diff options
Diffstat (limited to '22901.txt')
| -rw-r--r-- | 22901.txt | 1916 |
1 files changed, 1916 insertions, 0 deletions
diff --git a/22901.txt b/22901.txt new file mode 100644 index 0000000..e169f55 --- /dev/null +++ b/22901.txt @@ -0,0 +1,1916 @@ +Project Gutenberg's Taglibro de Vilagx-pedelo, by Steen Steensen Blicher + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Taglibro de Vilagx-pedelo + +Author: Steen Steensen Blicher + +Translator: H. J. Bulthuis + +Release Date: October 5, 2007 [EBook #22901] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: ASCII + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TAGLIBRO DE VILAGX-PEDELO *** + + + + +Produced by Andrew Sly, David Starner and the Online +Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + + + + +Noto de tekstpreparanto: + +En cxi tiu askia teksto, oni uzas la x-metodon por la cxapelitaj +literoj. Ankaux, oni uzas la cxi-subajn kodojn anstataux aliaj +signoj kiu mankas en la askia signaro. + + [:a] a kun tremao + ['a] a kun dekstra korno + [^e] e kun cxapelo + ['e] e kun dekstra korno + [/o] o kun trastreko + [:o] o kun tremao + + + + + +Taglibro + +de Vilagx-pedelo + +de + +St. St. Blicher. + +Tradukis + +H. J. Bulthuis, L. K. + + +Rekomendita de Esperantista Literatura Asocio. + +[Bildo: Butin & Jung Emblemo] + +1922 + +Butin & Jung, Godesberg, Germanlando. + + +En tiu cxi traduko mi skribis preskaux cxie la nomojn kiel en +la dana teksto. Ekzemple: + + F[/o]ulum aux F[:o]ulum + S[/o]ren aux S[:o]ren + Cornelius aux Kornelius + Thiele aux Tile + Sams[/o] aux Sams[:o] ktp. + + +Nur nomojn, kiujn oni renkontas ofte en la literaturo, mi skribis +Esperante; ekzemple: Siberujo, Danujo ktp. Nur la klarigojn de la +_latinaj_ kaj _francaj_ frazoj mi notis kiel mi trovis ilin en la +dana verketo. Tie, kie la verkinto ne aldonis klarigojn, mi ankaux +ne donis ilin en cxi tiu traduko. La traduko ne estas lauxvorta, +sed iom libera kaj tute laux la reguloj de la Fundamento. + +_La tradukinto._ + + + +Enkondukaj vortoj. + +Milton, la fama angla poeto, kies nomon cxiu konas, bezonis preskaux +kvarcent pagxojn por priskribi en sia "Perdita Paradizo" la falon de +Adamo kaj Evo kaj ilian forpeladon el la paradizo. Tion li povus +fari, kopiante la unuan cxapitron de Genezo (_Voltaire_). + +Blicher, la dana verkisto, kies nomon konas preskaux neniu ekster +Danujo kaj Norvegujo, verkis en la jaro 1824 romanon de granda +morala kvalito kaj kun enhavo ne malpli granda ol tiu, trovata en la +cxie legata cxefverko de Daniel de Foe, kaj bezonis nur 40-pagxan +taglibron por efektivigi tiun mirindajxon. + +Lia verko pro tio kaj antaux multaj aliaj verkoj indas aperi en +internacia vestajxo. + +Mi prenis sur min la taskon liveri gxin kaj esperas, ke gxi povu +placxi al la legantaro de Esperantaj verkoj. + +_La tradukinto._ + + + +F[/o]ulum[1], la 1-an de Januaro 1708. + +Dio donu al ni cxiuj gxojigan novjaron! Kaj gardu nian bonan sinjoron +S[/o]ren! Li estingis la lumon hodiaux vespere, kaj patrino diras, ke +li ne vivos gxis la venonta novjaro. + +La vespero tamen estis agrablega, kiam sinjoro S[/o]ren deprenis sian +cxapon post la mangxado kaj diris, kiel li kutimis: "_Agamus +gratias!_" Li fingre montris min anstataux Jens'on. Estis la unua +fojo, ke mi legis mian latinan pregxon: pasis hodiaux unu jaro, ke +Jens legis gxin; sed mi largxe malfermis la okulojn, cxar tiam mi +komprenis nenian vorton, kaj nun mi povas kompreni la duonon de +Cornelius. + +Tio antauxdiras al mi, ke mi farigxos predikisto en F[/o]ulum, ho +kiel multe miaj gepatroj gxojus, se ili gxisvivus tian tagon! Kaj se +Jens, la filo de la predikisto, povus estigxi episkopo en Viborg -- +kiel diras lia patro -- nu, kiu povas scii tion? Dio ordonas en cxio; +lia volo farigxu! _Amen in nomine Jesu!_ + +[Piednoto 1: En tiu cxi traduko la nomoj estas skribitaj kiel en la +_dana_ teksto. Elparolu [/o] kiel _eu_ en la franca vorto _feu_.] + + + +F[/o]ulum, la 3-an de Septembro 1708. + +Hieraux mi atingis per helpo de Dio mian dekkvinan jaron. Jens ne +povas plu fari min klera en latinajxo. Hejme mi estas pli diligenta +ol li, mi legas, dum li iras kun Petro la cxasisto sur la kamparo. +Tiamaniere li ne povos estigxi episkopo. La kompatinda sinjoro +S[:o]ren! Li vidas tion klare, larmoj staras en liaj okuloj, kiam +kelkfoje li diras al li: "_Mi fili! mi fili! otium est pulvinar +diaboli!_" + +En novjaro ni komencos la grekan studadon, sinjoro S[:o]ren donis al mi +la grekan testamenton. "Cxu tio ne estas stranga skribajxacxo? Tio +estas ankoraux kiel akrigilo por viaj okuloj," diris li amike al mi +kaj pincxis mian orelon, kion li cxiam faras, kiam li estas gxoja. +Sed ha! Kiajn largxajn okulojn li montros vidante, ke mi jam kapablas +legi rapide en mia testamento. + + + +F[/o]ulum, die St. Martini 1708. + +Finigxos malbone je Jens -- sinjoro S[/o]ren tiel koleris pri li, +ke la tutan tagon li parolis al li dane; al mi li parolis latine. Unu +fojon mi auxdis, ke li diris kvazaux al si mem: "_Vellem hunc esse +filium meum!_"[2] Estis mi, pri kiu li parolis. Kiel Jens kriplige +legis en sia Cicero. Mi bone scias kial, cxar antauxhieraux, kiam lia +patro estis cxe edzigxofesto en Vinge, li estis kun Petro la cxasisto +en la arbaro de Lindum, kaj -- Dio protektu nin! -- sovagxa virporko +desxiris lian pantalonon. Li mensogis al sia patrino kaj diris, ke +virbovo de Thiele faris tion, sed sxi donis al li fortan vangofrapon +-- _habeat!_[3] + +[Piednoto 2: Mi dezirus, ke tiu cxi estus mia filo.] + +[Piednoto 3: Li havu gxin!] + + + +F[/o]ulum, Calendis Januar. 1709. + +_Proh dolor!_ Sinjoro S[/o]ren estas morta! _Vae me miserum!_ Kiam ni +sidis cxetable kristnask-vesperon, li flanken sxovis sian kuleron kaj +rigardis Jens'on longe kaj melankolie -- "_fregisti cor meum!_"[4] +diris li gxemante kaj eniris la dormocxambron. Ho ve! li ne plu +ellitigxis. Depost tiu tempo mi vizitis lin cxiutage, kaj li donis al +mi multajn bonajn konsilojn kaj instruajxojn; sed nun mi lin vidos +neniam plu. + +Jxauxdon mi lin vidis lastfoje; neniam mi forgesos, kion li diris +farante al mi kvazaux paroladon kortusxantan: "Dio donu al mia filo +honestan koron!" Li interplektis siajn malgrasajn manojn kaj, dum lia +kapo refalis sur la kusenon, li flustris: "_Pater! In manus tuas +committo spiritum meum!_" + +Tio estis liaj lastaj vortoj. Kiam mi vidis, ke la sinjorino levis la +antauxtukon al la okuloj, mi kuris eksteren tute malgxoja. Eksterdome +staris Jens ploranta. "_Seras dat poenas turpi poenitentia_,"[5] +pensis mi; sed li falis sur mian kolon kaj ploregis. Dio pardonu al +li lian petolemecon! Tio malgxojigis min plej multe. + +[Piednoto 4: Vi rompis mian koron.] + +[Piednoto 5: Lia pento venas tro malfrue.] + + + +F[/o]ulum, Pridie Iduum Januarii MDCCIX. + +Hieraux mia kara patro iris al Viborg por sercxi domon, kie mi povos +tagmangxi, kiam mi iros lernejon. Kiom mi sopiris al tiu tempo! Mi +legas la tutan tagon, sed la tagoj estas nun tiel mallongaj, kaj +patrino diras, ke ne valoras legadi cxe lamplumo. Mi ne povas fini +cxi tiun leteron al Tuticanus -- ho, estis tute alie, kiam vivis la +bona sinjoro S[:o]ren! _Eheu! Mortuus est!_ + +Cxi tiu vintro estas terura! Cxielo kaj tero kvazaux unuigxis; +negxamaso sternigxas de nia tegmento gxis la garbejo. Estintan nokton +Jens pafis du leporojn en nia brasikgxardeno -- li baldaux forgesis +pri sia patro. Sed se la cxasisto Petro ekscios tion, li ekkoleregos. + + + +F[/o]ulum, Idibus Januarii MDCCIX. + +Patro ankoraux ne rehejmigxis, kaj la vetero estas ankoraux tre +malbona -- se li nur ne perdas la vojon. Jen Jens lauxiras la +garbejon kun pafilo kaj kelkaj birdoj en la mano -- li eniras. -- Tio +estas perdrikoj, kiujn li pafis sur la tegmento de Mads Madsens. Li +deziras, ke patrino rostu ilin, sed sxi ne kuragxas tion fari, antaux +ol venos mia patro. + + + +F[/o]ulum, XVIII Calend. Febru. 