diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:04:37 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:04:37 -0700 |
| commit | 079b71e80693619ce2f81b74f0341327a24f19e7 (patch) | |
| tree | ee3ef2ca7ad49dcc9804c553d51cee24a303cd38 /23341-8.txt | |
Diffstat (limited to '23341-8.txt')
| -rw-r--r-- | 23341-8.txt | 2347 |
1 files changed, 2347 insertions, 0 deletions
diff --git a/23341-8.txt b/23341-8.txt new file mode 100644 index 0000000..d3ce1cc --- /dev/null +++ b/23341-8.txt @@ -0,0 +1,2347 @@ +The Project Gutenberg EBook of De monumenten van den Girnar, by D. Menant + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: De monumenten van den Girnar + De Aarde en haar Volken, 1907 + +Author: D. Menant + +Release Date: November 5, 2007 [EBook #23341] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE MONUMENTEN VAN DEN GIRNAR *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + + + + + + + +DE MONUMENTEN VAN DEN GIRNAR. [1] + +Naar het Fransch van Mlle D. Menant. + + +Ahmedabad is een stad in Voor-Indië, die ik meermalen heb mogen +bezoeken. Het eerst kwam ik er in Februari 1901 op weg naar +het schiereiland Kathiawar of Goedsjerat. Ik was toen van ziekte +herstellende en het was mijn eerste uitgang na het verlaten van het +hospitaal te Surate, waar een ongeluk met een rijtuig, dat mij te +Baroda was overkomen, mij de geheele maand Januari had vastgehouden. + +Ik was naar Indië gegaan, om mijn studiën te voltooien over de +Parsi-gemeenten in het Presidentschap Bombay, en mijn reis door +Goedsjerat was er door afgebroken. Voordat ik die nu vervolgde, maakte +ik van het verlof der geneesheeren gebruik, om de mooie tempels te gaan +bewonderen op den Girnar en den Açokasteen, interessante monumenten van +Hindoes en Dsjain, de secte, wier leerstellingen zooveel op die van het +Hindoeïsme lijken. Die tocht was een aangename afleiding na de sombere +overpeinzingen, waaraan ik mij in mijn hospitaalkamer had overgegeven. + +Ahmedabad ligt 300 mijlen ten noorden van Bombay aan den spoorweg +Bombay-Baroda en Centraal-Indië. Het is het kruispunt van de lijnen +uit Rajpoetana, en de reizigers voor den Aboeberg, en voor Agra en +Delhi veranderen er van trein. + +Wij kwamen in den vroegen morgen aan in het reusachtig station, vol +met inlandsche arbeiders, die in de zalen heen en weer liepen en op +het perron, waar ze den nacht hadden doorgebracht, ineengedoken onder +hun dekens, luidruchtig wakker werden. + +Wij zouden in groote verlegenheid zijn geweest zonder de hulp van een +vriend, den heer Ginwalla, die ons kwam zeggen, dat de _Travellers' +Quarters_ bezet waren door de leden van de Hongersnoodcommissie +en dat hij ons ten zijnent gastvrijheid aanbood, een uitnoodiging, +die wij met de grootste dankbaarheid aanvaardden. + +Wij konden slechts over een enkelen dag beschikken, daar we +den volgenden te Rajkot werden verwacht; dus was de tijd al +spoedig gevuld. De stad, die in de 15de eeuw door sultan Ahmed is +gesticht, bloeide in de eerste eeuwen van haar bestaan en wordt door +historieschrijvers en reizigers om het zeerst geprezen om haar citadel, +haar moskeeën, haar paleizen en tuinen, waar fonteinen sprongen, +en haar breede straten, waar tien rijtuigen elkaar konden passeeren +in een enkele rij. + +De heerschappij der Mahratten in de 17de en 18de eeuw heeft haar +geen goed gedaan, en eerst onder engelschen invloed is Ahmedabad weer +meer vooruitgegaan. Wij brachten het eerst een bezoek aan het fort, +het grootste van geheel Indië, bijna als een stad op zich zelf. Aan +den eenen kant worden de muren bespoeld door de rivier Sabarmati en +aan den anderen strekt zich een wijde vlakte uit. Van de terrassen +heeft men een prachtig uitzicht. + +De moskee Djamé Mesdjisj was in de hoofdstraat. De nauwe ingang werd +nog versperd door bedelaars, en een rondtrekkend koopman had zijn +pijpen uitgestald op de treden van de trap; maar als men, na zijn +schoenen te hebben uitgetrokken, binnen is gegaan, komt men in een +nieuwe wereld en verdwaalt bijna tusschen de massa hooge zuilen. Vol +schroom doolden wij te midden van de oostersche pracht, waarvan de +bijzonderheden niet te onderscheiden waren in het halfdonker, dat +met een zacht, blauwachtig waas was doortrokken. De moskee neemt den +westkant in van een groot plein en heeft haar vijf koepels behouden, +maar de minarets, die in 1819 bij een aardbeving zijn verwoest, zijn, +jammer genoeg, niet herbouwd. + +Wij zetten onze wandeling langs verlaten kloosters voort in de +brandende middagzon, die op de steenen brandde, en waaraan we ons +haastten te ontkomen door een poort, leidend naar het praalgraf +van Ahmed. Het was een massief gebouw met een koepel, verlicht door +vensters met prachtige opengewerkte kozijnen, zooals we ook elders +in Goedsjerat zagen en voor welk werk de kunstenaars uit die streek +beroemd waren. Op het graf worden op sommige gedenkdagen door Hindoes +en Mohammedanen, getrouw aan de nagedachtenis van hun roemrijken vorst, +bloemen gebracht, en op den dag van ons bezoek lagen er verwelkte rozen +op het marmer. Naast den souverein slapen zijn zoons en kleinzoons, +en iets verder zijn vrouwen. Door een kloostergang, een soort van +gaanderij met wanden van opengewerkt marmer komt men bij de graven +van de beide vrouwen Moghalaï Bibi in een sarcofaag van wit marmer, +en de andere, Moerki Bibi in een prachtgraf van zwart marmer, met +parelmoer ingelegd. Daar dicht bij hadden andere, minder begunstigde +echtgenooten eenvoudiger rustplaatsen. Het was een bekoorlijk plekje +vol licht en glans, waar de gedachte aan dood en sterven aan niets +sombers verbonden was, zoo geheel anders dan bij de lijkentorens van +de Parsi's en de brandstapels der Hindoes. + +Tegen den avond gingen we een bezoek afleggen bij den commissioner +general, den heer Lely en Mevrouw Lely. Wij vernamen, dat Mevrouw +reeds vertrokken was naar de Parsifamilie, waar ook wij genoodigd +waren tot het bijwonen van het huwelijk van den zoon, en onze gastheer +geleidde ons toen naar de Kankariya, het kunstmatige meer op drie +mijlen afstands van Ahmedabad. Alleen onmiddellijk aan het meer +vindt men eenigen plantengroei, waar troepen apen ons nieuwsgierig, +maar zonder wantrouwen, aangluurden. + +De Kankariya is een der grootste waterréservoirs in Indië; het +beslaat meer dan 62 acres en is veelhoekig, met 34 zijden, elk van +190 voet. Het werd in 1451 voltooid en is door steenen trappen omgeven +met koepels op verscheiden kanten en een sluis. In het midden is een +eilandje, aan den wal verbonden door een brug van 48 bogen, en met een +zomerpaleis en tuin voor den onderkoning van Ahmedabad. De reizigers +spreken met bewondering over de Kankariya, en reeds voor Pietro della +Valle was dit het schoonste plekje ter wereld. Maar op het eind der +18de eeuw lag alles, paleis, waterleiding, sluis, in puin, en eerst in +1872 heeft de regeering zich de zaak der restauratie aangetrokken. Aan +de oevers werd bosch aangeplant, en het meer werd uitgediept. Men kan +er nu rondwandelen, maar de omgeving is nog allermelancholiekst. Men +zou er kunnen schreien, en ten overvloede liet zich een klagende +muziek hooren, terwijl ik er vertoefde. + +Toen ik bij ons rijtuig terug keerde, waren mijn moeder en de +vrienden aan het luisteren naar de garba's of balladen van een ouden +muzikant. Dat was de oorzaak van mijn ontroering. Op den terugweg +lieten wij rechts liggen de armenische en hollandsche graven, die +we voor een later bezoek bewaren, en het was avond toen we thuis +kwamen. De mist was dik, die ijzige mist van Ahmedabad, die zoo +eigenaardig onaangenaam ruikt naar roet. Niet lang daarna traden +wij een dier groote tenten binnen, die in Indië sjamiana heeten; +ze was schitterend verlicht, en er was een elegante menigte bijeen, +want er werd het huwelijk gevierd van een jongen Parsi. + +In het midden van een tuin, waar een onmetelijk velum over was +uitgespreid, werden op een estrade, half verborgen achter een gordijn +van bloemen, vooral rozen en jasmijn, de kerkelijke plechtigheden +voltrokken door de mobeds of priesters. Ze zongen psalmen en ter +afwisseling lieten zich inlandsche en europeesche orkesten hooren. Het +was een mooi gezicht. De heer en mevrouw Lely waren in gezelschap van +den luitenant-gouverneur der Noordwestelijke provinciën, Sir Antony Mac +Donnell. Er werd te Ahmedabad vol lof gesproken over de wijze, waarop +die hooge ambtenaar zich kweet van zijn taak, de enquêtecommissie voor +den hongersnood te presideeren. Den volgenden morgen al vroeg namen wij +afscheid van onze vriendelijke gastheeren en vertrokken naar Kathiawar. + +Dat is een vierkant schiereiland, dat in de Arabische Zee uitsteekt +tusschen Katsj en de kust van Goedsjerat, en zoo genoemd is naar den +stam der Kathi's, die er als kolonisten kwamen tusschen de 13de en de +15de eeuw. De Mahratten pasten den naam op het geheele schiereiland +toe, en in navolging van hen doen de Europeanen dat ook. + +Hoe afgelegen het ook is, toch heeft het schiereiland gedeeld in +de lotgevallen van Indië. In overoude tijden stond het onder de +heerschappij van Asoka en zijn opvolgers en werd door vice-gouverneurs +bestuurd tot op den tijd, dat de gouverneurs zich onafhankelijk +maakten. Van dien tijd af ontmoet men er zuiver hindoesche dynastieën; +daarna kwamen de Mohammedanen, dan de invallen der Mahratten en +eindelijk de suzereiniteit van Engeland, waarmee een nieuwe periode +van orde en vooruitgang wordt geopend. + +Wat landschappelijk schoon betreft, is Kathiawar zeer ongelijk; in het +Westen en het Oosten vindt men er zandwoestijnen, met cactussen bedekt, +waarop de bosschen van den Gir volgen, vol van klare beekjes en groene +velden. In het Noorden heeft men de verlaten oorden van den Ran, dan +naar den kant van het Zuidwesten het lachende land met zijn tuinen +en goed bebouwde velden en eindelijk meer binnenwaarts in Sorath het +massieve granietgebergte, de Girnar, welks toppen majestueus boven +den staat Junagadh oprijzen. Wij begeven ons daarheen. + +Tusschen Ahmedabad en Wadhwan namen we de gevolgen der droogte waar +en van den ellendigen hongersnood; overal zagen we kale velden en +weiden met mager vee. Wat een armoedig gezicht, die magere, stoffige +buffels, die niet van hetzelfde ras lijken als onze glanzige en vette +dieren der hoeven in Bandora! Nergens heeft de hongersnood wreeder +sporen achtergelaten dan in Kathiawar. In 1899/1900 waren de beide +oogsten, die van den herfst en die van het voorjaar mislukt, op een +enkele uitzondering na, die van Palitana, en God weet, hoeveel de +arme drommels, gewend om van den eenen dag op den anderen te leven, +hadden geleden, te meer daar er ook gebrek aan water bij kwam, +waardoor een deel der kudden verloren was gegaan. De dorpshoofden +konden niet helpen. Wel stond de regeering hun aanzienlijke sommen toe, +waarmee in verscheiden staten in den dadelijk en nood werd voorzien; +maar tijdens de hitte brak de cholera uit en deed de sterfte op +onrustbarende wijze toenemen. Volgens de statistieken verloor het +schiereiland in tien jaren meer dan een zevende zijner bevolking. + +Toen kwam de tweede hongersnood van 1900/1901. De moesson was slechts +met veel moeite doorgekomen, en eerst in Juli was er regen gevallen, +maar toen zoo hevig, dat hij in plaats van zachtkens in den grond te +dringen, het gezaaide had vernield, terwijl de regen in het najaar +totaal was weggebleven, en er tot overmaat van ramp een koortsepidemie +uitbrak. Zulk een staat van zaken heeft intusschen niets abnormaals; +de lijst der hongersnooden is lang in Kathiawar, vanaf dien van 1559, +den eersten, waaraan de herinnering is bewaard gebleven. + +Te Wadhwan moesten we van trein veranderen voor Rajkot; reizigers, +ossen, karren, bagage, alle krioelen in vreeselijke wanorde +dooreen. Daar ontdekte ik het vriendelijke gezicht van Dr. Thakordass +Kikhabhai Dalal. Nu behoefde ik mij niet meer om de dingen te +bekommeren, want nu was alles geregeld en in orde. + +Ik ben tweemaal te Wadhwan geweest; de eerste maal slechts enkele uren; +maar de indrukken van die bezoeken vat ik hier samen. Allereerst die +van het zoogenaamde kamp, waar de engelsche dienst is georganiseerd. Er +wordt daar een belangrijke markt gehouden, en men vindt er kantoren +van de regeering, een hospitaal, een gevangenis en een mooien +klokketoren. Ook dient gelet op de interessante school, waar de +zoons van de kleine grondeigenaars worden opgevoed. Die bezitters of +girasia's vormen een talrijke en weinig ontwikkelde klasse en zij +is vaak overgeleverd aan inhalige en onwetende intendanten. In hun +belang werd in 1881 door kolonel Stace deze school gesticht, waar +het onderwijs de leerlingen brengt tot het toelatingsexamen voor de +universiteit van Bombay en waar veel tijd aan lichaamsoefeningen wordt +besteed. De jongelui hebben er ieder een eigen kamer en worden door hun +eigen bedienden bediend; ze mogen paarden houden, als ze willen. De +school staat onder rechtstreeksch engelsch toezicht. De resultaten +waren in het begin gering, want er kwamen haast geen leerlingen, +en eerst op den duur leerden de ouders inzien, dat de stichters +gelijk hadden en dat het veel waard was, in het land grondbezitters +te krijgen die hun land tot zijn recht konden doen komen. + +Het ernstigste bezwaar leverde het vrouwelijke element der gezinnen op, +dat er zich tegen verzette dat de jongens het ouderlijk huis zouden +verlaten, om door Westerlingen te worden opgevoed. De tegenstand is +van dien kant nu nog zoo sterk, dat ik girasia's ken, die liever hun +land hebben willen verlaten, om hun zoons te kunnen opvoeden naar +hun eigen smaak. + +Maar veel girasia's blijven niet wonen op hun goederen, maar bekleeden +bestuursambten. Wij zullen weldra te Rajkot bemerken, dat die scholen +deel uitmaken van een uitgebreid stelsel van onderwijs, dat alle +standen omvat. + +De stad ligt drie mijlen van het engelsche "kamp", en is omringd door +versterkingen bij het paleis van het hoofd. + +De enkele oogenblikken, die ik met Dr. Thakordass doorbracht, werden +prettig gevuld met het bespreken van onze reis door