57 files changed, 6045 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/22901-0.txt b/22901-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..6f7ab9a
--- /dev/null
+++ b/22901-0.txt
@@ -0,0 +1,1899 @@
+Project Gutenberg's Taglibro de Vilaĝ-pedelo, by Steen Steensen Blicher
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Taglibro de Vilaĝ-pedelo
+
+Author: Steen Steensen Blicher
+
+Translator: H. J. Bulthuis
+
+Release Date: October 5, 2007 [EBook #22901]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TAGLIBRO DE VILAGX-PEDELO ***
+
+
+
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner and the Online
+Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net
+
+
+
+
+
+
+Taglibro
+
+de Vilaĝ-pedelo
+
+de
+
+St. St. Blicher.
+
+Tradukis
+
+H. J. Bulthuis, L. K.
+
+
+Rekomendita de Esperantista Literatura Asocio.
+
+[Bildo: Butin & Jung Emblemo]
+
+1922
+
+Butin & Jung, Godesberg, Germanlando.
+
+
+En tiu ĉi traduko mi skribis preskaŭ ĉie la nomojn kiel en
+la dana teksto. Ekzemple:
+
+  Føulum    aŭ  Föulum
+  Søren     aŭ  Sören
+  Cornelius aŭ  Kornelius
+  Thiele    aŭ  Tile
+  Samsø     aŭ  Samsö ktp.
+
+
+Nur nomojn, kiujn oni renkontas ofte en la literaturo, mi skribis
+Esperante; ekzemple: Siberujo, Danujo ktp. Nur la klarigojn de la
+_latinaj_ kaj _francaj_ frazoj mi notis kiel mi trovis ilin en la
+dana verketo. Tie, kie la verkinto ne aldonis klarigojn, mi ankaŭ
+ne donis ilin en ĉi tiu traduko. La traduko ne estas laŭvorta,
+sed iom libera kaj tute laŭ la reguloj de la Fundamento.
+
+_La tradukinto._
+
+
+
+Enkondukaj vortoj.
+
+Milton, la fama angla poeto, kies nomon ĉiu konas, bezonis preskaŭ
+kvarcent paĝojn por priskribi en sia "Perdita Paradizo" la falon de
+Adamo kaj Evo kaj ilian forpeladon el la paradizo. Tion li povus
+fari, kopiante la unuan ĉapitron de Genezo (_Voltaire_).
+
+Blicher, la dana verkisto, kies nomon konas preskaŭ neniu ekster
+Danujo kaj Norvegujo, verkis en la jaro 1824 romanon de granda
+morala kvalito kaj kun enhavo ne malpli granda ol tiu, trovata en la
+ĉie legata ĉefverko de Daniel de Foe, kaj bezonis nur 40-paĝan
+taglibron por efektivigi tiun mirindaĵon.
+
+Lia verko pro tio kaj antaŭ multaj aliaj verkoj indas aperi en
+internacia vestaĵo.
+
+Mi prenis sur min la taskon liveri ĝin kaj esperas, ke ĝi povu
+plaĉi al la legantaro de Esperantaj verkoj.
+
+_La tradukinto._
+
+
+
+Føulum[1], la 1-an de Januaro 1708.
+
+Dio donu al ni ĉiuj ĝojigan novjaron! Kaj gardu nian bonan sinjoron
+Søren! Li estingis la lumon hodiaŭ vespere, kaj patrino diras, ke
+li ne vivos ĝis la venonta novjaro.
+
+La vespero tamen estis agrablega, kiam sinjoro Søren deprenis sian
+ĉapon post la manĝado kaj diris, kiel li kutimis: "_Agamus
+gratias!_" Li fingre montris min anstataŭ Jens'on. Estis la unua
+fojo, ke mi legis mian latinan preĝon: pasis hodiaŭ unu jaro, ke
+Jens legis ĝin; sed mi larĝe malfermis la okulojn, ĉar tiam mi
+komprenis nenian vorton, kaj nun mi povas kompreni la duonon de
+Cornelius.
+
+Tio antaŭdiras al mi, ke mi fariĝos predikisto en Føulum, ho
+kiel multe miaj gepatroj ĝojus, se ili ĝisvivus tian tagon! Kaj se
+Jens, la filo de la predikisto, povus estiĝi episkopo en Viborg --
+kiel diras lia patro -- nu, kiu povas scii tion? Dio ordonas en ĉio;
+lia volo fariĝu! _Amen in nomine Jesu!_
+
+[Piednoto 1: En tiu ĉi traduko la nomoj estas skribitaj kiel en la
+_dana_ teksto. Elparolu ø kiel _eu_ en la franca vorto _feu_.]
+
+
+
+Føulum, la 3-an de Septembro 1708.
+
+Hieraŭ mi atingis per helpo de Dio mian dekkvinan jaron. Jens ne
+povas plu fari min klera en latinaĵo. Hejme mi estas pli diligenta
+ol li, mi legas, dum li iras kun Petro la ĉasisto sur la kamparo.
+Tiamaniere li ne povos estiĝi episkopo. La kompatinda sinjoro
+Sören! Li vidas tion klare, larmoj staras en liaj okuloj, kiam
+kelkfoje li diras al li: "_Mi fili! mi fili! otium est pulvinar
+diaboli!_"
+
+En novjaro ni komencos la grekan studadon, sinjoro Sören donis al mi
+la grekan testamenton. "Ĉu tio ne estas stranga skribaĵaĉo? Tio
+estas ankoraŭ kiel akrigilo por viaj okuloj," diris li amike al mi
+kaj pinĉis mian orelon, kion li ĉiam faras, kiam li estas ĝoja.
+Sed ha! Kiajn larĝajn okulojn li montros vidante, ke mi jam kapablas
+legi rapide en mia testamento.
+
+
+
+Føulum, die St. Martini 1708.
+
+Finiĝos malbone je Jens -- sinjoro Søren tiel koleris pri li,
+ke la tutan tagon li parolis al li dane; al mi li parolis latine. Unu
+fojon mi aŭdis, ke li diris kvazaŭ al si mem: "_Vellem hunc esse
+filium meum!_"[2] Estis mi, pri kiu li parolis. Kiel Jens kriplige
+legis en sia Cicero. Mi bone scias kial, ĉar antaŭhieraŭ, kiam lia
+patro estis ĉe edziĝofesto en Vinge, li estis kun Petro la ĉasisto
+en la arbaro de Lindum, kaj -- Dio protektu nin! -- sovaĝa virporko
+deŝiris lian pantalonon. Li mensogis al sia patrino kaj diris, ke
+virbovo de Thiele faris tion, sed ŝi donis al li fortan vangofrapon
+-- _habeat!_[3]
+
+[Piednoto 2: Mi dezirus, ke tiu ĉi estus mia filo.]
+
+[Piednoto 3: Li havu ĝin!]
+
+
+
+Føulum, Calendis Januar. 1709.
+
+_Proh dolor!_ Sinjoro Søren estas morta! _Vae me miserum!_ Kiam ni
+sidis ĉetable kristnask-vesperon, li flanken ŝovis sian kuleron kaj
+rigardis Jens'on longe kaj melankolie -- "_fregisti cor meum!_"[4]
+diris li ĝemante kaj eniris la dormoĉambron. Ho ve! li ne plu
+ellitiĝis. Depost tiu tempo mi vizitis lin ĉiutage, kaj li donis al
+mi multajn bonajn konsilojn kaj instruaĵojn; sed nun mi lin vidos
+neniam plu.
+
+Ĵaŭdon mi lin vidis lastfoje; neniam mi forgesos, kion li diris
+farante al mi kvazaŭ paroladon kortuŝantan: "Dio donu al mia filo
+honestan koron!" Li interplektis siajn malgrasajn manojn kaj, dum lia
+kapo refalis sur la kusenon, li flustris: "_Pater! In manus tuas
+committo spiritum meum!_"
+
+Tio estis liaj lastaj vortoj. Kiam mi vidis, ke la sinjorino levis la
+antaŭtukon al la okuloj, mi kuris eksteren tute malĝoja. Eksterdome
+staris Jens ploranta. "_Seras dat poenas turpi poenitentia_,"[5]
+pensis mi; sed li falis sur mian kolon kaj ploregis. Dio pardonu al
+li lian petolemecon! Tio malĝojigis min plej multe.
+
+[Piednoto 4: Vi rompis mian koron.]
+
+[Piednoto 5: Lia pento venas tro malfrue.]
+
+
+
+Føulum, Pridie Iduum Januarii MDCCIX.
+
+Hieraŭ mia kara patro iris al Viborg por serĉi domon, kie mi povos
+tagmanĝi, kiam mi iros lernejon. Kiom mi sopiris al tiu tempo! Mi
+legas la tutan tagon, sed la tagoj estas nun tiel mallongaj, kaj
+patrino diras, ke ne valoras legadi ĉe lamplumo. Mi ne povas fini
+ĉi tiun leteron al Tuticanus -- ho, estis tute alie, kiam vivis la
+bona sinjoro Sören! _Eheu! Mortuus est!_
+
+Ĉi tiu vintro estas terura! Ĉielo kaj tero kvazaŭ unuiĝis;
+neĝamaso sterniĝas de nia tegmento ĝis la garbejo. Estintan nokton
+Jens pafis du leporojn en nia brasikĝardeno -- li baldaŭ forgesis
+pri sia patro. Sed se la ĉasisto Petro ekscios tion, li ekkoleregos.
+
+
+
+Føulum, Idibus Januarii MDCCIX.
+
+Patro ankoraŭ ne rehejmiĝis, kaj la vetero estas ankoraŭ tre
+malbona -- se li nur ne perdas la vojon. Jen Jens laŭiras la
+garbejon kun pafilo kaj kelkaj birdoj en la mano -- li eniras. -- Tio
+estas perdrikoj, kiujn li pafis sur la tegmento de Mads Madsens. Li
+deziras, ke patrino rostu ilin, sed ŝi ne kuraĝas tion fari, antaŭ
+ol venos mia patro.
+
+
+
+Føulum, XVIII Calend. Febru. 1709.
+
+Ho ve! Mia kara patro frostmortis! Viro de Kokholm lin trovis en la
+neĝamaso kaj veturigis lin hejmen -- -- mi tiom ploris, ke mi ne
+povas plu vidi per la okuloj. -- Patrino ankaŭ. -- Dio helpu nin
+ambaŭ!
+
+
+
+Føulum, la 18-an de Februaro 1709.
+
+Mi preskaŭ ne rekonis Jens'on. Li portis verdan frakon, kaj verda
+plumo staris sur lia ĉapelo. "Vidu," diris li, "nun mi estas
+ĉasisto! Kio vi estas? Bubo, kiu iras lernejon, latinisto!" --
+
+"Jes, Dio nin helpu!" mi respondis. "La latinaĵo preteriris! Mi
+povus estiĝi predikisto tie, kie vi estus episkopo! Mia patrino ne
+mortus pro malsato, se mi kantus antaŭ la pordoj de Viborg. Mi devas
+resti hejme kaj perlaboros panon por ŝi. -- Ve, Jens, se via patro
+vivus!"
+
+"Ni ne parolu pri tio!" li diris. "Neniam mi lernus latinaĵon -- la
+diablo ĝin prenu! Jen tiel, vi povos veni en la bienon! Tie estos
+bonaj tagoj kaj agrabla vivmaniero!" --
+
+"Kiel mi povus?" mi respondis. --
+
+"Ni klopodos pri tio!" ekkriis li kaj foriris. Tiu Jens tamen havas
+bonan koron, sed li estas senzorga kaj senpripensema. Antaŭ ses
+semajnoj oni enterigis lian patron, kaj tri semajnojn poste sekvis
+lia patrino. Ŝajnas, kvazaŭ Jens estas nun tute alia kiel antaŭe.
+Li povas plori ĉi tiun horon kaj ridi alian horon.
+
+
+
+Thiele[6], la 1-an de Majo 1709.
+
+Jen mi estas nun servisto ĉe lia sinjora moŝto; Adiaŭ pastra
+ofico! Adiaŭ, latino! Ho, miaj karaj libroj! _Valete plurimum!
+vendidi libertatem_[7] por dekdu taleroj. Ok el ili havos mia
+kompatinda patrino, kaj lia sinjora moŝto promesis al ŝi
+brulolignon, tiel ke ŝi ne malsatos nek sentos la malvarmon. Jens
+havigis al mi tiun oficon. Li havas multan influon en la bieno; li
+estas diabla Jens, kiun amas ĉiuj virinoj. La mastrumistino multfoje
+donis al li grandan pecon da kuko; la edzino de la bienestro ridis
+tiel amike al li, same la knabinoj -- eĉ unu el la bienaj fraŭlinoj
+kapklinis milde, kiam ŝi lin preteriris. Pro ĉio ĉi li estiĝis
+ĉasisto en la loko de Petro. Plej bedaŭrinde estas, ke li kutimas
+kolere blasfemi pli multe ol iu ajn maristo.
+
+[Piednoto 6: Elparolu: Tile.]
+
+[Piednoto 7: Adiaŭ, mi vendis mian liberecon.]
+
+
+
+Thiele, la 12-an de Majo 1709.
+
+Mi sanas bonege, Dio estu glorata! Ni estas ses servistoj por la
+sinjoro, la sinjorino, la junkro kaj la du fraŭlinoj. Mi havas
+sufiĉan tempon por legi, kaj mi ne malzorgas miajn karajn librojn.
+Ili ne utilas al mi, sed mi ne povas ne okupi min pri ili. Hieraŭ
+estis vendataj la libroj de la mortinta sinjoro Søren, mi
+aĉetis por du taleroj kaj ekhavis tiel multajn, ke mi preskaŭ ne
+povis porti ilin. Inter ili estas multaj de Ovidius; unu havas la
+titolon: "_ars amoris_", alia: "_remedium amoris_"; ilin mi legos
+unue, ĉar mi volas ekscii, pri kio ili temas. Unu fojon mi foliumis
+ilin en la studejo de sinjoro Søren, sed li tuj ekprenis ilin de mi,
+dirante: "_Abstine manus!_ Forigu la fingrojn de tiuj paperaĵoj!
+Tio ne taŭgas por vi."
+
+
+
+Thiele, la 3-an de Junio 1709.
+
+Kiu do komprenas francon! La sinjoro parolas nur france, kiam li
+manĝas, kaj mi komprenas ne unu vorton. Hodiaŭ ili parolis pri mi,
+ĉar multfoje ili min rigardis. Unu fojon mi preskaŭ lasis fali
+teleron; mi staris post la seĝo de fraŭlino Sofia, ŝi turnis sin
+kaj rigardis min rekte en la vizaĝon -- ŝi estas belega fraŭlino,
+tiu fraŭlino Sofia! Mi tre ĝojas vidante ŝin.
+
+
+
+Thiele, la 13-an de Septembro 1709.
+
+Hieraŭ estis tie ĉi malkvieta tago. Multaj venis de Viskum, kaj
+okazis granda ĉasado. Mi ĉeestis kaj ricevis pafilon de lia sinjora
+moŝto. En la komenco ĉio iris bone, sed subite preteriris lupo. Pro
+ektimo mi preskaŭ lasis fali la pafilon kaj tute forgesis pafi. Jens
+staris ĉe mia flanko, kaj li pafis la lupon. "Vi estas stultulo!" li
+diris, "sed mi ne vin perfidos!" Tuj poste preteriris la sinjoro. "Vi
+estas simplulo, Martino!" li ekkriis. "Vi ricevis subaĉetmonon."
+
+"Mi plej humile petas pardonon," mi respondis, "mi estas tute
+senkulpa, sendube kalumniantoj parolis malbonon pri mi al via moŝto.
+Per la helpo de Dio mi servos vin honeste kaj fidele!"
+
+Tiam li vidis plej indulge kaj diris: "Vi estas granda simplulo!"
+
+Sed kun tio ne finiĝis la okazintaĵo.
+
+Kiam la gesinjoroj sidis ĉetable, ili ankoraŭfoje parolis pri la
+lupo kaj demandis al mi: kiom multe ĝi donis al mi? kaj cetere. Mi
+ne sciis, kion ili celis; sed tion mi povas kompreni, ke ili mokis
+min france kaj dane. Kaj fraŭlino Sofia partoprenis, ŝi ekridis al
+mi rekte en la okulojn -- tio doloris min plej multe. Sed mi povus
+lerni tiun tra-la-naz-parolatan lingvon. Ĝi ja ne estus pli
+malfacila ol latino.
+
+
+
+Thiele, la 2-an de Oktobro 1709.
+
+Ĝi ne estas malebla -- tion mi jam vidis. Franco estas nenio krom
+kripligita latino. Inter la multaj libroj, kiujn mi aĉetis,
+troviĝas Metamorfozo en la franca lingvo -- tio estas feliĉa okazo!
+La latinan mi jam komprenas. Sed unu afero estas stranga; se mi
+aŭdas ilin interparoli france tie supre, tiam ŝajnas al mi, kvazaŭ
+nenia franca vorto sin trovas en ilia interparolado -- ne estas pri
+Ovidius, ke ili diskutas. Fine mi ankaŭ min dediĉas al la pafado.
+La sinjoro deziras, ke mi ĉeestu la ĉasadon, sed neniam mi povas
+lin kontentigi, jen li min insultas, jen li ridas pri mi -- kelkafoje
+li faras ambaŭ kune: mi portas malbone la pafilon, mi ŝarĝas
+malbone, mi celas malbone, kaj malbone mi pafas. "Jens devas instrui
+vin. Rigardu al Jens!" diris la sinjoro. "Tio estas ĉasisto! Vi iras
+kun la pafilo, kvazaŭ ĝi estus rastilo, kiun vi portas sur la
+ŝultro, kaj kiam vi celas, ŝajnas, kvazaŭ vi falus surdorsen."
+
+Fraŭlino Sofia ankaŭ min mokridas, -- tamen tio plibeligas ŝian
+vizaĝon, ĉar ŝi havas belajn dentojn.
+
+
+
+Thiele, la 7-an de Novembro 1709.
+
+Hieraŭ mi pafis vulpon! La sinjoro nomis min bona knabo kaj donacis
+al mi inkrustitan pulvujon. La instruado de Jens portis bonajn
+fruktojn. La pafado estas tamen agrabla. -- La studado en la franca
+lingvo prosperas pli bone, mi eklernas la elparoladon. Antaŭ nelonge
+mi aŭskultis ĉe la pordo, kiam mademoiselle legis kun la fraŭlino.
+Kiam ili finis kaj iris for, mi enŝteliĝis por vidi, kiun libron
+ili uzis. Diable! Kiel mi miris! Ĝi estis la sama, kiun mi mem
+posedas kaj kiu nomiĝas: _L'école du monde_. Nun mi staras
+ĉiutage ekster la pordo kun la libro en la mano kaj aŭskultas -- --
+tio funkcias bone. La franca lingvo estas pli bela ol mi supozis;
+ĝi sonas mirinde, kiam fraŭlino Sofia ĝin parolas.
+
+
+
+Thiele, la 13-an de Decembro 1709.
+
+Hieraŭ Dio savis mian sinjoron pere de mia malforta mano. Ni havis
+grandan peladon en la arbaro de Lindum. Venante ĉe la griza marĉo,
+subite virporko aperis, kiu rekte alkuris al la sinjoro. Li pafis
+kaj trafis ĝin, sed malgraŭ tio la besto lin atakis. La sinjoro ne
+timis, li eltiris sian tranĉilegon kaj volis enpuŝi ĝin en la
+bruston de la virporko, sed malsukcesis. Kion fari? -- Ĉio okazis en
+unu momento tiel, ke neniu povis veni por helpi. Ĝuste kiam mi volas
+iri tien, ni vidas nian sinjoron sur la dorso de la virporko, kaj jen
+ili forrapidis. "Pafu!" li ekkriis al la rajdistestro -- kiu estis
+lia dekstra flankulo -- sed li ne kuraĝis. "Pafu en liajn korpon kaj
+krurojn!" ekkrias li al Jens, dum li preteriras lin; la pafilo de
+Jens ne funkcias. Nun la virporko sin turnas kaj preterkuras min.
+"Pafu Martino! se ne, mi rajdos kun la virporko rekte al la infero!"
+li ekkrias.
+
+En la nomo de Dio! pensis mi, celante al la postaĵo de la besto, kaj
+mi trafis ĝin tiel feliĉe, ke mi frakasis ambaŭ ĝiajn koksojn. Mi
+ĝojis, ĉiuj ĝojis, sed plej multe ĝojis nia sinjoro.
+
+"Tio estis majstra pafo," diris li, "gardu la pafilon, kiun vi
+manuzis tiel lerte! Kaj aŭdu!" li diris al la rajdistestro, "vi
+azenido! Stampu la plej dikan fagon en la arbaro por lia maljuna
+patrino! Jens povas iri hejmen kaj meti pli bonan ŝtonon sur sian
+pafilon!" Kiam ni rehejmiĝis tiun vesperon, ĉiu informiĝis kaj
+rakontis pri la okazintaĵo. La sinjoro frapis mian ŝultron, kaj
+fraŭlino Sofia ridetis tiel amike al mi, ke mia koro kvazaŭ saltis
+en mian gorĝon.
+
+
+
+Thiele, la 11-an de Januaro 1710.
+
+Estas agrabla vetero! La suno leviĝas tiel ruĝa kiel brulanta
+karbo. Estas stranga vidaĵo, kiam ĝi tiel brilas tra la blankaj
+arboj, kaj ĉiuj arboj aspektas kvazaŭ pudritaj, kaj la branĉoj
+ĉirkaŭe pendas teren. La maljuna "Grand Richard" estas ruinigita,
+kelkaj el ĝiaj branĉoj jam rompiĝis. Ĝuste tian saman veteron ni
+havis antaŭ ok tagoj, kiam mi glitveturis al Fussingö kaj kiam mi
+staris post fraŭlino Sofia. Ŝi volis mem konduki la ĉevalojn,
+sed post kvarono da horo ŝiaj fingretoj ekfrostiĝis.
+
+"_J'ai froid_", ŝi diris al si mem.
+
+"Ĉu mi kondukos, fraŭlino?" mi diris.
+
+"_Comment!_" ŝi diris, "ĉu vi komprenas france?"
+
+"_Un peu, mademoiselle!_" mi respondis.
+
+Tiam ŝi turnis sin kaj rigardis min fikse en la okulojn. Mi prenis
+kondukilon en ĉiu mano kaj tenis ambaŭ brakojn ĉirkaŭ ŝi. Mi
+etendis ilin kiel eble plej multe por ne proksimiĝi al ŝi tro
+multe; sed ĉiufoje kiam la glitveturilo skuiĝis kaj mi ŝin tuŝis,
+estis, kvazaŭ mi tuŝis varman fornon. Ŝajnis al mi, kvazaŭ mi
+flugus kun ŝi tra la aero, kaj antaŭ ol mi tion sciis, ni estis en
+Fussingö. Se ŝi ne estus ekkriinta: "_Tenez Martin! Arrêtez-vous!_"
+mi estus veturinta rekte al Randers aŭ ĝis la fino de la mondo. Ĉu
+ŝi refoje glitveturilos hodiaŭ? Sed jen venas Jens kun la pafilo de
+la sinjoro, kiun li purigis -- sekve ni ĉasos.
+
+
+
+Thiele, la 13-an de Februaro 1710.
+
+Mi ne sentas min bonstata. Estas kvazaŭ peza ŝtono kuŝus sur mia
+brusto. Mi preskaŭ ne manĝas, kaj nokte mi ne povas dormi. Estintan
+nokton mi havis strangan sonĝon: mi imagis, ke mi staras sur la
+posta parto de l' glitveturilo de fraŭlino Sofia; sed subite mi
+sidis en la glitveturilo kaj ŝi sur miaj genuoj. Mi tenis mian
+dekstran brakon ĉirkaŭ ŝia talio, kaj ŝi tenis la maldekstran
+ĉirkaŭ mia kolo. Ŝi sin kurbis kaj kisis min; sed en la sama tempo
+mi vekiĝis. Ve! Mi tiel volonte daŭrigus tiun sonĝon! -- Tio estas
+stranga libro, kiun ŝi pruntedonis al mi; mi amuzas min per ĝi
+ĉiuvespere -- kiu do povus estiĝi tiel feliĉa kiel tiu tartara
+princo! -- Ju pli mi legas la francan lingvon, des pli multe mi
+ŝatas ĝin; mi preskaŭ forgesas mian latinaĵon pro tio.
+
+
+
+Thiele, la 23-an de Marto 1710.
+
+Hieraŭ, kiam ni revenis de la skolopĉasado, la sinjoro diris al mi:
+"Kaj mi konstatis, ke vi komprenas france?" "Malmulte, sinjoro," mi
+respondis. "Sekve vi ne plu povas servadi ĉetable; ni ja ne povos
+malfermi la buŝon pro vi." "Ve!" mi ekkriis, "ĉu via sinjora moŝto
+do ne volas min eksigi?"
+
+"_Point du tout_," li respondis. "De nun vi povos esti mia _valet de
+chambre_! kaj kiam junkro Kresten vojaĝos Parizon, vi lin akompanos
+-- kion vi opinias pri tio?"
+
+Mi estis tiel kortuŝata, ke mi ne povis diri unu vorton, sed kisis
+lian manon. Kvankam mi nun tre ĝojas, ŝajnas tamen al mi, ke mi
+nevolonte volas forlasi ĉi tiun lokon, kaj mi vere kredas, ke mia
+sano depost tiu tempo estiĝis pli malbona.
+
+
+
+Thiele, la 1-an de Majo 1710.
+
+Ho ve, mi malfeliĉulo! Nun mi scias, kio al mi mankas; Ovidius al mi
+ĝin diris, tre precize li priskribis al mi mian malsanon. Se mi ne
+eraras, ĝi nomiĝas _Amor_, t. e. amo, kaj tiu, en kiun mi enamiĝis,
+estas sendube fraŭlino Sofia.
+
+Ho, mi kompatinda malsaĝulo! Kiel tio finiĝos? Mi devas ekzameni
+liajn _remedia amoris_!
+
+-- Ĵus mi ŝin vidis staranta kaj parolanta en la koridoro kun Jens;
+tio tratranĉis mian koron. Ŝajnas al mi, ke mi devus dispafi lian
+kranion, sed jen ŝi pretersaltetis min kun rideto; -- mi sentis,
+kvazaŭ mi estus ĉasanta kaj kvazaŭ ĉasotaĵo venis sub la
+trafpovo de mia pafilo, mia koro frapis al miaj ripoj, kaj nur kun
+peno mi povis spiri, kaj miaj okuloj estis kvazaŭ kunekreskintaj kun
+la ĉasotaĵo -- _ah, malheureux que je suis!_
+
+
+
+Thiele, la 17-an de Junio 1710.
+
+Kiel dezerta ŝajnas al mi la bieno kaj enuiga. La gesinjoroj estas
+for kaj revenos post ok tagoj. Kiel mi pasigos ilin? Mi havas
+plezuron por nenio. Mia pafilo pendas polvokovrita kaj rustita, kaj
+mi ne ĝin purigas. Mi ne povas kompreni, kiel Jens kaj la aliaj
+povas esti tiel ĝojaj kaj gajaj; ili parolas kaj ridas tiel, ke ĝi
+kaŭzas eĥon en la flanka konstruaĵo -- mi ĝemas kiel botaŭro.
+Ho, fraŭlino Sofia! Ke vi estu farmista knabino aŭ mi princo!
+
+
+
+Thiele, la 28-an de Junio 1710.
+
+Nun la bieno staras antaŭ miaj okuloj, kvazaŭ ĝi ĵus estus
+kalkpentrita kaj ornamita. La arboj en la ĝardeno ricevis delikatan
+koloron, kaj ĉiuj homoj aspektas tiel mildaj. -- Fraŭlino Sofia
+rehejmiĝis, ŝi eniris tra la pordego kiel la suno tra nubo; tamen
+mi tremetas kiel poplofolio. Estas bone kaj samtempe malbone esti
+enamiĝinta.
+
+
+
+Thiele, la 4-an de Oktobro 1710.
+
+Ni havis belegan ĉasadon hodiaŭ! La arbaro de Hvidding enhavis pli
+ol tricent pelistojn, ĉar ili venis de Viskum kaj Fussingø kun
+ĉiuj siaj ĉashundoj. Ĉe tagiĝo ni estis jam tie venintaj de
+Thiele. Estis tute kviete en la aero, kaj dika nubo kovris la tutan
+ĉirkaŭaĵon: oni vidis nur la pintojn de Bavu-altaĵoj super ĝi.
+Tre malproksime ni povis aŭdi la bruantajn paŝojn de la pelistoj
+kaj kelkan bojadon de hundoj.
+
+"Nun ili venas de Viskum," diris la sinjoro, "mi povas aŭdi la
+ĉasistojn."
+
+"Jen ili ankaŭ venas de Fussingø," diris Jens, "tio estas
+Perdriks, kiu bojas."
+
+Ni povis vidi ankoraŭ nenion pro la nubo, sed ni aŭdis la bruadon
+de veturiloj, la spiradon de la ĉevaloj, kaj la paroladon kaj
+ridadon de la pafistoj. Jen la suno aperis kaj la nubo foriĝis iom
+post iom. Estiĝis plena de movado ĉiuflanke. La arbaradministranto
+jam komencis ordigi la pelantojn, oni aŭdis ilin flustri al tiuj,
+kiuj volis paroli laŭte, kaj kelkfoje ekmoviĝis la bruiloj. De
+okcidento kaj sudo ĉasistoj venis veturantaj kaj post ili sekvis
+veturiloj kun hundoj, kies vostoj pendis trans la plankoj de la
+veturiloj, kaj de tempo al tempo altiĝis hundkapo, kiu ekhavis
+vangfrapon de la ĉasist-knaboj. Nu, la sinjoro mem deĉevaliĝis kaj
+irinte laŭlonge de la longa valo, li haltis en la mezo de la arbaro.
+Tie li fajfis, kaj subite la kornludisto ludis gajan melodion. La
+hundoj estis malkunigitaj, kaj baldaŭ ili bojis, unu post la alia
+kaj fine ĉiuj kune. Leporoj, vulpoj kaj cervoj aperis kaj malaperis
+sur la arbarkovrita monteto. De tempo al tempo pafo sonis, kaj ĝia
+eĥo aŭdiĝis ĝis en la valo. La pelantojn mi ne povis vidi, sed
+mi aŭdis iliajn vokadojn kaj ekkriojn, kiam cervo aŭ leporo volis
+preterkuri ilian vicon. Mi pafis du vulpojn kaj unu kapron antaŭ la
+matenmanĝo. Dum la matenmanĝo la hundoj estis kunligitaj kaj la
+kornoludisto ludis, kaj poste ni refoje ĉasis. Vidu: jen ĉe la fino
+de la valo ekhaltis du veturiloj kun ĉiuj sinjoroj kaj fraŭlinoj
+kaj inter ili fraŭlino Sofia. Tio savis la vivon al vulpo, ĉar kiam
+mi ekvidis la fraŭlinon, la vulpo preteriris min. Du horojn antaŭ
+la vespero la arbaro estis senigita de ĉasotaĵo kaj la ĉasado
+finiĝis. Ni ĉiuj ricevis tridek el la pafitaj ĉasaĵoj, kaj junkro
+Kresten, kiu estis pafinta la plej multajn vulpojn, estis honorata
+per muzikaĵo de la kornoludisto.
+
+
+
+Thiele, la 17-an de Decembro 1710.
+
+Hieraŭ mi sekvis mian karan patrinon al ŝia ripozejo. La nova
+predikisto -- Dio rekompencu lin pro tio! -- honoris ŝin per funebra
+predikaĵo, kiu daŭris sep kvaronojn da horo. Ŝi estis al mi bona
+kaj kara patrino -- Dio donu al ŝi feliĉan reviviĝon! †††
+
+
+
+Thiele, la 23-an de Januaro 1711.
+
+Malagrabla vintro! Nenia glitveturado! Mi sopiris ĝin de post la
+sankta Martinotago, sed vane! Pluvado kaj ventego, suda vento kaj
+malĝojiga vetero. Pasintan jaron en tiu ĉi tempo ni veturis al
+Fussingø; ho kiam mi pensas pri tiu vespero! La luno lumis tiel
+blanke kiel arĝenta telero sur la blua ĉielo kaj ĵetis nigrajn
+ombrojn sur la vojoflankon en la blankan neĝon. Mi klinis min tiel,
+ke mia ombro kunfandiĝis kun tiu de fraŭlino Sofia, tiam ŝajnis al
+mi, kvazaŭ ni estas unu. Malvarma vento blovis renkonte al ni, kaj
+ĝi reblovis ŝian dolĉan elspiron -- mi ĝin enspiris kiel vinon --
+ho ve, mi malsaĝulo! mi enamiĝinta malsaĝulo! je kio utilos al mi
+ĉiuj tiuj pripensadoj? Dimanĉon mi vojaĝos al Kopenhago kun junkro
+Kresten, kaj ni restos tie la tutan someron. Mi pensas, ke mi mortos,
+antaŭ ol venos la monato Majo. -- _Ah, mademoiselle Sophie! adieu!
+un éternel adieu!_
+
+
+
+Sur la maro inter Samsø kaj Sälland, la 3-an de Februaro 1711.
+
+La suno subiras post la kara Jylland; ĝia rebrilaĵo sterniĝas
+malproksimen sur la kvieta maro kiel senfina vojo el fajro. Mi
+imagas, ke ĝi min salutas de mia hejmo -- ve, tio estas tre
+malproksima, kaj mi pli kaj pli malproksimiĝas.
+
+Kion do oni nun faras en Thiele? Io tintetas en mia dekstra orelo, --
+-- ĉu tio estas fraŭlino Sofia, kiu nun parolas pri mi? Ho ne! mi
+estas ja nur malriĉa servisto, kiel do ŝi povus pensi pri mi, same
+kiel pri la maristo, kiu iras tien kaj returnen sur la ferdeko kun
+krucigitaj brakoj? -- li rigardas tiel ofte norden -- kio do estas
+tie por rigardi? "Svedo!" li diras; "Dio helpu kaj savu nin!"
+
+
+
+Kallundborg, la 4-an de Februaro 1711.
+
+Nun mi scias, kio estas milito -- mi ĉeestis batalon kaj -- glorata
+estu la Sinjoro de Zeboat! -- ni venkis. Estis svedaj kaperistoj,
+kiel diris la ŝipestro. Matene, tuj kiam tagiĝis, ni vidis ilin je
+distanco de duona mejlo; oni estis dirinta, ke ili nin persekutis.