1709. + +Ho ve! Mia kara patro frostmortis! Viro de Kokholm lin trovis en la +negxamaso kaj veturigis lin hejmen -- -- mi tiom ploris, ke mi ne +povas plu vidi per la okuloj. -- Patrino ankaux. -- Dio helpu nin +ambaux! + + + +F[/o]ulum, la 18-an de Februaro 1709. + +Mi preskaux ne rekonis Jens'on. Li portis verdan frakon, kaj verda +plumo staris sur lia cxapelo. "Vidu," diris li, "nun mi estas +cxasisto! Kio vi estas? Bubo, kiu iras lernejon, latinisto!" -- + +"Jes, Dio nin helpu!" mi respondis. "La latinajxo preteriris! Mi +povus estigxi predikisto tie, kie vi estus episkopo! Mia patrino ne +mortus pro malsato, se mi kantus antaux la pordoj de Viborg. Mi devas +resti hejme kaj perlaboros panon por sxi. -- Ve, Jens, se via patro +vivus!" + +"Ni ne parolu pri tio!" li diris. "Neniam mi lernus latinajxon -- la +diablo gxin prenu! Jen tiel, vi povos veni en la bienon! Tie estos +bonaj tagoj kaj agrabla vivmaniero!" -- + +"Kiel mi povus?" mi respondis. -- + +"Ni klopodos pri tio!" ekkriis li kaj foriris. Tiu Jens tamen havas +bonan koron, sed li estas senzorga kaj senpripensema. Antaux ses +semajnoj oni enterigis lian patron, kaj tri semajnojn poste sekvis +lia patrino. Sxajnas, kvazaux Jens estas nun tute alia kiel antauxe. +Li povas plori cxi tiun horon kaj ridi alian horon. + + + +Thiele[6], la 1-an de Majo 1709. + +Jen mi estas nun servisto cxe lia sinjora mosxto; Adiaux pastra +ofico! Adiaux, latino! Ho, miaj karaj libroj! _Valete plurimum! +vendidi libertatem_[7] por dekdu taleroj. Ok el ili havos mia +kompatinda patrino, kaj lia sinjora mosxto promesis al sxi +brulolignon, tiel ke sxi ne malsatos nek sentos la malvarmon. Jens +havigis al mi tiun oficon. Li havas multan influon en la bieno; li +estas diabla Jens, kiun amas cxiuj virinoj. La mastrumistino multfoje +donis al li grandan pecon da kuko; la edzino de la bienestro ridis +tiel amike al li, same la knabinoj -- ecx unu el la bienaj frauxlinoj +kapklinis milde, kiam sxi lin preteriris. Pro cxio cxi li estigxis +cxasisto en la loko de Petro. Plej bedauxrinde estas, ke li kutimas +kolere blasfemi pli multe ol iu ajn maristo. + +[Piednoto 6: Elparolu: Tile.] + +[Piednoto 7: Adiaux, mi vendis mian liberecon.] + + + +Thiele, la 12-an de Majo 1709. + +Mi sanas bonege, Dio estu glorata! Ni estas ses servistoj por la +sinjoro, la sinjorino, la junkro kaj la du frauxlinoj. Mi havas +suficxan tempon por legi, kaj mi ne malzorgas miajn karajn librojn. +Ili ne utilas al mi, sed mi ne povas ne okupi min pri ili. Hieraux +estis vendataj la libroj de la mortinta sinjoro S[/o]ren, mi +acxetis por du taleroj kaj ekhavis tiel multajn, ke mi preskaux ne +povis porti ilin. Inter ili estas multaj de Ovidius; unu havas la +titolon: "_ars amoris_", alia: "_remedium amoris_"; ilin mi legos +unue, cxar mi volas ekscii, pri kio ili temas. Unu fojon mi foliumis +ilin en la studejo de sinjoro S[/o]ren, sed li tuj ekprenis ilin de mi, +dirante: "_Abstine manus!_ Forigu la fingrojn de tiuj paperajxoj! +Tio ne tauxgas por vi." + + + +Thiele, la 3-an de Junio 1709. + +Kiu do komprenas francon! La sinjoro parolas nur france, kiam li +mangxas, kaj mi komprenas ne unu vorton. Hodiaux ili parolis pri mi, +cxar multfoje ili min rigardis. Unu fojon mi preskaux lasis fali +teleron; mi staris post la segxo de frauxlino Sofia, sxi turnis sin +kaj rigardis min rekte en la vizagxon -- sxi estas belega frauxlino, +tiu frauxlino Sofia! Mi tre gxojas vidante sxin. + + + +Thiele, la 13-an de Septembro 1709. + +Hieraux estis tie cxi malkvieta tago. Multaj venis de Viskum, kaj +okazis granda cxasado. Mi cxeestis kaj ricevis pafilon de lia sinjora +mosxto. En la komenco cxio iris bone, sed subite preteriris lupo. Pro +ektimo mi preskaux lasis fali la pafilon kaj tute forgesis pafi. Jens +staris cxe mia flanko, kaj li pafis la lupon. "Vi estas stultulo!" li +diris, "sed mi ne vin perfidos!" Tuj poste preteriris la sinjoro. "Vi +estas simplulo, Martino!" li ekkriis. "Vi ricevis subacxetmonon." + +"Mi plej humile petas pardonon," mi respondis, "mi estas tute +senkulpa, sendube kalumniantoj parolis malbonon pri mi al via mosxto. +Per la helpo de Dio mi servos vin honeste kaj fidele!" + +Tiam li vidis plej indulge kaj diris: "Vi estas granda simplulo!" + +Sed kun tio ne finigxis la okazintajxo. + +Kiam la gesinjoroj sidis cxetable, ili ankorauxfoje parolis pri la +lupo kaj demandis al mi: kiom multe gxi donis al mi? kaj cetere. Mi +ne sciis, kion ili celis; sed tion mi povas kompreni, ke ili mokis +min france kaj dane. Kaj frauxlino Sofia partoprenis, sxi ekridis al +mi rekte en la okulojn -- tio doloris min plej multe. Sed mi povus +lerni tiun tra-la-naz-parolatan lingvon. Gxi ja ne estus pli +malfacila ol latino. + + + +Thiele, la 2-an de Oktobro 1709. + +Gxi ne estas malebla -- tion mi jam vidis. Franco estas nenio krom +kripligita latino. Inter la multaj libroj, kiujn mi acxetis, +trovigxas Metamorfozo en la franca lingvo -- tio estas felicxa okazo! +La latinan mi jam komprenas. Sed unu afero estas stranga; se mi +auxdas ilin interparoli france tie supre, tiam sxajnas al mi, kvazaux +nenia franca vorto sin trovas en ilia interparolado -- ne estas pri +Ovidius, ke ili diskutas. Fine mi ankaux min dedicxas al la pafado. +La sinjoro deziras, ke mi cxeestu la cxasadon, sed neniam mi povas +lin kontentigi, jen li min insultas, jen li ridas pri mi -- kelkafoje +li faras ambaux kune: mi portas malbone la pafilon, mi sxargxas +malbone, mi celas malbone, kaj malbone mi pafas. "Jens devas instrui +vin. Rigardu al Jens!" diris la sinjoro. "Tio estas cxasisto! Vi iras +kun la pafilo, kvazaux gxi estus rastilo, kiun vi portas sur la +sxultro, kaj kiam vi celas, sxajnas, kvazaux vi falus surdorsen." + +Frauxlino Sofia ankaux min mokridas, -- tamen tio plibeligas sxian +vizagxon, cxar sxi havas belajn dentojn. + + + +Thiele, la 7-an de Novembro 1709. + +Hieraux mi pafis vulpon! La sinjoro nomis min bona knabo kaj donacis +al mi inkrustitan pulvujon. La instruado de Jens portis bonajn +fruktojn. La pafado estas tamen agrabla. -- La studado en la franca +lingvo prosperas pli bone, mi eklernas la elparoladon. Antaux nelonge +mi auxskultis cxe la pordo, kiam mademoiselle legis kun la frauxlino. +Kiam ili finis kaj iris for, mi ensxteligxis por vidi, kiun libron +ili uzis. Diable! Kiel mi miris! Gxi estis la sama, kiun mi mem +posedas kaj kiu nomigxas: _L'['e]cole du monde_. Nun mi staras +cxiutage ekster la pordo kun la libro en la mano kaj auxskultas -- -- +tio funkcias bone. La franca lingvo estas pli bela ol mi supozis; +gxi sonas mirinde, kiam frauxlino Sofia gxin parolas. + + + +Thiele, la 13-an de Decembro 1709. + +Hieraux Dio savis mian sinjoron pere de mia malforta mano. Ni havis +grandan peladon en la arbaro de Lindum. Venante cxe la griza marcxo, +subite virporko aperis, kiu rekte alkuris al la sinjoro. Li pafis +kaj trafis gxin, sed malgraux tio la besto lin atakis. La sinjoro ne +timis, li eltiris sian trancxilegon kaj volis enpusxi gxin en la +bruston de la virporko, sed malsukcesis. Kion fari? -- Cxio okazis en +unu momento tiel, ke neniu povis veni por helpi. Gxuste kiam mi volas +iri tien, ni vidas nian sinjoron sur la dorso de la virporko, kaj jen +ili forrapidis. "Pafu!" li ekkriis al la rajdistestro -- kiu estis +lia dekstra flankulo -- sed li ne kuragxis. "Pafu en liajn korpon kaj +krurojn!" ekkrias li al Jens, dum li preteriras lin; la pafilo de +Jens ne funkcias. Nun la virporko sin turnas kaj preterkuras min. +"Pafu Martino! se ne, mi rajdos kun la virporko rekte al la infero!" +li ekkrias. + +En la nomo de Dio! pensis mi, celante al la postajxo de la besto, kaj +mi trafis gxin tiel felicxe, ke mi frakasis ambaux gxiajn koksojn. Mi +gxojis, cxiuj gxojis, sed plej multe gxojis nia sinjoro. + +"Tio estis majstra pafo," diris li, "gardu la pafilon, kiun vi +manuzis tiel lerte! Kaj auxdu!" li diris al la rajdistestro, "vi +azenido! Stampu la plej dikan fagon en la arbaro por lia maljuna +patrino! Jens povas iri hejmen kaj meti pli bonan sxtonon sur sian +pafilon!" Kiam ni rehejmigxis tiun vesperon, cxiu informigxis kaj +rakontis pri la okazintajxo. La sinjoro frapis mian sxultron, kaj +frauxlino Sofia ridetis tiel amike al mi, ke mia koro kvazaux saltis +en mian gorgxon. + + + +Thiele, la 11-an de Januaro 1710. + +Estas agrabla vetero! La suno levigxas tiel rugxa kiel brulanta +karbo. Estas stranga vidajxo, kiam gxi tiel brilas tra la blankaj +arboj, kaj cxiuj arboj aspektas kvazaux pudritaj, kaj la brancxoj +cxirkauxe pendas teren. La maljuna "Grand Richard" estas ruinigita, +kelkaj el gxiaj brancxoj jam rompigxis. Gxuste tian saman veteron ni +havis antaux ok tagoj, kiam mi glitveturis al Fussing[:o] kaj kiam mi +staris post frauxlino Sofia. Sxi volis mem konduki la cxevalojn, +sed post kvarono da horo sxiaj fingretoj ekfrostigxis. + +"_J'ai froid_", sxi diris al si mem. + +"Cxu mi kondukos, frauxlino?" mi diris. + +"_Comment!_" sxi diris, "cxu vi komprenas france?" + +"_Un peu, mademoiselle!_" mi respondis. + +Tiam sxi turnis sin kaj rigardis min fikse en la okulojn. Mi prenis +kondukilon en cxiu mano kaj tenis ambaux brakojn cxirkaux sxi. Mi +etendis ilin kiel eble plej multe por ne proksimigxi al sxi tro +multe; sed cxiufoje kiam la glitveturilo skuigxis kaj mi sxin tusxis, +estis, kvazaux mi tusxis varman fornon. Sxajnis al mi, kvazaux mi +flugus kun sxi tra la aero, kaj antaux ol mi tion sciis, ni estis en +Fussing[:o]. Se sxi ne estus ekkriinta: "_Tenez Martin! Arr[^e]tez-vous!_" +mi estus veturinta rekte al Randers aux gxis la fino de la mondo. Cxu +sxi refoje glitveturilos hodiaux? Sed jen venas Jens kun la pafilo de +la sinjoro, kiun li purigis -- sekve ni cxasos. + + + +Thiele, la 13-an de Februaro 1710. + +Mi ne sentas min bonstata. Estas kvazaux peza sxtono kusxus sur mia +brusto. Mi preskaux ne mangxas, kaj nokte mi ne povas dormi. Estintan +nokton mi havis strangan songxon: mi imagis, ke mi staras sur la +posta parto de l' glitveturilo de frauxlino Sofia; sed subite mi +sidis en la glitveturilo kaj sxi sur miaj genuoj. Mi tenis mian +dekstran brakon cxirkaux sxia talio, kaj sxi tenis la maldekstran +cxirkaux mia kolo. Sxi sin kurbis kaj kisis min; sed en la sama tempo +mi vekigxis. Ve! Mi tiel volonte dauxrigus tiun songxon! -- Tio estas +stranga libro, kiun sxi pruntedonis al mi; mi amuzas min per gxi +cxiuvespere -- kiu do povus estigxi tiel felicxa kiel tiu tartara +princo! -- Ju pli mi legas la francan lingvon, des pli multe mi +sxatas gxin; mi preskaux forgesas mian latinajxon pro tio. + + + +Thiele, la 23-an de Marto 1710. + +Hieraux, kiam ni revenis de la skolopcxasado, la sinjoro diris al mi: +"Kaj mi konstatis, ke vi komprenas france?" "Malmulte, sinjoro," mi +respondis. "Sekve vi ne plu povas servadi cxetable; ni ja ne povos +malfermi la busxon pro vi." "Ve!" mi ekkriis, "cxu via sinjora mosxto +do ne volas min eksigi?" + +"_Point du tout_," li respondis. "De nun vi povos esti mia _valet de +chambre_! kaj kiam junkro Kresten vojagxos Parizon, vi lin akompanos +-- kion vi opinias pri tio?" + +Mi estis tiel kortusxata, ke mi ne povis diri unu vorton, sed kisis +lian manon. Kvankam mi nun tre gxojas, sxajnas tamen al mi, ke mi +nevolonte volas forlasi cxi tiun lokon, kaj mi vere kredas, ke mia +sano depost tiu tempo estigxis pli malbona. + + + +Thiele, la 1-an de Majo 1710. + +Ho ve, mi malfelicxulo! Nun mi scias, kio al mi mankas; Ovidius al mi +gxin diris, tre precize li priskribis al mi mian malsanon. Se mi ne +eraras, gxi nomigxas _Amor_, t. e. amo, kaj tiu, en kiun mi enamigxis, +estas sendube frauxlino Sofia. + +Ho, mi kompatinda malsagxulo! Kiel tio finigxos? Mi devas ekzameni +liajn _remedia amoris_! + +-- Jxus mi sxin vidis staranta kaj parolanta en la koridoro kun Jens; +tio tratrancxis mian koron. Sxajnas al mi, ke mi devus dispafi lian +kranion, sed jen sxi pretersaltetis min kun rideto; -- mi sentis, +kvazaux mi estus cxasanta kaj kvazaux cxasotajxo venis sub la +trafpovo de mia pafilo, mia koro frapis al miaj ripoj, kaj nur kun +peno mi povis spiri, kaj miaj okuloj estis kvazaux kunekreskintaj kun +la cxasotajxo -- _ah, malheureux que je suis!_ + + + +Thiele, la 17-an de Junio 1710. + +Kiel dezerta sxajnas al mi la bieno kaj enuiga. La gesinjoroj estas +for kaj revenos post ok tagoj. Kiel mi pasigos ilin? Mi havas +plezuron por nenio. Mia pafilo pendas polvokovrita kaj rustita, kaj +mi ne gxin purigas. Mi ne povas kompreni, kiel Jens kaj la aliaj +povas esti tiel gxojaj kaj gajaj; ili parolas kaj ridas tiel, ke gxi +kauxzas ehxon en la flanka konstruajxo -- mi gxemas kiel botauxro. +Ho, frauxlino Sofia! Ke vi estu farmista knabino aux mi princo! + + + +Thiele, la 28-an de Junio 1710. + +Nun la bieno staras antaux miaj okuloj, kvazaux gxi jxus estus +kalkpentrita kaj ornamita. La arboj en la gxardeno ricevis delikatan +koloron, kaj cxiuj homoj aspektas tiel mildaj. -- Frauxlino Sofia +rehejmigxis, sxi eniris tra la pordego kiel la suno tra nubo; tamen +mi tremetas kiel poplofolio. Estas bone kaj samtempe malbone esti +enamigxinta. + + + +Thiele, la 4-an de Oktobro 1710. + +Ni havis belegan cxasadon hodiaux! La arbaro de Hvidding enhavis pli +ol tricent pelistojn, cxar ili venis de Viskum kaj Fussing[/o] kun +cxiuj siaj cxashundoj. Cxe tagigxo ni estis jam tie venintaj de +Thiele. Estis tute kviete en la aero, kaj dika nubo kovris la tutan +cxirkauxajxon: oni vidis nur la pintojn de Bavu-altajxoj super gxi. +Tre malproksime ni povis auxdi la bruantajn pasxojn de la pelistoj +kaj kelkan bojadon de hundoj. + +"Nun ili venas de Viskum," diris la sinjoro, "mi povas auxdi la +cxasistojn." + +"Jen ili ankaux venas de Fussing[/o]," diris Jens, "tio estas +Perdriks, kiu bojas." + +Ni povis vidi ankoraux nenion pro la nubo, sed ni auxdis la bruadon +de veturiloj, la spiradon de la cxevaloj, kaj la paroladon kaj +ridadon de la pafistoj. Jen la suno aperis kaj la nubo forigxis iom +post iom. Estigxis plena de movado cxiuflanke. La arbaradministranto +jam komencis ordigi la pelantojn, oni auxdis ilin flustri al tiuj, +kiuj volis paroli lauxte, kaj kelkfoje ekmovigxis la bruiloj. De +okcidento kaj sudo cxasistoj venis veturantaj kaj post ili sekvis +veturiloj kun hundoj, kies vostoj pendis trans la plankoj de la +veturiloj, kaj de tempo al tempo altigxis hundkapo, kiu ekhavis +vangfrapon de la cxasist-knaboj. Nu, la sinjoro mem decxevaligxis kaj +irinte lauxlonge de la longa valo, li haltis en la mezo de la arbaro. +Tie li fajfis, kaj subite la kornludisto ludis gajan melodion. La +hundoj estis malkunigitaj, kaj baldaux ili bojis, unu post la alia +kaj fine cxiuj kune. Leporoj, vulpoj kaj cervoj aperis kaj malaperis +sur la arbarkovrita monteto. De tempo al tempo pafo sonis, kaj gxia +ehxo auxdigxis gxis en la valo. La pelantojn mi ne povis vidi, sed +mi auxdis iliajn vokadojn kaj ekkriojn, kiam cervo aux leporo volis +preterkuri ilian vicon. Mi pafis du vulpojn kaj unu kapron antaux la +matenmangxo. Dum la matenmangxo la hundoj estis kunligitaj kaj la +kornoludisto ludis, kaj poste ni refoje cxasis. Vidu: jen cxe la fino +de la valo ekhaltis du veturiloj kun cxiuj sinjoroj kaj frauxlinoj +kaj inter ili frauxlino Sofia. Tio savis la vivon al vulpo, cxar kiam +mi ekvidis la frauxlinon, la vulpo preteriris min. Du horojn antaux +la vespero la arbaro estis senigita de cxasotajxo kaj la cxasado +finigxis. Ni cxiuj ricevis tridek el la pafitaj cxasajxoj, kaj junkro +Kresten, kiu estis pafinta la plej multajn vulpojn, estis honorata +per muzikajxo de la kornoludisto. + + + +Thiele, la 17-an de Decembro 1710. + +Hieraux mi sekvis mian karan patrinon al sxia ripozejo. La nova +predikisto -- Dio rekompencu lin pro tio! -- honoris sxin per funebra +predikajxo, kiu dauxris sep kvaronojn da horo. Sxi estis al mi bona +kaj kara patrino -- Dio donu al sxi felicxan revivigxon! +[Tri krucosimboloj] + + + +Thiele, la 23-an de Januaro 1711. + +Malagrabla vintro! Nenia glitveturado! Mi sopiris gxin de post la +sankta Martinotago, sed vane! Pluvado kaj ventego, suda vento kaj +malgxojiga vetero. Pasintan jaron en tiu cxi tempo ni veturis al +Fussing[/o]; ho kiam mi pensas pri tiu vespero! La luno lumis tiel +blanke kiel argxenta telero sur la blua cxielo kaj jxetis nigrajn +ombrojn sur la vojoflankon en la blankan negxon. Mi klinis min tiel, +ke mia ombro kunfandigxis kun tiu de frauxlino Sofia, tiam sxajnis al +mi, kvazaux ni estas unu. Malvarma vento blovis renkonte al ni, kaj +gxi reblovis sxian dolcxan elspiron -- mi gxin enspiris kiel vinon -- +ho ve, mi malsagxulo! mi enamigxinta malsagxulo! je kio utilos al mi +cxiuj tiuj pripensadoj? Dimancxon mi vojagxos al Kopenhago kun junkro +Kresten, kaj ni restos tie la tutan someron. Mi pensas, ke mi mortos, +antaux ol venos la monato Majo. -- _Ah, mademoiselle Sophie! adieu! +un ['e]ternel adieu!_ + + + +Sur la maro inter Sams[/o] kaj S[:a]lland, la 3-an de Februaro 1711. + +La suno subiras post la kara Jylland; gxia rebrilajxo sternigxas +malproksimen sur la kvieta maro kiel senfina vojo el fajro. Mi +imagas, ke gxi min salutas de mia hejmo -- ve, tio estas tre +malproksima, kaj mi pli kaj pli malproksimigxas. + +Kion do oni nun faras en Thiele? Io tintetas en mia dekstra orelo, -- +-- cxu tio estas frauxlino Sofia, kiu nun parolas pri mi? Ho ne! mi +estas ja nur malricxa servisto, kiel do sxi povus pensi pri mi, same +kiel pri la maristo, kiu iras tien kaj returnen sur la ferdeko kun +krucigitaj brakoj? -- li rigardas tiel ofte norden -- kio do estas +tie por rigardi? "Svedo!" li diras; "Dio helpu kaj savu nin!" + + + +Kallundborg, la 4-an de Februaro 1711. + +Nun mi scias, kio estas milito -- mi cxeestis batalon kaj -- glorata +estu la Sinjoro de Zeboat! -- ni venkis. Estis svedaj kaperistoj, +kiel diris la sxipestro. Matene, tuj kiam tagigxis, ni vidis ilin je +distanco de duona mejlo; oni estis dirinta, ke ili nin persekutis. + +"Cxu estas inter la pasagxeroj kelkaj, kiuj havas la kuragxon batali +kontraux la svedaj gastoj?" diris la sxipestro. + +"Mi havas bonan pafilon," respondis junkro Kresten, "kaj mia servisto +havas ankaux unu; cxu ni foje klopodos la cxasadon, Morten?" + +"Kiel ordonas la junkro!" mi diris, kurante kajuton, kie mi sxargxis +niajn pafilojn; tiam mi portis ilin kun pulvo kaj kugloj sur la +ferdekon. Du jutlandaj soldatoj venis el la sxipkelo, cxiu havis sian +muskedon kaj la sxipestro hispanan pafilon, tiel longan kiel li mem; +la direktisto kaj la maristoj alportis hakilojn kaj hokstangojn. + +"Cxu ni ne povas velforkuri de ili, mia kara kapitano?" mi demandis. + +"Ne, pro la diablo," li respondis. "Vi ja vidas, ke ili velatingas +nin tiom, kiom ili povas; vi auxdos baldaux iliajn kanonojn; sed se +vi timas, vi povos iri hejmen kaj kusxigxi antaux la komodo de via +patrino." + +Subite strio da fumo rulis de la sveda sxipo, kaj tuj poste ni auxdis +teruran bruadon kaj krakadon super niaj kapoj. Baldaux nova ekpafo +auxdigxis kaj refoje unu, kaj la lasta kuglo forsxiris spliton de nia +masto. Mi sentis min tre stranga, mia koro ekbatis, kaj cxio krakis +cxirkaux mi. Sed la sveda sxipo tiom alproksimigxis al ni, ke la +kugloj de niaj pafiloj povus atingi la kaperojn, kaj kiam mi pafis +por la unua fojo, estis al mi, kvazaux mi partoprenis pelcxasadon. La +svedoj alproksimigxis pli kaj pli, kaj ni staris post la kajuto kaj +pafis al ili je cxiuj niaj fortoj. Multaj kaperistoj falis precipe +per la kugloj de la junkro kaj de mi. + +"Se ni povas trafi skolopon, Morten, ni povas ankaux trafi svedon, +kiam li staras senmove!" li diris. + +"Viglaj knabegoj!" ekkriis la kapitano. "Cxu vi vidas la svedan +kapitanon, kiu iras tien kaj reen kun tiu granda glavo? Pafu lin, kaj +ni gajnos la ludadon!" + +Tiam mi lin celis kaj pafis, kaj kiam mi formetis la pafilon de mia +vango, mi vidis lin rulfali kaj trafi per la nazo sur la ferdekon. +"Hura!" ekkriis nia sxipestro, kaj ni cxiuj imitis lin; sed la +kaperistoj deflankigxis kaj veliris for. Kun la dana flago sur la +masto ni veliris en la fjordon de Kallundborg kaj estis fieraj kaj +gxojaj, cxar neniu el la niaj estis vundita, kvankam la kugloj flugis +trans kaj tra nia sxipo. La provizadministranto, sinjoro Hartman, +estis la ununura, kiu vidis sian sangon kaj ecx laux mirinda maniero. +Li kusxis en la lito de la sxipestro kaj fumis pipon, kiam la batalo +komencigxis. Tuj poste mi supreniris al li por preni tolon por la +kugloj. + +"Morten!" li diris: "_quid hoc sibi vult?_"[8] Sed antaux ol mi +respondis, kuglo trairis la fenestron de la kajuto, ekprenis kun si +la pipon -- kiu elstaris el la lito -- kaj la pipekstremajxo faris +truon en lia palato. Nun ni estas ekster dangxero kaj en la haveno. +Kiel dolcxa estas la ripozo post tia batalo! + +[Piednoto 8: "Kion signifas tio?"] + + + +Kopenhago, la 2-an de Junio 1711. + +Mia kapo estas plenplena je cxiuj strangaj aferoj, kiujn mi auxdis +kaj vidis. Mi ne povas ordigi miajn pensojn, cxar unu forpelas la +alian kiel nuboj dum ventego. Sed la plej stranga el cxio estas, ke +mi estas senigota de mia enamigxo. Ju pli longe mi restas tie cxi, +des pli malmulte mi sopiras je frauxlino Sofia, kaj mi preskaux povus +kredi, ke estas ankaux belaj knabinoj en Kopenhago. Se mi verkus +notajxojn pri _Ovidii remedium amoris_, tiam mi rekomendus ekskurson +al la cxefurbo kiel unu el la plej belaj rimedoj kontraux tiu +dangxera malsano. + + + +Ankrita apud Kronborg, la 1-an de Septembro 1711. + +Ho, indulgema cxielo! Kiom mi travivis! Kiom da cxagreno kaj +mizerajxo mi vidis proprokule! Dio nin punis pro niaj pekoj kaj +ulcerfrapis sian popolon. Ili falis kiel musxoj cxirkaux mi, sed mi +malindulo estis savata de la morto. Ve, mia kara junkro! Kion mi +diros, kiam mi rehejmigxos sen li? Sed mi ne lin forlasis, antaux ol +li elspiris sian lastan elspiron; mi donus por li mian vivon, sed Dio +gxin indulgis -- glorata estu lia nomo! Dum mi pensas pri tiuj +teruraj tagoj, mia koro rompigxas. + +Kun timo kaj senparole ni sidis de l' mateno gxis la vespero en nia +izolita domo, rigardis unu la alian kaj gxemadis. Nur malofte ni +rigardis malsupren en la senhomajn stratojn, kie antauxe sxvarmadis +multaj homoj; de tempo al tempo ia _triste figure_ sxanceligxis sur +la pavimo kiel fantomo; sed post la fenestroj ni vidis sidadi la +homojn kiel arestitojn; la plej multaj sidis senmove, kvazaux ili +estus pentritaj portretoj. Kiam la rulado de la pestveturiloj +auxdigxis, tuj cxiuj forkuris de la fenestroj, por ne vidi la teruran +vidajxon. Mi vidis gxin nur unu fojon; neniam mi tion forgesos. Jen +veturis tiu nigra mortangxelo kun la longaj veturiloj plenaj je +mortintoj; ili kusxis jxetitaj unu sur la alian kiel bestoj. De +malantaux la veturilo pendis la kapo kaj brakoj de juna virino; sxiaj +okuloj elstaris el la nigre-flava vizagxo, kaj la longaj kapoharoj +balais la straton. + +Tiam la junkro tremis por la unua fojo; li sxancelis en sian dormejon +kaj kusxigxis sur sian mortliton; sed mi gxemis en mia koro: "Ili +estos jxetataj en la tombon kiel bestoj, la morto forkonsumis ilin; +sed Dio savis mian animon de la tomba potenco, cxar li akceptis min, +Sela!" + + + +Thiele, la 29-an de Septembro 1711. + +Fine mi rehejmigxis. Kiam mi eniris la pordegon, mia koro batis +preskaux kiel en la tago, kiam ni ekbatalis kontraux la Svedo. Kaj +kiam mi eniris en la cxambron kaj vidis la gesinjorojn, vestitajn +nigre, mi ekploris kiel infano, kaj ili cxiuj ploris. Pro plorado mi +preskaux ne povis paroli, kaj antaux ol mi finrakontis tiun teruran +okazintajxon, la sinjoro foriris kaj eniris en sian cxambron -- Dio +konsolu lin laux sia kompatemo, Amen! + + + +Thiele, la 8-an de Oktobro 1711. + +Hodiaux por la unua fojo post mia alveno ni iris cxasadi. Ve! tio ne +estis kiel en pasintaj tagoj, kaj gxi donis nur malgrandan kontentecon. + +"Morten," diris la sinjoro multfoje al mi, "mankas al ni junkro +Kresten." Kaj tiam li gxemis tiom, ke gxi tratrancxis al mi la koron. +Ni revenis hejmen longe antaux la vespero kaj kun malgrasa leporo. + + + +Thiele, la 2-an de Novembro 1711. + +Ekrevivigxas en la bieno; ni atendas tre altrangajn fremdulojn: lian +ekscelencan mosxton Guldenl[:o]ve kun sekvantaro. Li intencas resti +kelkajn semajnojn, kaj li sin distros per cxasado. Hieraux la sinjoro +parolis multe pri tio cxetable. + +"Li devenas de regxa familio kaj estas perfekta kavaliro," diris la +sinjorino, rigardante frauxlinon Sofia'n. + +Sxi rugxigxis, mallevis la okulojn teleren kaj ridetis, sed mia +tuta korpo malvarmigxis kiel glacio. Ve! ve! mi pensis, ke mi estu +senigita je mia malsagxa amo, sed mi sentas, ke la malsano revenis +en terura maniero. Mi baraktas kiel perdriko en reto, sed tio tute +ne helpas -- ho ke mi estu mil mejlojn for de tie cxi! + + + +Thiele, la 14-an de Novembro 1711. + +Fine alvenis lia ekscelenca mosxto kun la plej granda pompo kaj +beleco; du kurieroj kun altaj argxent-ornamitaj cxapeloj venas +kuretante en la korton, centon da pasxoj antaux li. Ili starigxas kun +siaj longaj multkoloraj bastonoj cxe ambaux flankoj de la granda +pordo. La sinjorino sin movas kaj sin sxovas de unu pordo al alia, +neniam antauxe mi sxin vidis tiel facilmova. Frauxlino Sofia staris +en la salonego, rigardante jen en la spegulon jen el la fenestro. Sxi +tute ne min vidis, kiam mi trairis la salonegon. + +Fine li venis mem kun ses fieraj cxevaloj antaux sia veturilo, li +estas bela sinjoro! Li aspektis eminenta kaj indulga, tamen sxajnis +al mi, ke io malplacxa estas videbla je li. Li ridetis tiel fidolcxe +kaj palpebrumis, kvazaux li rigardis al la suno. Li sin klinis antaux +cxiu el la gesinjoroj, sed sxajnis, kvazaux li sin klinis nur por +restarigxi pli alte. Venante cxe frauxlino Sofia, la sango supreniris +en lian palan vizagxon, kaj li flustris longan francan komplimenton. + +Cxetable li preskaux ne deturnis la okulojn de sxi, ecx kiam li +parolis kun la aliaj. Dume sxi lin sxtelrigardis, sed mi bruligis +mian manon je la telero tiel, ke gxi estas hodiaux kovrita je +veziketoj; ho, ke tio estu la sola loko, kiu min doloris! + + + +Thiele, la 20-an de Novembro 1711. + +Estas sendube: el tio farigxos geedzigxo. Oni bezonas nur atenti la +sinjorinon. Kiam sxi rigardis la frauxlinon, sxi posten jxetis la +kapon kvazaux anaso, kiu havas plenan kropon, deturnas la okulojn +kaj fermas ilin, kvazaux sxi estus ekdormonta, kaj tiam sxi diras: +"_Un cavalier accompli, ma fille! n'est-ce pas vrai? et il vous aime, +c'est trop clair!_"[9] + +Ho ve, jes, tio estas suficxe klara; kaj sxi reciproke lin amas, +ankaux tio estas klara. Sxi estigxu felicxa. + +[Piednoto 9: Perfekta kavaliro, mia filino! Cxu ne vere? Li vin +amas, tio estas tute klara.] + + + +Thiele, la 4-an de Decembro 1711. + +Lia ekscelenca mosxto ankoraux ne multe amuzigxis per la cxasado; du +fojojn ni cxasis, sed cxiufoje tio jam enuigis lin duonvoje. Estas +cxasotajxo hejme en la bieno, kiu altiras lin kiel magneto. Ve, ke mi +estu restinta en Kopenhago! + + + +Thiele, la 8-an de Decembro 1711. + +Hodiaux la geedzigxo estas publike deklarita, kaj post ok tagoj +okazos la edzigxa festo. Kie mi kasxos min tiel longe? Mi gxin ne +eltenos; kiam li metas sian brakon cxirkaux sxia talio, estas, +kvazaux iu trapikas mian koron per trancxilo -- -- + +Ho, kara cxielo! Mi kredas, ke Jens kaj mi estas samsortuloj; kiam mi +al li diris tion pri la geedzigxo, li tiel forte pusxis la pafilon +teren, ke la pafiltenilo dispecigxis, kaj tiam li kuris kun la stumpo +en erikejon. Mi do ne estas la sola malsagxulo en la mondo. + + + +Thiele, la 16-an de Decembro 1711. + +La variolo atakis frauxlinon Sofian. Ve! Kiel mi tremas pro sxia +vivo! Ho, se mi povus morti anstataux sxi, sed mi povas havi tiun +malsanon nur unu fojon. Sxia bela vizagxo estas tute kovrata de +ulceroj. + + + +Thiele, la 19-an de Decembro 1711. + +Cxi tie estas granda malgxojo. Frauxlino Maria mortis, kaj la sinjoro +estas nekonsolebla; sed la sinjorino parolas nur pri sxia enterigo +kaj kiel tio okazos. Frauxlino Sofia ja sekvos sian fratinon, cxar +sxi estas tre malsana. Lia ekscelenca mosxto estas forvojagxonta. -- +Felicxan vojagxon! -- + + + +Thiele, la 13-an de Marto 1712. + +Refoje mi ellitigxis post longdauxra malsano. Mi kredis, ke gxi estus +la lasta, kaj kore petegis al mia Dio pri savo. Sed mi promenos +ankoraux momenton en tiu cxi cxagrenejo -- tio estas lia volo -- kiu +estu! Estas al mi, kvazaux mi forsavis min de la morto, kaj sxajnas +al mi, ke tiu tri-monata malsano dauxris tri jarojn. Hieraux mi sxin +revidis unuafoje de post mia enlitigxo, kaj ecx kun malkonsterno, +preskaux mi kredus, ke la malsano forprenis kun si mian malsagxan +amon. Sxi estis iom pala, kaj mi opiniis, ke sxi ne aspektis tre +gxoje. Ho ve! Sxi ne havas specialan kauxzon por tio. Lia ekscelenca +mosxto revenis la estintan semajnon, kiel mi auxdis. Li sendube estas +granda dibocxulo; antaux nelonge mi vidis tra fendajxo de mia pordo, +ke li kondutis tre maldece kun la servistino de la sinjorino. Ho, la +kompatinda frauxlino Sofia! Se mi estus lia ekscelenca mosxto, mi +sxin alpregxus kiel angxelon de la cxielo. + + + +Thiele, la 1-an de Majo 1712. + +Lia ekscelenca mosxto forvojagxis kaj lasis tie cxi sian karulinon. +Si jam enuigis lin, -- Dio pardonu min! -- mi kredas, ke li same +enuigis sxin. Sxi sekve ne plu sopiras je li, cxar sxi estas tiel +vivoplena kiel antauxe, preskaux pli vivoplena; tamen de tempo al +tempo iom fiera. Kelkfoje sxi parolas al mi kvazaux al almozulo kaj +kelkfoje kvazaux mi estus sxia egalulo. Mi kompatindulo, mi preskaux +kredas, ke sxi min mokas --. Mi ne estigxis ankoraux sagxa, cxar sxi +povas fari min gxoja aux malgxoja, tute laux sia placxo. + + + +Thiele, la 3-an de Junio 1712. + +Mian sanon mi neniam reakiros; la vigleco de mia juna agxo tute +forigxis. Mi sentas min peza kaj laca en tuta mia estajxo, kaj nenio +povas min amuzi. Mi ne deziras cxasi nek legi; mia pafilo kaj mia +Ovidius estas ambaux polvokovritaj. La franca lingvo, kiun mi tiel +amis antauxe, komencas malplacxi al mi, mi ne volas plu legi nek +auxdi gxin -- gxi estas trompa lingvo! + + + +Thiele, la 2-an de Julio 1712. + +Jens kaj mi intersxangxis nian cxambron. Li fine volis havi la mian, +cxar li ne kuragxis kusxi tute apud la enterigejo, la malsagxulo! +Tamen li mem iam kusxos tie por cxiam. La intersxangxo tre placxas al +mi, cxar nun tra la fenestro mi povas vidi la tombojn de miaj karaj +gepatroj -- ili estas bone protektataj -- Dio gxojigu iliajn animojn +en la cxielo! Tie malproksime estas la tombo de sinjoro S[/o]ren; +cxiam kreskas sur gxi cxiaj kardoj -- mi devas ilin elsxiri! + + + +Thiele, la 13-an de Decembro 1712. + +La servistino de la sinjorino naskis fileton. Sxi kulpigis +puntovendiston -- sed en la tuta bieno cxiu scias, kiu estas la +kulpulo. La juna frauxlino mem moksxercis pri tio. Mi ne komprenas, +kiel sxi povis tion fari; sed sxi estas senzorga kaj ridas pri cxio +-- mi ne havas tian karakteron. + + + +Thiele, la 27-an de Februaro 1713. + +Cxu mi songxas aux cxu mi maldormas? Cxu mia prudento min trompis, +aux cxu vere sxi estis mia? Jes, sxi estis mia -- mi sxin cxirkauxbrakis +per miaj brakoj, sxi ripozis sur mia brusto kaj kovris mian vizagxon +per kisoj -- per varmegaj kisoj -- nun mi volonte mortus, tiel +felicxa mi estos neniam plu. Sed ne! kiel tio okazis al mi? Cxu mi +revas? Kion mi faris? Ve, mi ne scias, kion mi skribas -- mi timas, +ke mi frenezigxos. + + + +Thiele, la 5-an de Marto 1713. + +Mi memore revokas cxi tiun dolcxan matenon! Mi bone pripensu, kiel +felicxega mi estis; estas nur nun, ke mi kvazaux elebriigxas. -- La +sinjoro revenis de cxasado, kaj Jens estis restinta en la arbaro por +eltiri la hundon, kiu estis falinta en truegon. Mi bone sciis, ke li +ne revenos antaux tagigxo, kaj tiel min ekkaptis la deziro kusxi en +mia antauxa cxambro. Mi jxus ekdormis, kiam mi estis vekata per kiso. +Terurite mi eksidis kaj estis vokonta; tiam subite mi sentis manon +sur mia busxo kaj brakon cxirkaux mia nuko, kaj dolcxa vocxo flustris +-- ho cxielo! Tio estis la sxia, mi ne kuragxis eldiri sxian nomon. +Tiam -- tiam -- ho mi pekulo! mi hardita pekulo! mi perfidis mian +sinjoron! kaj mi ecx ne povas sincere kaj kore bedauxri tion. +Cxiufoje kiam mi volas pentofari, mi estas malhelpata de kasxita +gxojo, kiu mokas pri mia pento. Mi sentas tion: mi sopiras ripeti +tiun malbonfaron, kiun mi devus malbeni. + +"Eterne la mia!" estis la unuaj vortoj, kiujn mi provis eldiri; sed +tiam sxi sin eltiris el miaj brakoj kun ekkrio, kaj -- mi estis sola. +La pordo knaris, kaj mi eksidis en mia lito; mi dubas, cxu cxio tio +estas fantomajxo. + +Ho! kial sxi forkuris? kial do sxi eniris al mi nevokita, netentita? +Cxu sxi min amis, kiel mi amis sxin, silente, interne, brulante? + + + +Thiele, la 6-an de Marto 1713. + +Ho mondo! ho mondo! kiel trompa vi estas! Honesteco jam ne ekzistas, +virto kaj honoro estas piedpremataj! Sed kial mi volas plendi? Cxu mi +estas pli bona ol sxi? Cxu mia peko estis pli malgranda, cxar mi +kredis, ke mia amo estas pli granda? Ho ve, mi akiris la rekompencon, +kiun mi indas, ni estas egale malbonaj, unu perfidas la alian. Ho! +vi trompa virino! vi falsa edzino de Potifaro! estis tial, kial vi +eligis ekkrion kaj forkuris pro tio, ke vi auxdis mian vocxon. Tio do +estas malnova kutimo -- kiam vi sercxis mian liton -- ne, la liton de +Jens! Malnova amo, malnova peko! dum mi vin adoris, dum mi konsideris +vin kun respekto kiel sanktan angxelon, tiam vi amintrigis kun mia +kunservisto! + +-- -- Estis en la mezo de la nokto. Ebria pro dolcxaj rememoroj, mi +iris en la gxardenon. En malluma vojo mi vidis ion movigxantan -- +sxajnis al mi, ke tio estas sxi. Rapide mi tien kuris -- estis sxi! +Jes, estis sxi, sed kiel mi sxin trovis? Sur la genuo de Jens, kun la +brakoj cxirkaux lia kolo -- ekterurite cxiu forkuris sian vojon, kaj +mi staris, kvazaux mi estis tuj falonta en abismon. La suno trovis +min sur tiu sama loko, estis al mi malvarmege -- mi tremis kiel +poplofolio. Ho, vi mizera trompa malvirtigita mondo! + + + +Thiele, la 9-an de Marto 1713. + +Mi sxin vidis por la unua fojo post tiu pekoplena nokto. Subita +rugxigxo trakuris sxian vizagxon, sxi cxirkauxrigardis en la cxambro +por ne vidi min. Mi sentis, ke mi farigxas malvarma kaj varma +samtempe. En la momento, kiam ni estis solaj, sxi preteriris min +rapide kaj diris kun duone fermitaj okuloj: "_Silence!_" Samtempe sxi +premis mian manon, kaj jen sxi estis ekster la cxambro. + + + +Thiele, la 13-an de Aprilo 1713. + +Cxiuj en la bieno scias cxion: La sinjoro, la sinjorino, tuta la +bieno tion scias, kaj estas _Mamsel Lapus_, kiu gxin malkovris kaj +publikigis. La juna frauxlino volonte sxin moksxercis; sed tion sxi +bone enskribis en sian memoron. Neniu rimarkis, ke tiu ruza virino +komprenas la danan lingvon, kaj tial oni kelkfoje ne singarde diris +ion, pri kio sxi eksciis la veron. Poste sxi tiel longe spionadis, +ke fine sxi sukcesis vidi ilin kune en la lito. + +Cxielo! kia skandalo estigxis el tio! La sinjoro cxirkaux-iradis kiel +frenezulo kun sia pafilo por pafmortigi Jens'on, sed Jens estis +jam malproksime sur sia cxevalo. La juna frauxlino sidis kiel +malliberulino en la angulsalono, por ke la sinjoro ne faru al sxi +malbonon. Kara cxielo! Kiel tio finigxos? Mi tremas cxiufoje, kiam mi +auxdas lian vocxon. Mia konscienco min kondamnas kaj faras min +timemulo. Pento kaj timego tiel min atakis, ke amo kaj jxaluzo estas +tute pelitaj el mia brusto. Ho, ke mi estu kvindek mejlojn sub la +tero! + + + +Thiele, la 14-an de Aprilo 1713. + +Jens estis tie cxi. Li venis en la nokto en mian cxambron por +ekauxdi, kiel cxio okazas. Li estis kvazaux ebria homo, ploris kaj +blasfemis samtempe. "Ne malkasxu, ke mi estis tie cxi," li diris, +kiam li iris for, "alie vi estos morta homo!" Li sendube plenumos +sian promeson; kaj mi estu singarda. Sed kion li do intencas? +Li mem ne scias tion. + + + +Thiele, la 17-an de Aprilo 1713. + +La juna frauxlino malaperis! + +Estintan nokton sxi forkuris tra la fenestro. Jens sen dubo estis tie +cxi por forkonduki sxin, cxar iu renkontis meznokte du personojn sur +unu cxevalo, sed pro la mallumeco li ne povis vidi, cxu ambaux +estas viroj. Tio okazis sur la vojo al Viborg, kaj ni cxiuj estis +eksterdome la tutan tagon por sercxi. Ni revenis ne trovinte ilin. +Mi sciigxis, ke ili transiris la ponton de Skjerno, sed mi estas +prudenta kaj ne venos tro proksime al ili. + +Ve, ve al la mondo, en kiu ni vivas! Ve al mia kompatinda sinjoro! Li +certe mortos pro tio. Li kusxas, kaj al neniu estas permesate viziti +lin. + + + +Thiele, la 20-an de Aprilo 1713. + +Hodiaux la sinjoro venigis min al si. Ho, kara Dio! Kiel pala li +estis, kiajn kavigxintajn vangojn li havis! Mi preskaux povus diri, +ke li jam ne vivas. + +"Morten!" li diris, kiam mi eniris. "Cxu tio estas vi? Venu cxi tien +al mi!" + +Tuj kiam mi auxdis lian vocxon, mi ekploris. Cxar estis, kvazaux lia +vocxo venis el barelo, kaj kiam li vokis tra la pordego: "Morten! +Venu kun la hundoj!", tiam estis, kvazaux la bieno renversigxus, kaj +kokoj kaj anasoj ekflugis cxirkauxe kun timego. Sed tiam li parolis +mallauxte, tiel flustre, ke mia koro estis rompigxonta. + +"Morten!" li diris, "cxu vi ne vidis skolopojn?" + +"Ne, via mosxto!" mi respondis plorante. "Mi tute ne estis +eksterdome." + +"Ho, vi ne estis?" li diris. "Mi ne plu pafos multajn!" + +"Ho jes!" mi respondis. "Dio povas refoje helpi vin!" + +"Ne, Morten!" li diris, "kun mi cxio finigxis. Se mi havus ankoraux +Kresten!" + +Jen li retenis du larmojn, kiuj estis enigxontaj liajn kavajn +okulojn. + +"Kie estas Vaillant?" li demandis. + +"Gxi kusxas cxe la kameno," mi respondis. + +"Voku gxin!" li diris. + +La hundo venis kaj kusxigis la kapon sur la liton. La sinjoro longe +frapetis gxin karese kaj rigardis gxin melankolie. + +"Vi estis por mi fidela knabo," li diris. "Vi ne min forlasis. Kiam +mi estos mortinta, vi pafmortigu kaj enterigu gxin sub la granda +frakseno ekster la enterigejo, sed pafu gxin bone, kaj ne lasu gxin +diveni, kion vi intencas -- promesu tion al mi!" + +"Jes, via mosxto!" mi respondis. + +"Gxi apartenos al neniu alia," li diris, refalante sur la kapkusenon. +"Mian cxascxevalon kaj la pafilon kaj mian portepeon vi heredos; mian +blankfruntan cxevalon vi neniam forlasos; se gxi estigxos tiel agxa, +ke gxi ne povos plu mangxi, tiam mortpafu gxin." + +"Jes, kara sinjoro!" mi respondis; mi preskaux ne povis diri tion pro +plorado. + +"Kaj jen," li diris, "kusxas papera saketo sur la tablo, vi gxin +heredu pro viaj bonaj servoj. -- Nun iru, Morten! kaj pregxu al Dio +por mia kulpa animo!" + +Mi kisis lian manon, kiun li etendis al mi, kaj sxanceliris al mia +cxambro -- ho! Dio donu al li felicxan morton! Li estis por mi tiel +bona kaj favora sinjoro! + + + +Thiele, la 3-an de Majo 1713. + +Fine ankaux li mortis! Nun mi havas plu nenian amikon sur la tero. -- +Cxi tie mi ne volas resti; mi volas foriri en la mondon por senigi +min je miaj melankoliaj pensadoj --. Kompatinda Vaillant! Kiam mi +ekprenis la pafilon, gxi saltis cxirkauxe tiel gxoja, gxi ne sciis, +ke mi kondukas gxin al la morto --. Ne! tian ekpafon mi faros neniam +plu dum mia vivo; kiam mi strecxis la cxanon kaj gxi tion auxdis, +svingis la voston kaj cxirkauxrigardis, gxi atendis cxasotajxon kaj +tute ne pensis, ke la kuglo estis destinata por gxi mem; kiam la +pulvo ekbrulis, kaj gxi konvulsie kusxis tere, estis, kvazaux mia +koro estis saltonta el mia brusto. Ho, mia kara, mortinta sinjoro! +Tio estis la lasta, la plej malfacila servo, kiun mi faris por vi. + + + +Sursxipe apud Thune, la 17-an de Majo 1713. + +Duan fojon -- eble lastan fojon -- mi adiauxas vin, ho mia kara +naskigxlando! Adiaux, ho verda arbaro -- kaj bruna stepo! Adiaux cxiu +gxojo de mia juna agxo! Pli malpeza estis mia koro, kiam antaux du +jaroj mi trafendis tiujn cxi ondojn; tiam mi havis mian bonan +sinjoron, nun li ripozas en sia tombo, same kiel mia junkro; kaj sxi +-- kiun mi volonte forgesus -- vagadas en la mondo, Dio scias kie kaj +kiel. Mi do provos la ludadon de la sorto kaj mangxos mian panon +inter fremduloj. Jes! la militon mi provos! Gxi donos panon aux +morton! La blankfrunta cxevalo kaj mi iros kune, gxi estas mia lasta +amiko en la mondo. + + + +Svedujo, la 13-an de Junio 1716. + +Cxi tie mi sidas kiel milit-kaptito en fremda lando. Gxis nun mia +glavo min helpis. Mia kolonelo kaj mi batalis kontraux malamikoj; sed +ni estis du kontraux dek. Ho ve, mia kompatinda cxevalo! Vi devis +morti -- ho ke mi mortu ankaux! + + + +Stockholm, la 14-an de Junio 1716. + +Tio ne povas dauxri pli longe! Ili min trenis de unu fortikajxo al +alia; ili allogis kaj minacis min, por ke mi soldatigxu, sed prefere +mi pereos en subtera malliberejo ol batali kontraux mia propra regxo +kaj estro. Ankoraux pli volonte mi havus mian liberecon. Mi klopodos +gxin akiri aux trovi la morton! + + + +Nordk[/o]ping, la 3-an de Februaro 1718. + +Fine kaj spite al cxio mi estigxis sveda soldato! Kvankam mi kiel +eble plej singarde min kasxis kiel cxasotajxo en arbaro kaj meze de +sxtonegoj, tamen ili min trovis. Kion alian mi devus fari? Pli bone +estas sub la bona cxielo de Dio inter glavoj kaj kanonoj ol inter +kvar muroj de malliberejo! Ili promesis al mi, ke neniam mi batalos +kontraux miaj samlandanoj, sed nur kontraux Grandrusoj -- ili eble +havas la veran kuglon kun la nomo de Morten Vinge sur gxi. + + + +Siberujo, la 15-an de Majo 1721. + +Sinjoro mia Dio! Kiel strangaj estas viaj vojoj! Multajn milojn da +mejloj de Danujo mi estas tie cxi en duone sovagxa kaj zorgoplena +lando; mi iras trans frostitajn riverojn kaj vagas en la negxo gxis +miaj genuoj; sed hejme la arbaro kaj la kamparo surmetis sian verdan +somer-vestajxon. Ekster mia malnova cxambrofenestro staras la pomujo +plena je floroj, la kanabeno kantas en la grosarbetajxo, la sturno +sidas sur la pregxejo kaj flutas sian gxojan melodion, kaj la alauxdo +kantas alte en la nuboj. Tie cxi blekas vulpoj kaj ursoj; akcipitroj +kaj korvoj blekas en la nigraj arbaroj. Kie do finigxos tiu cxi +dezerto? Ve! kie finigxos mia mizera vivo? + + + +Riga, la 2-an de Septembro 1743. + +Cxu mi unu fojon gxisvivos la tagon, kiam mi revidos mian +naskigxlandon? Dum longaj zorgoplenaj jaroj, dum dudek-kvar vintroj +mi cxasadis zibelojn kaj mustelojn en la arbaroj de Siberujo! Kiel +longe jam tedis min la vivo! Sed pacience mi volas atendi, gxis kiam +mia Dio kaj savinto min vokos. Eble li volas, ke miaj lacaj membroj +ripozu en la tero de mia patrujo --. Ho, mi vidas suprentirita la +danan flagon, la karan signon de la Kruco kaj de la Savinto! Mia +animo, gloru la Sinjoron! Cxio, kio estas en mi, gloru lian sanktan +nomon. + + + +Falster, la 23-an de Oktobro 1743. + +Mi estas tute proksime de la morto aux tre malproksime de gxi! +En ventego kaj malbonega vetero mi alproksimigxis al mia amata +naskigxlando. La ondegoj bategis nian sxipon kaj minacis engluti nin! +Sed la Sinjoro savis min, lia mano min subtenis --, li ne volas nun +retiri gxin de mi, kvankam malricxa kaj duone nuda mi estas ironta +inter fremduloj. + + + +Corselidse, la 2-an de Novembro 1743. + +Mi trovis rifugxejon kontraux la ventego de la mondo; pia kaj nobla +sinjoro, preninte min en sian servon, promesis zorgi pri mi gxis mia +morto. + + + +Corselidse, la 1-an de Majo 1744. + +Kiel belega lando estas ja cxi tiu! Cxio en plena florado! Verdaj +arbaroj kaj verdaj herbejoj! Floroj cxie! En Siberujo estas ankoraux +vintro. Dio estu glorata pro tia intersxangxo! + +Mia sinjoro multe min amas, ofte mi devas sidi multajn horojn kaj +rakonti al li pri milito kaj pri cxiuj landoj, kiujn mi travagadis. +Kaj se li volonte auxskultas, mi volonte rakontas; gxojigas min, +rememorigi al mi miajn multajn suferitajn malfelicxojn. + + + +Corselidse, la 2-an de Julio 1744. + +Ho, kompatema Dio! tiu maldolcxa pokalo ne estis ankoraux +malplenigita! Cxu la iama vundo refoje devas esti sxire malfermata!? +Jes, cxar tio placxis al vi! -- Mi sxin revidis -- sxin? ho ne! ne +sxin! falintan angxelon mi vidis, figuron de la mallumo --; ofte mi +deziris esti mortinta, sed nun -- mi malamas la vivon -- mi ne povas +plu skribi -- -- + + + +Corselidse, la 8-an de Auxgusto 1744. + +Ne estas pro plezuro, ke mi reprenis la plumon; sed se iu ekvidos +tiun cxi taglibron post mia morto, tiam li vidos, kiel la peko punas +la pekulon. + +Tiun malgxojigan tagon mi distris min per promenado en nia bela +gxardeno. Kiam mi preteriris malfermitan kradpordon, tie staris viro, +kies vizagxo sxajnis al mi konata, tamen la densa nigregriza barbo +kaj malgajega rigardo preskaux min timigis. + +"Cxu vi estas ankaux tie cxi?" diris li grimacante. La bastono +defalis de mia mano, kaj cxiuj miaj membroj ektremis -- tio estis +Jens! + +"Kara mia Dio!" mi diris; "cxu vin mi renkontas tie cxi? Kie estas +frauxlino Sofia?" + +Li eligis lauxtan blasfemon: "La diablo prenis la frauxlinon kaj ecx +la virinecon; sed cxu vi volas vidi mian kore amatan edzinon, jen tie +sxi estas kaj sarkas. Sofi'!" li ekkriis, "jen estas iama konato!" + +Sxi sin turnis duone -- sxi estis surgenue tri pasxojn de mi --, +rigardis min unu momenton kaj denove eksarkis. Mi ekvidis ecx ne unu +movon sur sxia vizagxo -- tiu vizagxo! tiu iam tiel belega vizagxo! +kiel gxi sxangxigxis! Paleflava, kovrita je sulkoj; melankolia gxi +aspektis, kvazaux gxi ridetis neniam. Largxborda cxapelo kun longaj +cxifonoj de nigra puntajxo gxin faris ankoraux pli malhela. Malpuraj +vestajxacxoj, kiuj iam estis elegantaj kaj belegaj, pendis cxirkaux +sxia dika, malgracia korpo. Mi sentis, ke mi tuj svenos. Min ekkaptis +timo, abomeno, kvazaux mi subite vidis serpenton. Mi ne povis paroli, +nek formovi min de tiu loko. + +Jens eligis min de tiu stato. Li ekkriis: "Nun sxi ne estas plu tiel +bela kiel en tiu nokto, kiam sxi ensxteligxis en vian liton!" + +Mi ektremis. + +"Orumajxo eluzigxis," li diris plue, "sed la belan hauxton sxi havas +ankoraux, fiera kaj malica sxi estas ankoraux, kaj la busxon sxi +povas movadi. He! via sinjorina mosxto! Parolu iom kun ni!" + +Sxi silentis kaj sxajnigis, ke sxi tion ne auxdis, kvankam li parolis +suficxe lauxte. + +"Nun sxi ne volas," li diris, "sed post kiam ni rehejmigxos, sxia +busxo estos kvazaux movigxanta klaketilo. Cxu vi ne havas ion por mi +pro memoro al nia iama amikeco, Morten?" + +Mi donis al li kelkan monon kaj foriris kvazaux en songxo en nian +gxardenon. Cxe la gxardenpordo staris mia sinjoro. + +"Cxu vi konas tiujn homojn?" li demandis. + +"Ho ve, vi bona Dio!" mi respondis. "Jes, mi konis ilin antaux multaj +jaroj." + +"Ili estas malbonaj homoj," li diris. "Sxi estas malica kaj ekzilita, +kaj li drinkas kiel porko. Ili logxas de antaux kelkaj jaroj en domo +cxe la marbordo! Li fisxkaptas kaj dum la labortagoj sxi laboras en +la gxardeno. Cxu sxi devenas de honesta popolo?" + +Tiam miaj larmoj ekfluis kaj senpezigis mian premitan koron. Mi +rakontis al li, kiuj ili estas, kaj lia teruro estis tiel granda +kiel mia malgxojo. + + + +Corselidse, la 14-an de Septembro 1744. + +Mi dubas pri tio, cxu mi dauxre restos en tiu cxi loko. Mia logxado +tie cxi tute ne plu placxas al mi, de kiam mi scias, ke mi estas en +sxia proksimeco, kaj cxar mi ne cxiam povas eviti sxin. Mi ankoraux +ne parolis kun sxi, cxar mi sxin evitas kiel demonon. Jens sercxas +min kun trudemo, kiu placxas nek al mi nek al mia sinjoro. Kiam mi +flaras lian brandodoran spiradon, tiam estas al mi, kvazaux iu +prezentas al mi venenon por trinki. + +Li rakontis al mi sian historion -- ho, kiel terura, kiel abomena gxi +estas! En Danujo, en Germanujo ili vagadis de unu urbo al alia -- li +ludadis la kornon, kaj sxi kantadis kaj ludadis sur la liuto; per tio +ili perlaboris sian panon, kaj kiam tio ne suficxis plu, sxi komencis +metion, kiu dissxiras mian koron, kiam mi pensas pri tio. Fine ankaux +tio devis fini, kaj ili estus pereontaj pro malhavo, se mia sinjoro +ne estus kompatinta ilin. -- Dio pardonu! Mi povus deziri denove esti +en Siberujo. + + + +Corselidse, la 1-an de Majo 1745. + +Dio benu mian noblan sinjoron! Li divenis mian deziron morti en mia +naskigxloko, kaj tial ekhavigis al mi bonan oficon cxe nova sinjoro +en Thiele. Mardon mi forvojagxos per sxipo de Stubbekj[/o]bing. Dio +eterne rekompencu lin pro tio! + + + +Sursxipe inter S[:a]lland kaj Sams[/o], la 4-an de Junio 1745. + +"Ne timu tiun, kiu mortigas nur la korpon; sed timu tiun, kiu +ruinigas samtempe korpon kaj animon!" + +Mi sentas la forton de tiuj vortoj de Dio. + +Kiam mi staris en mia juneco sur tiuj cxi ondoj antaux la kugloj de +la svedoj, tiam mi sentis min pli bona, ol kiam mi vidis la falintan +angxelon de mia juneco en la gxardeno de Corselidse. Glavoj kaj +kugloj, batoj kaj pikoj, vundo kaj morto estas nenio kompare kun la +perdigxo de la amo kaj kompare kun ruinigxo de senkulpa animo. Se +mi estus vidinta tiam dissxirita de sovagxaj bestoj sxian belegan +korpon, tio ne povus tiel premi mian bruston kiel en la tempo, kiam +mi sxin revidis insultata, ruinigita, malestimata kaj perdita sen +savo. Kiam sxi kusxis tie kaj sarkadis la teron, sxajnis al mi, +kvazaux sxi enterigis mian lastan esperon, mian lastan restajxon de +kredo al honoro kaj virto. + +Sed mi diros, kiel cxiam diris en Siberujo mia kunkaptito, la maljuna +turko, meze de la plej grandaj mizeroj: "Dio estas granda!" Jes, kaj +kompatema! Li povas kaj volas fari multe pli ol ni kompatindaj homoj +komprenas. + + + +Thiele, la 4-an de Julio 1745. + +Fine mia sxipo eniris mian lastan havenon! Dum pli ol tridek jaroj mi +vagadis cxirkauxe sur la sovagxa haveno de la mondo por fini tie, kie +mi komencis. Kion mi faris en tiuj jaroj? Kion mi gajnis? Tombon -- +ripozejon cxe miaj praavoj. Tio estas nenio kaj tamen ne tiel +malmulte; mi havas amikojn, konatojn sur kaj sub la tero. Tie staras +ankoraux la pomarbo ekster mia fenestro, gxi estigxis pli agxa, sed +forteco estas en gxia trunko, uraganoj kurbigis gxian kapon, kaj +sur gxiaj brancxoj kreskas musko kiel grizaj haroj sur la kapo de +maljunulo. Cxe la pregxeja muro mi vidas la grandan fraksenon, sub +kies blanka radiko mi enterigis la kompatindan Vaillant. Tiamaniere +mi rekonas multajn arbojn, multajn erike-kovritajn altajxojn kaj ecx +la senvivajn sxtonojn starantajn nesxangxe dum miljaroj, kaj kiuj +vidas generacion post generacio kreski kaj velki. La generacio, kiun +mi konis, ankaux malaperis. Nova sinjoro, novaj servistoj -- mi estas +fremdulo, alilandulo inter ili cxiuj. + + + +Thiele, la 2-an de Septembro 1749. + +Hodiaux forpasis kvindek-ses jaroj, de kiam mi vidis la lumon de la +mondo! Sinjoro Dio! kie estas tiuj jaroj? tiuj multaj miloj da tagoj? +Kie estas la gxojoj de mia juneco? Ili estas cxe miaj tiamaj amikoj. +-- Estis en cxi tiu sezono; ni vere gxuis la plezurojn de la cxasado. +Kiel gxoje tio okazis, kiam ni eliris en la matenon! La cxasistoj +ekkriis, kaj la hundoj bojis, kaj la cxevaloj piedfrapetadis tiel +senpacience kiel ni mem. Ni sercxis jen perdrikojn sur la erikejo, +jen la cervojn en la arbaro --, kun ludado kaj kantado ni iris +hejmen. Nun cxio estas tie cxi silenta kiel en monahxejo, la sinjoro +tute ne sin okupas pri cxasado. Silenteme kaj sole la cxasisto +eliras, kaj senparole li revenas: Tiu generacio estas malgxoja kiel +mi mem. + + + +Thiele, la 12-an de Januaro 1751. + +Estas trankvila belega vintronokto! Cxio, kion mi vidas, estas blua +kaj blanka. La luno forpelis antaux si la stelojn, cxar gxi volas +lumi sola. Tiel bele gxi lumis ankaux foje -- antaux multaj jaroj, +kiam mi kondukis la veturilon de frauxlino Sofia. Mia juna amo lumis +tiel hele kaj gxoje kiel la luno, kaj sxia estis ankaux pura kaj +nemakulita kiel la jxus falinta negxo. Nun mia amo estas malluma kiel +la erikejo, kiam vintre la negxo forfandigxis, kaj sxia -- se sxi +vivas ankoraux -- certe estas simila je valo de Siberujo post +superakvigxo, plena je mallumaj serpentformaj riveretoj plensxutitaj +de altajxetoj kaj renversitaj arboj. + +"Jes, Sinjoro! Sinjoro! Se vi trafas iun per granda puno pro malbonaj +faroj, tiam vi faras tion, por ke lia mizera korpo forfandigxu kiel +tineo; certege! Cxiuj homoj estas vantajxo!" + + + +F[/o]ulum, la 12-an de Majo 1753. + +Dimancxon por la unua fojo mi funkciis kiel dekano de Thiele kaj +Vinge. La favora sinjoro venigis min tien cxi, kiam li estis +mortonta. Nun mi logxas en la domo de mia patro; sed mi logxas +tutsola. Cxiuj amikoj de mia juneco jam delonge mortis; nur mi +postrestis kiel senfolia arbo sur la erikejo, sed post mallonga tempo +mi ripozos cxe ili kaj estos la lasta de mia generacio. Cxi tiuj +pagxoj estos miaj postsignoj. + +Se iu -- kiam mi estos mortinta kaj for -- legos ilin, tiam li gxemos +dirante: + + "Kiel la herbo estas nia vivo, + Kiel la flor' staranta sur la kampo + En plena belegeco, sed sen forto. -- + Cxar kiam vento blovas trans la floron, + Rompigxas la trunket', perdigxas belegajxo, + Kaj oni ecx ne scias, kie gxi iam staris. -- +Sed la kompatemo de Dio estas de eterneco gxis eterneco." + + + + + +Maksimoj kaj Pensoj. + +De Markizo de Maric['a]. + + +La auxtoro, Markizo de Maric['a] (Marik['a]) estas la plej fama +brazila moralisto. + + * * * * * + +La bonfarado estas cxiam felicxiga kaj gxustatempa, se la prudento +gxin direktas kaj rekomendas. + + * * * * * + +La malsxparemulo povas esti bedauxrata, sed la avarulo estas preskaux +cxiam malsxatata. + + * * * * * + +La intereso klarigas la plej malfacilajn kaj malsimplajn fenomenojn +de la socia vivo. + + * * * * * + +La sensagxa agemo estas pli ruiniga ol la mallaboremo. + + * * * * * + +Malricxeco kaj mallaboremo logxas kune. + + * * * * * + +La fantazio estas la paradizo de l' felicxuloj kaj la infero de l' +malfelicxuloj. + + * * * * * + +Oni povas kunigi cxiujn virtojn, sed ne kunamasigi cxiujn malvirtojn. + + * * * * * + +Neniu registaro estas bona por la malbonaj homoj. + + * * * * * + +La avarulo estas la plej lojala kaj fidela gardanto de la havajxo de +siaj heredontoj. + + * * * * * + +La sincereco estas multfoje lauxdata, sed neniam enviata. + + * * * * * + +La timo kaj la entuziasmo infektas. + + * * * * * + +Kiu al Dio fidas kaj esperas, tiu neniam malesperas. + + * * * * * + +La gxentileco instruas: maski por ne ofendi. + + * * * * * + +La homa vivo sen religio estas vojagxo sen direktilo. + + * * * * * + +Kiu pli multe timas Dion, tiu malpli multe timas la homojn. + + * * * * * + +La modesteco orumas la talentojn, la vanteco ilin senbriligas. + + * * * * * + +Se la popolo ne kredas al la honesteco, la malmoraleco estas gxenerala. + + * * * * * + +Kiel la spaco enhavas cxiujn korpojn, tiel la ambicio enhavas cxiujn +pasiojn. + + * * * * * + +La homoj plej multe respektataj ne cxiuokaze estas la plej multe +respektindaj. + + * * * * * + +El la portugala lingvo tradukis _A. Couto Fernandes_. + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Taglibro de Vilagx-pedelo, by +Steen Steensen Blicher + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TAGLIBRO DE VILAGX-PEDELO *** + +***** This file should be named 22901.txt or 22901.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/2/9/0/22901/ + +Produced by Andrew Sly, David Starner and the Online +Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |