held, reeds koud en stijf, in zijn wapenrusting, op zijn ros Babie&ccedil;a geplaatst,
+door zijn geduchte verschijning alleen de vijanden van het geloof deed terugdeinzen. Van al die mannelijke dapperheid en vrouwelijke
+toewijding is slechts een handvol stof overgebleven; doch de stad, die getuige was van zoo glorierijke daden, verkondigt nog
+hun roem. Nog meer verhaalden mij mijn vrienden. Op den Cid volgden de Koningen, die den ouden burcht beurtelings aanvielen
+of verdedigden. Isabella de Katholieke noemde zich eerst in waarheid koningin, nadat zij de stad onderworpen en aan de rebellen
+ontrukt had. Zij spraken van feesten en plechtigheden, van vorstelijke huwelijken, hier met pracht en praal gesloten; doch
+ook van verraad en moord. Hier werd de beroemde Alvaro de Luna, de machtige gunsteling van koning Juan II, gegrepen, toen
+hij de groote feestzaal betrad, waar hij als gast was genoodigd, en naar Valladolid ontvoerd, om daar den dood te vinden.
+Hoevele kreten van vreugde, van smart en razernij hebben niet weergalmd binnen deze muren; van welke tragische tooneelen zijn
+zij niet getuige geweest, tot op den dag, dat nieuwe oorlogswerktuigen de zware vestingmuren vernielden, en slechts de herinnering
+bleef aan de glorie, die ze eertijds omgaf.
+<a id="d0e111"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e111">51</a>]</span></p>
+<p>Burgos is een der steden van Spanje, die een eigen karakter hebben behouden, en een zekere moreele onafhankelijkheid hebben
+bewaard. Zij bezit een prachtige gothische kerk, en al kan zij niet wedijveren met Toledo, zij heeft paleizen en particuliere
+woningen aan te wijzen, die uitmunten door groote schoonheid, zooals het paleis Cordon, de Casa Miranda, de Casa de los Cubos,
+en het paleis der markiezen de Argulo, welke door het zuiver renaissance-karakter van hun bouwtrant gunstig afsteken bij de
+al te nuchtere, of overladen paleizen van Saragossa of Valencia.
+
+</p>
+<p>Voorts kan de stad bogen op een zeer merkwaardig museum, waarin vooral aandacht verdienen de grootsche graftombe van D. Juan
+de Padilla, en een onvergelijkelijk schoone altaarbekleeding in &eacute;mail limousin.
+
+</p>
+<p>In de Cartuja de Miraflores en Las Huelgas rust de asch der oude koningen, wier graven, ondanks oorlog en omwentelingen, voor
+plundering zijn bewaard. In elk opzicht heeft de stad Burgos recht, om trotsch te zijn. Niet slechts door haar vroomheid toch,
+of haar schoone gedenkteekenen munt zij uit. Zij kan bogen op eigen kracht, op de vruchtbaarheid harer omgeving, den roem
+harer helden, en den onuitputtelijken strijdlust, die hen bezielde tot hun grootsche daden. Burgos is Burgos, en haar naam
+zelf verkondt reeds haar roem.
+
+</p>
+<p>Al wordt <span id="d0e120" class="corr" title="Bron: der">den</span> stad met recht een verwijt gemaakt van haar hoogmoed, het dient tot haar eer gezegd, dat zij de bakermat was van die vrijzinnige
+denkbeelden, die Castili&euml;&#8217;s kracht uitmaakten, te midden der naburige, steeds vijandig gezinde koninkrijken. Te Burgos treft
+men de allereerste sporen aan van een constitutioneel bewind. Binnen hare muren werden plannen beraamd tot gemeenschappelijke
+ondernemingen op het gebied van handel en nijverheid, die zich aankantten tegen het machtig feudaalstelsel, en blijk gaven
+van een krachtig optreden tegenover vorstelijke willekeur.
+
+</p>
+<p>Te Burgos werd het eerst het stemrecht in praktijk gebracht bij de keuze der provinciale afgevaardigden. Uit den tijd van
+Ferdinand IV dagteekent de beroemde Hermandad der raadsheeren van Castili&euml;, gekozen om de tyrannie der edelen te beteugelen
+en het misbruik der koninklijke macht tegen te gaan. In de Cortes van 1311 wagen deze magistraten het reeds, een nauwkeurige
+verantwoording te eischen van des konings inkomen. Zelfs Karel V moest bukken voor den wil zijner afgevaardigden uit Burgos.
+De raadsheer Juan Zumel, een lid der Cortes van Valladolid, in 1518, verzette zich tegen de benoeming van twee vlaamsche raadsleden,
+welke door den jongen vorst waren aangesteld, met voorbijzien van de door hem gedane belofte, geen vreemdelingen te zullen
+laten deel hebben in de regeering van zijn land. Hij wist zijn medeleden te bewegen, den eed van gehoorzaamheid te weigeren,
+indien de vorst niet wilde toegeven aan hun eisch, en toen Karel V deze bedreiging in den wind sloeg, brak in Burgos een oproer
+uit, waarbij de bevolking de woningen der vreemdelingen in brand stak, en de steden Toledo, Segovia, Zamora, Alcala, Avila
+en Soria eveneens tot verzet wist aan te sporen. Het was de beruchte opstand der communeros, die Castili&euml; stroomen bloeds
+kostte.
+
+</p>
+<p>Burgos was de eerste stad geweest, die de gunst genoot, afgevaardigden naar de Cortes te zenden, en zij behield zich dientengevolge
+steeds het recht voor, een eerste stem uit te brengen, zoodat Koning Alfonso XI in de Cortes van 1349 genoodzaakt was, te
+zeggen: &#8220;Laat Burgos het eerst spreken; ik treed op voor Toledo.&#8221; De vorst wist geen ander middel, om de beide naijverige
+steden gelijkelijk recht te doen weervaren. Vier eeuwen lang wist de stad Burgos dit voorrecht te behouden, door het, zoo
+noodig, met hand en tand te verdedigen.
+
+</p>
+<p>De houding en het gedrag der bewoners stemmen volkomen overeen met dat sterke gevoel van eigenwaarde, dat als het ware de
+traditie der stad geworden is. Wel is waar schaamt een echte hidalgo zich niet over zijn armoede, maar toch zou men zich te
+Burgos eer aan deze, dan aan gene zijde der Pyrene&euml;n wanen; zoo weinig wordt men hier lastig gevallen door bedelaars, die
+met hun kwalen en gebreken te koop loopen, of havelooze kinderen, die u achtervolgen. Overal, op straten en pleinen, is alles
+druk en ijverig aan het werk. Ieder doet zijn best, voor zich en de zijnen het dagelijksch brood te verdienen, en zelfs kinderen
+maken op dien regel geen uitzondering. &#8220;Wat ga je met dat geld doen?&#8221; vroeg ik aan een jongentje van acht of negen jaar, van
+wien ik op zijn herhaald aandringen een pakje prentbriefkaarten had gekocht, die ik met een zilverstukje betaalde. &#8220;Ik ga
+morgen de rekening bij den bakker voldoen,&#8221; zei hij heel ernstig. &#8220;Wij zijn met ons vieren thuis, en ik moet voor ons allen
+den kost verdienen.&#8221; Juist op dat oogenblik werd mijn aandacht afgeleid door een zonderlingen optocht. Een waardig grijsaard,
+wiens door de zon gebruind gelaat omlijst was door zilverwitte lokken en een langen grijzen baard, kwam langzaam nader, te
+midden van een troep kinderen, die zich zwijgend om hem heen verdrongen. Hij droeg de monnikspij der orde van den Heiligen
+Franciscus, met een koord om het middel gebonden, en een grooten, vilten hoed, die aan de eene zijde met een schelp was opgenomen.
+In de eene hand hield hij zijn pelgrimsstaf, in de andere een brandende cigaret. Aan zijn zijde hing een rozenkrans, waartusschen
+de koperen versiersels rinkelden bij elken stap, en zijn voeten gingen schuil onder een dikke stoflaag. Die vreemde verschijning
+bleek een pelgrim, juist uit Compostella teruggekeerd. Hij had de reis zeker wel op een gemakkelijker manier kunnen afleggen;
+want hij werd gevolgd door een netgekleeden en behoorlijk geschoeiden knecht, die aan een langen stok zijn meester&#8217;s povere
+bagage droeg, in een doek, waarvan de vier punten waren saamgeknoopt. Mijn kleine prentbriefkaartenkoopman naderde den pelgrim
+met diepen eerbied, greep het koord dat van zijn middel afhing en kuste het vurig, waarop de grijsaard de hand vaderlijk op
+zijn hoofd legde en den knaap zijn zegen scheen te schenken. Dat ernstige kind, doordrongen van het besef zijner verantwoordelijkheid
+en oprecht geloovig, scheen mij op dat oogenblik de verpersoonlijking der oude hoofdstad van Castili&euml;, het trotsche, onafhankelijke
+en godvruchtige Burgos. In dit licht beschouwd is de overgang van dat aardige jongentje tot de kathedraal niet zulk een grillige
+gedachtensprong als men oppervlakkig zou kunnen <a id="d0e129"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e129">52</a>]</span>beweren, want van denzelfden geest, die het kind bezielde, getuigen de steenen van het verheven indrukwekkend kerkgebouw,
+dat op elk uur voor de geloovigen openstaat. Men gaat er binnen &ograve;f door den grooten hoofdingang, &ograve;f door het portaal van Sarmental,
+waar een standbeeld van bisschop Maurice den binnentredende schijnt te verwelkomen, met zijne uitdrukking van bovenaardsche
+zachtheid. Dadelijk wordt ons oog getroffen door het prachtig snijwerk van het triforium, en verlustigt zich in het zacht
+gekleurde licht, dat binnenvalt door de beschilderde glazen van een roosvenster, het eenige dat gespaard bleef bij het in
+de lucht springen van het slot in 1813. Een reusachtige Sint Christophorus aan den linkerzijwand is niet bijzonder merkwaardig;
+doch ter rechterzijde aanschouwen wij een van de grootste sieraden, waarop de kathedraal zich kan beroemen, de toegangsdeur
+tot de kloostergangen, waarop de wapens van den bisschop Luis Osorio de Acuna zijn aangebracht, benevens het jaartal 1495.
+De twee deurhelften, in hun omlijsting van bevallig lofwerk, zijn uit een harde, duurzame, fijne houtsoort vervaardigd; de
+prachtige basreliefs in het midden stellen den intocht van Christus in Jeruzalem voor, en zijn nederdaling in Abraham&#8217;s schoot;
+in de boogafsluiting ziet men den doop van Jezus en een symbolische voorstelling van de komst van den Verlosser, terwijl twee
+heerlijke beelden, David en Isa&iuml;, het kunstwerk volmaken. De buste van een monnik, het gelaat half verscholen onder de kap,
+trekt onze aandacht door zijn streng ascetische en toch zachte uitdrukking. Het is een naar het leven geboetseerd portret
+van den Heiligen Franciscus van Assisi, die een tijdlang te Burgos vertoefde. Deze prachtige ingangspoort verleent toegang
+tot de kloostergalerijen, die boven elkander verrijzen, de eerste en tweede onder den beganen grond, de laatste slechts een
+paar treden lager dan de vloer van het kerkgebouw. Bij den ingang staan de twee standbeelden van Koning Alfonsus en Koningin
+Beatrix, op de plek, waar hun huwelijk werd ingezegend, en zich dus vroeger het altaar bevond. Ter weerszijden van deze kloostergangen
+liggen de grafsteenen, sommigen overoud, en gothische kapellen, door fraaie smeedijzeren hekken afgesloten, en versierd met
+heerlijk, voor het meerendeel beschilderd beeldhouwwerk. Als hier op feestdagen kostbare tapijten zijn opgehangen, en bij
+het licht van tallooze kaarsen, te midden van wolken wierook, een lange stoet priesters, zangers en koorknapen het van edelgesteenten
+fonkelend kruis volgt op zijn ommegang, waant men zich vier eeuwen terug, in de roemrijke dagen der groote Isabella van Castili&euml;.
+
+
+</p>
+<p>Als wij de kerk weer zijn binnengetreden, zien wij boven de kruising van den middenbeuk en het transept een koepel, in zuiver
+perzischen stijl, die naar mijn smaak te overladen is, doch als een der beroemdste van Spanje wordt beschouwd. Deze koepel
+is precies 50 M. en 4 mM. hoog. Die bijkomstige 4 mM. maakten het waarlijk onmogelijk, aan de strenge nauwkeurigheid der opgave
+te twijfelen. Tusschen de rij vensters, die den koepel verlichten en de galerij, die den benedenrand omgeeft, zijn beelden
+van heiligen en profeten geplaatst, benevens de prachtige wapenschilden van Karel V en de stad Burgos, welke deze eereplaats
+bekleeden ter herinnering aan de opofferingen, die de vorst en de stad zich getroostten, om dit gedeelte van het gebouw weder
+te herstellen, toen het in 1539 door een aardbeving was verwoest. Philips II moet zijne bewondering van dit kunstwerk hebben
+geuit in de woorden: &#8220;De Crucero (koepel) van Burgos is geen werk van menschen, doch van engelen.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1909-052.jpg" alt="Boetvaardige Magdalena, naar Leonardo da Vinci, in de kapel van den Conn&eacute;table." width="434" height="602"><p class="figureHead">Boetvaardige Magdalena, naar Leonardo da Vinci, in de kapel van den Conn&eacute;table.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Het ijzeren hek van het koor, waar bisschop Maurice ligt begraven onder een tombe, waarop zijn beeltenis prijkt in geciseleerd
+en ge&euml;mailleerd brons; de zilveren kandelabers van de Capilla Mayor, het hoogaltaar, de medaillons, die de pijlers van den
+hoofdbeuk versieren, de grootsche trap, die naar het Pellejeria-portaal voert, het zijn allen meesterstukken van smeed-, ciseleer-,
+en beeldhouwkunst, waarbij groote vormenrijkdom wordt beheerscht door den zuiversten smaak. Zij toonen om strijd, hoe vurig
+het geloof moet zijn geweest, dat de kunstenaars bezielde, welke zulke meesterstukken schiepen, en die meerendeels het levenslicht
+aanschouwden in de stad, waaraan zij die overtuigende bewijzen van hun groote gaven hebben geschonken. Doch het grootste kleinood
+van de Kathedraal blijft toch de kapel van den Conn&eacute;table, die zich aansluit bij het middenschip. Zij werd in 1482 gebouwd
+door den Conn&eacute;table van Castili&euml;, Don Pedro Hernando de Velasco, en zijn gemalin, Dona Mencia de Mendoza, dochter van een
+beroemd veldheer en dichter, den Markies van Santilhano. Zoodra men het hek ontwaart, dat deze kapel afsluit, gevoelt men,
+hoe de pracht van het schouwspel, dat ons hier te wachten staat, alles <a id="d0e140"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e140">54</a>]</span>zal overtreffen, wat ons oog tot nu toe hield geboeid. Het is onmogelijk, de schoonheid en vindingrijkheid der compositie,
+en de heerlijke behandeling van het materiaal door photographische afbeeldingen weer te geven, daar het hek zes meter hoog
+is, en men dus de camera op een te verren afstand moet plaatsen; slechts zeer uitvoerige teekeningen kunnen recht doen weervaren
+aan dit pronkstuk eener kunst, waarin de Spanjaarden boven alle andere volken uitmuntten. Cristobal Audino, een inwoner van
+Burgos was de man, wien dit grootsche werk werd opgedragen, zijn naam is er in gegrift, met het jaartal 1523.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1909-053.jpg" alt="Burgos.&#8212;De Poort van Santa Maria, die zoowel aan een triomfboog als een vesting herinnert." width="480" height="720"><p class="figureHead">Burgos.&#8212;De Poort van Santa Maria, die zoowel aan een triomfboog als een vesting herinnert.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De kapel heeft een achthoekigen grondvorm en vertoont de kenmerken der latere gothiek, waarin Spanje een veertigtal jaren
+bij Frankrijk ten achter is gebleven. De geheele bouw, met het hooge puntbogengewelf, dat als bekroning dient, herinnert aan
+een zwaren slottoren, rijk versierd met beeldhouwwerk, inschriften, kostbare bas-reliefs, en die heerlijke wapenschilden,
+welke de Spaansche kunstenaars zoo voortreffelijk wisten te behandelen. Dat der Velasco&#8217;s maakt een overweldigenden indruk,
+en zou op zich zelf reeds voldoende zijn, om de kapel op te luisteren.
+
+</p>
+<p>In dit heiligdom wordt een kostbare reliquie bewaard, door Paus Sixtus VI aan Don Juan Velasco geschonken; een doorn uit de
+doornenkroon van den Heiland, die in den achterwand van het altaar is aangebracht, in een omlijsting; waarvan de rijkdom in
+overeenstemming is met de waarde van het kleinood, dat zij omsluit. Het altaarstuk stelt Simeon en Anna in den tempel voor,
+en het geheele altaar is een pronkstuk van renaissance-stijl, dat de aandacht verdient van iederen kunstenaar, die een volmaakt
+voorbeeld van polychrome versiering wenscht te bestudeeren. V&oacute;&oacute;r het altaar rusten de stichters der kapel onder een prachtige
+roodgranieten zerk, waarop in carrarisch marmer hun beeltenissen zijn aangebracht, in liggende houding. Hij in volle wapenrusting,
+de grafelijke kroon op het hoofd, en de voeten rustend op een leeuwenpaar, zij een trotsche edelvrouw, met den sluier om het
+hoofd gewonden, en een lievelingshond, slapend in de plooien van haar kleed. Toen deze kapel gesticht werd, waren de katholieke
+vorsten er nog niet in geslaagd, Granada te veroveren. Don Pedro Hernandez de Velasco was in den strijd, welke aan die beslissende
+zegepraal voorafging, een der trouwste helpers van den Koning geweest, en had, toen hij ten strijde trok, vertrouwend op het
+verstand en de voorzichtigheid van zijn echtgenoote, haar het beheer over zijn uitgestrekte goederen opgedragen. Zij vergenoegde
+zich niet ermede, zijn rijkdommen te doen vermeerderen; maar ging nog verder in hare edelmoedige toewijding, door gedurende
+de afwezigheid van haar gemaal de kapel der Reiniging te laten bouwen, het paleis van het Koord, en een landhuis, de Casa
+de la Vega. Men zegt, dat Dona Mencia haar man bij zijn terugkomst tegemoet ging, vergezeld van een gevolg van edelvrouwen
+en dienaren, en hem knielende begroette met de woorden<span id="d0e151" class="corr" title="Bron: ;">:</span> <span id="d0e154" class="corr" title="Niet in bron">&#8220;</span>Heer, wees welkom op uw grondgebied; gij zult er een schoon lustverblijf vinden, om te rusten na de jacht; een paleis, waarin
+gij uwe vorsten moogt ontvangen, en een kapel, waar gij zult begraven worden, als God u roept.&#8221; Don Pedro prees zijne vrouw
+om haar doorzicht, en verheugde zich over hare trouw. De Casa de la Vega is mij onbekend; maar ik heb ruimschoots, gelegenheid
+gehad, het paleis van het Koord in oogenschouw te nemen. Dit fraaie gebouw, dat op het Vrijheidsplein is gelegen, en thans
+voor militaire doeleinden wordt gebruikt, is zoo genoemd naar het koord van den H. Franciscus, dat als eigenaardig versieringsmotief
+de ingangsdeur omlijst, waarboven de beide schilden der Mendoza&#8217;s en der Velasco&#8217;s de Figueroa zijn aangebracht. In den voorgevel
+liet Dona Mencia de spreuk beitelen: <span lang="es">Un bel morir toda la vida honra</span>. (Een schoone dood strekt een geheel leven tot eer). Het gebouw zelf is van grijzen steen opgetrokken, zwaar en somber, slechts
+twee verdiepingen hoog, en geflankeerd door de eigenaardige vierkante torens, die karakteristieke kenmerken zijn van de woningen
+der spaansche edellieden. Prachtige wapenschilden, waarboven heraldische helmfiguren zijn aangebracht, sieren de hoeken dezer
+torreons. Het schild der Velasco&#8217;s wordt gedragen door een leeuw; dat der Mendoza&#8217;s door een griffioen. De muren, waarin eertijds
+slechts enkele smalle vensteropeningen waren uitgespaard, zijn in de vorige eeuw bedorven door leelijke moderne vensters,
+met nog leelijker balkons. Gelukkig is het bovenste gedeelte van het gebouw ongeschonden gebleven, en ons oog kan zich verlustigen
+in de beschouwing der schoone bekronende balustrade, bloemvormen, afgewisseld door St. Andreaskruizen, ter herinnering aan
+de verovering van de vesting Baeza op de Mooren, door een Velasco, op den feestdag, aan dien heilige gewijd. De bekroning
+der torens, op welker top zich galerijen bevinden, wordt gevormd door een afwisselende rij heraldische leeuwen en lanspunten;
+het werk van een arabisch bouwmeester, Mohamed van Segovia. Wie het gebouw binnentreedt, doet wel, zich voor te bereiden op
+teleurstelling, die het gezicht der leege patio&#8217;s en geplunderde zalen niet nalaten zal in hem te wekken. Het paleis was een
+beter lot waardig. Van den beginne vertoefden binnen zijne muren de vorstelijke gasten, die de familie der Velasco&#8217;s met hunne
+bezoeken vereerden. De Katholieke koningen ontvingen hier gezantschappen, en vierden er feest ter gelegenheid der huwelijksvoltrekking
+tusschen hun eenigen zoon, Don Juan, met Margaretha van Oostenrijk, dochter van Keizer Maximiliaan. Hier bracht Christoffel
+Columbus, teruggekeerd van zijn tweeden tocht, zijn koning hulde, zooals na zijn eerste reis te Barcelona was geschied, en
+overschreed dezen drempel onder de toejuichingen der menigte, omgeven door Indianen, welke de kostbaarste geschenken uit den
+vreemde droegen, om onder de hovelingen te worden uitgedeeld. Alleen het goud, dat hij medebracht, was bestemd voor de Koningin,
+die beval, dat het gebruikt zou worden voor de versiering van het altaar in de Cartuja de Miraflores.
+
+</p>
+<p>Ook Karel V heeft tweemaal binnen de muren van het paleis van het Koord vertoefd. De eerste maal in 1527, vergezeld van keizerin
+Isabella, in de dagen toen het geluk hem nog scheen toe te lachen; de tweede maal in 1555, toen hij reeds <a id="d0e162"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e162">55</a>]</span>afstand had gedaan van den troon, en zich teleurgesteld en zwaarmoedig naar het klooster St. Just begaf. Naast deze sombere
+herinnering spreekt de kroniek van een liefelijke verschijning, die het paleis eenmaal verhelderde door haar bekoorlijkheid.
+Het was een zekere Dona Juana, die door haar geboorte behoorde tot het koninklijk huis van Aragon. Toen<span id="d0e164" class="corr" title="Bron: ."></span> namelijk Ferdinand de Katholieke nog een jongeling was, werd hij door zijn Vader naar Aragon gezonden, om troepen te werven,
+tot demping van den opstand der Cataloni&euml;rs. Op een stormachtigen avond vond hij een schuilplaats in het huis eener weduwe,
+die een beeldschoone dochter had, welke in de geschiedenis vermaard werd onder den naam van la Minyona de mitja mit, (la mignonne
+de minuit) ter herinnering aan het uur, waarop zij, als page verkleed, met haar vorstelijken minnaar het huis harer moeder
+verliet. Uit deze vereeniging werd een dochtertje geboren, waarvoor Ferdinand steeds groote genegenheid koesterde, en dat
+een uitmuntende opvoeding genoot. Een geheele kring van dichters, geleerden en wijsgeeren wist zij om zich te verzamelen,
+en aan haar droeg Don Pedro Fernando de Villegas zijn Dante-vertaling op, die te Burgos is gedrukt, in 1515. Zij bleef steeds
+de getrouwe vriendin van hare ongelukkige halfzuster, de krankzinnige koningin Johanna, de moeder van Karel V, en hare tegenwoordigheid
+was als een zonnestraal in het schoone, maar sombere paleis van het Koord. Aan de drie gebroeders Colonia, die uit Keulen
+geboortig waren, en voor de hertogin van Velasco reeds de Kapel der Reiniging, de Casa de la Vega en het paleis van het Koord
+hadden gebouwd, werd door Koningin Isabella de voltooiing opgedragen van de Cartuja de Miraflores, die eenige mijlen van Burgos
+was gelegen, en bestemd was, om als rustplaats te dienen van de asch harer ouders, Koning Juan en Koningin Isabella, en van
+haar broeder Alonso. Zij vervulde daardoor een lang gekoesterden wensch haars vaders. Deze toch had in 1441 het paleis Miraflores
+geschonken aan de Karthuizer Broederschap, op voorwaarde dat hij binnen de muren van hun kerkgebouw zou worden begraven. Het
+klooster werd echter in 1442 door brand verwoest, en eerst in 1488 was de herbouw, die steeds vertraagd was geworden, zoover
+gevorderd, dat de jonge koningin de opdracht van haar vader kon vervullen en na de voltooiing van het kerkgebouw de graftomben
+harer ouders kon doen oprichten. Ook het altaar en de koorstoelen dateeren uit dat tijdperk. Na een prachtige wandeling langs
+den oever van den Arlanzon, onder de schaduw van boomen, die hier in het begin der vorige eeuw waren geplant, voerde onze
+weg omhoog, met het uitzicht over een breede, vruchtbare vallei, die zich aan onze linkerhand uitstrekte, terwijl rechts de
+steenachtige bodem slechts eenig schraal struikgewas vertoonde.
+
+</p>
+<p>In de verte zagen wij hooge muren, de omheining der tuinen en akkers, die door de Karthuizer monniken werden bebouwd. Langzamerhand
+werd de helling steiler, en weldra zagen wij tegen den blauwen hemel grijze torens afsteken, die aan de muren van het paleis
+van het Koord herinnerden, welke uit dezelfde steensoort zijn opgetrokken. Het kostte ons geen geringe moeite, ons toegang
+tot het heiligdom te verschaffen. Eerst scheen alles goed te gaan; wij ontdekten in een blinden muur een deurtje, dat slechts
+met een klink gesloten was, en toegang gaf tot een binnenpleintje, waar op een half verflenst bloemperk een niet zeer fraai
+standbeeld prijkte van den Heiligen Bruno. Verder konden wij niet; een ijzeren hek scheidde het plein in twee helften, en
+achter dat hek was alles doodstil. Op ons herhaald bellen, hoorden wij eindelijk heel in de verte deuren slaan, en na veel
+gerammel en geknars van grendels verscheen achter het hek de reuzengestalte van den portier, in de witte pij en den zwarten
+mantels der Karthuizers. Na lang overleg bleek het, dat wij ons bezoek aan de kerk juist zoo moesten zien in te richten, dat
+het geen stoornis veroorzaakte in de geregelde godsdienstoefening, noch in de godsdienstige overpeinzingen der broeders, terwijl
+het evenmin mocht samenvallen met het etensuurtje van den gids, die ons geleiden zou.
+
+</p>
+<p>Wij wachtten dus lang en geduldig op den drempel der gesloten deur, om dat geduld dan ook ten slotte ruimschoots beloond te
+zien. Het hooge schip der kerk maakt een majestueuzen indruk, en is veel lichter, dan het inwendige van de meeste Spaansche
+kerkgebouwen. De grijze steen der muren is helaas gewit; maar ons oog verlustigt zich weldra in de schoonheid der heerlijke
+gothische koorstoelen, van donkerbruin notenhout, z&oacute;&oacute; uiterst fijn bewerkt, dat geen brons of ander metaal in zuiverheid van
+lijn met dit snijwerk zou kunnen wedijveren. De preekstoel is een waar pronkjuweel. Men zou bijna bang zijn, dien door een
+mensch te zien beklimmen, zoo licht en luchtig schijnt het gestoelte van bouw, en toch wordt reeds vijf eeuwen lang van dezen
+kansel gepredikt. Al dit wonderbare houtsnijwerk werd vervaardigd door Martin Sanchez en hier geplaatst in 1489, sinds welk
+jaartal er niet het geringste aan is beschadigd. Aan den voet van het altaar bevindt zich de door leeuwen gedragen koninklijke
+graftombe, die den vorm vertoont van een achtpuntige ster. Rondom het voetstuk, en onder de bekronende lijst wemelt het van
+fraai geboetseerde beeldjes, heiligen, apostelen en allegorische voorstellingen, terwijl een geheele flora van marmer woekert
+in de nissen en tusschen de slanke zuiltjes met hun verrukkelijke kapiteelen. Op het bovenvlak rusten de twee liggende beelden,
+door een tusschenruimte gescheiden. De mantel die des konings gestalte geheel omhult, is prachtig van teekening, versierd
+met gekroonde medaillons, waarop in bas-relief de leeuwen en kasteelen van het Koninklijk huis zijn aangebracht. De koningin,
+wier gelaat een weinig terzijde gewend is, heeft een gebedenboek en een rozenkrans in de hand. De hals is bloot, op het geborduurde
+hemd, dat haar borst bedekt, rust een halsketen, en zij draagt kostbare ringen aan de gehandschoende hand. De verbazende rijkdom
+der kleedij, die met de grootste nauwkeurigheid, tot in de geringste d&eacute;tails van borduursel en kleinoodi&euml;n, is weergegeven,
+maakt het schouwspel curieus en belangwekkend, doch doet overigens afbreuk aan den ernst en de waardigheid, welke het karakter
+moesten zijn van de graftombe dezer groote vorsten.
+<a id="d0e170"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e170">56</a>]</span></p>
+<p>Toen Napoleon de Cartuja bezocht, (men vertoonde nog voor eenige jaren den boom, waaraan zijn paard werd vastgebonden) beval
+hij, na het mausoleum te hebben bezichtigd<span id="d0e173" class="corr" title="Bron: ;">,</span> dat dit meesterstuk van spaansche kunst naar Frankrijk zou worden overgebracht. Men wist echter uitstel te verkrijgen, door
+bezwaren te opperen aangaande de moeilijkheid van het vervoer, en gelukkig werd het gevaar door den verderen loop der gebeurtenissen
+afgewend.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1909-056.jpg" alt="Burgos.&#8212;De kathedraal." width="536" height="720"><p class="figureHead">Burgos.&#8212;De kathedraal.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Aan de linkerzijde van het gebouw, onder een rijkversierden gothischen boog, bevindt zich in een nis het beeld van Don Alonso,
+in biddende houding, dat nog schooner is dan de beeltenis zijner ouders. Welk een treurig lot trof dezen prins, die, als aanvoerder
+van de rebellen, welke zich tegen zijn ouderen broeder Enrique IV hadden verzet, te Avila tot Koning van Castili&euml; werd uitgeroepen,
+en reeds op zestienjarigen leeftijd bezweek, zonder dat de oorzaak van zijn dood bekend was. Ook hier zijn alle bijzonderheden
+der kleeding uiterst getrouw weergegeven. Het grafteeken herinnert in zijn groote lijnen aan het monument van Juan de Padilla,
+in het museum van Burgos. Het altaar zelf, dat het jaartal 1490 draagt, is prachtig van kleur en lijn, en uitstekend bewaard.
+De twee groote meesters uit het laatst der 15de eeuw, Diego de la Cruz en Gril de Syloe hebben het ontworpen. Het is een grootsche
+conceptie, een groepeering van alle onderdeelen om een kring van engelen, die het bloed van Christus opvangen. Ondanks zijn
+hoogen ouderdom schijnt het ternauwernood door den tand des tijds geschonden. Al was het niet gemakkelijk geweest, in de Cartuja
+door te dringen, eenmaal onder de hoede van den jongen geleider, die mij tot gids strekte, smaakte ik dan ook onvermengd genot.
+Nadat ik langen tijd de graftomben, het altaar, en de koorstoelen had bewonderd, trad ik nog eene afzonderlijke kapel binnen,
+waar voor het altaar een beeld stond, dat een monnik voorstelde in een witte pij, in zielsverrukking starend naar het kruis,
+dat hij in de opgeheven rechterhand houdt. Het was het beeld van den heiligen Bruno door Pereira, een der schoonste beschilderde
+beelden van geheel Spanje, door onzen grooten beeldhouwer Falgui&egrave;re voor een meesterstuk verklaard. Terwijl ik nog in de beschouwing
+van dit kunstwerk verzonken was, luidde een klok, die blijkbaar den middagdienst aankondigde; want de jonge monnik sloot de
+deuren der zijkapellen en verschikte iets op de tafel bij het altaar. Ik nam dien stillen wenk ter harte en maakte aanstalten
+om te vertrekken. Toen ik mijn gids in het Spaansch bedankte, zeide hij: &#8220;Ik vraag u om verschooning; ik heb Frankrijk nog
+maar sedert kort verlaten en ken het Castiliaansch nog niet.&#8221; Ik gevoelde een opwelling van medelijden en zeide: &#8220;Ik hoop
+dat gij ons geliefd vaderland nog eens moogt weerzien.&#8221; Hij boog, maar zijn gezicht stond droevig.
+
+<a id="d0e183"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e183">57</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1909-057.jpg" alt="Het Alcazar te Segovia." width="720" height="521"><p class="figureHead">Het Alcazar te Segovia.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;In welke provincie hebt gij gewoond, eerwaarde vader?&#8221; vroeg ik. &#8220;In Narbonne,&#8221; antwoordde hij; &#8220;maar ik ben in Toulouse
+geboren.&#8221; Bij die laatste woorden glimlachte hij. Ik begreep het nu, wij waren afkomstig uit dezelfde streek. Doch ik kon
+hem niets meer vragen. Hij boog eerbiedig, en de zware deur viel achter mij toe. Ik had hier dus een stadgenoot ontmoet, misschien
+wel iemand, wiens familie mij bekend was. Wie weet of ik hem niet als klein kind reeds had gezien. Mijn hart kromp ineen,
+toen ik mij voorstelde, hoe hij hier nu voor altoos zou zijn opgesloten, en toch scheen hij niet ongelukkig. Gedurende de
+twee uren, dat ik in de kerk vertoefde, was hij in gebed verzonken geweest. Ik keerde weer terug tot het rumoer en de onrust
+der wereld, terwijl een lichtstraal van boven zijn ziel verhelderde en hem de aardsche ellende vergeten deed. Het is eigenaardig,
+om op te merken, dat de nauwe betrekking tusschen Itali&euml; en Spanje, welke landen in het laatst der 15de eeuw veelvuldig met
+elkander in aanraking kwamen, slechts weinig invloed uitoefende op de spaansche bouwkunst, en dat de beroemdste kunstenaars,
+wars van den vernieuwenden invloed der renaissance, langen tijd nog de fransch-germaansche tradities getrouw bleven, en den
+laat-gothischen bouwstijl in eere hielden, nadat deze in Europa reeds voor andere vormen had plaats gemaakt. Slechts in hun
+woonhuizen, scholen en hospitalen vertoonen zich sporen van andere invloeden. In het laatst der 15de eeuw ontstonden, behalve
+de hier reeds door ons genoemde bouwwerken, te Toledo San Juan de los Reyes, te Segovia het klooster van Parral; bij Avila
+dat van St. Thomas; verder de beurs te Valencia, en eindelijk, in Valladolid alleen, de kerk en het klooster van St. Paul,
+gebouwd op kosten van kardinaal Torquemada, en de scholen van St. Gregorius en Santa Cruz, al welke gebouwen welsprekende
+getuigen zijn van de onge&euml;venaarde schoonheid der spaansche Gothiek.
+
+</p>
+<p>Dat juist Valladolid (bijgenaamd <span lang="es">l&#8217;emporio de las bellas artes</span>) de verzamelplaats van zoovele monumenten van uitnemende kunstwaarde werd, behoeft ons niet te bevreemden. De stad was niet
+enkel de hoofdstad van Castili&euml;; onder het glorierijk bewind der katholieke koningen werd zij de voornaamste stad van geheel
+Spanje. En toch, als men thans van uit het dal van den Pisuergo de stad nadert, langs een modernen wandelweg, met een fraai
+plantsoen, maakt zij op het eerste gezicht volstrekt niet den indruk, een oude stad te zijn. De straten zijn goed onderhouden,
+behoorlijk geplaveid en electrisch verlicht; slechts kooplieden, die op straat hun watermeloenen hebben uitgestald en ze te
+koop bieden, herinneren ons, dat wij hier in Spanje zijn. Eerst als men op het plein van la Fuente Dorada is aangekomen, dat
+zich aansluit bij de Ochavo, een onregelmatig kruispunt van wegen, waarop de Plateria-straat uitkomt, voelt men, dat Valladolid
+een eerwaardige stad is, <a id="d0e196"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e196">58</a>]</span>en naast het al te blinkend marmer der bouwwerken van gisteren, ook den ruwen steen van zijn antieke gedenkteekenen kan vertoonen.
+
+
+</p>
+<p>Rondom het plein van la Fuente Dorada werpt een zware bogengalerij een verkwikkende schaduw, en de winkels daaronder, die
+het plein van alle zijden omringen, doen goede zaken. Onder de grijze oude bogen komen zich des Zondags de boeren uit de omstreken
+verdringen; de meesten gekleed in de eigenaardige oude volksdracht, de nauwsluitende broek, die aan de knie&euml;n de witte of
+blauwe grofwollen kousen laat zien, en het aardige korte wambuis. Vroeg in den morgen hebben zij hun waren reeds verkocht,
+en doen nu inkoopen, eer ze weer naar hun dorp terugkeeren.
+
+</p>
+<p>Wanneer in de muren eener stad, als een spiegel, de tafereelen konden weerkaatst worden, welke zich op die plek hebben afgespeeld,
+welk eene reeks van schrijnende contrasten zouden deze vormen! Op datzelfde Ochavo, waar de menigte zich thans zoo onschuldig
+vermaakte, stond eertijds het schavot, waarop de Conn&eacute;table Alvaro de Luna het leven liet, de gevierde gunsteling van Koning
+Juan II, wiens lotgevallen vier eeuwen na zijn dood nog bij het volk in levendige herinnering zijn gebleven.
+
+</p>
+<p>Het lot scheen hem een gelukkigen levensloop te hebben voorbeschikt, en zijn geschiedenis is romantisch als een verdicht verhaal,
+tot zijn tragisch einde haar plotseling afbreekt. Van zeer nederige afkomst, misschien een bastaard van het geslacht de Luna,
+bezat de Conn&eacute;table toch blijkbaar juist die eigenschappen, welke een vorst als Don Juan konden boeien. De gunsteling was
+begaafd, energiek, bestand tegen vermoeienissen en gehard in den krijg; de heerscher lui, lichtzinnig en genotzuchtig. Het
+sprak dus vanzelf, dat het de taak van den hoveling werd, zijn meester al de lasten en verplichtingen, aan het koningschap
+verbonden, te besparen, en ze op zijn eigen schouders te nemen. Het aantal zijner benijders steeg echter met zijn steeds toenemende
+macht; temeer daar hij, ofschoon jegens zijn vrienden edelmoedig en mild, toch die macht misbruikte om zichzelf ten koste
+van het algemeen belang te bevoordeelen. De oorzaak van zijn val wordt gezocht in het feit, dat hij, toen Don Juan na den
+dood zijner gemalin een tweede huwelijk wilde sluiten, in &#8217;s konings naam, doch zonder dezen zelfs van te voren te waarschuwen,
+Isabella van Portugal voor den vorst ten huwelijk vroeg, terwijl de koning zelf voornemens was geweest om de hand te vragen
+van Radegonde van Frankrijk. Hij kwam echter de belofte na, door zijn gunsteling gedaan; doch waarschijnlijk tegen zijn zin.
+Onmiddellijk na zijn huwelijk toch bleek het, dat de Koningin de verklaarde vijandin van den Conn&eacute;table was geworden en geen
+rust had, eer zij haar echtgenoot had onttrokken aan een overheerschenden invloed, dien zij noodlottig achtte. Zij vond steun
+bij de overige edelen, en wist het zoover te brengen, dat de voormalige <span id="d0e204" class="corr" title="Bron: gnnsteling">gunsteling</span> des Konings van hoogverraad werd beschuldigd, en met algemeene stemmen werd ter dood veroordeeld. Het vonnis werd zoo snel
+mogelijk voltrokken, daar men anders vreesde dat de Koning, bij zijn weifelachtig karakter, licht van voornemen veranderen
+kon. En inderdaad, nauwelijks was het hoofd van den ongelukkigen man na de terechtstelling op de punt van een lans op het
+schavot geplaatst, of reeds kwam een bevel des Konings om het vonnis te herroepen.
+
+</p>
+<p>Tot op het laatste oogenblik nog verwachtte Alvaro genade, daar hij aan de genegenheid, die de vorst voor hem koesterde, niet
+twijfelen kon. Don Juan werd gekweld door hevig berouw, en volgde een jaar later den vriend in het graf, dien hij zoo trouweloos
+had behandeld.
+
+</p>
+<p>Het lijk van den Conn&eacute;table, dat eerst op het kerkhof der ter dood gebrachte misdadigers begraven was, rust thans in de Kathedraal
+van Toledo, onder de gewelven der prachtige kapel, die Alvaro nog in de dagen zijner macht had doen oprichten. Koningin Isabella
+was grootmoedig genoeg, zijn dochter te vergunnen, het lijk haars vaders daarheen te laten overbrengen.
+
+</p>
+<p>Niet alleen het Ochavo-plein, waar het schavot stond, doch ook de Plaza Mayor heeft tooneelen van verschrikking aanschouwd.
+Daar werd den 7<sup>den</sup> October 1559 het eerste beruchte autodaf&eacute; gehouden, dat eerst in de maand Mei zou hebben plaats gehad, doch tot het najaar
+was uitgesteld op bevel van Philips II, die zich destijds in de Nederlanden bevond, en het schouwspel niet wilde missen. De
+bevolking stroomde toe, als gold het een volksfeest. De Koning was vergezeld van zijn zoon, zijn zuster, meerdere bisschoppen,
+de gezant van Frankrijk, en vele hovelingen en edelvrouwen. De Koning zag zoo strak en somber, dat volgens de uitdrukking
+van een geschiedschrijver uit die dagen, &#8220;het scheen alsof zijn blik de zonnestralen deed verbleeken.&#8221; Dertien beschuldigden
+ondergingen den marteldood, doch een groot aantal anderen redde hun leven, door zich op het laatste oogenblik te bekeeren.
+&#8220;De Spanjaarden, die niet worden verbrand, zijn z&oacute;&oacute; gehecht aan de Inquisitie, dat het jammer zou zijn, hen ervan te berooven,&#8221;
+zegt Montaigne.
+
+</p>
+<p>Thans ontmoeten elkaar op de Plaza Mayor vroolijke jongelieden, die haar als pantoffelparade hebben uitverkoren; vooral wanneer
+de militaire muziek er haar luchtige wijsjes speelt. Het is een gelegenheid om elkaar te ontmoeten, zooals de Calle de la
+Sierpe in Sevilla. Aan de linkerzijde van het plein verrijst een groot, wit gebouw, waarvan de steigers nog niet zijn weggenomen.
+Het is het nieuwe Ayuntamiento, waarop reeds de donker purperen vlag van Castili&euml; wappert.
+
+</p>
+<p>Het is volstrekt niet vreemd, dat Valladolid het treurige voorrecht genoot, getuige te zijn van dat eerste autodaf&eacute;; want
+eerst in 1563, nadat het Escuriaal voltooid was, bracht Philips II den zetel van het bestuur over naar Madrid, en verliet
+de stad, waar hij geboren was. Veel echter getuigt er nog van de belangrijke rol, die zij in de geschiedenis van het koningschap
+vervulde.
+
+</p>
+<p>Links van het klooster van St<span id="d0e222" class="corr" title="Niet in bron">.</span> Paulus, waarvan de hooge voorgevel, met het fraaie beeldhouwwerk, dat echter veel door de vorst heeft geleden, statig oprijst,
+verheft zich een paleis met zware muren, waarin een zeer schoon en karaktervol hoekvenster de aandacht van den beschouwer
+tot zich trekt. Hier aanschouwde de eenige wettige zoon van Karel V het levenslicht. Het gebouw, dat van buiten ongeschonden
+<a id="d0e225"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e225">59</a>]</span>is gebleven, is van binnen geheel verbouwd en voor administratieve doeleinden ingericht. Het klooster van St. Paulus, dat
+thans aan de buitenzijde van de stad is gelegen, schijnt er vroeger het middenpunt van te hebben uitgemaakt; want in een ander
+paleis, tegenover het klooster, werd Anna van Oostenrijk geboren, die Koningin van Frankrijk, en de moeder van Koning Lodewijk
+XIV werd. Ook werd hier een gezantschap gehuisvest van den Shah van Perzi&euml;, toen deze vorst Philips II voorstelde, een verbond
+tegen de Turken aan te gaan. De perzische boodschappers geraakten zoozeer onder den indruk der verblindende pracht van den
+Katholieken eeredienst, dat drie van hen hun geloof verzaakten, en overgingen tot het Christendom. In dit paleis vertoefde
+ook Philips IV, na zijn terugkeer van die reis naar Frankrijk, waarbij hij zijn dochter Maria Theresia tot aan de grenzen
+had begeleid, waar haar jeugdige koninklijke verloofde haar wachtte. Het schijnt, dat hij zich hier moest herstellen van den
+schok, dien het weerzien van zijn zuster Anna, die hij niet had ontmoet sedert haar huwelijk met Lodewijk XIII, hem had veroorzaakt.
+Zij was namelijk zoo onvoorzichtig geweest, hem te willen omhelzen, iets dat geheel in strijd was met de spaansche &eacute;tiquette,
+en hem met recht mocht doen vreezen voor de toekomst van zijn geliefde dochter, die thans ook in die lichtzinnige omgeving
+zou moeten verkeeren.
+
+</p>
+<p>Doch andere herinneringen dan die aan vorstelijke grootheid en luisterrijke feestelijkheden dringen zich thans weder aan ons
+op. In een der straten, die naar het centrum van de stad voeren, staat nog het huis, waar Christoffel Columbus den laatsten
+adem uitblies. Op zijn verlangen werd hij begraven in het ordegewaad van den H. Franciscus, en in zijn doodkist legde men,
+op zijn uitdrukkelijken wensch, de ketenen, waarin hij, op bevel van Bobadilla, smadelijk was geklonken geweest. Al zijn bitterheid
+over die onrechtvaardige veroordeeling lag in dien laatsten eisch uitgedrukt. De katholieke vorsten hadden echter met nadruk
+geprotesteerd tegen die barbaarsche behandeling van hun gunsteling. &#8220;Wees verzekerd,&#8221; schreven zij aan hun admiraal, op 14
+Maart 1502, &#8220;dat uwe gevangenschap ons zeer leed doet. Gij zult dit duidelijk bemerken; want zoodra het bericht ervan tot
+ons kwam, gaven wij bevel, haar te doen eindigen. Gij weet, hoe hoog gij bij ons staat aangeschreven, en thans willen wij
+u goed behandelen en nog meer eer bewijzen dan te voren.&#8221;
+
+</p>
+<p>Ondanks dit openlijk bewijs der vorstelijke gunst, bleef het noodlot den admiraal vervolgen. Hij stierf in ongenade en in
+de treurigste omstandigheden; en schonk zelfs niet zijn naam aan het werelddeel, dat hij had ontdekt.
+
+</p>
+<p>Nog een ander huis is in deze stad te vinden, waar in armoede en ontbering een der grootste genie&euml;n van zijn tijd heeft geleefd.
+Vroeger stond het buiten de stad; thans is het door moderne huizen ingesloten. Het is het huis, door Cervantes bewoond, in
+1603. Een nauwe, steile trap voert naar twee kleine, lage kamers, met zware zolderbalken. De eene, die zeer donker is, diende
+blijkbaar als keuken, en als slaapplaats tevens, want in de andere kamer was geen plaats genoeg voor het zeer talrijke gezin,
+waarvan de vrouwelijke leden met borduren of verstelwerk den kost zochten te verdienen, terwijl Cervantes voor eenige groote
+heeren hun boeken bijhield, copi&euml;erwerk verrichtte, en brieven schreef voor lieden, die deze kunst niet verstonden. Des avonds
+echter, wanneer zijn dagtaak was ge&euml;indigd, vergat hij zijn zorgen en ontberingen en schreef verder aan het werk, dat hij
+reeds begonnen was in den tijd zijner gevangenschap. Onder zulke omstandigheden ontstond Don Quixote, dat nog na driehonderd
+jaren door de gansche beschaafde wereld om strijd wordt geroemd en genoten.
+
+</p>
+<p>Spanje heeft zich meermalen schuldig gemaakt aan een vijandige bejegening van diegenen harer zonen, welke zij veeleer de hoogste
+eer had mogen waardig keuren. Tevergeefs zocht ik hier naar den kerker, waarin de beroemde mystieke dichter, tevens Professor
+aan de Universiteit van Salamanca, Fray Luis de L&eacute;on, gedurende de vijf jaren van zijn gevangenschap niet slechts een vertaling
+van het boek Job en de Psalmen schreef, doch ook het schoone dichtwerk &#8220;de volmaakte Echtgenoote,&#8221; &#8217;t welk hij opdroeg aan
+zijn verwante, Dona Valeria de Osorio, een boek vol wijze en beminnelijke raadgevingen, die de hedendaagsche vrouwen nog steeds
+wel zouden doen, te behartigen.
+
+</p>
+<p>Reeds lang heeft men in de oude hoofdstad van Castili&euml; toegegeven aan eene neiging, om het oude af te breken, en in de plaats
+daarvan het nieuwe te doen verrijzen, dat niet altijd hetgeen voorafging, in schoonheid overtreft. De gothische kathedraal
+is verdwenen, en heeft plaats gemaakt voor een half grieksch, half romeinsch bouwwerk, dat schijnt te willen wedijveren met
+de St. Pieterskerk te Rome. Het is het werk van Herrera en herinnert aan de Kathedraal van Granada, doch is nuchterder en
+killer dan deze. D&aacute;&aacute;r toch werd het kerkgebouw onder het oppertoezicht der katholieke vorsten begonnen, en voltooid in de
+dagen, toen gevoelens van rechtmatigen trots en vurige vroomheid allen bezielden, die naar hun beste vermogen medewerkten,
+om het geheel te volmaken door heerlijk beeldhouw- en schilderwerk. Te Valladolid echter, waar reeds eeuwen het vuur der godsdienstige
+geestdrift, door de godsdienstoorlogen gewekt, was uitgebluscht, toen met den bouw dezer kerk werd begonnen, is het gebouw,
+ondanks zijn grootschen opzet, kil en ledig gebleven. De geloovige inwoners bezoeken dan ook bij voorkeur andere kerkgebouwen,
+welke meer werken op hun fantasie, zooals dat van Santa Maria la Antigua, San Martin, la Cruz, en Nuestra Senora de las Angustias,
+welke allen versierd zijn met dat heerlijk schilder- en beeldhouwwerk, &#8217;t welk wij danken aan den beitel en het penseel van
+Juan de Juni, Hernandez, Berruguete en Cristobal de Velasquez, dien kring van beroemde kunstenaars uit het Noorden, die der
+school van Sevilla den weg hebben gebaand.
+
+</p>
+<p>De Virgen de los Cuchillos of de los Dolores is een der schoonste van deze kunstwerken, en in een omgeving geplaatst, die
+haar tragische grootheid te meer doet uitkomen. In een kapel, die bijna even groot is als de kerk, waarvan zij deel uitmaakt,
+op een verhevenheid, eenige meters boven den beganen grond, onder een marmeren en bronzen troonhemel, die verlicht wordt door
+onder den koepel verborgen <a id="d0e239"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e239">60</a>]</span>electrische lampen, ligt de moeder der smarten neergezonken aan den voet van het kruis. Met achterovergeworpen hoofd richt
+zij in wanhoop de betraande oogen naar den hemel, terwijl zij de hand krampachtig op haar hart drukt, als verscheurd door
+smart. Geen ivoor kon fraaier en zorgvuldiger zijn bewerkt, noch beter eene beschildering hebben verdragen, even warm en doorwerkt,
+als het koloriet der schoonste schilderij. In tegenstelling met het gelaat en de handen, is de kleeding niet zoo uitvoerig
+behandeld; het roodbruin en zwartblauw van het gewaad is in groote en eenvoudige massa&#8217;s gehouden, en enkel door wat goud
+verlevendigd, dat men op eenigen afstand reeds niet meer onderscheidt. Doch waarom zijn de geloovigen in hun ijver zoo ver
+gegaan, in die hand, den beitel van een Michel Angelo waardig, zeven blinkende zwaarden te plaatsen? Het heet, dat zij beter
+de bedoeling van het kunstwerk doen begrijpen, en de beteekenis er van verzinnelijken. Voor de groote menigte der geloovigen
+zou de uitdrukking van het gelaat op zich zelf niet voldoende zijn; een stoffelijk symbool was noodig om hen het martelend
+lijden der heilige moeder Gods te doen nagevoelen; dus moeten zwaarden haar hart doorboren. Men kan zich moeilijk iets afstootenders
+en meer belachelijk realistisch voorstellen dan deze lompe verzameling wapentuig, waaraan als waardig pendant een zilveren
+<span id="d0e241" class="corr" title="Bron: anreool">aureool</span>, met zware, wijd uitstaande stralen is toegevoegd. De Virgen de los Cuchillos behoort aan een machtige broederschap. En al
+zou het zeer wel mogelijk zijn, dat zich onder de leden daarvan lieden van smaak en ontwikkelden kunstzin bevonden, geen van
+hen zou durven voorstellen, deze zwaarden te verwijderen, die met groote, lompe spijkers in de plooien van het kleed zijn
+geslagen. Zulk een daad zou als heiligschennis worden beschouwd door een volk, waarvan de vroomheid, ofschoon in wezen verflauwd,
+toch hardnekkig aan uiterlijke vormen gehecht blijft. Als men echter in gedachten die storende bijkomstigheden verwijdert,
+heeft de lijdende moedermaagd van Juan de Juni de macht, ons door de uitdrukking alleen van haar door hopelooze smart verwrongen
+gelaat, oprecht te ontroeren. Een ander schoon kunstwerk in dezelfde kapel is een bas-relief, de Blijde Boodschap voorstellend,
+dat langen tijd aan Pompeyo Leoni werd toegeschreven, doch het werk is van een kunstenaar uit Valladolid, Christobal Velasquez.
+
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1909-060.jpg" alt="Cartuja de Miraflores, Beeld van Prins Alfonso, broeder van Isabella de Katholieke." width="495" height="720"><p class="figureHead">Cartuja de Miraflores, Beeld van Prins Alfonso, broeder van Isabella de Katholieke.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De verschillende kerken betwisten elkaar hier bijna de eer, de heerlijkste kunstwerken te bezitten. Velen beweren, dat de
+Maagd der Smarten van Hernandez, die in de kerk van la Cruz wordt bewaard, die van Juan de Juni nog in schoonheid overtreft.
+Misschien zou ook ik deze meening zijn toegedaan, als ik het andere beeld had aanschouwd in een passende omgeving; doch daar
+het uitkwam tegen een achtergrond van spiegels met vergulde lijsten, en rondom de tragische hoofdfiguur engeltjes zweefden,
+die als echte Cupido&#8217;s beter bij een triomftocht van Venus zouden hebben gepast, kreeg ik den indruk, alsof de maagd van Hernandez
+hier een vreemde verschijning was, uit een naburig klooster hierheen overgebracht, en meer uit eerbied, dan uit kunstzin voor
+dit altaar geplaatst, waar zij niet behoorde. Toch is zij zeer schoon, en jeugdiger opgevat, dan de maagd van Juan de Juni,
+wier trekken door het lijden verouderd zijn.
+<a id="d0e251"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e251">61</a>]</span></p>
+<p>Deze beide beelden nemen geregeld deel aan de pasos, of optochten, die in de Paaschweek plechtig rondgaan, en in hooge mate
+de belangstelling en geestdrift der menigte gaande maken. In de Kerk van la Cruz wordt zulk een beeldengroep vertoond, die
+gereed is om aan den optocht deel te nemen; het geheel rust op een voetstuk, dat door vier zware wielen wordt voortbewogen.
+Als de poort der kapel wordt geopend, kan het zonder bezwaar naar buiten worden gereden. De groep stelt voor de afneming van
+Christus van het Kruis, met de weenende vrouwen aan den voet. Elk d&eacute;tail is zoo realistisch mogelijk weergegeven, tot een
+nog al leelijke ladder toe, en de geloovigen hebben niet kunnen nalaten, hun goeden wil te toonen, door de heilige maagd een
+prachtigen kanten zakdoek te vereeren, om haar tranen af te wisschen. Het lijkkleed, waarin Christus zal worden gewikkeld,
+is van fijn, geborduurd linnen, en de heilige vrouwen dragen keurig gesteven en gepijpte kanten kragen, die de strijkster
+veel werk moeten hebben gekost. Toen ik den pastoor, een zeer verstandig man, opmerkzaam maakte op de overbodigheid dezer
+versiersels, zeide hij: &#8220;Die nauwe vereeniging van zulk een ideale voorstelling met de dingen van het dagelijksch leven, doet
+het volk beter de beteekenis van het voorgestelde begrijpen. Als men dit naliet, zou de groote massa deze dingen minder goed
+verstaan; alleen de meer ontwikkelden zouden onder den indruk geraken.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1909-061-1.jpg" alt="Christus in het graf, door Juan de Juni. (In het Museum te Valladolid.)" width="655" height="429"><p class="figureHead">Christus in het graf, door Juan de Juni. (In het Museum te Valladolid.)</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Nog meer kunstschatten zijn in de overige kerken der stad te vinden; maar op de rijkste verzameling mag zich de school van
+Santa Cruz beroemen, die als museum is ingericht voor de vele kunstwerken, die uit naburige kloosters hier zijn aangebracht,
+vooral uit San Benito el Real.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1909-061-2.jpg" alt="Kerk van La Cruz. II. Maagd van Hernandez." width="433" height="605"><p class="figureHead">Kerk van La Cruz. II. Maagd van Hernandez.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Zoo zien wij daar een prachtigen Christus in het graf van Juan de Juni; de doop van Christus door Hernandez; de St. Sebastiaan
+van Berruguete; een borstbeeld van de heilige Elizabeth, dat door de forsche behandeling aan Michel Angelo herinnert; St.
+Theresa, schrijvend wat de H. Geest haar voorzegt, een werk, dat, hoewel eenigszins theatraal opgevat, van groote technische
+vaardigheid getuigt, en voorts de prachtvolle kop van Paulus door Juan Alonso de Villabrille, uit het jaar 1707. In plaats
+van zelf verder over deze meesterstukken uit te weiden, verwijs ik liever den lezer naar het werk van mijn echtgenoot over
+de beschilderde beelden van Spanje, waarin hij ieder afzonderlijk uitvoerig heeft behandeld. Bij het prachtige museum der
+school van Santa Cruz, behoort ook een kerkgebouw, waar, behalve groote, historische doeken, die ten onrechte aan Rubens worden
+toegeschreven, zich twee heerlijke bronzen beelden bevinden, die den graaf en de gravin de Lerma voorstellen, en vervaardigd
+zijn door Pompeijo Leoni. Zij zijn, hoewel misschien niet zoo grootsch ontworpen, nog uitvoeriger behandeld, dan de groepen,
+die Karel V en Philips II met hun verwanten voorstellen, in de kerk van het Escuriaal. Evenals de koorstoelen, zijn zij afkomstig
+uit het klooster van San Benito, waar zich het grafgewelf der grafelijke familie bevond. Het gewaad van de gravin is zoo getrouw
+nagebootst en <a id="d0e268"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e268">62</a>]</span>z&oacute;&oacute; minutieus behandeld, dat men elken naad en zoom der verschillende kleedingstukken, elken steek van het borduurwerk volgen
+kan. Toch schaadt deze uitvoerigheid niet aan den indruk van het geheel en sluit volstrekt geen dorheid van behandeling in.
+
+
+</p>
+<p>Een fraaie trap leidt naar de bovenverdieping van het gebouw, waarvan de zalen eveneens tot bewaarplaats dienen van allerlei
+kunstvoorwerpen; &#8217;t zij deze van groote waarde zijn of slechts als herinneringen door de Spanjaarden in eere worden gehouden.
+Een bonte mengeling van tapijten, inlegwerk in hout en ivoor, beeldjes van klei en beschilderd porselein, naast bijv. een
+half vergaan ledikant van verguld hout, waarin Napoleon eens heeft geslapen; en kunstig gesneden renaissance koorstoelen naast
+de grafkransen van een onlangs overleden verdienstelijk burger van Valladolid.
+
+</p>
+<p>Geheel boven in het gebouw bevindt zich een gothische deur, even merkwaardig door de rijke versiering, als omdat zij zoo volkomen
+ongeschonden is bewaard gebleven.
+
+</p>
+<p>De smalle deuropening geeft toegang tot een prachtige zaal, die als bibliotheek is ingericht. Vijftienduizend boekdeelen staan
+hier langs de wanden geschaard, grootendeels afkomstig uit naburige kloosters. In die stapels manuscripten, in hun perkamenten
+omhulling, zal wel veel merkwaardigs zijn te vinden. Vooreerst wordt dit heiligdom nog voor de meeste reizigers gesloten gehouden;
+een wijze maatregel; want dergelijke schatten mogen niet aan de onbescheiden blikken van nieuwsgierige lieden worden blootgesteld.
+Een belangrijke verzameling teekeningen staat echter ten dienste van kunstenaars, die in dergelijke zaken belang stellen;
+o. a. een reeks afbeeldingen van de kleederdracht der verschillende kloosterorden van de geheele wereld. Onder de schilderijen
+van zeer verschillende waarde, die hier in het museum worden tentoongesteld, is er een, die in &#8217;t bijzonder de aandacht trekt,
+het portret van den stichter dezer school, den beroemden kardinaal Mendoza, die de vriend, raadsman en getrouwe dienaar was
+van Ferdinand en Isabella, en in zoo hooge mate hun gunst genoot, dat zij er zelfs geen aanstoot aan namen, hem den bijnaam
+van &#8220;den derden Koning&#8221; te hooren geven. Het is een echte spaansche kop, met groote donkere oogen, volle lippen, die niets
+ascetisch hebben, en de gladgeschoren wangen blauwachtig getint. De Mendoza was dapper in den oorlog, en een wijs raadsman.
+Hij bezat de deugden en gebreken, die behoorden bij zijn tijd. Zijn lichaamskracht, zijn strijdlust en zijn losbandigheid
+waren even bekend als eenige jaren later de strengheid van zeden en de ascetische leefwijze van Ximenes. De laatste liet zijn
+harde houten legerstede plaatsen naast het sierlijke praalbed in de met koninklijke pracht ingerichte vertrekken van zijn
+voorganger.
+
+</p>
+<p>Wel moet Valladolid de geliefkoosde verblijfplaats van Koningin Isabella zijn geweest, want bij elken stap dringen zich herinneringen
+aan haar op. Al bleef zij het voorbeeld volgen harer vorstelijke voorgangers, die gewend waren, nu eens in het Noorden, dan
+in het Zuiden van hun rijk hun tenten op te slaan; al hield de kamp om Granada haar langen tijd terug in Andalusi&euml;; al moest
+zij, schoon met tegenzin, somtijds in Cataloni&euml; vertoeven, Valladolid, waar haar huwelijk was voltrokken, dat haar had bijgestaan
+in den strijd om haar gezag te bevestigen, Valladolid, dat omringd was door burchten en sterke vestingen, zooals Medina del
+Campo, Rioseco en Simancas, was haar een machtige en getrouwe steun; en binnen de muren dezer stad wist zij, dat noch haar,
+noch het castiliaansche koningschap eenig gevaar zou dreigen. Onder de naburige vestingen is het kasteel van Simancas het
+best bewaard gebleven. Ondanks enkele veranderingen, die het heeft ondergaan, maakt het nog een strengen en dreigenden indruk,
+met zijn zwaren ringmuur van grijzen steen, zijn somberen kerkertoren, en zijn kale, verlaten omgeving. Men zou geneigd zijn
+het voor een gevangenis te houden, inplaats van wat het werkelijk is: de bewaarplaats der archieven van het koninkrijk.
+
+</p>
+<p>Pulgar, de kroniekschrijver, die het leven der katholieke vorsten beschreef, deelt naar aanleiding van deze vesting, een voorval
+mede, dat de kloekheid en geestkracht der koningin in het licht stelt, zoowel als het ontzag, dat zij wist in te boezemen.
+
+
+</p>
+<p>Toen Ferdinand zich eens in Aragon bevond, en Isabella alleen in Valladolid was achtergebleven, ontstond een twist tusschen
+twee hovelingen, den jongen Don Fabrique, zoon van graaf Amirante, een oom des Konings, en Ramiro Nunez de Guzman, Heer van
+Torral. Daar de koningin het gerucht van hun geschil was ter oore gekomen, en zij vreesde dat deze oneenigheid noodlottige
+gevolgen na zich zou slepen, beval zij haar majordomo, Garcilaso de la Vega, den jongen Ramiro in zijn huis te doen bewaken,
+terwijl zij Don Fabrique liet bevelen, zich als gevangene te beschouwen in het slot van zijn vader, en dit niet zonder haar
+verlof te verlaten. Voorts gebood zij den twee tegenstanders, erin te berusten, dat zij zelve den strijd tusschen hen beslechten
+zou.
+
+</p>
+<p>Daar hij de bedoelingen der koningin wel vermoedde, had Don Fabrique reeds in &#8217;t geheim de stad verlaten, wijl hij voornemens
+was, zich met eigen hand te wreken op zijn vijand. Toen de koningin dit vernam, schonk zij Ramiro Nunez de Guzman zijn vrijheid,
+en verzekerde, dat hem geen leed zou geschieden. Doch toen de jonge man, vertrouwend op de belofte der vorstin, des anderen
+daags zich op de Plaza Mayor vertoonde, werd hij door drie gemaskerde personen aangevallen en zoo geslagen, dat hij bewusteloos
+bleef liggen. Op het hooren van dit bericht was de koningin buiten zich zelve van toorn. Zij liet haar paard zadelen en reed
+in storm en regen, zonder gevolg, naar het kasteel Simancas, het eigendom van den vader van Don Fabrique. Toen de poort haar
+geopend was, eischte zij op gebiedenden toon de uitlevering van den schuldige, die haar bevelen niet was nagekomen. Toen Don
+Amirante beweerde, niet te weten waar zijn zoon zich bevond, zeide zij: &#8220;Daar gij weigert, mij te gehoorzamen, eisch ik, dat
+gij mij deze vesting, zoowel als Rioseco, overgeeft. Gij zijt niet waardig, hier het bevel te voeren.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zonder tegenspraak liet de graaf zich zijn eigendom ontnemen; doch Isabella&#8217;s toorn was nog niet geweken. Zij liet het kasteel
+door haar eigen manschappen bezetten, onder den kapitein Alonso de Fonseca, en rustte niet, eer men het tot in zijn geheimste
+schuilhoeken had doorzocht. Don Fabrique werd echter niet gevonden. Toen de koningin, welvoldaan <a id="d0e286"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e286">63</a>]</span>over de wijze waarop zij zich van twee sterke vestingen had meester gemaakt, naar Valladolid was teruggekeerd, werd zij ziek
+door de uitgestane vermoeienis, en antwoordde op de deelnemende vragen naar haar gezondheid, dat zij nog steeds leed door
+de stokslagen, die Don Ramiro hadden getroffen, ondanks de door haar beloofde bescherming.
+
+</p>
+<p>Don Fabrique&#8217;s vader niet alleen, doch zijn geheele familie moest van nu af de ongenade der vorsten ondervinden, zoodat men
+eindelijk in een familieraad besloot, den jongen man op genade en ongenade aan de koningin over te leveren. Hoewel zijne verwanten
+nadruk legden op het feit, dat hij nog geen twintig jaar was, en door zijn jeugd nog niet genoegzaam was doordrongen van den
+eerbied en de volstrekte gehoorzaamheid, die hij zijn souvereine vorstin was verschuldigd, baatte dit alles niet, om den toorn
+der koningin te verzachten. Hoewel hij smeekte, aan hare voeten schuld te mogen belijden, wilde zij hem zelfs niet ontvangen,
+doch liet hem geboeid naar de Plaza Mayor voeren, het tooneel van zijn misdrijf, en vervolgens gevangen zetten, in den kerker
+van Arevalo. Mogelijk had hij nimmer zijn vrijheid herwonnen, als hij niet op voorspraak zijner verwanten had verkregen, dat
+zijn vonnis in levenslange verbanning werd veranderd.
+
+</p>
+<p>Toen ik het kasteel verliet, waar ik met eigen oogen het handschrift der groote vorstin had aanschouwd, hoorde ik in de verte
+muziek. Op het naburige dorpsplein waren jonge meisjes aan het dansen, en een blinde man begeleidde haar vroolijk gehuppel
+op zijn guitaar, terwijl hij nu en dan zonderlinge klagende keelgeluiden uitstiet. De herfstwind deed de gele, ritselende
+bladeren mededwarrelen in dien rondedans; en toch was er in dat najaarslandschap niets treurigs; want de hemel, niet langer
+zoo onverbiddelijk strak-blauw als in den zomertijd, welfde zich over bosch en veld in harmonische tinten van zacht-grijs
+en teer rose, waartusschen zich die wonderbare schakeeringen van groen vertoonden, welke Velasquez met voorliefde te schilderen
+placht. De opwekkende, frissche geur van wilde thijm en rozemarijn vervulde de lucht, de gezichteinder ging <span id="d0e292" class="corr" title="Bron: schnil">schuil</span> in een gulden waas, en boven ons hoofd kleurden zich de avondwolken steeds vuriger rood, met een gloed als van gesmolten
+metaal. Doch weldra verflauwde het fluweelig purper van den avondhemel; de schemering viel, geheimzinnig en vervuld van vage,
+verwijderde geruchten; vogels en insecten gingen ter rust en de bloemen sloten haar kelken bij het naderen van den schoonen
+en kalmen nacht.
+
+</p>
+<p>Terwijl ik mijn tocht door Castili&euml; voortzette, waarbij zich overal herinneringen opdrongen aan Spanje&#8217;s groote koningin Isabella,
+bezocht ik ook het kasteel van la Mota, niet ver van Medina del Campo gelegen, eene vroeger zeer welvarende stad, waar de
+groote jaarmarkten al de bewoners van het Noorden van Spanje tot zich trokken, doch die bij den opstand der communeros verbrand,
+en thans geheel van hare vroegere glorie beroofd is. Van het kasteel zijn niet anders overgebleven dan de hooge torens van
+rooden steen en de bouwvallen van een zwaren ringmuur. De velden in den omtrek zijn onbebouwd en verlaten; de eenige levende
+wezens, die zich vertoonen, zijn dichte zwermen kraaien, die rondom de torentinnen vliegen, en de stilte verbreken met hun
+gekras. Die sombere omgeving is wel in overeenstemming met den toestand daar binnen, waar alles in een staat van treurig verval
+verkeert, en het slotplein ligt bedolven onder het puin der neergestorte muren. Binnen die muren heeft de groote Isabella
+den laatsten adem uitgeblazen; doch niemand wist mij te zeggen, in welk vertrek zij gestorven was, en nergens zag ik eenig
+inschrift, dat mij licht had kunnen geven.
+
+</p>
+<p>Gedurende de laatste jaren harer regeering, de eerste dus der zestiende eeuw, had Isabella de vruchten geplukt van haar onvermoeiden
+arbeid en haar krachtig beheer.
+
+</p>
+<p>De grenzen van het koninkrijk waren uitgebreid tot aan de overzijde van den Oceaan; Sicili&euml;, Napels, de Canarische eilanden
+behoorden aan Spanje, en de naburige nati&euml;n waren of vriendschappelijk gezind, of onderworpen. Vrede en voorspoed heerschten
+in het geheele land. Ondanks zoo veel oorzaken tot vreugde en voldoening, ging Isabella onder zwaar leed gebukt. De dood van
+haar Zoon Don Juan, van de Infante Isabella, de erfgename van den castiliaanschen troon, en haar zoontje Don Miguel; de geestestoestand
+van haar dochter, prinses Juana, op wie thans de plicht zou rusten, een zoo uitgebreid rijk te besturen, het waren even zoovele
+slagen van het lot, die haar weerstandsvermogen op zware proef stelden, en eindelijk deden bezwijken. Haar onderdanen moesten
+haar verliezen, terwijl zij met het volste recht hadden mogen hopen, nog lang de zegeningen van haar krachtvolle regeering
+te genieten. Neergebogen door de smart, aan zwaarmoedigheid ten prooi, overleed zij in November van het jaar 1504, op drie
+en vijftigjarigen leeftijd.
+
+</p>
+<p>Aan haar wijsheid en beleid had Spanje een welvaart te danken, die zichtbaar verminderde na haar dood; daar haar opvolgers
+het door haar gegeven voorbeeld niet navolgden, en het door haar begonnen werk niet hebben voleindigd.
+</p>
+<hr class="tb"><p>
+
+</p>
+<p>Als ik mij te Segovia <span id="d0e307" class="corr" title="Bron: dikwijis">dikwijls</span> heb laten verleiden tot uitingen van wrevel en ongeduld, dan moet ik tot mijn verontschuldiging zeggen, dat daartoe wel eenige
+reden bestond. Men zou daar werkelijk gaan wenschen, stokdoof te zijn, of tot de zevenslapers te behooren, als men reeds lang
+voor het aanbreken van den dag uit den diepsten slaap wordt gewekt door het aanhoudend gelui van tallooze klokken, begeleid
+door het geblaf van een menigte honden, die eveneens heftig protesteeren tegen dat oorverdoovend gedruisch, dat zij echter
+helaas nog vermeerderen door hun uitingen van tegenzin.
+
+</p>
+<p>Eerst kondigt het klokje van het Carmelietenklooster met een fijn stemmetje de vroegmis aan; een oogenblik later valt het
+groote klokkenspel van Santa Maria in met een vroolijke aria, door San Miguel met zwaren galm beantwoord, waarop de klokken
+van San Millan als &#8217;t ware goedkeurend en aanmoedigend beginnen mee te beieren. Als men denkt, dat de ergste vlagen van den
+muzikalen orkaan zijn uitgewoed, beginnen waarlijk de kleinere kerkjes hun beste beentje voor te zetten; San Esteban, <a id="d0e312"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e312">64</a>]</span>El Salvador, el Corpus, San Antonio en Real bengelen om het hardst, tot alles overstemd wordt door het daverend gedreun der
+klokken van de kathedraal, die de muren der naburige huizen doen schudden, de ruiten doen rinkelen, en bijna gevaarlijk zouden
+worden voor alle glas- en aardewerk, dat niet veilig geborgen is. En nog geloof ik niet, dat ik de helft der kerken van Segovia
+heb opgenoemd; de stad is er vol van; in elke straat is minstens &eacute;&eacute;n kerk of klooster, en in de omgeving der stad is het precies
+hetzelfde. Wanneer men zich er eenmaal in heeft geschikt, slechts drie of vier uren te slapen, en de schade over dag in te
+halen, is het wel uit te houden in Segovia. De stad maakt den indruk van een uiterst effectvol geschilderde tooneeldecoratie.
+Op een krijtrots gebouwd, die als de voorsteven van een vaartuig vooruitsteekt in een zee van groen, omringd door breede wegen,
+die afdalen naar de onstuimig stroomende Clamares en Eresma; gekroond door een kasteel, aan welks voet zich de bogen verheffen
+van een prachtigen romeinschen aqueduct, kan de oude castiliaansche stad, wat schilderachtigheid van ligging betreft, wedijveren
+met het Alhambra van Granada; al bezitten beiden schoonheden van zeer uiteenloopend karakter.
+
+</p>
+<p>Omtrent den oorsprong der stad is weinig bekend. Hercules en Pyrrhus, zoo verhalen de dichters, namen aan de stichting deel,
+en tot dank daarvoor werd de grieksche vorst beloond met de hand der schoone prinses Iberia, de oudste en geliefde dochter
+van den koning van Castili&euml;, die reeds de aanzoeken van andere minnaars, zoowel uit Afrika als uit Schotland gekomen, had
+afgeslagen. Zeer oude geschiedschrijvers spreken van een celtischen oorsprong; anderen gelooven aan verwantschap met Egypte;
+doch het meest waarschijnlijk is wel, dat de stad het toppunt van haar bloei onder de romeinsche keizers heeft bereikt. Het
+volk echter, veel meer geneigd, aan legenden geloof te slaan, dan aan geschiedkundige waarheid, houdt vast aan een overlevering,
+volgens welke Satan, de vorst der Duisternis, in eigen persoon, uit liefde voor een jonge schoone van Segovia, de geheele
+romeinsche waterleiding in een nacht uit den grond deed verrijzen, ten einde zijn beminde de moeite te besparen, elken dag
+af te dalen naar de bron. Het eerwaardig bouwwerk, dat waarlijk geen diabolischen oorsprong verraadt, heeft vele eeuwen achtereen
+het kasteel en de stad van frisch water voorzien. Het zijn honderdzeventig bogen, over een vallei, die achtentwintig meter
+diep is. Zij dragen de sporen van herhaalde herstellingen, reeds in lang vervlogen tijden geschied; zoo zijn bijv. zes en
+dertig der rondbogen door gothische puntbogen vervangen, het werk van den architect Juan Escobeda. Vandaar dan ook, dat Maarschalk
+Ney opmerkte, toen men hem de legende van den duivel had verhaald: &#8220;Maar hier begint dan toch het werk van menschenhanden,&#8221;
+terwijl hij naar de gothische bogen wees. Thans wordt het kasteel niet meer op deze wijze van water voorzien, doch wel het
+lager gelegen gedeelte van de stad. Het Alcazar, dat hier boven op de rots gebouwd is, was van den beginne een uiterst gewichtig
+strategisch punt. Als men de fondamenten ziet, die hier en daar als &eacute;&eacute;n schijnen met de rots waaruit zij verrijzen, begrijpt
+men, dat zij naar alle waarschijnlijkheid uit nog veel vroeger tijd dateeren, dan de romeinsche booggewelven. Langzaam werd
+de eene versterking na de andere aan de vesting toegevoegd, die, op honderd mijlen afstand van Burgos gelegen, in de dagen
+van Alfonsus VI als het ware de wachter was aan de grenzen des rijks, en een veilig toevluchtsoord voor zijn vorsten.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1909-064.jpg" alt="Valladolid. Kloosterhof in het College Saint-Gr&eacute;goire." width="547" height="704"><p class="figureHead">Valladolid. Kloosterhof in het College Saint-Gr&eacute;goire.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>In 1256 stortte een gedeelte van het kasteel in, en deze ramp werd als de gerechte straf beschouwd, welke volgde op een al
+te hoogmoedige uitspraak van Alfonsus X, door zijn tijdgenooten de Wijze bijgenaamd. De vorst had zich namelijk eens in een
+gesprek met verschillende geleerden en wijsgeeren laten ontvallen: &#8220;Als God mij geraadpleegd had, toen hij de wereld schiep,
+zou Hij allicht eenige vergissingen hebben vermeden.&#8221;
+<a id="d0e323"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e323">65</a>]</span></p>
+<p>Van scherts hadden de Castilianen geen begrip en zelfs eens vorsten humor viel bij hen niet in goede aarde. Eenige dagen later
+kwam een Franciskaner broeder Alfonsus zijn godsbelastering verwijten, en eischte, dat hij daarvoor boete zou doen. Toen de
+koning dit weigerde, brak een verschrikkelijk onweer los; de bliksem sloeg in het kasteel, waarvan muren instortten, terwijl
+de vertrekken der koningin in brand geraakten, en in de zaal, waar zich de vorst bevond, een streep langs den wand zichtbaar
+werd, waar deze door het hemelvuur was geschroeid. De kroniekschrijver voegt erbij, dat de koning, hevig verschrikt, zijn
+schuld erkende, en deze openlijk beleed, in tegenwoordigheid van Fray Antonio van Segovia.
+
+</p>
+<p>Herhaaldelijk kwamen de Cortes samen binnen de muren dezer burcht, waar de hoogste belangen van het rijk werden overwogen.
+In 1383 werd hier besloten, de christelijke jaartelling aan te nemen. <span id="d0e328" class="corr" title="Bron: Zes-jaar">Zes jaar</span> later ontving de koning van Castili&euml; er den armenischen vorst Leon, en kort daarop stichtte hij hier ter plaatse de orde
+van den Heiligen Geest, welker ordeteekenen bestonden uit een keten van zilveren stralen, waaraan een duif hing van wit &eacute;mail.
+
+
+</p>
+<p>Juan II, de vader der groote Isabella, gevoelde groote voorliefde voor dit verblijf, waar hij zijn jeugd had doorgebracht,
+onder voogdijschap zijner moeder, Catharina van Lancaster. Onder de beroemde feesten, die hier toen ter tijde werden gevierd,
+wordt een tournooi beschreven van twintig castiliaansche edellieden met twintig duitsche ridders, waarbij de eersten de voldoening
+smaakten, als overwinnaars uit den strijd te voorschijn te treden. Aan de vreemde gasten werden door den koning kostbare geschenken
+uitgedeeld; doch zij weigerden deze en verzochten enkel om de gunst, de orde van Escama te ontvangen. De koning liet toen
+voor ieder der deelnemers een prachtige zilveren keten vervaardigen, en schonk de beide dappersten dit eereteeken in goud.
+
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 350px"><img border="0" src="images/p1909-065.jpg" alt="De Heilige Theresa, door Hernandez." width="350" height="720"><p class="figureHead">De Heilige Theresa, door Hernandez.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Segovia was de eerste stad, die Isabella van Castili&euml; als koningin begroette, toen na den onverwachten dood van haar broeder
+Enrique IV, de jonge vorstin den troon moest betwisten aan haar zoogenaamde nicht, la Bertraneja (dochter van Bertrand.)
+
+</p>
+<p>Philips II bewoonde het Alcazar met zijn zusters Dona Maria en Dona Juana, toen hij troonopvolger was, en ook Philips III
+vertoefde er dikwijls; o. a. ten tijde der verschrikkelijke pest in het jaar 1600, en later, toen hij de stad een bezoek bracht
+met zijn schoondochter, Isabella van Bourbon. Bij die gelegenheid werd een beroemde historische en geographische optocht gehouden,
+waarin niet alleen de verschillende volken werden voorgesteld; doch ook de vier windstreken, de vier elementen, de vier werelddeelen,
+de zeven planeten en de twaalf sterrebeelden van den dierenriem.
+
+</p>
+<p>Philips IV voerde hier als iets geheel nieuws de stierengevechten te water in, waarbij in het riviertje de Eresma fraai gekleede
+edellieden in lichte bootjes zich te water begaven, om de stieren te bestrijden, die in de rivier werden geduwd, terwijl anderen,
+met lansen gewapend, aan den oever stonden, om de dieren te beletten, hun vijanden te ontsnappen. Het schouwspel vond grooten
+bijval en werd als een aangename afwisseling beschouwd.
+
+</p>
+<p>Toen Madrid eenmaal de hoofdstad van Spanje was geworden, en de vorsten den zomer in het Escuriaal doorbrachten, begon de
+glorie van Segovia te tanen, en het kasteel, dat eerst als staatsgevangenis had gediend, werd later gebruikt als artillerie-kazerne.
+Zoo raakte het langzamerhand in het vergeetboek, tot in 1862 de aandacht erop werd gevestigd door een verschrikkelijken brand,
+waarbij de heerlijkste kunstschatten, hier in den loop van vele eeuwen verzameld, een prooi der vlammen werden. Al die kostbare
+manuscripten, kunstvoorwerpen, beschilderde glazen, smeedwerk, wapens en tapijten, buitgemaakt gedurende vele oorlogen, <a id="d0e346"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e346">66</a>]</span>in Granada, Itali&euml;, Vlaanderen, Bourgondi&euml; en Duitschland, gingen bij deze ramp verloren, evenals een geheele reeks beschilderde
+beelden, waaronder vele gelijkende portretten, die al de koningen van Castili&euml; voorstelden, een onherstelbaar verlies.
+
+</p>
+<p>Omstreeks twintig jaren geleden is men begonnen met den herbouw van het kasteel, waarbij men de oude plannen volgde, al zijn
+thans in de buitenmuren meerdere vensteropeningen aangebracht, zoodat de kadetten, die er thans gehuisvest zijn, vrij kunnen
+genieten van het prachtig uitzicht over het landschap aan den voet der rots.
+
+</p>
+<p>Een verblijf van zes maanden in Segovia zou ternauwernood voldoende zijn geweest, om ons in staat te stellen, een beschrijving
+te geven van de vele adellijke paleizen, waarop de stad met recht trotsch is. Hier ontdekt men een verrukkelijk binnenplein
+met zuiver moorsche versiering; daar een monumentale trap met prachtig gesmede leuning, overwelfd door een zoldering van kostbaar
+ingelegd hout; elders weer heerlijke plafonds en wandbekleedingen, beschilderd met voorstellingen, ten nauwste verbonden aan
+het verleden der stad. Een van deze paleizen trekt in &#8217;t bijzonder de aandacht door zijn merkwaardigen voorgevel, die op geheel
+oorspronkelijke wijze is versierd met lange rijen in steen gehouwen spijkerknoppen. Het wordt de Casa de los Picos, of het
+huis met de punten genoemd, en diende eertijds om de naburige poort van St. Martin te verdedigen in oorlogstijd. In dit paleis
+legden ook de vorsten, die de stad bezochten, den eed af, de fueros of privilegi&euml;n van Segovia te zullen eerbiedigen. In de
+16de eeuw behoorde het aan den Castiliaanschen geschiedschrijver Don Pedro de Ayala; thans is het het eigendom van den graaf
+van Santibanez.
+
+</p>
+<p>Onder de woningen, waaraan historische herinneringen zijn verbonden, is er een, tegenover het oude romaansche klooster St.
+Martin gelegen, die nog beroemder is dan het huis met de punten, doch waarin zich menig drama heeft afgespeeld. Het is een
+schilderachtig gebouw, met zijn luchtige galerij, zijn wapenschild en zwaarbeslagen poortdeuren. Doch als men het opschrift
+leest, dat eenige jaren geleden in den gevel werd aangebracht, voelt men zich treurig gestemd. Hier toch woonde de dappere
+communero Don Juan Bravo, die den 24sten April 1521 te Villalar werd onthoofd; dezelfde, die het Alcazar had belegerd, en
+daarbij was gevangen genomen. Niet zonder aandoening kan men den bloedigen strijd herdenken, door zoovele dappere mannen gevoerd
+tegen wat zij als een inbreuk op hun rechten beschouwden; het heftig verzet der Spanjaarden tegen de onrechtvaardige bevoorrechting
+der Vlamingen, dat door Karel V slechts in een bloedbad kon worden gesmoord.
+
+</p>
+<p>De opstand der communeros wordt heden ten dage beschouwd als de uiting van denzelfden geest van fiere onafhankelijkheid, die
+ook thans nog het spaansche volk bezielt, en noopt, zijn rechten en vrijheid tot het uiterste te verdedigen.
+
+</p>
+<p>Terugkeerend van de Casa de los Picos, die aan het uiterste einde der stad is gelegen, gaan wij tusschen het Ayuntamiento
+aan onze rechterhand, en links de kathedraal, met het beroemde beeld Piedad, door Juan de Juni, door de St. Andreaspoort,
+en bereiken weldra de overzijde van den Clamares, waar wij een prachtig gezicht hebben op de stad. Weldra ontdekken wij, tusschen
+het groen der bosschen, die zich uitstrekken aan den voet van het Alcazar, het klooster van Parral. Dit werd gebouwd in het
+<span id="d0e358" class="corr" title="Bron: mtdden">midden</span> der 15de eeuw, onder de regeering van Enrique IV, en was door milde vorstelijke gaven een der rijkste kloosters van Castili&euml;
+geworden. Thans echter is het van al zijn schatten beroofd; alles wat eenige kunstwaarde had, is naar het museum te Madrid
+overgebracht, en niets is gebleven, dan een schoon altaarstuk, en de prachtige graven der familie de Villena, in het middenschip
+der kerk.
+
+</p>
+<p>Het klooster zelf is slechts een bouwval; in de tuinen en op de binnenpleinen woekert het onkruid, en in de vroegere kloosterzalen
+versperren de ingestorte daken gedeeltelijk den weg.
+
+</p>
+<p>Al bezit Spanje te veel bouwvallige kloosters, om ze allen weer in hun vroegere glorie te herstellen, het klooster van Parral
+was toch zeker een beter lot waardig geweest. Als in de zomervacantie de kadetten het Alcazar ontvlieden, richt zich de aandacht
+der inwoners van Segovia naar het koninklijk paleis La Granja, waar het hof elk jaar eenigen tijd pleegt te vertoeven. Het
+is een bekoorlijk lustverblijf. Philips V, nog onder den indruk van Versailles, liet het hier oprichten, te midden van bosschen
+en liefelijke beekjes, op de plek, waar Enrique IV reeds in 1450 een hermitage had gebouwd. Het park heeft heerlijke vijvers
+en waterpartijen, en als de fonteinen springen, die beeldengroepen vertoonen van de Grati&euml;n, de Winden, Amphitrite en Neptunus,
+komt de bevolking van Segovia en de naburige dorpen feestvieren in het kleine plaatsje van 3000 inwoners, dat in de buurt
+van het koninklijk lustverblijf is gelegen.
+
+</p>
+<p>Vele adellijke families, die vreezen zouden, onbescheiden te zijn, als zij zich te dicht in de buurt der koninklijke bezoekers
+gingen vestigen, gedachtig aan den wijzen raad van Francisco de Rojas aan alle hovelingen: &#8220;Het vuur, dat op een afstand verwarmt,
+brandt van nabij,&#8221; komen des zomers naar Segovia, waar zij gelegenheid vinden, hunne Majesteiten althans van uit de verte,
+te huldigen.
+
+</p>
+<p>Over &#8217;t algemeen moest men de spaansche steden liefst zien bij mooi weer, blauwe lucht, en helderen zonneschijn. Doch Avila
+maakt hierop een uitzondering; het stadje is te oud, zwaarmoedig en mystiek, om in het volle zonlicht tot zijn recht te komen.
+Bij de zware vestingmuren en dreigende wachttorens past beter het geheimzinnig nachtelijk duister, en het licht der sterren.
+De geboorteplaats der heilige Theresa moet niet voor het eerst in het nuchtere daglicht worden aanschouwd.
+
+</p>
+<p>Bij mijn aankomst scheen de volle maan, die nu en dan wegschuilde achter een voorbijdrijvende wolk, zilveren schamplichten
+wierp op de kanteelen der torens, en lichtopeningen teekende in de kijkgaten der zware poortdeuren, die des nachts gesloten
+worden, als bij een vesting in oorlogstijd. Het gelukte mij zonder veel bezwaar, den drempel van een dier poorten te overschrijden;
+door het eenige deurtje, dat opengelaten was, en waarachter geen gewapende <a id="d0e371"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e371">67</a>]</span>krijgsbende op den loer lag; doch slechts een moderne douanenbeambte op zijn post zat. V&oacute;&oacute;r mij lag toen een warnet van nauwe,
+bochtige, wonderlijke straatjes, als verzwolgen in de schaduw der muren van hooge kloosters en paleizen. De geest der middeneeuwen
+zelfs schijnt hier te huizen, in die vensterlooze woningen, met haar strenge torreons op de hoeken, haar bogengalerijen, en
+gebeeldhouwde wapenschilden boven de majestueuse ingangspoort. Kon ik niet elk oogenblik verwachten, de geesten van Torquemada
+en zijn handlangers door die verlaten straten te zien dwalen, vervolgd door de zielen der ongelukkige slachtoffers van hun
+dweepzieken godsdiensthaat? Doch neen, ook zij rusten in vrede; als zij zondigden, dan was het ter goeder trouw, in het geloof,
+den God, dien zij vereerden, een welgevallig offer te brengen. Het eenige spooksel, dat ik hier zag rondwaren, en met den
+mantel hoog over het gezicht opgetrokken, gewapend met zijn lantaarn en piek, langs de muren zag glijden, was een wezen van
+vleesch en bloed, de goedaardige sereno, die waakt voor de veiligheid der bewoners, en met luider stem het nachtelijk uur
+verkondigt, terwijl zijn eentonige zang, die als een boetpsalm klinkt, overstemd wordt door het luid en aanhoudend gebengel
+der klokken van het veertigtal kerken en kloosters, dat binnen de muren van het kleine plaatsje is saamgedrongen. Veel beter
+dan in Segovia was het hier dus in dit opzicht ook al niet. Toch is Avila een zeer gezocht uitspanningsverblijf, niet alleen
+om de zuivere en versterkende lucht, die men er inademt, maar ook, omdat het zoo rustig gelegen is. Hier zoeken diegenen verpoozing,
+welke kalmte en stilte verkiezen boven het luidruchtig gewoel der drukbezochte badplaatsen. In den zomer is Avila een plaats
+van bijeenkomst voor tal van vertegenwoordigers der hoogste spaansche aristocratie, die hier hun buitenverblijven bezitten,
+en voor wie l&#8217;Escurial te druk en te burgerlijk, St. Sebastiaan te kostbaar en verafgelegen is. Al dat bezoek brengt natuurlijk
+druk verkeer van buitenaf mede. Zoodra des morgens de poorten geopend zijn, komen de boeren uit de naburige dorpen van alle
+kanten aanstroomen. Van Arevalo ter eener zijde, van Cerebro aan den anderen kant, komen zij naar de stad getogen, op hun
+muilezels of kleine paardjes, en brengen in groote manden hun mooiste vruchten, versche eieren en melk, lammetjes en kalkoenen
+voor de tafel der deftige gasten, die gesteld zijn op goede waar, en deze hier tegen ongewoon lage prijzen kunnen bekomen.
+De mannelijke dorpsbewoners dragen kleederen van grauwe of bruine wol, de vrouwen zijn echter keurig uitgedost, om haar hoofd
+dragen zij bonte doekjes, van een anderen tint dan de meekraproode of saffraangele rokken van grove zware stof. Zij zijn forsch
+gebouwd en dikwijls schoon, ofschoon haar trekken een ietwat mannelijk karakter hebben. Zoodra de buitenlui zijn aangekomen,
+haasten zij zich om hun deel te ontvangen van den watervoorraad, die de stad, wel wat zuinig, aan haar bewoners gelieft te
+verstrekken, en daarna begeven zij zich naar de markt, waar zij de tenten opslaan; die hun sierlijk uitgestalde waren voor
+de zon zullen beschermen. Weldra verschijnen, met groote manden gewapend, de aardige spaansche keukenprinsessen, keurig gekapt,
+in lichte japonnetjes, zwierig en frisch, en het loven en bieden begint om de versche bossen wortelen, meloenen, vette kippen,
+prachtige forellen, en risten kolossale uien, genoeg om alle koks van Castili&euml;, ja van heel Spanje, nacht en dag te laten
+doorhuilen.
+
+</p>
+<p>Iets later op den dag verschijnen de geestelijken der dorpen in den omtrek, die na de mis hun ezeltje bestijgen en zich naar
+de stad begeven, om tegen een geringe vergoeding in de verschillende kerken te bidden voor de zielen der afgestorvenen, wier
+familieleden hunne nagedachtenis op die wijze wenschen te eeren. De klokken zijn intusschen alweer aan het luiden voor de
+talrijke godsdienstoefeningen, die elken dag worden gehouden in de kathedraal, in de oude kerk van San Vicente, met haar beroemd
+beeldhouwwerk uit de dertiende eeuw, en in kloosters en kapellen zonder tal.
+
+</p>
+<p>De morgens zijn hier niet vroolijk; het is waarlijk, of er een verschrikkelijke ziekte in de stad heeft geheerscht, zooveel
+lijkdiensten worden hier gevierd.
+
+</p>
+<p>Gelukkig wordt de stemming, na het vervullen dier vrome plichten, merkbaar opgewekter, en des middags worden, onder het drentelen
+langs de galerijen van het marktplein lonkjes over waaiers geworpen, en met glimlachjes beantwoord, ook al blijft de andere
+hand het onafscheidelijk gebedenboek vasthouden, zonder hetwelk zich geen fatsoenlijke dame in &#8217;t openbaar zal vertoonen.
+
+
+</p>
+<p>Op den dag van mijn bezoek was er een feest in het klooster St. Thomas, waar reeds meer dan vier eeuwen, onder de hoede der
+Dominikaner broeders, de stoffelijke overblijfselen rusten van Don Juan, den eenigen mannelijken erfgenaam der katholieke
+koningen. Welke droeve herinneringen roept de gedachte aan dien jongen, begaafden en vurig beminden vorstentelg op! Isabella,
+die al hare kinderen met groote zorg opvoedde, had v&oacute;&oacute;r alles getracht, haar zoon vroegtijdig liefde voor kunst en wetenschappen
+in te boezemen en zijn karakter te vormen. Zijn leermeester was Don Franco Diego de Deza, later bisschop van Toledo. In de
+boeken der koningin, te Simancas bewaard, staan nog de titels opgeteekend der latijnsche opstellen, door den prins gemaakt,
+evenals zijn vorderingen in teekenen en muziek, en de namen der personen, die zijn onmiddellijke omgeving uitmaakten. Dit
+waren een vijftal volwassen edellieden, en vijf jonge knapen van zijn eigen leeftijd, die dezelfde vakken moesten bestudeeren
+als hij.
+
+</p>
+<p>Dit stelsel van opvoeding, door Isabella zelf uitgedacht, getuigt van helder doorzicht; want het hield door de mededinging
+met zijn kameraden den ijver van den prins gaande; terwijl de tegenwoordigheid zijner oudere vrienden hem steeds gedachtig
+deed zijn aan zijn hooge waardigheid, en de zware verantwoording, welke op hem rustte. De koningin wenschte zoo vurig, in
+haar zoon die deugden aan te kweeken, waarin velen van zijn voorvaderen waren te kort geschoten, dat zij geen page liet kiezen
+onder zijn gevolg, zonder nauwkeurig onderzoek te hebben gedaan naar zijn neigingen en karakter.
+
+</p>
+<p>Toen Don Juan achttien jaar was, wilde Isabella hem reeds de zorgen der werkelijke regeering doen leeren kennen; daar zij
+bij ondervinding wist, hoe gevaarlijk het is, zonder overgang uit den zorgeloozen <a id="d0e385"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e385">68</a>]</span>staat der kindsheid geroepen te worden tot het bestuur van een machtig rijk. Zij schonk hem dan ook toen reeds de voorrechten
+en den rang, dien de prinsen van Asturi&euml; anders slechts op het tijdstip van hun huwelijk ontvingen; en plaatste hem aan het
+hoofd van een raad, samengesteld uit de wijste mannen van Castili&euml;. Voor de eerste maal nam hij deel aan de Cortes van Almanza,
+in 1496, toen hij achttien jaren telde. Zoo begon het leven van den jongeling, die door zijn natuurlijke gaven bestemd scheen,
+om een der grootste vorsten van zijn tijd te worden. Don Juan was even geoefend in den strijd, bij de jacht en alle lichaamsoefeningen,
+als gevorderd in de beoefening der schoone letteren en der kunst. Zijn levensbeschrijver, Gonzale Fernandez de Oviedo, vermeldt
+o. a., dat hij een vurig beminnaar was van zang en muziek, een eigen orkest bezat, en zelf verschillende instrumenten bespeelde.
+Elken morgen kwam zijn kapelmeester, vergezeld van eenige knapen, die een bijzonder schoone stem bezaten, om zich met hem
+te oefenen in den zang, en de prins, die een vrij goeden tenor had, vond hierin steeds veel behagen. In zijn kamer bevonden
+zich, behalve een orgel en een clavicordio, guitaren, violen en fluiten, en al deze instrumenten bespeelde hij met veel vaardigheid.
+De jeugdige prins trad in het huwelijk met de lieftallige Margaretha van Oostenrijk. Hun echtvereeniging werd met groote praal
+gevierd, en het scheen thans, alsof voor Ferdinand en Isabella, rustend op de behaalde lauweren, en een blijde toekomst tegemoet
+ziende, een gezegende ouderdom zou aanbreken. Doch thans eerst zou de grootste ramp huns levens hen treffen. Zij bevonden
+zich te Valence d&#8217;Alcantara, op de grens van Portugal, toen een bode uit Salamanca hun de verpletterende tijding kwam brengen,
+dat Don Juan door heftige koortsen was aangetast, midden in de feestelijkheden, ter eere van zijn aankomst in die stad. Ferdinand
+begaf zich in allerijl naar het ziekbed van zijn zoon, wiens toestand echter reeds hopeloos was verklaard. Don Juan was bij
+zijn volle bewustzijn en wist, dat hij eene wereld ging verlaten, die, zooals hij erkende, ook voor de grooten der aarde slechts
+vergankelijk heil en veel teleurstelling beschoren had. Hij stierf met den moed en de kalme gelatenheid van den waren Christen,
+welke hij gedurende zijn ziekte nimmer had verloochend, op den 4<sup>den</sup> October 1497, nog geen twintig jaren oud. Geheel Spanje was door zijn sterven in rouw gedompeld; want de overledene vereenigde
+in zich de deugden zijner ouders, zonder zijns vaders gebreken te bezitten. Met de grootste praal werd zijn lijk van Salamanca
+overgebracht naar het klooster St. Thomas te Avila. Het hof droeg den allerdiepsten rouw over hem; grof zaklinnen verving
+thans de witte wollen rouwkleederen, die anders bij dergelijke gelegenheden waren voorgeschreven. Veertig dagen bleven alle
+openbare vermakelijkheden gesloten, en zwarte vlaggen wapperden van de poorten van alle steden in het koninkrijk. Isabella
+bleef uiterlijk gelaten, en droeg haar smart heldhaftig, en ook Ferdinand bleef meester van zijn aandoeningen. Pedro Martyr
+schrijft van het vorstelijk echtpaar: &#8220;Zij deden zich geweld aan, om hun leed voor elkander te verbergen; doch wij gevoelden
+maar al te zeer, aan welke kwelling hun ziel ten prooi was. Naast elkander gezeten, wisselden zij somtijds blikken, die, ondanks
+hun pogingen tot zelfbedwang, uitdrukten, wat hun gemoed vervulde. Zes jaren na dit smartelijk verlies, stierf ook Isabella,
+wier krachtig gestel door veel grievend leed was ondermijnd.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1909-068.jpg" alt="Een schilderachtig hoekje in Avila." width="432" height="599"><p class="figureHead">Een schilderachtig hoekje in Avila.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De fraaie beeltenis van den prins, met zijn uitdrukking van verheven kalmte, ligt uitgestrekt op een graftombe van prachtig
+carrarisch marmer, ontworpen door den Florentijn Domenico Alessandro Francelli en uitgevoerd te Genua door een beeldhouwer
+uit Barcelona, Bartolome Ordonez. Het monument staat op het kruispunt van de middenbeuk met het transept, terwijl het altaar,
+achter in het koor gelegen, dat zich eenige meters boven den beganen grond verheft, als het ware een achtergrond vormt voor
+het heerlijk praalgraf. Daar het koor niet veel ruimte biedt en het aantal Dominikaner monnikken in deze provincie zeer groot
+is, moeten velen van hen, bij godsdienstige plechtigheden, waaraan allen verplicht zijn, deel te nemen, in het schip der kerk
+nederknielen. Wanneer men de gelaatstrekken aanschouwt dier jeugdige priesterknapen, in hun wit gewaad, bijna even schoon
+als het marmeren beeld, dat zij omringen en bezield door godsdienstige geestdrift, wanneer de wierook omhoogwolkt, en de vlam
+der vele kaarsen hun biddend opgeheven gelaat verlicht, schijnt het, alsof een viertal eeuwen ware uitgewischt, en men in
+waarheid den lijkdienst bijwoonde van den erfgenaam der dubbele kroon van Castili&euml; en Aragon.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1909-069.jpg" alt="Boer en Boerin uit de provincie Segovia." width="481" height="720"><p class="figureHead">Boer en Boerin uit de provincie Segovia.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Het is, alsof in deze streken van Spanje alles, natuur en kunst, menschen en dingen tot ons spreken van het verleden, en van
+de persoonlijkheden, die <a id="d0e404"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e404">70</a>]</span>daarin zulk een gewichtige rol vervulden. Eene figuur echter betwist in de harten van het volk den voorrang aan de onvergetelijke
+koningin en hare naaste verwanten. Die e&eacute;ne is la Santa, de heilige, wier naam niet eens behoeft te worden uitgesproken, daar
+geen andere haar nabijkomt in de oogen der inwoners van de stad, waar zij het levenslicht aanschouwde. Zij is in waarheid
+de ziel van het stadje. Geen blinde bedelaar, geen ongelukkige kreupele, (en die zijn er in menigte te Avila,) die niet aan
+den vreemdeling een of ander treffend verhaal weet te doen omtrent haar vroom en welbesteed leven.
+
+</p>
+<p>Zoodra zich een reiziger op den drempel van een der h&ocirc;tels vertoont, komen zwermen kleine jongens, zoo brutaal als musschen,
+op hem afstormen, trippelen als hongerige vogels om hem heen, en roepen om strijd, terwijl zij met hun vuile, bruine handjes
+in de lucht schermen: &#8220;Ik zal u den kortsten weg wijzen naar de Santa! Ik kan u de kapel vertoonen! En ik de relieken! Ik
+weet de mooiste wonderen te vertellen! Neen, ik, ik!&#8221; En met schitterende oogen beginnen zij maar vast hun na&iuml;eve verhalen
+op te zeggen, om den vreemdeling te boeien en te bewegen, hen te volgen naar de plaats, waar de geliefde heilige rust.
+
+</p>
+<p>St. Theresa werd te Avila geboren uit een adellijk geslacht van het zuiverste bloed, &#8220;sangre limpia.&#8221; De natuur schonk haar
+een lichaam, haren geest waardig. Reeds vroeg gaf zij blijk van een wijsheid, die anderen eerst door een lang leven vol ondervindingen
+moeten verwerven. Op haar zevende jaar las zij ijverig met haar broertje in haar gebedenboek, en besprak zeer ernstig de onderwerpen,
+die daarin werden behandeld. De beide kinderen namen zich voor, evenals de martelaren, hun leven op te offeren in den dienst
+van God, en verlieten op een goeden dag het ouderlijk huis, om de heidenen te gaan bekeeren. Ongelukkig kwamen zij op de brug
+over de Alaya hun oom tegen, die verbaasd was hen zoo vroeg, met hun reisbundeltje onder den arm, op weg te zien, en vroeg,
+waar zij heen wilden. Toen zij hem de waarheid zeiden, nam de booze oom hen mee terug naar hun ouders, die hen streng berispten.
+Doch toen zij bitter begonnen te schreien, vergaf hun moeder hunne onvoorzichtigheid en daarop begonnen zij huisjes van klei
+te bouwen, waarin zij als kluizenaars wilden leven.
+
+</p>
+<p>Het klooster van de Incarnatie, waar Theresa de Cepeda y Ahmuda op haar zestiende jaar den sluier aannam, in 1531, is niet
+ver gelegen van een thans geheel vervallen gedeelte der stad, dat vroeger door de Joden werd bewoond. Deze zijn echter door
+Filips III verdreven, hetgeen de stad volstrekt niet ten goede kwam. De bevolking is sedert dien tijd van twintigduizend inwoners
+gedaald tot elfduizend.
+
+</p>
+<p>Van het klooster zijn thans slechts twee kapellen voor het publiek toegankelijk, die overladen zijn met verguldsel en versieringen.
+In de sacristie vertoont er een monnik met aandoenlijken eerbied eenige reliquie&euml;n, en een kistje waarin een der vingers van
+de heilige wordt bewaard.
+
+</p>
+<p>In dit klooster onderging Theresa zware beproevingen; want hier werd het haar voor het eerst openbaar, dat op haar de zware
+taak rustte, vele ingeslopen misbruiken te onderdrukken, en de geestelijke zusters weder terug te brengen op den rechten
+weg, waarvan zij schromelijk waren afgedwaald.
+
+</p>
+<p>Het zag er met de Karmelieten-orde toen ter tijd treurig uit. In den beginne waren slechts mannen tot deze orde toegelaten,
+doch in 1452 had paus Nicolaas V een bul uitgevaardigd, waardoor ook vrouwen tot de Karmelieter orde konden toetreden. Dit
+verlof sleepte noodlottige gevolgen mede. Want de Karmelieter nonnen wisten den overste der orde te bewegen, bij den Paus
+aan te dringen op verzachting der strengste levensregels; zooals het vasten van 14 September tot Paschen, het strikte stilzwijgen,
+en de afzondering van de buitenwereld. Toen Theresa dus haar gelofte aflegde, waren vrouwenkloosters geen plaatsen van rust
+en stille beschouwing meer. De wereld, met al haar verleidingen, was erin doorgedrongen. Hoe voorzichtig zich de heilige Theresa
+ook in haar geschriften poogt uit te drukken, zij geeft duidelijk te kennen, dat de vrijheid, welke men zich hier veroorloofde,
+de grenzen van het betamelijke verre overschreed. Geen vader kon thans over de eer zijner dochter waken, door haar toe te
+vertrouwen aan de veilige hoede van het klooster, want &#8220;wat buiten het klooster als zonde werd beschouwd,&#8221; schrijft zij, &#8220;werd
+binnen de muren met verschooning behandeld.&#8221;
+
+</p>
+<p>Teleurgesteld door de bezwaren, welke zij hier ontmoette, en die haar beletten, een strengeren levensregel te volgen, verliet
+Theresa het gesticht, en vormde, geholpen door eenige harer familieleden, de kleine vereeniging der ongeschoeide Karmelieten,
+onder de bescherming van den heiligen Jozef, met het voornemen, den vroegeren eenvoud der orde weder te herstellen. Deze stap
+wekte heftige verontwaardiging bij de overige Karmelieter zusters, die hierdoor op haar eigen gedrag een blaam zagen geworpen,
+welke haar onverdiend scheen, daar het gebruik hare overtredingen reeds in zekere mate had gewettigd. Nog veel heftiger werd
+haar verzet, toen, na een bezoek van den voorganger der Orde aan het klooster van St. Jozef, aan zuster Theresa werd verzocht,
+het bestuur van die inrichting aan een der andere nonnen over te laten, om zelf als priores aan het hoofd te staan van het
+klooster der Incarnatie. Eenparig besloten de zusters de indringster niet binnen hare muren te dulden, en zij gingen zelfs
+zoover, de verdediging der kloosterpoort op te dragen aan eenige bevriende edellieden, die er vrijelijk toegang hadden. Na
+lange overleggingen besloten deze trouwe wachters, een weinig in het nauw gebracht door de priestelijke bedreigingen, den
+overste der orde door een zijdeur binnen te laten, om hem zoodoende gelegenheid te verschaffen, openlijk in de kapel de acte
+te kunnen voorlezen, waarbij Theresa als abdis werd aangesteld. Doch thans ontstond een geweldig rumoer, en terwijl twaalf
+van de zusters, kruisen en banieren dragend, zich een weg zochten te banen naar het koor, waar de nieuw benoemde abdis zou
+moeten plaats nemen, overstemde het driftig geschreeuw van tweehonderd woedende vrouwen de woorden van den overste, die te
+vergeefs stilte gebood. Theresa lag intusschen biddend voor het altaar geknield. Haar kalm en waardig gedrag en haar verzoenende
+houding verzachtten <a id="d0e420"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e420">71</a>]</span>de stemming van enkele der zusters, die zich door haar zachten invloed gunstiger lieten stemmen.
+
+</p>
+<p>De volgende dagen echter kenmerkten zich door een lijdelijk verzet, een ijzige koelheid en stijfhoofdigheid van den kant der
+zusters, waarop alle pogingen tot verzoening moesten afstuiten. Toen Theresa voor het eerst den zetel der abdis in het koor
+zou innemen, plaatste zij daarin een beeld van de heilige Maagd, met de sleutels van het klooster in de hand, en zette zich
+neer aan de voeten der moeder Gods. Door dit bewijs van nederigheid getroffen en ontwapend, luisterden de nonnen thans met
+meer gewilligheid naar de aandoenlijke en ernstige toespraak harer nieuwe superieure, die haar herinnerde aan de jaren, waarin
+zij als een zuster onder haar had verkeerd, en gaarne beloofde, niet streng te zullen optreden, en nooit te zullen vergeten,
+dat zij hier aan het hoofd geplaatst was van een vereeniging, die bijzondere voorrechten genoot. Werkelijk wist zij door toegevendheid
+en geduld haar positie niet alleen te handhaven; doch gaandeweg vele verbeteringen aan te brengen en misbruiken uit den weg
+te ruimen. Zoo werden o. a. guitaar en clavecimbel verbannen; het dansen en komedie spelen afgeschaft; en de al te behaagzieke
+kleederdracht, de sierlijke kappen en kragen, verwisseld voor een eenvoudiger en stemmiger gewaad, met welke verandering zij
+wijselijk bij de oudste en het minst aan pronk gehechte zusters een aanvang maakte. De vriendschappelijk gezinde edellieden
+waren met deze wijzigingen minder ingenomen; doch tegen hen trad Theresa vrijwat strenger op. Zij dreigde zelfs, den koning,
+ja, zoo noodig, den Paus te hulp te roepen, als zij zich niet goedschiks wilden terugtrekken. Van toen af had het publiek
+in het klooster der Incarnatie geen vrijen toegang meer.
+
+</p>
+<p>Zoo had Theresa haar eerste groote moeilijkheid overwonnen. Maar door hoeveel zwaren strijd zou deze niet worden gevolgd;
+hoeveel grooter en gevaarlijker struikelblokken zouden, gedurende de dertig jaren van haar apostelschap, Theresa den moeilijken
+langen weg niet versperren, waarop zij thans de eerste schreden had gezet. Het was een bezwaarlijke tocht, dien zij ondernam
+door de woeste bergstreken van Spanje, afwisselend blootgesteld aan uitersten van koude en hitte, zonder andere reisgezellen
+dan hoop, geloof en armoede, en met het eenig doel, hervorming en verbetering te brengen in onwaardige toestanden, ijdele
+vreugde te doen plaats maken voor gebed, zinledig gebabbel voor plechtig stilzwijgen, en wereldsche vermaken voor stichtelijke
+overpeinzing.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ons voertuig is ons kerk en klooster beide,&#8221; zeide de H. Gregorius tot zijn makkers, die psalmzingend met hem de arabische
+woestijn doortrokken. Datzelfde had Theresa op haar omzwervingen tot haar gezellinnen kunnen zeggen. Zij droeg wijwater mede,
+om den weg te besprenkelen, een beeld van het Jezuskind, om den uittocht naar Egypte in herinnering te brengen, een bel om
+te luiden voor de godsdienstoefening, en een zandlooper, om nauwkeurig de uren te bepalen, waarin strikt stilzwijgen was voorgeschreven.
+Welk een bezielend voorbeeld gaf die kleine gemeente, die zonder geld, zonder levensmiddelen, bijna zonder voldoende kleeding
+langs bergen en door dalen haars weegs ging, vertrouwend op hulp van boven, en in de vaste overtuiging, haar liefdewerk tot
+een goed eind te zullen voeren. Moeilijkheden en bezwaren wakkerden steeds Theresa&#8217;s ijver aan, in plaats van dien te doen
+verflauwen. Van dezen eigenaardigen karaktertrek getuigen voortdurend haar persoonlijke uitingen, zooals die in haar brieven
+zijn bewaard gebleven, een letterkundige nalatenschap van groote waarde, en de heerlijkste openbaring van mystieke vroomheid.
+Haar geheele ziel ligt in die bladzijden voor ons open.
+
+</p>
+<p>Men heeft zich met recht verwonderd over het feit, dat Theresa, die in geestvervoering, visioenen, gebed en prediking niet
+alleen, maar ook onder arbeid van allerlei aard haar dagen en nachten placht te slijten, terwijl zij door velerlei beslommeringen
+werd gekweld, toch zulk een heldere, eenvoudige, treffende wijze van uitdrukking voor haar gedachten wist te vinden, zoodat
+haar volmaakte stijl ons thans nog met bewondering vervult. Haar vroegste opvoeding had haar zeer zeker niet in staat kunnen
+stellen, haar gedachten in dien onberispelijken vorm te kleeden. De ridderromans, die haar moeder gaarne las, en de godsdienstige
+werken, die haar oom haar te leen gaf, werkten misschien in haar jeugd op haar vurige verbeelding. Doch als zij haar diepere
+gemoedsbewegingen wilde schilderen, behoefde zij slechts in te keeren tot haar eigen hart, en daar ons rond te leiden te midden
+der verborgen schatten van dat heiligdom, met een oprechtheid, een overgave, een natuurlijke waardigheid, die als van zelf
+alle onnatuur of overdrijving buitensloot.
+
+</p>
+<p>Het proza harer brieven is doorzichtig helder, en weerspiegelt als het ware alle wisselingen des hemels in zijn liefdevollen
+en verheven drang naar het goddelijke.
+
+</p>
+<p>Tevens verraadt zich overal de vrouw van edele afkomst en beschaafde vormen, in haar natuurlijke terughouding, haar gelukkige
+woordenkeus en gekuischtheid van uitdrukking, terwijl ondanks het waas van heiligheid, dat haar omstraalt, haar simpel vrouw-zijn
+eene bekoring te meer uitmaakt van haar innemende persoonlijkheid. Zelve geheel vrouw, wenscht zij, dat haar geestelijke dochters
+sterker zullen zijn dan zij zelve, daar zij zegt: &#8220;Gij moet u in acht nemen voor die liefkoozende uitdrukkingen, die in de
+wereld zoo dikwijls worden gebezigd, als &#8216;mijn leven, mijn ziel, mijn hoogste goed,&#8217; want hoe zoudt gij dan God moeten toespreken?
+Ik weet wel, dat vrouwen gewoon zijn, zoo te spreken; maar ik kan niet wel verdragen, dat gij als vrouwen wordt beschouwd.
+Ik wenschte u sterk te zien als mannen.... als sterke mannen....&#8221;
+
+</p>
+<p><span id="d0e435" class="corr" title="Bron: Misschen">Misschien</span> heeft geen der mystieke schrijvers zulk een belangrijk werk nagelaten als de H. Theresa, of zich, als zij, mogen verheugen
+in trouwe leerlingen en navolgers, die zich met de uitgaaf harer gedenkschriften hebben belast.
+
+</p>
+<p>Haar biechtvaders trachtten wel enkele gedeelten te wijzigen, die tot misvatting aanleiding zouden kunnen geven, doch gelukkig
+werden hun de geschriften ontnomen en toevertrouwd aan den geleerden Augustijner monnik, Fra Luis de Leon. Zelf geleerde,
+<a id="d0e440"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e440">72</a>]</span>dichter en bijbelverklaarder, in zijn vertaling van het Hooglied; mysticus en wijsgeer, door zijn werk &#8220;de namen van Christus&#8221;;
+fijn menschenkenner, getuige zijn leerdicht &#8220;de volmaakte Echtgenoote,&#8221; begreep de begaafde man, dat de taal, waarin de H.
+Theresa zich uitdrukte, eer een hemelsche dan een aardsche taal genoemd mocht worden, en dat in haar werk niets mocht worden
+weggelaten, tenzij zij zelve dit had geschrapt.
+
+</p>
+<p>&#8220;Op vele plaatsen,&#8221; zegt hij, &#8220;komt het mij voor, dat zij het niet is, die tot mij spreekt; maar de H. Geest, die zich door
+haar openbaart.&#8221;
+
+</p>
+<p>Nadat hij haar werken in het licht had gegeven, wilde Fra Luis, bezield door zijn heerlijk onderwerp, het leven beschrijven
+der heilige, die hij vereerde, en wier zieleleven hij had verstaan. Doch de dood nam hem weg, eer hij die schoone taak had
+kunnen volvoeren.
+
+</p>
+<p>Bij het verlaten van het klooster zagen wij nog in een gebouw, dat buiten de eigenlijke kloostermuren lag, een beeld van de
+H. Theresa, gehuld in een fluweelen, rijk met goud geborduurden mantel, en met den doctorshoed boven op den conventioneelen
+sluier, die haar hoofd bedekt. Het gelaat was hier vol, jeugdig en frisch, zeer verschillend van het portret, dat in het Ayuntamiento-paleis
+wordt bewaard, en dat in 1581 naar het leven werd geschilderd, toen Theresa reeds zeventig jaar was, en ondermijnd werd door
+de kwaal, die haar een jaar later ten grave sleepte. De oogen zijn vol uitdrukking; maar het gelaat vertoont geen sprekende
+trekken, noch een krachtig karakter; het doet eenigszins aan de oudere portretten van George Sand denken.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1909-072.jpg" alt="Het beeld van Don Juan ligt uitgestrekt op een prachtige marmeren tombe." width="704" height="516"><p class="figureHead">Het beeld van Don Juan ligt uitgestrekt op een prachtige marmeren tombe.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De heilige vrouw was niet zeer ingenomen met haar conterfeitsel, en moet, toen het af was, tot den meer goedwilligen dan bekwamen
+schilder hebben gezegd: &#8220;De Heer vergeve u, broeder Juan; want Hij alleen weet, hoe gij mij met die zittingen hebt geplaagd,
+en ten slotte hebt gij mij ook nog leelijk en met bolle oogen uitgeschilderd.&#8221;
+
+</p>
+<p>Haar beminnelijke oprechtheid vond eens uiting in de volgende woorden: &#8220;Toen ik jong was, noemde men mij schoon, en ik geloofde
+dat gaarne. Later zeide men mij, dat ik verstandig was, en dat geloofde ik eveneens; doch de tijd kwam, dat ik berouw had
+over die ijdele inbeeldingen. Nu verklaart men mij voor een heilige; maar thans verbeeld ik mij niet meer, dat het waarheid
+is.<span id="d0e457" class="corr" title="Niet in bron">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>Gelukkig de geschiedschrijver en philosoof, die rustig zijn tenten zou kunnen opslaan in de buurt van dat klooster en er in
+alle kalmte de werken zou kunnen bestudeeren van de onvergelijkelijke voorgangster der Karmelieten. Hij zou niet alleen baat
+vinden voor zijn ziel, maar tevens, beter dan uit tal van kronieken, den geest leeren kennen, die het zestiende-eeuwsche Spanje
+bezielde, en waarvan Theresa een der nobelste draagsters is geweest. Zij was in waarheid de belichaming der christelijke gedachte.
+Macaulay heeft gezegd, dat het protestantisme sedert de zestiende eeuw geen duimbreed gronds had gewonnen. Als de H. Ignatius
+de held der verdediging van het Katholicisme mag genoemd worden, dan is de H. Theresa voorzeker er het hart van geweest.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/o1909-072.gif" alt="Ornament." width="305" height="15"></div><p>
+
+
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="back">
+<div class="transcribernote">
+<h2>Colofon</h2>
+<h3>Beschikbaarheid</h3>
+<p>Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het
+kopi&euml;ren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de Project Gutenberg Licentie bij dit eBoek of on-line op <a href="http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.
+
+</p>
+<p>Dit eBoek is geproduceerd door Jeroen Hellingman en het on-line gedistribueerd correctie team op <a href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.
+
+</p>
+<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give
+it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at <a href="http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.
+
+</p>
+<p lang="en">This eBook is produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team at <a href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.
+
+</p>
+<h3>Codering</h3>
+<p>Dit bestand is in een verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het einde
+van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel zijn gecorrigeerd. Dergelijke correcties zijn
+gemarkeerd met het corr-element.
+
+</p>
+<p>Hoewel in het origineel laag liggende aanhalingstekens openen gebruikt, zijn deze in dit bestand gecodeerd met &#8220;. Geneste
+dubbele aanhalingstekens zijn stilzwijgend veranderd in enkele aanhalingstekens.
+
+</p>
+<h3>Documentgeschiedenis</h3>
+<ol class="lsoff">
+<li>04-DEC-2007 begonnen.
+
+</li>
+</ol>
+<h3>Verbeteringen</h3>
+<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p>
+<table width="75%">
+<tr>
+<th>Plaats</th>
+<th>Bron</th>
+<th>Verbetering</th>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e120">Bladzijde 51</a></td>
+<td width="40%">der</td>
+<td width="40%">den</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e151">Bladzijde 54</a></td>
+<td width="40%">;</td>
+<td width="40%">:</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e154">Bladzijde 54</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e164">Bladzijde 55</a></td>
+<td width="40%">.</td>
+<td width="40%">
+[<i>Verwijderd</i>]
+
+</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e173">Bladzijde 56</a></td>
+<td width="40%">;</td>
+<td width="40%">,</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e204">Bladzijde 58</a></td>
+<td width="40%">gnnsteling</td>
+<td width="40%">gunsteling</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e222">Bladzijde 58</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">.</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e241">Bladzijde 60</a></td>
+<td width="40%">anreool</td>
+<td width="40%">aureool</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e292">Bladzijde 63</a></td>
+<td width="40%">schnil</td>
+<td width="40%">schuil</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e307">Bladzijde 63</a></td>
+<td width="40%">dikwijis</td>
+<td width="40%">dikwijls</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e328">Bladzijde 65</a></td>
+<td width="40%">Zes-jaar</td>
+<td width="40%">Zes jaar</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e358">Bladzijde 66</a></td>
+<td width="40%">mtdden</td>
+<td width="40%">midden</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e435">Bladzijde 71</a></td>
+<td width="40%">Misschen</td>
+<td width="40%">Misschien</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e457">Bladzijde 72</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+</table>
+</div>
+</div>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Castilië en Andalusië, by Jane Dieulafoy
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CASTILIË EN ANDALUSIË ***
+
+***** This file should be named 24480-h.htm or 24480-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/2/4/4/8/24480/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/24480-h/images/ig1909-049.gif b/24480-h/images/ig1909-049.gif
new file mode 100644
index 0000000..c8db02e
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/ig1909-049.gif
diff --git a/24480-h/images/o1909-072.gif b/24480-h/images/o1909-072.gif
new file mode 100644
index 0000000..bff8ae8
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/o1909-072.gif
diff --git a/24480-h/images/p1909-049.jpg b/24480-h/images/p1909-049.jpg
new file mode 100644
index 0000000..82e608a
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/p1909-049.jpg
diff --git a/24480-h/images/p1909-052.jpg b/24480-h/images/p1909-052.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b1df22f
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/p1909-052.jpg
diff --git a/24480-h/images/p1909-053.jpg b/24480-h/images/p1909-053.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8edd55f
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/p1909-053.jpg
diff --git a/24480-h/images/p1909-056.jpg b/24480-h/images/p1909-056.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d2d7022
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/p1909-056.jpg
diff --git a/24480-h/images/p1909-057.jpg b/24480-h/images/p1909-057.jpg
new file mode 100644
index 0000000..65524d3
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/p1909-057.jpg
diff --git a/24480-h/images/p1909-060.jpg b/24480-h/images/p1909-060.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b9bd2ab
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/p1909-060.jpg
diff --git a/24480-h/images/p1909-061-1.jpg b/24480-h/images/p1909-061-1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..cdff83f
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/p1909-061-1.jpg
diff --git a/24480-h/images/p1909-061-2.jpg b/24480-h/images/p1909-061-2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5f2e1f4
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/p1909-061-2.jpg
diff --git a/24480-h/images/p1909-064.jpg b/24480-h/images/p1909-064.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a21dedc
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/p1909-064.jpg
diff --git a/24480-h/images/p1909-065.jpg b/24480-h/images/p1909-065.jpg
new file mode 100644
index 0000000..64eeebc
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/p1909-065.jpg
diff --git a/24480-h/images/p1909-068.jpg b/24480-h/images/p1909-068.jpg
new file mode 100644
index 0000000..492c649
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/p1909-068.jpg
diff --git a/24480-h/images/p1909-069.jpg b/24480-h/images/p1909-069.jpg
new file mode 100644
index 0000000..bf2acae
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/p1909-069.jpg
diff --git a/24480-h/images/p1909-072.jpg b/24480-h/images/p1909-072.jpg
new file mode 100644
index 0000000..fbd4599
--- /dev/null
+++ b/24480-h/images/p1909-072.jpg
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..90eff25
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #24480 (https://www.gutenberg.org/ebooks/24480)