+
+"Ĉu estas inter la pasaĝeroj kelkaj, kiuj havas la kuraĝon batali
+kontraŭ la svedaj gastoj?" diris la ŝipestro.
+
+"Mi havas bonan pafilon," respondis junkro Kresten, "kaj mia servisto
+havas ankaŭ unu; ĉu ni foje klopodos la ĉasadon, Morten?"
+
+"Kiel ordonas la junkro!" mi diris, kurante kajuton, kie mi ŝarĝis
+niajn pafilojn; tiam mi portis ilin kun pulvo kaj kugloj sur la
+ferdekon. Du jutlandaj soldatoj venis el la ŝipkelo, ĉiu havis sian
+muskedon kaj la ŝipestro hispanan pafilon, tiel longan kiel li mem;
+la direktisto kaj la maristoj alportis hakilojn kaj hokstangojn.
+
+"Ĉu ni ne povas velforkuri de ili, mia kara kapitano?" mi demandis.
+
+"Ne, pro la diablo," li respondis. "Vi ja vidas, ke ili velatingas
+nin tiom, kiom ili povas; vi aŭdos baldaŭ iliajn kanonojn; sed se
+vi timas, vi povos iri hejmen kaj kuŝiĝi antaŭ la komodo de via
+patrino."
+
+Subite strio da fumo rulis de la sveda ŝipo, kaj tuj poste ni aŭdis
+teruran bruadon kaj krakadon super niaj kapoj. Baldaŭ nova ekpafo
+aŭdiĝis kaj refoje unu, kaj la lasta kuglo forŝiris spliton de nia
+masto. Mi sentis min tre stranga, mia koro ekbatis, kaj ĉio krakis
+ĉirkaŭ mi. Sed la sveda ŝipo tiom alproksimiĝis al ni, ke la
+kugloj de niaj pafiloj povus atingi la kaperojn, kaj kiam mi pafis
+por la unua fojo, estis al mi, kvazaŭ mi partoprenis pelĉasadon. La
+svedoj alproksimiĝis pli kaj pli, kaj ni staris post la kajuto kaj
+pafis al ili je ĉiuj niaj fortoj. Multaj kaperistoj falis precipe
+per la kugloj de la junkro kaj de mi.
+
+"Se ni povas trafi skolopon, Morten, ni povas ankaŭ trafi svedon,
+kiam li staras senmove!" li diris.
+
+"Viglaj knabegoj!" ekkriis la kapitano. "Ĉu vi vidas la svedan
+kapitanon, kiu iras tien kaj reen kun tiu granda glavo? Pafu lin, kaj
+ni gajnos la ludadon!"
+
+Tiam mi lin celis kaj pafis, kaj kiam mi formetis la pafilon de mia
+vango, mi vidis lin rulfali kaj trafi per la nazo sur la ferdekon.
+"Hura!" ekkriis nia ŝipestro, kaj ni ĉiuj imitis lin; sed la
+kaperistoj deflankiĝis kaj veliris for. Kun la dana flago sur la
+masto ni veliris en la fjordon de Kallundborg kaj estis fieraj kaj
+ĝojaj, ĉar neniu el la niaj estis vundita, kvankam la kugloj flugis
+trans kaj tra nia ŝipo. La provizadministranto, sinjoro Hartman,
+estis la ununura, kiu vidis sian sangon kaj eĉ laŭ mirinda maniero.
+Li kuŝis en la lito de la ŝipestro kaj fumis pipon, kiam la batalo
+komenciĝis. Tuj poste mi supreniris al li por preni tolon por la
+kugloj.
+
+"Morten!" li diris: "_quid hoc sibi vult?_"[8] Sed antaŭ ol mi
+respondis, kuglo trairis la fenestron de la kajuto, ekprenis kun si
+la pipon -- kiu elstaris el la lito -- kaj la pipekstremaĵo faris
+truon en lia palato. Nun ni estas ekster danĝero kaj en la haveno.
+Kiel dolĉa estas la ripozo post tia batalo!
+
+[Piednoto 8: "Kion signifas tio?"]
+
+
+
+Kopenhago, la 2-an de Junio 1711.
+
+Mia kapo estas plenplena je ĉiuj strangaj aferoj, kiujn mi aŭdis
+kaj vidis. Mi ne povas ordigi miajn pensojn, ĉar unu forpelas la
+alian kiel nuboj dum ventego. Sed la plej stranga el ĉio estas, ke
+mi estas senigota de mia enamiĝo. Ju pli longe mi restas tie ĉi,
+des pli malmulte mi sopiras je fraŭlino Sofia, kaj mi preskaŭ povus
+kredi, ke estas ankaŭ belaj knabinoj en Kopenhago. Se mi verkus
+notaĵojn pri _Ovidii remedium amoris_, tiam mi rekomendus ekskurson
+al la ĉefurbo kiel unu el la plej belaj rimedoj kontraŭ tiu
+danĝera malsano.
+
+
+
+Ankrita apud Kronborg, la 1-an de Septembro 1711.
+
+Ho, indulgema ĉielo! Kiom mi travivis! Kiom da ĉagreno kaj
+mizeraĵo mi vidis proprokule! Dio nin punis pro niaj pekoj kaj
+ulcerfrapis sian popolon. Ili falis kiel muŝoj ĉirkaŭ mi, sed mi
+malindulo estis savata de la morto. Ve, mia kara junkro! Kion mi
+diros, kiam mi rehejmiĝos sen li? Sed mi ne lin forlasis, antaŭ ol
+li elspiris sian lastan elspiron; mi donus por li mian vivon, sed Dio
+ĝin indulgis -- glorata estu lia nomo! Dum mi pensas pri tiuj
+teruraj tagoj, mia koro rompiĝas.
+
+Kun timo kaj senparole ni sidis de l' mateno ĝis la vespero en nia
+izolita domo, rigardis unu la alian kaj ĝemadis. Nur malofte ni
+rigardis malsupren en la senhomajn stratojn, kie antaŭe ŝvarmadis
+multaj homoj; de tempo al tempo ia _triste figure_ ŝanceliĝis sur
+la pavimo kiel fantomo; sed post la fenestroj ni vidis sidadi la
+homojn kiel arestitojn; la plej multaj sidis senmove, kvazaŭ ili
+estus pentritaj portretoj. Kiam la rulado de la pestveturiloj
+aŭdiĝis, tuj ĉiuj forkuris de la fenestroj, por ne vidi la teruran
+vidaĵon. Mi vidis ĝin nur unu fojon; neniam mi tion forgesos. Jen
+veturis tiu nigra mortanĝelo kun la longaj veturiloj plenaj je
+mortintoj; ili kuŝis ĵetitaj unu sur la alian kiel bestoj. De
+malantaŭ la veturilo pendis la kapo kaj brakoj de juna virino; ŝiaj
+okuloj elstaris el la nigre-flava vizaĝo, kaj la longaj kapoharoj
+balais la straton.
+
+Tiam la junkro tremis por la unua fojo; li ŝancelis en sian dormejon
+kaj kuŝiĝis sur sian mortliton; sed mi ĝemis en mia koro: "Ili
+estos ĵetataj en la tombon kiel bestoj, la morto forkonsumis ilin;
+sed Dio savis mian animon de la tomba potenco, ĉar li akceptis min,
+Sela!"
+
+
+
+Thiele, la 29-an de Septembro 1711.
+
+Fine mi rehejmiĝis. Kiam mi eniris la pordegon, mia koro batis
+preskaŭ kiel en la tago, kiam ni ekbatalis kontraŭ la Svedo. Kaj
+kiam mi eniris en la ĉambron kaj vidis la gesinjorojn, vestitajn
+nigre, mi ekploris kiel infano, kaj ili ĉiuj ploris. Pro plorado mi
+preskaŭ ne povis paroli, kaj antaŭ ol mi finrakontis tiun teruran
+okazintaĵon, la sinjoro foriris kaj eniris en sian ĉambron -- Dio
+konsolu lin laŭ sia kompatemo, Amen!
+
+
+
+Thiele, la 8-an de Oktobro 1711.
+
+Hodiaŭ por la unua fojo post mia alveno ni iris ĉasadi. Ve! tio ne
+estis kiel en pasintaj tagoj, kaj ĝi donis nur malgrandan kontentecon.
+
+"Morten," diris la sinjoro multfoje al mi, "mankas al ni junkro
+Kresten." Kaj tiam li ĝemis tiom, ke ĝi tratranĉis al mi la koron.
+Ni revenis hejmen longe antaŭ la vespero kaj kun malgrasa leporo.
+
+
+
+Thiele, la 2-an de Novembro 1711.
+
+Ekreviviĝas en la bieno; ni atendas tre altrangajn fremdulojn: lian
+ekscelencan moŝton Guldenlöve kun sekvantaro. Li intencas resti
+kelkajn semajnojn, kaj li sin distros per ĉasado. Hieraŭ la sinjoro
+parolis multe pri tio ĉetable.
+
+"Li devenas de reĝa familio kaj estas perfekta kavaliro," diris la
+sinjorino, rigardante fraŭlinon Sofia'n.
+
+Ŝi ruĝiĝis, mallevis la okulojn teleren kaj ridetis, sed mia
+tuta korpo malvarmiĝis kiel glacio. Ve! ve! mi pensis, ke mi estu
+senigita je mia malsaĝa amo, sed mi sentas, ke la malsano revenis
+en terura maniero. Mi baraktas kiel perdriko en reto, sed tio tute
+ne helpas -- ho ke mi estu mil mejlojn for de tie ĉi!
+
+
+
+Thiele, la 14-an de Novembro 1711.
+
+Fine alvenis lia ekscelenca moŝto kun la plej granda pompo kaj
+beleco; du kurieroj kun altaj arĝent-ornamitaj ĉapeloj venas
+kuretante en la korton, centon da paŝoj antaŭ li. Ili stariĝas kun
+siaj longaj multkoloraj bastonoj ĉe ambaŭ flankoj de la granda
+pordo. La sinjorino sin movas kaj sin ŝovas de unu pordo al alia,
+neniam antaŭe mi ŝin vidis tiel facilmova. Fraŭlino Sofia staris
+en la salonego, rigardante jen en la spegulon jen el la fenestro. Ŝi
+tute ne min vidis, kiam mi trairis la salonegon.
+
+Fine li venis mem kun ses fieraj ĉevaloj antaŭ sia veturilo, li
+estas bela sinjoro! Li aspektis eminenta kaj indulga, tamen ŝajnis
+al mi, ke io malplaĉa estas videbla je li. Li ridetis tiel fidolĉe
+kaj palpebrumis, kvazaŭ li rigardis al la suno. Li sin klinis antaŭ
+ĉiu el la gesinjoroj, sed ŝajnis, kvazaŭ li sin klinis nur por
+restariĝi pli alte. Venante ĉe fraŭlino Sofia, la sango supreniris
+en lian palan vizaĝon, kaj li flustris longan francan komplimenton.
+
+Ĉetable li preskaŭ ne deturnis la okulojn de ŝi, eĉ kiam li
+parolis kun la aliaj. Dume ŝi lin ŝtelrigardis, sed mi bruligis
+mian manon je la telero tiel, ke ĝi estas hodiaŭ kovrita je
+veziketoj; ho, ke tio estu la sola loko, kiu min doloris!
+
+
+
+Thiele, la 20-an de Novembro 1711.
+
+Estas sendube: el tio fariĝos geedziĝo. Oni bezonas nur atenti la
+sinjorinon. Kiam ŝi rigardis la fraŭlinon, ŝi posten ĵetis la
+kapon kvazaŭ anaso, kiu havas plenan kropon, deturnas la okulojn
+kaj fermas ilin, kvazaŭ ŝi estus ekdormonta, kaj tiam ŝi diras:
+"_Un cavalier accompli, ma fille! n'est-ce pas vrai? et il vous aime,
+c'est trop clair!_"[9]
+
+Ho ve, jes, tio estas sufiĉe klara; kaj ŝi reciproke lin amas,
+ankaŭ tio estas klara. Ŝi estiĝu feliĉa.
+
+[Piednoto 9: Perfekta kavaliro, mia filino! Ĉu ne vere? Li vin
+amas, tio estas tute klara.]
+
+
+
+Thiele, la 4-an de Decembro 1711.
+
+Lia ekscelenca moŝto ankoraŭ ne multe amuziĝis per la ĉasado; du
+fojojn ni ĉasis, sed ĉiufoje tio jam enuigis lin duonvoje. Estas
+ĉasotaĵo hejme en la bieno, kiu altiras lin kiel magneto. Ve, ke mi
+estu restinta en Kopenhago!
+
+
+
+Thiele, la 8-an de Decembro 1711.
+
+Hodiaŭ la geedziĝo estas publike deklarita, kaj post ok tagoj
+okazos la edziĝa festo. Kie mi kaŝos min tiel longe? Mi ĝin ne
+eltenos; kiam li metas sian brakon ĉirkaŭ ŝia talio, estas,
+kvazaŭ iu trapikas mian koron per tranĉilo -- --
+
+Ho, kara ĉielo! Mi kredas, ke Jens kaj mi estas samsortuloj; kiam mi
+al li diris tion pri la geedziĝo, li tiel forte puŝis la pafilon
+teren, ke la pafiltenilo dispeciĝis, kaj tiam li kuris kun la stumpo
+en erikejon. Mi do ne estas la sola malsaĝulo en la mondo.
+
+
+
+Thiele, la 16-an de Decembro 1711.
+
+La variolo atakis fraŭlinon Sofian. Ve! Kiel mi tremas pro ŝia
+vivo! Ho, se mi povus morti anstataŭ ŝi, sed mi povas havi tiun
+malsanon nur unu fojon. Ŝia bela vizaĝo estas tute kovrata de
+ulceroj.
+
+
+
+Thiele, la 19-an de Decembro 1711.
+
+Ĉi tie estas granda malĝojo. Fraŭlino Maria mortis, kaj la sinjoro
+estas nekonsolebla; sed la sinjorino parolas nur pri ŝia enterigo
+kaj kiel tio okazos. Fraŭlino Sofia ja sekvos sian fratinon, ĉar
+ŝi estas tre malsana. Lia ekscelenca moŝto estas forvojaĝonta. --
+Feliĉan vojaĝon! --
+
+
+
+Thiele, la 13-an de Marto 1712.
+
+Refoje mi ellitiĝis post longdaŭra malsano. Mi kredis, ke ĝi estus
+la lasta, kaj kore petegis al mia Dio pri savo. Sed mi promenos
+ankoraŭ momenton en tiu ĉi ĉagrenejo -- tio estas lia volo -- kiu
+estu! Estas al mi, kvazaŭ mi forsavis min de la morto, kaj ŝajnas
+al mi, ke tiu tri-monata malsano daŭris tri jarojn. Hieraŭ mi ŝin
+revidis unuafoje de post mia enlitiĝo, kaj eĉ kun malkonsterno,
+preskaŭ mi kredus, ke la malsano forprenis kun si mian malsaĝan
+amon. Ŝi estis iom pala, kaj mi opiniis, ke ŝi ne aspektis tre
+ĝoje. Ho ve! Ŝi ne havas specialan kaŭzon por tio. Lia ekscelenca
+moŝto revenis la estintan semajnon, kiel mi aŭdis. Li sendube estas
+granda diboĉulo; antaŭ nelonge mi vidis tra fendaĵo de mia pordo,
+ke li kondutis tre maldece kun la servistino de la sinjorino. Ho, la
+kompatinda fraŭlino Sofia! Se mi estus lia ekscelenca moŝto, mi
+ŝin alpreĝus kiel anĝelon de la ĉielo.
+
+
+
+Thiele, la 1-an de Majo 1712.
+
+Lia ekscelenca moŝto forvojaĝis kaj lasis tie ĉi sian karulinon.
+Si jam enuigis lin, -- Dio pardonu min! -- mi kredas, ke li same
+enuigis ŝin. Ŝi sekve ne plu sopiras je li, ĉar ŝi estas tiel
+vivoplena kiel antaŭe, preskaŭ pli vivoplena; tamen de tempo al
+tempo iom fiera. Kelkfoje ŝi parolas al mi kvazaŭ al almozulo kaj
+kelkfoje kvazaŭ mi estus ŝia egalulo. Mi kompatindulo, mi preskaŭ
+kredas, ke ŝi min mokas --. Mi ne estiĝis ankoraŭ saĝa, ĉar ŝi
+povas fari min ĝoja aŭ malĝoja, tute laŭ sia plaĉo.
+
+
+
+Thiele, la 3-an de Junio 1712.
+
+Mian sanon mi neniam reakiros; la vigleco de mia juna aĝo tute
+foriĝis. Mi sentas min peza kaj laca en tuta mia estaĵo, kaj nenio
+povas min amuzi. Mi ne deziras ĉasi nek legi; mia pafilo kaj mia
+Ovidius estas ambaŭ polvokovritaj. La franca lingvo, kiun mi tiel
+amis antaŭe, komencas malplaĉi al mi, mi ne volas plu legi nek
+aŭdi ĝin -- ĝi estas trompa lingvo!
+
+
+
+Thiele, la 2-an de Julio 1712.
+
+Jens kaj mi interŝanĝis nian ĉambron. Li fine volis havi la mian,
+ĉar li ne kuraĝis kuŝi tute apud la enterigejo, la malsaĝulo!
+Tamen li mem iam kuŝos tie por ĉiam. La interŝanĝo tre plaĉas al
+mi, ĉar nun tra la fenestro mi povas vidi la tombojn de miaj karaj
+gepatroj -- ili estas bone protektataj -- Dio ĝojigu iliajn animojn
+en la ĉielo! Tie malproksime estas la tombo de sinjoro Søren;
+ĉiam kreskas sur ĝi ĉiaj kardoj -- mi devas ilin elŝiri!
+
+
+
+Thiele, la 13-an de Decembro 1712.
+
+La servistino de la sinjorino naskis fileton. Ŝi kulpigis
+puntovendiston -- sed en la tuta bieno ĉiu scias, kiu estas la
+kulpulo. La juna fraŭlino mem mokŝercis pri tio. Mi ne komprenas,
+kiel ŝi povis tion fari; sed ŝi estas senzorga kaj ridas pri ĉio
+-- mi ne havas tian karakteron.
+
+
+
+Thiele, la 27-an de Februaro 1713.
+
+Ĉu mi sonĝas aŭ ĉu mi maldormas? Ĉu mia prudento min trompis,
+aŭ ĉu vere ŝi estis mia? Jes, ŝi estis mia -- mi ŝin ĉirkaŭbrakis
+per miaj brakoj, ŝi ripozis sur mia brusto kaj kovris mian vizaĝon
+per kisoj -- per varmegaj kisoj -- nun mi volonte mortus, tiel
+feliĉa mi estos neniam plu. Sed ne! kiel tio okazis al mi? Ĉu mi
+revas? Kion mi faris? Ve, mi ne scias, kion mi skribas -- mi timas,
+ke mi freneziĝos.
+
+
+
+Thiele, la 5-an de Marto 1713.
+
+Mi memore revokas ĉi tiun dolĉan matenon! Mi bone pripensu, kiel
+feliĉega mi estis; estas nur nun, ke mi kvazaŭ elebriiĝas. -- La
+sinjoro revenis de ĉasado, kaj Jens estis restinta en la arbaro por
+eltiri la hundon, kiu estis falinta en truegon. Mi bone sciis, ke li
+ne revenos antaŭ tagiĝo, kaj tiel min ekkaptis la deziro kuŝi en
+mia antaŭa ĉambro. Mi ĵus ekdormis, kiam mi estis vekata per kiso.
+Terurite mi eksidis kaj estis vokonta; tiam subite mi sentis manon
+sur mia buŝo kaj brakon ĉirkaŭ mia nuko, kaj dolĉa voĉo flustris
+-- ho ĉielo! Tio estis la ŝia, mi ne kuraĝis eldiri ŝian nomon.
+Tiam -- tiam -- ho mi pekulo! mi hardita pekulo! mi perfidis mian
+sinjoron! kaj mi eĉ ne povas sincere kaj kore bedaŭri tion.
+Ĉiufoje kiam mi volas pentofari, mi estas malhelpata de kaŝita
+ĝojo, kiu mokas pri mia pento. Mi sentas tion: mi sopiras ripeti
+tiun malbonfaron, kiun mi devus malbeni.
+
+"Eterne la mia!" estis la unuaj vortoj, kiujn mi provis eldiri; sed
+tiam ŝi sin eltiris el miaj brakoj kun ekkrio, kaj -- mi estis sola.
+La pordo knaris, kaj mi eksidis en mia lito; mi dubas, ĉu ĉio tio
+estas fantomaĵo.
+
+Ho! kial ŝi forkuris? kial do ŝi eniris al mi nevokita, netentita?
+Ĉu ŝi min amis, kiel mi amis ŝin, silente, interne, brulante?
+
+
+
+Thiele, la 6-an de Marto 1713.
+
+Ho mondo! ho mondo! kiel trompa vi estas! Honesteco jam ne ekzistas,
+virto kaj honoro estas piedpremataj! Sed kial mi volas plendi? Ĉu mi
+estas pli bona ol ŝi? Ĉu mia peko estis pli malgranda, ĉar mi
+kredis, ke mia amo estas pli granda? Ho ve, mi akiris la rekompencon,
+kiun mi indas, ni estas egale malbonaj, unu perfidas la alian. Ho!
+vi trompa virino! vi falsa edzino de Potifaro! estis tial, kial vi
+eligis ekkrion kaj forkuris pro tio, ke vi aŭdis mian voĉon. Tio do
+estas malnova kutimo -- kiam vi serĉis mian liton -- ne, la liton de
+Jens! Malnova amo, malnova peko! dum mi vin adoris, dum mi konsideris
+vin kun respekto kiel sanktan anĝelon, tiam vi amintrigis kun mia
+kunservisto!
+
+-- -- Estis en la mezo de la nokto. Ebria pro dolĉaj rememoroj, mi
+iris en la ĝardenon. En malluma vojo mi vidis ion moviĝantan --
+ŝajnis al mi, ke tio estas ŝi. Rapide mi tien kuris -- estis ŝi!
+Jes, estis ŝi, sed kiel mi ŝin trovis? Sur la genuo de Jens, kun la
+brakoj ĉirkaŭ lia kolo -- ekterurite ĉiu forkuris sian vojon, kaj
+mi staris, kvazaŭ mi estis tuj falonta en abismon. La suno trovis
+min sur tiu sama loko, estis al mi malvarmege -- mi tremis kiel
+poplofolio. Ho, vi mizera trompa malvirtigita mondo!
+
+
+
+Thiele, la 9-an de Marto 1713.
+
+Mi ŝin vidis por la unua fojo post tiu pekoplena nokto. Subita
+ruĝiĝo trakuris ŝian vizaĝon, ŝi ĉirkaŭrigardis en la ĉambro
+por ne vidi min. Mi sentis, ke mi fariĝas malvarma kaj varma
+samtempe. En la momento, kiam ni estis solaj, ŝi preteriris min
+rapide kaj diris kun duone fermitaj okuloj: "_Silence!_" Samtempe ŝi
+premis mian manon, kaj jen ŝi estis ekster la ĉambro.
+
+
+
+Thiele, la 13-an de Aprilo 1713.
+
+Ĉiuj en la bieno scias ĉion: La sinjoro, la sinjorino, tuta la
+bieno tion scias, kaj estas _Mamsel Lapus_, kiu ĝin malkovris kaj
+publikigis. La juna fraŭlino volonte ŝin mokŝercis; sed tion ŝi
+bone enskribis en sian memoron. Neniu rimarkis, ke tiu ruza virino
+komprenas la danan lingvon, kaj tial oni kelkfoje ne singarde diris
+ion, pri kio ŝi eksciis la veron. Poste ŝi tiel longe spionadis,
+ke fine ŝi sukcesis vidi ilin kune en la lito.
+
+Ĉielo! kia skandalo estiĝis el tio! La sinjoro ĉirkaŭ-iradis kiel
+frenezulo kun sia pafilo por pafmortigi Jens'on, sed Jens estis
+jam malproksime sur sia ĉevalo. La juna fraŭlino sidis kiel
+malliberulino en la angulsalono, por ke la sinjoro ne faru al ŝi
+malbonon. Kara ĉielo! Kiel tio finiĝos? Mi tremas ĉiufoje, kiam mi
+aŭdas lian voĉon. Mia konscienco min kondamnas kaj faras min
+timemulo. Pento kaj timego tiel min atakis, ke amo kaj ĵaluzo estas
+tute pelitaj el mia brusto. Ho, ke mi estu kvindek mejlojn sub la
+tero!
+
+
+
+Thiele, la 14-an de Aprilo 1713.
+
+Jens estis tie ĉi. Li venis en la nokto en mian ĉambron por
+ekaŭdi, kiel ĉio okazas. Li estis kvazaŭ ebria homo, ploris kaj
+blasfemis samtempe. "Ne malkaŝu, ke mi estis tie ĉi," li diris,
+kiam li iris for, "alie vi estos morta homo!" Li sendube plenumos
+sian promeson; kaj mi estu singarda. Sed kion li do intencas?
+Li mem ne scias tion.
+
+
+
+Thiele, la 17-an de Aprilo 1713.
+
+La juna fraŭlino malaperis!
+
+Estintan nokton ŝi forkuris tra la fenestro. Jens sen dubo estis tie
+ĉi por forkonduki ŝin, ĉar iu renkontis meznokte du personojn sur
+unu ĉevalo, sed pro la mallumeco li ne povis vidi, ĉu ambaŭ
+estas viroj. Tio okazis sur la vojo al Viborg, kaj ni ĉiuj estis
+eksterdome la tutan tagon por serĉi. Ni revenis ne trovinte ilin.
+Mi sciiĝis, ke ili transiris la ponton de Skjerno, sed mi estas
+prudenta kaj ne venos tro proksime al ili.
+
+Ve, ve al la mondo, en kiu ni vivas! Ve al mia kompatinda sinjoro! Li
+certe mortos pro tio. Li kuŝas, kaj al neniu estas permesate viziti
+lin.
+
+
+
+Thiele, la 20-an de Aprilo 1713.
+
+Hodiaŭ la sinjoro venigis min al si. Ho, kara Dio! Kiel pala li
+estis, kiajn kaviĝintajn vangojn li havis! Mi preskaŭ povus diri,
+ke li jam ne vivas.
+
+"Morten!" li diris, kiam mi eniris. "Ĉu tio estas vi? Venu ĉi tien
+al mi!"
+
+Tuj kiam mi aŭdis lian voĉon, mi ekploris. Ĉar estis, kvazaŭ lia
+voĉo venis el barelo, kaj kiam li vokis tra la pordego: "Morten!
+Venu kun la hundoj!", tiam estis, kvazaŭ la bieno renversiĝus, kaj
+kokoj kaj anasoj ekflugis ĉirkaŭe kun timego. Sed tiam li parolis
+mallaŭte, tiel flustre, ke mia koro estis rompiĝonta.
+
+"Morten!" li diris, "ĉu vi ne vidis skolopojn?"
+
+"Ne, via moŝto!" mi respondis plorante. "Mi tute ne estis
+eksterdome."
+
+"Ho, vi ne estis?" li diris. "Mi ne plu pafos multajn!"
+
+"Ho jes!" mi respondis. "Dio povas refoje helpi vin!"
+
+"Ne, Morten!" li diris, "kun mi ĉio finiĝis. Se mi havus ankoraŭ
+Kresten!"
+
+Jen li retenis du larmojn, kiuj estis eniĝontaj liajn kavajn
+okulojn.
+
+"Kie estas Vaillant?" li demandis.
+
+"Ĝi kuŝas ĉe la kameno," mi respondis.
+
+"Voku ĝin!" li diris.
+
+La hundo venis kaj kuŝigis la kapon sur la liton. La sinjoro longe
+frapetis ĝin karese kaj rigardis ĝin melankolie.
+
+"Vi estis por mi fidela knabo," li diris. "Vi ne min forlasis. Kiam
+mi estos mortinta, vi pafmortigu kaj enterigu ĝin sub la granda
+frakseno ekster la enterigejo, sed pafu ĝin bone, kaj ne lasu ĝin
+diveni, kion vi intencas -- promesu tion al mi!"
+
+"Jes, via moŝto!" mi respondis.
+
+"Ĝi apartenos al neniu alia," li diris, refalante sur la kapkusenon.
+"Mian ĉasĉevalon kaj la pafilon kaj mian portepeon vi heredos; mian
+blankfruntan ĉevalon vi neniam forlasos; se ĝi estiĝos tiel aĝa,
+ke ĝi ne povos plu manĝi, tiam mortpafu ĝin."
+
+"Jes, kara sinjoro!" mi respondis; mi preskaŭ ne povis diri tion pro
+plorado.
+
+"Kaj jen," li diris, "kuŝas papera saketo sur la tablo, vi ĝin
+heredu pro viaj bonaj servoj. -- Nun iru, Morten! kaj preĝu al Dio
+por mia kulpa animo!"
+
+Mi kisis lian manon, kiun li etendis al mi, kaj ŝanceliris al mia
+ĉambro -- ho! Dio donu al li feliĉan morton! Li estis por mi tiel
+bona kaj favora sinjoro!
+
+
+
+Thiele, la 3-an de Majo 1713.
+
+Fine ankaŭ li mortis! Nun mi havas plu nenian amikon sur la tero. --
+Ĉi tie mi ne volas resti; mi volas foriri en la mondon por senigi
+min je miaj melankoliaj pensadoj --. Kompatinda Vaillant! Kiam mi
+ekprenis la pafilon, ĝi saltis ĉirkaŭe tiel ĝoja, ĝi ne sciis,
+ke mi kondukas ĝin al la morto --. Ne! tian ekpafon mi faros neniam
+plu dum mia vivo; kiam mi streĉis la ĉanon kaj ĝi tion aŭdis,
+svingis la voston kaj ĉirkaŭrigardis, ĝi atendis ĉasotaĵon kaj
+tute ne pensis, ke la kuglo estis destinata por ĝi mem; kiam la
+pulvo ekbrulis, kaj ĝi konvulsie kuŝis tere, estis, kvazaŭ mia
+koro estis saltonta el mia brusto. Ho, mia kara, mortinta sinjoro!
+Tio estis la lasta, la plej malfacila servo, kiun mi faris por vi.
+
+
+
+Surŝipe apud Thune, la 17-an de Majo 1713.
+
+Duan fojon -- eble lastan fojon -- mi adiaŭas vin, ho mia kara
+naskiĝlando! Adiaŭ, ho verda arbaro -- kaj bruna stepo! Adiaŭ ĉiu
+ĝojo de mia juna aĝo! Pli malpeza estis mia koro, kiam antaŭ du
+jaroj mi trafendis tiujn ĉi ondojn; tiam mi havis mian bonan
+sinjoron, nun li ripozas en sia tombo, same kiel mia junkro; kaj ŝi
+-- kiun mi volonte forgesus -- vagadas en la mondo, Dio scias kie kaj
+kiel. Mi do provos la ludadon de la sorto kaj manĝos mian panon
+inter fremduloj. Jes! la militon mi provos! Ĝi donos panon aŭ
+morton! La blankfrunta ĉevalo kaj mi iros kune, ĝi estas mia lasta
+amiko en la mondo.
+
+
+
+Svedujo, la 13-an de Junio 1716.
+
+Ĉi tie mi sidas kiel milit-kaptito en fremda lando. Ĝis nun mia
+glavo min helpis. Mia kolonelo kaj mi batalis kontraŭ malamikoj; sed
+ni estis du kontraŭ dek. Ho ve, mia kompatinda ĉevalo! Vi devis
+morti -- ho ke mi mortu ankaŭ!
+
+
+
+Stockholm, la 14-an de Junio 1716.
+
+Tio ne povas daŭri pli longe! Ili min trenis de unu fortikaĵo al
+alia; ili allogis kaj minacis min, por ke mi soldatiĝu, sed prefere
+mi pereos en subtera malliberejo ol batali kontraŭ mia propra reĝo
+kaj estro. Ankoraŭ pli volonte mi havus mian liberecon. Mi klopodos
+ĝin akiri aŭ trovi la morton!
+
+
+
+Nordkøping, la 3-an de Februaro 1718.
+
+Fine kaj spite al ĉio mi estiĝis sveda soldato! Kvankam mi kiel
+eble plej singarde min kaŝis kiel ĉasotaĵo en arbaro kaj meze de
+ŝtonegoj, tamen ili min trovis. Kion alian mi devus fari? Pli bone
+estas sub la bona ĉielo de Dio inter glavoj kaj kanonoj ol inter
+kvar muroj de malliberejo! Ili promesis al mi, ke neniam mi batalos
+kontraŭ miaj samlandanoj, sed nur kontraŭ Grandrusoj -- ili eble
+havas la veran kuglon kun la nomo de Morten Vinge sur ĝi.
+
+
+
+Siberujo, la 15-an de Majo 1721.
+
+Sinjoro mia Dio! Kiel strangaj estas viaj vojoj! Multajn milojn da
+mejloj de Danujo mi estas tie ĉi en duone sovaĝa kaj zorgoplena
+lando; mi iras trans frostitajn riverojn kaj vagas en la neĝo ĝis
+miaj genuoj; sed hejme la arbaro kaj la kamparo surmetis sian verdan
+somer-vestaĵon. Ekster mia malnova ĉambrofenestro staras la pomujo
+plena je floroj, la kanabeno kantas en la grosarbetaĵo, la sturno
+sidas sur la preĝejo kaj flutas sian ĝojan melodion, kaj la alaŭdo
+kantas alte en la nuboj. Tie ĉi blekas vulpoj kaj ursoj; akcipitroj
+kaj korvoj blekas en la nigraj arbaroj. Kie do finiĝos tiu ĉi
+dezerto? Ve! kie finiĝos mia mizera vivo?
+
+
+
+Riga, la 2-an de Septembro 1743.
+
+Ĉu mi unu fojon ĝisvivos la tagon, kiam mi revidos mian
+naskiĝlandon? Dum longaj zorgoplenaj jaroj, dum dudek-kvar vintroj
+mi ĉasadis zibelojn kaj mustelojn en la arbaroj de Siberujo! Kiel
+longe jam tedis min la vivo! Sed pacience mi volas atendi, ĝis kiam
+mia Dio kaj savinto min vokos. Eble li volas, ke miaj lacaj membroj
+ripozu en la tero de mia patrujo --. Ho, mi vidas suprentirita la
+danan flagon, la karan signon de la Kruco kaj de la Savinto! Mia
+animo, gloru la Sinjoron! Ĉio, kio estas en mi, gloru lian sanktan
+nomon.
+
+
+
+Falster, la 23-an de Oktobro 1743.
+
+Mi estas tute proksime de la morto aŭ tre malproksime de ĝi!
+En ventego kaj malbonega vetero mi alproksimiĝis al mia amata
+naskiĝlando. La ondegoj bategis nian ŝipon kaj minacis engluti nin!
+Sed la Sinjoro savis min, lia mano min subtenis --, li ne volas nun
+retiri ĝin de mi, kvankam malriĉa kaj duone nuda mi estas ironta
+inter fremduloj.
+
+
+
+Corselidse, la 2-an de Novembro 1743.
+
+Mi trovis rifuĝejon kontraŭ la ventego de la mondo; pia kaj nobla
+sinjoro, preninte min en sian servon, promesis zorgi pri mi ĝis mia
+morto.
+
+
+
+Corselidse, la 1-an de Majo 1744.
+
+Kiel belega lando estas ja ĉi tiu! Ĉio en plena florado! Verdaj
+arbaroj kaj verdaj herbejoj! Floroj ĉie! En Siberujo estas ankoraŭ
+vintro. Dio estu glorata pro tia interŝanĝo!
+
+Mia sinjoro multe min amas, ofte mi devas sidi multajn horojn kaj
+rakonti al li pri milito kaj pri ĉiuj landoj, kiujn mi travagadis.
+Kaj se li volonte aŭskultas, mi volonte rakontas; ĝojigas min,
+rememorigi al mi miajn multajn suferitajn malfeliĉojn.
+
+
+
+Corselidse, la 2-an de Julio 1744.
+
+Ho, kompatema Dio! tiu maldolĉa pokalo ne estis ankoraŭ
+malplenigita! Ĉu la iama vundo refoje devas esti ŝire malfermata!?
+Jes, ĉar tio plaĉis al vi! -- Mi ŝin revidis -- ŝin? ho ne! ne
+ŝin! falintan anĝelon mi vidis, figuron de la mallumo --; ofte mi
+deziris esti mortinta, sed nun -- mi malamas la vivon -- mi ne povas
+plu skribi -- --
+
+
+
+Corselidse, la 8-an de Aŭgusto 1744.
+
+Ne estas pro plezuro, ke mi reprenis la plumon; sed se iu ekvidos
+tiun ĉi taglibron post mia morto, tiam li vidos, kiel la peko punas
+la pekulon.
+
+Tiun malĝojigan tagon mi distris min per promenado en nia bela
+ĝardeno. Kiam mi preteriris malfermitan kradpordon, tie staris viro,
+kies vizaĝo ŝajnis al mi konata, tamen la densa nigregriza barbo
+kaj malgajega rigardo preskaŭ min timigis.
+
+"Ĉu vi estas ankaŭ tie ĉi?" diris li grimacante. La bastono
+defalis de mia mano, kaj ĉiuj miaj membroj ektremis -- tio estis
+Jens!
+
+"Kara mia Dio!" mi diris; "ĉu vin mi renkontas tie ĉi? Kie estas
+fraŭlino Sofia?"
+
+Li eligis laŭtan blasfemon: "La diablo prenis la fraŭlinon kaj eĉ
+la virinecon; sed ĉu vi volas vidi mian kore amatan edzinon, jen tie
+ŝi estas kaj sarkas. Sofi'!" li ekkriis, "jen estas iama konato!"
+
+Ŝi sin turnis duone -- ŝi estis surgenue tri paŝojn de mi --,
+rigardis min unu momenton kaj denove eksarkis. Mi ekvidis eĉ ne unu
+movon sur ŝia vizaĝo -- tiu vizaĝo! tiu iam tiel belega vizaĝo!
+kiel ĝi ŝanĝiĝis! Paleflava, kovrita je sulkoj; melankolia ĝi
+aspektis, kvazaŭ ĝi ridetis neniam. Larĝborda ĉapelo kun longaj
+ĉifonoj de nigra puntaĵo ĝin faris ankoraŭ pli malhela. Malpuraj
+vestaĵaĉoj, kiuj iam estis elegantaj kaj belegaj, pendis ĉirkaŭ
+ŝia dika, malgracia korpo. Mi sentis, ke mi tuj svenos. Min ekkaptis
+timo, abomeno, kvazaŭ mi subite vidis serpenton. Mi ne povis paroli,
+nek formovi min de tiu loko.
+
+Jens eligis min de tiu stato. Li ekkriis: "Nun ŝi ne estas plu tiel
+bela kiel en tiu nokto, kiam ŝi enŝteliĝis en vian liton!"
+
+Mi ektremis.
+
+"Orumaĵo eluziĝis," li diris plue, "sed la belan haŭton ŝi havas
+ankoraŭ, fiera kaj malica ŝi estas ankoraŭ, kaj la buŝon ŝi
+povas movadi. He! via sinjorina moŝto! Parolu iom kun ni!"
+
+Ŝi silentis kaj ŝajnigis, ke ŝi tion ne aŭdis, kvankam li parolis
+sufiĉe laŭte.
+
+"Nun ŝi ne volas," li diris, "sed post kiam ni rehejmiĝos, ŝia
+buŝo estos kvazaŭ moviĝanta klaketilo. Ĉu vi ne havas ion por mi
+pro memoro al nia iama amikeco, Morten?"
+
+Mi donis al li kelkan monon kaj foriris kvazaŭ en sonĝo en nian
+ĝardenon. Ĉe la ĝardenpordo staris mia sinjoro.
+
+"Ĉu vi konas tiujn homojn?" li demandis.
+
+"Ho ve, vi bona Dio!" mi respondis. "Jes, mi konis ilin antaŭ multaj
+jaroj."
+
+"Ili estas malbonaj homoj," li diris. "Ŝi estas malica kaj ekzilita,
+kaj li drinkas kiel porko. Ili loĝas de antaŭ kelkaj jaroj en domo
+ĉe la marbordo! Li fiŝkaptas kaj dum la labortagoj ŝi laboras en
+la ĝardeno. Ĉu ŝi devenas de honesta popolo?"
+
+Tiam miaj larmoj ekfluis kaj senpezigis mian premitan koron. Mi
+rakontis al li, kiuj ili estas, kaj lia teruro estis tiel granda
+kiel mia malĝojo.
+
+
+
+Corselidse, la 14-an de Septembro 1744.
+
+Mi dubas pri tio, ĉu mi daŭre restos en tiu ĉi loko. Mia loĝado
+tie ĉi tute ne plu plaĉas al mi, de kiam mi scias, ke mi estas en
+ŝia proksimeco, kaj ĉar mi ne ĉiam povas eviti ŝin. Mi ankoraŭ
+ne parolis kun ŝi, ĉar mi ŝin evitas kiel demonon. Jens serĉas
+min kun trudemo, kiu plaĉas nek al mi nek al mia sinjoro. Kiam mi
+flaras lian brandodoran spiradon, tiam estas al mi, kvazaŭ iu
+prezentas al mi venenon por trinki.
+
+Li rakontis al mi sian historion -- ho, kiel terura, kiel abomena ĝi
+estas! En Danujo, en Germanujo ili vagadis de unu urbo al alia -- li
+ludadis la kornon, kaj ŝi kantadis kaj ludadis sur la liuto; per tio
+ili perlaboris sian panon, kaj kiam tio ne sufiĉis plu, ŝi komencis
+metion, kiu disŝiras mian koron, kiam mi pensas pri tio. Fine ankaŭ
+tio devis fini, kaj ili estus pereontaj pro malhavo, se mia sinjoro
+ne estus kompatinta ilin. -- Dio pardonu! Mi povus deziri denove esti
+en Siberujo.
+
+
+
+Corselidse, la 1-an de Majo 1745.
+
+Dio benu mian noblan sinjoron! Li divenis mian deziron morti en mia
+naskiĝloko, kaj tial ekhavigis al mi bonan oficon ĉe nova sinjoro
+en Thiele. Mardon mi forvojaĝos per ŝipo de Stubbekjøbing. Dio
+eterne rekompencu lin pro tio!
+
+
+
+Surŝipe inter Sälland kaj Samsø, la 4-an de Junio 1745.
+
+"Ne timu tiun, kiu mortigas nur la korpon; sed timu tiun, kiu
+ruinigas samtempe korpon kaj animon!"
+
+Mi sentas la forton de tiuj vortoj de Dio.
+
+Kiam mi staris en mia juneco sur tiuj ĉi ondoj antaŭ la kugloj de
+la svedoj, tiam mi sentis min pli bona, ol kiam mi vidis la falintan
+anĝelon de mia juneco en la ĝardeno de Corselidse. Glavoj kaj
+kugloj, batoj kaj pikoj, vundo kaj morto estas nenio kompare kun la
+perdiĝo de la amo kaj kompare kun ruiniĝo de senkulpa animo. Se
+mi estus vidinta tiam disŝirita de sovaĝaj bestoj ŝian belegan
+korpon, tio ne povus tiel premi mian bruston kiel en la tempo, kiam
+mi ŝin revidis insultata, ruinigita, malestimata kaj perdita sen
+savo. Kiam ŝi kuŝis tie kaj sarkadis la teron, ŝajnis al mi,
+kvazaŭ ŝi enterigis mian lastan esperon, mian lastan restaĵon de
+kredo al honoro kaj virto.
+
+Sed mi diros, kiel ĉiam diris en Siberujo mia kunkaptito, la maljuna
+turko, meze de la plej grandaj mizeroj: "Dio estas granda!" Jes, kaj
+kompatema! Li povas kaj volas fari multe pli ol ni kompatindaj homoj
+komprenas.
+
+
+
+Thiele, la 4-an de Julio 1745.
+
+Fine mia ŝipo eniris mian lastan havenon! Dum pli ol tridek jaroj mi
+vagadis ĉirkaŭe sur la sovaĝa haveno de la mondo por fini tie, kie
+mi komencis. Kion mi faris en tiuj jaroj? Kion mi gajnis? Tombon --
+ripozejon ĉe miaj praavoj. Tio estas nenio kaj tamen ne tiel
+malmulte; mi havas amikojn, konatojn sur kaj sub la tero. Tie staras
+ankoraŭ la pomarbo ekster mia fenestro, ĝi estiĝis pli aĝa, sed
+forteco estas en ĝia trunko, uraganoj kurbigis ĝian kapon, kaj
+sur ĝiaj branĉoj kreskas musko kiel grizaj haroj sur la kapo de
+maljunulo. Ĉe la preĝeja muro mi vidas la grandan fraksenon, sub
+kies blanka radiko mi enterigis la kompatindan Vaillant. Tiamaniere
+mi rekonas multajn arbojn, multajn erike-kovritajn altaĵojn kaj eĉ
+la senvivajn ŝtonojn starantajn neŝanĝe dum miljaroj, kaj kiuj
+vidas generacion post generacio kreski kaj velki. La generacio, kiun
+mi konis, ankaŭ malaperis. Nova sinjoro, novaj servistoj -- mi estas
+fremdulo, alilandulo inter ili ĉiuj.
+
+
+
+Thiele, la 2-an de Septembro 1749.
+
+Hodiaŭ forpasis kvindek-ses jaroj, de kiam mi vidis la lumon de la
+mondo! Sinjoro Dio! kie estas tiuj jaroj? tiuj multaj miloj da tagoj?
+Kie estas la ĝojoj de mia juneco? Ili estas ĉe miaj tiamaj amikoj.
+-- Estis en ĉi tiu sezono; ni vere ĝuis la plezurojn de la ĉasado.
+Kiel ĝoje tio okazis, kiam ni eliris en la matenon! La ĉasistoj
+ekkriis, kaj la hundoj bojis, kaj la ĉevaloj piedfrapetadis tiel
+senpacience kiel ni mem. Ni serĉis jen perdrikojn sur la erikejo,
+jen la cervojn en la arbaro --, kun ludado kaj kantado ni iris
+hejmen. Nun ĉio estas tie ĉi silenta kiel en monaĥejo, la sinjoro
+tute ne sin okupas pri ĉasado. Silenteme kaj sole la ĉasisto
+eliras, kaj senparole li revenas: Tiu generacio estas malĝoja kiel
+mi mem.
+
+
+
+Thiele, la 12-an de Januaro 1751.
+
+Estas trankvila belega vintronokto! Ĉio, kion mi vidas, estas blua
+kaj blanka. La luno forpelis antaŭ si la stelojn, ĉar ĝi volas
+lumi sola. Tiel bele ĝi lumis ankaŭ foje -- antaŭ multaj jaroj,
+kiam mi kondukis la veturilon de fraŭlino Sofia. Mia juna amo lumis
+tiel hele kaj ĝoje kiel la luno, kaj ŝia estis ankaŭ pura kaj
+nemakulita kiel la ĵus falinta neĝo. Nun mia amo estas malluma kiel
+la erikejo, kiam vintre la neĝo forfandiĝis, kaj ŝia -- se ŝi
+vivas ankoraŭ -- certe estas simila je valo de Siberujo post
+superakviĝo, plena je mallumaj serpentformaj riveretoj plenŝutitaj
+de altaĵetoj kaj renversitaj arboj.
+
+"Jes, Sinjoro! Sinjoro! Se vi trafas iun per granda puno pro malbonaj
+faroj, tiam vi faras tion, por ke lia mizera korpo forfandiĝu kiel
+tineo; certege! Ĉiuj homoj estas vantaĵo!"
+
+
+
+Føulum, la 12-an de Majo 1753.
+
+Dimanĉon por la unua fojo mi funkciis kiel dekano de Thiele kaj
+Vinge. La favora sinjoro venigis min tien ĉi, kiam li estis
+mortonta. Nun mi loĝas en la domo de mia patro; sed mi loĝas
+tutsola. Ĉiuj amikoj de mia juneco jam delonge mortis; nur mi
+postrestis kiel senfolia arbo sur la erikejo, sed post mallonga tempo
+mi ripozos ĉe ili kaj estos la lasta de mia generacio. Ĉi tiuj
+paĝoj estos miaj postsignoj.
+
+Se iu -- kiam mi estos mortinta kaj for -- legos ilin, tiam li ĝemos
+dirante:
+
+  "Kiel la herbo estas nia vivo,
+  Kiel la flor' staranta sur la kampo
+  En plena belegeco, sed sen forto. --
+  Ĉar kiam vento blovas trans la floron,
+  Rompiĝas la trunket', perdiĝas belegaĵo,
+  Kaj oni eĉ ne scias, kie ĝi iam staris. --
+Sed la kompatemo de Dio estas de eterneco ĝis eterneco."
+
+
+
+
+
+Maksimoj kaj Pensoj.
+
+De Markizo de Maricá.
+
+
+La aŭtoro, Markizo de Maricá (Mariká) estas la plej fama
+brazila moralisto.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La bonfarado estas ĉiam feliĉiga kaj ĝustatempa, se la prudento
+ĝin direktas kaj rekomendas.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La malŝparemulo povas esti bedaŭrata, sed la avarulo estas preskaŭ
+ĉiam malŝatata.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La intereso klarigas la plej malfacilajn kaj malsimplajn fenomenojn
+de la socia vivo.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La sensaĝa agemo estas pli ruiniga ol la mallaboremo.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Malriĉeco kaj mallaboremo loĝas kune.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La fantazio estas la paradizo de l' feliĉuloj kaj la infero de l'
+malfeliĉuloj.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Oni povas kunigi ĉiujn virtojn, sed ne kunamasigi ĉiujn malvirtojn.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Neniu registaro estas bona por la malbonaj homoj.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La avarulo estas la plej lojala kaj fidela gardanto de la havaĵo de
+siaj heredontoj.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La sincereco estas multfoje laŭdata, sed neniam enviata.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La timo kaj la entuziasmo infektas.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Kiu al Dio fidas kaj esperas, tiu neniam malesperas.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La ĝentileco instruas: maski por ne ofendi.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La homa vivo sen religio estas vojaĝo sen direktilo.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Kiu pli multe timas Dion, tiu malpli multe timas la homojn.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La modesteco orumas la talentojn, la vanteco ilin senbriligas.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Se la popolo ne kredas al la honesteco, la malmoraleco estas ĝenerala.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Kiel la spaco enhavas ĉiujn korpojn, tiel la ambicio enhavas ĉiujn
+pasiojn.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La homoj plej multe respektataj ne ĉiuokaze estas la plej multe
+respektindaj.
+
+  *  *  *  *  *
+
+El la portugala lingvo tradukis _A. Couto Fernandes_.
+
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Taglibro de Vilaĝ-pedelo, by 
+Steen Steensen Blicher
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TAGLIBRO DE VILAGX-PEDELO ***
+
+***** This file should be named 22901-0.txt or 22901-0.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/2/2/9/0/22901/
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner and the Online
+Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/22901-0.zip b/22901-0.zip
new file mode 100644
index 0000000..ff3049f
--- /dev/null
+++ b/22901-0.zip
diff --git a/22901-h.zip b/22901-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..bb004b0
--- /dev/null
+++ b/22901-h.zip
diff --git a/22901-h/22901-h.htm b/22901-h/22901-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..8375fbc
--- /dev/null
+++ b/22901-h/22901-h.htm
@@ -0,0 +1,2214 @@
+<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN"
+     "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd">
+<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo">
+<head>
+<title>Taglibro de Vila&#285;-pedelo</title>
+<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=utf-8" />
+<style type="text/css"><!--
+body {margin-right: 10%; margin-left: 10%;}
+div#titolpagxo {text-align: center; line-height: 2.0; margin-bottom: 4em;}
+.pagxnumero {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;}
+h3.dato {text-align: center; font-size: 1.1em; margin-top: 2em;}
+table td {padding-left: 1em;}
+p.noto {margin-left: 4em;}
+.plimalgranda {font-size: smaller;}
+span.notosigno {font-size: smaller; vertical-align: super;}
+span.lokonomo {letter-spacing: 0.3em;}
+.poezio {text-align: left; margin-left: 0em; padding-left: 2em;}
+.poezio br {display: none;}
+span.i0 {display: block; margin-left: 0em;}
+span.i-2 {display: block; margin-left: -2em;}
+div#Marica {text-align: center; margin-top: 4em; margin-right: 10%; margin-left: 10%;}
+hr {width: 25%;}
+.respondeceolino {text-align: right; padding-right: 8%;}
+.originalajxo {display: none;} /* Kasxu originalaj preseraroj */
+.korektajxo {display: inline;}
+--></style>
+</head>
+
+<body>
+<pre>
+Project Gutenberg's Taglibro de Vilag-pedelo, by Steen Steensen Blicher
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Taglibro de Vilag-pedelo
+
+Author: Steen Steensen Blicher
+
+Translator: H. J. Bulthuis
+
+Release Date: October 5, 2007 [EBook #22901]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TAGLIBRO DE VILAGX-PEDELO ***
+
+
+
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner and the Online
+Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net
+
+
+
+</pre>
+
+<div id="titolpagxo">
+<h1>Taglibro
+de Vila&#285;-pedelo</h1>
+
+<p>de<br />
+
+St. St. Blicher.</p>
+
+
+<p>Tradukis<br />
+
+H. J. Bulthuis, L. K.</p>
+
+
+<p class="plimalgranda">Rekomendita de Esperantista Literatura Asocio.</p>
+
+<img src="images/emblemo.png" alt="Butin &amp; Jung Emblemo" width="85" height="79" />
+
+<p>1922</p>
+<p>Butin &amp; Jung, Godesberg, Germanlando.</p>
+</div>
+
+<p>En tiu &#265;i traduko mi skribis preska&#365; &#265;ie la nomojn
+kiel en la dana teksto. Ekzemple:</p>
+
+<table summary="Vortoj kiu havas fremda literumado">
+<tr><td>F&#248;ulum</td> <td>a&#365;</td> <td>F&#246;ulum</td></tr>
+<tr><td>S&#248;ren</td> <td>a&#365;</td> <td>S&#246;ren</td></tr>
+<tr><td>Cornelius</td> <td>a&#365;</td> <td>Kornelius</td></tr>
+<tr><td>Thiele</td> <td>a&#365;</td> <td>Tile</td></tr>
+<tr><td>Sams&#248;</td> <td>a&#365;</td> <td>Sams&#246; ktp.</td></tr>
+</table>
+
+<p>Nur nomojn, kiujn oni renkontas ofte en la literaturo,
+mi skribis Esperante; ekzemple: Siberujo, Danujo ktp. Nur
+la klarigojn de la <i>latinaj</i> kaj <i>francaj</i> frazoj mi notis kiel
+mi trovis ilin en la dana verketo. Tie, kie la verkinto ne aldonis
+klarigojn, mi anka&#365; ne donis ilin en &#265;i tiu traduko.
+La traduko ne estas la&#365;vorta, sed iom libera kaj tute la&#365; la
+reguloj de la Fundamento.</p>
+
+<p class="respondeceolino"><i>La tradukinto.</i></p>
+
+
+
+<h3>Enkondukaj vortoj.</h3>
+
+
+<p>Milton, la fama angla poeto, kies nomon &#265;iu
+konas, bezonis preska&#365; kvarcent pa&#285;ojn por priskribi
+en sia "Perdita Paradizo" la falon de Adamo
+kaj Evo kaj ilian forpeladon el la paradizo. Tion
+li povus fari, kopiante la unuan &#265;apitron de Genezo
+(<i>Voltaire</i>).</p>
+
+<p>Blicher, la dana verkisto, kies nomon konas
+preska&#365; neniu ekster Danujo kaj Norvegujo, verkis
+en la jaro 1824 romanon de granda morala kvalito
+kaj kun enhavo ne malpli granda ol tiu, trovata
+en la &#265;ie legata &#265;efverko de Daniel de Foe, kaj
+bezonis nur 40-pa&#285;an taglibron por efektivigi tiun
+mirinda&#309;on.</p>
+
+<p>Lia verko pro tio kaj anta&#365; multaj aliaj verkoj
+indas aperi en internacia vesta&#309;o.</p>
+
+<p>Mi prenis sur min la taskon liveri &#285;in kaj
+esperas, ke &#285;i povu pla&#265;i al la legantaro de Esperantaj
+verkoj.</p>
+
+<p class="respondeceolino"><i>La tradukinto.</i></p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">F&#248;ulum</span><span class="notosigno">[1]</span>, la 1-an de Januaro 1708.</h3>
+
+<p>Dio donu al ni &#265;iuj &#285;ojigan novjaron! Kaj
+gardu nian bonan sinjoron S&#248;ren! Li estingis la
+lumon hodia&#365; vespere, kaj patrino diras, ke li ne
+vivos &#285;is la venonta novjaro.</p>
+
+<p>La vespero tamen estis agrablega, kiam sinjoro
+S&#248;ren deprenis sian &#265;apon post la man&#285;ado kaj
+diris, kiel li kutimis: "<i lang="la">Agamus gratias!</i>" Li fingre
+montris min anstata&#365; Jens&rsquo;on. Estis la unua fojo,
+ke mi legis mian latinan pre&#285;on: pasis hodia&#365;
+unu jaro, ke Jens legis &#285;in; sed mi lar&#285;e malfermis
+la okulojn, &#265;ar tiam mi komprenis nenian vorton,
+kaj nun mi povas kompreni la duonon de Cornelius.</p>
+
+<p>Tio anta&#365;diras al mi, ke mi fari&#285;os predikisto
+en F&#248;ulum, ho kiel multe miaj gepatroj &#285;ojus, se
+ili &#285;isvivus tian tagon! Kaj se Jens, la filo de la
+predikisto, povus esti&#285;i episkopo en Viborg &mdash; kiel
+diras lia patro &mdash; nu, kiu povas scii tion? Dio
+ordonas en &#265;io; lia volo fari&#285;u! <i lang="la">Amen in nomine
+Jesu!</i></p>
+
+<p class="noto">[Piednoto 1: En tiu &#265;i traduko la nomoj estas skribitaj kiel en la
+<i>dana</i> teksto.<br />
+Elparolu &#248; kiel <i>eu</i> en la franca vorto <i lang="fr">feu</i>.]</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">F&#248;ulum</span>, la 3-an de Septembro 1708.</h3>
+
+<p>Hiera&#365; mi atingis per helpo de Dio mian dekkvinan
+jaron. Jens ne povas plu fari min klera <span class="pagxnumero">6</span>
+en latina&#309;o. Hejme mi estas pli diligenta ol li,
+mi legas, dum li iras kun Petro la &#265;asisto sur la
+kamparo. Tiamaniere li ne povos esti&#285;i episkopo.
+La kompatinda sinjoro S&#246;ren! Li vidas tion klare,
+larmoj staras en liaj okuloj, kiam kelkfoje li diras
+al li: "<i lang="la">Mi fili! mi fili! otium est pulvinar diaboli!</i>"</p>
+
+<p>En novjaro ni komencos la grekan studadon,
+sinjoro S&#246;ren donis al mi la grekan testamenton.
+"&#264;u tio ne estas stranga skriba&#309;a&#265;o? Tio estas
+ankora&#365; kiel akrigilo por viaj okuloj," diris li amike
+al mi kaj pin&#265;is mian orelon, kion li &#265;iam faras,
+kiam li estas &#285;oja. Sed ha! Kiajn lar&#285;ajn okulojn
+li montros vidante, ke mi jam kapablas legi rapide
+en mia testamento.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">F&#248;ulum</span>, die St. Martini 1708.</h3>
+
+<p>Fini&#285;os malbone je Jens &mdash; sinjoro S&#248;ren tiel
+koleris pri li, ke la tutan tagon li parolis al li dane;
+al mi li parolis latine. Unu fojon mi a&#365;dis, ke li
+diris kvaza&#365; al si mem: "<i lang="la">Vellem hunc esse filium
+meum!</i>"<span class="notosigno">[2]</span> Estis mi, pri kiu li parolis. Kiel Jens
+kriplige legis en sia Cicero. Mi bone scias kial,
+&#265;ar anta&#365;hiera&#365;, kiam lia patro estis &#265;e edzi&#285;ofesto
+en Vinge, li estis kun Petro la &#265;asisto en
+la arbaro de Lindum, kaj &mdash; Dio protektu nin! &mdash;
+sova&#285;a virporko de&#349;iris lian pantalonon. Li mensogis
+al sia patrino kaj diris, ke virbovo de
+Thiele faris tion, sed &#349;i donis al li fortan vangofrapon
+&mdash; <i lang="la">habeat!</i><span class="notosigno">[3]</span></p>
+
+
+<p class="noto">[Piednoto 2: Mi dezirus, ke tiu &#265;i estus mia filo.]</p>
+
+<p class="noto">[Piednoto 3: Li havu &#285;in!]</p>
+
+<p class="pagxnumero">7</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">F&#248;ulum</span>, Calendis Januar. 1709.</h3>
+
+<p><i lang="la">Proh dolor!</i> Sinjoro S&#248;ren estas morta! <i lang="la">Vae
+me miserum!</i> Kiam ni sidis &#265;etable kristnask-vesperon,
+li flanken &#349;ovis sian kuleron kaj rigardis
+Jens&rsquo;on longe kaj melankolie &mdash; "<i lang="la">fregisti cor
+meum!</i>"<span class="notosigno">[4]</span> diris li &#285;emante kaj eniris la dormo&#265;ambron.
+Ho ve! li ne plu elliti&#285;is. Depost tiu
+tempo mi vizitis lin &#265;iutage, kaj li donis al mi
+multajn bonajn konsilojn kaj instrua&#309;ojn; sed nun
+mi lin vidos neniam plu.</p>
+
+<p>&#308;a&#365;don mi lin vidis lastfoje; neniam mi forgesos,
+kion li diris farante al mi kvaza&#365; paroladon
+kortu&#349;antan: "Dio donu al mia filo honestan
+koron!" Li interplektis siajn malgrasajn manojn
+kaj, dum lia kapo refalis sur la kusenon, li flustris:
+"<i lang="la">Pater! In manus tuas committo spiritum meum!</i>"</p>
+
+<p>Tio estis liaj lastaj vortoj. Kiam mi vidis, ke
+la sinjorino levis la anta&#365;tukon al la okuloj, mi
+kuris eksteren tute mal&#285;oja. Eksterdome staris
+Jens ploranta. "<i lang="la">Seras dat poenas turpi poenitentia</i>,"<span class="notosigno">[5]</span>
+pensis mi; sed li falis sur mian kolon
+kaj ploregis. Dio pardonu al li lian petolemecon!
+Tio mal&#285;ojigis min plej multe.</p>
+
+<p class="noto">[Piednoto 4: Vi rompis mian koron.]</p>
+
+<p class="noto">[Piednoto 5: Lia pento venas tro malfrue.]</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">F&#248;ulum</span>, Pridie Iduum Januarii MDCCIX.</h3>
+
+<p>Hiera&#365; mia kara patro iris al Viborg por ser&#265;i
+domon, kie mi povos tagman&#285;i, kiam mi iros
+lernejon. Kiom mi sopiris al tiu tempo! Mi legas
+la tutan tagon, sed la tagoj estas nun tiel mallongaj,
+kaj patrino diras, ke ne valoras legadi &#265;e
+lamplumo. Mi ne povas fini &#265;i tiun leteron al <span class="pagxnumero">8</span>
+Tuticanus &mdash; ho, estis tute alie, kiam vivis la bona
+sinjoro S&#246;ren! <i lang="la">Eheu! Mortuus est!</i></p>
+
+<p>&#264;i tiu vintro estas terura! &#264;ielo kaj tero kvaza&#365;
+unui&#285;is; ne&#285;amaso sterni&#285;as de nia tegmento &#285;is
+la garbejo. Estintan nokton Jens pafis du leporojn
+en nia brasik&#285;ardeno &mdash; li balda&#365; forgesis pri sia
+patro. Sed se la &#265;asisto Petro ekscios tion, li
+ekkoleregos.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">F&#248;ulum</span>, Idibus Januarii MDCCIX.</h3>
+
+<p>Patro ankora&#365; ne rehejmi&#285;is, kaj la vetero estas
+ankora&#365; tre malbona &mdash; se li nur ne perdas la
+vojon. Jen Jens la&#365;iras la garbejon kun pafilo
+kaj kelkaj birdoj en la mano &mdash; li eniras. &mdash; Tio
+estas perdrikoj, kiujn li pafis sur la tegmento de
+Mads Madsens. Li deziras, ke patrino rostu ilin,
+sed &#349;i ne kura&#285;as tion fari, anta&#365; ol venos mia
+patro.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">F&#248;ulum</span>, XVIII Calend. Febru. 1709.</h3>
+
+<p>Ho ve! Mia kara patro frostmortis! Viro de
+Kokholm lin trovis en la ne&#285;amaso kaj veturigis
+lin hejmen &mdash; &mdash; mi tiom ploris, ke mi ne povas
+plu vidi per la okuloj. &mdash; Patrino anka&#365;. &mdash; Dio
+helpu nin amba&#365;!</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">F&#248;ulum</span>, la 18-an de Februaro 1709.</h3>
+
+<p>Mi preska&#365; ne rekonis Jens&rsquo;on. Li portis verdan
+frakon, kaj verda plumo staris sur lia &#265;apelo.
+"Vidu," diris li, "nun mi estas &#265;asisto! Kio vi
+estas? Bubo, kiu iras lernejon, latinisto!" &mdash;</p>
+
+<p class="pagxnumero">9</p>
+
+<p>"Jes, Dio nin helpu!" mi respondis. "La latina&#309;o
+preteriris! Mi povus esti&#285;i predikisto tie, kie
+vi estus episkopo! Mia patrino ne mortus pro
+malsato, se mi kantus anta&#365; la pordoj de Viborg.
+Mi devas resti hejme kaj perlaboros panon por
+&#349;i. &mdash; Ve, Jens, se via patro vivus!"</p>
+
+<p>"Ni ne parolu pri tio!" li diris. "Neniam mi
+lernus latina&#309;on &mdash; la diablo &#285;in prenu! Jen tiel,
+vi povos veni en la bienon! Tie estos bonaj
+tagoj kaj agrabla vivmaniero!" &mdash;</p>
+
+<p>"Kiel mi povus?" mi respondis. &mdash;</p>
+
+<p>"Ni klopodos pri tio!" ekkriis li kaj foriris.
+Tiu Jens tamen havas bonan koron, sed li estas
+senzorga kaj senpripensema. Anta&#365; ses semajnoj
+oni enterigis lian patron, kaj tri semajnojn poste
+sekvis lia patrino. &#348;ajnas, kvaza&#365; Jens estas
+nun tute alia kiel anta&#365;e. Li povas plori &#265;i tiun
+horon kaj ridi alian horon.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span><span class="notosigno">[6]</span>, la 1-an de Majo 1709.</h3>
+
+<p>Jen mi estas nun servisto &#265;e lia sinjora mo&#349;to;
+Adia&#365; pastra ofico! Adia&#365;, latino! Ho, miaj
+karaj libroj! <i lang="la"><span class="originalajxo">Velete</span><span class="korektajxo">Valete</span>
+plurimum! vendidi libertatem</i><span class="notosigno">[7]</span>
+por dekdu taleroj. Ok el ili havos mia kompatinda
+patrino, kaj lia sinjora mo&#349;to promesis al
+&#349;i brulolignon, tiel ke &#349;i ne malsatos nek sentos
+la malvarmon. Jens havigis al mi tiun oficon.
+Li havas multan influon en la bieno; li estas
+diabla Jens, kiun amas &#265;iuj virinoj. La mastrumistino
+multfoje donis al li grandan pecon da kuko;
+la edzino de la bienestro ridis tiel amike al li,
+same la knabinoj &mdash; e&#265; unu el la bienaj fra&#365;linoj <span class="pagxnumero">10</span>
+kapklinis milde, kiam &#349;i lin preteriris. Pro &#265;io &#265;i
+li esti&#285;is &#265;asisto en la loko de Petro. Plej beda&#365;rinde
+estas, ke li kutimas kolere blasfemi pli
+multe ol iu ajn maristo.</p>
+
+<p class="noto">[Piednoto 6: Elparolu: Tile.]</p>
+
+<p class="noto">[Piednoto 7: Adia&#365;, mi vendis mian liberecon.]</p>
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 12-an de Majo 1709.</h3>
+
+<p>Mi sanas bonege, Dio estu glorata! Ni estas
+ses servistoj por la sinjoro, la sinjorino, la junkro
+kaj la du fra&#365;linoj. Mi havas sufi&#265;an tempon por
+legi, kaj mi ne malzorgas miajn karajn librojn.
+Ili ne utilas al mi, sed mi ne povas ne okupi min
+pri ili. Hiera&#365; estis vendataj la libroj de la mortinta
+sinjoro S&#248;ren, mi a&#265;etis por du taleroj kaj
+ekhavis tiel multajn, ke mi preska&#365; ne povis porti
+ilin. Inter ili estas multaj de Ovidius; unu havas
+la titolon: "<i lang="la">ars amoris</i>", alia: "<i lang="la">remedium amoris</i>";
+ilin mi legos unue, &#265;ar mi volas ekscii, pri kio ili
+temas. Unu fojon mi foliumis ilin en la studejo
+de sinjoro S&#248;ren, sed li tuj ekprenis ilin de mi,
+dirante: "<i lang="la">Abstine manus!</i> Forigu la fingrojn de
+tiuj papera&#309;oj! Tio ne ta&#365;gas por vi."</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 3-an de Junio 1709.</h3>
+
+<p>Kiu do komprenas francon! La sinjoro parolas
+nur france, kiam li man&#285;as, kaj mi komprenas ne
+unu vorton. Hodia&#365; ili parolis pri mi, &#265;ar multfoje
+ili min rigardis. Unu fojon mi preska&#365; lasis
+fali teleron; mi staris post la se&#285;o de fra&#365;lino
+Sofia, &#349;i turnis sin kaj rigardis min rekte en la
+viza&#285;on &mdash; &#349;i estas belega fra&#365;lino, tiu fra&#365;lino
+Sofia! Mi tre &#285;ojas vidante &#349;in.</p>
+<p class="pagxnumero">11</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 13-an de Septembro 1709.</h3>
+
+<p>Hiera&#365; estis tie &#265;i malkvieta tago. Multaj
+venis de Viskum, kaj okazis granda &#265;asado. Mi
+&#265;eestis kaj ricevis pafilon de lia sinjora mo&#349;to.
+En la komenco &#265;io iris bone, sed subite preteriris
+lupo. Pro ektimo mi preska&#365; lasis fali la pafilon
+kaj tute forgesis pafi. Jens staris &#265;e mia flanko,
+kaj li pafis la lupon. "Vi estas stultulo!" li diris,
+"sed mi ne vin perfidos!" Tuj poste preteriris la
+sinjoro. "Vi estas simplulo, Martino!" li ekkriis.
+"Vi ricevis suba&#265;etmonon."</p>
+
+<p>"Mi plej humile petas pardonon," mi respondis,
+"mi estas tute senkulpa, sendube kalumniantoj
+parolis malbonon pri mi al via mo&#349;to. Per la
+helpo de Dio mi servos vin honeste kaj fidele!"</p>
+
+<p>Tiam li vidis plej indulge kaj diris: "Vi estas
+granda simplulo!"</p>
+
+<p>Sed kun tio ne fini&#285;is la okazinta&#309;o.</p>
+
+<p>Kiam la gesinjoroj sidis &#265;etable, ili ankora&#365;foje
+parolis pri la lupo kaj demandis al mi: kiom
+multe &#285;i donis al mi? kaj cetere. Mi ne sciis,
+kion ili celis; sed tion mi povas kompreni, ke ili
+mokis min france kaj dane. Kaj fra&#365;lino Sofia
+partoprenis, &#349;i ekridis al mi rekte en la okulojn
+&mdash; tio doloris min plej multe. Sed mi povus
+lerni tiun tra-la-naz-parolatan lingvon. &#284;i ja ne
+estus pli malfacila ol latino.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 2-an de Oktobro 1709.</h3>
+
+<p><span class="originalajxo">Gi</span><span class="korektajxo">&#284;i</span> ne estas malebla &mdash; tion mi jam vidis.
+Franco estas nenio krom kripligita latino. Inter
+la multaj libroj, kiujn mi a&#265;etis, trovi&#285;as Metamorfozo
+en la franca lingvo &mdash; tio estas feli&#265;a
+okazo! La latinan mi jam komprenas. Sed unu <span class="pagxnumero">12</span>
+afero estas stranga; se mi a&#365;das ilin interparoli
+france tie supre, tiam &#349;ajnas al mi, kvaza&#365; nenia
+franca vorto sin trovas en ilia interparolado &mdash;
+ne estas pri Ovidius, ke ili diskutas. Fine mi
+anka&#365; min dedi&#265;as al la pafado. La sinjoro deziras,
+ke mi &#265;eestu la &#265;asadon, sed neniam mi povas
+lin kontentigi, jen li min insultas, jen li ridas pri
+mi &mdash; kelkafoje li faras amba&#365; kune: mi portas
+malbone la pafilon, mi &#349;ar&#285;as malbone, mi celas
+malbone, kaj malbone mi pafas. "Jens devas instrui
+vin. Rigardu al Jens!" diris la sinjoro. "Tio
+estas &#265;asisto! Vi iras kun la pafilo, kvaza&#365; &#285;i
+estus rastilo, kiun vi portas sur la &#349;ultro, kaj kiam
+vi celas, &#349;ajnas, kvaza&#365; vi falus surdorsen."</p>
+
+<p>Fra&#365;lino Sofia anka&#365; min mokridas, &mdash; tamen
+tio plibeligas &#349;ian viza&#285;on, &#265;ar &#349;i havas belajn
+dentojn.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 7-an de Novembro 1709.</h3>
+
+<p>Hiera&#365; mi pafis vulpon! La sinjoro nomis
+min bona knabo kaj donacis al mi inkrustitan
+pulvujon. La instruado de Jens portis bonajn
+fruktojn. La pafado estas tamen agrabla. &mdash; La
+studado en la franca lingvo prosperas pli bone,
+mi eklernas la elparoladon. Anta&#365; nelonge mi
+a&#365;skultis &#265;e la pordo, kiam <span lang="fr">mademoiselle</span> legis kun
+la fra&#365;lino. Kiam ili finis kaj iris for, mi en&#349;teli&#285;is
+por vidi, kiun libron ili uzis. Diable! Kiel
+mi miris! &#284;i estis la sama, kiun mi mem posedas
+kaj kiu nomi&#285;as: <i lang="fr">L&rsquo;&#233;cole du monde</i>. Nun mi
+staras &#265;iutage ekster la pordo kun la libro en la
+mano kaj a&#365;skultas &mdash; &mdash; tio funkcias bone. La
+franca lingvo estas pli bela ol mi supozis; &#285;i
+sonas mirinde, kiam fra&#365;lino Sofia &#285;in parolas.</p>
+<p class="pagxnumero">13</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 13-an de Decembro 1709.</h3>
+
+<p>Hiera&#365; Dio savis mian sinjoron pere de mia
+malforta mano. Ni havis grandan peladon en la
+arbaro de Lindum. Venante &#265;e la griza mar&#265;o,
+subite virporko aperis, kiu rekte alkuris al la sinjoro.
+Li pafis kaj trafis &#285;in, sed malgra&#365; tio
+la besto lin atakis. La sinjoro ne timis, li eltiris
+sian tran&#265;ilegon kaj volis enpu&#349;i &#285;in en la bruston
+de la virporko, sed malsukcesis. Kion fari? &mdash;
+&#264;io okazis en unu momento tiel, ke neniu povis
+veni por helpi. &#284;uste kiam mi volas iri tien, ni
+vidas nian sinjoron sur la dorso de la virporko,
+kaj jen ili forrapidis. "Pafu!" li ekkriis al la rajdistestro
+&mdash; kiu estis lia dekstra flankulo &mdash; sed
+li ne kura&#285;is. "Pafu en liajn korpon kaj krurojn!"
+ekkrias li al Jens, dum li preteriras lin; la pafilo
+de Jens ne funkcias. Nun la virporko sin turnas
+kaj preterkuras min. "Pafu Martino! se ne, mi
+rajdos kun la virporko rekte al la infero!" li
+ekkrias.</p>
+
+<p>En la nomo de Dio! pensis mi, celante al la
+posta&#309;o de la besto, kaj mi trafis &#285;in tiel feli&#265;e, ke
+mi frakasis amba&#365; &#285;iajn koksojn. Mi &#285;ojis, &#265;iuj &#285;ojis,
+sed plej multe &#285;ojis nia sinjoro.</p>
+
+<p>"Tio estis majstra pafo," diris li, "gardu la
+pafilon, kiun vi manuzis tiel lerte! Kaj a&#365;du!"
+li diris al la rajdistestro, "vi azenido! Stampu
+la plej dikan fagon en la arbaro por lia maljuna
+patrino! Jens povas iri hejmen kaj meti pli bonan
+&#349;tonon sur sian pafilon!" Kiam ni rehejmi&#285;is
+tiun vesperon, &#265;iu informi&#285;is kaj rakontis pri la
+okazinta&#309;o. La sinjoro frapis mian &#349;ultron, kaj
+fra&#365;lino Sofia ridetis tiel amike al mi, ke mia koro
+kvaza&#365; saltis en mian gor&#285;on.</p>
+
+<p class="pagxnumero">14</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 11-an de Januaro 1710.</h3>
+
+<p>Estas agrabla vetero! La suno levi&#285;as tiel
+ru&#285;a kiel brulanta karbo. Estas stranga vida&#309;o,
+kiam &#285;i tiel brilas tra la blankaj arboj, kaj &#265;iuj
+arboj aspektas kvaza&#365; pudritaj, kaj la bran&#265;oj
+&#265;irka&#365;e pendas teren. La maljuna "Grand Richard"
+estas ruinigita, kelkaj el &#285;iaj bran&#265;oj jam rompi&#285;is.
+&#284;uste tian saman veteron ni havis anta&#365;
+ok tagoj, kiam mi glitveturis al Fussing&#246; kaj kiam
+mi staris post fra&#365;lino Sofia. &#348;i volis mem konduki
+la &#265;evalojn, sed post kvarono da horo &#349;iaj
+fingretoj ekfrosti&#285;is.</p>
+
+<p>"<i lang="fr">J&rsquo;ai froid</i>", &#349;i diris al si mem.</p>
+
+<p>"&#264;u mi kondukos, fra&#365;lino?" mi diris.</p>
+
+<p>"<i lang="fr">Comment!</i>" &#349;i diris, "&#265;u vi komprenas france?"</p>
+
+<p>"<i lang="fr">Un peu, mademoiselle!</i>" mi respondis.</p>
+
+<p>Tiam &#349;i turnis sin kaj rigardis min fikse en la
+okulojn. Mi prenis kondukilon en &#265;iu mano kaj
+tenis amba&#365; brakojn &#265;irka&#365; &#349;i. Mi etendis ilin
+kiel eble plej multe por ne proksimi&#285;i al &#349;i tro
+multe; sed &#265;iufoje kiam la glitveturilo skui&#285;is kaj
+mi &#349;in tu&#349;is, estis, kvaza&#365; mi tu&#349;is varman fornon.
+&#348;ajnis al mi, kvaza&#365; mi flugus kun &#349;i tra la aero,
+kaj anta&#365; ol mi tion sciis, ni estis en Fussing&#246;.
+Se &#349;i ne estus ekkriinta: "<i lang="fr">Tenez Martin! Arr&#234;tez-vous!</i>"
+mi estus veturinta rekte al Randers a&#365;
+&#285;is la fino de la mondo. &#264;u &#349;i refoje glitveturilos
+hodia&#365;? Sed jen venas Jens kun la pafilo
+de la sinjoro, kiun li purigis &mdash; sekve ni &#265;asos.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 13-an de Februaro 1710.</h3>
+
+<p>Mi ne sentas min bonstata. Estas kvaza&#365; peza
+&#349;tono ku&#349;us sur mia brusto. Mi preska&#365; ne man&#285;as,
+kaj nokte mi ne povas dormi. Estintan nokton mi <span class="pagxnumero">15</span>
+havis strangan son&#285;on: mi imagis, ke mi staras
+sur la posta parto de l&rsquo; glitveturilo de fra&#365;lino
+Sofia; sed subite mi sidis en la glitveturilo kaj
+&#349;i sur miaj genuoj. Mi tenis mian dekstran brakon
+&#265;irka&#365; &#349;ia talio, kaj &#349;i tenis la maldekstran &#265;irka&#365;
+mia kolo. &#348;i sin kurbis kaj kisis min; sed en la
+sama tempo mi veki&#285;is. Ve! Mi tiel volonte da&#365;rigus
+tiun son&#285;on! &mdash; Tio estas stranga libro, kiun
+&#349;i pruntedonis al mi; mi amuzas min per &#285;i &#265;iuvespere
+&mdash; kiu do povus esti&#285;i tiel feli&#265;a kiel tiu
+tartara princo! &mdash; Ju pli mi legas la francan lingvon,
+des pli multe mi &#349;atas &#285;in; mi preska&#365; forgesas
+mian latina&#309;on pro tio.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 23-an de Marto 1710.</h3>
+
+<p>Hiera&#365;, kiam ni revenis de la skolop&#265;asado, la
+sinjoro diris al mi: "Kaj mi konstatis, ke vi komprenas
+france?" "Malmulte, sinjoro," mi respondis.
+"Sekve vi ne plu povas servadi &#265;etable; ni ja ne
+povos malfermi la bu&#349;on pro vi." "Ve!" mi ekkriis,
+"&#265;u via sinjora mo&#349;to do ne volas min eksigi?"</p>
+
+<p>"<i lang="fr">Point du tout</i>," li respondis. "De nun vi povos
+esti mia <i lang="fr">valet de chambre</i>! kaj kiam junkro Kresten
+voja&#285;os Parizon, vi lin akompanos &mdash; kion vi
+opinias pri tio?"</p>
+
+<p>Mi estis tiel kortu&#349;ata, ke mi ne povis diri unu
+vorton, sed kisis lian manon. Kvankam mi nun
+tre &#285;ojas, &#349;ajnas tamen al mi, ke mi nevolonte
+volas forlasi &#265;i tiun lokon, kaj mi vere kredas, ke
+mia sano depost tiu tempo esti&#285;is pli malbona.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 1-an de Majo 1710.</h3>
+
+<p>Ho ve, mi malfeli&#265;ulo! Nun mi scias, kio al
+mi mankas; Ovidius al mi &#285;in diris, tre precize <span class="pagxnumero">16</span>
+li priskribis al mi mian malsanon. Se mi ne
+eraras, &#285;i nomi&#285;as <i lang="fr">Amor</i>, t. e. amo, kaj tiu, en kiun
+mi enami&#285;is, estas sendube fra&#365;lino Sofia.</p>
+
+<p>Ho, mi kompatinda malsa&#285;ulo! Kiel tio fini&#285;os?
+Mi devas ekzameni liajn <i lang="la">remedia amoris</i>!</p>
+
+<p>&mdash; &#308;us mi &#349;in vidis staranta kaj parolanta en
+la koridoro kun Jens; tio tratran&#265;is mian koron.
+&#348;ajnas al mi, ke mi devus dispafi lian kranion,
+sed jen &#349;i pretersaltetis min kun rideto; &mdash; mi
+sentis, kvaza&#365; mi estus &#265;asanta kaj kvaza&#365; &#265;asota&#309;o
+venis sub la trafpovo de mia pafilo, mia
+koro frapis al miaj ripoj, kaj nur kun peno mi
+povis spiri, kaj miaj okuloj estis kvaza&#365; kunekreskintaj
+kun la &#265;asota&#309;o &mdash; <i lang="fr">ah, malheureux que
+je suis!</i></p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 17-an de Junio 1710.</h3>
+
+<p>Kiel dezerta &#349;ajnas al mi la bieno kaj enuiga.
+La gesinjoroj estas for kaj revenos post ok tagoj.
+Kiel mi pasigos ilin? Mi havas plezuron por
+nenio. Mia pafilo pendas polvokovrita kaj rustita,
+kaj mi ne &#285;in purigas. Mi ne povas kompreni,
+kiel Jens kaj la aliaj povas esti tiel &#285;ojaj
+kaj gajaj; ili parolas kaj ridas tiel, ke &#285;i ka&#365;zas
+e&#293;on en la flanka konstrua&#309;o &mdash; mi &#285;emas kiel
+bota&#365;ro. Ho, fra&#365;lino Sofia! Ke vi estu farmista
+knabino a&#365; mi princo!</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 28-an de Junio 1710.</h3>
+
+<p>Nun la bieno staras anta&#365; miaj okuloj, kvaza&#365;
+&#285;i &#309;us estus kalkpentrita kaj ornamita. La arboj
+en la &#285;ardeno ricevis delikatan koloron, kaj &#265;iuj
+homoj aspektas tiel mildaj. &mdash; Fra&#365;lino Sofia rehejmi&#285;is,
+&#349;i eniris tra la pordego kiel la suno tra
+nubo; tamen mi tremetas kiel poplofolio. Estas
+bone kaj samtempe malbone esti enami&#285;inta.</p>
+<p class="pagxnumero">17</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 4-an de Oktobro 1710.</h3>
+
+<p>Ni havis belegan &#265;asadon hodia&#365;! La arbaro
+de Hvidding enhavis pli ol tricent pelistojn, &#265;ar
+ili venis de Viskum kaj Fussing&#248; kun &#265;iuj siaj
+&#265;ashundoj. &#264;e tagi&#285;o ni estis jam tie venintaj
+de Thiele. Estis tute kviete en la aero, kaj dika
+nubo kovris la tutan &#265;irka&#365;a&#309;on: oni vidis nur la
+pintojn de Bavu-alta&#309;oj super &#285;i. Tre malproksime
+ni povis a&#365;di la bruantajn pa&#349;ojn de la pelistoj
+kaj kelkan bojadon de hundoj.</p>
+
+<p>"Nun ili venas de Viskum," diris la sinjoro,
+"mi povas a&#365;di la &#265;asistojn."</p>
+
+<p>"Jen ili anka&#365; venas de Fussing&#248;," diris Jens,
+"tio estas Perdriks, kiu bojas."</p>
+
+<p>Ni povis vidi ankora&#365; nenion pro la nubo,
+sed ni a&#365;dis la bruadon de veturiloj, la spiradon
+de la &#265;evaloj, kaj la paroladon kaj ridadon de la
+pafistoj. Jen la suno aperis kaj la nubo fori&#285;is
+iom post iom. Esti&#285;is plena de movado &#265;iuflanke.
+La arbaradministranto jam komencis ordigi la pelantojn,
+oni a&#365;dis ilin flustri al tiuj, kiuj volis paroli
+la&#365;te, kaj kelkfoje ekmovi&#285;is la bruiloj. De okcidento
+kaj sudo &#265;asistoj venis veturantaj kaj post
+ili sekvis veturiloj kun hundoj, kies vostoj pendis
+trans la plankoj de la veturiloj, kaj de tempo al
+tempo alti&#285;is hundkapo, kiu ekhavis vangfrapon
+de la &#265;asist-knaboj. Nu, la sinjoro mem de&#265;evali&#285;is
+kaj irinte la&#365;longe de la longa valo, li haltis
+en la mezo de la arbaro. Tie li fajfis, kaj subite
+la kornludisto ludis gajan melodion. La hundoj
+estis malkunigitaj, kaj balda&#365; ili bojis, unu post
+la alia kaj fine &#265;iuj kune. Leporoj, vulpoj kaj
+cervoj aperis kaj malaperis sur la arbarkovrita
+monteto. De tempo al tempo pafo sonis, kaj &#285;ia
+e&#293;o a&#365;di&#285;is &#285;is en la valo. La pelantojn mi ne <span class="pagxnumero">18</span>
+povis vidi, sed mi a&#365;dis iliajn vokadojn kaj ekkriojn,
+kiam cervo a&#365; leporo volis preterkuri ilian
+vicon. Mi pafis du vulpojn kaj unu kapron anta&#365;
+la matenman&#285;o. Dum la matenman&#285;o la hundoj
+estis kunligitaj kaj la kornoludisto ludis, kaj poste
+ni refoje &#265;asis. Vidu: jen &#265;e la fino de la valo
+ekhaltis du veturiloj kun &#265;iuj sinjoroj kaj fra&#365;linoj
+kaj inter ili fra&#365;lino Sofia. Tio savis la vivon al
+vulpo, &#265;ar kiam mi ekvidis la fra&#365;linon, la vulpo
+preteriris min. Du horojn anta&#365; la vespero la arbaro
+estis senigita de &#265;asota&#309;o kaj la &#265;asado fini&#285;is.
+Ni &#265;iuj ricevis tridek el la pafitaj &#265;asa&#309;oj,
+kaj junkro Kresten, kiu estis pafinta la plej multajn
+vulpojn, estis honorata per muzika&#309;o de la kornoludisto.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 17-an de Decembro 1710.</h3>
+
+<p>Hiera&#365; mi sekvis mian karan patrinon al &#349;ia
+ripozejo. La nova predikisto &mdash; Dio rekompencu
+lin pro tio! &mdash; honoris &#349;in per funebra predika&#309;o,
+kiu da&#365;ris sep kvaronojn da horo. &#348;i estis al
+mi bona kaj kara patrino &mdash; Dio donu al &#349;i
+feli&#265;an revivi&#285;on! &#8224;&#8224;&#8224;</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 23-an de Januaro 1711.</h3>
+
+<p>Malagrabla vintro! Nenia glitveturado! Mi
+sopiris &#285;in de post la sankta Martinotago, sed
+vane! Pluvado kaj ventego, suda vento kaj mal&#285;ojiga
+vetero. Pasintan jaron en tiu &#265;i tempo ni
+veturis al Fussing&#248;; ho kiam mi pensas pri tiu
+vespero! La luno lumis tiel blanke kiel ar&#285;enta
+telero sur la blua &#265;ielo kaj &#309;etis nigrajn ombrojn
+sur la vojoflankon en la blankan ne&#285;on. Mi
+klinis min tiel, ke mia ombro kunfandi&#285;is kun <span class="pagxnumero">19</span>
+tiu de fra&#365;lino Sofia, tiam &#349;ajnis al mi, kvaza&#365;
+ni estas unu. Malvarma vento blovis renkonte
+al ni, kaj &#285;i reblovis &#349;ian dol&#265;an elspiron &mdash; mi
+&#285;in enspiris kiel vinon &mdash; ho ve, mi malsa&#285;ulo!
+mi enami&#285;inta malsa&#285;ulo! je kio utilos al mi &#265;iuj
+tiuj pripensadoj? Diman&#265;on mi voja&#285;os al
+Kopenhago kun junkro Kresten, kaj ni restos tie
+la tutan someron. Mi pensas, ke mi mortos, anta&#365;
+ol venos la monato Majo. &mdash; <i lang="fr">Ah, mademoiselle
+Sophie! adieu! un &#233;ternel adieu!</i></p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Sur la maro inter Sams&#248; kaj S&#228;lland</span>, la 3-an de Februaro 1711.</h3>
+
+<p>La suno subiras post la kara Jylland; &#285;ia
+rebrila&#309;o sterni&#285;as malproksimen sur la kvieta
+maro kiel senfina vojo el fajro. Mi imagas, ke
+&#285;i min salutas de mia hejmo &mdash; ve, tio estas tre
+malproksima, kaj mi pli kaj pli malproksimi&#285;as.</p>
+
+<p>Kion do oni nun faras en Thiele? Io tintetas
+en mia dekstra orelo, &mdash; &mdash; &#265;u tio estas fra&#365;lino
+Sofia, kiu nun parolas pri mi? Ho ne! mi estas
+ja nur malri&#265;a servisto, kiel do &#349;i povus pensi
+pri mi, same kiel pri la maristo, kiu iras tien
+kaj returnen sur la ferdeko kun krucigitaj brakoj?
+&mdash; li rigardas tiel ofte norden &mdash; kio do estas
+tie por rigardi? "Svedo!" li diras; "Dio helpu
+kaj savu nin!"</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Kallundborg</span>, la 4-an de Februaro 1711.</h3>
+
+<p>Nun mi scias, kio estas milito &mdash; mi &#265;eestis
+batalon kaj &mdash; glorata estu la Sinjoro de Zeboat!
+&mdash; ni venkis. Estis svedaj kaperistoj, kiel diris
+la &#349;ipestro. Matene, tuj kiam tagi&#285;is, ni vidis ilin <span class="pagxnumero">20</span>
+je distanco de duona mejlo; oni estis dirinta, ke
+ili nin persekutis.</p>
+
+<p>"&#264;u estas inter la pasa&#285;eroj kelkaj, kiuj havas
+la kura&#285;on batali kontra&#365; la svedaj gastoj?" diris
+la &#349;ipestro.</p>
+
+<p>"Mi havas bonan pafilon," respondis junkro
+Kresten, "kaj mia servisto havas anka&#365; unu; &#265;u
+ni foje klopodos la &#265;asadon, Morten?"</p>
+
+<p>"Kiel ordonas la junkro!" mi diris, kurante
+kajuton, kie mi &#349;ar&#285;is niajn pafilojn; tiam mi
+portis ilin kun pulvo kaj kugloj sur la ferdekon.
+Du jutlandaj soldatoj venis el la &#349;ipkelo, &#265;iu
+havis sian muskedon kaj la &#349;ipestro hispanan
+pafilon, tiel longan kiel li mem; la direktisto kaj
+la maristoj alportis hakilojn kaj hokstangojn.</p>
+
+<p>"&#264;u ni ne povas velforkuri de ili, mia kara
+kapitano?" mi demandis.</p>
+
+<p>"Ne, pro la diablo," li respondis. "Vi ja vidas,
+ke ili velatingas nin tiom, kiom ili povas; vi
+a&#365;dos balda&#365; iliajn kanonojn; sed se vi timas, vi
+povos iri hejmen kaj ku&#349;i&#285;i anta&#365; la komodo de
+via patrino."</p>
+
+<p>Subite strio da fumo rulis de la sveda &#349;ipo,
+kaj tuj poste ni a&#365;dis teruran bruadon kaj krakadon
+super niaj kapoj. Balda&#365; nova ekpafo
+a&#365;di&#285;is kaj refoje unu, kaj la lasta kuglo for&#349;iris
+spliton de nia masto. Mi sentis min tre stranga,
+mia koro ekbatis, kaj &#265;io krakis &#265;irka&#365; mi. Sed
+la sveda &#349;ipo tiom alproksimi&#285;is al ni, ke la
+kugloj de niaj pafiloj povus atingi la kaperojn,
+kaj kiam mi pafis por la unua fojo, estis al mi,
+kvaza&#365; mi partoprenis pel&#265;asadon. La svedoj
+alproksimi&#285;is pli kaj pli, kaj ni staris post la
+kajuto kaj pafis al ili je &#265;iuj niaj fortoj. Multaj
+kaperistoj falis precipe per la kugloj de la junkro
+kaj de mi.</p>
+<p class="pagxnumero">21</p>
+
+<p>"Se ni povas trafi skolopon, Morten, ni povas
+anka&#365; trafi svedon, kiam li staras senmove!" li
+diris.</p>
+
+<p>"Viglaj knabegoj!" ekkriis la kapitano. "&#264;u vi
+vidas la svedan kapitanon, kiu iras tien kaj reen
+kun tiu granda glavo? Pafu lin, kaj ni gajnos
+la ludadon!"</p>
+
+<p>Tiam mi lin celis kaj pafis, kaj kiam mi formetis
+la pafilon de mia vango, mi vidis lin rulfali
+kaj trafi per la nazo sur la ferdekon. "Hura!"
+ekkriis nia &#349;ipestro, kaj ni &#265;iuj imitis lin; sed la
+kaperistoj deflanki&#285;is kaj veliris for. Kun la
+dana flago sur la masto ni veliris en la fjordon
+de Kallundborg kaj estis fieraj kaj &#285;ojaj, &#265;ar
+neniu el la niaj estis vundita, kvankam la kugloj
+flugis trans kaj tra nia &#349;ipo. La provizadministranto,
+sinjoro Hartman, estis la ununura, kiu vidis
+sian sangon kaj e&#265; la&#365; mirinda maniero. Li ku&#349;is
+en la lito de la &#349;ipestro kaj fumis pipon, kiam la
+batalo komenci&#285;is. Tuj poste mi supreniris al li
+por preni tolon por la kugloj.</p>
+
+<p>"Morten!" li diris: "<i lang="la">quid hoc sibi vult?</i>"<span class="notosigno">[8]</span>
+Sed anta&#365; ol mi respondis, kuglo trairis la
+fenestron de la kajuto, ekprenis kun si la pipon
+&mdash; kiu elstaris el la lito &mdash; kaj la pipekstrema&#309;o
+faris truon en lia palato. Nun ni estas ekster
+dan&#285;ero kaj en la haveno. Kiel dol&#265;a estas la
+ripozo post tia batalo!</p>
+
+<p class="noto">[Piednoto 8: "Kion signifas tio?"]</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Kopenhago</span>, la 2-an de Junio 1711.</h3>
+
+<p>Mia kapo estas plenplena je &#265;iuj strangaj aferoj,
+kiujn mi a&#365;dis kaj vidis. Mi ne povas ordigi miajn
+pensojn, &#265;ar unu forpelas la alian kiel nuboj dum <span class="pagxnumero">22</span>
+ventego. Sed la plej stranga el &#265;io estas, ke mi
+estas senigota de mia enami&#285;o. Ju pli longe mi
+restas tie &#265;i, des pli malmulte mi sopiras je fra&#365;lino
+Sofia, kaj mi preska&#365; povus kredi, ke estas
+anka&#365; belaj knabinoj en Kopenhago. Se mi verkus
+nota&#309;ojn pri <i lang="la">Ovidii remedium amoris</i>, tiam mi rekomendus
+ekskurson al la &#265;efurbo kiel unu el la
+plej belaj rimedoj kontra&#365; tiu dan&#285;era malsano.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Ankrita apud Kronborg</span>, la 1-an de Septembro 1711.</h3>
+
+<p>Ho, indulgema &#265;ielo! Kiom mi travivis! Kiom
+da &#265;agreno kaj mizera&#309;o mi vidis proprokule!
+Dio nin punis pro niaj pekoj kaj ulcerfrapis sian
+popolon. Ili falis kiel mu&#349;oj &#265;irka&#365; mi, sed mi
+malindulo estis savata de la morto. Ve, mia kara
+junkro! Kion mi diros, kiam mi rehejmi&#285;os sen
+li? Sed mi ne lin forlasis, anta&#365; ol li elspiris sian
+lastan elspiron; mi donus por li mian vivon, sed
+Dio &#285;in indulgis &mdash; glorata estu lia nomo! Dum
+mi pensas pri tiuj teruraj tagoj, mia koro rompi&#285;as.</p>
+
+<p>Kun timo kaj senparole ni sidis de l&rsquo; mateno
+&#285;is la vespero en nia izolita domo, rigardis unu
+la alian kaj &#285;emadis. Nur malofte ni rigardis malsupren
+en la senhomajn stratojn, kie anta&#365;e &#349;varmadis
+multaj homoj; de tempo al tempo ia <i lang="fr">triste
+figure</i> &#349;anceli&#285;is sur la pavimo kiel fantomo; sed
+post la fenestroj ni vidis sidadi la homojn kiel
+arestitojn; la plej multaj sidis senmove, kvaza&#365;
+ili estus pentritaj portretoj. Kiam la rulado de la
+pestveturiloj a&#365;di&#285;is, tuj &#265;iuj forkuris de la fenestroj,
+por ne vidi la teruran vida&#309;on. Mi vidis &#285;in nur
+unu fojon; neniam mi tion forgesos. Jen veturis
+tiu nigra mortan&#285;elo kun la longaj veturiloj plenaj <span class="pagxnumero">23</span>
+je mortintoj; ili ku&#349;is &#309;etitaj unu sur la alian kiel
+bestoj. De malanta&#365; la veturilo pendis la kapo
+kaj brakoj de juna virino; &#349;iaj okuloj elstaris el
+la nigre-flava viza&#285;o, kaj la longaj kapoharoj
+balais la straton.</p>
+
+<p>Tiam la junkro tremis por la unua fojo; li &#349;ancelis
+en sian dormejon kaj ku&#349;i&#285;is sur sian mortliton;
+sed mi &#285;emis en mia koro: "Ili estos &#309;etataj
+en la tombon kiel bestoj, la morto forkonsumis
+ilin; sed Dio savis mian animon de la tomba
+potenco, &#265;ar li akceptis min, Sela!"</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 29-an de Septembro 1711.</h3>
+
+<p>Fine mi rehejmi&#285;is. Kiam mi eniris la pordegon,
+mia koro batis preska&#365; kiel en la tago,
+kiam ni ekbatalis kontra&#365; la Svedo. Kaj kiam mi
+eniris en la &#265;ambron kaj vidis la gesinjorojn,
+vestitajn nigre, mi ekploris kiel infano, kaj ili &#265;iuj
+ploris. Pro plorado mi preska&#365; ne povis paroli,
+kaj anta&#365; ol mi finrakontis tiun teruran okazinta&#309;on,
+la sinjoro foriris kaj eniris en sian &#265;ambron
+&mdash; Dio konsolu lin la&#365; sia kompatemo, Amen!</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 8-an de Oktobro 1711.</h3>
+
+<p>Hodia&#365; por la unua fojo post mia alveno ni
+iris &#265;asadi. Ve! tio ne estis kiel en pasintaj tagoj,
+kaj &#285;i donis nur malgrandan kontentecon.</p>
+
+<p>"Morten," diris la sinjoro multfoje al mi, "mankas
+al ni junkro Kresten." Kaj tiam li &#285;emis tiom,
+ke &#285;i tratran&#265;is al mi la koron. Ni revenis hejmen
+longe anta&#365; la vespero kaj kun malgrasa leporo.</p>
+
+<p class="pagxnumero">24</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 2-an de Novembro 1711.</h3>
+
+<p>Ekrevivi&#285;as en la bieno; ni atendas tre altrangajn
+fremdulojn: lian ekscelencan mo&#349;ton
+Guldenl&#246;ve kun sekvantaro. Li intencas resti
+kelkajn semajnojn, kaj li sin distros per &#265;asado.
+Hiera&#365; la sinjoro parolis multe pri tio &#265;etable.</p>
+
+<p>"Li devenas de re&#285;a familio kaj estas perfekta
+kavaliro," diris la sinjorino, rigardante fra&#365;linon
+Sofia&rsquo;n.</p>
+
+<p>&#348;i ru&#285;i&#285;is, mallevis la okulojn teleren kaj ridetis,
+sed mia tuta korpo malvarmi&#285;is kiel glacio.
+Ve! ve! mi pensis, ke mi estu senigita je mia
+malsa&#285;a amo, sed mi sentas, ke la malsano revenis
+en terura maniero. Mi baraktas kiel perdriko
+en reto, sed tio tute ne helpas &mdash; ho ke mi estu
+mil mejlojn for de tie &#265;i!</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 14-an de Novembro 1711.</h3>
+
+<p>Fine alvenis lia ekscelenca mo&#349;to kun la plej
+granda pompo kaj beleco; du kurieroj kun altaj
+ar&#285;ent-ornamitaj &#265;apeloj venas kuretante en la
+korton, centon da pa&#349;oj anta&#365; li. Ili stari&#285;as kun
+siaj longaj multkoloraj bastonoj &#265;e amba&#365; flankoj
+de la granda pordo. La sinjorino sin movas kaj
+sin &#349;ovas de unu pordo al alia, neniam anta&#365;e
+mi &#349;in vidis tiel facilmova. Fra&#365;lino Sofia staris en
+la salonego, rigardante jen en la spegulon jen el la
+fenestro. &#348;i tute ne min vidis, kiam mi trairis la
+salonegon.</p>
+
+<p>Fine li venis mem kun ses fieraj &#265;evaloj anta&#365;
+sia veturilo, li estas bela sinjoro! Li aspektis
+eminenta kaj indulga, tamen &#349;ajnis al mi, ke io
+malpla&#265;a estas videbla je li. Li ridetis tiel fidol&#265;e
+kaj palpebrumis, kvaza&#365; li rigardis al la suno. <span class="pagxnumero">25</span>
+Li sin klinis anta&#365; &#265;iu el la gesinjoroj, sed &#349;ajnis,
+kvaza&#365; li sin klinis nur por restari&#285;i pli alte.
+Venante &#265;e fra&#365;lino Sofia, la sango supreniris en
+lian palan viza&#285;on, kaj li flustris longan francan
+komplimenton.</p>
+
+<p>&#264;etable li preska&#365; ne deturnis la okulojn de
+&#349;i, e&#265; kiam li parolis kun la aliaj. Dume &#349;i lin
+&#349;telrigardis, sed mi bruligis mian manon je la
+telero tiel, ke &#285;i estas hodia&#365; kovrita je veziketoj;
+ho, ke tio estu la sola loko, kiu min doloris!</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 20-an de Novembro 1711.</h3>
+
+<p>Estas sendube: el tio fari&#285;os geedzi&#285;o. Oni
+bezonas nur atenti la sinjorinon. Kiam &#349;i rigardis
+la fra&#365;linon, &#349;i posten &#309;etis la kapon kvaza&#365; anaso,
+kiu havas plenan kropon, deturnas la okulojn kaj
+fermas ilin, kvaza&#365; &#349;i estus ekdormonta, kaj tiam
+&#349;i diras: "<i lang="fr">Un cavalier accompli, ma fille! n&rsquo;est-ce
+pas vrai? et il vous aime, c&rsquo;est trop clair!</i>"<span class="notosigno">[9]</span></p>
+
+<p>Ho ve, jes, tio estas sufi&#265;e klara; kaj &#349;i reciproke
+lin amas, anka&#365; tio estas klara. &#348;i esti&#285;u
+feli&#265;a.</p>
+
+<p class="noto">[Piednoto 9: Perfekta kavaliro, mia filino! &#264;u ne vere? Li vin
+amas, tio estas tute klara.]</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 4-an de Decembro 1711.</h3>
+
+<p>Lia ekscelenca mo&#349;to ankora&#365; ne multe amuzi&#285;is
+per la &#265;asado; du fojojn ni &#265;asis, sed &#265;iufoje
+tio jam enuigis lin duonvoje. Estas &#265;asota&#309;o hejme
+en la bieno, kiu altiras lin kiel magneto. Ve, ke
+mi estu restinta en Kopenhago!</p>
+
+<p class="pagxnumero">26</p>
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 8-an de Decembro 1711.</h3>
+
+<p>Hodia&#365; la geedzi&#285;o estas publike deklarita, kaj
+post ok tagoj okazos la edzi&#285;a festo. Kie mi ka&#349;os
+min tiel longe? Mi &#285;in ne eltenos; kiam li metas
+sian brakon &#265;irka&#365; &#349;ia talio, estas, kvaza&#365; iu trapikas
+mian koron per tran&#265;ilo &mdash; &mdash;</p>
+
+<p>Ho, kara &#265;ielo! Mi kredas, ke Jens kaj mi estas
+samsortuloj; kiam mi al li diris tion pri la geedzi&#285;o,
+li tiel forte pu&#349;is la pafilon teren, ke la pafiltenilo
+dispeci&#285;is, kaj tiam li kuris kun la stumpo en erikejon.
+Mi do ne estas la sola malsa&#285;ulo en la mondo.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 16-an de Decembro 1711.</h3>
+
+<p>La variolo atakis fra&#365;linon Sofian. Ve! Kiel
+mi tremas pro &#349;ia vivo! Ho, se mi povus morti
+anstata&#365; &#349;i, sed mi povas havi tiun malsanon nur
+unu fojon. &#348;ia bela viza&#285;o estas tute kovrata de
+ulceroj.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 19-an de Decembro 1711.</h3>
+
+<p>&#264;i tie estas granda mal&#285;ojo. Fra&#365;lino Maria
+mortis, kaj la sinjoro estas nekonsolebla; sed la
+sinjorino parolas nur pri &#349;ia enterigo kaj kiel tio
+okazos. Fra&#365;lino Sofia ja sekvos sian fratinon,
+&#265;ar &#349;i estas tre malsana. Lia ekscelenca mo&#349;to
+estas forvoja&#285;onta. &mdash; Feli&#265;an voja&#285;on! &mdash;</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 13-an de Marto 1712.</h3>
+
+<p>Refoje mi elliti&#285;is post longda&#365;ra malsano.
+Mi kredis, ke &#285;i estus la lasta, kaj kore petegis
+al mia Dio pri savo. Sed mi promenos ankora&#365;
+momenton en tiu &#265;i &#265;agrenejo &mdash; tio estas lia <span class="pagxnumero">27</span>
+volo &mdash; kiu estu! Estas al mi, kvaza&#365; mi forsavis
+min de la morto, kaj &#349;ajnas al mi, ke tiu tri-monata
+malsano da&#365;ris tri jarojn. Hiera&#365; mi &#349;in revidis
+unuafoje de post mia enliti&#285;o, kaj e&#265; kun malkonsterno,
+preska&#365; mi kredus, ke la malsano forprenis
+kun si mian malsa&#285;an amon. &#348;i estis iom pala,
+kaj mi opiniis, ke &#349;i ne aspektis tre &#285;oje. Ho ve!
+&#348;i ne havas specialan ka&#365;zon por tio. Lia ekscelenca
+mo&#349;to revenis la estintan semajnon, kiel mi
+a&#365;dis. Li sendube estas granda dibo&#265;ulo; anta&#365;
+nelonge mi vidis tra fenda&#309;o de mia pordo, ke li
+kondutis tre maldece kun la servistino de la sinjorino.
+Ho, la kompatinda fra&#365;lino Sofia! Se mi
+estus lia ekscelenca mo&#349;to, mi &#349;in alpre&#285;us kiel
+an&#285;elon de la &#265;ielo.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 1-an de Majo 1712.</h3>
+
+<p>Lia ekscelenca mo&#349;to forvoja&#285;is kaj lasis tie
+&#265;i sian karulinon. Si jam enuigis lin, &mdash; Dio pardonu
+min! &mdash; mi kredas, ke li same enuigis &#349;in.
+&#348;i sekve ne plu sopiras je li, &#265;ar &#349;i estas tiel
+vivoplena kiel anta&#365;e, preska&#365; pli vivoplena; tamen
+de tempo al tempo iom fiera. Kelkfoje &#349;i parolas
+al mi kvaza&#365; al almozulo kaj kelkfoje kvaza&#365; mi
+estus &#349;ia egalulo. Mi kompatindulo, mi preska&#365;
+kredas, ke &#349;i min mokas &mdash;. Mi ne esti&#285;is ankora&#365;
+sa&#285;a, &#265;ar &#349;i povas fari min &#285;oja a&#365; mal&#285;oja, tute
+la&#365; sia pla&#265;o.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 3-an de Junio 1712.</h3>
+
+<p>Mian sanon mi neniam reakiros; la vigleco
+de mia juna a&#285;o tute fori&#285;is. Mi sentas min peza
+kaj laca en tuta mia esta&#309;o, kaj nenio povas min
+amuzi. Mi ne deziras &#265;asi nek legi; mia pafilo kaj <span class="pagxnumero">28</span>
+mia Ovidius estas amba&#365; polvokovritaj. La franca
+lingvo, kiun mi tiel amis anta&#365;e, komencas malpla&#265;i
+al mi, mi ne volas plu legi nek a&#365;di &#285;in &mdash;
+&#285;i estas trompa lingvo!</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 2-an de Julio 1712.</h3>
+
+<p>Jens kaj mi inter&#349;an&#285;is nian &#265;ambron. Li fine
+volis havi la mian, &#265;ar li ne kura&#285;is ku&#349;i tute apud
+la enterigejo, la malsa&#285;ulo! Tamen li mem iam
+ku&#349;os tie por &#265;iam. La inter&#349;an&#285;o tre pla&#265;as al
+mi, &#265;ar nun tra la fenestro mi povas vidi la tombojn
+de miaj karaj gepatroj &mdash; ili estas bone protektataj
+&mdash; Dio &#285;ojigu iliajn animojn en la &#265;ielo! Tie
+malproksime estas la tombo de sinjoro S&#248;ren;
+&#265;iam kreskas sur &#285;i &#265;iaj kardoj &mdash; mi devas ilin
+el&#349;iri!</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 13-an de Decembro 1712.</h3>
+
+<p>La servistino de la sinjorino naskis fileton.
+&#348;i kulpigis puntovendiston &mdash; sed en la tuta bieno
+&#265;iu scias, kiu estas la kulpulo. La juna fra&#365;lino mem
+mok&#349;ercis pri tio. Mi ne komprenas, kiel &#349;i povis
+tion fari; sed &#349;i estas senzorga kaj ridas pri &#265;io
+&mdash; mi ne havas tian karakteron.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 27-an de Februaro 1713.</h3>
+
+<p>&#264;u mi son&#285;as a&#365; &#265;u mi maldormas? &#264;u mia
+prudento min trompis, a&#365; &#265;u vere &#349;i estis mia?
+Jes, &#349;i estis mia &mdash; mi &#349;in &#265;irka&#365;brakis per miaj
+brakoj, &#349;i ripozis sur mia brusto kaj kovris mian
+viza&#285;on per kisoj &mdash; per varmegaj kisoj &mdash; nun <span class="pagxnumero">29</span>
+mi volonte mortus, tiel feli&#265;a mi estos neniam plu.
+Sed ne! kiel tio okazis al mi? &#264;u mi revas?
+Kion mi faris? Ve, mi ne scias, kion mi skribas &mdash; mi
+timas, ke mi frenezi&#285;os.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 5-an de Marto 1713.</h3>
+
+<p>Mi memore revokas &#265;i tiun dol&#265;an matenon!
+Mi bone pripensu, kiel feli&#265;ega mi estis; estas nur
+nun, ke mi kvaza&#365; elebrii&#285;as. &mdash; La sinjoro revenis
+de &#265;asado, kaj Jens estis restinta en la arbaro
+por eltiri la hundon, kiu estis falinta en truegon.
+Mi bone sciis, ke li ne revenos anta&#365; tagi&#285;o, kaj
+tiel min ekkaptis la deziro ku&#349;i en mia anta&#365;a
+&#265;ambro. Mi &#309;us ekdormis, kiam mi estis vekata
+per kiso. Terurite mi eksidis kaj estis vokonta;
+tiam subite mi sentis manon sur mia bu&#349;o kaj
+brakon &#265;irka&#365; mia nuko, kaj dol&#265;a vo&#265;o flustris &mdash; ho
+&#265;ielo! Tio estis la &#349;ia, mi ne kura&#285;is eldiri
+&#349;ian nomon. Tiam &mdash; tiam &mdash; ho mi pekulo!
+mi hardita pekulo! mi perfidis mian sinjoron! kaj
+mi e&#265; ne povas sincere kaj kore beda&#365;ri tion.
+&#264;iufoje kiam mi volas pentofari, mi estas malhelpata
+de ka&#349;ita &#285;ojo, kiu mokas pri mia pento.
+Mi sentas tion: mi sopiras ripeti tiun malbonfaron,
+kiun mi devus malbeni.</p>
+
+<p>"Eterne la mia!" estis la unuaj vortoj, kiujn
+mi provis eldiri; sed tiam &#349;i sin eltiris el miaj
+brakoj kun ekkrio, kaj &mdash; mi estis sola. La pordo
+knaris, kaj mi eksidis en mia lito; mi dubas, &#265;u
+&#265;io tio estas fantoma&#309;o.</p>
+
+<p>Ho! kial &#349;i forkuris? kial do &#349;i eniris al mi
+nevokita, netentita? &#264;u &#349;i min amis, kiel mi amis
+&#349;in, silente, interne, brulante?</p>
+
+<p class="pagxnumero">30</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 6-an de Marto 1713.</h3>
+
+<p>Ho mondo! ho mondo! kiel trompa vi estas!
+Honesteco jam ne ekzistas, virto kaj honoro estas
+piedpremataj! Sed kial mi volas plendi? &#264;u
+mi estas pli bona ol &#349;i? &#264;u mia peko estis pli malgranda,
+&#265;ar mi kredis, ke mia amo estas pli granda?
+Ho ve, mi akiris la rekompencon, kiun mi indas,
+ni estas egale malbonaj, unu perfidas la alian.
+Ho! vi trompa virino! vi falsa edzino de Potifaro!
+estis tial, kial vi eligis ekkrion kaj forkuris pro
+tio, ke vi a&#365;dis mian vo&#265;on. Tio do estas malnova
+kutimo &mdash; kiam vi ser&#265;is mian liton &mdash; ne,
+la liton de Jens! Malnova amo, malnova peko!
+dum mi vin adoris, dum mi konsideris vin kun
+respekto kiel sanktan an&#285;elon, tiam vi amintrigis
+kun mia kunservisto!</p>
+
+<p>&mdash; &mdash; Estis en la mezo de la nokto. Ebria pro
+dol&#265;aj rememoroj, mi iris en la &#285;ardenon. En
+malluma vojo mi vidis ion movi&#285;antan &mdash; &#349;ajnis
+al mi, ke tio estas &#349;i. Rapide mi tien kuris &mdash;
+estis &#349;i! Jes, estis &#349;i, sed kiel mi &#349;in trovis? Sur
+la genuo de Jens, kun la brakoj &#265;irka&#365; lia kolo
+&mdash; ekterurite &#265;iu forkuris sian vojon, kaj mi staris,
+kvaza&#365; mi estis tuj falonta en abismon. La suno
+trovis min sur tiu sama loko, estis al mi malvarmege
+&mdash; mi tremis kiel poplofolio. Ho, vi
+mizera trompa malvirtigita mondo!</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 9-an de Marto 1713.</h3>
+
+<p>Mi &#349;in vidis por la unua fojo post tiu pekoplena
+nokto. Subita ru&#285;i&#285;o trakuris &#349;ian viza&#285;on,
+&#349;i &#265;irka&#365;rigardis en la &#265;ambro por ne vidi min.
+Mi sentis, ke mi fari&#285;as malvarma kaj varma
+samtempe. En la momento, kiam ni estis solaj, <span class="pagxnumero">31</span>
+&#349;i preteriris min rapide kaj diris kun duone fermitaj
+okuloj: "<i lang="fr">Silence!</i>" Samtempe &#349;i premis
+mian manon, kaj jen &#349;i estis ekster la &#265;ambro.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 13-an de Aprilo 1713.</h3>
+
+<p>&#264;iuj en la bieno scias &#265;ion: La sinjoro, la
+sinjorino, tuta la bieno tion scias, kaj estas
+<i>Mamsel Lapus</i>, kiu &#285;in malkovris kaj publikigis.
+La juna fra&#365;lino volonte &#349;in mok&#349;ercis; sed tion
+&#349;i bone enskribis en sian memoron. Neniu
+rimarkis, ke tiu ruza virino komprenas la danan
+lingvon, kaj tial oni kelkfoje ne singarde diris
+ion, pri kio &#349;i eksciis la veron. Poste &#349;i tiel
+longe spionadis, ke fine &#349;i sukcesis vidi ilin kune
+en la lito.</p>
+
+<p>&#264;ielo! kia skandalo esti&#285;is el tio! La sinjoro
+&#265;irka&#365;-iradis kiel frenezulo kun sia pafilo por
+pafmortigi Jens&rsquo;on, sed Jens estis jam malproksime
+sur sia &#265;evalo. La juna fra&#365;lino sidis kiel
+malliberulino en la angulsalono, por ke la sinjoro
+ne faru al &#349;i malbonon. Kara &#265;ielo! Kiel tio
+fini&#285;os? Mi tremas &#265;iufoje, kiam mi a&#365;das lian
+vo&#265;on. Mia konscienco min kondamnas kaj
+faras min timemulo. Pento kaj timego tiel min
+atakis, ke amo kaj &#309;aluzo estas tute pelitaj el mia
+brusto. Ho, ke mi estu kvindek mejlojn sub la
+tero!</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 14-an de Aprilo 1713.</h3>
+
+<p>Jens estis tie &#265;i. Li venis en la nokto en mian
+&#265;ambron por eka&#365;di, kiel &#265;io okazas. Li estis
+kvaza&#365; ebria homo, ploris kaj blasfemis samtempe.
+"Ne malka&#349;u, ke mi estis tie &#265;i," li diris, kiam
+li iris for, "alie vi estos morta homo!" Li sendube
+plenumos sian promeson; kaj mi estu singarda.
+Sed kion li do intencas? Li mem ne scias tion.</p>
+<p class="pagxnumero">32</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 17-an de Aprilo 1713.</h3>
+
+<p>La juna fra&#365;lino malaperis!</p>
+
+<p>Estintan nokton &#349;i forkuris tra la fenestro. Jens
+sen dubo estis tie &#265;i por forkonduki &#349;in, &#265;ar iu
+renkontis meznokte du personojn sur unu &#265;evalo,
+sed pro la mallumeco li ne povis vidi, &#265;u amba&#365;
+estas viroj. Tio okazis sur la vojo al Viborg, kaj
+ni &#265;iuj estis eksterdome la tutan tagon por ser&#265;i.
+Ni revenis ne trovinte ilin. Mi scii&#285;is, ke ili transiris
+la ponton de Skjerno, sed mi estas prudenta
+kaj ne venos tro proksime al ili.</p>
+
+<p>Ve, ve al la mondo, en kiu ni vivas! Ve al
+mia kompatinda sinjoro! Li certe mortos pro tio.
+Li ku&#349;as, kaj al neniu estas permesate viziti lin.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 20-an de Aprilo 1713.</h3>
+
+<p>Hodia&#365; la sinjoro venigis min al si. Ho, kara
+Dio! Kiel pala li estis, kiajn kavi&#285;intajn vangojn
+li havis! Mi preska&#365; povus diri, ke li jam ne vivas.</p>
+
+<p>"Morten!" li diris, kiam mi eniris. "&#264;u tio estas
+vi? Venu &#265;i tien al mi!"</p>
+
+<p>Tuj kiam mi a&#365;dis lian vo&#265;on, mi ekploris.
+&#264;ar estis, kvaza&#365; lia vo&#265;o venis el barelo, kaj
+kiam li vokis tra la pordego: "Morten! Venu kun
+la hundoj!", tiam estis, kvaza&#365; la bieno renversi&#285;us,
+kaj kokoj kaj anasoj ekflugis &#265;irka&#365;e kun
+timego. Sed tiam li parolis malla&#365;te, tiel flustre,
+ke mia koro estis rompi&#285;onta.</p>
+
+<p>"Morten!" li diris, "&#265;u vi ne vidis skolopojn?"</p>
+
+<p>"Ne, via mo&#349;to!" mi respondis plorante. "Mi
+tute ne estis eksterdome."</p>
+
+<p>"Ho, vi ne estis?" li diris. "Mi ne plu pafos multajn!"</p>
+
+<p class="pagxnumero">33</p>
+
+<p>"Ho jes!" mi respondis. "Dio povas refoje helpi vin!"</p>
+
+<p>"Ne, Morten!" li diris, "kun mi &#265;io fini&#285;is. Se
+mi havus ankora&#365; Kresten!"</p>
+
+<p>Jen li retenis du larmojn, kiuj estis eni&#285;ontaj
+liajn kavajn okulojn.</p>
+
+<p>"Kie estas Vaillant?" li demandis.</p>
+
+<p>"&#284;i ku&#349;as &#265;e la kameno," mi respondis.</p>
+
+<p>"Voku &#285;in!" li diris.</p>
+
+<p>La hundo venis kaj ku&#349;igis la kapon sur la
+liton. La sinjoro longe frapetis &#285;in karese kaj
+rigardis &#285;in melankolie.</p>
+
+<p>"Vi estis por mi fidela knabo," li diris. "Vi ne
+min forlasis. Kiam mi estos mortinta, vi pafmortigu
+kaj enterigu &#285;in sub la granda frakseno ekster
+la enterigejo, sed pafu &#285;in bone, kaj ne lasu &#285;in
+diveni, kion vi intencas &mdash; promesu tion al mi!"</p>
+
+<p>"Jes, via mo&#349;to!" mi respondis.</p>
+
+<p>"&#284;i apartenos al neniu alia," li diris, refalante
+sur la kapkusenon. "Mian &#265;as&#265;evalon kaj la pafilon
+kaj mian portepeon vi heredos; mian blankfruntan
+&#265;evalon vi neniam forlasos; se &#285;i esti&#285;os
+tiel a&#285;a, ke &#285;i ne povos plu man&#285;i, tiam mortpafu
+&#285;in."</p>
+
+<p>"Jes, kara sinjoro!" mi respondis; mi preska&#365;
+ne povis diri tion pro plorado.</p>
+
+<p>"Kaj jen," li diris, "ku&#349;as papera saketo sur
+la tablo, vi &#285;in heredu pro viaj bonaj servoj. &mdash; Nun
+iru, Morten! kaj pre&#285;u al Dio por mia kulpa
+animo!"</p>
+
+<p>Mi kisis lian manon, kiun li etendis al mi, kaj
+&#349;anceliris al mia &#265;ambro &mdash; ho! Dio donu al li
+feli&#265;an morton! Li estis por mi tiel bona kaj favora
+sinjoro!</p>
+
+<p class="pagxnumero">34</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 3-an de Majo 1713.</h3>
+
+<p>Fine anka&#365; li mortis! Nun mi havas plu
+nenian amikon sur la tero. &mdash; &#264;i tie mi ne volas
+resti; mi volas foriri en la mondon por senigi
+min je miaj melankoliaj pensadoj &mdash;. Kompatinda
+Vaillant! Kiam mi ekprenis la pafilon, &#285;i
+saltis &#265;irka&#365;e tiel &#285;oja, &#285;i ne sciis, ke mi kondukas
+&#285;in al la morto &mdash;. Ne! tian ekpafon mi
+faros neniam plu dum mia vivo; kiam mi stre&#265;is
+la &#265;anon kaj &#285;i tion a&#365;dis, svingis la voston kaj
+&#265;irka&#365;rigardis, &#285;i atendis &#265;asota&#309;on kaj tute ne
+pensis, ke la kuglo estis destinata por &#285;i mem;
+kiam la pulvo ekbrulis, kaj &#285;i konvulsie ku&#349;is
+tere, estis, kvaza&#365; mia koro estis saltonta el mia
+brusto. Ho, mia kara, mortinta sinjoro! Tio
+estis la lasta, la plej malfacila servo, kiun mi
+faris por vi.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Sur&#349;ipe apud Thune</span>, la 17-an de Majo 1713.</h3>
+
+<p>Duan fojon &mdash; eble lastan fojon &mdash; mi adia&#365;as
+vin, ho mia kara naski&#285;lando! Adia&#365;, ho verda
+arbaro &mdash; kaj bruna stepo! Adia&#365; &#265;iu &#285;ojo de
+mia juna a&#285;o! Pli malpeza estis mia koro, kiam
+anta&#365; du jaroj mi trafendis tiujn &#265;i ondojn; tiam
+mi havis mian bonan sinjoron, nun li ripozas
+en sia tombo, same kiel mia junkro; kaj &#349;i &mdash;
+kiun mi volonte forgesus &mdash; vagadas en la mondo,
+Dio scias kie kaj kiel. Mi do provos la ludadon
+de la sorto kaj man&#285;os mian panon inter fremduloj.
+Jes! la militon mi provos! &#284;i donos panon
+a&#365; morton! La blankfrunta &#265;evalo kaj mi iros
+kune, &#285;i estas mia lasta amiko en la mondo.</p>
+
+<p class="pagxnumero">35</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Svedujo</span>, la 13-an de Junio 1716.</h3>
+
+<p>&#264;i tie mi sidas kiel milit-kaptito en fremda
+lando. &#284;is nun mia glavo min helpis. Mia
+kolonelo kaj mi batalis kontra&#365; malamikoj; sed ni
+estis du kontra&#365; dek. Ho ve, mia kompatinda
+&#265;evalo! Vi devis morti &mdash; ho ke mi mortu anka&#365;!</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Stockholm</span>, la 14-an de Junio 1716.</h3>
+
+<p>Tio ne povas da&#365;ri pli longe! Ili min trenis
+de unu fortika&#309;o al alia; ili allogis kaj minacis
+min, por ke mi soldati&#285;u, sed prefere mi pereos
+en subtera malliberejo ol batali kontra&#365; mia propra
+re&#285;o kaj estro. Ankora&#365; pli volonte mi havus
+mian liberecon. Mi klopodos &#285;in akiri a&#365; trovi
+la morton!</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Nordk&#248;ping</span>, la 3-an de Februaro 1718.</h3>
+
+<p>Fine kaj spite al &#265;io mi esti&#285;is sveda soldato!
+Kvankam mi kiel eble plej singarde min ka&#349;is
+kiel &#265;asota&#309;o en arbaro kaj meze de &#349;tonegoj,
+tamen ili min trovis. Kion alian mi devus fari?
+Pli bone estas sub la bona &#265;ielo de Dio inter
+glavoj kaj kanonoj ol inter kvar muroj de malliberejo!
+Ili promesis al mi, ke neniam mi batalos
+kontra&#365; miaj samlandanoj, sed nur kontra&#365; Grandrusoj
+&mdash; ili eble havas la veran kuglon kun la
+nomo de Morten Vinge sur &#285;i.</p>
+
+<p class="pagxnumero">36</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Siberujo</span>, la 15-an de Majo 1721.</h3>
+
+<p>Sinjoro mia Dio! Kiel strangaj estas viaj vojoj!
+Multajn milojn da mejloj de Danujo mi estas tie
+&#265;i en duone sova&#285;a kaj zorgoplena lando; mi
+iras trans frostitajn riverojn kaj vagas en la ne&#285;o
+&#285;is miaj genuoj; sed hejme la arbaro kaj la kamparo
+surmetis sian verdan somer-vesta&#309;on. Ekster
+mia malnova &#265;ambrofenestro staras la pomujo
+plena je floroj, la kanabeno kantas en la grosarbeta&#309;o,
+la sturno sidas sur la pre&#285;ejo kaj flutas
+sian &#285;ojan melodion, kaj la ala&#365;do kantas alte
+en la nuboj. Tie &#265;i blekas vulpoj kaj ursoj; akcipitroj
+kaj korvoj blekas en la nigraj arbaroj.
+Kie do fini&#285;os tiu &#265;i dezerto? Ve! kie fini&#285;os
+mia mizera vivo?</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Riga</span>, la 2-an de Septembro 1743.</h3>
+
+<p>&#264;u mi unu fojon &#285;isvivos la tagon, kiam mi
+revidos mian naski&#285;landon? Dum longaj zorgoplenaj
+jaroj, dum dudek-kvar vintroj mi &#265;asadis
+zibelojn kaj mustelojn en la arbaroj de Siberujo!
+Kiel longe jam tedis min la vivo! Sed pacience
+mi volas atendi, &#285;is kiam mia Dio kaj savinto
+min vokos. Eble li volas, ke miaj lacaj membroj
+ripozu en la tero de mia patrujo &mdash;. Ho, mi vidas
+suprentirita la danan flagon, la karan signon de
+la Kruco kaj de la Savinto! Mia animo, gloru la
+Sinjoron! &#264;io, kio estas en mi, gloru lian sanktan
+nomon.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Falster</span>, la 23-an de Oktobro 1743.</h3>
+
+<p>Mi estas tute proksime de la morto a&#365; tre malproksime
+de &#285;i! En ventego kaj malbonega vetero <span class="pagxnumero">37</span>
+mi alproksimi&#285;is al mia amata naski&#285;lando.
+La ondegoj bategis nian &#349;ipon kaj minacis engluti
+nin! Sed la Sinjoro savis min, lia mano min subtenis
+&mdash;, li ne volas nun retiri &#285;in de mi, kvankam
+malri&#265;a kaj duone nuda mi estas ironta inter
+fremduloj.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Corselidse</span>, la 2-an de Novembro 1743.</h3>
+
+<p>Mi trovis rifu&#285;ejon kontra&#365; la ventego de la
+mondo; pia kaj nobla sinjoro, preninte min en
+sian servon, promesis zorgi pri mi &#285;is mia morto.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Corselidse</span>, la 1-an de Majo 1744.</h3>
+
+<p>Kiel belega lando estas ja &#265;i tiu! &#264;io en plena
+florado! Verdaj arbaroj kaj verdaj herbejoj! Floroj
+&#265;ie! En Siberujo estas ankora&#365; vintro. Dio estu
+glorata pro tia inter&#349;an&#285;o!</p>
+
+<p>Mia sinjoro multe min amas, ofte mi devas
+sidi multajn horojn kaj rakonti al li pri milito kaj
+pri &#265;iuj landoj, kiujn mi travagadis. Kaj se li
+volonte a&#365;skultas, mi volonte rakontas; &#285;ojigas
+min, rememorigi al mi miajn multajn suferitajn
+malfeli&#265;ojn.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Corselidse</span>, la 2-an de Julio 1744.</h3>
+
+<p>Ho, kompatema Dio! tiu maldol&#265;a pokalo ne
+estis ankora&#365; malplenigita! &#264;u la iama vundo
+refoje devas esti &#349;ire malfermata!? Jes, &#265;ar tio
+pla&#265;is al vi! &mdash; Mi &#349;in revidis &mdash; &#349;in? ho ne!
+ne &#349;in! falintan an&#285;elon mi vidis, figuron de la
+mallumo &mdash;; ofte mi deziris esti mortinta, sed
+nun &mdash; mi malamas la vivon &mdash; mi ne povas plu
+skribi &mdash; &mdash;</p>
+
+<p class="pagxnumero">38</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Corselidse</span>, la 8-an de A&#365;gusto 1744.</h3>
+
+<p>Ne estas pro plezuro, ke mi reprenis la plumon;
+sed se iu ekvidos tiun &#265;i taglibron post mia morto,
+tiam li vidos, kiel la peko punas la pekulon.</p>
+
+<p>Tiun mal&#285;ojigan tagon mi distris min per promenado
+en nia bela &#285;ardeno. Kiam mi preteriris
+malfermitan kradpordon, tie staris viro, kies
+viza&#285;o &#349;ajnis al mi konata, tamen la densa nigregriza
+barbo kaj malgajega rigardo preska&#365; min
+timigis.</p>
+
+<p>"&#264;u vi estas anka&#365; tie &#265;i?" diris li grimacante.
+La bastono defalis de mia mano, kaj &#265;iuj
+miaj membroj ektremis &mdash; tio estis Jens!</p>
+
+<p>"Kara mia Dio!" mi diris; "&#265;u vin mi renkontas
+tie &#265;i? Kie estas fra&#365;lino Sofia?"</p>
+
+<p>Li eligis la&#365;tan blasfemon: "La diablo prenis
+la fra&#365;linon kaj e&#265; la virinecon; sed &#265;u vi volas
+vidi mian kore amatan edzinon, jen tie &#349;i estas
+kaj sarkas. Sofi&rsquo;!" li ekkriis, "jen estas iama
+konato!"</p>
+
+<p>&#348;i sin turnis duone &mdash; &#349;i estis surgenue tri
+pa&#349;ojn de mi &mdash;, rigardis min unu momenton kaj
+denove eksarkis. Mi ekvidis e&#265; ne unu movon
+sur &#349;ia viza&#285;o &mdash; tiu viza&#285;o! tiu iam tiel belega
+viza&#285;o! kiel &#285;i &#349;an&#285;i&#285;is! Paleflava, kovrita je
+sulkoj; melankolia &#285;i aspektis, kvaza&#365; &#285;i ridetis
+neniam. Lar&#285;borda &#265;apelo kun longaj &#265;ifonoj de
+nigra punta&#309;o &#285;in faris ankora&#365; pli malhela. Malpuraj
+vesta&#309;a&#265;oj, kiuj iam estis elegantaj kaj belegaj,
+pendis &#265;irka&#365; &#349;ia dika, malgracia korpo.
+Mi sentis, ke mi tuj svenos. Min ekkaptis timo,
+abomeno, kvaza&#365; mi subite vidis serpenton. Mi
+ne povis paroli, nek formovi min de tiu loko.</p>
+
+<p class="pagxnumero">39</p>
+
+<p>Jens eligis min de tiu stato. Li ekkriis: "Nun
+&#349;i ne estas plu tiel bela kiel en tiu nokto, kiam
+&#349;i en&#349;teli&#285;is en vian liton!"</p>
+
+<p>Mi ektremis.</p>
+
+<p>"Oruma&#309;o eluzi&#285;is," li diris plue, "sed la belan
+ha&#365;ton &#349;i havas ankora&#365;, fiera kaj malica &#349;i estas
+ankora&#365;, kaj la bu&#349;on &#349;i povas movadi. He! via
+sinjorina mo&#349;to! Parolu iom kun ni!"</p>
+
+<p>&#348;i silentis kaj &#349;ajnigis, ke &#349;i tion ne a&#365;dis,
+kvankam li parolis sufi&#265;e la&#365;te.</p>
+
+<p>"Nun &#349;i ne volas," li diris, "sed post kiam ni
+rehejmi&#285;os, &#349;ia bu&#349;o estos kvaza&#365; movi&#285;anta
+klaketilo. <span class="originalajxo">Cu</span><span class="korektajxo">&#264;u</span> vi ne havas ion por mi pro memoro
+al nia iama amikeco, Morten?"</p>
+
+<p>Mi donis al li kelkan monon kaj foriris kvaza&#365;
+en son&#285;o en nian &#285;ardenon. &#264;e la &#285;ardenpordo
+staris mia sinjoro.</p>
+
+<p>"&#264;u vi konas tiujn homojn?" li demandis.</p>
+
+<p>"Ho ve, vi bona Dio!" mi respondis. "Jes, mi
+konis ilin anta&#365; multaj jaroj."</p>
+
+<p>"Ili estas malbonaj homoj," li diris. "&#348;i estas
+malica kaj ekzilita, kaj li drinkas kiel porko. Ili
+lo&#285;as de anta&#365; kelkaj jaroj en domo &#265;e la marbordo!
+Li fi&#349;kaptas kaj dum la labortagoj &#349;i laboras
+en la &#285;ardeno. &#264;u &#349;i devenas de honesta popolo?"</p>
+
+<p>Tiam miaj larmoj ekfluis kaj senpezigis mian
+premitan koron. Mi rakontis al li, kiuj ili estas,
+kaj lia teruro estis tiel granda kiel mia mal&#285;ojo.</p>
+
+<p class="pagxnumero">40</p>
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Corselidse</span>, la 14-an de Septembro 1744.</h3>
+
+<p>Mi dubas pri tio, &#265;u mi da&#365;re restos en tiu
+&#265;i loko. Mia lo&#285;ado tie &#265;i tute ne plu pla&#265;as al
+mi, de kiam mi scias, ke mi estas en &#349;ia proksimeco,
+kaj &#265;ar mi ne &#265;iam povas eviti &#349;in. Mi
+ankora&#365; ne parolis kun &#349;i, &#265;ar mi &#349;in evitas kiel
+demonon. Jens ser&#265;as min kun trudemo, kiu pla&#265;as
+nek al mi nek al mia sinjoro. Kiam mi flaras
+lian brandodoran spiradon, tiam estas al mi, kvaza&#365;
+iu prezentas al mi venenon por trinki.</p>
+
+<p>Li rakontis al mi sian historion &mdash; ho, kiel
+terura, kiel abomena &#285;i estas! En Danujo, en
+Germanujo ili vagadis de unu urbo al alia &mdash;
+li ludadis la kornon, kaj &#349;i kantadis kaj ludadis
+sur la liuto; per tio ili perlaboris sian panon, kaj
+kiam tio ne sufi&#265;is plu, &#349;i komencis metion, kiu
+dis&#349;iras mian koron, kiam mi pensas pri tio.
+Fine anka&#365; tio devis fini, kaj ili estus pereontaj
+pro malhavo, se mia sinjoro ne estus kompatinta
+ilin. &mdash; Dio pardonu! Mi povus deziri denove
+esti en Siberujo.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Corselidse</span>, la 1-an de Majo 1745.</h3>
+
+<p>Dio benu mian noblan sinjoron! Li divenis
+mian deziron morti en mia naski&#285;loko, kaj tial
+ekhavigis al mi bonan oficon &#265;e nova sinjoro en
+Thiele. Mardon mi forvoja&#285;os per &#349;ipo de Stubbekj&#248;bing.
+Dio eterne rekompencu lin pro tio!</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Sur&#349;ipe inter S&#228;lland kaj Sams&#248;</span>, la 4-an de Junio 1745.</h3>
+
+<p>"Ne timu tiun, kiu mortigas nur la korpon;
+sed timu tiun, kiu ruinigas samtempe korpon kaj
+animon!"</p>
+
+<p class="pagxnumero">41</p>
+
+<p>Mi sentas la forton de tiuj vortoj de Dio.</p>
+
+<p>Kiam mi staris en mia juneco sur tiuj &#265;i ondoj
+anta&#365; la kugloj de la svedoj, tiam mi sentis min
+pli bona, ol kiam mi vidis la falintan an&#285;elon de
+mia juneco en la &#285;ardeno de Corselidse. Glavoj
+kaj kugloj, batoj kaj pikoj, vundo kaj morto estas
+nenio kompare kun la perdi&#285;o de la amo kaj kompare
+kun ruini&#285;o de senkulpa animo. Se mi estus
+vidinta tiam dis&#349;irita de sova&#285;aj bestoj &#349;ian belegan
+korpon, tio ne povus tiel premi mian bruston
+kiel en la tempo, kiam mi &#349;in revidis insultata,
+ruinigita, malestimata kaj perdita sen savo. Kiam
+&#349;i ku&#349;is tie kaj sarkadis la teron, &#349;ajnis al mi,
+kvaza&#365; &#349;i enterigis mian lastan esperon, mian
+lastan resta&#309;on de kredo al honoro kaj virto.</p>
+
+<p>Sed mi diros, kiel &#265;iam diris en Siberujo mia
+kunkaptito, la maljuna turko, meze de la plej
+grandaj mizeroj: "Dio estas granda!" Jes, kaj
+kompatema! Li povas kaj volas fari multe pli ol
+ni kompatindaj homoj komprenas.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 4-an de Julio 1745.</h3>
+
+<p>Fine mia &#349;ipo eniris mian lastan havenon! Dum
+pli ol tridek jaroj mi vagadis &#265;irka&#365;e sur la sova&#285;a
+haveno de la mondo por fini tie, kie mi
+komencis. Kion mi faris en tiuj jaroj? Kion mi
+gajnis? Tombon &mdash; ripozejon &#265;e miaj praavoj.
+Tio estas nenio kaj tamen ne tiel malmulte; mi
+havas amikojn, konatojn sur kaj sub la tero. Tie
+staras ankora&#365; la pomarbo ekster mia fenestro,
+&#285;i esti&#285;is pli a&#285;a, sed forteco estas en &#285;ia trunko,
+uraganoj kurbigis &#285;ian kapon, kaj sur &#285;iaj bran&#265;oj
+kreskas musko kiel grizaj haroj sur la kapo de
+maljunulo. &#264;e la pre&#285;eja muro mi vidas la grandan <span class="pagxnumero">42</span>
+fraksenon, sub kies blanka radiko mi enterigis
+la kompatindan Vaillant. Tiamaniere mi rekonas
+multajn arbojn, multajn erike-kovritajn alta&#309;ojn kaj
+e&#265; la senvivajn &#349;tonojn starantajn ne&#349;an&#285;e dum
+miljaroj, kaj kiuj vidas generacion post generacio
+kreski kaj velki. La generacio, kiun mi konis,
+anka&#365; malaperis. Nova sinjoro, novaj servistoj
+&mdash; mi estas fremdulo, alilandulo inter ili &#265;iuj.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 2-an de Septembro 1749.</h3>
+
+<p>Hodia&#365; forpasis kvindek-ses jaroj, de kiam
+mi vidis la lumon de la mondo! Sinjoro Dio!
+kie estas tiuj jaroj? tiuj multaj miloj da tagoj?
+Kie estas la &#285;ojoj de mia juneco? Ili estas &#265;e
+miaj tiamaj amikoj. &mdash; Estis en &#265;i tiu sezono; ni
+vere &#285;uis la plezurojn de la &#265;asado. Kiel &#285;oje
+tio okazis, kiam ni eliris en la matenon! La &#265;asistoj
+ekkriis, kaj la hundoj bojis, kaj la &#265;evaloj
+piedfrapetadis tiel senpacience kiel ni mem. Ni
+ser&#265;is jen perdrikojn sur la erikejo, jen la cervojn
+en la arbaro &mdash;, kun ludado kaj kantado ni iris
+hejmen. Nun &#265;io estas tie &#265;i silenta kiel en
+mona&#293;ejo, la sinjoro tute ne sin okupas pri &#265;asado.
+Silenteme kaj sole la &#265;asisto eliras, kaj
+senparole li revenas: Tiu generacio estas mal&#285;oja
+kiel mi mem.</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">Thiele</span>, la 12-an de Januaro 1751.</h3>
+
+<p>Estas trankvila belega vintronokto! &#264;io, kion
+mi vidas, estas blua kaj blanka. La luno forpelis
+anta&#365; si la stelojn, &#265;ar &#285;i volas lumi sola. Tiel
+bele &#285;i lumis anka&#365; foje &mdash; anta&#365; multaj jaroj, kiam
+mi kondukis la veturilon de fra&#365;lino Sofia. Mia
+juna amo lumis tiel hele kaj &#285;oje kiel la luno,
+kaj &#349;ia estis anka&#365; pura kaj nemakulita kiel la
+&#309;us falinta ne&#285;o. Nun mia amo estas malluma <span class="pagxnumero">43</span>
+kiel la erikejo, kiam vintre la ne&#285;o forfandi&#285;is,
+kaj &#349;ia &mdash; se &#349;i vivas ankora&#365; &mdash; certe estas
+simila je valo de Siberujo post superakvi&#285;o, plena
+je mallumaj serpentformaj riveretoj plen&#349;utitaj de
+alta&#309;etoj kaj renversitaj arboj.</p>
+
+<p>"Jes, Sinjoro! Sinjoro! Se vi trafas iun per
+granda puno pro malbonaj faroj, tiam vi faras
+tion, por ke lia mizera korpo forfandi&#285;u kiel tineo;
+certege! &#264;iuj homoj estas vanta&#309;o!"</p>
+
+
+
+<h3 class="dato"><span class="lokonomo">F&#248;ulum</span>, la 12-an de Majo 1753.</h3>
+
+<p>Diman&#265;on por la unua fojo mi funkciis kiel
+dekano de Thiele kaj Vinge. La favora sinjoro
+venigis min tien &#265;i, kiam li estis mortonta. Nun
+mi lo&#285;as en la domo de mia patro; sed mi lo&#285;as
+tutsola. &#264;iuj amikoj de mia juneco jam delonge
+mortis; nur mi postrestis kiel senfolia arbo sur
+la erikejo, sed post mallonga tempo mi ripozos &#265;e
+ili kaj estos la lasta de mia generacio. &#264;i tiuj
+pa&#285;oj estos miaj postsignoj.</p>
+
+<p>Se iu &mdash; kiam mi estos mortinta kaj for &mdash; legos
+ilin, tiam li &#285;emos dirante:</p>
+
+<div class="poezio">
+<span class="i0">"Kiel la herbo estas nia vivo,</span><br />
+<span class="i0">Kiel la flor&rsquo; staranta sur la kampo</span><br />
+<span class="i0">En plena belegeco, sed sen forto. &mdash;</span><br />
+<span class="i0">&#264;ar kiam vento blovas trans la floron,</span><br />
+<span class="i0">Rompi&#285;as la trunket&rsquo;, perdi&#285;as belega&#309;o,</span><br />
+<span class="i0">Kaj oni e&#265; ne scias, kie &#285;i iam staris. &mdash;</span><br />
+
+<span class="i-2">Sed la kompatemo de Dio estas de eterneco &#285;is eterneco."</span><br />
+</div>
+
+<div id="Marica">
+<h3>
+Maksimoj
+kaj
+Pensoj.</h3>
+
+<p>De
+Markizo de Maric&#225;.</p>
+
+
+<p class="plimalgranda">
+La a&#365;toro, Markizo de Maric&#225; (Marik&#225;) estas la plej fama
+brazila moralisto.</p>
+
+<p class="pagxnumero">47</p>
+
+<hr />
+
+<p>La bonfarado estas &#265;iam feli&#265;iga kaj &#285;ustatempa,
+se la prudento &#285;in direktas kaj rekomendas.</p>
+
+<hr />
+
+<p>La mal&#349;paremulo povas esti beda&#365;rata, sed la
+avarulo estas preska&#365; &#265;iam mal&#349;atata.</p>
+
+<hr />
+
+<p>La intereso klarigas la plej malfacilajn kaj malsimplajn fenomenojn de la socia vivo.</p>
+
+<hr />
+
+<p>La sensa&#285;a agemo estas pli ruiniga ol la mallaboremo.</p>
+
+<hr />
+
+<p>Malri&#265;eco kaj mallaboremo lo&#285;as kune.</p>
+
+<hr />
+
+<p>La fantazio estas la paradizo de l&rsquo; feli&#265;uloj kaj la infero de l&rsquo; malfeli&#265;uloj.</p>
+
+<hr />
+
+<p>Oni povas kunigi &#265;iujn virtojn, sed ne kunamasigi &#265;iujn malvirtojn.</p>
+
+<hr />
+
+<p class="pagxnumero">48</p>
+
+<p>Neniu registaro estas bona por la malbonaj homoj.</p>
+
+<hr />
+
+<p>La avarulo estas la plej lojala kaj fidela gardanto de la hava&#309;o de siaj heredontoj.</p>
+
+<hr />
+
+<p>La sincereco estas multfoje la&#365;data, sed neniam enviata.</p>
+
+<hr />
+
+<p>La timo kaj la entuziasmo infektas.</p>
+
+<hr />
+
+<p>Kiu al Dio fidas kaj esperas, tiu neniam malesperas.</p>
+
+<hr />
+
+<p>La &#285;entileco instruas: maski por ne ofendi.</p>
+
+<hr />
+
+<p>La homa vivo sen religio estas voja&#285;o sen direktilo.</p>
+
+<hr />
+
+<p>Kiu pli multe timas Dion, tiu malpli multe timas la homojn.</p>
+
+<hr />
+
+<p>La modesteco orumas la talentojn, la vanteco ilin senbriligas.</p>
+
+<hr />
+
+<p>Se la popolo ne kredas al la honesteco, la malmoraleco estas &#285;enerala.</p>
+
+<hr />
+
+<p>Kiel la spaco enhavas &#265;iujn korpojn, tiel la ambicio enhavas &#265;iujn pasiojn.</p>
+
+<hr />
+
+<p>La homoj plej multe respektataj ne &#265;iuokaze estas la plej multe respektindaj.</p>
+
+<hr />
+
+<p class="respondeceolino">El la portugala lingvo tradukis <i>A. Couto Fernandes</i>.</p>
+</div>
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Taglibro de Vilag-pedelo, by 
+Steen Steensen Blicher
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TAGLIBRO DE VILAGX-PEDELO ***
+
+***** This file should be named 22901-h.htm or 22901-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/2/2/9/0/22901/
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner and the Online
+Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/22901-h/images/emblemo.png b/22901-h/images/emblemo.png
new file mode 100644
index 0000000..084850e
--- /dev/null
+++ b/22901-h/images/emblemo.png
diff --git a/22901-page-images/f001.png b/22901-page-images/f001.png
new file mode 100644
index 0000000..2ee857c
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/f001.png
diff --git a/22901-page-images/f002.png b/22901-page-images/f002.png
new file mode 100644
index 0000000..da9eb82
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/f002.png
diff --git a/22901-page-images/p004.png b/22901-page-images/p004.png
new file mode 100644
index 0000000..daece05
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p004.png
diff --git a/22901-page-images/p005.png b/22901-page-images/p005.png
new file mode 100644
index 0000000..61bcdf8
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p005.png
diff --git a/22901-page-images/p006.png b/22901-page-images/p006.png
new file mode 100644
index 0000000..370eca4
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p006.png
diff --git a/22901-page-images/p007.png b/22901-page-images/p007.png
new file mode 100644
index 0000000..496bb20
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p007.png
diff --git a/22901-page-images/p008.png b/22901-page-images/p008.png
new file mode 100644
index 0000000..6c289a4
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p008.png
diff --git a/22901-page-images/p009.png b/22901-page-images/p009.png
new file mode 100644
index 0000000..b543c2d
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p009.png
diff --git a/22901-page-images/p010.png b/22901-page-images/p010.png
new file mode 100644
index 0000000..5c115ad
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p010.png
diff --git a/22901-page-images/p011.png b/22901-page-images/p011.png
new file mode 100644
index 0000000..ae6570c
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p011.png
diff --git a/22901-page-images/p012.png b/22901-page-images/p012.png
new file mode 100644
index 0000000..5240bf4
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p012.png
diff --git a/22901-page-images/p013.png b/22901-page-images/p013.png
new file mode 100644
index 0000000..ff546a0
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p013.png
diff --git a/22901-page-images/p014.png b/22901-page-images/p014.png
new file mode 100644
index 0000000..22dbc24
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p014.png
diff --git a/22901-page-images/p015.png b/22901-page-images/p015.png
new file mode 100644
index 0000000..632f4fa
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p015.png
diff --git a/22901-page-images/p016.png b/22901-page-images/p016.png
new file mode 100644
index 0000000..47563f2
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p016.png
diff --git a/22901-page-images/p017.png b/22901-page-images/p017.png
new file mode 100644
index 0000000..5687b27
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p017.png
diff --git a/22901-page-images/p018.png b/22901-page-images/p018.png
new file mode 100644
index 0000000..18aadfb
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p018.png
diff --git a/22901-page-images/p019.png b/22901-page-images/p019.png
new file mode 100644
index 0000000..850a4fb
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p019.png
diff --git a/22901-page-images/p020.png b/22901-page-images/p020.png
new file mode 100644
index 0000000..b4b6923
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p020.png
diff --git a/22901-page-images/p021.png b/22901-page-images/p021.png
new file mode 100644
index 0000000..db6257a
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p021.png
diff --git a/22901-page-images/p022.png b/22901-page-images/p022.png
new file mode 100644
index 0000000..991c528
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p022.png
diff --git a/22901-page-images/p023.png b/22901-page-images/p023.png
new file mode 100644
index 0000000..0f2f33b
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p023.png
diff --git a/22901-page-images/p024.png b/22901-page-images/p024.png
new file mode 100644
index 0000000..ae8d2b2
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p024.png
diff --git a/22901-page-images/p025.png b/22901-page-images/p025.png
new file mode 100644
index 0000000..d10b1ec
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p025.png
diff --git a/22901-page-images/p026.png b/22901-page-images/p026.png
new file mode 100644
index 0000000..3b4a1b5
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p026.png
diff --git a/22901-page-images/p027.png b/22901-page-images/p027.png
new file mode 100644
index 0000000..6ac17b5
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p027.png
diff --git a/22901-page-images/p028.png b/22901-page-images/p028.png
new file mode 100644
index 0000000..2c9a909
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p028.png
diff --git a/22901-page-images/p029.png b/22901-page-images/p029.png
new file mode 100644
index 0000000..9600130
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p029.png
diff --git a/22901-page-images/p030.png b/22901-page-images/p030.png
new file mode 100644
index 0000000..713ec05
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p030.png
diff --git a/22901-page-images/p031.png b/22901-page-images/p031.png
new file mode 100644
index 0000000..11f6207
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p031.png
diff --git a/22901-page-images/p032.png b/22901-page-images/p032.png
new file mode 100644
index 0000000..ef90626
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p032.png
diff --git a/22901-page-images/p033.png b/22901-page-images/p033.png
new file mode 100644
index 0000000..24acfbf
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p033.png
diff --git a/22901-page-images/p034.png b/22901-page-images/p034.png
new file mode 100644
index 0000000..04e1558
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p034.png
diff --git a/22901-page-images/p035.png b/22901-page-images/p035.png
new file mode 100644
index 0000000..b3952f0
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p035.png
diff --git a/22901-page-images/p036.png b/22901-page-images/p036.png
new file mode 100644
index 0000000..d460fd3
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p036.png
diff --git a/22901-page-images/p037.png b/22901-page-images/p037.png
new file mode 100644
index 0000000..629928f
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p037.png
diff --git a/22901-page-images/p038.png b/22901-page-images/p038.png
new file mode 100644
index 0000000..74df4b5
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p038.png
diff --git a/22901-page-images/p039.png b/22901-page-images/p039.png
new file mode 100644
index 0000000..0ffe648
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p039.png
diff --git a/22901-page-images/p040.png b/22901-page-images/p040.png
new file mode 100644
index 0000000..37305ff
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p040.png
diff --git a/22901-page-images/p041.png b/22901-page-images/p041.png
new file mode 100644
index 0000000..ad091be
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p041.png
diff --git a/22901-page-images/p042.png b/22901-page-images/p042.png
new file mode 100644
index 0000000..1e685ad
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p042.png
diff --git a/22901-page-images/p043.png b/22901-page-images/p043.png
new file mode 100644
index 0000000..862be0b
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p043.png
diff --git a/22901-page-images/p044.png b/22901-page-images/p044.png
new file mode 100644
index 0000000..9b1fea2
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p044.png
diff --git a/22901-page-images/p045.png b/22901-page-images/p045.png
new file mode 100644
index 0000000..726352e
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p045.png
diff --git a/22901-page-images/p046.png b/22901-page-images/p046.png
new file mode 100644
index 0000000..c3e63e6
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p046.png
diff --git a/22901-page-images/p047.png b/22901-page-images/p047.png
new file mode 100644
index 0000000..47ba754
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p047.png
diff --git a/22901-page-images/p048.png b/22901-page-images/p048.png
new file mode 100644
index 0000000..d8f68db
--- /dev/null
+++ b/22901-page-images/p048.png
diff --git a/22901.txt b/22901.txt
new file mode 100644
index 0000000..e169f55
--- /dev/null
+++ b/22901.txt
@@ -0,0 +1,1916 @@
+Project Gutenberg's Taglibro de Vilagx-pedelo, by Steen Steensen Blicher
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Taglibro de Vilagx-pedelo
+
+Author: Steen Steensen Blicher
+
+Translator: H. J. Bulthuis
+
+Release Date: October 5, 2007 [EBook #22901]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: ASCII
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TAGLIBRO DE VILAGX-PEDELO ***
+
+
+
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner and the Online
+Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net
+
+
+
+
+
+Noto de tekstpreparanto:
+
+En cxi tiu askia teksto, oni uzas la x-metodon por la cxapelitaj
+literoj. Ankaux, oni uzas la cxi-subajn kodojn anstataux aliaj
+signoj kiu mankas en la askia signaro.
+
+  [:a] a kun tremao
+  ['a] a kun dekstra korno
+  [^e] e kun cxapelo
+  ['e] e kun dekstra korno
+  [/o] o kun trastreko
+  [:o] o kun tremao
+
+
+
+
+
+Taglibro
+
+de Vilagx-pedelo
+
+de
+
+St. St. Blicher.
+
+Tradukis
+
+H. J. Bulthuis, L. K.
+
+
+Rekomendita de Esperantista Literatura Asocio.
+
+[Bildo: Butin & Jung Emblemo]
+
+1922
+
+Butin & Jung, Godesberg, Germanlando.
+
+
+En tiu cxi traduko mi skribis preskaux cxie la nomojn kiel en
+la dana teksto. Ekzemple:
+
+  F[/o]ulum    aux  F[:o]ulum
+  S[/o]ren     aux  S[:o]ren
+  Cornelius aux  Kornelius
+  Thiele    aux  Tile
+  Sams[/o]     aux  Sams[:o] ktp.
+
+
+Nur nomojn, kiujn oni renkontas ofte en la literaturo, mi skribis
+Esperante; ekzemple: Siberujo, Danujo ktp. Nur la klarigojn de la
+_latinaj_ kaj _francaj_ frazoj mi notis kiel mi trovis ilin en la
+dana verketo. Tie, kie la verkinto ne aldonis klarigojn, mi ankaux
+ne donis ilin en cxi tiu traduko. La traduko ne estas lauxvorta,
+sed iom libera kaj tute laux la reguloj de la Fundamento.
+
+_La tradukinto._
+
+
+
+Enkondukaj vortoj.
+
+Milton, la fama angla poeto, kies nomon cxiu konas, bezonis preskaux
+kvarcent pagxojn por priskribi en sia "Perdita Paradizo" la falon de
+Adamo kaj Evo kaj ilian forpeladon el la paradizo. Tion li povus
+fari, kopiante la unuan cxapitron de Genezo (_Voltaire_).
+
+Blicher, la dana verkisto, kies nomon konas preskaux neniu ekster
+Danujo kaj Norvegujo, verkis en la jaro 1824 romanon de granda
+morala kvalito kaj kun enhavo ne malpli granda ol tiu, trovata en la
+cxie legata cxefverko de Daniel de Foe, kaj bezonis nur 40-pagxan
+taglibron por efektivigi tiun mirindajxon.
+
+Lia verko pro tio kaj antaux multaj aliaj verkoj indas aperi en
+internacia vestajxo.
+
+Mi prenis sur min la taskon liveri gxin kaj esperas, ke gxi povu
+placxi al la legantaro de Esperantaj verkoj.
+
+_La tradukinto._
+
+
+
+F[/o]ulum[1], la 1-an de Januaro 1708.
+
+Dio donu al ni cxiuj gxojigan novjaron! Kaj gardu nian bonan sinjoron
+S[/o]ren! Li estingis la lumon hodiaux vespere, kaj patrino diras, ke
+li ne vivos gxis la venonta novjaro.
+
+La vespero tamen estis agrablega, kiam sinjoro S[/o]ren deprenis sian
+cxapon post la mangxado kaj diris, kiel li kutimis: "_Agamus
+gratias!_" Li fingre montris min anstataux Jens'on. Estis la unua
+fojo, ke mi legis mian latinan pregxon: pasis hodiaux unu jaro, ke
+Jens legis gxin; sed mi largxe malfermis la okulojn, cxar tiam mi
+komprenis nenian vorton, kaj nun mi povas kompreni la duonon de
+Cornelius.
+
+Tio antauxdiras al mi, ke mi farigxos predikisto en F[/o]ulum, ho
+kiel multe miaj gepatroj gxojus, se ili gxisvivus tian tagon! Kaj se
+Jens, la filo de la predikisto, povus estigxi episkopo en Viborg --
+kiel diras lia patro -- nu, kiu povas scii tion? Dio ordonas en cxio;
+lia volo farigxu! _Amen in nomine Jesu!_
+
+[Piednoto 1: En tiu cxi traduko la nomoj estas skribitaj kiel en la
+_dana_ teksto. Elparolu [/o] kiel _eu_ en la franca vorto _feu_.]
+
+
+
+F[/o]ulum, la 3-an de Septembro 1708.
+
+Hieraux mi atingis per helpo de Dio mian dekkvinan jaron. Jens ne
+povas plu fari min klera en latinajxo. Hejme mi estas pli diligenta
+ol li, mi legas, dum li iras kun Petro la cxasisto sur la kamparo.
+Tiamaniere li ne povos estigxi episkopo. La kompatinda sinjoro
+S[:o]ren! Li vidas tion klare, larmoj staras en liaj okuloj, kiam
+kelkfoje li diras al li: "_Mi fili! mi fili! otium est pulvinar
+diaboli!_"
+
+En novjaro ni komencos la grekan studadon, sinjoro S[:o]ren donis al mi
+la grekan testamenton. "Cxu tio ne estas stranga skribajxacxo? Tio
+estas ankoraux kiel akrigilo por viaj okuloj," diris li amike al mi
+kaj pincxis mian orelon, kion li cxiam faras, kiam li estas gxoja.
+Sed ha! Kiajn largxajn okulojn li montros vidante, ke mi jam kapablas
+legi rapide en mia testamento.
+
+
+
+F[/o]ulum, die St. Martini 1708.
+
+Finigxos malbone je Jens -- sinjoro S[/o]ren tiel koleris pri li,
+ke la tutan tagon li parolis al li dane; al mi li parolis latine. Unu
+fojon mi auxdis, ke li diris kvazaux al si mem: "_Vellem hunc esse
+filium meum!_"[2] Estis mi, pri kiu li parolis. Kiel Jens kriplige
+legis en sia Cicero. Mi bone scias kial, cxar antauxhieraux, kiam lia
+patro estis cxe edzigxofesto en Vinge, li estis kun Petro la cxasisto
+en la arbaro de Lindum, kaj -- Dio protektu nin! -- sovagxa virporko
+desxiris lian pantalonon. Li mensogis al sia patrino kaj diris, ke
+virbovo de Thiele faris tion, sed sxi donis al li fortan vangofrapon
+-- _habeat!_[3]
+
+[Piednoto 2: Mi dezirus, ke tiu cxi estus mia filo.]
+
+[Piednoto 3: Li havu gxin!]
+
+
+
+F[/o]ulum, Calendis Januar. 1709.
+
+_Proh dolor!_ Sinjoro S[/o]ren estas morta! _Vae me miserum!_ Kiam ni
+sidis cxetable kristnask-vesperon, li flanken sxovis sian kuleron kaj
+rigardis Jens'on longe kaj melankolie -- "_fregisti cor meum!_"[4]
+diris li gxemante kaj eniris la dormocxambron. Ho ve! li ne plu
+ellitigxis. Depost tiu tempo mi vizitis lin cxiutage, kaj li donis al
+mi multajn bonajn konsilojn kaj instruajxojn; sed nun mi lin vidos
+neniam plu.
+
+Jxauxdon mi lin vidis lastfoje; neniam mi forgesos, kion li diris
+farante al mi kvazaux paroladon kortusxantan: "Dio donu al mia filo
+honestan koron!" Li interplektis siajn malgrasajn manojn kaj, dum lia
+kapo refalis sur la kusenon, li flustris: "_Pater! In manus tuas
+committo spiritum meum!_"
+
+Tio estis liaj lastaj vortoj. Kiam mi vidis, ke la sinjorino levis la
+antauxtukon al la okuloj, mi kuris eksteren tute malgxoja. Eksterdome
+staris Jens ploranta. "_Seras dat poenas turpi poenitentia_,"[5]
+pensis mi; sed li falis sur mian kolon kaj ploregis. Dio pardonu al
+li lian petolemecon! Tio malgxojigis min plej multe.
+
+[Piednoto 4: Vi rompis mian koron.]
+
+[Piednoto 5: Lia pento venas tro malfrue.]
+
+
+
+F[/o]ulum, Pridie Iduum Januarii MDCCIX.
+
+Hieraux mia kara patro iris al Viborg por sercxi domon, kie mi povos
+tagmangxi, kiam mi iros lernejon. Kiom mi sopiris al tiu tempo! Mi
+legas la tutan tagon, sed la tagoj estas nun tiel mallongaj, kaj
+patrino diras, ke ne valoras legadi cxe lamplumo. Mi ne povas fini
+cxi tiun leteron al Tuticanus -- ho, estis tute alie, kiam vivis la
+bona sinjoro S[:o]ren! _Eheu! Mortuus est!_
+
+Cxi tiu vintro estas terura! Cxielo kaj tero kvazaux unuigxis;
+negxamaso sternigxas de nia tegmento gxis la garbejo. Estintan nokton
+Jens pafis du leporojn en nia brasikgxardeno -- li baldaux forgesis
+pri sia patro. Sed se la cxasisto Petro ekscios tion, li ekkoleregos.
+
+
+
+F[/o]ulum, Idibus Januarii MDCCIX.
+
+Patro ankoraux ne rehejmigxis, kaj la vetero estas ankoraux tre
+malbona -- se li nur ne perdas la vojon. Jen Jens lauxiras la
+garbejon kun pafilo kaj kelkaj birdoj en la mano -- li eniras. -- Tio
+estas perdrikoj, kiujn li pafis sur la tegmento de Mads Madsens. Li
+deziras, ke patrino rostu ilin, sed sxi ne kuragxas tion fari, antaux
+ol venos mia patro.
+
+
+
+F[/o]ulum, XVIII Calend. Febru. 1709.
+
+Ho ve! Mia kara patro frostmortis! Viro de Kokholm lin trovis en la
+negxamaso kaj veturigis lin hejmen -- -- mi tiom ploris, ke mi ne
+povas plu vidi per la okuloj. -- Patrino ankaux. -- Dio helpu nin
+ambaux!
+
+
+
+F[/o]ulum, la 18-an de Februaro 1709.
+
+Mi preskaux ne rekonis Jens'on. Li portis verdan frakon, kaj verda
+plumo staris sur lia cxapelo. "Vidu," diris li, "nun mi estas
+cxasisto! Kio vi estas? Bubo, kiu iras lernejon, latinisto!" --
+
+"Jes, Dio nin helpu!" mi respondis. "La latinajxo preteriris! Mi
+povus estigxi predikisto tie, kie vi estus episkopo! Mia patrino ne
+mortus pro malsato, se mi kantus antaux la pordoj de Viborg. Mi devas
+resti hejme kaj perlaboros panon por sxi. -- Ve, Jens, se via patro
+vivus!"
+
+"Ni ne parolu pri tio!" li diris. "Neniam mi lernus latinajxon -- la
+diablo gxin prenu! Jen tiel, vi povos veni en la bienon! Tie estos
+bonaj tagoj kaj agrabla vivmaniero!" --
+
+"Kiel mi povus?" mi respondis. --
+
+"Ni klopodos pri tio!" ekkriis li kaj foriris. Tiu Jens tamen havas
+bonan koron, sed li estas senzorga kaj senpripensema. Antaux ses
+semajnoj oni enterigis lian patron, kaj tri semajnojn poste sekvis
+lia patrino. Sxajnas, kvazaux Jens estas nun tute alia kiel antauxe.
+Li povas plori cxi tiun horon kaj ridi alian horon.
+
+
+
+Thiele[6], la 1-an de Majo 1709.
+
+Jen mi estas nun servisto cxe lia sinjora mosxto; Adiaux pastra
+ofico! Adiaux, latino! Ho, miaj karaj libroj! _Valete plurimum!
+vendidi libertatem_[7] por dekdu taleroj. Ok el ili havos mia
+kompatinda patrino, kaj lia sinjora mosxto promesis al sxi
+brulolignon, tiel ke sxi ne malsatos nek sentos la malvarmon. Jens
+havigis al mi tiun oficon. Li havas multan influon en la bieno; li
+estas diabla Jens, kiun amas cxiuj virinoj. La mastrumistino multfoje
+donis al li grandan pecon da kuko; la edzino de la bienestro ridis
+tiel amike al li, same la knabinoj -- ecx unu el la bienaj frauxlinoj
+kapklinis milde, kiam sxi lin preteriris. Pro cxio cxi li estigxis
+cxasisto en la loko de Petro. Plej bedauxrinde estas, ke li kutimas
+kolere blasfemi pli multe ol iu ajn maristo.
+
+[Piednoto 6: Elparolu: Tile.]
+
+[Piednoto 7: Adiaux, mi vendis mian liberecon.]
+
+
+
+Thiele, la 12-an de Majo 1709.
+
+Mi sanas bonege, Dio estu glorata! Ni estas ses servistoj por la
+sinjoro, la sinjorino, la junkro kaj la du frauxlinoj. Mi havas
+suficxan tempon por legi, kaj mi ne malzorgas miajn karajn librojn.
+Ili ne utilas al mi, sed mi ne povas ne okupi min pri ili. Hieraux
+estis vendataj la libroj de la mortinta sinjoro S[/o]ren, mi
+acxetis por du taleroj kaj ekhavis tiel multajn, ke mi preskaux ne
+povis porti ilin. Inter ili estas multaj de Ovidius; unu havas la
+titolon: "_ars amoris_", alia: "_remedium amoris_"; ilin mi legos
+unue, cxar mi volas ekscii, pri kio ili temas. Unu fojon mi foliumis
+ilin en la studejo de sinjoro S[/o]ren, sed li tuj ekprenis ilin de mi,
+dirante: "_Abstine manus!_ Forigu la fingrojn de tiuj paperajxoj!
+Tio ne tauxgas por vi."
+
+
+
+Thiele, la 3-an de Junio 1709.
+
+Kiu do komprenas francon! La sinjoro parolas nur france, kiam li
+mangxas, kaj mi komprenas ne unu vorton. Hodiaux ili parolis pri mi,
+cxar multfoje ili min rigardis. Unu fojon mi preskaux lasis fali
+teleron; mi staris post la segxo de frauxlino Sofia, sxi turnis sin
+kaj rigardis min rekte en la vizagxon -- sxi estas belega frauxlino,
+tiu frauxlino Sofia! Mi tre gxojas vidante sxin.
+
+
+
+Thiele, la 13-an de Septembro 1709.
+
+Hieraux estis tie cxi malkvieta tago. Multaj venis de Viskum, kaj
+okazis granda cxasado. Mi cxeestis kaj ricevis pafilon de lia sinjora
+mosxto. En la komenco cxio iris bone, sed subite preteriris lupo. Pro
+ektimo mi preskaux lasis fali la pafilon kaj tute forgesis pafi. Jens
+staris cxe mia flanko, kaj li pafis la lupon. "Vi estas stultulo!" li
+diris, "sed mi ne vin perfidos!" Tuj poste preteriris la sinjoro. "Vi
+estas simplulo, Martino!" li ekkriis. "Vi ricevis subacxetmonon."
+
+"Mi plej humile petas pardonon," mi respondis, "mi estas tute
+senkulpa, sendube kalumniantoj parolis malbonon pri mi al via mosxto.
+Per la helpo de Dio mi servos vin honeste kaj fidele!"
+
+Tiam li vidis plej indulge kaj diris: "Vi estas granda simplulo!"
+
+Sed kun tio ne finigxis la okazintajxo.
+
+Kiam la gesinjoroj sidis cxetable, ili ankorauxfoje parolis pri la
+lupo kaj demandis al mi: kiom multe gxi donis al mi? kaj cetere. Mi
+ne sciis, kion ili celis; sed tion mi povas kompreni, ke ili mokis
+min france kaj dane. Kaj frauxlino Sofia partoprenis, sxi ekridis al
+mi rekte en la okulojn -- tio doloris min plej multe. Sed mi povus
+lerni tiun tra-la-naz-parolatan lingvon. Gxi ja ne estus pli
+malfacila ol latino.
+
+
+
+Thiele, la 2-an de Oktobro 1709.
+
+Gxi ne estas malebla -- tion mi jam vidis. Franco estas nenio krom
+kripligita latino. Inter la multaj libroj, kiujn mi acxetis,
+trovigxas Metamorfozo en la franca lingvo -- tio estas felicxa okazo!
+La latinan mi jam komprenas. Sed unu afero estas stranga; se mi
+auxdas ilin interparoli france tie supre, tiam sxajnas al mi, kvazaux
+nenia franca vorto sin trovas en ilia interparolado -- ne estas pri
+Ovidius, ke ili diskutas. Fine mi ankaux min dedicxas al la pafado.
+La sinjoro deziras, ke mi cxeestu la cxasadon, sed neniam mi povas
+lin kontentigi, jen li min insultas, jen li ridas pri mi -- kelkafoje
+li faras ambaux kune: mi portas malbone la pafilon, mi sxargxas
+malbone, mi celas malbone, kaj malbone mi pafas. "Jens devas instrui
+vin. Rigardu al Jens!" diris la sinjoro. "Tio estas cxasisto! Vi iras
+kun la pafilo, kvazaux gxi estus rastilo, kiun vi portas sur la
+sxultro, kaj kiam vi celas, sxajnas, kvazaux vi falus surdorsen."
+
+Frauxlino Sofia ankaux min mokridas, -- tamen tio plibeligas sxian
+vizagxon, cxar sxi havas belajn dentojn.
+
+
+
+Thiele, la 7-an de Novembro 1709.
+
+Hieraux mi pafis vulpon! La sinjoro nomis min bona knabo kaj donacis
+al mi inkrustitan pulvujon. La instruado de Jens portis bonajn
+fruktojn. La pafado estas tamen agrabla. -- La studado en la franca
+lingvo prosperas pli bone, mi eklernas la elparoladon. Antaux nelonge
+mi auxskultis cxe la pordo, kiam mademoiselle legis kun la frauxlino.
+Kiam ili finis kaj iris for, mi ensxteligxis por vidi, kiun libron
+ili uzis. Diable! Kiel mi miris! Gxi estis la sama, kiun mi mem
+posedas kaj kiu nomigxas: _L'['e]cole du monde_. Nun mi staras
+cxiutage ekster la pordo kun la libro en la mano kaj auxskultas -- --
+tio funkcias bone. La franca lingvo estas pli bela ol mi supozis;
+gxi sonas mirinde, kiam frauxlino Sofia gxin parolas.
+
+
+
+Thiele, la 13-an de Decembro 1709.
+
+Hieraux Dio savis mian sinjoron pere de mia malforta mano. Ni havis
+grandan peladon en la arbaro de Lindum. Venante cxe la griza marcxo,
+subite virporko aperis, kiu rekte alkuris al la sinjoro. Li pafis
+kaj trafis gxin, sed malgraux tio la besto lin atakis. La sinjoro ne
+timis, li eltiris sian trancxilegon kaj volis enpusxi gxin en la
+bruston de la virporko, sed malsukcesis. Kion fari? -- Cxio okazis en
+unu momento tiel, ke neniu povis veni por helpi. Gxuste kiam mi volas
+iri tien, ni vidas nian sinjoron sur la dorso de la virporko, kaj jen
+ili forrapidis. "Pafu!" li ekkriis al la rajdistestro -- kiu estis
+lia dekstra flankulo -- sed li ne kuragxis. "Pafu en liajn korpon kaj
+krurojn!" ekkrias li al Jens, dum li preteriras lin; la pafilo de
+Jens ne funkcias. Nun la virporko sin turnas kaj preterkuras min.
+"Pafu Martino! se ne, mi rajdos kun la virporko rekte al la infero!"
+li ekkrias.
+
+En la nomo de Dio! pensis mi, celante al la postajxo de la besto, kaj
+mi trafis gxin tiel felicxe, ke mi frakasis ambaux gxiajn koksojn. Mi
+gxojis, cxiuj gxojis, sed plej multe gxojis nia sinjoro.
+
+"Tio estis majstra pafo," diris li, "gardu la pafilon, kiun vi
+manuzis tiel lerte! Kaj auxdu!" li diris al la rajdistestro, "vi
+azenido! Stampu la plej dikan fagon en la arbaro por lia maljuna
+patrino! Jens povas iri hejmen kaj meti pli bonan sxtonon sur sian
+pafilon!" Kiam ni rehejmigxis tiun vesperon, cxiu informigxis kaj
+rakontis pri la okazintajxo. La sinjoro frapis mian sxultron, kaj
+frauxlino Sofia ridetis tiel amike al mi, ke mia koro kvazaux saltis
+en mian gorgxon.
+
+
+
+Thiele, la 11-an de Januaro 1710.
+
+Estas agrabla vetero! La suno levigxas tiel rugxa kiel brulanta
+karbo. Estas stranga vidajxo, kiam gxi tiel brilas tra la blankaj
+arboj, kaj cxiuj arboj aspektas kvazaux pudritaj, kaj la brancxoj
+cxirkauxe pendas teren. La maljuna "Grand Richard" estas ruinigita,
+kelkaj el gxiaj brancxoj jam rompigxis. Gxuste tian saman veteron ni
+havis antaux ok tagoj, kiam mi glitveturis al Fussing[:o] kaj kiam mi
+staris post frauxlino Sofia. Sxi volis mem konduki la cxevalojn,
+sed post kvarono da horo sxiaj fingretoj ekfrostigxis.
+
+"_J'ai froid_", sxi diris al si mem.
+
+"Cxu mi kondukos, frauxlino?" mi diris.
+
+"_Comment!_" sxi diris, "cxu vi komprenas france?"
+
+"_Un peu, mademoiselle!_" mi respondis.
+
+Tiam sxi turnis sin kaj rigardis min fikse en la okulojn. Mi prenis
+kondukilon en cxiu mano kaj tenis ambaux brakojn cxirkaux sxi. Mi
+etendis ilin kiel eble plej multe por ne proksimigxi al sxi tro
+multe; sed cxiufoje kiam la glitveturilo skuigxis kaj mi sxin tusxis,
+estis, kvazaux mi tusxis varman fornon. Sxajnis al mi, kvazaux mi
+flugus kun sxi tra la aero, kaj antaux ol mi tion sciis, ni estis en
+Fussing[:o]. Se sxi ne estus ekkriinta: "_Tenez Martin! Arr[^e]tez-vous!_"
+mi estus veturinta rekte al Randers aux gxis la fino de la mondo. Cxu
+sxi refoje glitveturilos hodiaux? Sed jen venas Jens kun la pafilo de
+la sinjoro, kiun li purigis -- sekve ni cxasos.
+
+
+
+Thiele, la 13-an de Februaro 1710.
+
+Mi ne sentas min bonstata. Estas kvazaux peza sxtono kusxus sur mia
+brusto. Mi preskaux ne mangxas, kaj nokte mi ne povas dormi. Estintan
+nokton mi havis strangan songxon: mi imagis, ke mi staras sur la
+posta parto de l' glitveturilo de frauxlino Sofia; sed subite mi
+sidis en la glitveturilo kaj sxi sur miaj genuoj. Mi tenis mian
+dekstran brakon cxirkaux sxia talio, kaj sxi tenis la maldekstran
+cxirkaux mia kolo. Sxi sin kurbis kaj kisis min; sed en la sama tempo
+mi vekigxis. Ve! Mi tiel volonte dauxrigus tiun songxon! -- Tio estas
+stranga libro, kiun sxi pruntedonis al mi; mi amuzas min per gxi
+cxiuvespere -- kiu do povus estigxi tiel felicxa kiel tiu tartara
+princo! -- Ju pli mi legas la francan lingvon, des pli multe mi
+sxatas gxin; mi preskaux forgesas mian latinajxon pro tio.
+
+
+
+Thiele, la 23-an de Marto 1710.
+
+Hieraux, kiam ni revenis de la skolopcxasado, la sinjoro diris al mi:
+"Kaj mi konstatis, ke vi komprenas france?" "Malmulte, sinjoro," mi
+respondis. "Sekve vi ne plu povas servadi cxetable; ni ja ne povos
+malfermi la busxon pro vi." "Ve!" mi ekkriis, "cxu via sinjora mosxto
+do ne volas min eksigi?"
+
+"_Point du tout_," li respondis. "De nun vi povos esti mia _valet de
+chambre_! kaj kiam junkro Kresten vojagxos Parizon, vi lin akompanos
+-- kion vi opinias pri tio?"
+
+Mi estis tiel kortusxata, ke mi ne povis diri unu vorton, sed kisis
+lian manon. Kvankam mi nun tre gxojas, sxajnas tamen al mi, ke mi
+nevolonte volas forlasi cxi tiun lokon, kaj mi vere kredas, ke mia
+sano depost tiu tempo estigxis pli malbona.
+
+
+
+Thiele, la 1-an de Majo 1710.
+
+Ho ve, mi malfelicxulo! Nun mi scias, kio al mi mankas; Ovidius al mi
+gxin diris, tre precize li priskribis al mi mian malsanon. Se mi ne
+eraras, gxi nomigxas _Amor_, t. e. amo, kaj tiu, en kiun mi enamigxis,
+estas sendube frauxlino Sofia.
+
+Ho, mi kompatinda malsagxulo! Kiel tio finigxos? Mi devas ekzameni
+liajn _remedia amoris_!
+
+-- Jxus mi sxin vidis staranta kaj parolanta en la koridoro kun Jens;
+tio tratrancxis mian koron. Sxajnas al mi, ke mi devus dispafi lian
+kranion, sed jen sxi pretersaltetis min kun rideto; -- mi sentis,
+kvazaux mi estus cxasanta kaj kvazaux cxasotajxo venis sub la
+trafpovo de mia pafilo, mia koro frapis al miaj ripoj, kaj nur kun
+peno mi povis spiri, kaj miaj okuloj estis kvazaux kunekreskintaj kun
+la cxasotajxo -- _ah, malheureux que je suis!_
+
+
+
+Thiele, la 17-an de Junio 1710.
+
+Kiel dezerta sxajnas al mi la bieno kaj enuiga. La gesinjoroj estas
+for kaj revenos post ok tagoj. Kiel mi pasigos ilin? Mi havas
+plezuron por nenio. Mia pafilo pendas polvokovrita kaj rustita, kaj
+mi ne gxin purigas. Mi ne povas kompreni, kiel Jens kaj la aliaj
+povas esti tiel gxojaj kaj gajaj; ili parolas kaj ridas tiel, ke gxi
+kauxzas ehxon en la flanka konstruajxo -- mi gxemas kiel botauxro.
+Ho, frauxlino Sofia! Ke vi estu farmista knabino aux mi princo!
+
+
+
+Thiele, la 28-an de Junio 1710.
+
+Nun la bieno staras antaux miaj okuloj, kvazaux gxi jxus estus
+kalkpentrita kaj ornamita. La arboj en la gxardeno ricevis delikatan
+koloron, kaj cxiuj homoj aspektas tiel mildaj. -- Frauxlino Sofia
+rehejmigxis, sxi eniris tra la pordego kiel la suno tra nubo; tamen
+mi tremetas kiel poplofolio. Estas bone kaj samtempe malbone esti
+enamigxinta.
+
+
+
+Thiele, la 4-an de Oktobro 1710.
+
+Ni havis belegan cxasadon hodiaux! La arbaro de Hvidding enhavis pli
+ol tricent pelistojn, cxar ili venis de Viskum kaj Fussing[/o] kun
+cxiuj siaj cxashundoj. Cxe tagigxo ni estis jam tie venintaj de
+Thiele. Estis tute kviete en la aero, kaj dika nubo kovris la tutan
+cxirkauxajxon: oni vidis nur la pintojn de Bavu-altajxoj super gxi.
+Tre malproksime ni povis auxdi la bruantajn pasxojn de la pelistoj
+kaj kelkan bojadon de hundoj.
+
+"Nun ili venas de Viskum," diris la sinjoro, "mi povas auxdi la
+cxasistojn."
+
+"Jen ili ankaux venas de Fussing[/o]," diris Jens, "tio estas
+Perdriks, kiu bojas."
+
+Ni povis vidi ankoraux nenion pro la nubo, sed ni auxdis la bruadon
+de veturiloj, la spiradon de la cxevaloj, kaj la paroladon kaj
+ridadon de la pafistoj. Jen la suno aperis kaj la nubo forigxis iom
+post iom. Estigxis plena de movado cxiuflanke. La arbaradministranto
+jam komencis ordigi la pelantojn, oni auxdis ilin flustri al tiuj,
+kiuj volis paroli lauxte, kaj kelkfoje ekmovigxis la bruiloj. De
+okcidento kaj sudo cxasistoj venis veturantaj kaj post ili sekvis
+veturiloj kun hundoj, kies vostoj pendis trans la plankoj de la
+veturiloj, kaj de tempo al tempo altigxis hundkapo, kiu ekhavis
+vangfrapon de la cxasist-knaboj. Nu, la sinjoro mem decxevaligxis kaj
+irinte lauxlonge de la longa valo, li haltis en la mezo de la arbaro.
+Tie li fajfis, kaj subite la kornludisto ludis gajan melodion. La
+hundoj estis malkunigitaj, kaj baldaux ili bojis, unu post la alia
+kaj fine cxiuj kune. Leporoj, vulpoj kaj cervoj aperis kaj malaperis
+sur la arbarkovrita monteto. De tempo al tempo pafo sonis, kaj gxia
+ehxo auxdigxis gxis en la valo. La pelantojn mi ne povis vidi, sed
+mi auxdis iliajn vokadojn kaj ekkriojn, kiam cervo aux leporo volis
+preterkuri ilian vicon. Mi pafis du vulpojn kaj unu kapron antaux la
+matenmangxo. Dum la matenmangxo la hundoj estis kunligitaj kaj la
+kornoludisto ludis, kaj poste ni refoje cxasis. Vidu: jen cxe la fino
+de la valo ekhaltis du veturiloj kun cxiuj sinjoroj kaj frauxlinoj
+kaj inter ili frauxlino Sofia. Tio savis la vivon al vulpo, cxar kiam
+mi ekvidis la frauxlinon, la vulpo preteriris min. Du horojn antaux
+la vespero la arbaro estis senigita de cxasotajxo kaj la cxasado
+finigxis. Ni cxiuj ricevis tridek el la pafitaj cxasajxoj, kaj junkro
+Kresten, kiu estis pafinta la plej multajn vulpojn, estis honorata
+per muzikajxo de la kornoludisto.
+
+
+
+Thiele, la 17-an de Decembro 1710.
+
+Hieraux mi sekvis mian karan patrinon al sxia ripozejo. La nova
+predikisto -- Dio rekompencu lin pro tio! -- honoris sxin per funebra
+predikajxo, kiu dauxris sep kvaronojn da horo. Sxi estis al mi bona
+kaj kara patrino -- Dio donu al sxi felicxan revivigxon!
+[Tri krucosimboloj]
+
+
+
+Thiele, la 23-an de Januaro 1711.
+
+Malagrabla vintro! Nenia glitveturado! Mi sopiris gxin de post la
+sankta Martinotago, sed vane! Pluvado kaj ventego, suda vento kaj
+malgxojiga vetero. Pasintan jaron en tiu cxi tempo ni veturis al
+Fussing[/o]; ho kiam mi pensas pri tiu vespero! La luno lumis tiel
+blanke kiel argxenta telero sur la blua cxielo kaj jxetis nigrajn
+ombrojn sur la vojoflankon en la blankan negxon. Mi klinis min tiel,
+ke mia ombro kunfandigxis kun tiu de frauxlino Sofia, tiam sxajnis al
+mi, kvazaux ni estas unu. Malvarma vento blovis renkonte al ni, kaj
+gxi reblovis sxian dolcxan elspiron -- mi gxin enspiris kiel vinon --
+ho ve, mi malsagxulo! mi enamigxinta malsagxulo! je kio utilos al mi
+cxiuj tiuj pripensadoj? Dimancxon mi vojagxos al Kopenhago kun junkro
+Kresten, kaj ni restos tie la tutan someron. Mi pensas, ke mi mortos,
+antaux ol venos la monato Majo. -- _Ah, mademoiselle Sophie! adieu!
+un ['e]ternel adieu!_
+
+
+
+Sur la maro inter Sams[/o] kaj S[:a]lland, la 3-an de Februaro 1711.
+
+La suno subiras post la kara Jylland; gxia rebrilajxo sternigxas
+malproksimen sur la kvieta maro kiel senfina vojo el fajro. Mi
+imagas, ke gxi min salutas de mia hejmo -- ve, tio estas tre
+malproksima, kaj mi pli kaj pli malproksimigxas.
+
+Kion do oni nun faras en Thiele? Io tintetas en mia dekstra orelo, --
+-- cxu tio estas frauxlino Sofia, kiu nun parolas pri mi? Ho ne! mi
+estas ja nur malricxa servisto, kiel do sxi povus pensi pri mi, same
+kiel pri la maristo, kiu iras tien kaj returnen sur la ferdeko kun
+krucigitaj brakoj? -- li rigardas tiel ofte norden -- kio do estas
+tie por rigardi? "Svedo!" li diras; "Dio helpu kaj savu nin!"
+
+
+
+Kallundborg, la 4-an de Februaro 1711.
+
+Nun mi scias, kio estas milito -- mi cxeestis batalon kaj -- glorata
+estu la Sinjoro de Zeboat! -- ni venkis. Estis svedaj kaperistoj,
+kiel diris la sxipestro. Matene, tuj kiam tagigxis, ni vidis ilin je
+distanco de duona mejlo; oni estis dirinta, ke ili nin persekutis.
+
+"Cxu estas inter la pasagxeroj kelkaj, kiuj havas la kuragxon batali
+kontraux la svedaj gastoj?" diris la sxipestro.
+
+"Mi havas bonan pafilon," respondis junkro Kresten, "kaj mia servisto
+havas ankaux unu; cxu ni foje klopodos la cxasadon, Morten?"
+
+"Kiel ordonas la junkro!" mi diris, kurante kajuton, kie mi sxargxis
+niajn pafilojn; tiam mi portis ilin kun pulvo kaj kugloj sur la
+ferdekon. Du jutlandaj soldatoj venis el la sxipkelo, cxiu havis sian
+muskedon kaj la sxipestro hispanan pafilon, tiel longan kiel li mem;
+la direktisto kaj la maristoj alportis hakilojn kaj hokstangojn.
+
+"Cxu ni ne povas velforkuri de ili, mia kara kapitano?" mi demandis.
+
+"Ne, pro la diablo," li respondis. "Vi ja vidas, ke ili velatingas
+nin tiom, kiom ili povas; vi auxdos baldaux iliajn kanonojn; sed se
+vi timas, vi povos iri hejmen kaj kusxigxi antaux la komodo de via
+patrino."
+
+Subite strio da fumo rulis de la sveda sxipo, kaj tuj poste ni auxdis
+teruran bruadon kaj krakadon super niaj kapoj. Baldaux nova ekpafo
+auxdigxis kaj refoje unu, kaj la lasta kuglo forsxiris spliton de nia
+masto. Mi sentis min tre stranga, mia koro ekbatis, kaj cxio krakis
+cxirkaux mi. Sed la sveda sxipo tiom alproksimigxis al ni, ke la
+kugloj de niaj pafiloj povus atingi la kaperojn, kaj kiam mi pafis
+por la unua fojo, estis al mi, kvazaux mi partoprenis pelcxasadon. La
+svedoj alproksimigxis pli kaj pli, kaj ni staris post la kajuto kaj
+pafis al ili je cxiuj niaj fortoj. Multaj kaperistoj falis precipe
+per la kugloj de la junkro kaj de mi.
+
+"Se ni povas trafi skolopon, Morten, ni povas ankaux trafi svedon,
+kiam li staras senmove!" li diris.
+
+"Viglaj knabegoj!" ekkriis la kapitano. "Cxu vi vidas la svedan
+kapitanon, kiu iras tien kaj reen kun tiu granda glavo? Pafu lin, kaj
+ni gajnos la ludadon!"
+
+Tiam mi lin celis kaj pafis, kaj kiam mi formetis la pafilon de mia
+vango, mi vidis lin rulfali kaj trafi per la nazo sur la ferdekon.
+"Hura!" ekkriis nia sxipestro, kaj ni cxiuj imitis lin; sed la
+kaperistoj deflankigxis kaj veliris for. Kun la dana flago sur la
+masto ni veliris en la fjordon de Kallundborg kaj estis fieraj kaj
+gxojaj, cxar neniu el la niaj estis vundita, kvankam la kugloj flugis
+trans kaj tra nia sxipo. La provizadministranto, sinjoro Hartman,
+estis la ununura, kiu vidis sian sangon kaj ecx laux mirinda maniero.
+Li kusxis en la lito de la sxipestro kaj fumis pipon, kiam la batalo
+komencigxis. Tuj poste mi supreniris al li por preni tolon por la
+kugloj.
+
+"Morten!" li diris: "_quid hoc sibi vult?_"[8] Sed antaux ol mi
+respondis, kuglo trairis la fenestron de la kajuto, ekprenis kun si
+la pipon -- kiu elstaris el la lito -- kaj la pipekstremajxo faris
+truon en lia palato. Nun ni estas ekster dangxero kaj en la haveno.
+Kiel dolcxa estas la ripozo post tia batalo!
+
+[Piednoto 8: "Kion signifas tio?"]
+
+
+
+Kopenhago, la 2-an de Junio 1711.
+
+Mia kapo estas plenplena je cxiuj strangaj aferoj, kiujn mi auxdis
+kaj vidis. Mi ne povas ordigi miajn pensojn, cxar unu forpelas la
+alian kiel nuboj dum ventego. Sed la plej stranga el cxio estas, ke
+mi estas senigota de mia enamigxo. Ju pli longe mi restas tie cxi,
+des pli malmulte mi sopiras je frauxlino Sofia, kaj mi preskaux povus
+kredi, ke estas ankaux belaj knabinoj en Kopenhago. Se mi verkus
+notajxojn pri _Ovidii remedium amoris_, tiam mi rekomendus ekskurson
+al la cxefurbo kiel unu el la plej belaj rimedoj kontraux tiu
+dangxera malsano.
+
+
+
+Ankrita apud Kronborg, la 1-an de Septembro 1711.
+
+Ho, indulgema cxielo! Kiom mi travivis! Kiom da cxagreno kaj
+mizerajxo mi vidis proprokule! Dio nin punis pro niaj pekoj kaj
+ulcerfrapis sian popolon. Ili falis kiel musxoj cxirkaux mi, sed mi
+malindulo estis savata de la morto. Ve, mia kara junkro! Kion mi
+diros, kiam mi rehejmigxos sen li? Sed mi ne lin forlasis, antaux ol
+li elspiris sian lastan elspiron; mi donus por li mian vivon, sed Dio
+gxin indulgis -- glorata estu lia nomo! Dum mi pensas pri tiuj
+teruraj tagoj, mia koro rompigxas.
+
+Kun timo kaj senparole ni sidis de l' mateno gxis la vespero en nia
+izolita domo, rigardis unu la alian kaj gxemadis. Nur malofte ni
+rigardis malsupren en la senhomajn stratojn, kie antauxe sxvarmadis
+multaj homoj; de tempo al tempo ia _triste figure_ sxanceligxis sur
+la pavimo kiel fantomo; sed post la fenestroj ni vidis sidadi la
+homojn kiel arestitojn; la plej multaj sidis senmove, kvazaux ili
+estus pentritaj portretoj. Kiam la rulado de la pestveturiloj
+auxdigxis, tuj cxiuj forkuris de la fenestroj, por ne vidi la teruran
+vidajxon. Mi vidis gxin nur unu fojon; neniam mi tion forgesos. Jen
+veturis tiu nigra mortangxelo kun la longaj veturiloj plenaj je
+mortintoj; ili kusxis jxetitaj unu sur la alian kiel bestoj. De
+malantaux la veturilo pendis la kapo kaj brakoj de juna virino; sxiaj
+okuloj elstaris el la nigre-flava vizagxo, kaj la longaj kapoharoj
+balais la straton.
+
+Tiam la junkro tremis por la unua fojo; li sxancelis en sian dormejon
+kaj kusxigxis sur sian mortliton; sed mi gxemis en mia koro: "Ili
+estos jxetataj en la tombon kiel bestoj, la morto forkonsumis ilin;
+sed Dio savis mian animon de la tomba potenco, cxar li akceptis min,
+Sela!"
+
+
+
+Thiele, la 29-an de Septembro 1711.
+
+Fine mi rehejmigxis. Kiam mi eniris la pordegon, mia koro batis
+preskaux kiel en la tago, kiam ni ekbatalis kontraux la Svedo. Kaj
+kiam mi eniris en la cxambron kaj vidis la gesinjorojn, vestitajn
+nigre, mi ekploris kiel infano, kaj ili cxiuj ploris. Pro plorado mi
+preskaux ne povis paroli, kaj antaux ol mi finrakontis tiun teruran
+okazintajxon, la sinjoro foriris kaj eniris en sian cxambron -- Dio
+konsolu lin laux sia kompatemo, Amen!
+
+
+
+Thiele, la 8-an de Oktobro 1711.
+
+Hodiaux por la unua fojo post mia alveno ni iris cxasadi. Ve! tio ne
+estis kiel en pasintaj tagoj, kaj gxi donis nur malgrandan kontentecon.
+
+"Morten," diris la sinjoro multfoje al mi, "mankas al ni junkro
+Kresten." Kaj tiam li gxemis tiom, ke gxi tratrancxis al mi la koron.
+Ni revenis hejmen longe antaux la vespero kaj kun malgrasa leporo.
+
+
+
+Thiele, la 2-an de Novembro 1711.
+
+Ekrevivigxas en la bieno; ni atendas tre altrangajn fremdulojn: lian
+ekscelencan mosxton Guldenl[:o]ve kun sekvantaro. Li intencas resti
+kelkajn semajnojn, kaj li sin distros per cxasado. Hieraux la sinjoro
+parolis multe pri tio cxetable.
+
+"Li devenas de regxa familio kaj estas perfekta kavaliro," diris la
+sinjorino, rigardante frauxlinon Sofia'n.
+
+Sxi rugxigxis, mallevis la okulojn teleren kaj ridetis, sed mia
+tuta korpo malvarmigxis kiel glacio. Ve! ve! mi pensis, ke mi estu
+senigita je mia malsagxa amo, sed mi sentas, ke la malsano revenis
+en terura maniero. Mi baraktas kiel perdriko en reto, sed tio tute
+ne helpas -- ho ke mi estu mil mejlojn for de tie cxi!
+
+
+
+Thiele, la 14-an de Novembro 1711.
+
+Fine alvenis lia ekscelenca mosxto kun la plej granda pompo kaj
+beleco; du kurieroj kun altaj argxent-ornamitaj cxapeloj venas
+kuretante en la korton, centon da pasxoj antaux li. Ili starigxas kun
+siaj longaj multkoloraj bastonoj cxe ambaux flankoj de la granda
+pordo. La sinjorino sin movas kaj sin sxovas de unu pordo al alia,
+neniam antauxe mi sxin vidis tiel facilmova. Frauxlino Sofia staris
+en la salonego, rigardante jen en la spegulon jen el la fenestro. Sxi
+tute ne min vidis, kiam mi trairis la salonegon.
+
+Fine li venis mem kun ses fieraj cxevaloj antaux sia veturilo, li
+estas bela sinjoro! Li aspektis eminenta kaj indulga, tamen sxajnis
+al mi, ke io malplacxa estas videbla je li. Li ridetis tiel fidolcxe
+kaj palpebrumis, kvazaux li rigardis al la suno. Li sin klinis antaux
+cxiu el la gesinjoroj, sed sxajnis, kvazaux li sin klinis nur por
+restarigxi pli alte. Venante cxe frauxlino Sofia, la sango supreniris
+en lian palan vizagxon, kaj li flustris longan francan komplimenton.
+
+Cxetable li preskaux ne deturnis la okulojn de sxi, ecx kiam li
+parolis kun la aliaj. Dume sxi lin sxtelrigardis, sed mi bruligis
+mian manon je la telero tiel, ke gxi estas hodiaux kovrita je
+veziketoj; ho, ke tio estu la sola loko, kiu min doloris!
+
+
+
+Thiele, la 20-an de Novembro 1711.
+
+Estas sendube: el tio farigxos geedzigxo. Oni bezonas nur atenti la
+sinjorinon. Kiam sxi rigardis la frauxlinon, sxi posten jxetis la
+kapon kvazaux anaso, kiu havas plenan kropon, deturnas la okulojn
+kaj fermas ilin, kvazaux sxi estus ekdormonta, kaj tiam sxi diras:
+"_Un cavalier accompli, ma fille! n'est-ce pas vrai? et il vous aime,
+c'est trop clair!_"[9]
+
+Ho ve, jes, tio estas suficxe klara; kaj sxi reciproke lin amas,
+ankaux tio estas klara. Sxi estigxu felicxa.
+
+[Piednoto 9: Perfekta kavaliro, mia filino! Cxu ne vere? Li vin
+amas, tio estas tute klara.]
+
+
+
+Thiele, la 4-an de Decembro 1711.
+
+Lia ekscelenca mosxto ankoraux ne multe amuzigxis per la cxasado; du
+fojojn ni cxasis, sed cxiufoje tio jam enuigis lin duonvoje. Estas
+cxasotajxo hejme en la bieno, kiu altiras lin kiel magneto. Ve, ke mi
+estu restinta en Kopenhago!
+
+
+
+Thiele, la 8-an de Decembro 1711.
+
+Hodiaux la geedzigxo estas publike deklarita, kaj post ok tagoj
+okazos la edzigxa festo. Kie mi kasxos min tiel longe? Mi gxin ne
+eltenos; kiam li metas sian brakon cxirkaux sxia talio, estas,
+kvazaux iu trapikas mian koron per trancxilo -- --
+
+Ho, kara cxielo! Mi kredas, ke Jens kaj mi estas samsortuloj; kiam mi
+al li diris tion pri la geedzigxo, li tiel forte pusxis la pafilon
+teren, ke la pafiltenilo dispecigxis, kaj tiam li kuris kun la stumpo
+en erikejon. Mi do ne estas la sola malsagxulo en la mondo.
+
+
+
+Thiele, la 16-an de Decembro 1711.
+
+La variolo atakis frauxlinon Sofian. Ve! Kiel mi tremas pro sxia
+vivo! Ho, se mi povus morti anstataux sxi, sed mi povas havi tiun
+malsanon nur unu fojon. Sxia bela vizagxo estas tute kovrata de
+ulceroj.
+
+
+
+Thiele, la 19-an de Decembro 1711.
+
+Cxi tie estas granda malgxojo. Frauxlino Maria mortis, kaj la sinjoro
+estas nekonsolebla; sed la sinjorino parolas nur pri sxia enterigo
+kaj kiel tio okazos. Frauxlino Sofia ja sekvos sian fratinon, cxar
+sxi estas tre malsana. Lia ekscelenca mosxto estas forvojagxonta. --
+Felicxan vojagxon! --
+
+
+
+Thiele, la 13-an de Marto 1712.
+
+Refoje mi ellitigxis post longdauxra malsano. Mi kredis, ke gxi estus
+la lasta, kaj kore petegis al mia Dio pri savo. Sed mi promenos
+ankoraux momenton en tiu cxi cxagrenejo -- tio estas lia volo -- kiu
+estu! Estas al mi, kvazaux mi forsavis min de la morto, kaj sxajnas
+al mi, ke tiu tri-monata malsano dauxris tri jarojn. Hieraux mi sxin
+revidis unuafoje de post mia enlitigxo, kaj ecx kun malkonsterno,
+preskaux mi kredus, ke la malsano forprenis kun si mian malsagxan
+amon. Sxi estis iom pala, kaj mi opiniis, ke sxi ne aspektis tre
+gxoje. Ho ve! Sxi ne havas specialan kauxzon por tio. Lia ekscelenca
+mosxto revenis la estintan semajnon, kiel mi auxdis. Li sendube estas
+granda dibocxulo; antaux nelonge mi vidis tra fendajxo de mia pordo,
+ke li kondutis tre maldece kun la servistino de la sinjorino. Ho, la
+kompatinda frauxlino Sofia! Se mi estus lia ekscelenca mosxto, mi
+sxin alpregxus kiel angxelon de la cxielo.
+
+
+
+Thiele, la 1-an de Majo 1712.
+
+Lia ekscelenca mosxto forvojagxis kaj lasis tie cxi sian karulinon.
+Si jam enuigis lin, -- Dio pardonu min! -- mi kredas, ke li same
+enuigis sxin. Sxi sekve ne plu sopiras je li, cxar sxi estas tiel
+vivoplena kiel antauxe, preskaux pli vivoplena; tamen de tempo al
+tempo iom fiera. Kelkfoje sxi parolas al mi kvazaux al almozulo kaj
+kelkfoje kvazaux mi estus sxia egalulo. Mi kompatindulo, mi preskaux
+kredas, ke sxi min mokas --. Mi ne estigxis ankoraux sagxa, cxar sxi
+povas fari min gxoja aux malgxoja, tute laux sia placxo.
+
+
+
+Thiele, la 3-an de Junio 1712.
+
+Mian sanon mi neniam reakiros; la vigleco de mia juna agxo tute
+forigxis. Mi sentas min peza kaj laca en tuta mia estajxo, kaj nenio
+povas min amuzi. Mi ne deziras cxasi nek legi; mia pafilo kaj mia
+Ovidius estas ambaux polvokovritaj. La franca lingvo, kiun mi tiel
+amis antauxe, komencas malplacxi al mi, mi ne volas plu legi nek
+auxdi gxin -- gxi estas trompa lingvo!
+
+
+
+Thiele, la 2-an de Julio 1712.
+
+Jens kaj mi intersxangxis nian cxambron. Li fine volis havi la mian,
+cxar li ne kuragxis kusxi tute apud la enterigejo, la malsagxulo!
+Tamen li mem iam kusxos tie por cxiam. La intersxangxo tre placxas al
+mi, cxar nun tra la fenestro mi povas vidi la tombojn de miaj karaj
+gepatroj -- ili estas bone protektataj -- Dio gxojigu iliajn animojn
+en la cxielo! Tie malproksime estas la tombo de sinjoro S[/o]ren;
+cxiam kreskas sur gxi cxiaj kardoj -- mi devas ilin elsxiri!
+
+
+
+Thiele, la 13-an de Decembro 1712.
+
+La servistino de la sinjorino naskis fileton. Sxi kulpigis
+puntovendiston -- sed en la tuta bieno cxiu scias, kiu estas la
+kulpulo. La juna frauxlino mem moksxercis pri tio. Mi ne komprenas,
+kiel sxi povis tion fari; sed sxi estas senzorga kaj ridas pri cxio
+-- mi ne havas tian karakteron.
+
+
+
+Thiele, la 27-an de Februaro 1713.
+
+Cxu mi songxas aux cxu mi maldormas? Cxu mia prudento min trompis,
+aux cxu vere sxi estis mia? Jes, sxi estis mia -- mi sxin cxirkauxbrakis
+per miaj brakoj, sxi ripozis sur mia brusto kaj kovris mian vizagxon
+per kisoj -- per varmegaj kisoj -- nun mi volonte mortus, tiel
+felicxa mi estos neniam plu. Sed ne! kiel tio okazis al mi? Cxu mi
+revas? Kion mi faris? Ve, mi ne scias, kion mi skribas -- mi timas,
+ke mi frenezigxos.
+
+
+
+Thiele, la 5-an de Marto 1713.
+
+Mi memore revokas cxi tiun dolcxan matenon! Mi bone pripensu, kiel
+felicxega mi estis; estas nur nun, ke mi kvazaux elebriigxas. -- La
+sinjoro revenis de cxasado, kaj Jens estis restinta en la arbaro por
+eltiri la hundon, kiu estis falinta en truegon. Mi bone sciis, ke li
+ne revenos antaux tagigxo, kaj tiel min ekkaptis la deziro kusxi en
+mia antauxa cxambro. Mi jxus ekdormis, kiam mi estis vekata per kiso.
+Terurite mi eksidis kaj estis vokonta; tiam subite mi sentis manon
+sur mia busxo kaj brakon cxirkaux mia nuko, kaj dolcxa vocxo flustris
+-- ho cxielo! Tio estis la sxia, mi ne kuragxis eldiri sxian nomon.
+Tiam -- tiam -- ho mi pekulo! mi hardita pekulo! mi perfidis mian
+sinjoron! kaj mi ecx ne povas sincere kaj kore bedauxri tion.
+Cxiufoje kiam mi volas pentofari, mi estas malhelpata de kasxita
+gxojo, kiu mokas pri mia pento. Mi sentas tion: mi sopiras ripeti
+tiun malbonfaron, kiun mi devus malbeni.
+
+"Eterne la mia!" estis la unuaj vortoj, kiujn mi provis eldiri; sed
+tiam sxi sin eltiris el miaj brakoj kun ekkrio, kaj -- mi estis sola.
+La pordo knaris, kaj mi eksidis en mia lito; mi dubas, cxu cxio tio
+estas fantomajxo.
+
+Ho! kial sxi forkuris? kial do sxi eniris al mi nevokita, netentita?
+Cxu sxi min amis, kiel mi amis sxin, silente, interne, brulante?
+
+
+
+Thiele, la 6-an de Marto 1713.
+
+Ho mondo! ho mondo! kiel trompa vi estas! Honesteco jam ne ekzistas,
+virto kaj honoro estas piedpremataj! Sed kial mi volas plendi? Cxu mi
+estas pli bona ol sxi? Cxu mia peko estis pli malgranda, cxar mi
+kredis, ke mia amo estas pli granda? Ho ve, mi akiris la rekompencon,
+kiun mi indas, ni estas egale malbonaj, unu perfidas la alian. Ho!
+vi trompa virino! vi falsa edzino de Potifaro! estis tial, kial vi
+eligis ekkrion kaj forkuris pro tio, ke vi auxdis mian vocxon. Tio do
+estas malnova kutimo -- kiam vi sercxis mian liton -- ne, la liton de
+Jens! Malnova amo, malnova peko! dum mi vin adoris, dum mi konsideris
+vin kun respekto kiel sanktan angxelon, tiam vi amintrigis kun mia
+kunservisto!
+
+-- -- Estis en la mezo de la nokto. Ebria pro dolcxaj rememoroj, mi
+iris en la gxardenon. En malluma vojo mi vidis ion movigxantan --
+sxajnis al mi, ke tio estas sxi. Rapide mi tien kuris -- estis sxi!
+Jes, estis sxi, sed kiel mi sxin trovis? Sur la genuo de Jens, kun la
+brakoj cxirkaux lia kolo -- ekterurite cxiu forkuris sian vojon, kaj
+mi staris, kvazaux mi estis tuj falonta en abismon. La suno trovis
+min sur tiu sama loko, estis al mi malvarmege -- mi tremis kiel
+poplofolio. Ho, vi mizera trompa malvirtigita mondo!
+
+
+
+Thiele, la 9-an de Marto 1713.
+
+Mi sxin vidis por la unua fojo post tiu pekoplena nokto. Subita
+rugxigxo trakuris sxian vizagxon, sxi cxirkauxrigardis en la cxambro
+por ne vidi min. Mi sentis, ke mi farigxas malvarma kaj varma
+samtempe. En la momento, kiam ni estis solaj, sxi preteriris min
+rapide kaj diris kun duone fermitaj okuloj: "_Silence!_" Samtempe sxi
+premis mian manon, kaj jen sxi estis ekster la cxambro.
+
+
+
+Thiele, la 13-an de Aprilo 1713.
+
+Cxiuj en la bieno scias cxion: La sinjoro, la sinjorino, tuta la
+bieno tion scias, kaj estas _Mamsel Lapus_, kiu gxin malkovris kaj
+publikigis. La juna frauxlino volonte sxin moksxercis; sed tion sxi
+bone enskribis en sian memoron. Neniu rimarkis, ke tiu ruza virino
+komprenas la danan lingvon, kaj tial oni kelkfoje ne singarde diris
+ion, pri kio sxi eksciis la veron. Poste sxi tiel longe spionadis,
+ke fine sxi sukcesis vidi ilin kune en la lito.
+
+Cxielo! kia skandalo estigxis el tio! La sinjoro cxirkaux-iradis kiel
+frenezulo kun sia pafilo por pafmortigi Jens'on, sed Jens estis
+jam malproksime sur sia cxevalo. La juna frauxlino sidis kiel
+malliberulino en la angulsalono, por ke la sinjoro ne faru al sxi
+malbonon. Kara cxielo! Kiel tio finigxos? Mi tremas cxiufoje, kiam mi
+auxdas lian vocxon. Mia konscienco min kondamnas kaj faras min
+timemulo. Pento kaj timego tiel min atakis, ke amo kaj jxaluzo estas
+tute pelitaj el mia brusto. Ho, ke mi estu kvindek mejlojn sub la
+tero!
+
+
+
+Thiele, la 14-an de Aprilo 1713.
+
+Jens estis tie cxi. Li venis en la nokto en mian cxambron por
+ekauxdi, kiel cxio okazas. Li estis kvazaux ebria homo, ploris kaj
+blasfemis samtempe. "Ne malkasxu, ke mi estis tie cxi," li diris,
+kiam li iris for, "alie vi estos morta homo!" Li sendube plenumos
+sian promeson; kaj mi estu singarda. Sed kion li do intencas?
+Li mem ne scias tion.
+
+
+
+Thiele, la 17-an de Aprilo 1713.
+
+La juna frauxlino malaperis!
+
+Estintan nokton sxi forkuris tra la fenestro. Jens sen dubo estis tie
+cxi por forkonduki sxin, cxar iu renkontis meznokte du personojn sur
+unu cxevalo, sed pro la mallumeco li ne povis vidi, cxu ambaux
+estas viroj. Tio okazis sur la vojo al Viborg, kaj ni cxiuj estis
+eksterdome la tutan tagon por sercxi. Ni revenis ne trovinte ilin.
+Mi sciigxis, ke ili transiris la ponton de Skjerno, sed mi estas
+prudenta kaj ne venos tro proksime al ili.
+
+Ve, ve al la mondo, en kiu ni vivas! Ve al mia kompatinda sinjoro! Li
+certe mortos pro tio. Li kusxas, kaj al neniu estas permesate viziti
+lin.
+
+
+
+Thiele, la 20-an de Aprilo 1713.
+
+Hodiaux la sinjoro venigis min al si. Ho, kara Dio! Kiel pala li
+estis, kiajn kavigxintajn vangojn li havis! Mi preskaux povus diri,
+ke li jam ne vivas.
+
+"Morten!" li diris, kiam mi eniris. "Cxu tio estas vi? Venu cxi tien
+al mi!"
+
+Tuj kiam mi auxdis lian vocxon, mi ekploris. Cxar estis, kvazaux lia
+vocxo venis el barelo, kaj kiam li vokis tra la pordego: "Morten!
+Venu kun la hundoj!", tiam estis, kvazaux la bieno renversigxus, kaj
+kokoj kaj anasoj ekflugis cxirkauxe kun timego. Sed tiam li parolis
+mallauxte, tiel flustre, ke mia koro estis rompigxonta.
+
+"Morten!" li diris, "cxu vi ne vidis skolopojn?"
+
+"Ne, via mosxto!" mi respondis plorante. "Mi tute ne estis
+eksterdome."
+
+"Ho, vi ne estis?" li diris. "Mi ne plu pafos multajn!"
+
+"Ho jes!" mi respondis. "Dio povas refoje helpi vin!"
+
+"Ne, Morten!" li diris, "kun mi cxio finigxis. Se mi havus ankoraux
+Kresten!"
+
+Jen li retenis du larmojn, kiuj estis enigxontaj liajn kavajn
+okulojn.
+
+"Kie estas Vaillant?" li demandis.
+
+"Gxi kusxas cxe la kameno," mi respondis.
+
+"Voku gxin!" li diris.
+
+La hundo venis kaj kusxigis la kapon sur la liton. La sinjoro longe
+frapetis gxin karese kaj rigardis gxin melankolie.
+
+"Vi estis por mi fidela knabo," li diris. "Vi ne min forlasis. Kiam
+mi estos mortinta, vi pafmortigu kaj enterigu gxin sub la granda
+frakseno ekster la enterigejo, sed pafu gxin bone, kaj ne lasu gxin
+diveni, kion vi intencas -- promesu tion al mi!"
+
+"Jes, via mosxto!" mi respondis.
+
+"Gxi apartenos al neniu alia," li diris, refalante sur la kapkusenon.
+"Mian cxascxevalon kaj la pafilon kaj mian portepeon vi heredos; mian
+blankfruntan cxevalon vi neniam forlasos; se gxi estigxos tiel agxa,
+ke gxi ne povos plu mangxi, tiam mortpafu gxin."
+
+"Jes, kara sinjoro!" mi respondis; mi preskaux ne povis diri tion pro
+plorado.
+
+"Kaj jen," li diris, "kusxas papera saketo sur la tablo, vi gxin
+heredu pro viaj bonaj servoj. -- Nun iru, Morten! kaj pregxu al Dio
+por mia kulpa animo!"
+
+Mi kisis lian manon, kiun li etendis al mi, kaj sxanceliris al mia
+cxambro -- ho! Dio donu al li felicxan morton! Li estis por mi tiel
+bona kaj favora sinjoro!
+
+
+
+Thiele, la 3-an de Majo 1713.
+
+Fine ankaux li mortis! Nun mi havas plu nenian amikon sur la tero. --
+Cxi tie mi ne volas resti; mi volas foriri en la mondon por senigi
+min je miaj melankoliaj pensadoj --. Kompatinda Vaillant! Kiam mi
+ekprenis la pafilon, gxi saltis cxirkauxe tiel gxoja, gxi ne sciis,
+ke mi kondukas gxin al la morto --. Ne! tian ekpafon mi faros neniam
+plu dum mia vivo; kiam mi strecxis la cxanon kaj gxi tion auxdis,
+svingis la voston kaj cxirkauxrigardis, gxi atendis cxasotajxon kaj
+tute ne pensis, ke la kuglo estis destinata por gxi mem; kiam la
+pulvo ekbrulis, kaj gxi konvulsie kusxis tere, estis, kvazaux mia
+koro estis saltonta el mia brusto. Ho, mia kara, mortinta sinjoro!
+Tio estis la lasta, la plej malfacila servo, kiun mi faris por vi.
+
+
+
+Sursxipe apud Thune, la 17-an de Majo 1713.
+
+Duan fojon -- eble lastan fojon -- mi adiauxas vin, ho mia kara
+naskigxlando! Adiaux, ho verda arbaro -- kaj bruna stepo! Adiaux cxiu
+gxojo de mia juna agxo! Pli malpeza estis mia koro, kiam antaux du
+jaroj mi trafendis tiujn cxi ondojn; tiam mi havis mian bonan
+sinjoron, nun li ripozas en sia tombo, same kiel mia junkro; kaj sxi
+-- kiun mi volonte forgesus -- vagadas en la mondo, Dio scias kie kaj
+kiel. Mi do provos la ludadon de la sorto kaj mangxos mian panon
+inter fremduloj. Jes! la militon mi provos! Gxi donos panon aux
+morton! La blankfrunta cxevalo kaj mi iros kune, gxi estas mia lasta
+amiko en la mondo.
+
+
+
+Svedujo, la 13-an de Junio 1716.
+
+Cxi tie mi sidas kiel milit-kaptito en fremda lando. Gxis nun mia
+glavo min helpis. Mia kolonelo kaj mi batalis kontraux malamikoj; sed
+ni estis du kontraux dek. Ho ve, mia kompatinda cxevalo! Vi devis
+morti -- ho ke mi mortu ankaux!
+
+
+
+Stockholm, la 14-an de Junio 1716.
+
+Tio ne povas dauxri pli longe! Ili min trenis de unu fortikajxo al
+alia; ili allogis kaj minacis min, por ke mi soldatigxu, sed prefere
+mi pereos en subtera malliberejo ol batali kontraux mia propra regxo
+kaj estro. Ankoraux pli volonte mi havus mian liberecon. Mi klopodos
+gxin akiri aux trovi la morton!
+
+
+
+Nordk[/o]ping, la 3-an de Februaro 1718.
+
+Fine kaj spite al cxio mi estigxis sveda soldato! Kvankam mi kiel
+eble plej singarde min kasxis kiel cxasotajxo en arbaro kaj meze de
+sxtonegoj, tamen ili min trovis. Kion alian mi devus fari? Pli bone
+estas sub la bona cxielo de Dio inter glavoj kaj kanonoj ol inter
+kvar muroj de malliberejo! Ili promesis al mi, ke neniam mi batalos
+kontraux miaj samlandanoj, sed nur kontraux Grandrusoj -- ili eble
+havas la veran kuglon kun la nomo de Morten Vinge sur gxi.
+
+
+
+Siberujo, la 15-an de Majo 1721.
+
+Sinjoro mia Dio! Kiel strangaj estas viaj vojoj! Multajn milojn da
+mejloj de Danujo mi estas tie cxi en duone sovagxa kaj zorgoplena
+lando; mi iras trans frostitajn riverojn kaj vagas en la negxo gxis
+miaj genuoj; sed hejme la arbaro kaj la kamparo surmetis sian verdan
+somer-vestajxon. Ekster mia malnova cxambrofenestro staras la pomujo
+plena je floroj, la kanabeno kantas en la grosarbetajxo, la sturno
+sidas sur la pregxejo kaj flutas sian gxojan melodion, kaj la alauxdo
+kantas alte en la nuboj. Tie cxi blekas vulpoj kaj ursoj; akcipitroj
+kaj korvoj blekas en la nigraj arbaroj. Kie do finigxos tiu cxi
+dezerto? Ve! kie finigxos mia mizera vivo?
+
+
+
+Riga, la 2-an de Septembro 1743.
+
+Cxu mi unu fojon gxisvivos la tagon, kiam mi revidos mian
+naskigxlandon? Dum longaj zorgoplenaj jaroj, dum dudek-kvar vintroj
+mi cxasadis zibelojn kaj mustelojn en la arbaroj de Siberujo! Kiel
+longe jam tedis min la vivo! Sed pacience mi volas atendi, gxis kiam
+mia Dio kaj savinto min vokos. Eble li volas, ke miaj lacaj membroj
+ripozu en la tero de mia patrujo --. Ho, mi vidas suprentirita la
+danan flagon, la karan signon de la Kruco kaj de la Savinto! Mia
+animo, gloru la Sinjoron! Cxio, kio estas en mi, gloru lian sanktan
+nomon.
+
+
+
+Falster, la 23-an de Oktobro 1743.
+
+Mi estas tute proksime de la morto aux tre malproksime de gxi!
+En ventego kaj malbonega vetero mi alproksimigxis al mia amata
+naskigxlando. La ondegoj bategis nian sxipon kaj minacis engluti nin!
+Sed la Sinjoro savis min, lia mano min subtenis --, li ne volas nun
+retiri gxin de mi, kvankam malricxa kaj duone nuda mi estas ironta
+inter fremduloj.
+
+
+
+Corselidse, la 2-an de Novembro 1743.
+
+Mi trovis rifugxejon kontraux la ventego de la mondo; pia kaj nobla
+sinjoro, preninte min en sian servon, promesis zorgi pri mi gxis mia
+morto.
+
+
+
+Corselidse, la 1-an de Majo 1744.
+
+Kiel belega lando estas ja cxi tiu! Cxio en plena florado! Verdaj
+arbaroj kaj verdaj herbejoj! Floroj cxie! En Siberujo estas ankoraux
+vintro. Dio estu glorata pro tia intersxangxo!
+
+Mia sinjoro multe min amas, ofte mi devas sidi multajn horojn kaj
+rakonti al li pri milito kaj pri cxiuj landoj, kiujn mi travagadis.
+Kaj se li volonte auxskultas, mi volonte rakontas; gxojigas min,
+rememorigi al mi miajn multajn suferitajn malfelicxojn.
+
+
+
+Corselidse, la 2-an de Julio 1744.
+
+Ho, kompatema Dio! tiu maldolcxa pokalo ne estis ankoraux
+malplenigita! Cxu la iama vundo refoje devas esti sxire malfermata!?
+Jes, cxar tio placxis al vi! -- Mi sxin revidis -- sxin? ho ne! ne
+sxin! falintan angxelon mi vidis, figuron de la mallumo --; ofte mi
+deziris esti mortinta, sed nun -- mi malamas la vivon -- mi ne povas
+plu skribi -- --
+
+
+
+Corselidse, la 8-an de Auxgusto 1744.
+
+Ne estas pro plezuro, ke mi reprenis la plumon; sed se iu ekvidos
+tiun cxi taglibron post mia morto, tiam li vidos, kiel la peko punas
+la pekulon.
+
+Tiun malgxojigan tagon mi distris min per promenado en nia bela
+gxardeno. Kiam mi preteriris malfermitan kradpordon, tie staris viro,
+kies vizagxo sxajnis al mi konata, tamen la densa nigregriza barbo
+kaj malgajega rigardo preskaux min timigis.
+
+"Cxu vi estas ankaux tie cxi?" diris li grimacante. La bastono
+defalis de mia mano, kaj cxiuj miaj membroj ektremis -- tio estis
+Jens!
+
+"Kara mia Dio!" mi diris; "cxu vin mi renkontas tie cxi? Kie estas
+frauxlino Sofia?"
+
+Li eligis lauxtan blasfemon: "La diablo prenis la frauxlinon kaj ecx
+la virinecon; sed cxu vi volas vidi mian kore amatan edzinon, jen tie
+sxi estas kaj sarkas. Sofi'!" li ekkriis, "jen estas iama konato!"
+
+Sxi sin turnis duone -- sxi estis surgenue tri pasxojn de mi --,
+rigardis min unu momenton kaj denove eksarkis. Mi ekvidis ecx ne unu
+movon sur sxia vizagxo -- tiu vizagxo! tiu iam tiel belega vizagxo!
+kiel gxi sxangxigxis! Paleflava, kovrita je sulkoj; melankolia gxi
+aspektis, kvazaux gxi ridetis neniam. Largxborda cxapelo kun longaj
+cxifonoj de nigra puntajxo gxin faris ankoraux pli malhela. Malpuraj
+vestajxacxoj, kiuj iam estis elegantaj kaj belegaj, pendis cxirkaux
+sxia dika, malgracia korpo. Mi sentis, ke mi tuj svenos. Min ekkaptis
+timo, abomeno, kvazaux mi subite vidis serpenton. Mi ne povis paroli,
+nek formovi min de tiu loko.
+
+Jens eligis min de tiu stato. Li ekkriis: "Nun sxi ne estas plu tiel
+bela kiel en tiu nokto, kiam sxi ensxteligxis en vian liton!"
+
+Mi ektremis.
+
+"Orumajxo eluzigxis," li diris plue, "sed la belan hauxton sxi havas
+ankoraux, fiera kaj malica sxi estas ankoraux, kaj la busxon sxi
+povas movadi. He! via sinjorina mosxto! Parolu iom kun ni!"
+
+Sxi silentis kaj sxajnigis, ke sxi tion ne auxdis, kvankam li parolis
+suficxe lauxte.
+
+"Nun sxi ne volas," li diris, "sed post kiam ni rehejmigxos, sxia
+busxo estos kvazaux movigxanta klaketilo. Cxu vi ne havas ion por mi
+pro memoro al nia iama amikeco, Morten?"
+
+Mi donis al li kelkan monon kaj foriris kvazaux en songxo en nian
+gxardenon. Cxe la gxardenpordo staris mia sinjoro.
+
+"Cxu vi konas tiujn homojn?" li demandis.
+
+"Ho ve, vi bona Dio!" mi respondis. "Jes, mi konis ilin antaux multaj
+jaroj."
+
+"Ili estas malbonaj homoj," li diris. "Sxi estas malica kaj ekzilita,
+kaj li drinkas kiel porko. Ili logxas de antaux kelkaj jaroj en domo
+cxe la marbordo! Li fisxkaptas kaj dum la labortagoj sxi laboras en
+la gxardeno. Cxu sxi devenas de honesta popolo?"
+
+Tiam miaj larmoj ekfluis kaj senpezigis mian premitan koron. Mi
+rakontis al li, kiuj ili estas, kaj lia teruro estis tiel granda
+kiel mia malgxojo.
+
+
+
+Corselidse, la 14-an de Septembro 1744.
+
+Mi dubas pri tio, cxu mi dauxre restos en tiu cxi loko. Mia logxado
+tie cxi tute ne plu placxas al mi, de kiam mi scias, ke mi estas en
+sxia proksimeco, kaj cxar mi ne cxiam povas eviti sxin. Mi ankoraux
+ne parolis kun sxi, cxar mi sxin evitas kiel demonon. Jens sercxas
+min kun trudemo, kiu placxas nek al mi nek al mia sinjoro. Kiam mi
+flaras lian brandodoran spiradon, tiam estas al mi, kvazaux iu
+prezentas al mi venenon por trinki.
+
+Li rakontis al mi sian historion -- ho, kiel terura, kiel abomena gxi
+estas! En Danujo, en Germanujo ili vagadis de unu urbo al alia -- li
+ludadis la kornon, kaj sxi kantadis kaj ludadis sur la liuto; per tio
+ili perlaboris sian panon, kaj kiam tio ne suficxis plu, sxi komencis
+metion, kiu dissxiras mian koron, kiam mi pensas pri tio. Fine ankaux
+tio devis fini, kaj ili estus pereontaj pro malhavo, se mia sinjoro
+ne estus kompatinta ilin. -- Dio pardonu! Mi povus deziri denove esti
+en Siberujo.
+
+
+
+Corselidse, la 1-an de Majo 1745.
+
+Dio benu mian noblan sinjoron! Li divenis mian deziron morti en mia
+naskigxloko, kaj tial ekhavigis al mi bonan oficon cxe nova sinjoro
+en Thiele. Mardon mi forvojagxos per sxipo de Stubbekj[/o]bing. Dio
+eterne rekompencu lin pro tio!
+
+
+
+Sursxipe inter S[:a]lland kaj Sams[/o], la 4-an de Junio 1745.
+
+"Ne timu tiun, kiu mortigas nur la korpon; sed timu tiun, kiu
+ruinigas samtempe korpon kaj animon!"
+
+Mi sentas la forton de tiuj vortoj de Dio.
+
+Kiam mi staris en mia juneco sur tiuj cxi ondoj antaux la kugloj de
+la svedoj, tiam mi sentis min pli bona, ol kiam mi vidis la falintan
+angxelon de mia juneco en la gxardeno de Corselidse. Glavoj kaj
+kugloj, batoj kaj pikoj, vundo kaj morto estas nenio kompare kun la
+perdigxo de la amo kaj kompare kun ruinigxo de senkulpa animo. Se
+mi estus vidinta tiam dissxirita de sovagxaj bestoj sxian belegan
+korpon, tio ne povus tiel premi mian bruston kiel en la tempo, kiam
+mi sxin revidis insultata, ruinigita, malestimata kaj perdita sen
+savo. Kiam sxi kusxis tie kaj sarkadis la teron, sxajnis al mi,
+kvazaux sxi enterigis mian lastan esperon, mian lastan restajxon de
+kredo al honoro kaj virto.
+
+Sed mi diros, kiel cxiam diris en Siberujo mia kunkaptito, la maljuna
+turko, meze de la plej grandaj mizeroj: "Dio estas granda!" Jes, kaj
+kompatema! Li povas kaj volas fari multe pli ol ni kompatindaj homoj
+komprenas.
+
+
+
+Thiele, la 4-an de Julio 1745.
+
+Fine mia sxipo eniris mian lastan havenon! Dum pli ol tridek jaroj mi
+vagadis cxirkauxe sur la sovagxa haveno de la mondo por fini tie, kie
+mi komencis. Kion mi faris en tiuj jaroj? Kion mi gajnis? Tombon --
+ripozejon cxe miaj praavoj. Tio estas nenio kaj tamen ne tiel
+malmulte; mi havas amikojn, konatojn sur kaj sub la tero. Tie staras
+ankoraux la pomarbo ekster mia fenestro, gxi estigxis pli agxa, sed
+forteco estas en gxia trunko, uraganoj kurbigis gxian kapon, kaj
+sur gxiaj brancxoj kreskas musko kiel grizaj haroj sur la kapo de
+maljunulo. Cxe la pregxeja muro mi vidas la grandan fraksenon, sub
+kies blanka radiko mi enterigis la kompatindan Vaillant. Tiamaniere
+mi rekonas multajn arbojn, multajn erike-kovritajn altajxojn kaj ecx
+la senvivajn sxtonojn starantajn nesxangxe dum miljaroj, kaj kiuj
+vidas generacion post generacio kreski kaj velki. La generacio, kiun
+mi konis, ankaux malaperis. Nova sinjoro, novaj servistoj -- mi estas
+fremdulo, alilandulo inter ili cxiuj.
+
+
+
+Thiele, la 2-an de Septembro 1749.
+
+Hodiaux forpasis kvindek-ses jaroj, de kiam mi vidis la lumon de la
+mondo! Sinjoro Dio! kie estas tiuj jaroj? tiuj multaj miloj da tagoj?
+Kie estas la gxojoj de mia juneco? Ili estas cxe miaj tiamaj amikoj.
+-- Estis en cxi tiu sezono; ni vere gxuis la plezurojn de la cxasado.
+Kiel gxoje tio okazis, kiam ni eliris en la matenon! La cxasistoj
+ekkriis, kaj la hundoj bojis, kaj la cxevaloj piedfrapetadis tiel
+senpacience kiel ni mem. Ni sercxis jen perdrikojn sur la erikejo,
+jen la cervojn en la arbaro --, kun ludado kaj kantado ni iris
+hejmen. Nun cxio estas tie cxi silenta kiel en monahxejo, la sinjoro
+tute ne sin okupas pri cxasado. Silenteme kaj sole la cxasisto
+eliras, kaj senparole li revenas: Tiu generacio estas malgxoja kiel
+mi mem.
+
+
+
+Thiele, la 12-an de Januaro 1751.
+
+Estas trankvila belega vintronokto! Cxio, kion mi vidas, estas blua
+kaj blanka. La luno forpelis antaux si la stelojn, cxar gxi volas
+lumi sola. Tiel bele gxi lumis ankaux foje -- antaux multaj jaroj,
+kiam mi kondukis la veturilon de frauxlino Sofia. Mia juna amo lumis
+tiel hele kaj gxoje kiel la luno, kaj sxia estis ankaux pura kaj
+nemakulita kiel la jxus falinta negxo. Nun mia amo estas malluma kiel
+la erikejo, kiam vintre la negxo forfandigxis, kaj sxia -- se sxi
+vivas ankoraux -- certe estas simila je valo de Siberujo post
+superakvigxo, plena je mallumaj serpentformaj riveretoj plensxutitaj
+de altajxetoj kaj renversitaj arboj.
+
+"Jes, Sinjoro! Sinjoro! Se vi trafas iun per granda puno pro malbonaj
+faroj, tiam vi faras tion, por ke lia mizera korpo forfandigxu kiel
+tineo; certege! Cxiuj homoj estas vantajxo!"
+
+
+
+F[/o]ulum, la 12-an de Majo 1753.
+
+Dimancxon por la unua fojo mi funkciis kiel dekano de Thiele kaj
+Vinge. La favora sinjoro venigis min tien cxi, kiam li estis
+mortonta. Nun mi logxas en la domo de mia patro; sed mi logxas
+tutsola. Cxiuj amikoj de mia juneco jam delonge mortis; nur mi
+postrestis kiel senfolia arbo sur la erikejo, sed post mallonga tempo
+mi ripozos cxe ili kaj estos la lasta de mia generacio. Cxi tiuj
+pagxoj estos miaj postsignoj.
+
+Se iu -- kiam mi estos mortinta kaj for -- legos ilin, tiam li gxemos
+dirante:
+
+  "Kiel la herbo estas nia vivo,
+  Kiel la flor' staranta sur la kampo
+  En plena belegeco, sed sen forto. --
+  Cxar kiam vento blovas trans la floron,
+  Rompigxas la trunket', perdigxas belegajxo,
+  Kaj oni ecx ne scias, kie gxi iam staris. --
+Sed la kompatemo de Dio estas de eterneco gxis eterneco."
+
+
+
+
+
+Maksimoj kaj Pensoj.
+
+De Markizo de Maric['a].
+
+
+La auxtoro, Markizo de Maric['a] (Marik['a]) estas la plej fama
+brazila moralisto.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La bonfarado estas cxiam felicxiga kaj gxustatempa, se la prudento
+gxin direktas kaj rekomendas.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La malsxparemulo povas esti bedauxrata, sed la avarulo estas preskaux
+cxiam malsxatata.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La intereso klarigas la plej malfacilajn kaj malsimplajn fenomenojn
+de la socia vivo.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La sensagxa agemo estas pli ruiniga ol la mallaboremo.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Malricxeco kaj mallaboremo logxas kune.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La fantazio estas la paradizo de l' felicxuloj kaj la infero de l'
+malfelicxuloj.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Oni povas kunigi cxiujn virtojn, sed ne kunamasigi cxiujn malvirtojn.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Neniu registaro estas bona por la malbonaj homoj.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La avarulo estas la plej lojala kaj fidela gardanto de la havajxo de
+siaj heredontoj.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La sincereco estas multfoje lauxdata, sed neniam enviata.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La timo kaj la entuziasmo infektas.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Kiu al Dio fidas kaj esperas, tiu neniam malesperas.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La gxentileco instruas: maski por ne ofendi.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La homa vivo sen religio estas vojagxo sen direktilo.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Kiu pli multe timas Dion, tiu malpli multe timas la homojn.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La modesteco orumas la talentojn, la vanteco ilin senbriligas.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Se la popolo ne kredas al la honesteco, la malmoraleco estas gxenerala.
+
+  *  *  *  *  *
+
+Kiel la spaco enhavas cxiujn korpojn, tiel la ambicio enhavas cxiujn
+pasiojn.
+
+  *  *  *  *  *
+
+La homoj plej multe respektataj ne cxiuokaze estas la plej multe
+respektindaj.
+
+  *  *  *  *  *
+
+El la portugala lingvo tradukis _A. Couto Fernandes_.
+
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Taglibro de Vilagx-pedelo, by 
+Steen Steensen Blicher
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TAGLIBRO DE VILAGX-PEDELO ***
+
+***** This file should be named 22901.txt or 22901.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/2/2/9/0/22901/
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner and the Online
+Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/22901.zip b/22901.zip
new file mode 100644
index 0000000..92e3af8
--- /dev/null
+++ b/22901.zip
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..43e4a53
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #22901 (https://www.gutenberg.org/ebooks/22901)