Kathiawar en +met eer te doen aan een lunch van uitgelezen Hindoesche gerechten, +dat ons in een wachtkamer werd voorgezet. + +Weer zaten we in den trein, nu niet meer aan de groote lijn, hetgeen +we gauw genoeg bespeurden aan het langzame rijden. Het land zag er nog +even verlaten uit. Hier en daar zagen beesten den trein met verbazing +passeeren. Plotseling werd er tusschen Mull en Dholia gestopt; er was +iets niet in orde met de machine en er moest een andere worden gehaald +van het naburig station. De tijd verliep; de zon daalde langzaam +achter den horizon met roode tinten de lucht en de vlakte overgietend; +binnen enkele oogenblikken zal het donker wezen en reeds verschijnen +de sterren. Zal men nu eindelijk weggaan? Ja, daar is de locomotief, +en we rijden snel om den verloren tijd in te halen.... Toen ik te +Rajkot uitstapte, waaide er een ijskoude wind. Het station was slecht +verlicht, en bijna kon ik in de schemering de groep personen niet +herkennen, bij wie ik was aanbevolen en die tot de notabele Parsi's +uit de plaats behoorden. Ze begroetten ons met oostersche beleefdheid +en verzochten, dat wij ons gedurende ons verblijf in Rajkot geheel +als hun gasten zouden beschouwen. Geen middel om die uitnoodiging +af te slaan! Dus moesten we bedanken voor de gastvrijheid, die de +heeren Kincaid en Seddon ons aanboden vanwege den Political-Agent, +luitenant-kolonel W. F. Kennedy. + +Na in het halfduister gezocht te hebben naar onze bagage te midden van +karren en afgespannen ossen, die lui bleven liggen, stapte ik eindelijk +in een rijtuig met mijn moeder en mijn secretaris en daar reden we +in den donkeren mist naar de Travellers' Quarters. Een tusschen de +boomen schitterend licht leidde ons naar een groot gebouw, waar de +hôtelier, een Portugees uit Goa, ons een welverdiend diner voorzette, +zooals hem was opgedragen door onze Parsi-vrienden. + +Den daarop volgenden dag begaf ik mij te voet naar het +Residentiegebouw, dat maar een paar minuten van het hôtel was +verwijderd, waardoor ik ook hier het "kamp" in oogenschouw kon nemen, +dat het mooiste en grootste is van Kathiawar. Breede wegen tusschen +prachtige boomen waren omzoomd door aardige villa's. Alle openbare +diensten zijn goed gehuisvest, zoowel de post als de telegraaf, de +douane en het politiecommissariaat. De inlandsche vorsten droegen +ijverig bij in de kosten. + +Mijne eenzame wandeling was een genot. Het was zachter weêr geworden, +al bleef het koel en de zon scheen. Het klimaat van Rajkot moet gezond +zijn voor de Europeanen. + +Na het ontbijt kwamen onze Parsi's ons voor een bezoek aan de stad +afhalen. Rajkot aan de oevers van de Aji is omringd door versterkingen +en door een weg met het engelsche gedeelte verbonden. Vergeleken bij +andere plaatsen in Kathiawar, is het zindelijk en de steenen huizen +zijn stevig genoeg, om een beleg te doorstaan. Gezien van af de +Kaiser-i-Hind, de groote brug over de Aji, ziet het er schilderachtig +uit. Toen wij er door gingen, staken de torens en muren af tegen +een helderen hemel, en de rivier stroomde kalm over haar rotsachtige +bedding; maar in den regentijd wordt het een bruisend water, dat tegen +de stadsmuren slaat. De brug heeft dan ook niet minder dan 16 bogen. + +Aan de oude, slechte gebruiken van de Rajpoeten, o. a. aan den +kindermoord op kinderen van het vrouwelijk geslacht, heeft het engelsch +bestuur het eerst in Rajkot een eind gemaakt. Toen Dr. Wilson er in +1835 kwam, was het plaatselijk hoofd juist de moordenaar van zijn +dochter geweest. Sir J. P. Willoughby deed de oude reglementen van +kolonel Walker uit 1807 herleven en had zich aan de spits gesteld van +een humanitaire beweging, waardoor hij de hoofden van de Jadeja's had +overgehaald, zich schriftelijk te verbinden, die gewoonte niet meer +te volgen, er geen vergunning voor te geven en straf op te leggen aan +diegenen, die het bevel overtraden. Die maatregel heeft de gewoonte +in het geheele schiereiland uitgeroeid. + +De Parsi's zijn niet talrijk in Kathiawar, zoo ongeveer een +duizendtal zijn er; zij zijn niet de afstammelingen van de eerste +groep emigranten, die in de 7de eeuw uit Perzië uitweken en vijftien +jaren lang gevestigd waren te Diu, voordat ze aan de westkust van +Goedsjerat kwamen. Diegenen, die nu te Diu wonen, kunnen zelfs niet +op die afkomst bogen. Eerst op het eind der 18de eeuw kwamen Parsi's +uit Surate zich voor zaken vestigen in Kathiawar. Een der eerste was +Koyajee Cuverjee, een rijke koopman in parels en edelgesteenten, +grootvader van den tegenwoordigen leider der gemeente; hij stierf +jong, na veel te hebben gereisd; hij was in Engeland geweest met zijn +zoon, die later gouverneur werd van de jonge prinsen te Baroda. Het +tegenwoordige hoofd der gemeente, de heer Koyajee, een bekend advocaat, +is diwan of eerste minister geweest in den staat Dhrangadra. + +De Parsi's zijn in de meeste gevallen winkeliers; maar soms hebben +zij een betrekking bij de Agency, en enkelen van hen worden ministers +in inboorlingenstaten. Te Rajkot hebben ze zich gevestigd, toen de +Engelschen er hun "kamp" hebben gesticht. Zij bezitten er een agyari of +vuurtempel, gebouwd in 1875 en die bediend wordt door drie priesters, +verder een school en een hôtel. Het was een groot genoegen voor ons, +onder die beminnelijke menschen te vertoeven. Ik was uitgenoodigd, +de plechtigheid der inwijding van een nieuwen toren des zwijgens bij +te wonen; maar tot mijn grooten spijt hadden omstandigheden mij te +Bombay doen blijven. De Toren van het Zwijgen is, naar men weet, het +ronde gebouw, waarin de Parsi's hun dooden brengen op een platform, +waar ze een prooi der gieren worden... + +Daar er geen dooden waren, mochten wij naderen en zelfs werd de +deur voor ons geopend. De Parsi's maakten hier nog gebruik van het +kerkhof sedert hun vestiging aan deze plaats, maar dat was voor hen +een wreede noodzakelijkheid. Inderdaad heeft elke kolonie van Parsi's +een tempel, waar het heilige vuur wordt onderhouden en een toren, +waar de dooden worden neergelegd. Het bezoek aan het kerkhof wekte +mijn levendige belangstelling, want het was het eerste, dat ik in +Indië zag; enkele met koepels gekroonde gebouwen wezen de plaats van +verscheiden graven aan. + +Na een gezellige lunch bij de heeren Kincaid en Seddon gingen we naar +Rajkumar College, het mooiste gebouw uit het kamp, groot en met twee +vleugels, ieder met twintig kamers voor de leerlingen, en de villa +voor den directeur en den onderdirecteur. + +Alles was omringd door een muur van zes voet hoog. Achter de vleugels +zijn de keukens, de stallen voor de paarden der leerlingen, de tuinen +en de bijgebouwen. + +De engelsche vlag, teeken van Engelands suzereiniteit over de kleine +staten van Kathiawar, staat op het centrale paviljoen. Feitelijk +gelijkt de school zoowel op een kasteel als op een kazerne. Deze +stichting beantwoordt aan een ernstige behoefte, zooals de geschiedenis +leert. + +Omstreeks 1842 was de onwetendheid in Kathiawar nog ontzettend +groot. Weinig hoofden konden schrijven; hun agenten en secretarissen +kenden er juist zooveel van, om de zaken slecht te leiden. De +regeering besloot toen, pandits of geletterden te beloonen voor +onderwijs, dat zij aan het volk zouden geven. De zendelingen van +hun kant openden enkele klassen voor jongere en oudere leerlingen, +en toen de belangstelling eenmaal gewekt was, werden de vorsten er toe +gebracht, scholen te stichten, waar zoowel Engelsch als de landstalen +werden onderwezen. + +Het kostte moeite, de vorsten over te halen, hun paleizen te verlaten +en aan het openbare leven deel te nemen. Toen de eerste universiteiten +werden geopend, sprak Lord Canning zijn hoop uit, dat de adel en +de hoogere standen hun plicht zouden inzien, om hun kinderen hooger +onderwijs te verstrekken. Maar de hoofden en de leiders hechtten in +het geheel geen waarde aan het onderwijs; zij wenschten dat niet voor +hun kroost en weigerden, de kinderen naar scholen te zenden in sociale +besmetting. Dus werd het dringend noodig, eigen scholen op te richten +voor de zoons van den adel. Kolonel Keatinge begon zich daarmee ernstig +bezig te houden en beproefde de hoofden te overtuigen van het belang, +dat in de zaak gelegen was, maar hem viel niet de eer te beurt der +oprichting. Kolonel Anderson vatte de taak op en had succes. + +In 1670 werd het College gesticht door de hoofden in de provincie, +onder de auspiciën van de regeering. Charles Macnaghten was de eerste +leider en bleef 26 jaar directeur der onderneming. De eerste leerling +was Takore Sahib uit Bhaunagar, en de anderen volgden spoedig. Het +was nog een veelbewogen tijd, en elken avond werd de wacht betrokken +vóór de vertrekken der prinsen. + +De ouders konden niet meer protesteeren, nu de leiding der zaak in +hun handen was en de kinderen met huns gelijken samen waren. + +Op Rajkumar College worden inderdaad alleen toegelaten Patvi kumars, +Fantaya kumars en Bhayats. De eerste zijn vermoedelijke erfgenamen, +die altijd verwend worden door de ministers van hun vaders, omdat +ze in hen de toekomstige heerschers zien, die gevleid moeten worden +als uitdeelers van gunsten en gaven. De tweede, een jongere zoon, +is minder in aanzien, want voor hem is slechts een saghir weggelegd, +dat is het inkomen van bepaalde goederen, al heeft hij uit materiëel +oogpunt genoeg, om te studeeren en te reizen. De Bhayat behoort tot +de zijlinies der familie en heeft een niet juist benijbare positie, +en men kan gerust zeggen, dat het in Indië niet altijd een voordeel +is, tot een vorstelijke familie te behooren. + +Dat waren en dat zijn nog de jongelieden, die door de edelmoedige +mannen, onder wier leiding ze zijn gesteld, moeten worden opgevoed, +verzacht en onder tucht gebracht, opdat ze zullen worden tot mannen, +die geen geleerden zijn, maar energieke hoofden, verlicht en goed in +staat, hun gebied te administreeren. + +Voor den jeugdigen prins is er een groot verschil tusschen het leven, +dat hij thuis in het vaderlijk paleis leidde en dat, hetwelk hij +leidt in het College, waar hij niet langer meester en gebieder is, +maar moet gehoorzamen en een soldaat is onder velen. + +Reeds om zes uur in den morgen stijgt hij te paard, om aan de +oefeningen deel te nemen en daarna volgen de lessen, die behalve +Engelsch, de wiskunde, de algebra, aardrijkskunde, geschiedenis en de +taal van Goedsjerat, het Goedsjeratti, omvatten. Onder de leeraren +zijn evenveel Engelschen als inlanders. Tusschen de lessen worden +ijverig spelen beoefend, tennis, cricket, voetbal en golf. + +De hall, waar de directeur, de heer Waddington, ons ontving, werd +door groote vensters verlicht en aan de wanden hingen de portretten +van indische vorsten naast die van koningin Victoria en de hertog en +hertogin van Connaught. Wij bezochten de klassen, waar op dat oogenblik +geen leerlingen in waren, maar op de zwarte borden stonden nog de +sporen van het pas gedane werk. Op ons verzoek liet de directeur den +jongen nabab van Sachin roepen, en wij konden hem de groeten brengen +van zijn broers, die we onlangs te Surate hadden gesproken. + +Het schoolrégime heeft den jongeling goed gedaan; met zijn laarzen +en sporen, de karwats in de hand, zag hij er onberispelijk uit, +een sierlijk ruiter! + +Den 6den November 1900 had Lord Curzon in de zaal, waar wij ons +bevonden, de prijsuitdeeling bijgewoond. Het was de eerste maal, +dat een onderkoning aan die plechtigheid deelnam. Het bleek een +schitterende bijeenkomst; de jonge prinsen, alle in hun officieel +costuum, leverden een kleurig schouwspel op. Lord Curzon sprak zeer +goed over de noodzakelijkheid voor de vorsten, om ontwikkeling te +erlangen, niet om jonge Engelschen te worden, maar om goede indische +vorsten te zijn voor indische onderdanen. + +"De hoofden", sprak hij, "zijn niet, zooals men het graag voorstelt, +een bevoorrechte klasse. God heeft hun het land niet ten geschenke +gegeven; de staat is niet hun eigendom en de inkomsten komen hun niet +persoonlijk toe. Zij moeten leven voor het welzijn van hun onderdanen; +de onderdanen zijn er niet voor hen." + +Schoone woorden en moedige woorden in een gezelschap, dat gewend is +geweest, altijd den staat te beschouwen als het eigendom van den vorst. + +De heer Waddington noodigde ons uit, de thee te gebruiken in gezelschap +van een hoog personnage, dat ook juist de school bezocht te Rajkot, +namelijk den nabab van Sikkim, en daarna naar het poloveld te gaan, +waar de leerlingen aan het spelen waren. + +Helaas, onze rouw belet ons, aan het schitterend onthaal deel te +nemen, en wij gaan met ons rijtuig staan onder de boomen van de laan, +van waar we de spelen wel kunnen zien. + +Daar komen de jonge prinsen aan! Wat zien ze er knap uit! De grootsten +zijn volmaakte ruiters; de jongsten kijken onbetaalbaar ernstig +onder hun gestreepte tulbanden en worden braaf geschud door hun edele +paarden van kathiawaarsch ras, maar blijven vast in den zadel. + +Het sein wordt gegeven, en het spel begint. De directeur zelf nam +er met groote ambitie aan deel, en hij is niet de minst handige, +noch de minst vurige. + +In Rajkumar College krijgt men inderdaad een goeden indruk van het +succes der engelsche methode in zake opvoeding aan vorstenzonen, zooals +men ook in Kathiawar het best de resultaten kan waarnemen van de wijze +van bestuur en de vreedzame inlijving der inboorlingenstaten. Dat +komt, dat hier het veld van waarneming betrekkelijk klein is, en de +bevolking nog al homogeen. + +Ieder onpartijdig reiziger zal toegeven, dat de veiligheid nu niets +te wenschen overlaat, en dat de staten beter worden bestuurd en het +volk er gelukkiger is. + +Wat de vorsten aangaat, onder invloed van de in het College verkregen +opvoeding, zijn ze belangstelling gaan gevoelen voor de stichting van +nuttige instellingen in hun landen, voor den bouw van scholen en de +verfraaiing van hun hoofdsteden, zonder dat daarom het godsdienstige +leven of de sociale instellingen zijn veranderd. En ik moest denken aan +de mannen, die aldus zich wijdden aan de opvoeding van het volk in een +achterland van Goedsjerat en hen vergelijken met Johnston, Mountstuart +Elphinstone en andere Engelschen uit die school. Van den laatste +is bekend, dat hij eens zeide, dat als ooit deze volken zich van +Engeland vrij maakten, het dan nog beter was, dat Engeland als buren +een ontwikkeld volk had dan een barbaarsch. Dat alles overdacht ik, +terwijl ik met mijn moeder en mijn secretaris naar de spelen keek... + +Het spel is afgeloopen; de prinsen vormen weer een rij en defileeren +in galop door de laan, mij beleefde groeten toezendend. + +De nabab van Sikkim ging met de anderen weg; hij werd gevolgd +door zijn gezelschap, en wij brachten verder den dag door bij onze +Parsi-vrienden. + +Met hoeveel genoegen we ook te Rajkot waren, we moesten denken over +onze verdere reis naar Junagadh. Onze goede vrienden, de Parsi's +stelden zich niet tevreden met ons naar het station te vergezellen; zij +stegen mee in den waggon en brachten ons tot het volgend station. Ik +heb aan hun ontvangst de aangenaamste herinnering en wij gingen weg met +veel kostbare geschenken en heerlijke, welriekende rozen, die even goed +in ons oude Frankrijk hadden kunnen bloeien als in Ispahan; maar Rajkot +is niet het land der rozen, en in Kathiawar zijn de Gloire de Dijon en +de Maréchal Niel zeldzaamheden. De liefhebber, die ze heeft gekweekt, +deed te mijner eer een groote opoffering, die ik zeer op prijs stel. + +Wij reisden nu snel naar het Zuiden. Het was een rustig landschap, en +het zacht golvend terrein was zeer vruchtbaar. Wij zijn op het gebied +van Gondal, een staatje van den tweeden rang, van 150.000 inwoners. Er +wordt koren verbouwd en katoen. De vorst, die Thakore heet, is tegelijk +schatplichtig aan Engeland, aan Rajkot en aan Junagadh. De stichter +van het vorstengeslacht, de tweede kleinzoon van Vibhaji van Rajkot, +had twintig dorpen geërfd, waarbij het gouvernement van Ahmedabad +ter belooning van bewezen diensten nog later Gondal voegde, dat tot +hoofdstad werd verheven in de 17de eeuw. Zijn opvolgers vergrootten +het gebied nog. De Thakore Bagvat Sjingji, een schitterend leerling +van Rajkumar College, heeft te Edinburg zijn medische studiën voltooid +en schreef een werk over de geneeskunde in Indië en een reisverhaal +van zijn bezoek aan Europa. + +Zijn hoofdstad aan den oever van de rivier Gonduli heeft +mooie gebouwen, moderne huizen, een hospitaal en een school voor +adellijken. Bij onze nadering beschreef de trein, die den vorst na een +afwezigheid van eenigen tijd in zijn staten terugvoerde, een bocht, +om hem voor de deur van zijn paleis af te zetten, en de rookwolk van +de locomotief drong tusschen de boomen van het vorstelijk park. De +minister van Gondal, de heer Damri, de heer J. N. Unwalla en een +perzisch reiziger wachtten ons op het perron. Onze gastheer uit +Bombay, de heer Malabari, heeft de goede gedachte gehad, ons overal +in Kathiawar zulke verrassingen te bereiden. + +De minister noodigde ons uit, den dag bij hem door te brengen; maar wij +hadden geen tijd om in deze stad te blijven, die de hoofdstad moet zijn +van wat een modelstaat wordt genoemd. Wij konden alleen een praatje +houden over gemeenschappelijke bekenden, o. a. over den opvolger van +mijn vader aan de academie van de opschriften, den heer Sénart. + +Na Gondal werd het terrein bergachtiger. De warme, weldadige zon gaf +mij nieuwe krachten en ik gevoelde, dat ik genoegzaam hersteld was +voor den tocht naar den Girnar. Het was in die mooie Februaridagen een +heerlijke reis. Rust en kalmte heerschten hier in deze streken, alleen +aan de stations afgebroken door enkele luidruchtige inboorlingen, +die op transport van hun bagage toezien of voor hun koopwaar zorgen. + +Eindelijk zijn wij te Junagadh; de schoonzoon van den minister, de heer +K. Ch. Dhru, is ons tegemoet gereisd en brengt ons in den landauer van +den Nabab Sahib naar een villa, even buiten de stad gelegen tegenover +den Girnar. Wij hoorden, dat de officiëele wereld naar een naburigen +staat was gegaan, om het huwelijk van den vorst bij te wonen. + +Wij zullen dus kunnen uitrusten. Lal Bagh is een der geriefelijkste +woningen, die we in Indië hebben gehad, althans in de provincie, +en het is, of ik er mijn kamer uit Bandora terugvind. Het huis werd +gebouwd door den Parsi Sir Ph. Mehta, in den tijd van zijn verblijf +in Junagadh; het was elegant gemeubeld en ik zal nooit vergeten met +hoeveel attenties het dienstpersoneel mij omringde. + +Vanaf het terras had men een prachtig uitzicht op het bergland van +den Girnar. Een lichtende wolk scheen om de vijf toppen te hangen en +ze samen tot een volmaakten kegel te maken. Het is een heilige berg, +vroeger woonplaats der goden, en sinds onheugelijke tijden trekken +de pelgrims er heen. In de rotsflanken hebben kluizenaars zich cellen +ter bewoning gekozen; op de bloeiende hellingen hebben de geloovigen +tempels gebouwd voor hun beschermgoden, en op de toppen kan men de +voetstappen vinden van de gelukkige stervelingen, die op het punt +waren, de zaligheid van het Nirwana deelachtig te worden. + +Men kan de stad Junagadh niet bezoeken, zonder een blik te slaan op +haar verleden. De vorsten uit de tegenwoordige regeerende dynastie +der afghaansche Babi's hebben tallooze voorgangers gehad; maar men +moet tot de rajpoetische dynastie opklimmen van de Chudasama's, om +den oorsprong te vinden van de vele sagen en verhalen, die in omloop +zijn. In de 15de eeuw verscheen de geduchte vijand voor de vorsten +van Goedsjerat en Sorath, de Islam. Ra Mandik III was de laatste +Hindoevorst, die in dien tijd over Junagadh regeerde. Het heet, dat +de vorst de vrouw van zijn minister verleidde en dat deze, om wraak +te nemen, zijn vorst verried aan Mahmoed, sultan van Ahmedabad. De +overwonnene werd gedwongen, den Islam aan te nemen en verkreeg onder +den naam Khan Djehan een roep van heiligheid. + +Mahmoed vond veel behagen in de mooie provincie Sorath, vestigde +er zich en veranderde zelfs den naam van Junagadh in dien van +Moestafabad. Hij legde de versterkingen aan van de stad en bouwde de +moskee bij het fort. Zijn edelen volgden hem; hij gaf hun ambten en +gunstbewijzen en bracht den Islam er tot bloei. Sedert de bezetting +door Mahmoed werd Junagadh bestuurd door een uit Ahmedabad gezonden +ambtenaar, en de sultan stond aan den zoon van den onttroonden koning +een eeretitel toe en land te Sil Bayarda aan het strand der zee. + +Het geslacht der Chudasama's heeft zijn invloed nog behouden in +het land en in de regeerende familie hecht men nog waarde aan de +verwantschap met de afstammelingen der oude koningen. + +De laatste der Foedjaren of gouverneurs, Sehr khan Babi, maakte in de +18de eeuw gebruik van het verval van het Rijk, om den titel van Nabab +van Junagadh aan te nemen. Daar hij een bekwaam en moedig man was, +hief hij een schatting van alle vorsten van Kathiawar, een heffing, +die nu nog voortduurt en die door tusschenkomst der Engelschen wordt +geheven sinds 1821. + +De geschiedenis van het vorstengeslacht der Babi's levert een +merkwaardig voorbeeld van de intriges aan de kleine inlandsche +hoven, intriges van vrouwen dikwijls. In het begin der 19de eeuw +verschijnen de Engelschen ten tooneele en slagen er langzamerhand in +de Mohammedanen te vervangen, en van de helft dier eeuw dagteekent de +bloeitijd van den staat. Bahadoer Khandji, broeder en voorganger van +Z. H. Rasoel Khandji, die thans regeert, ontving van den onderkoning +van Indië een vlag met de wapens van Junagadh en verscheen met staatsie +op den durbar te Delhi. + +De Nabab Sahib heeft te Rajkumar College zijn opvoeding gekregen; hij +is zeer vroom en zeer liefdadig. Te Rajkot hebben wij het hospitaal +gezien, dat hij had laten bouwen; in zijn staten heeft men hem voor +veel andere nuttige instellingen te danken. Groote sommen heeft hij +besteed voor een betere waterverdeeling en hij heeft den spoorweg +van Junagadh naar de haven Veraval laten aanleggen, alsook dien van +Junagadh naar Rajkot. + +Evenals de vorsten van zijn familie is ook de vermoedelijke +troonopvolger te Rajkumar College opgevoed. Hij, Z. H. Cherzeme +Khandji, is in 1889 getrouwd. Hij was het, die bij het bezoek van +den onderkoning het woord nam, om den hoogen bezoeker te antwoorden, +en hij heeft het met groote waardigheid gedaan. + +Men moet niet denken, dat het bestuur der inlandsche staten aan het +toeval wordt overgelaten; in het residentschap Bombay heeft elke staat, +klein of groot, afzonderlijke diensten voor de uitvoerende macht, +de financiën, de justitie, openbare werken, kadaster, geneeskundigen +dienst, douane, politie enz. + +De uitvoerende macht berust bij den vorst, die haar overdraagt aan zijn +eersten minister of diwan, wiens plichten zeer verscheiden zijn. Hij +heeft alle ambtenaren onder zijn bevelen, moet toezicht houden op +de rechtspraak, het onderwijs regelen, toezien op de bescherming +der arbeidende klassen, zorgen voor het onderhoud der wegen, de +irrigatiewerken en zoo meer. Hij mag dus wel een practisch man zijn. + +De vorst is vrij in de keuze van zijn eersten minister, maar de keuze +moet worden goedgekeurd door de plaatselijke regeering. Oudtijds was +de betrekking erfelijk. + +Sedert bijna een halve eeuw zijn de regeeringsaangelegenheden in +Junagadh in handen geweest van bekwame mannen. De eerste staatsman +ten tijde van ons bezoek was de vizier Sjeik Mohammed Bahauddin +Hasambhai, aan de regeerende familie vermaagschapt door het huwelijk +van zijn zuster Laddi Bibi met wijlen Mahabat Khandji. Zeer jong in +staatsdienst getreden, was de vizier eerst commandant van de lijfwacht +of Lal Risalda. Hij is vooral zijn hooge positie verschuldigd aan +den steun, dien hij aan den Nabab verleende in den strijd tegen de +koningin-moeder, een heerschzuchtige vrouw, die haar zoon buiten de +zaken wilde houden. + +Daar hij in financiëele aangelegenheden uiterst bekwaam was, bestuurde +de vizier de bezittingen van den staat met groote bekwaamheid, +en daarbij gaf hij blijk van zeldzame energie in de onderdrukking +van de rooverijen. In 1882 maakte hij zich meester van den hoofdman +Janji Makrani, den schrik van den omtrek, en het volgend jaar van +den bandiet Jasla, die voor de monding van een kanon werd gebonden, +waardoor de rust van het land verzekerd was. Eindelijk roeide hij in +1889 de laatste rooverbenden uit, en sinds dien heerschte veiligheid +in het land. + +De vizier hield zich veel bezig met het onderwijs, dat hij aanmoedigde +door beurzen en door de oprichting van scholen. De armen hebben aan +hem slaaphuizen te danken en de pelgrims een weg naar Dattar. Als +wijs en gematigd man weet hij de goede verstandhouding te bewaren +tusschen hindoesche en mohammedaansche gemeenten. + +Sir Charles Ollivant verklaarde in 1892, dat aan den vizier en den +diwan Haridas de welvaart van den staat Junagadh te danken was. Die +laatste trouwe medewerker van den mohammedaanschen vizier behoorde +tot een familie van Ksjatria's uit Pendsjab. Zijn voorvaderen hadden +geschitterd aan de hoven van de Groot Mogols; zij bewezen diensten +aan de Mahratten, eindelijk aan de Engelschen, wien de vader van +den heer Haridas Viharidas getrouw bleef in het vreeselijke jaar van +den opstand. + +De heer Haridas Viharidas, die in het midden der vorige eeuw geboren +was, had in zijn provincie Madras studiën gemaakt over de cultuur +van tabak. Daarna trad hij in staatsdienst en werd in verscheiden +inboorlingenstaten benoemd, tot hij in 1883 in Junagadh minister werd, +welke betrekking hij twaalf jaar bekleedde. Op zijn initiatief werd +de stad verfraaid. Hij stierf in 1895 en werd vervangen door zijn +broeder, den heer Behechardas Viharidas, oud-lid van den wetgevenden +Raad te Bombay. Deze ondernam groote irrigatiewerken. + +Ik wil hier terloops opmerken, dat geen van die verdienstelijke +ambtenaren in Engeland is geweest. Die dure en vaak zoo weinig nuttige +reis is dus voor jonge lieden niet noodig ter voorbereiding van een +rol van beteekenis in Indië. + +Ofschoon de stad Junagadh in de vlakte ligt, ziet zij er ondanks de +moderne gebouwen en de rechte straten schilderachtig uit. Als men de +oogen opslaat, ziet men de kanteelen van het fort en de toppen van den +Girnar, die een indrukwekkenden achtergrond vormen en belangwekkende +historische herinneringen oproepen. + +Tijdens ons verblijf werd er over niets anders gesproken dan over +het verblijf van Lord Curzon, dat een waar succes was geweest. Er +was veel troepenvertoon geweest; er waren eerebogen opgericht en +een optocht van olifanten, geleid door ruiters op rhinocerossen. Des +avonds had een prachtige illuminatie de bevolking verheugd. Wat Lord +Curzon vooral genoegen deed, was het zien van de velden, die het einde +van den hongersnood aankondigden en daarmee tevens den terugkeer van +overvloed, want vele streken zijn zoo vruchtbaar, dat men er driemaal +in het jaar kan oogsten. + +De oorsprong van Junagadh verliest zich in den nacht der tijden. Met +de Chudasama's als heeren van het land, komt men bij de historische +tijden; zij brachten een beschaving, waarvan de kunst nog sporen +heeft nagelaten op de rotsen van den Girnar. + +In de 16de eeuw na hun val vernemen wij, dat Sorath in den tijd van +Akbar in negen afdeelingen was verdeeld, elk door een anderen stam +bewoond. De eerste, het nieuwe Sorath, was lang onbekend gebleven +door de vele bosschen en de ontoegankelijke bergen. Er was, zoo +vertelt een geschiedschrijver, een fort, dat Junagadh of Uperkot +heette en dat vroeger door sultan Mahmoed veroverd werd, die aan +den voet van het fort Moestafabad de moderne stad oprichtte. De +gewoonte, om haar enkel aan te duiden door het woord durg of gadh, +dat is vesting, dateert al uit zeer vroege oudheid. Daaruit blijkt, +dat dit het fort bij uitnemendheid was. + +In het begin der vorige eeuw, in 1822, bezocht kolonel Tod Junagadh, +dat nog door wouden was ingesloten over een uitgestrektheid van +verscheidene mijlen, wouden zoo dicht, dat men er alleen in kon +binnendringen door de lanen, uitgespaard, om met de naburige plaatsen +gemeenschap te onderhouden. + +De bevolking bestond uit dezelfde bestanddeelen als tegenwoordig, +Brahmanen, Mohammedanen, landbouwers als Ahirs, Koli's enz. en +Rajpoeten. Er waren niet meer dan een paar duizend inwoners, en nu +zijn er niet minder dan dertig duizend. Wat den vorst aangaat, hij +had geringe inkomsten en weinig eerzucht. + +De groote monumenten, moskeeën, paleizen en graven zijn modern. + +De stad heeft de muren behouden, waarmee Mahmoed haar begiftigd had en +daarbinnen ontwikkelt zij zich nog. Rondom de citadel is een verlaten +en onbebouwd gedeelte, waar men veel ruïnen vindt. Het strekt zich uit +tot aan den voet der muren; maar daarachter begint het vrije veld met +mooie woningen, o. a. die van den vizier. De tuinen bij die villa's +en de vruchten, die men er oogst, zijn vermaard. + +Het aanzien van de straten wijst op welvaart; de bazars zijn goed +voorzien en leveren alle mogelijke producten der plaatselijke +industrie. Het zou eigenlijk het aardigst wezen, naar Junagadh te +gaan in den tijd der bedevaarten, die jaarlijks uit alle deelen van +Indië er bijna honderd duizend geloovigen doen samenstroomen. De +menigte kampeert vaak in de open lucht en bij den Girnar worden +logeerhuizen voor de armen ingericht, waar de menschen ook kosteloos +worden gevoed. De bedelaars van beroep, de sadhoes, schuilen waar +ze maar kunnen, dikwijls tusschen de ruïnen. De bedevaarten hebben +altijd plaats in den winter; dan is het klimaat zeer gezond, vooral +in Januari en Februari; maar het wordt ongunstig in den warmen tijd, +wanneer dan ook de bevolking naar de bergen trekt, en dat wel al van +de maand Mei af. + +Aan den Girnar zijn in de buurt van de tempels hôtels gebouwd, +maar het schijnt dat het er niet gezond is. De weinige Europeanen, +die hier wonen, gaan liever naar de zee, naar Veraval, dat vroeger +een eenvoudige inschepingsplaats was voor de Mohammedanen, die zich +naar Mekka begaven, en nu een stad is van meer dan 12.000 inwoners, +met een spoorweg verbonden aan Junagadh en station voor de stoombooten, +die geregeld dienst doen tusschen Bombay en Kathiawar. + +Het paleis van den Nabab ligt in de hoofdstraat van Junagadh; daar +Z. H. afwezig was, konden wij er niet worden toegelaten, ik heb er +alleen van kunnen zien den mooien gevel van stuc en de terrassen; +maar ik weet, dat het inwendige weelderig is ingericht, misschien wel +al te modern. Het is een ongelukkige neiging van de indische vorsten, +dat ze onze europeesche producten stellen boven die van hun eigen +industrie. Zoo is het mooie Lal Bagh een echt anglo-indisch huis; +men waardeert wel het comfort, dat men er geniet, maar de inlandsche +handwerkslieden hebben niet veel verdiend aan de meubileering. + +Ten noordwesten van de stad heeft het graf der eerste Nababs van +Junagadh tot model gediend voor dat van de moeder van den Nabab +Bahadoer Khandji, dat een uitstekend voorbeeld is van den localen +bouwtrant. Het werd gebouwd door de vorstin, die de vervaardiging +toevertrouwde aan een kunstenaar uit de streek. Deze had den goeden +smaak zich te laten inspireeren door een oud kunstwerk; maar daar hij +over groote ruimte kon beschikken, vergrootte hij zijn bouwwerk. Op +een voetstuk van 38 voet in het vierkant staat een platform, waar +twintig zuilen de veranda dragen, die het graf omringt. Die zuilen, +rijk versierd, zijn achthoekig, met kleinere pilaren eromheen en +de voetstukken zijn met het prachtigst beeldhouwwerk getooid. Al +kan men misschien van eenige overlading spreken, het is toch veel +aantrekkelijker, zoo naar oude tradities terug te keeren, dan te +jagen naar nabootsing van vreemde architectuur, zooals uit zooveel +indische gebouwen blijkt. + +Naast het graf van de moeder van den Nabab vindt men een rij graven +van twaalf mohammedaansche heiligen, wier namen onbekend zijn; allen +broeders, naar het heet, en gesneuveld in hetzelfde gevecht. + +De architecten van de graven der laatste Nababs en van den vizier +hebben op hun beurt het graf van de vorstin tot voorbeeld genomen. Men +treft hier overal den strijd tusschen het artistiek gevoel, dat +inlandsen werk verkiest, en de aanhangers van westersche motieven. + +Een mooi gebouw van moderne en westersche bestemming is het Bahauddin +Arts College, gebouwd en bestemd om de herinnering aan den vizier +levendig te houden. Het was kort vóór ons bezoek ingewijd door +Lord Curzon. "Waar", zoo had de onderkoning gezegd, "vindt men een +schitterender bewijs voor de veranderingen, die in Junagadh hebben +plaats gehad, en voor zijn tegenwoordige welvaart, dan deze school, +die de industrieën moet doen herleven, waar de indische kunstenaars +hun roem aan te danken hebben? Het is opgetrokken bij de muren van +een antiek fort in het hart van een staat, die eeuwen lang ten prooi +was aan oorlog en plundering". + +De reiziger wordt vooral getroffen door de groote hoeveelheid steenen, +die noodig zijn geweest voor de oprichting van al die huizen van +vele verdiepingen, die paleizen, bazars, alles zoo stevig en toch +zoo decoratief. Men zou denken, dat steenen overvloedig zijn in +Kathiawar, en dat is ook inderdaad zoo, want de menschen hebben de +ruïnen eenvoudig als steengroeven gebruikt. + +In 1875 zag Burgess systematisch een gebouw afbreken, en hoeveel +oostersche steden zijn niet opgetrokken met de resten van hun +voorgangsters! + +Alle godsdiensten en alle rassen leven vriendschappelijk in Junagadh; +Brahmanen, Mohammedanen en de talrijke secten, die zich alle tot de +Hindoes rekenen. Onder die laatste is die van Swami Narayen in het +bezit van een mooien tempel. Ik had dien van Surate gezien, en later +zou ik dien van Ahmedabad nog te zien krijgen. + +De secte van Swami Narayen telt een groot aantal aanhangers in +Goedsjerat, waar ze zich vooral schijnt te hebben gevestigd; de +stichter, een brahmaansch asceet uit Cudh, ging in 1800 ongeveer tot +het Vischnoeïsme over en verliet zijn vaderland, om een eindelooze +reeks van pelgrimstochten te gaan ondernemen. Hij stelde zich onder de +bescherming van een goeroe of meester en woonde met hem te Ahmedabad +en te Junagadh; daarna stichtte hij de nieuwe leer, gegrond op sommige +leerstellingen van Krisjna. Dadelijk bij zijn komst in Goedsjerat was +hij geschokt geworden door de praktijken van een visjnoeïtische secte +uit de 16de eeuw, en daartegenover preekte hij een reiner leven en gaf +een voorbeeld van matigheid en kuischheid. Narayen stierf in 1830. De +gemeente is nog bloeiend en telt ongeveer 200.000 aanhangers, terwijl +nog elk jaar nieuwe toetreden, want het is de regel, dat ieder lid +zes nieuwelingen moet aanbrengen. + +Evenals in elke Hindoesecte zijn er twee afdeelingen, de gezinshoofden +en de bedelaars; de laatste doen een gelofte van het celibaat, dragen +het gele kleed der asceten en gaan twee aan twee uit om te preeken. Aan +het eind van hun tournée worden ze opgenomen in kloosters, die bij de +tempels behooren. Dat van Junagadh wordt onderhouden door de leden van +het genootschap, dat vooral veel aanhangers wint onder de timmerlieden, +de steenhouwers en de smeden. + +De Sardar Bagh, die buiten de muren der stad is gelegen, is een +heerlijk doel voor een wandeling. Sardar khan, gouverneur van Sorath, +liet het huis in 1681 bouwen en richtte er zijn graf op; maar hij +stierf in Sind, waar zijn lijk is gebleven. De tuinen zijn met zeldzame +boomen beplant en versierd met vijvers en paviljoens, waar de menschen +de koelte gaan zoeken; maar de grootste aantrekkelijkheid van Sardar +Bagh is de menagerie. Er is daar te zien de eenige soort van leeuwen, +die nog in Indië bestaat en die in wezen blijft in de bosschen van +den Gir, waar enkele paren zich vermenigvuldigen. De tijd is voorbij, +toen de vorsten op de jacht naar groote roofdieren gingen. + +Dat bosch van den Gir is bijna honderd kilometer lang bij 32 breed, +terwijl het grootste deel der oppervlakte in Junagadh ligt. Er liggen +ook dorpen en gehuchten in. In den regentijd worden de dieren in de +vette weiden gestuurd, die aan de waterloopen liggen. + +Hier moet ik nog eens gewagen van de rooverijen, die zoo lang +Kathiawar berucht hebben gemaakt. De Gir diende tot toevlucht voor de +stoutmoedigste Kathihoofden; als ze hun rooftochten hadden gedaan en +hun veediefstallen en moorden volbracht, tartten ze daar de justitie +en de weerwraak van huns gelijken. In het begin van de vorige eeuw +verschool een Kathihoofdman, die in zijn erfrecht was gekrenkt, +zich er met zijn bende. In 1820 maakte hij zich van kapitein Grant +meester, een marineofficier in dienst van vorst van Baroda, en hield +hem vier maanden gevangen. De ongelukkige kapitein heeft interessante +aanteekeningen over zijn gevangenschap uitgegeven. Twee maanden lang +werd hij nacht en dag blootgesteld aan alle weêr in het slechte +jaargetijde en steeds bewaakt door twee mannen met den degen in +de vuist. De vrouwen in de dorpen kozen ten laatste zijn partij en +verweten den vorst zijn wreedheid. + +Met geweld gedwongen door de roovers, om aan hun barbaarsche gebruiken +deel te nemen, kon hij als ooggetuige verklaren, dat ze in de dorpen +der vijanden hun komst aankondigden door de kinderen, die voor de +huizen speelden, het hoofd af te snijden. De jonge Kathi's spraken over +niets anders dan over de moorden, die ze reeds hadden begaan, terwijl +de grijsaards en wijzen en notabelen nachtelijke samenkomsten hielden, +waarin ze uitmaakten dat de mensch het dier is, dat het moeilijkst is +te dooden, want dat men nooit zeker is van zijn dood, als niet het +hoofd aan den eenen kant ligt en het lijf aan den anderen. Sombere +vergaderingen in den tijd, dat de leeuwen buiten brulden en om de +kampen slopen. + +Dikwijls ging Bawavala, dronken van opium, bij zijn gevangene zitten +en vroeg hem, hoeveel slagen er, naar hij dacht, noodig zouden zijn, +om hem te dooden. Dan antwoordde de ongelukkige, die geheel uitgeput +was, nauwelijks verstaanbaar, dat een enkele slag wel voldoende zou +wezen. Maar het monster wenschte niet den dood van zijn slachtoffer; +hij wilde enkel de uitlevering van zijn bezittingen als losgeld. Het +was een afschuwelijk leven van die roovers, altijd de wacht houdend, +slapend naast hun paarden met den teugel om den arm, gereed om in +den zadel te springen bij de eerste beweging van het dier. Hun +voornaamste bezigheid was het uitplunderen van rijke reizigers, +die hun werden aangewezen. + +Kapitein Grant werd gered door tusschenkomst der Engelschen, die van +den Nabab van Junagadh gedaan kregen de teruggave aan Bawavala van +de goederen, die het andere Kathihoofd had geroofd; maar hij bleef +zijn geheele leven ziek en verloor het geheugen. Om een denkbeeld +te geven van de moderne zeden, diene, dat de vrouwen nog den lof +zingen van Bawavala, den Robin Hood van Kathiawar. Wij zouden nog +meer staaltjes van lateren tijd kunnen melden, maar wat met kapitein +Grant is gebeurd, heeft min of meer een officiëelen stempel, en men +kan ons dan niet van overdrijving beschuldigen. + +Een heele litteratuur is verbonden aan de heldendaden van de +bendehoofden. De heer C. A. Kincaid heeft onlangs een belangwekkenden +bundel het licht doen zien van oudere en nieuwere balladen, die op +hun heldenstukken betrekking hebben. Men kan er den geest uit leeren +kennen, die al sinds onheugelijke tijden in het land heerschte onder +de menschen, die geneigd waren de rechten van het individu te doen +voorgaan boven die der gemeenschap en tegen het gezag, welk dat +ook was. Ondanks zijn misdaden was de misdadiger sympathiek aan de +massa. Naast hem treedt dan het paard op, door de nationale dichters +niet minder goed behandeld dan zijn meester. Het is de blanke merrie +met de vlokkige, wapperende manen, die met wijd geopende neusgaten +de ruimte verslindt, in één sprong over de muren van dorpen springt +en zoo snel en licht zich beweegt, dat de vogels zich niet met haar +meten kunnen. + +Thans is de Gir gastvrijer geworden. Men kan er veilig zich bewegen, +vooral als men vergezeld is door Engelsche ambtenaren. Sasan op +den zuidelijken oever van de rivier Hiran is de residentie van den +inspecteur van het boschwezen. Daar was ook het kamp van Lord Curzon +gevestigd. Vroeger was die plaats zeer ongezond en had zelfs aan die +ongezondheid zijn naam te danken, want Sasan wil in het Sanskriet +zeggen "straf", omdat men er de staatsgevangenen heen zond, opdat +ze spoedig zouden sterven door de slechte hoedanigheid van het water +ter plaatse. + +De leeuw, die oudtijds de glorie van Pendsjab en Hindostan was, +is teruggedrongen naar deze boschrijke streek. Hij is niet de +mindere van zijn soortgenoot uit Afrika, noch wat grootte betreft, +noch wat den moed aangaat; de manen zijn zwart, bruin of geel, al +naar gelang van den leeftijd. Hij zal zelden een mensch aanvallen; +maar er worden gevallen vermeld, waarin hij een of meer slachtoffers +heeft gemaakt. In de menagerie van Sardar Bagh worden de groote, +welgeluchte kooien goed onderhouden, en de dieren zien er niet zoo +ellendig uit als in Europa. Ze worden ook niet vaak door bezoekers +lastig gevallen; en een knippen met de oogen of een gegrom is het +eenige, dat de bewaker erlangt, als hij ze wil doen opstaan. Met die +visite aan de leeuwen eindigde ons bezoek aan Junagadh. + +De ruïnen van den Uperkot of de citadel van Junagadh liggen links +van den weg, die naar den Girnar leidt; wij kozen het eind van een +schoonen dag, om ze te bezoeken. Zij zijn begrepen in den stadsmuur +en bevinden zich op een soort van platform van natuurlijken aard +tusschen de stad en den berg; de muren, omringd door een diepe gracht, +zijn bijna zeventig voet hoog. Men komt er binnen door twee poorten; +volgens oude kronieken waren er drie en 84 torens. Het grootste +deel van het terrein is al lang ingenomen door de jungle, maar men +is onlangs begonnen met de ontgraving, en nu is de citadel in het +geheel niet meer in den deplorabelen toestand, dien Tod in 1822 +beschrijft. Door een gunstbewijs, dat nog door geen enkel Europeaan +was verkregen, had de moedige reiziger kunnen binnendringen. Hoewel +het geen oorlog was, hield men er goed de wacht en de poorten werden +slechts ten halve geopend voor den reiziger. Overal zag hij verval +en verlatenheid. Het is nog een imposant monument van de militaire +mohammedaansche bouwwijze, die men terugvindt in vele vestingen uit +denzelfden tijd. + +Het rijtuig bracht ons tot op de wallen; bij den ingang viel ons het +gewelf boven de deur op, dat een merkwaardig voorbeeld was van de +oude rajpoetische architectuur. Het is moeilijk den tijd van ontstaan +vast te stellen; maar als die poort van vroegeren datum is dan de +herstellingen, in de 15de eeuw aangebracht, zooals een opschrift +aangeeft, toch klimt ze niet hooger op dan de 18de eeuw. + +In een sankrietsch werk uit de elfde eeuw van iemand, geboortig van +Goedsjerat, wordt gezegd, dat de vierde vorst uit het geslacht der +Chudasama's in de tiende eeuw overwonnen en gevangen genomen werd +en daarna weer in vrijheid gesteld door een vorst uit Goedsjerat, +dat hij vervolgens Vanthali verliet, dat zijn hoofdstad was, om zich +te Junagadh te vestigen, waar hij de citadel liet bouwen, hetgeen +verklaard wordt door de noodzakelijkheid, waarin de Chudasama's +waren, om zich te beschermen tegen de invallen van hun machtige en +oorlogzuchtige buren. + +Een beslissend getuigenis brengt steun aan dat bericht uit de +elfde eeuw. De boeddhistische pelgrim Hioeën Thsang, die in de +zevende eeuw reisde en die zoo minitieus de steden, bergen en oude +grotten van Saurasthra heeft beschreven, maakt geen melding van den +Uperkot, bewijs, dat de citadel niet bestond toen hij in de plaats +was. In de elfde eeuw begint de geschiedenis van de belegeringen, +die zij had te doorstaan, eerst van de Hindoevorsten, dan van de +Muzelmannen. Overigens mag het fort ondanks de herhaalde capitulaties +trotsch zijn op zijn lang verleden. Het heeft dapper de aanvallen +weerstaan der veroveraars, die het op zijn bestaan voorzien hadden. Na +de opneming van Sorath in het mongoolsche rijk treedt de vesting in de +schaduw. In de 18de eeuw maakten de geldzuchtige Arabieren, wien men +achterstallige soldij schuldig was, zich er herhaaldelijk meester van, +en ze konden er slechts met moeite uit verdreven worden. Van dien +tijd af hebben de gevangenissen, die het bevatte, slechts gediend +voor de vorsten of de opstandelingen, van wie men zich wilde ontdoen. + +Het monument, dat het eerst de aandacht trekt, is de moskee, een groot +gebouw van 136 bij 103 voet. Het uitwendige heeft niet veel stijl; het +is zwaar en lomp met de vier granieten zuilen op de hoeken; maar het +inwendige biedt een verrassing; er staan 140 zuilen in verschillende +rijen. Die der drie eerste, van den gevel af naar binnen, zijn dikker, +evenals die van de vijfde en tiende rij overdwars en zijn door bogen +samen verbonden, zoodat ze, als ze waren voortgezet, het gebouw +zouden hebben verdeeld in drie hoofdschepen in het midden en twee +zijschepen van de helft der grootte. De preekstoel ligt elf treden +boven den beganen grond, en de deuren zijn van prachtig bewerkt marmer. + +De moskee, die onder Mahmoed Bigaré werd begonnen, is waarschijnlijk +nooit voltooid. Op de wallen staan twee zware kanonnen op de stad +gericht en beroemd in de geschiedenis van Junagadh. Het grootste is +bekend onder den naam van Nilam tope, het blauwe kanon; er staat een +arabisch opschrift op, dat er aan herinnert, hoe het stuk in Egypte +werd gegoten op bevel van sultan Soleiman, zoon van Selim Khan, +koning van Arabië en Perzië, om de vijanden van den godsdienst te +verdelgen en die van den staat,--dat waren de Portugeezen,--legers +toen de steden van Indië bezetten. + +Achter de moskee ziet men aan den noordkant een merkwaardig staal van +den bouw in de rotsen, namelijk de zalen, die in 1879 ter gelegenheid +van het bezoek van Burgess werden ontdekt. + +De opgravingen brachten twee rijen van in de rots uitgehouwen woningen +aan het licht, van een nog niet nader omschreven karakter. Onze +onderaardsche wandeling was zeer interessant; door de groote openingen +voor licht en lucht, die door de oorspronkelijke aanleggers zijn +uitgespaard, kan men de gidsen volgen, zonder vrees van in de +duisternis te verdwalen en door gebrek aan lucht te stikken. + +Op de eerste verdieping was een groot réservoir, misschien een +vischvijver, aan drie zijden omgeven door een veranda, die overdekt +was. Aan den westkant is er een soort van platform, gelijk aan die, +waar men in tempels de beelden plaatst. Burgess denkt, dat de menschen +er hun kleederen neerlegden, als ze zich baadden, en men kan nog +sporen vinden van een buizenstelsel, dat het water aanvoerde uit een +put in de buurt naar een kleinen regenbak aan den ingang, opdat het +gezuiverd zou wezen, voordat het in het réservoir kwam. + +Het vertrek boven de baden, als men ze zoo mag noemen, ligt open +en aan den kant, van waar het licht komt, staat een laag muurtje, +zoodat door een wijde opening dat licht binnenstroomt. De gang aan +den zuidkant vertoont twee zuilen met achtkantigen voet, welker +kapiteelen met bloemen zijn versierd en met andere versieringen, die +alle ongelukkig in zeer slechten staat zijn. Wij toefden lang in de +zaal der baden, vóór we heengingen. + +Men kan deze rotswoningen niet beschouwen als bij een klooster +behoorend; eerder doet de nabijheid van een oud paleis, het Khengar +Mehal, vermoeden, dat ze een dépendance waren van dat huis, dat, in +de jungle gelegen, overgeleverd is aan de moderne exploiteerders van +een steengroeve. Het was nog te herkennen aan den 250 meter langen +gevel in de rots uitgehouwen en gesteund door massieve pilaren, en +bestond uit een doolhof van zalen, gangen en trappen. God behoede mij +ervoor, daarmee den lezer lastig te vallen. Liever wil ik bij u de +herinnering wekken aan de bewoners van die onderaardsche woningen, die +zeer zeker aangename verblijven waren in den tijd van groote warmte, +maar die in geen enkel opzicht gelijken op de kloosters en de lichte, +sierlijke bouwwerken, over de heuvels van den Girnar verspreid. + +In den Uperkot of de vesting vinden wij twee groote putten, die uit +den tijd der Chudasama's dagteekenen. De eene, de Adi Sjadi, werd +aangelegd door twee slavenmeisjes van een der vorsten dier dynastie, +en men daalt erheen af langs steenen trappen; de andere, de Noghan, +klimt op tot de elfde eeuw. Een gang van tien voet breed, in een +spiraal in de rots gehouwen, leidt langs 235 treden in de diepte, +namelijk tot ongeveer 120 voet. Ze wordt verlicht door openingen in de +rots; aan den eenen kant is een soort van balkon, waar een bedwelmende +drank werd bereid in een grooten bak, dien men nog herkennen kan. Er +wordt verteld, dat het hof er bacchantische feesten kwam vieren. + +Duiven vlogen rond boven een der putten, die door gebladerte +overschaduwd werd. Ik wilde er in afdalen, maar de vochtigheid en +vooral de stank van het erin staand water noodzaakten mij terug te +gaan. Maar wel had ik er genoeg van gezien, om mij rekenschap te geven +van die soort van putten, die zoo nuttig moeten zijn geweest. Want +is niet het water een groote weldaad voor het Oosten? Hij, die het +zijne bijdroeg tot de bewaring en verspreiding van een zoo nuttige +stof, deed een gezegend werk, en werken van irrigatie hebben al van +de oudheid af de regeerders van deze streken beziggehouden. Wij zullen +daarvan ook een bewijs vinden aan den voet van den Girnar. Ook moderne +werken van dien aard zijn in den Uperkot uitgevoerd. + +De vesting zag er in het roode licht van den vallenden avond +schilderachtig uit; de ruïnen en de met boomen bedekte heuvels +boeiden het oog; op een ouden muur vertoonden pauwen hun prachtig +gevederte, en van de wallen overzag men de stad en de vlakte, al in +schemering gedompeld, terwijl links zich de majestueuse top van den +Girnar verhief. + +Boeddhistische grotten en holen komen er veel voor in Junagadh; +Hioen Thsang heeft ze ook vermeld. + +Er waren in zijn tijd meer dan 50 kloosters en bijna 3000 monniken, +en daarbij honderden tempels, waar monniken van verschillende secten +in vrede leefden. Ondanks de verwoestingen door den tijd aangericht, +en ondanks 400 jaren van mohammedaansche overheersching, treft men nog +belangwekkende sporen van het boeddhistisch tijdperk aan. De reizigers, +die van het land spreken, zeggen, dat de streek letterlijk met cellen +was overdekt. + +Dat kluizenaarsleven is een der karakteristieke eigenaardigheden van +het Boeddhisme. Ieder mocht gaan wonen in de bosschen of de grotten +van het bergland, en als de regentijd daar was, kon de heremiet +zich voegen bij zijn collega's, die in de kloosters of vihara's +woonden. Die kloosters bestonden, schijnt het, uit een plein, +omringd door cellen, met galerijen, die versierd waren. De cellen +in de open lucht zijn verdwenen en enkel die zijn overgebleven, +die in de rotsen waren uitgehouwen. De oudste inrichting schijnt te +zijn geweest, dat de kleine cellen op rijen lagen met een veranda, +die op pilaren rustte. Aan de westzijde is er aan het bouwwerk meer +zorg besteed dan aan het beeldhouwwerk. Het dak wordt door zuilen +gedragen, en een zuilengalerij geeft toegang tot een diepe zaal, +waar de monniken dienst hielden en hun Boeddha's aanbaden. Aan den +oostkant van den Uperkot bij het klooster Bawa Pyara vindt men ook +van die onderaardsche woningen; maar hoe een denkbeeld te geven van +dien overvloed van gangen en zalen en cellen? Er bestaat trouwens +geen twijfel aan de bestemming van de bouwwerken. + +Hoe opgestapeld de aarde en het puin ook zijn in die zalen, de kenners +hebben er de inrichting van een vihara in herkend. Ik mocht er niet +binnentreden, en ik had ook inderdaad genoeg aan het uitwendige; de +verbeelding stelde mij in staat, mij het leven van de monniken voor +te stellen. Een opschrift leert, dat de holen ingericht waren voor de +Dsjaina's door de koningen van Saurasthra op het eind van de tweede +eeuw der christelijke jaartelling, of dat ze hun geschonken waren toen +de Boeddhisten er geen gebruik meer van maakten. Het kloosterleven +der Dsjaina's gelijkt, zooals bekend is, veel op dat der Boeddhisten. + +Verder in de jungle, te Maï Godesji, waren onder een ouden +Hindoetempel, die in een moskee is veranderd, andere kamers; die +behoorden waarschijnlijk niet bij een klooster, maar ze werden zeker +gebruikt als die in den Uperkot. + +Van alle overblijfselen van den boeddhistischen godsdienst in +Saurasthra is er geen enkel zoo belangrijk als de opschriften op +den Asokasteen. Wij wijdden daaraan een morgen. Men verlaat dan de +stad door de Wagheswaripoort in het Zuidoosten, en laat den Uperkot +links liggen. Het is tevens de weg naar den Girnar. Vroeger hadden +de reizigers, die naar de tempels gingen, te kiezen tusschen een +wandeling en een draagstoel; thans leidt een rijweg naar den voet van +den berg, en ons rijtuig reed een smal dal binnen, beplant met teak- +en ebbenhoutboomen. + +In het begin der 19e eeuw legde de rijke paardenkoopman Sundarji, van +Junagadh uit, een weg aan, waar hij boomen met rijk gebladerte langs +liet zetten, opdat de pelgrims in de schaduw zouden kunnen uitrusten, +zoodat men aan hen de ontdekking van den Asokasteen te danken heeft, +want zonder dit voorbereidingswerk zou het monument nog verborgen +wezen in de onontwarbare acaciaboschjes, die het omringen. + +De eerste, die er melding van maakt, kolonel Tod, heeft een +levendig verhaal gegeven van zijn ontdekking in December 1822. Bij +de samenkomst van de door Sundarji geplante laan en de Sonarekh, +een der talrijke riviertjes, die den voet van den Girnar besproeien, +komt een breede weg, evenwijdig aan de laan, uit bij een brug met +drie bogen en voorzien van een leuning. Voordat die brug gebouwd was, +liepen de pelgrims in den regentijd gevaar, door het water der rivier +te worden meegesleurd, en veel ongelukken gebeurden er. + +Nadat men den weg heeft verlaten en naar rechts is gegaan, bereikt +men den Asokasteen. Tod heeft hem beschreven als "een zware massa in +den vorm van een halven cirkel van zwart graniet, die als een wrat op +het menschelijk lichaam de schors van onze moeder aarde had doorboord, +zonder een spleet of scheur te maken." + +De oppervlakte, die de steen besloeg, was 10 voet. De steen was in +afdeelingen verdeeld of parallelogrammen, die opschriften in antiek +schrift bevatten. Tod begreep, dat hij zich in de tegenwoordigheid +bevond van een nog niet leesbare bladzijde der historie; hij bepaalde +zich er toe, zijn secretaris te verzoeken twee der opschriften en +een deel van het derde af te schrijven. En er werd in dertien jaren +niets meer gedaan. + +In 1835 onderzocht Dr. Wilson, die tegen het vallen van den avond +van den Girnar daalde, de opschriften, nog steeds onontcijferbaar +geacht, ofschoon ze reeds de aandacht van de geleerde wereld hadden +getrokken. Hij liet er afdrukken van nemen in 1837 en trachtte tot +het begrip er van te komen, maar Prinsep was hem in 1838 voor met het +vinden van den sleutel tot het nieuwe letterschrift. Door een gelukkig +samentreffen had luitenant Kittoe te Dhauli een lang opschrift ontdekt, +dat bijna identiek was aan dat te Junagadh, en kapitein Birtes liet +een opschrift overnemen, dat gegraveerd was op een rots dicht bij het +dorp Sjah-baz-garhi, 36 mijlen ten noorden van Peshawar, ook identiek +met die van Girnar en Dhauli. + +Het was voor diegenen, die zich aan de bestudeering van de teksten +wijdden, noodig correcte copieën te hebben en welverzorgde afdrukken +van al die figuren. In 1838 werd luitenant Postans door het bestuur +van Bombay naar Junagadh gezonden, om de opschriften te copiëeren +en Burgess kwam in 1869 afdrukken maken. De steen was in die dagen +door een kluizenaar bezet, die er zich een soort van hut naast had +gebouwd en hout rondom had opgestapeld. De regeering van Bombay, van +die feiten op de hoogte gebracht, richtte vertoogen tot den eersten +minister van Junagadh, die over den steen een dak liet bouwen. Dat +werd later vervangen door een soliede en fraai gebouwtje, waarin wij +het genoegen hadden, eenige oogenblikken te rusten. Wij zullen de +geleerden niet volgen in hun ontcijferingswerk en in hun verklaringen +der opschriften. De opschriften zijn van het hoogste belang; men heeft +ze terecht vergeleken met den steen van Rosette, met de opschriften +op rotsen te Bisitoen, en met de steenbibliotheken van Assurbanipal. + +Een enkel woord over den vorst, van wien ze uitgingen. Asoka Biyadasi, +koning van Magadha of Behar, die in de derde eeuw vóór Christus +regeerde en tot het Boeddhisme werd bekeerd, legde er zich met ijver op +toe, zijn godsdienstige denkbeelden te verspreiden. Er wordt gezegd, +dat hij 64.000 priesters onderhield en kloosters stichtte in zoo +groot aantal, dat zijn land nog het land der kloosters wordt genoemd, +der vihara of behars. Hij maakte het Boeddhisme tot staatsgodsdienst, +stelde een raad in, om de geloofsartikelen te verklaren, verspreidde +zedelessen, benoemde een ministerie, om de zuiverheid der leer +te handhaven en gaf bevel tot een herziening van den kanon der +boeddhistische geschriften. + +Terzelfder tijd verspreidden legioenen van zendelingen zijn leer tot +in de verste streken, en zijn wereldlijke macht zette kracht bij aan +het prestige zijner boodschappers. + +Het monument is niet het eenige van zijn soort; veertien opschriften +op rotsen in Indië verspreid, geven dezelfde voorschriften. Deze +steen van Asoka telt veertien edicten of wetsbepalingen van Asoka +en twee opschriften, die betrekking hebben op de herstelling van een +oud réservoir, de Soedarsana. + +Men kan de voorschriften van Asoka aldus samenvatten: + +Ten eerste werd verboden dieren te dooden, om ze te eten of te offeren. + +Ten tweede werden voorschriften gegeven omtrent geneeskundige hulp +voor menschen en dieren, omtrent aanplantingen en putten aan den kant +der wegen. + +Ten derde werd bevolen, zich alle vijf jaren aan een boete te +onderwerpen en opnieuw de groote zedelijke waarheden van het +boeddhistisch geloof te publiceeren. + +Ten vierde werd een vergelijking getrokken tusschen den ouden staat +van zaken en de nieuwe richting van den koning. + +Ten vijfde moesten er zendelingen worden benoemd, om de leer in +vreemde landen te gaan verkondigen. + +Ten zesde werd de gelofte verplicht gesteld, dat men gelijkheid van +rang en stand zou handhaven. + +Ten zevende werd de aanstelling van zederechters verplicht gesteld. + +Ten achtste werd op het verschil gewezen tusschen de materiëele +genoegens van de voorgangers van den koning en zijn eigene. + +Ten negende werd een uiteenzetting gegeven van het ware geluk, dat +slechts in deugd te vinden is, waardoor de zegeningen des hemels den +mensch te beurt vallen. + +Ten tiende werd een vergelijking gemaakt tusschen den vergankelijken +roem dezer wereld en de hemelsche zegeningen, waar de koning naar +haakt. + +Ten elfde werd een verklaring gegeven van de stelling, dat de grootste +van alle gaven, die men aan zijn medemensch kan schenken, is hem de +deugd te leeren. + +Ten twaalfde wordt een woord tot de geloovigen gericht. + +Om eenig denkbeeld te geven van de voorschriften en van den stijl +des koning-schrijvers, kiezen we het achtste, dat de bekeering van +den koning tot het Boeddhisme inhoudt. + +"In vroegere tijden kenden de koningen de pleizierreizen, de jacht +en andere vermaken. Maar Pyadasi, de geliefde koning der Deva's, +tot het tiende jaar zijner regeering gekomen, heeft de volmaakte leer +van Boeddha leeren kennen, en zal alleen die wet verspreiden. + +In de tiende stelling verklaart hij, dat de eenige roem, dien hij +begeert, is zijn volken te zien gehoorzamen aan die wet en alle +plichten te zien vervullen, die zij oplegt, en hij voegt erbij: "Het +is een moeilijke zaak voor een middelmatig mensch, om de zaligheid +deelachtig te worden, zooals ook voor iemand van rang, tenzij hij +door buitengewone verdienste alles hebbe opgeofferd; maar voor een +vorst is het nog veel moeilijker." + +Indien de koning dan al een vurig proselietenmaker is, hij heeft toch +eerbied voor het geloof van anderen. Die gedachte drukt hij uit in +het twaalfde voorschrift. + +"Pyadasi, de geliefde koning der Deva's, heeft eerbied voor +elk geloof. Hij eert tevens de bedelaars, door hun aalmoezen te +geven. Men moet alleen zijn eigen geloof liefhebben, maar men moet +dat van anderen niet beschimpen; dan doet men niemand onrecht. Er +zijn zelfs omstandigheden, waarin het geloof van anderen even hoog +moet gesteld worden. Door dat te doen, versterkt men zichzelven in +het geloof en dient tevens dat van anderen." + +Onnoodig, de aanhalingen nog te vermeerderen. Het is die geest van +verdraagzaamheid, dien we vooral wilden laten uitkomen, want die +geest zou zich door de eeuwen handhaven in het Boeddhisme. + +De andere opschriften, die een weinig beschadigd zijn, houden zich +bezig met het Soedarsana of mooie meer, waarvan men de sporen in het +dal heeft gezocht. + +Zooals ik al zei naar aanleiding van de irrigatiewerken in den Uperkot, +men hield zich lang bezig met die vragen in Saurasthra. De opschriften +leeren, dat het meer het werk was van een onderkoning van Kathiawar, +die 300 jaar vóór Christus het aanlegde; dat het onder Asoka verfraaid +werd en toen 350 jaar onveranderd bleef. Maar na dien tijd, in 129 na +C. veroorzaakten hevige regens overstroomingen in het Girnargebied; +een orkaan wierp boomen omver, deed rotsen schudden, rukte deuren uit +hun voegen en vernielde de woningen. De wateren braken de dijken en +sleurden alles mee. Het scheen een onherstelbare ramp, en de raadgevers +van den koning deden er niets aan. Maar het volk vroeg luide naar +zijn "schoon meer" en koning Rudra Daman, die toen over Goedsjerat +regeerde, en die geen belastingen hief en geen heerendiensten vergde, +maar alles uit eigen fondsen betaalde, stond zijn onderkoning toe, +het meer te herstellen. Het opschrift zegt, dat die herstelling door +middel van een dam werd bewerkstelligd. + +En er verliepen 310 jaren, toen in 449 op een nacht ten gevolge van +hevige regens de dam bezweek tot grooten schrik der bevolking. Zeven +jaren later slaagde de onderkoning erin, in twee maanden een dam te +bouwen van 150 voet lang, en 102 voet breed en 35 voet hoog. Hoe lang +hield het nieuwe werk stand en waardoor werd het vernield? Op welk +tijdstip nam de plantengroei weer de plaats in van die watervlakte, +die zich uitstrekte aan den voet van den Girnar? Wanneer trad de +liefelijke rivier Sonarekh binnen haar bedding terug? Geen enkele +overlevering maakt er melding van, en men weet zelfs niet, waar het +Soedarsana gelegen was! Een pandit heeft de plaats vastgesteld op +driekwart mijl van de stad naar het Oosten op weg naar den Girnar; +vondsten van metselwerk, hier en daar teruggevonden, hadden hem tot +die veronderstelling gebracht; maar in dat geval zou de weg naar +den Girnar afgesloten zijn geworden en de bedevaartplaatsen, zooals +Damodar Kund, zouden overstroomd zijn geworden en zouden ontoegankelijk +zijn. Naar de muurresten te oordeelen in de bedding der Sonarekh en +naar sommige golvingen van het terrein aan den linkeroever, denkt +men eerder de omstreken van den Uperkot als de plaats van het meer +te moeten aanwijzen. + +Ons bezoek aan den Asokasteen was zeer interessant geweest, en +op den terugtocht wierpen we slechts even een blik op de mooie +natuur. Aangekomen bij het Lal Bagh, maakten we toebereidselen voor de +bedevaart naar den Girnar, die den volgenden dag zou plaats hebben. Van +de meest aangrijpende herinneringen van het Boeddhisme zouden we +overgaan tot de moderne werkelijkheid van een ermee wedijverende secte, +de Dsjaïna's. + +Het ideaal van een heilig leven, door Asoka gedroomd, zou niet tot +Indië beperkt blijven. De leer van dat leven ging over de grenzen, en +de geest van het proselietisme, die het wezen van het Boeddhisme is, +zond zendelingen naar de verste landen, waar ze zielen wonnen. Er zijn +thans meer dan 500 millioen Boeddhisten in de wereld; in Indië en Birma +drie millioen. Het Brahmaïsme, dat tijdelijk achteruitging, maar nooit +verdelgd was, herkreeg zijn bloei in de achtste en negende eeuw, en in +de elfde joegen de Mohammedanen beslist het Boeddhisme uit Kaschmir +en Orissa, die alleen getrouw gebleven waren. De leerstellingen van +Boeddha waren echter niet verloren gegaan; zij voegden zich bij de +nieuwe elementen, met behulp waarvan het Hindoeïsme ontstond. Indië +wierp diegenen uit, die er niet pasten en behield wat bij zijn aard +en wezen paste. Het Boeddhisme liet echter op indischen grond, zooals +ik reeds zeide, een secte achter, die het overleven zou. + +Het Dsjaïnisme heeft zijn oorsprong te danken aan Swami Mahavira, +metgezel van Boeddha, misschien wel zijn leermeester, als men +de teksten van de Dsjaïna's mag gelooven. Evenals de Boeddhisten +verwerpen de Dsjaïna's de Veda, als dat boek in strijd is met hun leer, +alsook de autoriteit der Brahmanen; ze houden geen rekening met de +offeranden en leven in strikte zedelijkheid. Zij gelooven, dat hun +verleden en hun toekomst van hun eigen handelingen afhangen en niet +van den wil van God, en ze hebben een grooten eerbied voor het leven +van menschen en dieren. Ze verdeelen den tijd in opeenvolgende era's +en kennen aan elke era vier-en-twintig Dsjina's of rechtvaardigen toe, +mannen, die volmaakt zijn geworden, door de menschelijke hartstochten +te overwinnen. + +Er zijn er 24 geweest in het verleden; er bestaan in het tegenwoordige +ook 24, en er zullen 24 in de toekomst wezen. Ze plaatsen in hun +tempels kolossale marmeren beelden voor die Dsjina's. + +De Dsjaïna's worden in twee groote secten verdeeld, de Digambara's, +in ruimte gekleed, en zoo genoemd, omdat de monniken van die secte +de gewoonte hadden, geen kleederen te dragen. In Indië is namelijk de +volkomen naaktheid aan zijn wijzen veroorloofd. De tweede secte is die +der Swetambara's, wier monniken witte kleederen dragen. Deze bedienen +zich steeds van een waaier en houden een lap voor den mond, om niet +te dooden, want kleine levende wezens konden in hun mond komen en den +dood vinden. Zij mogen een bedelschaal in de hand houden, om voedsel +in ontvangst te nemen, dat de geloovigen hun geven, wat de Digambara's +niet mogen doen. Dezen mogen de giften alleen in het holle van de +hand aannemen. De monniken wonen niet samen in kloosters; ze reizen +en trekken, leven van aalmoezen, en als ze behoefte hebben aan rust, +trekken ze zich terug in rusthuizen, die vermogende Dsjaïna's voor hen +hebben gebouwd. Vroeger waren ze verdeeld in talrijke broederschappen, +waarvan nu nog vier of vijf over zijn. + +De leeken of Sjrawaks dragen noch heilig lint, noch teeken op het +voorhoofd, noch houten halsband. Ze onderwerpen zich aan bepaalde +reinigingen en hebben Brahmanen als dienstdoende geestelijken, al +vereeren ze de monniken hoog. Hun godsdienstplichten zijn niet te +vergelijken met die der Brahmanen, wier leven een onderwerping is aan +nietigheden van den dienst; de gebeden van de Dsjaïna's zijn noch lang, +noch ingewikkeld. De monniken worden aan geen enkelen regel gebonden, +en de leeken zijn enkel gehouden aan een bezoek aan de tempels, waar +ze driemaal moeten loopen om het beeld van hun heilige en buigen voor +de andere kleine beelden, onder het aanbieden van een offer en het +uitspreken van enkele formules. + +Goedsjerat is het uitverkoren land van die rijke en belangrijke secte; +het aantal Dsjaïna's bedraagt in 't geheel nauwelijks een millioen. + +Als men het Dsjaïnisme zou willen omschrijven, kan men niet beter +zeggen dan dat het een Boeddhisme is, voorzien van een mythologie +niet van goden maar van heiligen. Inderdaad is het ideaal van een +Dsjaïna een tempel te bouwen, waar hij het beeld van een zijner +Dsjina's plaatsen kan, het steenen gebed, zooals ze zeggen en wat ook +Fergusson heeft beweerd. Het gebed vindt dan zijn geloofsuitdrukking in +de schoonheid der architectonische vormen en de pracht van het geheel. + +Zoo verklaart het zich, dat men zooveel prachtige Dsjaïna-tempels +door geheel Indië vindt, bij voorbeeld bij de Aravalli, op den berg +Aboe, in Bengalen te Parasnath; in Kathiawar op den heiligen berg +Satrunjaya, eindelijk tegenover ons op het plateau van den Girnar, +waar wij morgen den 22sten Dsjina gaan huldigen. + +Het bergmassief van den Girnar bestaat uit vijf toppen, den Amba Mata, +bekroond met den tempel van de godin der primitieve tijden, Uma of +Parvati; dan den Gorathnath, den hoogsten van alle, 3600 voet boven +de zee; den Oghad Sikhara; den Datatreya en den Kalika. + +De Girnar was waarschijnlijk al een bedevaartplaats vóór den tijd +van Asoka, te oordeelen naar de sporen van cellen van boeddhistische +monniken, die men er nog vindt. Zijn wonderbare geschiedenis wordt +verteld door Brahmanen zoowel als door Dsjaïna's; dertig hoofdstukken +van de godsdienstige jaarboeken vieren zijn heiligheid in verhalen, +die door de Brahmanen werden bedacht en gelegd in den mond van Siva, +hun geliefden god. Elke bedevaartplaats heeft zoo haar boek, waarin +zijn verzameld haar overleveringen, de godsdienstige gebruiken van de +plek, de herstellingen, die in de heiligdommen worden aangebracht, +de genealogie der heiligen, der weldoeners en der personen, die +bedevaarten er heen hebben ondernomen. + +Volgens de Dsjaïna's hoorde Indra, toen hij aan Mahavira vroeg naar de +namen der 25 heilige toppen, dat de vijfde was de groote berg Raivata, +dat is de Girnar, die de vijfde wetenschap geeft, het eeuwig heil. De +giften en gaven, die men er brengt, gelden voor verdiensten in deze +wereld en in de andere, verdiensten, die alle zonden uitdelgen, +begaan gedurende vele zielsverhuizingen. De wijzen hebben er geen +materiëele zorgen meer; gelijk aan goden, brengen ze hun dagen door +met het beoefenen van vrome werken en met de aanbidding van Nemi. De +seizoenen zijn er betrouwbaar; de waterleidingen vloeien over van een +nectar, door de goden geschonken; en eindelijk brengt de herinnering +aan Raivata geluk. Het aanschouwen van den berg geneest ziekten, +en als men er is geweest, worden al onze wenschen vervuld. + +Het landschap van den Girnar past bij zijn heiligheid. Het is er rustig +en de eenzaamheid is er nu nog even gemakkelijk te vinden, als toen de +berg bewoond werd door de monniken, die wijzen van de Veda's, aan wie +Indië goddelijke vermogens toeschrijft. De lachende dalen, besproeid +door heldere beken, de grotten, uitgehold in kloven in de rotsen, +hebben nog hetzelfde aanzien. Zoo als ten tijde der pelgrimstochten de +dichte menigte den top Amba Mata opgaat, in gewone tijden wonen alleen +de dienstdoende priesters bij de heiligdommen, waar ze in het warme +jaargetijde de aanwezigheid dulden van enkele bewoners van Junagadh, +die de koelte komen zoeken; maar priesters, pelgrims, vreemdelingen, +alle zonder onderscheid moeten zich onderwerpen aan de reglementen, +die o.a. verbieden dierlijk voedsel te nuttigen op den heiligen berg; +ook is alle handel er verboden, en kudden en herders moeten in de verte +op de vlakte blijven. De Girnar is een plaats van rust voor vermoeide +zielen, waar de Hindoe nieuwe kracht komt garen, bovennatuurlijke +kracht, naar hij meent, en waar hij die verdiensten erlangt, die hem +nieuwe beproevingen zullen besparen in nieuwe zielsverhuizingen. + +Onze excursie naar de tempels van den Girnar had op 12 Februari +plaats. De heer C. Ch. Dhru wilde ons wel de noodige inlichtingen +geven en voegde bij al zijn goedheden die van ons te vergezellen. + +Wij vertrokken tegen zeven uur in den morgen bij heerlijk +weêr. Wij zouden dezelfde etappen nemen als de pelgrims. Toen we +de Wagheswaripoort uit waren gegaan, volgden we den weg naar den +Asokasteen, dien we rechts lieten liggen. Nadat men de brug over is +gegaan over de Sonarekh, gaat men door een aardig dal, dat boschrijk +is en naar den Damodar Kund leidt, zoo genoemd naar Krisjna of +Damodar en een meer vormend van het water der Sonarekh. Er voert +een brug over de Damodar Kund, die gebouwd is op bevel van den diwan +Haridas. Het al te bescheiden opschrift vermeldt niet den naam van den +edelmoedigen schenker; er is slechts sprake van een zoon, die hoopt, +dat de zegeningen der pelgrims zijn ziel ten goede zullen komen, en +dat de verdiensten van het werk in aanmerking zullen worden genomen +naast die van zijn hoogvereerde moeder. Er wordt aan het water van de +Kund een vreemde werking toegeschreven, die namelijk van menschelijke +beenderen op te lossen, en daarom hebben de Hindoes een crematorium in +de buurt gebouwd of eigenlijk een verbrandingsterrein. Toen wij over de +brug gingen, steeg een lichte rookwolk boven de Burning Ghat omhoog, +een donkere en sombere vlek, die een weemoedige tint werpt over het +zonnige land. Wat heb ik nu al veel van die brandstapels gezien, +voor het meerendeel van arme menschen, zoo maar opgericht aan den +oever der rivier of aan een of ander zandig strand, opdat des avonds, +als de vloed opkomt, deze den doode, die misschien maar half verbrand +is, meevoere naar zee! + +Aan den voet van den berg, te Chadani Vav, begon de eigenlijke +bergbestijging, en daar veranderde ons vervoermiddel. + +De vier doli's en de zestien dragers, die besteld waren, wachtten ons +op. De doli is een soort van armstoel zonder pooten, gelijkend, naar +men zegt, op een romeinsch zadel, gedragen op vier lange stokken, +die rusten op de schouders van vier sterke koelies. Ik zal nooit +toestemmen, dat het een aangename manier van reizen is. Ik ben geen +liefhebster van den draagstoel, al had ik er in reisbeschrijvingen +soms vol geestdrift van hooren spreken. + +Nu kan ik bijna niet onder woorden brengen, wat ik heb uitgestaan, +toen ik voor de eerste maal van dat vervoermiddel gebruik maakte. Het +was te Udvada; op den weg naar den Vuurtempel, dus vele mijlen ver, +liggend in dat smalle bed van antieken vorm en beschut door een +klein zeil, hoorde ik steeds de gejaagde ademhaling van mijn dragers; +ik zag het zweet vloeien langs hun bruine lijven. "Arme broeders," +zei ik tot mijzelve, "vergeeft het mij, dat ik den moed niet heb, uw +diensten te weigeren!" En dat was een eenvoudig ritje over een vlakken +weg, die goed onderhouden was, terwijl nu een bestijging van meer dan +2000 voet moest plaats hebben. Toch was dat gevoel bij mij wel wat +overdreven; in den tijd der bedevaarten volvoeren de pelgrims soms +meermalen per dag den tocht omhoog en ze blijven er gezond bij. Zij +houden van hun vak, worden goed betaald en klagen niet. + +Dus moest ik mij er wel in schikken; mijn staat van herstellende zieke +legt mij den plicht op, volgzaam te zijn, en mijn waardigheid van gast +van den diwan is mede een reden, om gehoorzaam de doli te bestijgen. + +Stapje voor stapje, of eigenlijk trap voor trap, ging de +bestijging. Vroeger moesten de bedevaartgangers zich, zoo goed en +zoo kwaad als het ging, een weg banen te midden der rotsblokken en +van het rotspuin en op enkele plaatsen waren dan uitgesleten trappen, +terwijl vijf herbergen aan den weg hem onderdak of een verfrissching +boden. Maar nu hebben granieten trappen, die breed en gemakkelijk +zijn, maar nog al eens glad en vuil, en die om de rots heen loopen, +den ouden weg vervangen. + +Die antieke trap was al gebouwd in 1166 en 1167 op kosten van een +zekeren Amba, zoon van Raning, van de kaste der Sjromali's; ze werd +hersteld in 1627 door een genootschap van pelgrims en eindelijk, +in 1899, door de zorgen van de Girnar lottery, die meer dan 500,000 +francs uitgaf om de trap in den tegenwoordigen staat te brengen en +om bruggen te laten slaan op de gevaarlijke punten tusschen Ambaji +en Jorakhnath. Wij bepaalden de volgorde van den tocht. Vóór mij +mijn moeder, goed beschut door haar zonnepet en stevig gezeten in +den stoel op de schouders van haar dragers, dezelfde als van lord +Curzon naar het schijnt; haar trouwe François naast haar. Dan kom ik +en dan mijn secretaris, die in zijn hoedanigheid van gegradueerde +van de universiteit van Bombay, in diepe gedachten verzonken is, +waarvan het resultaat, zooals hij mij heeft verteld, een artikel zal +zijn in een der dagbladen van Surate. + +Ik kan mij dus ongehinderd overgeven aan de overpeinzingen, waartoe +de plaats en de herinneringen uitnoodigen; maar weldra worden ze op +den achtergrond gedrongen door de bekoorlijkheid van het landschap; +ik zie alleen nog met mijn physieke oogen de bewonderenswaardige +tooneelen, die zich ontrollen en die winnen in grootschheid naarmate +we hooger komen. + +Aan onze voeten liggen Junagadh, de Uperkot en de vlakten van Kathiawar +en rondom hebben wij de boschrijke hoogten van den Girnar. Het is +een verrukkelijk panorama. + +De ernstige stilte wordt alleen verbroken door zachte geluiden in de +boomen; kleine, onschuldige aapjes spelen en doen den voorbijganger +geen hinder. Bij de eerste halt stegen we uit aan den eenzamen weg, +die sinds het woeden van de pest en den hongersnood verlaten is. De +bedevaarten worden niet meer gehouden, want ieder gaat op eigen +gelegenheid. Enkele pelgrims rusten in de herbergen uit; andere +klimmen naar de hoogten, en er zijn er ook, die met hun stokken al +hebben geraakt aan den heiligen grond van de toppen van Dattar en +Gorakhnath. Allen komen van ver. Als men rustig met hen kon praten, +wat zou men dan een goede voorstelling van de Hindoeziel krijgen, +en als men ergens de geheimen van die ziel mocht onderzoeken, dan +zou het zeker aan den Girnar zijn. + +Jonge vrouwen, in haar kleurige gewaden, komen met neergeslagen oogen +van den Amba Mata, en de jonggehuwden brengen aan de godin cocosnoten +en andere geschenken, opdat ze hun zegen schenke. + +Er waren veel asceten, die met verwarde haren en het lichaam met +asch bedekt, in lompen gehuld rondliepen; een van hen was in een grot +gehuisvest, waar we hem een bezoek brachten. + +In de oogen van den Europeaan zijn die waardelooze wezens in een +goed georganiseerde maatschappij tot niets nut; maar voor den +Indiër heeft de godsdienstige bedelaar zijn reden van bestaan, +als de vertegenwoordiger van het oude ideaal van ascetisme en +armoede. Is in Manoe niet het ascetisme de laatste etappe van het +menschenleven? Volgens Boeddha is immers armoede de ware rijkdom. De +asceten van tegenwoordig worden in veel klassen verdeeld; op den top +van de ladder staat de Sanyasi, gewoonlijk Brahmaan van afkomst; +daarna, veel lager, volgen de Yogi's, de Bawa's, de Sadhoes en de +Gosains, die tot de lagere kasten behooren. + +Die laatsten leven in groepen, bedelen van huis tot huis, doen aan +veel bijgeloovige gebruiken, en leggen zichzelven lichaamskwellingen +op. In groepen staande om de heiligdommen, maken ze deel uit van +de pelgrimages en komen ten laatste in de kloosters van hun secte +terecht. Soms komen ze aan den weg om, maar al zou men hen in Frankrijk +vagebond noemen, in Indië zijn het heiligen! + +Die bedelaars worden er gerekend tot de groote moreele krachten van +het land. Zij dwalen zwijgend door de straten, bewegen zich onder +de menigte, komen in de tempels en in de gezinnen, en de grootste +moderne geesten zien in die ongelukkigen vertegenwoordigers van de +onsterfelijke denkers van den godsdienst. Er zijn zelfs ministers +geweest, die het hof en hun betrekking verlieten, om hun leven +in ascetisme te besluiten. Die minachting voor den rijkdom, die +niet zonder grootheid is, vindt men ook terug in de kringen van +studenten. Zoo stellen zich de professoren van Fergusson college te +Poenah tevreden met een allerminiemst salaris, en het zijn geleerden +van den allereersten rang. + +Het leven van vrijheid en overpeinzing schijnt wonderlijk goed in +dit land te huis te zijn. "Wanneer toch zal ik", zoo vraagt de +boeddhistische monnik, "wonen in een grot op de bergen, alleen, +zonder metgezellen, met de bewustheid van de wisselvalligheid des +levens? Wanneer zal dat heerlijk lot het mijne zijn? Wanneer zal ik +wijs wezen en in kleeren van lompen, met niets, dat ik het mijne kan +noemen, en zonder begeerten, zonder liefde, haat en dwaling vroolijk +op de bergen wonen?" + +De trappen, die al steiler worden, leiden naar een plateau, waar +de eerste tempels zijn gebouwd, eerste etappe op meer dan 2000 voet +hoogte. Men treedt er binnen door een groot portaal, dat tot een ruim +gebouw toegang geeft, een zomerpaleis of fort, waarvan de ruïnen nu +dienen als woning voor de priesters en hun bedienden. + +Aan den ingang is het opschrift, dat een verkorte lijst bevat van de +vorsten uit de dynastie der Chudasama's. Vóór we binnengingen, werden +we gelaten in een koele, donkere zaal, waar men ons verzocht, onze +schoenen uit te trekken, om aardige laarsjes van rood laken ervoor in +de plaats te stellen, met goud geborduurd, waarna we waardig zijn de +gewijde ruimte te betreden. Er waren in de rotsen zalen uitgehouwen, +en zoo vormden de dsjaïna-tempels een soort van forten. Er was een +galerij omheen met cellen of nissen, die hetzelfde beeld vertoonen +in verschillende grootte. + +Deze tempels zijn de mooiste van den Girnar; de andere, die in de +buurt verspreid zijn of op de hellingen der bergen, zijn minder rijk +of van jonger datum. + +De eerste is die van Neminath, aan wien de berg is gewijd; oudtijds +was de hoofdingang aan den zuidkant; maar die entrée is verboden en +men komt nu binnen door een ingang in het Khengarpaleis. Het gebouw +staat op een vierkant plein van 190 bij 130 voet; op een zuil in +een der zalen zegt een opschrift, dat het in 1278 werd hersteld, +en hieruit kan men den ouderdom wel zoo wat afleiden. Er zijn twee +zalen en een heiligdom, waar een zwart marmeren standbeeld staat van +Neminath, behangen met versierselen van goud en edelgesteenten. + +Rondom liep een gang met marmeren beelden, die oogen hadden van +rotskristal. In de tweede zaal bemerkt men twee platforms van fijn +gesteente, bedekt met afbeeldingen van voeten in paren, ter herinnering +aan de 2452 voeten der eerste leerlingen van Neminath. Natuurlijk +kan men nauwelijks een derde ervan terugvinden. + +Al die wijde ruimten, overgoten met het heldere morgenlicht, +waren aangrijpend van helderheid en witheid. Er waren in de +zalen slechts enkele pelgrims en de brahmaansche priesters van den +Girnar. Onze tegenwoordigheid wekte in het minst geen onwelwillende +nieuwsgierigheid. Het was mijn eerste betreden van een tempel der +Dsjaïna's; ik had nog nooit een dienst bijgewoond, zooals later in +Palitana en Calcutta, diensten, die trouwens zeer eenvoudig zijn en +hoofdzakelijk bestaan uit het zingen van priesters onder begeleiding +van muziek en het branden van wierook voor de beelden. + +Ik hoopte, het beeld te zien van Amyhara, dat in een onderaardsch +verblijf wordt bewaard en waarvan het heet, dat het zweet. + +Om den tempel loopt een gesloten galerij met opengewerkte afsluiting, +waarin kleine nissen met de vaak herhaalde beelden van den zittenden +Dsjina Parasnath. Aan den zuidkant leidt een doorgang tusschen +twee nissen of cellen naar een lage zaal, gesteund door granieten +zuilen. Tegenover den ingang stonden twee groote beelden van zwart +marmer, met daarbij een liggenden leeuw en een krokodil. Bij het +rookende licht van onze fakkels kon men weinig onderscheiden. Deze +onderaardsche verblijven maakten deel uit van de vroegere kloosters. + +Een lage deur voerde ons in een duister vertrek, waar we werden +verzocht om af te dalen of liever ons te laten zakken in een lagere +zaal. Daar troont in eenzame majesteit, in eeuwig zwijgen, het beroemde +beeld van Parasnath. Toen ik in zijn tegenwoordigheid werd toegelaten, +kon ik niet nalaten een stap achteruit te doen. Het type is dat van +de andere Dsjaïna-beelden, met de handen gekruist over de zilveren +voeten, die ook gekruist zijn, het gelaat verlicht door groote, +amandelvormige oogen, aangeduid door schitterende plekken, en den +fijnen mond, die glimlacht, terwijl de lange oorlellen op de schouders +afhangen. De vlam speelde op die zonderlinge figuur met felle licht- +en schaduwplekken, en de indruk was niet aangenaam, zoo onaangenaam +zelfs, dat ik geen aandacht had voor een der andere beelden, o.a. dat +van Neminath aan mijn rechterhand, en dat ik gauw mijn plaats afstond +aan mijn moeder en de anderen. Dit beeld wordt in hooge eere gehouden +door de leden der secte en door de priesters. Wat de legende betreft +van den fameusen waterdruppel, die uit zijn oor vloeit en een gat +boort in den schouder, daar zal ik niet bij stil staan. Toch heeft +hij aan het beeld den naam van Amyhara bezorgd, dat is druppel nectar. + +Met veel genoegen stegen we weer omhoog naar het licht en na het +verblijf in die vochtige holen was het zien van het zonlicht een +vreugde. Op den Girnar behoeft er geen vrees te bestaan, dat het +felle licht den indruk der heiligdommen zal bederven. Het speelt +integendeel in het beeldhouwwerk der plafonds, glijdt langs de nissen +en om de pilaren en doet nooit die vervallen oudheid zien, die in +andere deelen van Indië de monumenten kenmerkt. Het is of de Girnar +een eeuwige jeugd geniet. + +Nu moesten wij nog een oog slaan op de pleinen, waar geen duimbreed +gronds ongebruikt is gelaten. Men heeft er heiligdommen opgericht +voor schutsgoden, bij voorbeeld Amba Mata, en kleine monumenten zijn +gebouwd boven de voetstappen der hoogepriesters. + +Ons links wendend, zonder den eigenlijken tempelkring of Deva Kota te +verlaten, vonden we een groep van drie tempels, die van Rishabhdev, +Merakvasi en Sangharam Soni. De eerste bevat het kolossale beeld +van Rishabhdev, den eersten Dsjina of Tirtankara; het is bedekt met +pleister en draagt op elken schouder een staanden persoon in een +houding van nadenken. De beide andere munten uit door de schoonheid +der zolderingen en de détails van het beeldhouwwerk; het is alles +schitterend. Tot aan den tijd van ons bezoek was het onmogelijk +gebleken, er een photografie van te nemen door het witte en diffuse +licht, dat tot in de verste hoekjes dringt. Misschien is men er later +beter in geslaagd. Het heiligdom ligt op het Westen, een omstandigheid, +die verklaard wordt door de vroegere bestemming van deze monumenten, +die paleizen waren. Woonden in dergelijke woningen de echtgenooten +van de Chudasama's? In den tempel van Sangharam Soni herkent men nog +het best aan de proporties een koninklijke residentie. Die tempel is +gewijd aan Parasnath, wiens modern standbeeld er te zien is. + +Buiten de Deva Kota vinden we eerst den tempel van den Rajah Samprati, +die zeker de mooiste is door de gratie zijner lijnen, zijn prachtige +ligging op de helling van den berg, en zijn plafondschilderingen, +waarin de kunstenaars der Dsjaïna's zichzelven hebben overtroffen. Hij +is ook de oudste van de groep van den Girnar; een opschrift in het +inwendige geeft als tijd van de stichting het jaar 1158 aan. + +Aan de noordzijde, een weinig afgezonderd van de groep, staat de +Kumarpal, waarvan het lange portiek door 24 zuilen wordt gedragen. Het +gebouw was in de vorige eeuw bijna verwoest; er was nog slechts een +enkele zaal over. Toen de Dsjaïna's tot de herstelling besloten, +bespeurden ze, dat een sivaïetisch bankier er bezit van had genomen, +om er een voor hem heilig beeld te plaatsen. In wanhoop dreigden ze, +dat ze, als men hun het eigendom niet teruggaf, tot de plechtigheid +van het _dharna_ te zullen overgaan, dat wil zeggen, bij de poort +van den tempel te gaan zitten en te vasten tot de dood zou intreden, +zoolang ze hun bezit niet terug hadden. De partijen kwamen tot een +vergelijk, en volgens het opschrift had de restauratie in 1824 plaats; +het heiligdom bevat drie beelden. + +Eindelijk is er ten oosten van de Deva Kota, rechts van den weg die +naar het heiligdom van Amba Mata leidt, de drievoudige tempel van +Vestupal Tejpal. De dsjaïnische kunst ontplooit er al haar pracht in +de versiering der zolderingen, der pilaren en der koepels; ongelukkig +heeft het beeldhouwwerk veel geleden. Het monument is zeer oud en werd +in 1229 opgericht door den minister van een koning van Goedsjerat en +zijn broeder. + +Het bezoek der tempels, hoe vlug het ook plaats had, was lang en +vermoeiend geweest; ik heb er slechts een flauw denkbeeld van kunnen +geven, en moet veel karakteristieke détails voorbijgaan; maar daar ik +er geen foto's van kon krijgen, zou de beschrijving geen doel treffen. + +De heer K. Ch. Dhru noodigde ons op een déjeûner in de voor gasten +bestemde zaal; maar in zijn hoedanigheid van Brahmaan mocht hij +niet aan onzen maaltijd deelnemen. Aan tafel liep het gesprek over +de dingen, waar wij van vervuld waren, vooral over den oorsprong en +de ontwikkeling der dsjaïnische kunst. + +Het was trouwens slechts de herhaling van de meeningen der groote +autoriteiten en van de indrukken der reizigers, in het bijzonder +van Tod, wiens levendige beschrijvingen mij lust hadden gegeven, +naar Girnar te gaan en mij tot geestdrift hadden gestemd. + +Minder begunstigd dan hij, werd het ons niet vergund, den nacht +door te brengen op het mooie platform van de Deva Kota, en geen +bliksemstraal, die de wolken scheurde, stond ons toe, met een enkelen +blik de vlakten van Kathiawar en de verre oevers van Mangrol en Pattan +te omvatten. Doch waarom getreurd, de helderheid der atmosfeer, het +vriendelijke landschap, de zachtheid der temperatuur passen bij een +streek, die de woonplaats der goden is geweest, en dat is de indruk, +dien wij wenschen mee te nemen. + +Toen het déjeûner was afgeloopen, hervatten we onzen tocht naar den +top van den berg; we moesten nog 600 voet stijgen. Links van ons +boven de tempels teekende zich op de lucht een groot blok graniet +af, de Bairav Jap, Sprong van den Dood, van waar de ongelukkigen, +die met de bevrijding van hun kwalen de belooning hoopten te vinden +voor hun wanhoopsdaad, zich naar beneden stortten, een belooning, +die hen van treurig misdeelden en nederige proletariërs zou maken +tot heeren en vorsten in het paradijs van Indra. + +Het slachtoffer, gedost in zijn mooiste kleederen, gaat naar den rand +van den afgrond; met den voet rustend op een cocosnoot, balanceert +hij een oogenblik en glijdt dan in het ledige, waar zijn lichaam op +de punten der rotsen te pletter valt. Er werden ons veel voorbeelden +genoemd van deze soort van godsdienstigen zelfmoord; maar de engelsche +politie verzet zich krachtig tegen de ellendige praktijk. Meestentijds +zijn de ongelukkigen van beperkt verstand, door geestdrijvers ingepakt +en soms onder den invloed van alcoholische dranken. + +Tweehonderd meter boven de Deva Kota moet men niet verzuimen, een blik +te werpen op het heiligdom van Mahadav en zijn heilig waterbekken, +waar de pelgrims hun wasschingen moeten verrichten. + +Wij bestijgen de laatste treden, die naar den tempel van Amba Mata +voeren, en terwijl onze beminnelijke gids zijn godsdienstplichten +vervult, brengen wij een bezoek aan het inwendige. De priesters +haastten zich een armen asceet te verjagen, wiens staat van naaktheid +zijn verdwijning achter de rotsen rechtvaardigt. + +De tempel, die tot vrij hooge oudheid opklimt, is van zwart graniet +gebouwd; hij was vroeger door een portiek omgeven, maar de bogen zijn +dichtgemetseld. In 1889, toen de bliksem het gebouw had beschadigd, +werd het hersteld door de Hindoes van Junagadh. Het inwendige is zoo +donker, dat men ternauwernood het beeld van Amba Mata kan herkennen, +de godin der oude tijden, een der gedaanten van Uma of Parvati. + +De zindelijkheid liet veel te wenschen over, en enkele reizigers +hebben de weinig vleiende opmerking gemaakt, dat de tempel niet +geveegd schijnt te zijn, sinds de Boeddhisten of de Dsjaïna's hem aan +de Brahmanen hebben afgestaan. Wij offeren ons penningske, en we gaan +het uitzicht bewonderen, want van den Amba Mata kan men het gansche +bergstelsel van den Girnar overzien. In het Oosten, vrij dicht bij ons, +de Goraknath, gekroond met een tempeltje, gewijd aan den leerling van +den een of anderen heilige; wat verder de Dattar, die geen spoor van +eenigen plantengroei vertoont op zijn flanken van graniet; op den top +staat een gebouwtje, dat de voetstappen van Neminath bedekt, en waar, +naar beweerd wordt, de dsjina het Nirvana bereikte; en eindelijk, +lager, de Kalika met een tempel voor de godin Kalika. Lagere bergen +staan als een gordel om de hooge, en in het Zuiden breidt zich het +woudgebied van den Gir uit. Alle dalen van het bergland en der lagere +ketenen zijn bosch- en wildrijk. + +De Kalika staat in een niet te besten reuk, waardoor de geheele +groep van bergen min of meer berucht is. Hij heeft tot in de jongste +tijden tot woonplaats gediend aan de Aghori's. Een Aghori is iets +verschrikkelijks, oordeelt men in Indië, en niet ten onrechte, zooals +wij zullen zien. + +Als godsdienstige secte zijn de Aghori's zeer oud en worden in de +geschiedenis vermeld als menscheneters. De schrijver van "Dabistan", +een werk uit de 17de eeuw, verhaalt, dat hij een Aghori gezien heeft, +die een lijkzang zong, zittend op een lijk, dat hij verslond, ofschoon +het al tot ontbinding was overgegaan. Deze schepsels aanbidden de +godin Aghori Mata, maar van eigenlijken godsdienst kan bij hen geen +sprake zijn, evenmin als van eenig wijsgeerig systeem, al beweren zij, +dat ze de logische consequenties aanvaarden van de pantheïstische +philosofie der Vedanta. Vroeger deden ze aan menschenoffers, en de +plechtigheden bij hun inwijding waren iets monsterachtigs, terwijl +ze tot op onzen tijd nog zeer weerzinwekkend moeten wezen. + +Het is bewezen, dat de leden der secte gedwongen worden, +menschenvleesch te eten; om zich te verontschuldigen, beweren +zij, dat hun hoofden hen uit de gemeenschap zouden stooten, als ze +weigerden, zich aan die afschuwelijke gewoonte te onderwerpen, en dat +ten overvloede de smaak van menschenvleesch hun de kennis verschaft +van de onzienlijke dingen. Ze komen niet dikwijls te zamen; maar te +Benares zijn er nog velen en daar zwerven ze om de kerkhoven rond, +om den deelnemers aan begrafenissen geld af te persen. + +Ziehier het portret van den Aghori, geteekend door de hand van een +kenner. "Zwart, vuil, harig, de oogen met bloed beloopen, de neusgaten +wijd uitstaande, lange nagels, een met zweren bedekt lichaam, het haar +vol ongedierte, in volkomen naaktheid, zoo is de Aghori. Hij ziet uit +de oogen als een krankzinnige, lacht ook als zulk een ongelukkige, +laat de tong uit den mond hangen en heeft vuile tanden. Nooit wascht +of reinigt hij zich; hij voedt zich met krengen en lescht zijn dorst +met rottend water, in de eene hand houdt hij een schedel vast en +in de andere een of ander martelwerktuig. Aldus heeft Malabari hem +beschreven. + +De Aghori's hebben altijd schrik verspreid, waar ze zich vertoonden, +en op het platte land vreesden hen de moeders, omdat men kinderroof +van hen kende. Hun voornaamste verblijf was de berg Kalika. Thans +zijn ze bijna verdwenen; maar de berg is nog berucht door hun vroegere +aanwezigheid. + +Toen kwam de tijd, dat wij aan vertrekken moesten denken. Het ging +bliksemsnel bergaf. Wat mij betreft, ik was zoo ingenomen met mijn +lakensche laarsjes, met goud geborduurd, en ik was er zoo gemakkelijk +mee geschoeid, dat ik besloot, te voet naar beneden te gaan in +gezelschap van den heer Dhru. Moeder hernam ernstig haar plaats in +den draagstoel; maar ik had niet voorzien, wat er met haar en de +doli zou gebeuren; pas waren de stokken stevig op de schouders van +de koelies geplant, of dezen gingen er in galop van door, sprongen +als geiten over de granieten treden, vlogen langs de corniches op +geen twee vingers afstands van den afgrond en mijn moeder werd in +dien dollen ren meegevoerd! De heer Dhru had met zijn zachtheid en +beleefdheid moeite, mij gerust te stellen. Onze bediende François +was doodverschrikt en sloeg met zijn armen in de lucht. Nu was het de +beurt van mijn secretaris, wiens dragers die van mijn moeder volgden +op eenigen afstand; in 45 minuten waren ze allen beneden aangeland. + +Toen ik mijn moeder terugvond, was ze heel kalm, hoewel wat verbaasd +over den dollen tocht; ze vond het zelfs wel een aardige ervaring, +en we hadden er drie dagen later weer plezier van op den rit naar +Palitana, waar we niet zoo verschrikt behoefden te zijn over de haast, +waarmee we toen daalden. + +In het Lal Bagh teruggekeerd, werd ons gezegd, dat de eerste +minister terug was en dat hij ons tegen den avond een bezoek zou +komen brengen. Het was ons een genoegen, persoonlijk kennis met hem +te maken en hem onzen dank te betuigen voor de gastvrijheid, die wij +te Junagadh hadden gevonden. + +De heer Chunilal Sarabhai heeft een schitterende loopbaan gehad. Hij +is uitstekend op de hoogte van den godsdienstigen, financiëelen +en staatkundigen toestand van de streek, is minister geweest in +verscheiden naburige staten, waar men hem in moeilijke omstandigheden +te hulp riep. Hij is Brahmaan van de kaste der Nagars en geboortig +uit Ahmedabad; zijn voorvaderen onderscheidden zich in den dienst +van de keizers van Delhi, waardoor ze den titel van Hazaret en den +post van diwan van Goedsjerat kregen. + +Het gesprek liep over de meest verschillende onderwerpen, den +hongersnood, de besproeiingswerken, de maatschappelijke hervormingen, +en bij dat gesprek gaf ik mij eerst goed rekenschap van de beteekenis, +die voor Indië moet worden gehecht aan die mannen, die langen tijd er +de zaken hebben bestuurd en bij wie de engelsche regeering hulp zoekt, +als ze de reorganisatie van de toestanden ter hand neemt. + +Het zou onverstandig wezen, in het zoo teêre raderwerk der inlandsche +staten in te laten grijpen door menschen, die alleen een europeesche +universitaire opleiding hebben genoten. De groote ministers, zooals de +Brahmaan Madhav Rao, die de orde heeft hersteld in de staat Baroda; +Salar Jung, die een steun in Nizam is geweest, zij hebben succes +gehad daar, waar Engelschen en verengelschte Indiërs schipbreuk +hebben geleden. + +Den volgenden dag vertrokken wij naar Palitana, om ons bezoek aan de +tempels te voltooien met een tocht naar den berg van Sattrunjaya, en +na drie dagen, doorgebracht ten huize van Z. H. den takore Masingji, +begaven we ons weer terug naar Ahmedabad. + + + + +AANTEEKENING + + +[1] Berg in het Noordwesten van Voor-Indië op het schiereiland +Goedsjerat. + + + + + + +End of Project Gutenberg's De monumenten van den Girnar, by D. Menant + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE MONUMENTEN VAN DEN GIRNAR *** + +***** This file should be named 23341-8.txt or 23341-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/3/3/4/23341/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |
