diff options
Diffstat (limited to '22592-0.txt')
| -rw-r--r-- | 22592-0.txt | 4379 |
1 files changed, 4379 insertions, 0 deletions
diff --git a/22592-0.txt b/22592-0.txt new file mode 100644 index 0000000..af47a70 --- /dev/null +++ b/22592-0.txt @@ -0,0 +1,4379 @@ +Project Gutenberg's Ifigenio en Taŭrido, by Johann Wolfgang von Goethe + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Ifigenio en Taŭrido + +Author: Johann Wolfgang von Goethe + +Translator: L. L. Zamenhof + +Release Date: September 13, 2007 [EBook #22592] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK IFIGENIO EN TAŬRIDO *** + + + + +Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online +Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + + + + +[Illustraĵo: D-RO L. L. ZAMENHOF] + +Fot. Pirou +Boul. St. Germain, Paris. + +[Illustraĵo: EMANUEL REICHER aranĝas la unuan prezentadon de +“Ifigenio” en Esperanto por la 4a Internacia Esperantista Kongreso +en Dresden (19a de Aŭgusto 1908) kaj ludas la rolon de TOAS.] + +[Illustraĵo: HEDWIG REICHER ludas la rolon de IFIGENIO.] + +[Illustraĵo: BRUNO DECARLI ludas la rolon de ORESTO.] + + + + +IFIGENIO EN TAŬRIDO + + +Presejo de Möller & Borel G. m. b. H. +Berlin S., Prinzenstrasse 95. + + + +ESPERANTO Verkaro de D-o ZAMENHOF + +GOETHE + +IFIGENIO EN TAŬRIDO + +Dramo en kvin aktoj + +EL GERMANA LINGVO TRADUKIS + +D-ro L. L. ZAMENHOF + + + FRANCUJO + HACHETTE ET CIE + 79, Boul. Saint-Germain + PARIS. + + GERMANUJO + ESPERANTO VERLAG MÖLLER & BOREL + 95, Prinzenstrasse + BERLIN. + + +1908. + +Tous droits réservés. + + + +PERSONOJ: + + IFIGENIO. + TOAS, reĝo de la Taŭridanoj. + ORESTO. + PILADO. + ARKAS. + + +Loko de agado: arbareto antaŭ la templo de Diano. + + + + +IFIGENIO EN TAŬRIDO. + + + + +AKTO UNUA. + + + + +SCENO UNUA. + +IFIGENIO (sola). + + +Al via ombro, pintoj moviĝemaj +De l' densa kaj antikva arbareto, +Al la sanktej' kvieta de l' diino +Ankoraŭ nun kun trema sent' mi iras, +Simile kiel la unuan fojon: +Ne povas mi al vi alkutimiĝi. +Jam multajn jarojn min ĉi tie kaŝas +Plej alta volo, kiun mi obeas; +Mi tamen ĉiam sentas min nur fremda. +Ĉar ve! transmare estas miaj karaj! +Mi longajn tagojn staras sur la bordo, +Serĉante per la kor' la Grekan landon; +Al miaj ĝemoj nur per surdaj tonoj +Respondas la ondegoj de la maro. +Ho ve al tiu, kiu devas vivi +For de l' gepatroj kaj de la gefratoj! +Malĝojo al li rabas la feliĉon; +Forvagas flanken ĉiam liaj pensoj +Al la gepatra domo, kie suno +Al li aperis la unuan fojon, +Kaj samdomanoj ĉiam pli kaj pli +En ludo alligiĝis reciproke. +La diojn mi ne juĝas; tamen vere +Plendinda estas stato de virino. +En domo kaj milit' la viro regas, +En fremda land' li ankaŭ al si helpas; +Li la posedon, li la venkon ĝuas, +Eĉ lia morto estas morto glora. +Sed la virinon ĉio ĉirkaŭbaras! +Eĉ krudan edzon obeadi estas +Por ŝi ne sole devo, sed konsolo; +Sed kiel mizerega ŝi fariĝas, +Se en fremdlandon pelis ŝin la sorto! +Ĉi tie Toas, nobla viro, tenas +Min en katenoj sanktaj, tamen sklavaj. +Kun honto mi konfesas, ke mi servas +Al vi, diino, mia savintino, +Nur kontraŭvole! Tamen mian vivon +Al vi dediĉi devus mi libere! +Al vi, Diano, ĉiam mi esperis, +Ankoraŭ nun esperas mi senĉese. +Vi min, filinon de plej granda reĝo, +En vian sanktan aman brakon prenis, +Por savi de la morto. Ho, diino, +Se tiun grandan viron, kiun vi +Turmentis, postulante la filinon, +Kaj li al vi oferis la plej karan,— +Se la Agamemnonon disimilan +Vi de la Trojaj muroj disbatitaj +Venigis glore en patrujon lian, +Se vi al li konservis la edzinon, +Elektron kaj la filon, la trezorojn: +Vi ankaŭ min redonu al la miaj +Kaj min, savinte de la morto, savu +De l' ĉi-tiea vivo, dua morto! + + + + +SCENO DUA. + +IFIGENIO. ARKAS. + + +ARKAS. + +Min sendas nia reĝo, li esprimas +Saluton al pastrino de Diano. +Hodiaŭ por mirindaj novaj venkoj +Taŭrido dankas sian patroninon. +Mi venas antaŭ reĝo kaj armeo +Kun la raport', ke ili proksimiĝas. + +IFIGENIO. + +Akcepton decan ni al ili faros, +Kaj la diin' atendas kun favoro +La oferdonon el la man' de Toas. + +ARKAS. + +Se ankaŭ la rigardo de l' pastrino, +De l' respektata sankta virgulino, +Nun estus pli serena kaj pli luma, +Ĝi estus bona signo por ni ĉiuj! +Malĝoj' kaŝita tamen ĉiam kovras +Mistere vian koron. Jam tre longe +El via brusto vane ni atendas +Vorteton de konfido. De l' momento, +En kiu mi ĉi tie vin ekkonis, +Rigardo via ĉiam min tremigas; +Kaj kvazaŭ enforĝita per feraĵo, +Animo via kaŝas sin profunde. + +IFIGENIO. + +Mi estas ja orfino elpelita. + +ARKAS. + +Ĉu vi ĉi tie sentas vin tiele? + +IFIGENIO. + +Ĉu povas fremda land' fariĝi hejmo? + +ARKAS. + +Por vi la hejmo ja fariĝis fremda. + +IFIGENIO. + +Pro tio ĝuste sangas mia koro. +En la komenco de l' juneco, kiam +Apenaŭ la animo alligiĝis +Al la gepatroj kaj al la gefratoj +Kaj harmonie el malnova bazo +Plantidoj novaj ĉarme kreskis supren, +Ha, tiam min malben' ne miakaŭza +Subite kaptis kaj min apartigis +De la amatoj kaj per fera mano +La ĉarman ligon ŝiris. Flugis for +La ĝojo de l' juneco, la ĝuado +De la unuaj jaroj. Eĉ savita, +Mi estis jam nur ombro; la gajeco +De l' viv' en mi neniam plu refloros. + +ARKAS. + +Se vi vin nomas tiel malfeliĉa, +Mi povas ankaŭ nomi vin sendanka. + +IFIGENIO. + +Vi dankon ĉiam havas. + +ARKAS. + + Sed ne tiun +Sinceran, kiu logas bonfaradon, +Gajecon, kiu al la mastro montras +Kontentan vivon kaj amantan koron. +Memoru, kiam antaŭ multaj jaroj +Mistera sort' alportis vin ĉi tien, +Ho, tiam vin, donitan de la dioj, +Renkontis Toas kun respekt' kaj amo; +Amike vin akceptis tiu bordo, +Pri kiu kun teruro ĉiam pensas +Fremduloj, ĉar neniam antaŭ vi +Fremdul' en nian regnon povis veni, +Se li ne volis laŭ antikva moro +Sur la ŝtuparo sankta de Diano +Tuj fali kiel sanga oferdono. + +IFIGENIO. + +Libere spiri ne signifas vivi. +Ĉu estas vivo, se sur unu loko, +Kiel spirito ĉirkaŭ sia tombo, +Mi devas nur funebri? Ĉu ĝi estas +Natura, gaja kaj konscia vivo, +Se ĉiu tago, vane trasonĝita, +Preparas nin al tiuj grizaj tagoj, +El kiuj sur malgaja bord' de Leto +Konsistas la estado de l' mortintoj? +Sencela vivo estas frua morto; +Jen estas mia plej virina sorto. + +ARKAS. + +Pardonas mi la noblan fierecon, +Pro kiu al vi mem vi ne sufiĉas; +Mi vin bedaŭras, ĉar la tutan ĝuon +De l' viv' ĝi de vi rabas. Ĉu nenion +De via veno vi ĉi tie faris? +Sed kiu do la reĝon serenigis? +Kaj kiu per bonkora admonado +Forigis la antikvan kruelaĵon, +Ke ĉiu fremda devis sian vivon +Sur la altaro de Diano perdi? +Kaj la kaptitojn kiu tiel ofte +De certa mort' resendis al patrujo? +Kaj ĉu, anstataŭ flami per kolero +Pro perdo de antikvaj oferdonoj, +Diano ne aŭskultis vian preĝon? +Kaj ĉu ne ĉirkaŭflugas la armeon +La venko kaj eĉ antaŭ ĝi rapidas? +Ĉu ne pli bonan sorton ĉiu sentas +De l' temp' kiam la reĝo, ĉiam saĝa +Kaj brava, nun sub via efikado +Fariĝis ankaŭ mola, favorkora, +Al ni faciligante nian devon +De la silenta obeado? Tion +Vi nomas senceleco, se de vi +Sur milojn dolĉe gutas la balzamo? +Se al popol', al kiu Di' vin donis, +Vi estas nova fonto de feliĉo +Kaj donas sur la bordo de la morto +Al la fremdulo savon kaj revenon? + +IFIGENIO. + +Malgranda faritaĵo malaperas +Ĉe la rigardo, kiom fari restas. + +ARKAS. + +Ĉu decas tro malŝati siajn farojn? + +IFIGENIO. + +Malbone estas siajn farojn pesi. + +ARKAS. + +Fiere veran indon tro malŝati +Aŭ pro valor' malvera tro sin laŭdi— +Egale ambaŭ estas mallaŭdindaj. +Ho, kredu vi al la parol' de viro +Sindona kaj honesta: se hodiaŭ +La reĝ' al vi parolos, faciligu +Al li la taskon diri sian penson. + +IFIGENIO. + +Vi min maltrankviligas. Mi jam ofte +De li proponon timis kaj evitis. + +ARKAS. + +Pripensu viajn agojn kaj profiton! +De l' tempo, kiam li la filon perdis, +La reĝo al malmultaj jam konfidas, +Kaj eĉ al tiuj malpli ol antaŭe; +Suspekte nun en ĉiu nobelido +Li vidas heredanton de la regno, +Li timas senkonsolan maljunecon +Kaj eble eĉ ribelon, fruan morton. +La skitoj ne tre ŝatas paroladon, +Des pli la reĝo. Li, kiu kutimis +Nur agi kaj ordoni, li ne scias +La arton aldirekti paroladon +De malproksime lerte ĝis la celo. +Al li la taskon ne malfaciligu +Per reteniĝo aŭ eĉ per intenca +Nekomprenado. Iru komplezeme +Duonon de la voj' al li renkonte! + +IFIGENIO. + +Akceli tion, kio min minacas? + +ARKAS. + +Aspiron lian nomas vi minaco? + +IFIGENIO. + +Jes, ĝi por mi la plej terura estas. + +ARKAS. + +Por lia amikec' konfidon pagu! + +IFIGENIO. + +Se li min liberigos de la timo. + +ARKAS. + +Devenon vian antaŭ li ne kaŝu. + +IFIGENIO. + +Pastrino devas esti sekretema. + +ARKAS. + +Sekreto antaŭ reĝ' ne devas esti; +Kaj kvankam li ne tuj postulas, tamen +En sia granda koro li ĝin sentas, +Ke vi tre zorge antaŭ li vin kaŝas. + +IFIGENIO. + +Ĉu havas li koleron kontraŭ mi? + +ARKAS. + +Mi ĝin supozas. Kvankam li silentas, +Okazaj vortoj tamen al mi montris, +Ke lia koro forte jam decidis +Posedi vin. Mi petas vin, ne lasu +Lin al si mem, por ke en lia koro +Ne maturiĝu la koler', portante +Al vi teruron, kiu tro malfrue +Vin memorigus pri konsilo mia! + +IFIGENIO. + +Ho, ĉu la reĝ' intencas fari tion, +Pri kio nobla homo, kiu amas +La propran nomon kaj respektas diojn, +Neniam devas pensi? Ĉu li volas +Perforte min de la altaro tiri +En sian liton? Tiam mi min turnos +Kun voko al la dioj, kaj precipe +Al ŝi, Diano energia, kiu +Defendon sian certe ne rifuzos +Kiel diino al pastrino sia +Kaj kiel virgulin' al virgulino. + +ARKAS. + +Ne timu! Nova sango malkvieta +La reĝon ne instigos fari tian +Junulan agon. Sed de li mi timas +Alian nun decidon, kiun li +Plenumos senkompate kaj severe, +Ĉar li neniam ŝanĝas la decidojn. +Mi tial petas, montru al li dankon, +Se pli oferi vi al li ne povas. + +IFIGENIO. + +Ho, diru, diru, kion plu vi scias! + +ARKAS. + +Li diros mem. Mi vidas, ke li venas. +Al vi ordonas via propra koro +Akcepti lin amike kaj konfide. +Kaj noblan viron bona vort' virina +Kondukas malproksimen. + +IFIGENIO. + + Mi ne povas +Plenumi la konsilon bondeziran, +La konsciencon tamen mi obeos +Kaj al la reĝ' por lia bonfarado +Mi donos bonajn vortojn. Mi dezirus, +Ke al la potencul' mi sen mensogo +Esprimi povu, kio al li plaĉos. + + + + +SCENO TRIA. + +IFIGENIO. TOAS. + + +IFIGENIO. + +Per la plej belaj donoj kaj trezoroj +Vin benu la diino! Al vi ĉiam +Ŝi donu venkon, gloron kaj riĉecon, +Bonstaton por la viaj kaj plenumon +De ĉiu via nobla ekdeziro! +Ke vi, kiu tre multajn zorge regas, +Feliĉon ankaŭ multigitan havu! + +TOAS. + +Mi ĝojus, se min glorus la popolo, +Ke tion, kion mi akiris, ĝuas +Aliaj pli ol mi. La plej feliĉa— +Ĉu reĝo, ĉu simplulo—estas homo, +Se lin ĝojigas lia propra domo. +Vi partoprenis en doloro mia +La tagon, kiam glav' de malamiko +De mia flanko rabis mian filon, +La lastan, la plej bonan. Tiel longe, +Dum mia koro estis okupita +De la spirit' de venĝo, mi ne sentis +La dezertecon do loĝejo mia; +Sed nun kontentigita mi revenas, +La malamikan regnon mi detruis +Kaj mia filo estas jam venĝita,— +Nun en la tuta mia domo restas +Nenio, kio povus min ĝojigi. +La gajan obeadon, kiu lumis +Por mi ĝis nun el la okul' de ĉiu, +Nun ombras zorgo kaj nekontenteco. +Jam ĉiu pensas pri la estonteco +Kaj senfilulon sekvas nevolonte. +Mi venas nun en tiun templon, kiun +Mi vizitadis ofte, por elpeti +La venkon, aŭ por danki por la venko. +En mia brusto portas mi deziron +Malnovan, kiu certe por vi ankaŭ +Ne estas nekonata: mi esperas, +Ke por la beno al popolo mia +Kaj al mi mem mi enkondukos vin +En mian domon kiel fianĉinon. + +IFIGENIO. + +Ho reĝo! Al knabino nekonata +Tro multe vi oferas. Hontigita +Nun staras antaŭ vi la fremdulino, +La elpelita, kiu sur la bordo +Nenion serĉis krom rifuĝo paca, +Kaj tion vi al mi sufiĉe donis. + +TOAS. + +Ke la devenon vian antaŭ mi +Vi ĉiam kaŝas, reĝon ofendante,— +Neniu gento povus ĝin toleri. +Timigas nia bordo la fremdulojn: +Postulas tion leĝ' kaj neceseco; +Sed vi ja ĝuas ĉiujn leĝajn rajtojn, +Vi, plej afable akceptita gasto, +Laŭplaĉe disponanta sian tagon,— +De vi konfidon mi esperis, kiun +Meritas mastro por la gastameco. + +IFIGENIO. + +Se kaŝis mi la nomon de l' gepatroj, +Ho, mia reĝo, kredu, mi ĝin faris +Pro embaraso, ne pro malkonfido. +Ĉar ve! tre povas esti, ke se vi +Ekscius, kiu antaŭ vi troviĝas +Kaj kian sorto malbenitan kapon +Vi nutras kaj defendas, terurego +Atakus tiam vian grandan koron; +Anstataŭ sur la tronon min inviti, +Vi eble min elpelus el la regno, +Kaj antaŭ ol atingus mi revenon +Al mia hejmo, finon de l' vagado, +Vi puŝus min al la mizero, kiu +Fariĝas ĉie la terura sorto +De ĉiu elpelito kaj vaganto. + +TOAS. + +Nu, kiel ajn pri vi la dioj pensas +Kaj kion ajn pri via dom' decidis,— +Mi tamen scias, ke de l' tempo, kiam +Ĉi tie vi aperis kaj ĉe ni +Vi ĝuas plenmezure gastamecon, +Ne mankas al ni beno de l' ĉielo. +Ne estus tre facile min konvinki, +Ke mi en vi protektas kulpan kapon. + +IFIGENIO. + +Vin benas la bonfaro, ne la gasto. + +TOAS. + +Boneco por krimul' ne donas benon; +Ĉesigu do silenton kaj malfidon! +Ne maljustulo tion ĉi postulas. +Al mi vin la diino enmanigis, +Kaj kiel ŝi, mi ankaŭ vin protektas, +Kaj ŝia volo estu por mi leĝo: +Se povas vi reveni en la hejmon, +Mi tiam vin de ĉio liberigas; +Sed se la vojo estas jam barita +Al vi por ĉiam, aŭ se via gento +El sia lando estas elpelita +Aŭ eĉ fatale tute estingita, +Vi tiam ĉiurajte estas mia. +Parolu do malkaŝe, kaj vi scias, +Ke mi neniam rompas mian vorton. + +IFIGENIO. + +De la ligil' malnova nevolonte +La lango liberiĝas, por nun fine +Malkaŝi, kion kaŝis mi tre longe; +Ĉar se sekreton oni unu fojon +Al iu elkonfidas, ĝi forlasas +Por ĉiam la gardejon en la koro +Kaj malutilas, aŭ ĝi iufoje +Utilas, se la dioj tion volas. +Aŭskultu! Mi devenas de Tantalo. + +TOAS. + +Kviete vi eldiris grandan vorton! +Ĉu tiu estas via gentopatro, +Pri kiu aŭdis ja la tuta mondo, +Ke estis li plej granda favorato +De la diaro? Ĉu li estas tiu +Tantalo, kiun Jupiter' invitis +Al sia tablo kaj al konsiliĝo +Kaj kies spertoriĉajn saĝajn vortojn +La dioj mem kun ĝuo aŭskultadis, +Simile al parol' de orakolo? + +IFIGENIO. + +Li estas tiu sama. Sed la dioj +Ne devas tro kun homoj amikiĝi: +Ĉar mortemuloj estas tro malfortaj, +Por sen kapturno teni sin tro alte. +Ne estis li malnobla perfidulo, +Sed nur tro granda, por sin senti sklavo, +Kaj tro malgranda por kunul' de dio, +Kaj lia peko estis ja nur homa. +Severa estis la dekret' de l' dioj, +Kaj la poetoj kantas, ke perfido +Kaj granda fiereco lin por ĉiam +Do l' tablo Jupitera defaligis +Kun granda malhonor' en la Tartaron. +Kaj ve! la tuta gento sur si portas +Eterne la koleron de la dioj. + +TOAS. + +Ĉu pro l' prapatro aŭ de propra kulpo? + +IFIGENIO. + +Ĝi estas vero, ke la tuta gento +La malkvietan forton de l' Titanoj +Heredis certe; tamen Jupitero +Per fer' ilian frunton ĉirkaŭforĝis; +Saĝecon, moderecon, paciencon +Ne konis ili; ĉiu ekdeziro +Ĉe ili tuj fariĝis furiozo +Sovaĝa kaj senlima. Jam Pelopso +La viro kun la fera vol', la filo +Amata de Tantal' al si akiris +Per trompo kaj perfido la plej belan +Virinon en la mond', Hipodamion, +Filinon de la reĝo Ojnomao. +Du filojn ŝi al sia edzo naskis, +Tieston kaj Atreon. Kun envio +La amon de la patro ili vidis +Al la unua filo, kiu restis +De la edzin' unua. La malamo +La fratojn interligis, kaj sekrete +Mortigis ili kune sian fraton. +La patr' Hipodamion tuj suspektas, +Kaj furioze li de ŝi postulas +Redonon de la fil', kaj ŝi mortigas +Sin mem.... + +TOAS. + + Vi eksilentis? Ho, daŭrigu! +Ne pentu, ke konfidis vi. Parolu! + +IFIGENIO. + +Feliĉa estas, kiu kun plezuro +Parolas pri la patroj, kiu ĝoje +Rakontas pri iliaj grandaj agoj +Kaj en la fino de la bela vico +Sin mem fiere vidas. Ne naskiĝas +En ia dom' subite duondio +Aŭ monstro; sed nur tuta granda vico +Da malbonuloj aŭ bonuloj kreas +Monstraĵon aŭ gloraĵon en la mondo. +Post morto de la patro regis kune +Atreo kaj Tiesto en la urbo. +Ne longe tamen povis daŭri paco. +Post kelka temp' Tiesto malhonoris +La liton de la frato. Tiam venĝe +Atreo lin elpelis el la regno. +Sed jam de longe, krimon preparante, +Tiesto ŝtelis filon de Atreo +Kaj lin edukis kvazaŭ sian propran. +Nun en la brusto de la kvazaŭfilo +Li vekas furiozan venĝemecon +Kaj lin elsendas al la reĝa urbo, +Por en la onklo buĉi sian patron. +La plano de l' junulo malkovriĝas; +Kaj per kruela morto nun la reĝo +La atencinton punas, supozante, +Ke li mortigas filon de la frato. +Nur tro malfrue li sciiĝas, kiu +En turmentego antaŭ li pereis. +Por kontentigi brulan deziregon +De venĝo, li sekrete primeditas +Teruran faron. Ŝajne pacigita, +Indiferenta kaj trankvila, logis +Li sian fraton kun du liaj filoj +Returne en la regnon; ambaŭ knabojn +Li kaptas kaj buĉigas; ĉe festeno +Regalas li la patron per viando +De liaj propraj filoj. Kiam poste +Tiesto, satiĝinte, eksopiras +Pri siaj filoj kaj demandon faras +Kaj pensas jam, ke post la pord' li aŭdas +Iliajn paŝojn kaj ilian voĉon, +Atreo kun sovaĝa rido ĵetas +Nun antaŭ lin la kapojn de l' buĉitoj ... +Vi, reĝo, kun teruro vin deturnas! +La suno ankaŭ tiel sin deturnis +Kaj fordirektis tiam sian ĉaron ... +Jen la prapatroj de l' pastrino via! +Kaj multon el la sorto de la viroj +Kaj el iliaj agoj furiozaj +Ankoraŭ kovras la malluma nokto, +Montrante nur krepuskon tremigantan. + +TOAS. + +Vi ankaŭ ilin kovru per silento! +Sufiĉe da teruroj! Vi nur diru, +Per kia do miraklo vi elkreskis +El tiu trunk' sovaĝa? + +IFIGENIO. + + De Atreo +Unua fil' Agamemnono estis: +Li estas mia patro. Sed en li +Mi ĉiam vidis—mi kun ĝojo diras— +Modelon de la plej perfekta viro. +Al li kiel unuan amofrukton +Min naskis Klitemnestro, kaj post mi +Elektron. Kaj la reĝo regis pace, +Kaj la ripozon longe ne havitan +Ricevis nun la domo de Tantalo. +Por la feliĉo de l' gepatroj mankis +Ankoraŭ filo; sed apenaŭ tiu +Deziro plenumiĝis kaj intere +De la fratinoj kreskis la fileto, +Oresto la amata, jen pretiĝis +Jam nova malfeliĉo por la domo. +Vi aŭdis ja pri la milito, kiu, +Por venĝi rabon de virin' plej bela, +La tutan forton de la grekaj princoj +Venigis sub la grandan urbon Trojo. +Ĉu ili Trojon venkis kaj la celon +De sia venĝ' atingis,—mi ne aŭdis. +La tutan armearon de la grekoj +Kondukis mia patro. En Aŭlido +Atendis ili longe tute vane +Favoran venton, ĉar Dian' koleris +Ilian kondukanton, ŝi retenis +La rapidantajn grekojn kaj postulis +Per Kalĥas la filinon la plej aĝan +De l' reĝo. Tiam ili ruze logis +Min kune kun patrin' en la tendaron, +Al la altar' min tiris kaj oferis +Ĉi tiun kapon al Diano. Tiam +Ŝi repaciĝis: ŝi ne volis havi +La sangon mian, ŝi min save kovris +Per nubo. Kaj nur en ĉi tiu templo +Post ŝajna morto mi min mem rekonis. +Ĝi estas mi, mi mem: Ifigenio, +Nepino de Atreo kaj filino +De l' reĝ' Agamemnono, la propraĵo +De la diino, antaŭ vi nun staras. + +TOAS. + +Ne pli por mi valoras reĝidino, +Ol la ĝisnuna nekonatulino. +Senŝanĝe mi ripetas: vi min sekvu, +Kun mi dividu, kion mi posedas! + +IFIGENIO. + +Ho, kiel mi kuraĝus tion fari? +Ĉu mi ne apartenas tute plene +Al la diino, kiu mem min savis? +La rifuĝejon ŝi por mi elektis, +Kaj por la patro, kiun per la ŝajno +Ŝi jam sufiĉe punis, ŝi konservas +Min eble kiel la plej belan ĝojon +Por lia maljuneco. Eble jam +La tago de l' reveno proksimiĝas; +Kaj mi, intencon ŝian malŝatante, +Min mem katenus kontraŭ ŝia volo? +Ŝi donu signon, se mi devas resti. + +TOAS. + +Ŝi vin retenas, sekve ŝi konsentas. +Ne serĉu tiel zorge la pretekstojn! +Ne kaŝas multaj vortoj la rifuzon; +La aŭskultanto aŭdas nur la “ne”. + +IFIGENIO. + +Ne volas mi per vortoj vin blindigi; +La koron mian mi al vi malkovris. +Kaj ĉu vi mem ne sentas, kiel min +La sopirado devas forte tiri +Al mia patro, al patrino mia, +Al la gefratoj, por ke en la domo, +En kiu la malĝojo tiel ofte +Ankoraŭ murmuretas mian nomon, +Eksonu unu fojon ĝoja krio +Pri mi kiel pri novenaskitino +Kaj floroj gaje kronu la kolonojn? +Ho, se vi tien ŝipe min resendus, +Vi al ni ĉiuj donus novan vivon. + +TOAS. + +Nu, do reiru! Faru, kion diktas +Al vi la koro, ne obeu voĉon +De la prudento kaj konsilo! Estu +Virino tute, donu vin libere +Al la instinkto, kiu vin senbride +Sovaĝe pelas tien ĉi kaj tien! +Se en la brusto de virin' ekflamas +Deziro, tiam eĉ ligil' plej sankta +Ŝin ne detenas de l' trompanto, kiu +Ellogas ŝin el la fidelaj brakoj +De l' patro aŭ de la sindona edzo; +Sed se ne brulas flam' en ŝia brusto, +Ho, tiam vane kontraŭ ŝi laboras +La ora lango de la admonado. + +IFIGENIO. + +Memoru, reĝo, vian noblan vorton! +Ĉu tiel vi repagas por konfido? +Vi ŝajnis pretigita ĉion aŭdi. + +TOAS. + +Mi por surpriz' ne estis pretigita; +Sed ankaŭ tion devis mi atendi: +Mi sciis ja, ke kun virin' mi traktas. + +IFIGENIO. + +Ho, ne insultu, reĝo, nian sekson! +La bataliloj de virin' ne estas +Brilantaj kiel viaj, sed malnoblaj +Ne estas ili certe. Kredu, reĝo, +Ke mi komprenas la feliĉon vian +Pli bone ol vi mem. Ĉar vi ne konas +Vin mem nek min, vi tial opinias, +Ke ligo pli proksima al ni donus +Feliĉon. Tute plena de kuraĝo +Kaj de plej bona volo, vi postulas, +Ke mi nun cedu; tamen plej sincere +La diojn dankas mi, ke ili donis +Al mi la forton, por kontraŭbatali +La ligon, kiun ili ne aprobas. + +TOAS. + +Ne dioj, sed nur via kor' parolas. + +IFIGENIO. + +Per nia kor' parolas al ni ili. + +TOAS. + +Kaj mi ne havas rajton ilin aŭdi? + +IFIGENIO. + +Tra la venteg' la voĉo ne aŭdiĝas. + +TOAS. + +Ĉu la pastrino sola ĝin nur aŭdas? + +IFIGENIO. + +Ĝin reĝo pli ol ĉiuj devus aŭdi! + +TOAS. + +Ofico sankta kaj hereda rajto +De l' Jupitera tablo proksimigas +Vin al la dioj pli ol min, barbaron, +Infanon de la tero. + +IFIGENIO. + + Tiel punas +Vi min por la konfido ellogita! + +TOAS. + +Mi estas hom'; pli bone do ni finu! +La vorto mia restu: estu plue +Pastrino de l' diin' laŭ ŝia volo; +Sed mi pardonon petas de Diano, +Ke mi ĝis nun maljuste ŝin senigis +De la antikvaj decaj oferdonoj. +Neniun fremdan prenas nia lando; +Laŭ mor' antikva lin atendas morto; +Nur vi per via ĉarma afableco, +En kiu mi per mia koro vidis +Jen amon do filino, jen la senton +De silentanta ĉarma fianĉino,— +Nur vi per sorĉa ligo min katenis, +Ke mi forgesis tute mian devon. +Vi mian cerbon kvazaŭ endormigis, +Kaj mi ne aŭdis pli la murmuradon +De la popol'. Nun ĉiuj laŭte krias, +Ke la frutempa mort' de mia filo +Pro mia kulpo venis. Mi ne volas +Nun plu pro vi reteni la amason, +Kriantan laŭte pri la oferdonoj. + +IFIGENIO. + +Pro mi neniam tion mi deziris. +La diojn ne komprenas, kiu pensas, +Ke ili amas sangon; li enmetas +En ilin sian propan kruelecon. +Ĉu min ne savis la diino mem? +Ŝi mian servon volis, ne la morton. + +TOAS. + +Ne decas por facilmovebla saĝo +Laŭ nia propra vol' komentarii +La sanktan tradicion. Vi plenumu +La devon vian, mi plenumos mian. +Du fremdaj viroj, kiujn ĵus ni trovis +Kaŝitajn en surbordaj la kavernoj +Kaj kiuj ne alportas al ni bonon, +En miaj manoj estas nun. En ili +Diino via havu nun denove +La longe jam mankantajn oferdonojn! +Mi ilin sendos; vi la servon konas. + + + + +SCENO KVARA. + +IFIGENIO (sola). + + +Vi havas nubojn, ho savantino, +Por kovri senkulpajn persekutatojn +Kaj per la vento ilin forporti +De la fera kruela fatalo, +Trans la maron, trans multajn landojn +Ilin forporti, kien vi volas. +Vi estas saĝa, la estontaĵon +Kaj la pasintaĵon vi konas precize; +Via rigardo gardas la viajn, +Kiel via lumo, la vivo de l' noktoj, +Gardas kaj regas tutan la teron. +Miajn manojn detenu de sango! +Benon kaj pacon neniam ĝi donas; +Kaj la fantomo de mortigito +En horoj malĝojaj de la mortiginto +Lin atakas kaj lin turmentas. +Ĉar la senmortuloj amas la homojn, +La bonajn gentojn kaj generaciojn, +Kaj ili volonte longigas la vivon +De mortemulo, kaj ili volonte +Al li ebligas ĝui kelktempe +Kune kun ili la ĝojan vidon +De propra ilia eterna ĉielo. + + + + +AKTO DUA. + + + + +SCENO UNUA. + +ORESTO. PILADO. + + +ORESTO. + +Ni iras nun la vojon de la morto: +Animo mia grade trankviliĝas. +Mi Apolonon petis, li forigu +De mia flanko la teruran bandon +De l' venĝfantomoj, kaj en liaj vortoj +Misteraj tiam sentis mi promeson, +Ke trovos mi la helpon kaj la savon +En la sanktejo de fratino lia, +La regantino de la Taŭridanoj. +Ĝi plenumiĝas: tuta la mizero +Finiĝos nun kun mia vivo kune! +Al mi, al kiu dia mano premas +La koron kaj surdigas la spiriton, +Ja estas tiel ĝoje kaj facile +Adiaŭ diri al la lum' de l' suno! +Kaj se ne devas nepoj de Atreo +Kun kron' de venko fali en batalo, +Se mi, simile al prapatroj miaj, +Perei devas kiel oferbesto: +Ĝi plenumiĝu! Estas ja pli bone +Ĉi tie morti antaŭ la altaro, +Ol en angulo malbenita, kie +Mortigus nin parenco-insidanto. +Ho, lasu min almenaŭ nun ripozi, +Vi, subteruloj, tiel avidantaj +La sangon, kiu ĉiun mian paŝon +Gutante signas! Lasu min ripozi, +Jam baldaŭ mi malsupren al vi venos. +Nek min, nek vin la lum' de l' tago vidu, +Kaj la tapiŝo verda de la tero +Ne estu plu svarmejo por fantomoj. +Mi venos al vi tien sub la teron, +Kaj tie en senviva surda nokto +Egala sorto ĉiujn unuigos. +Nur vin, Pilad', senkulpa kamarado +De mia nigra sorto kaj malbeno, +Ho, kiel malvolonte mi kunprenas +En la funebran landon antaŭtempe! +Nur via vivo, via morto kaŭzas +Al mi ankoraŭ timon aŭ esperon. + +PILADO. + +Ne iras mi ankoraŭ kiel vi +Pasive en la regnon de la ombroj. +Tra la vojetoj konfuzitaj, kiuj +Konduki ŝajnas al la nigra nokto, +Mi penas nin traŝovi al la vivo. +Pri morto mi ne pensas; mi meditas +Ĉu eble iel helpos nin la dioj +Rimedon ian trovi por forkuro. +La morto—ĉu vi timas aŭ ne timas— +Ja venos mem. Eĉ kiam la pastrino +Jam levos sian manon, por detranĉi +Al ni oferdediĉe niajn buklojn, +Eĉ tiam via savo kaj la mia +Ne ĉesos esti mia sola penso. +Forĵetu la malĝojon, ĉar per dubo +Akcelas ni danĝeron. Apolono +Al ni promesis, ke en la sanktejo +De la fratin' atendas nin konsolo +Kaj helpo kaj reveno. Kaj dusencaj +Neniam estas vortoj de la dioj, +Kiel tre ofte pensas la prematoj. + +ORESTO. + +Al la malĝoj' de l' vivo la patrino +En infanec' min jam alkutimigis, +Kaj mi tiele kreskis, viva bildo +De mia patro, kaj la senparola +Rigardo mia ĉiam estis akra +Riproĉ' por ŝi kaj ŝia adultulo. +Tre ofte, kiam la fratin' Elektro +En la profunda parto de la ĉambro +Silente sidis antaŭ la kameno, +Mi min al ŝia brusto time premis +Kaj per okuloj grandaj kaj malĝojaj +Rigardis ŝin, plorantan dolorege! +Kaj tiam ŝi pri nia granda patro +Parolis multe. Kiel mi deziris +Lin tiam vidi, esti apud li! +Jen mi deziris flugi for al Trojo, +Jen mi deziris, ke al mi li venu ... +La tago venis ... + +PILADO. + + Nu, pri tiu horo +Babilu inferuloj en la nokto! +Nin rememoro pri pli bela tempo +Fortigu freŝe per heroaj faroj! +La dioj ja bezonas bonajn homojn +Por siaj planoj sur ĉi tiu tero; +Sendube vin ankoraŭ task' atendas; +Vin ili ja ne sendis kun la patro +Ĉe lia ir' malvola al la Orko. + +ORESTO. + +Ho, se mi lian baskon tiam kaptus +Kaj sekvus lin! + +PILADO. + + Nu, tiuj, kiuj vin +Konservis, ili zorgis ja pri mi; +Ĉar kio mi sen vi fariĝus, tion +Mi eĉ prezenti ja al mi ne povas, +Ĉar de la temp' de mia infaneco +Ja nur kun vi kaj nur por vi mi vivas +Kaj volas vivi. + +ORESTO. + + Ne rememorigu +Al mi la belajn tagojn, kiam dolĉe +En via dom' mi trovis rifuĝejon +Kaj via nobla patro tiel ame +Pri la duonmortinta floro zorgis, +Kaj vi, senĉese gaja, ĉiutage +Saltadis ĉirkaŭ mi kun nova vivo, +Simile al la hela papilio +Ĉirkaŭe de mallumkolora floro, +Kaj la gajecon vian enverŝadis +En mian koron, kaj mi eĉ forgesis +Mizeron mian, kaj en viglaj revoj +Junecon mian mi kun vi pasigis. + +PILADO. + +Vin ekaminte, mi komencis vivi. + +ORESTO. + +Ne vivi, sed suferi vi komencis. +Jes, tio estas la esenc' terura +De mia sorto, ke kvazaŭ pestulo +Doloron mi kaj morton en mi portas; +Ke se mi nur ektuŝas ian lokon. +Eĉ la plej sanan, baldaŭ ĉirkaŭ mi +Sur la vizaĝoj eĉ la plej florantaj +Aperas trajtoj de rampanta morto. + +PILADO. + +Mi certe la unua devus morti, +Se via spir' en si venenon portus. +Kaj tamen diru mem, ĉu mi ne estas +Ankoraŭ plena de kuraĝ' kaj ĝojo? +Kaj amo kaj kuraĝo nin kondukas +Al grandaj faroj. + +ORESTO. + + Grandaj faroj? Jes, +Ni ilin iam vidis antaŭ ni! +En tiu tempo, kiam ni, ĉasante, +Kuradis tra la valoj kaj la montoj, +Kaj similante per la brust' kaj pugno +La grandan nian gentopatron, ni +Esperis, ke ni tiel persekutos +Kun glav' kaj bastonego ian monstron +Aŭ bandon da rabistoj; kiam ni +Vespere sidis ĉe la granda maro, +Nin apogante unu al alia, +Kaj antaŭ ni la ondoj dolĉe ludis +Kaj vasta staris antaŭ ni la mondo: +Ho, tiam certe ofte ni kaptadis +La glavon, kaj estontaj faroj svarmis +Ĉirkaŭe, kiel steloj en la nokto. + +PILADO. + +Sen lim' estas la faro, kiun volus +Plenumi la animo. Ĉiun agon +Ni volus fari tuj tiele grande +Laŭ la amplekso, kiun ĝi atingas, +Se multajn jarojn, tra generacioj +Kaj landoj, ĝin la buŝo de l' poetoj +Pligrandigante rulas. Bele sonas +La agoj de l' prapatroj, kiam ilin, +En la vespera ombro ripozante, +Junulo sorbas kun la ton' de harpo; +Sed kiel niaj faroj, tiel ankaŭ +Iliaj ne prezentis perfektaĵon. +Ni pelas ion, kio antaŭ ni +Rapide kuras, kaj ni ne atentas +La vojon, kiun iras niaj paŝoj. +La paŝojn de l' prapatroj kaj la signojn +De la surtera viv' ilia preskaŭ +Ni ne rimarkas, ĉiam ni nur celas +Ilian ombron, kiu disimile +Tre malproksime sidas kvazaŭ krono +Tre alte sur la pintoj de la montoj. +Mi ne tre ŝatas tiujn, kiuj celas +Nur gloron inter la popol' akiri; +Sed vi, junulo, vi la diojn danku, +Ke ili tiel frue tiel multe +Per vi jam faris. + +ORESTO. + + Se al iu homo +La dioj donis la ĝojigan sorton +Forigi malfeliĉon de la siaj, +Grandigi sian regnon, fortikigi +La limojn, aŭ malnovajn malamikojn +Faligi aŭ forpeli,—tiam li +La diojn danku, ĉar al li la dioj +Plej grandan ĝojon en la vivo donis; +Sed min la dioj faris ja buĉisto, +Devigis min mortigi mian propran +Patrinon, kiun tamen mi adoris; +Kaj venĝe por la ago malhonora +Min abomene ili ruinigis. +La domon de Tantalo ili juĝas, +Kaj mi, la lasta el la dom', ne devas +Ricevi morton pian aŭ honoran. + +PILADO. + +Neniam pro la krimoj de la patroj +La dioj faras venĝon sur la filo; +Ĉu bona, ĉu malbona—ĉiu mem +Por sia far' ricevas rekompencon. +Nur beno herediĝas, ne malbeno. + +ORESTO. + +Ne beno ja kondukis nin ĉi tien. + +PILADO. + +Sed la decido de la altaj dioj. + +ORESTO. + +Ilia do decido nin mortigas. + +PILADO. + +Plenumu la ordonon kaj atendu! +Se la fratinon vi al Apolono +Alportos kaj se ambaŭ kune loĝos +En Delfoj, sub konstanta adorado +De nobla gento, tiam por ĉi tio +La alta paro certe vin favoros +Kaj savos vin de la inferulinoj. +Jam en ĉi tiu sankta arbareto +Ja ne kuraĝas ili ekaperi. + +ORESTO. + +Almenaŭ morton havos mi trankvilan. + +PILADO. + +Sed mi alie pensas. Mi kunligis +La pasintaĵon kun la estontaĵo +Kaj ne mallerte solvis la misteron. +Tre povas esti, ke jam antaŭ longe +La dioj pri la granda far' decidis. +Diano certe volas forsaviĝi +De la sovaĝa bordo de l' barbaroj +Kaj de iliaj sangaj homoferoj; +Ni estas elektitaj, por plenumi +La belan faron, kaj jam nun mirinde +Ni estas devigitaj tion fari. + +ORESTO. + +Vi lerte interplektas la decidojn +De l' dioj kun la propraj viaj voloj. + +PILADO. + +Nu, kion do valoras homa saĝo, +Se ĝi ne penas lerte trapenetri +La volon de la dioj? Pezan ŝarĝon +Surmetas dioj sur la noblan homon, +Se li tro multe pekis, kaj por li +Destinas ili taskon, kiu ŝajnas +Al simplaj homoj tute ne solvebla. +Sed la heroo venkas, kaj pentfare +Li faras tiajn servojn, ke la mondo +Estonte lin adoras. + +ORESTO. + + Se la sorto +Al mi destinis vivi kaj agadi, +Ho, tiam iu dio liberigu +La frunton mian de l' kapturno, kiu +Sur glita, patrinsange makulita +Vojeto min al la mortintoj tiras; +Kompate li sekigu tiun fonton, +Per kiu el la vundoj de l' patrino +Konstante sur min ŝprucas la malbeno! + +PILADO. + +Atendu pli trankvile! La malbonon +Vi mem ja pligrandigas kaj vi prenas +Sur vin de la furioj la oficon. +Min lasu primediti, vi silentu! +Nur poste, bezonante por la ago +La fortojn kunigitajn, mi vin vokos, +Kaj kun kuraĝ' prudenta tiam ambaŭ +Alpaŝos ni al la efektivigo. + +ORESTO. + +Parolo de Uliso. + +PILADO. + + Vi ne moku! +Jes, ĉiu devas mem al si elekti +Heroon imitotan, se li volas +Atingi la Olimpon. Mi konfesas, +Ne pensas mi, ke ruzo kaj prudento +Makulas viron, kiu sin dediĉis +Al plenumado de kuraĝaj faroj. + +ORESTO. + +Mi ŝatas nur kuraĝon rektaniman. + +PILADO. + +Ne petis tial mi de vi konsilon. +Jam unu paŝon faris mi. Jam multe +Da scioj mi ellogis de l' gardistoj. +Mi scias jam, ke fremda, disimila +Virin' katenas tiun sangan leĝon; +Nur puran koron, preĝon, odorfumon +Al dioj ŝi oferas. Ŝian koron +Tre multe oni laŭdas; oni pensas, +Ke ŝi devenas de amazoninoj, +Ke ŝi forkuris, por ke ŝi per tio +Evitu ian grandan malfeliĉon. + +ORESTO. + +Videble nun potenco ŝia luma +La forton perdis pro la proksimeco +De la krimulo, kiun la malbeno +Ĉirkaŭas, kiel vasta nigra nokto. +La pia sangavido liberigas +De la katenoj la antikvan moron, +Por nin nun pereigi. La sovaĝa +Spirito de la reĝo nin mortigos; +Se li koleras, tiam nin virino +Ne povas savi. + +PILADO. + + Bone al ni estas, +Ke de virin' dependas nia sorto! +Ĉar viro, eĉ plej bona, kutimigas +Spiriton sian al la krueleco, +Kaj fine li eĉ leĝon al si faras +El tio, kion mem li abomenas, +Kaj la kutimo faras lin malmola +Kaj eĉ nerekonebla. Sed virino +Obstine ĉiam sekvas sian senton, +Kaj en la bono kaj en la malbono +Ŝi estas pli fidebla ... Ts! ŝi venas! +Nin lasu solaj! Mi ne devas tuj +Eldiri niajn nomojn aŭ konfidi +Al ŝi tro nesingarde nian sorton. +Foriru! Antaŭ ol ŝi ekdeziros +Kun vi paroli, mi kun vi parolos. + + + + +SCENO DUA. + +IFIGENIO. PILADO. + + +IFIGENIO. + +Fremdulo, diru, kiu kaj el kie +Vi estas. Mi vin trovas pli simila +Al greko, ol al skito. + (Ŝi deprenas liajn ĉenojn.) + Tre danĝera +La libereco estas, kiun mi +Nun al vi donas; ho, la bonaj dioj +Deturnu tion, kio vin minacas! + +PILADO. + +Ho, dolĉa voĉo! Agrablega sono +De l' hejma lingvo en la fremda lando! +La bluajn montojn de l' haven' patruja +Mi, la kaptito, vidas nun denove +Kun ĝojo antaŭ la okuloj miaj. +Ho jes, ho jes, mi ankaŭ estas greko! +Mi por momento tute ja forgesis, +Kiome mi bezonas vin, mi glutis +Per la okul' ĉielan la aperon. +Ho, se decido de pli alta forto +Ne ŝlosas vian buŝon, diru, diru, +El kiu el la grekaj niaj gentoj +Vi, dia ido, havas la devenon. + +IFIGENIO. + +Pastrino, kiun la diino mem +Por si elektis kaj al si dediĉis, +Parolas nun kun vi; ĉi tio devas +Al vi sufiĉi. Diru al mi, kiu +Vi estas, kia sorto malfeliĉa +Kun la kunul' vin tion ĉi venigis. + +PILADO. + +Facile mi rakonti al vi povas +La sorton, kiu pelas nin kruele. +Ho, se kun tia sama facileco +Vi povus nin ĝojigi per espero! +El Kret' ni estas, filoj de Adrasto: +Mi, la plej juna, nomas min Kefalo, +Li, la plej aĝa, estas Laodamas. +Kaj meze inter ni ankoraŭ estis +Alia frato, kruda kaj sovaĝa, +Kaj tiu jam en la infanaj ludoj +Ne lasis al ni pacon kaj konsenton. +Dum nia patro antaŭ Troj' batalis, +Kviete ni sekvadis la patrinon; +Sed kiam li kun riĉa hav' revenis +Kaj baldaŭ poste mortis, la disputo +Pri regno kaj heredo tuj disigis +La fratojn. Mi min tenis sur la flanko +De la plej aĝa. Tiu ĉi mortigis +La fraton. Kaj pro tiu sanga krimo +Lin la furioj pelas senripoze. +Sed al ĉi tiu senkultura bordo +Nin sendis Apolono kun espero. +En la sanktejo de l' fratino sia +Ordonis li al ni atendi helpon. +Nin oni kaptis kaj al vi venigis +Por oferfaro. Tion vi jam scias. + +IFIGENIO. + +Ĉu Trojo falis? Ho, karul', certigu! + +PILADO. + +Ĝi falis, jes. Kaj vi al ni certigu +La savon! Rapidigu vi la helpon, +De l' dio promesitan! Ekkompatu +Vi mian fraton! Diru al li baldaŭ +Bonkoran vorton! Tamen parolante +Kun li, vi lin indulgu, mi vin petas; +Ĉar ĝojo kaj dolor' kaj rememoro +Facile lian tutan internaĵon +Ekskuas tro danĝere; tiam baldaŭ +Frenezo febroforma lin atakas, +Animo lia bela kaj libera +Fariĝas tiam havo de l' furioj. + +IFIGENIO. + +Kiome ajn vi estas malfeliĉa, +Mi vin petegas, ĉion vi forgesu, +Ĝis vi sopiron mian kontentigos. + +PILADO. + +La alta urbo, kiu tra dek jaroj +La tutan grekan forton kontraŭstaris, +Prezentas nun ruinojn, kaj neniam +Ĝi releviĝos. Tamen multaj tomboj +De la plej bonaj grekoj nin devigas +Memori tiun bordon de l' barbaroj. +Aĥilo falis, kaj amiko lia ... + +IFIGENIO. + +Ho, diaj bildoj, vi fariĝis polvo! + +PILADO. + +Kaj Palamed', Telamonid' Ajakso +Jam la patrujan sunon ne revidis. + +IFIGENIO (al si mem). + +Pri mia patro li nenion diras +Kaj lin ne nomas inter la falintoj. +Ho jes! li vivas! Jes, mi lin revidos! +Ho, mia kor', esperu, mia koro! + +PILADO. + +Feliĉaj tamen estas tiuj miloj, +Kiuj la morton trovis en batalo! +Ĉar por la revenintoj dia mano +Preparis ne triumfon, sed teruron +Kaj tre malĝojan finon. Ĉu la voĉo +De l' homoj ne atingas vin? Ĉar kien +Ĝi nur atingi povas, ĝi disportas +La famon pri l' fariĝoj plej teruraj. +Ĉu la mizero do, kiu plenigas +Per ĝemoj ne ĉesantaj la palacon +Mikenan, al vi estas nekonata? +Kun helpo de Egisto tre perfide +Mortigis Klitemnestro sian edzon +Tuj en la tago, kiam li revenis!... +Ha, vi adoras tiun reĝan domon! +Mi vidas, via brusto vane penas +Impreson la teruran en si kaŝi. +Ĉu estas vi filino de amiko? +Ĉu vi naskiĝis en najbara urbo? +Ne kaŝu, ne koleru, ke l' unua +Teruron tiun mi al vi raportas. + +IFIGENIO. + +Ho diru, ho rakontu la detalojn +De la terura faro! + +PILADO. + + En la tago +De la reveno, kiam, sin baninte, +La reĝo volis preni sian veston +Konfide el la manoj de l' edzino, +La krimulino tiam sur lin ĵetis +Teksaĵon faldoriĉan kaj implikan; +Kaj dum li vane penis el la reto +Sin liberigi, perfidul' Egisto +Mortigis lin, kaj tiu granda princo +Kovrita iris al la malvivuloj. + +IFIGENIO. + +Kaj kian pagon la kunul' ricevis? + +PILADO. + +Kun regno liton, kion li jam havis. + +IFIGENIO. + +Volupto do ŝin pelis al la krimo? + +PILADO. + +Kaj forta sento de malnova venĝo. + +IFIGENIO. + +Per kio do la reĝo ŝin ofendis? + +PILADO. + +Per peza faro, kiu ŝin pravigus, +Se nur mortigo estus pravigebla. +Li al Aŭlido logis ŝin, kaj kiam +Diino per kontraŭblovantaj ventoj +Malhelpis forveturon de la grekoj, +Li tiam senkompate sian propran +Filinon la plej aĝan alkondukis +Al la altaro de Dian', kaj ŝin +Pro bon' de l' grekoj oni tiam buĉis. +Kaj tio en la koron de l' patrino +Enpremis tiel forte la malamon, +Ke ŝi facile cedis al Egisto +Kaj sian edzon ĵetis en pereon. + +IFIGENIO (sin kovrante). + +Sufiĉe! Nun vi baldaŭ min revidos. + +PILADO (sola). + +La sort' de l' reĝa domo ŝin videble +Profunde tuŝas. Kiu ajn ŝi estas, +Ŝi tute certe mem la reĝon konis. +Feliĉe do por ni, el alta domo +Ĉi tien oni vendis ŝin. Ho koro, +Ne batu tiel forte! Al la stelo, +De la espero, kiu ekbriletis, +Ni remu do kuraĝe kaj prudente! + + + + +AKTO TRIA. + + + + +SCENO UNUA. + +IFIGENIO. ORESTO. + + +IFIGENIO. + +Malfeliĉulo, mi vin senĉenigas, +Sed nur, ho ve! por sorto pli kruela. +La liberec', donata de la templo, +Simile al la lasta vivekbrilo +De malfacila malsanul', prezentas +Nur antaŭsignon de la morto. Tamen +Ĝis nun ankoraŭ mi ne povas diri +Kaj diri al mi mem mi ne kuraĝas, +Ke vi pereis! Kiel do mi povus +Per krima man' dediĉi vin al morto? +Kaj tamen tiel longe, dum mi restas +Pastrino de Dian', neniu havas +La rajton iel tuŝi vian kapon. +Sed se mi ne plenumos mian devon +Laŭ la postulo de l' kolera reĝo, +Li tiam inter miaj helpantinoj +Alian virgulinon pastrinigos, +Kaj tiam krom deziro plej varmega +Mi jam nenion povos al vi doni. +Ho, kara samlandan'! eĉ simpla sklavo, +Sur kiun lumis nia hejma suno, +En fremda land' tre kara al ni estas: +Kun kia do senlima ĝoj' kaj beno +Mi devas vin akcepti, kiuj dolĉe +Al mi alportis bildon de herooj, +De mi en infaneco adorataj, +Kaj kiuj mian plej internan koron +Konsolis per espero la plej bela. + +ORESTO. + +Ĉu vian nomon kaj devenon vian +Vi kaŝas kun intenco? aŭ ĉu eble +Mi povas scii, kiu disimile +Nun staras antaŭ mi? + +IFIGENIO. + + Vi min ekkonos. +Sed nun rakontu, kion via frato +Al mi ĝis nun sciigis nur duone,— +La pluan sorton de l' personoj, kiuj, +De Trojo reveninte, sur la sojlo +De sia propra dom' neatenditan +Fatalon trovis. Kvankam mi tre juna +Alvenis sur ĉi tiun fremdan bordon, +Sed mi ankoraŭ bone rememoras +La grandan timon kaj la grandan miron, +Kun kiu mi rigardis siatempe +Tiujn heroojn. Ili elveturis, +Kaj tiam ŝajnis, kvazaŭ la Olimpo +Subite malfermiĝis kaj la bildojn +De l' glora kaj mirinda mond' antikva +Malsupren sendis por la pereigo +De Iliono. Sed la plej majesta +El ĉiuj estis reĝ' Agamemnono! +Ho diru, ĉu li efektive falis +Per la perfido de edzino sia +Kaj de Egisto? + +ORESTO. + + Jes, vi diris veron! + +IFIGENIO. + +Ho, ve al vi, Mikeno malfeliĉa! +Tiele semis nepoj de Tantalo +Per plena man' malbenon post malbeno! +Simile al kreskaĵo senvalora, +Miloblan semon ĉirkaŭ si ĵetante, +Por nepoj kaj pranepoj ili kreis +Parencajn mortigantojn por eterna +Sovaĝa reciproka venĝemeco! +Malkovru ĉion, kion en la vortoj +De via frat' por mi ankoraŭ kovris +La ombro de l' teruro. Diru, kiel +La lasta filo de la granda gento, +La ĉarma knabo, certe destinita +Por iam fari venĝon por la patro,— +Kiele li, Oresto, trovis savon +En tiu sanga tago? Ĉu li ankaŭ +Pereis en la reto? Ĉu li vivas? +Ĉu li saviĝis? Ĉu Elektro vivas? + +ORESTO. + +Jes, ambaŭ vivas. + +IFIGENIO. + + Ho vi, ora suno, +Radiojn la plej belajn al mi pruntu +Kaj metu ilin kiel mian dankon +Al Jupitero antaŭ lian tronon! +Ĉar mi nur estas muta kaj malriĉa. + +ORESTO. + +Se vin kun tiu reĝa domo ligas +Intima ia ligo aŭ rilatoj, +Kiel kredigas via bela ĝojo, +Ho, tiam tenu forte vian koron! +Ĉar tre dolora estas por ĝojanto +Refalo tro subita en malĝojon. +Vi scias, mi ĝin vidas, nur la morton +De l' reĝ' Agamemnono. + +IFIGENIO. + + Kaj ĉu tio +Ne estas por mi scio tro sufiĉa? + +ORESTO. + +Vi scias nur duonon de l' mizero. + +IFIGENIO. + +Kaj kio plu? Orest', Elektro vivas? + +ORESTO. + +Pri Klitemnestro vi nenion timas? + +IFIGENIO. + +Ŝin ja nek timo, nek espero savos. + +ORESTO. + +Ŝi el la lando de l' esper' foriris. + +IFIGENIO. + +Ĉu do pentante ŝi sin mem mortigis? + +ORESTO. + +Ne! sed la propra sango ŝin mortigis. + +IFIGENIO. + +Parolu klare, ke mi plu ne serĉu! +La necerteco per flugil' malluma +Milfoje batas ĉirkaŭ mia kapo. + +ORESTO. + +La dioj do destinas, ke mi estu +La sciiganto de la faro, kiun +Mi tiel volus kaŝi por eterne +En la sensona regno de la nokto! +Al tio kontraŭ mia propra volo +Min nun devigas via ĉarma buŝo; +Ĝi tamen havas rajton, por postuli +Doloron ankaŭ; bone, ĝi ricevos. +En tiu tag', kiam la patro falis, +Elektro save kaŝis sian fraton; +Strofio, la bofrato de la patro, +Volonte lin akceptis kaj edukis +Lin kune kun la propra sia filo, +Pilado, kiu sin tre baldaŭ ligis +Kun la veninto per plej bela ligo +De la plej forta kora amikeco. +Kaj ju pli ili kreskis, des pli forte +En ili kreskis la deziro venĝi +La morton de la reĝo. Kaj sekrete, +En vestoj de fremduloj, ili venis +Mikenon, kvazaŭ por alporti tien +Sciigon pri la morto de Oresto +Kaj ankaŭ lian cindron. Ilin bone +Akceptis la reĝino, ili venis +Internen de la domo. Al Elektro +Orest' sin rekonigas; ŝi reblovas +En li la fajron de l' venĝemo, kiu +En la alesto sankta de l' patrino +Jam preskaŭ estingiĝis. En silento +Ŝi lin kondukas al la loko, kie +La patro falis, kie tre malforta +Malnova postesigno de la sango, +Jam preskaŭ tute plu ne rimarkebla, +La plankon, multefoje jam lavitan, +Ankoraŭ kolorigis. Tiam ŝi +Per sia fajra lango nun priskribis +Ĉiun detalon de la krima faro +Kaj sian sklavan kaj mizeran vivon, +La fierecon de la perfiduloj +Kaj la danĝerojn, kiuj la gefratojn +Ankoraŭ nun minacas de la flanko +De la patrin' duonpatriniĝinta. +Kaj tie al Oresto ŝi altrudis +Malnovan la ponardon, kiu tiom +En la Tantala dom' jam furiozis ... +Kaj propra fil' mortigis Klitemnestron ... + +IFIGENIO. + +Ho senmortuloj, vi, kiuj pasigas +Feliĉajn tagojn super puraj nuboj, +Ĉu nur por tio dum tre multaj jaroj +Vi min de ĉiuj homoj apartigis +Kaj tenis min en via proksimeco +Kaj sur min metis la oficon virgan +La sanktan fajron ĉiam subtenadi +Kaj la animon mian vi, simile +Al flamo, ĉiam direktadis supren, +Ke la terurojn de la domo mia +Eksentu mi nur iam pli malfrue, +Sed tiom pli profunde?—Ho, parolu +Al mi pri la junulo malfeliĉa! +Parolu pri Oresto! + +ORESTO. + +Ho, se jam oni povus nun rakonti +Pri lia morto! Kvazaŭ fermentante, +Leviĝis el la sang' de l' buĉitino +La ombro de l' patrino. +Al la filinoj de l' eterna nokto +Ĝi krias: “tenu firme, ne forlasu +La mortiginton de l' patrino! Pelu +Kaj persekutu la krimulon! Pelu! +Al vi li apartenas!”—Ili aŭdas, +Iliaj okulaĉoj ekrigardas +Ĉirkaŭe kun la agla avideco. +Kaj ili ekmoviĝas en la nigraj +Kavernoj, kaj el la anguloj venas +Senbrue tuj ilia sekvantaro, +La dubo kaj la pento. Antaŭ ili +Vapor' leviĝas el la Aĥerono; +El ĝiaj nebulringoj ekruliĝas +Ĉirkaŭe de la kapo de l' kulpulo +Senĉesa freneziga meditado +Pri l' faritaĵo. Tiam, rajtigitaj +Pereon porti, la inferulinoj +Elpaŝas sur la belan dian teron, +De kiu ilin antaŭ longa tempo +Forpelis la malbeno de la dioj. +Pied' ilia pelas la kuranton, +Ripozon ili donas nur momente, +Por tuj ataki kun teruro nova. + +IFIGENIO. + +Ho malfeliĉa, en la sama stato +Vi estas mem, kaj tial vi komprenas +Kiome li, malfeliĉul', suferas! + +ORESTO. + +Kion vi diras? Kia sama stato? + +IFIGENIO. + +Vin, kiel lin, ja premas fratmortigo; +Al mi jam tion diris via frato. + +ORESTO. + +Sufiĉe! La animo via granda +Per falsa vort' ne estu plu trompata! +Fremdulo por fremdulo povas teksi +Mensogon kaj ruzaĵon, por faligi +Lin en la reton; inter ni ekzistu +Nur vero! +Mi estas mem Oresto! Kaj ĉi tiu +Krimula kap' kliniĝas al la tombo +Kaj serĉas morton. Kaj en ĉia formo +Mi estas preta vole ĝin akcepti! +Ho, kiu ajn vi estas, mi al vi +Kaj al amiko mia malfeliĉa +Deziras savon; sed al mi la savon +Mi ne deziras. Se mi ne eraras, +Ĉi tie vi nur kontraŭvole restas; +Eltrovu do rimedon, por forkuri, +Sed min ĉi tie lasu. Mia korpo +Malsupren falu de la alta roko, +Ĝis maro fluu mia sang', portante +Malbenon al la bordo de l' barbaroj! +Vi iru, en la hejma greka lando +Komencu novan, pli feliĉan vivon! + (Li foriras.) + +IFIGENIO. + +Tiele do vi fine al mi venas, +Vi, Plenumiĝ', filino plej ravanta +De la plej granda patro! Ho, gigante +Nun antaŭ mi leviĝas via bildo! +Per la rigardo mia mi apenaŭ +Atingas viajn manojn, kiuj plenaj +De fruktoj kaj de benaj kronoj, portas +Trezorojn de Olimpo. Kiel oni +Ekkonas reĝon laŭ la grandmezuro +De l' donoj—ĉar la kvanto, kiun multaj +Jam nomus riĉo, al li devas ŝajni +Malgranda—tiel oni vin, ho dioj, +Rekonas laŭ la donoj tre ŝparataj, +Sed longe kaj saĝege preparataj. +Ĉar nur vi solaj scias, kio estas +Por ni utila, nur vi solaj vidas +La vastan regnon de la estonteco, +Dum antaŭ ni la steloj kaj nebuloj +Ĉiuvespere kovras la rigardon. +Trankvile vi aŭskultas nian preĝon, +Petantan pri sensaĝa rapideco, +Sed via man' neniam malmature +Deŝiras la ĉielajn orajn fruktojn; +Kaj ve al tiu, kiu ilin prenas +Perforte tro frutempe: la acida +Manĝaĵ' al li alportas nur la morton. +Ne lasu, ke la longe atendita +Feliĉ', apenaŭ iam esperita, +Simile al la ombro de amiko +Nun preterpasu vane, restigante +Trioblan suferadon kaj doloron! + +ORESTO (denove aliras al ŝi). + +Se vi pri vi kaj pri Pilado preĝas, +Ne citu mian nomon kun la viaj! +Ne savos vi krimulon, sed kun li +Dividos vi malbenon kaj mizeron. + +IFIGENIO. + +De via sort' dependas mia sorto. + +ORESTO. + +Neniel! Sola kaj sen akompano +Mi iru en la regnon de la morto. +Se eĉ per via propra kovrotuko +Vi kovros la kulpulon, vi ne kaŝos +Lin antaŭ la eterne-maldormantoj; +Alesto via, ho ĉielulino, +Flankigos ilin, sed ne fortimigos. +La teron de la sankta arbareto +Ne rajtas ili tuŝi arogante +Per la piedoj, sed de malproksime +De temp' al tempo aŭdas mi ilian +Teruran ridon. Tiel blekas lupoj +Ĉirkaŭe de la arb', sur kiun savis +Sin vojaĝanto. Ekster la arbaro +Ripozas ili, kvazaŭ sieĝante; +Sed se mi nur forlasos la arbaron, +Tuj ili ekleviĝos, balancante +Serpentajn siajn kapojn, aperigos +Ĉirkaŭe polvajn nubojn kaj pelados +Akiron sian pluen, sen ripozo. + +IFIGENIO. + +Ĉu povas vi aŭskulti bonan vorton? + +ORESTO. + +Ĝin ŝparu por amato de la dioj! + +IFIGENIO. + +Espero nova nun por vi eklumis. + +ORESTO. + +Tra fumo nur briletas antaŭ mi +La mortriver', vokante al infero. + +IFIGENIO. + +Ĉu vi fratinon havas nur Elektron? + +ORESTO. + +Nur ŝin mi konis; ĉar la pli maljunan +Frutempe prenis for el la mizero +De nia domo ŝia bona sorto, +En kiu ni nur teruraĵon vidis. +Ho, ne demandu plu kaj ne aligu +Vin al la Erinioj. Kun kruela +Plezuro ili de l' animo mia +La cindron blovas for kaj ne permesas, +Ke la plej lastaj karboj, kiuj restis +De la terura brul' de nia domo, +En mia kor' kviete estingiĝu. +Ĉu tiu fajr', intence incitata, +Nutrata per sulfuro de l' infero +Eterne en animo mia brulos? + +IFIGENIO. + +Mi dolĉan odoraĵon nun enportas +En tiun fajron. Pura spir' de amo +Per delikata blov' malvarmetigos +La ardon, kiu bakas vian bruston! +Oresto, mia kara! Ĉu ne povas +Vi min kompreni? Ĉu de l' akompano +De la teruraj diaj punantinoj +La sang' en viaj vejnoj elsekiĝis? +Ĉu el la kapo de Gorgon' penetris +Ŝtoniga sorĉo ĉiujn viajn membrojn? +Se elverŝita sango de patrino +Per surda voĉo vokas al infero,— +Ĉu pura bena vorto de fratino +Ne vokos dian helpon de Olimpo? + +ORESTO. + +Ĝi vokas! Ha, ĉu tiel vi deziras +Pereon mian? Ĉu en vi sin kaŝas +Diin' de venĝo? Kiu do vi estas, +Vi, kies voĉo kruelege turnas +La plej profundan mian internaĵon? + +IFIGENIO. + +Eksentu do la voĉon de la koro: +Orest'! ĝi estas mi, Ifigenio! +Mi vivas! + +ORESTO. + + Vi! + +IFIGENIO. + + Ho, frato! + +ORESTO. + + For! ho, for! +Ne tuŝu miajn buklojn! Ĉar, simile +Al la edziĝa vesto de Kreuzo, +Per nevenkebla fajro mi infektas. +Foriru! Kiel iam Herkuleso, +Mi devas preni morton izolite. + +IFIGENIO. + +Vi ne pereos! Ho, se mi nur povus +Trankvilan unu vorton de vi aŭdi! +Forigu mian dubon, ho, certigu, +Certigu al mi tute la feliĉon, +Pri kiu tiel longe mi petegis. +Ĉar rado de doloro kaj de ĝojo +En mia kor' ruliĝas. De l' fremdulo +Forpuŝas min la timo; sed plej forte +Min la interno tiras al la frato. + +ORESTO. + +Ĉu staras mi en templo de Lieo? +Ĉu furioza puŝo de pasio +Atakis nun subite la pastrinon? + +IFIGENIO. + +Ho, aŭdu min! Ho, vidu, kiel fine +Post longa, longa tempo mia koro +Nun malfermiĝis por la granda ĝojo, +Ke al la sola kaj al la plej kara +El ĉio, kio en la tuta mondo +Por mi ankoraŭ restis, mi nun povas +La kapon kisi; ke per miaj brakoj, +Ĝis nun nur al la vento etenditaj, +Mi fine vin nun povas ĉirkaŭpreni! +Ho, lasu! lasu! Ĉar eĉ de l' Parnaso +La fonto, kiu saltas en la valon, +Ne fluas tiel pure, tiel hele, +Kiel nun fluas senmezura ĝojo +El mia koro, fluas kaj ĉirkaŭas +Min kiel granda ondoplena maro. +Oresto! Ho, Oresto! Mia frato! + +ORESTO. + +Ne, bela nimfo, ne, mi ne konfidas +Al vi kaj viaj flatoj. Ne forgesu, +Dian' postulas servon la plej ĉastan; +Ŝi venĝas malsanktigon de la templo. +De mia brust' forigu vian brakon! +Kaj se vi volas doni al junulo +Savantan amon kaj lin feliĉigi, +Vin tiam turnu al amiko mia, +La viro pli valora. Jen li vagas +Sur la vojeto tie sur la roko; +Al li vi iru kaj al li vi donu +Konsilon bonan, sed min lasu for! + +IFIGENIO. + +Rekonsciiĝu, frato, kaj rekonu +La trovitinon! La ĉielan ĝojon, +La puran, ĉastan ĝojon de fratino +Ne nomu senprudenta volupteco! +Ho, dioj, prenu la manian kovron +For de okulo lia la rigida, +Ke la momento de l' plej alta ĝojo +Ne faru nin trioble malfeliĉaj! +Jen antaŭ vi ŝi staras, la fratino +De longe jam perdita. De l' altaro +Min la diino tiris for kaj savis +Ĉi tien min en sian propran templon. +Kaj vi, kaptita kaj oferbuĉota, +En la pastrino trovas la fratinon. + +ORESTO. + +Ho, malfeliĉa! Nun la suno vidu +De nia dom' la lastan teruraĵon! +Ĉu ne troviĝas tie ĉi Elektro? +Ŝi ankaŭ nun kun ni pereu kune, +Por ne daŭrigi sian vivon sole +Por sorto kaj suferoj pli turmentaj! +Pastrin', al la altaro min konduku: +La fratmortigo estas tradicio +Hereda en malnova nia gento; +Vin, dioj, dankas mi, ke vi decidis +Min pereigi fraŭle, sen infanoj. +Kaj vi de mi akceptu la konsilon, +Ne amu tro la sunon kaj la stelojn; +Ho, sekvu min en la malluman regnon! +Simile kiel drakoj sulfurmarĉaj +Sin en batal' englutas reciproke, +La furioza gento de Tantalo +Sin mem ekstermas; iru do kun mi +Malsupren seninfane kaj senkulpe! +Vi min rigardas kun kompato? Ĉesu! +Sammaniere serĉis Klitemnestro +Resonon en la kor' de sia filo; +Sed lia brako trafis ŝian bruston, +Kaj la patrino falis. Ho, aperu, +Spirito indignanta! Vi, furioj, +Alproksimiĝu per fermita rondo, +Rigardu la al vi agrablan dramon, +La plej teruran, kiun vi preparis! +Ne venĝo aŭ malamo nun akrigas +Ponardon sian: la fratin' amanta +Nun estas devigata doni morton. +Ne ploru! Ĝi ne estas via kulpo. +De mia infaneco mi nenion +Tiele amis, kiel vin mi povus +Nun ami, ho, fratino mia kara. +Jes, levu la ponardon, ne indulgu, +Disŝiru tiun bruston, donu vojon +Al la torentoj, kiuj en ĝi bolas! + (Li falas svene.) + +IFIGENIO. + +Elporti sola tiom da feliĉo +Kaj tiom da suferoj mi ne povas. +Pilado, kie estas vi, Pilado? +Alportu vian helpon, kara viro! + (Ŝi foriras serĉante.) + + + + +SCENO DUA. + +ORESTO (vekiĝante el la sveno kaj leviĝante). + + +Ankoraŭ unu! Donu do al mi +El Leta akvo lastan refreŝigan +Kalikon! Baldaŭ el la brust' elnaĝos +La lasta konvulsio de la vivo. +Tre baldaŭ la spirito mia fluos +Trankvile al la fonto de forgeso, +Al vi, fantomoj, al nebul' eterna. +Permesu, ke en via mezo trovu +Ripozon la pelita fil' de l' tero! +Mi aŭdas murmureton en la branĉoj, +El la krepusko venas ia bruo ... +La novan gaston vidi ili venas! +Ha, kia estas la anaro, kiu +Majeste iras, kvazaŭ princa domo? +Maljunaj, junaj, viroj kaj virinoj +Kviete marŝas. Disimilaj ŝajnas +Pasantaj la fantomoj. Jes, mi vidas, +Jen la prapatroj de la domo mia. +Atreo marŝas pace kun Tiesto; +La knaboj gaje ludas ĉirkaŭ ili. +Ĉu vin jam plu malpaco ne disigas? +Ĉu kune kun la lumo de la suno +La venĝo estingiĝis? Tiam min +Vi ankaŭ ja akceptos kaj mi povos +Aliĝi al solena via marŝo. +Bonvenon, patroj! Vin salutas Oresto, +La lasta viro de via gento; +Kion vi semis, li ĝin rikoltis: +Kun ŝarĝ' de malbeno li iras malsupren. +Sed malpli ĉi tie pezas la ŝarĝoj. +Prenu lin, prenu en vian anaron! +Mi estimas Atreon, mi estimas Tieston: +Ĉi tie ni ĉiuj perdis malamon.— +Al mi montru la patron, kiun mi vidis +Nur unu fojon en mia vivo! +Ĉu vi ĝi estas, la patro mia? +Kaj la patrinon vi ame kondukas? +Se donas la manon al vi Klitemnestro, +Tiam ankaŭ Oresto povas alpaŝi +Kaj diri al ŝi: vian filon rigardu!— +Vidu ambaŭ la filon! Akceptu lin bone! +Sur tero ja estis salut' de mortigo +La vorto signala en nia domo, +Kaj siajn ĝojojn la gento Tantala +Trovis nur transe de l' nokto eterna. +Vi vokas: Bonvenon! vi min akceptas! +Min konduku, mi petas, al la maljunulo, +Al la patro de l' gento! Kie li estas? +Mi volas lin vidi, la kapon la karan, +La adoratan, kiu sidadis +En konsiliĝ' kun la dioj senmortaj. +Ŝajnas, vi tremas, vi vin deturnas? +Ĉu li suferas, la diosimila? +Ho ve! la plej altaj la potenculoj +Per feraj ĉenoj la bruston heroan +Por teruraj turmentoj alforĝis! + + + + +SCENO TRIA. + +ORESTO. IFIGENIO. PILADO. + + +ORESTO. + +Ĉu ankaŭ vi jam venis malsupren? +Bonvenon, fratino! Sed mankas Elektro! +Ŝin ankaŭ sendu al ni plej baldaŭ +Ia bona dio per sago kompata! +Nur vin mi bedaŭras, malfeliĉa amiko! +Ho, venu, venu al la tron' de Plutono, +Kiel novaj gastoj ni salutu la mastron! + +IFIGENIO. + +Ho, vi, gefratoj, kiuj de l' ĉielo +En tag' kaj nokto al la homoj donas +La belan lumon, sed ne rajtas lumi +Al la mortintoj,—savu nin, gefratojn! +Ho, vi Diano, kiu vian fraton +Amegas pli ol ĉion en la mondo +Kaj la vizaĝon virgan kun sopiro +Direktas al eterna lia lumo,— +Ne lasu do, ke mia sola frato, +Malfrue retrovita, furiozu +En la mallumo de la frenezeco! +Se via vol', pro kiu vi ĉi tie +Min kaŝis, nun jam estas plenumita, +Se min per li kaj lin per mi vi volas +Mirakle savi, tiam liberigu +Lin de l' katenoj de l' malbeno lia, +Ke la tre kara tempo de la savo +Por ĉiam ne forflugu! + +PILADO. + +Ĉu vi rekonas nin? Ĉu vi rekonas +La sanktan arbareton kaj la lumon? +Ĝi ja ne povus lumi por mortintoj! +Ĉu sentas vi la brakojn de l' amiko +Kaj de l' fratino, kiuj vin ankoraŭ +En plena vivo tenas? Palpu forte! +Ne estas ni fantomoj. Konvinkiĝu! +Rekonsciiĝu! Ĉiu minuteto +Nun estas kara; nia savo pendas +Nun sur faden' malforta, kiun ŝpinas +Por ni, videble, ia bona Parko. + +ORESTO (al Ifigenio). + +Ho, lasu min je la unua fojo +En viaj brakoj ĝui puran ĝojon! +Vi, dioj, kiuj kun potenco flama +La ŝarĝon de l' nubegoj liberigas +Kaj la sopire petegitan pluvon +Kun bruo de ventego kaj de tondro +Sovaĝtorente verŝas sur la teron, +Sed baldaŭ la teruron de la homoj +Vi faras beno kaj la timon ŝanĝas +En ĝojon kaj en laŭtan dankon, kiam +En gutoj de folioj freŝegitaj +La nova sun' miloble speguliĝas +Kaj per afabla man' Iriso ŝiras +La grizan kovron de la lastaj nuboj: +Ho, lasu ankaŭ min nun en la brakoj +De la fratino, ĉe l' fidela brusto +De la amik' kun plena danko ĝui +Kaj teni, kion vi al mi donacis! +Forfalas la malbeno, tion diras +Al mi la koro; jam la Eŭmenidoj +Returne kuras nun al la Tartaro +Kaj tondre fermas feran la pordegon. +La ter' elspiras freŝon bonodoran +Kaj min invitas nove aspiradi +Al ĝoj' de l' vivo kaj al grandaj faroj. + +PILADO. + +Rapidu, ĉar la tempo baldaŭ pasos! +La vento, kiu blovos niajn velojn, +Nur ĝi forportu nian plenan ĝojon +Al la Olimpo. Nun ni devas nepre +Rapide konsiliĝi kaj decidi. + + + + +AKTO KVARA. + + + + +SCENO UNUA. + +IFIGENIO (sola). + + + Se por mortemulo + La dioj destinas + Tre multajn konfuzojn + Kaj por li preparas + Skuantan transiron + De ĝoj' al doloro, + De suferoj al ĝojo: + Tiam apud la urbo + Aŭ sur bord' malproksima + Ili por li edukas + Amikon trankvilan, + Ke en hor' de mizero + Estu preta la helpo. +Ho, benu, dioj, benu vi Piladon +Kaj benu ĉiun lian entreprenon! +Li estas forta brako en batalo, +Li estas luma saĝo en kunveno, +Ĉar tre trankvilan havas li animon +Kaj al la suferantoj li alportas +Konsilon kaj en ĝusta tempo helpon. +Min li forŝiris de la frato, kiun +Mi kun ador' senfine rigardadis, +Mi ĝojis kaj mi ĝuis, mi ne povis +Satiĝi de l' feliĉo mia propra, +Mi lin el miaj brakoj ne ellasis, +Kaj mi ne sentis la danĝeron, kiu +Ĉirkaŭis nin kaj estis tre proksima. +Nun ili, por plenumi la intencon, +Jam iras al la mara bordo, kie, +Kaŝite en la golf', ilia ŝipo +Atendas nur la signon. Kaj al mi +Prudentajn vortojn ili en la buŝon +Enmetis kaj instruis min, kiele +Mi al la reĝ' respondu, se li sendos +Insiste ekpostuli la oferon. +Mi vidas, mi min devas lasi gvidi +Simile al infano; mi ne lernis +Inside aŭ per ruz' ion akiri. +Ho ve al mensogantoj! La mensogo +Neniam liberigas nian bruston +Simile al la vortoj de la vero; +Ĝi ne konsolas nin, ĝi nur turmentas +La homon, kiu ĝin sekrete forĝas, +Kaj kiel sago, kiun en la flugo +Potenca dio kaptas kaj rebatas, +Ĝi celon ne atingas, sed resaltas +Kaj trafas tiun, kiu ĝin elpafis. +Ho, pezaj zorgoj premas mian bruston. +Ĉu eble sur la ter' nesanktigita +De l' bordo nun denove la furio +Atakis plej kruele mian fraton? +Ĉu eble ili estas malkaŝitaj? +Ha, ŝajnas, ke armitoj proksimiĝas! +Ha, jen! Jen kuriero de la reĝo +Ĉi tien venas per rapidaj paŝoj. +La koro en mi batas, la animo +Kovriĝas per nebulo, kiam mi +Nun devas ekrigardi la vizaĝon +De l' vir', al kiu devas mi mensogi. + + + + +SCENO DUA. + +IFIGENIO. ARKAS. + + +ARKAS. + +Rapidu, ho pastrin', kun la ofero! +La reĝ' atendas, la popol' postulas. + +IFIGENIO. + +Mi volus tuj plenumi mian devon, +Sed ve, malhelpo neantaŭvidita +Stariĝis inter mi kaj la plenumo. + +ARKAS. + +Ha, kio baras reĝan la ordonon? + +IFIGENIO. + +Okazo, kiu ne de ni dependas. + +ARKAS. + +Rakontu, ke mi tuj al li raportu, +Ĉar li decidis jam, ke ambaŭ mortu. + +IFIGENIO. + +La dioj ĝin ankoraŭ ne decidis. +El tiuj viroj la plej aĝa portas +Sur si la kulpon de parencmortigo. +Lin la furioj venĝe persekutas, +Kaj eĉ en la interno de la templo +Atakis lin malsano la kruela +Kaj malsanktigis la plej puran lokon. +Mi nun kun virgulinoj miaj iras, +Por per lavado en la pura maro +Laŭ la misteraj leĝoj de la pastroj +La bildon de l' diino resanktigi. +Neniu nin malhelpu en la iro. + +ARKAS. + +Mi iros tuj raporti al la reĝo +Pri la malhelpo; la ceremonion +Vi ne komencu, ĝis li ĝin permesos. + +IFIGENIO. + +Ĝi estas nur afero de l' pastrino. + +ARKAS. + +La gravan fakton reĝo devas scii. + +IFIGENIO. + +Sed lia vol' nenion povas ŝanĝi. + +ARKAS. + +Pro formo potenculon ni demandas. + +IFIGENIO. + +Ne trudu, kion devus mi rifuzi. + +ARKAS. + +Konsentu tion, kio estas bona. + +IFIGENIO. + +Mi cedos, se ne tro vi malrapidos. + +ARKAS. + +Mi post momento estos ĉe la reĝo +Kaj tuj returne kun la vortoj liaj. +Ho, se mi ankaŭ povus al li porti +Sciigon, kiu ĉion klare solvus! +Ho ve, ke vi ne sekvis la konsilon +De fidelulo! + +IFIGENIO. + +Volonte ja mi faris, kion povis. + +ARKAS. + +Ankoraŭ nun vi povas ĉion ŝanĝi. + +IFIGENIO. + +De mia volo tio ne dependas. + +ARKAS. + +Neplaĉantaĵon trovas vi ne ebla. + +IFIGENIO. + +Vi trovas ebla, kion vi deziras. + +ARKAS. + +Ĉu ĉion tiel pesas vi trankvile? + +IFIGENIO. + +Mi lasis la decidon al la dioj. + +ARKAS. + +Sed ili ja la homojn savas home. + +IFIGENIO. + +Mi faros ĉion, kion ili diros. + +ARKAS. + +Ho, kredu, ĉio nur de vi dependas. +Nur la kolera stato de la reĝo +Al ambaŭ la fremduloj donas morton. +Jam de tre longe la militistaro +Dekutimiĝis de l' oferoj sangaj. +Eĉ multaj, kiujn malamika sorto +Al fremda bordo pelis, sentis mem +La tutan ĉarmon, tutan la diecon, +Se la vaganton en la fremda lando +Renkontas bondezira kaj afabla +Vizaĝo homa. Ho, ne tiru for +De ni la bonon, kiu por ni ĉiuj +De vi dependas! Kion vi komencis, +Vi povas ja facile alfinigi; +Ĉar la mildeco, kiu de l' ĉielo +En homa formo venas sur la teron, +Nenie pli rapide al si regnon +Konstruas, ol en tiu loko, kie +Sovaĝe kaj konfuze nova gento, +Plenega de kuraĝo kaj de forto, +Gvidata per la propraj antaŭsentoj, +La ŝarĝojn de la homa vivo portas. + +IFIGENIO. + +Ne skuu la animon mian, kiun +Laŭ via vol' direkti vi ne povas. + +ARKAS. + +Dum temp' ankoraŭ estas, oni ŝparas +Nek penon, nek admonon ripetatan. + +IFIGENIO. + +Al vi klopodojn kaj al mi suferojn +Vi kaŭzas, tamen ambaŭ estas vanaj. + +ARKAS. + +De la suferoj mi nun petas helpon, +Ĉar plej amike ili ja konsilas. + +IFIGENIO. + +Kruele ili ŝiras mian koron, +Sed la malvolon ili ne ekstermas. + +ARKAS. + +Ĉu povas nobla kor' malvolon havi +Por bono, kiun nobla hom' proponas? + +IFIGENIO. + +Jes, se la nobla hom' anstataŭ danko +Min mem akiri malkonvene volas. + +ARKAS. + +Se iu ne deziras, tre facile +Li ĉiam trovas vortojn de praviĝo. +Mi pri l' oferoj al la reĝ' raportos. +Ho, se vi en la kor' al vi ripetus, +Kiele noble li kun vi agadis +De via veno ĝis la nuna tago! + + + + +SCENO TRIA. + +IFIGENIO (sola). + + +De la parol' de tiu viro nun +En plej malĝusta tempo mia koro +Subite returniĝis. Mi ektimas! +Ĉar kiel ondoj en potenca kresko +La rokojn superverŝas, kiuj staras +Ĉe l' bordo en la sablo, tiel fluo +De ĝojo mian koron tute kovris. +Mi en la brakoj tenis neeblaĵon. +Nun al mi ŝajnis, ke denove nubo +Kviete min ĉirkaŭas, de la tero +Min levas kaj min dolĉe endormigas, +Simile kiel tiam, kiam min +La brako de l' diin' savante kaptis. +La fraton mian kaptis mia koro +Per sia tuta forto; mi aŭskultis +Nur la konsilon de l' amiko lia; +Nur ilin savi estis la enhavo +De miaj pensoj. Kiel la ŝipano +Volonte sin deturnas de la rifoj +De negastama kaj dezerta lando, +Mi tiel de Taŭrido min deturnis. +Sed nun la voĉo de l' fidela viro +Min ree vekis, min rememorigis, +Ke ankaŭ ĉi mi ja forlasas homojn. +Duoble abomena nun fariĝas +Por mi la trompo. Ho, animo mia, +Retrankviliĝu! Ĉu vi nun komencas +Dubeme ŝanceliĝi? Ne! la teron +De la soleco devas vi forlasi! +Enŝipigitan kaptos vin la ondoj +Per sia balancado,—nun pro timo +Vi nek la mondon, nek vin mem rekonas. + + + + +SCENO KVARA. + +IFIGENIO. PILADO. + + +PILADO. + +Ha, kie estas ŝi, ke mi rapidu +Al ŝi alporti ĝojan la sciigon +Pri nia savo! + +IFIGENIO. + + Vidu, jen mi estas, +De zorgoj premegata, mi atendas +Nun la konsolon, kiun vi promesas. + +PILADO. + +La frato resaniĝis! La ŝtonecan +Ekstersanktejan teron kaj la bordon +Atingis ni en gaja parolado. +Ni ne rimarkis, kiam ni forlasis +La arbareton. Ĉiam pli ravante +La bela flamo de junec' ĉirkaŭis +La buklan lian kapon. Hele brilis +Kuraĝe kaj espere la okuloj, +Kaj lia kor' libere sin fordonis +Plenege al la ĝojo kaj plezuro. +Ke vin kaj min li baldaŭ povos savi. + +IFIGENIO. + +Benata estu! De la lipo, kiu +Eldiris tiajn feliĉigajn vortojn, +Neniam sonu tono de suferoj! + +PILADO. + +Aŭskultu plu; feliĉo kiel princo +Kun bela sekvantaro ĉiam marŝas. +La kamaradojn ankaŭ ni retrovis; +En roka golf' la ŝipon ili kaŝis +Kaj sidis atendante kaj malĝoje. +Apenaŭ ekvidinte vian fraton, +Ekkriis ili ĝoje, kaj insiste +La ŝipanaro petis rapidigi +La forveturon. Ĉiu man' sopiras +Remilon, kaj eĉ vento, de ni ĉiuj +Tuj rimarkita, ĉarmajn la flugilojn +Etendis kaj ekblovis de la bordo. +Ni do rapidu, kaj vi tuj konduku +Min al la templo, lasu min eniri +Kaj kapti respektege la objekton +De nia celo! Mi sufiĉos sola, +Por porti for sur miaj fortaj ŝultroj +La bildon de l' diino; kiel forte +Mi sopiregas la celitan ŝarĝon! + (Ĉe la lastaj vortoj li sin direktas al la + templo, ne rimarkante, ke Ifigenio lin ne + sekvas; sed baldaŭ li sin returnas.) +Vi staras sendecide! Vi silentas! +Vi ŝajnas konfuzita! Ĉu aperis +Barante ia nova malfeliĉo? +Ho, diru, ĉu vi al la reĝ' raportis +La vortojn, kiujn ni interkonsentis? + +IFIGENIO. + +Jes, kara viro; sed vi min insultos. +Mi sentas jam silentan la riproĉon! +Sendito de la reĝo al mi venis, +Kaj kion vi al mi instruis, tion +Mi al li diris. Ŝajnas, ke li estis +Tre mirigita, kaj li tre insistis, +Ke pri l' malofta la ceremonio +Raporton oni faru al la reĝo +Kaj aŭdu lian volon; kaj mi nun +Atendas la revenon de l' sendito. + +PILADO. + +Ho, ve al ni! Renovigita flugas +Nun la danĝero ĉirkaŭ niaj kapoj! +Nu, kial do vi vin ne kovris saĝe +Per rajtoj de pastrino? + +IFIGENIO. + + Mi neniam +Kovrilon faris el la pastra rajto. + +PILADO. + +Ho, tiam vin kaj nin, animo pura, +Vi pereigos. Kial mi ne pensis +Pri ĝi antaŭe kaj vin ne instruis +Eviti ankaŭ tiun ĉi postulon! + +IFIGENIO. + +Nur min insultu! Mi nur estas kulpa, +Mi tion sentas; tamen mi ne povis +Rifuzi al la vir', kiu postulis +Prudente tion, kion mia koro +Ne povis ja ne trovi tute prava. + +PILADO. + +La stato nun fariĝis pli danĝera; +Sed ankaŭ tiel ni ne devas perdi +Kuraĝon, aŭ per agoj neprudentaj +Aŭ tro rapidaj mem nin elperfidi. +Trankvile nun atendu la revenon +De la sendito, kaj post liaj vortoj +Vi staru forte, kion ajn li diros! +Ĉar la aranĝo de sanktigaj faroj +Ja estas ne afero de la reĝo, +Sed de l' pastrino. Kaj se li deziros +Ekvidi la fremdulon, kiun peze +Atakis konvulsioj de frenezo, +Rifuzu sub preteksto, ke vi tenas +Nin ambaŭ nun kaŝitaj en la templo. +Tiele vi al ni la eblon donos, +Ke, forportante sanktan la trezoron +For de l' popolo kruda kaj barbara, +Rapide ni forkuru kaj saviĝu. +Plej bonajn signojn sendas Apolono, +Kaj antaŭ ol ni pie la kondiĉon +Plenumis, li al ni jam aperigis +Favoron sian, kiun li promesis. +Oresto liberiĝis kaj saniĝis! +Kun li, kun nia kara liberulo, +Konduku nin, ho vi, favoraj ventoj, +Al la insulo roka, kie loĝas +La dio! Kaj tuj poste al Mikeno, +Ke ĝi revivu, ke nun el la cindro +De ĝiaj estingitaj fajrolokoj +La patraj dioj ĝoje releviĝu +Kaj bela fajro lumu nun denove +Por ili. Via mano la unua +Por ili ŝutos el la oraj vazoj +Incenson. Trans la sojlon vi enportos +Denove savon, ĝojon, novan vivon, +Kaj la malbenon vi malaperigos, +Kaj vian familion vi ornamos +Per novaj, freŝaj floroj de la vivo. + +IFIGENIO. + +Ho, kiam mi vin aŭdas, mia kara, +Tuj mia kor', trafita de l' radio +De viaj vortoj, turnas sin feliĉe +Al dolĉa la konsolo, kiel floro +Sin turnas al la suno. Kian ĝojon +Alportas firmaj vortoj de amiko +Apudestanta! tiuj vortoj havas +Ĉielan forton, dum solulo falas +Sub ŝarĝ' de sia propra meditado! +Ŝlositaj en la brusto, maturiĝas +Nur malfacile kaj tre malrapide +La pensoj kaj decidoj, sed alesto +De kara homo ilin tre facile +Disvolvas. + +PILADO. + + Nun adiaŭ! Mi rapidos +Nun trankviligi la amikojn, kiuj +Atendas sopirante. Poste baldaŭ +Ĉi tien mi revenos kaj, kaŝita +En arbetaĵ' de roko, mi atendos +De vi signalon.—Tamen diru, kial +Vi nun meditas? Vian frunton kovris +Subite ia ombro de malĝojo. + +IFIGENIO. + +Pardonu! Kiel la senpezaj nuboj +Antaŭe de la suno, tiel flugas +Malgranda zorgo antaŭ mia koro. + +PILADO. + +Ne timu! Nur por trompi la danĝero +Sin ligis kun la timo. Ambaŭ estas +Kunuloj. + +IFIGENIO. + + Tamen ne malnobla estas +La zorgo, kiu penas min averti, +Ke mi ne trompu mian reĝon, kiu +Por mi fariĝis kvazaŭ dua patro. + +PILADO. + +La homon, kiu buĉas vian fraton! + +IFIGENIO. + +La homon, kiu faris al mi bonon. + +PILADO. + +Se la neces' ordonas, ĝi ne estas +Maldanko. + +IFIGENIO. + + Tamen restas ĝi maldanko; +Nur la neces' ĝin senkulpigas. + +PILADO. + + Prava +Vi estas antaŭ dioj, antaŭ homoj. + +IFIGENIO. + +Sed mia propra koro ne silentas. + +PILADO. + +Tro-severeco estas fiereco. + +IFIGENIO. + +Mi tion ne esploras, mi nur sentas. + +PILADO. + +Kun ĝusta sent' vi devas vin adori. + +IFIGENIO. + +Feliĉa estas kor' nur tute pura. + +PILADO. + +Vi tia vin konservis en la templo; +La vivo nin instruas esti malpli +Severa kontraŭ ni kaj la aliaj; +Vi ankaŭ tion lernos. Tiel strange +La homa gento estas konstruita, +Tiele ĉio estas reciproke +Interplektita kaj interligita, +Ke en si mem aŭ kun aliaj homoj +Neniu povas resti tute pura +Aŭ senkonfuza. Ni ne devas esti +Juĝantoj pri ni mem. La homo devas +Nur marŝi kaj observi sian vojon; +Ĉar tre malofte homo ĝuste taksas +Faritajn siajn farojn, sed li preskaŭ +Neniam scias taksi la faratajn. + +IFIGENIO. + +Vi preskaŭ min konvinkis. + +PILADO. + + Sed por kio +Konvinki, se elekto ne ekzistas? +Por savi fraton, vin kaj la amikon, +Nur unu voj' ekzistas; tial restas +Nur la demand', ĉu ni la vojon iras? + +IFIGENIO. + +Ho, lasu min heziti! ĉar vi mem +Ne farus kun anima trankvileco +Tielan maljustaĵon kontraŭ homo, +De kiu vi ricevis nur bonfarojn. + +PILADO. + +Se ni pereos, tiam vin atendas +Riproĉo pli severa, kondukanta +Al malesper'. Vi certe ne kutimis +Suferi perdojn, se nun, por eviti +Grandegan malfeliĉon, vi ne volas +Oferi eĉ vorteton de malvero. + +IFIGENIO. + +Ho, se mi en mi portus viran koron, +Por kiu, se ĝi ion jam decidis, +Aliaj ĉiuj voĉoj restas mutaj! + +PILADO. + +Vi vane ŝanceliĝas. Nun ordonas +La fera mano de la neceseco, +Kaj ĝia serioza signo estas +Plej alta leĝo, kiun eĉ la dioj +Obei devas. La nekonsilebla +Fratino de l' eterna sorto regas +Silente. Se sur vin ĝi ion metis, +Vi tion portu! kaj se ĝi ordonis, +Plenumu sendispute. La ceteran +Vi ĉion scias. Baldaŭ mi revenos, +Por preni el la sankta via mano +De nia sav' la belan sigelilon. + + + + +SCENO KVINA. + +IFIGENIO (sola). + + +Mi sekvu lin; ĉar mi la miajn vidas +Urĝante en danĝero. Tamen ve! +La propra mia sorto min timigas. +Ĉu mi ne savu la esperon, kiun +Mi en soleco tiel bele nutris? +Ĉu la malbeno daŭru do eterne? +Ĉu tiu gent' neniam sin relevu +Kun nova beno? Ĉio ja forpasas! +Feliĉo la plej bona kaj de l' vivo +Plej belaj fortoj fine malaperas! +Pro kio do malben' ne malaperus? +Ĉu tie ĉi kaŝita, deŝirita +De la kuranta sort' de mia domo, +Mi vane do esperis, ke mi iam +Per pura mano kaj per pura koro +La makulitan domon senpekigos? +Apenaŭ mia frat' en miaj brakoj +De sufereg' mirakle resaniĝas, +Apenaŭ longe sopirita ŝipo +Alproksimiĝas, por min forkonduki +Al la haveno de la hejma lando,— +La surda neceseco sur min metas +Per fera mano jam duoblan krimon: +Forrabi sanktan, al mi konfiditan +Kaj adoratan bildon kaj samtempe +Fripone trompi viron, kiu zorgis +Pri mia vivo kaj pri mia sorto. +Ho, mi jam timas, ke en mia koro +Ekĝermi iam povas abomeno, +Ke la malam' profunda de l' titanoj +Rilate al la dioj de Olimpo +Jam ankaŭ mian delikatan bruston +Ekkaptus per ungegoj de vulturo! +Ho, bonaj dioj, savu min kaj savu +En la animo mia vian bildon! +En la oreloj la malnova kanto, +Jam forgesita, nun al mi resonas, +La kanto, kiun kantis kun teruro +La Parkoj, kiam de la ora seĝo +Tantalo falis. Ili mem suferis +Kun la amiko. En ilia brusto +Ventego bruis, kaj terura estis +Ilia kanto. En la infaneco +Mi aŭdis ĝin de mia vartistino; +Mi bone ĝin memoras. + + Ho, gento de homoj, +Vi timu la diojn, +Ĉar ili regadon +Eterne posedas +Kaj povas ĝin uzi +Laŭ sia bontrovo. + + Plej timu la homo, +Se dioj lin levis! +Sur rifoj kaj nuboj +Jen staras la seĝoj +Ĉe tabloj el oro. + + Aperas malpaco, +Kaj falas la gastoj +Kun hont' kaj ofendoj +En noktajn profundojn +Kaj tie ligitaj +Atendas nur vane +Justecon kaj juĝon. + + Sed restas la mastroj +En festoj eternaj +Ĉe l' tabloj el oro. +Kaj el la abismoj +La spir' de l' titanoj +Ofere falintaj +Per fumaj nubetoj +Al ili leviĝas. + + Kaj ili deturnas +Benantan okulon +De tuta la gento, +Kaj eĉ en la nepo +La iam amitaj +La trajtoj de l' avo +Jam ilin incitas. + + Tiel kantis la Parkoj; +Kaj la ekzilito +En noktaj kavernoj +Aŭskultas la kanton +Kaj, pri la infanoj +Kaj nepoj pensante, +Balancas la kapon. + + + + +AKTO KVINA. + + + + +SCENO UNUA. + +TOAS. ARKAS. + + +ARKAS. + +Mi devas kun konfuz' al vi konfesi, +Ke mi ne scias, kien la suspekton +Mi devas nun direkti. Ĉu ĝi estas +Ruzaĵo de l' kaptitoj, kiuj penas +Sekrete kuri for? Ĉu la pastrino +Al ili donas helpon? Pli kaj pli +La famo kreskas, ke la ŝipo, kiu +Al ni alportis ambaŭ la fremdulojn, +Ankoraŭ ie staras en la golfo; +Kaj tiu frenezeco de la viro, +Kaj tiu resanktigo, la preteksto +De la prokrasto, vekas ĉiam pli +Suspekton kaj postulas singardecon. + +TOAS. + +Rapide al ni venu la pastrino! +Kaj poste iru, akre kaj rapide +Esploru, serĉu sur la tuta bordo, +De l' promontoro ĝis la arbareto +De la diin'. Sed sanktan la profundon +Respektu; nur embuskon saĝe faru, +Ataku la fremdulojn kaj, trovinte, +Laŭ la kutimo via ilin kaptu. + + + + +SCENO DUA. + +TOAS (sola). + + +Terure nun alternas la kolero +En mia kor': jen kontraŭ ŝi, en kiu +Mi vidis tiel puran sanktulinon, +Jen kontraŭ mi, ĉar per malsevereco +Kaj per boneco mi ŝin mem edukis +Por la perfido. Homo tre facile +Alkutimiĝas al la sklava stato +Kaj baldaŭ lernas plenan obeadon, +Se oni lian tutan liberecon +Forprenas. Jes, se en la krudan manon +De la prapatroj miaj ŝi enfalus, +Ŝi estus ĝoja, se ŝi mem saviĝus, +Ŝi danke alte ŝatus sian sorton +Kaj antaŭ la altaro fremdan sangon +Volonte verŝus, kaj la necesaĵon +Ŝi nomus sankta devo. Dume nun +En ŝia brust' boneco mia naskas +Deziron arogantan. Vane mi +Esperis, ke mi ŝin al mi alligos; +Ŝi mem por si preparas sian sorton. +Per flatoj ŝi akiris mian koron; +Se al la flatoj nun mi kontraŭstaros, +Ŝi per ruzaĵo kaj per trompo serĉos +Al si la vojon, kaj boneco mia +Al ŝi aperas kiel posedaĵo, +De longe jam al ŝi apartenanta. + + + + +SCENO TRIA. + +IFIGENIO. TOAS. + + +IFIGENIO. + +Vi vokas! Kio vin al ni venigas? + +TOAS. + +Oferon vi prokrastis; diru, kial? + +IFIGENIO. + +Al Arkas ĉion klare mi rakontis. + +TOAS. + +De vi mi volus tion aŭdi. + +IFIGENIO. + + Tempon +Al vi Diano donas, por pripensi. + +TOAS. + +Mi pensas, ke ĉi tiu tempo estas +Tre taŭga por vi mem. + +IFIGENIO. + + Se via koro +En la decid' kruela rigidiĝis, +Por kio do vi venis? Reĝo, kiu +Postulas kruelaĵon, povas trovi +Sufiĉe da servantoj, kiuj ĝoje +Por rekompenco prenos sur sin mem +Duonon de l' malbeno, kaj la reĝo +Almenaŭ ŝajne restus senmakula. +En peza nubo faras Jupitero +Decidojn, kaj sendatoj liaj portas +Pereon al la kapoj malfeliĉaj; +Sed li trankvile marŝas en la altoj, +Neatingebla dio en ventego. + +TOAS. + +La sankta lipo kantas nun sovaĝe. + +IFIGENIO. + +Ne la pastrino nun al vi parolas, +Sed la filino de Agamemnono. +De nekonata virgulin' la vorto +Sanktecon por vi havis; nun subite +Al la princino volas vi ordoni? +Ho, ne! De la plej fruaj miaj jaroj +Mi lernis obeadon, en komenco +Al la gepatroj, poste al diino, +Kaj plej libera mi min ĉiam sentis +En obeado; tamen submetiĝi +Al kruda vorto kaj ordon' kruela +De viro—tion mi neniam lernis. + +TOAS. + +Ne mi—malnova leĝ' al vi ordonas. + +IFIGENIO. + +Avide ni alligas nin al leĝo, +Se la pasion nian ĝi favoras. +Al mi alia, pli malnova leĝo +Parolas kaj ordonas kontraŭstari: +La leĝo, kiu diras, ke fremdulo +Por ĉiu homo devas esti sankta. + +TOAS. + +Videble la kaptitoj por vi estas +Tre karaj; ĉar de granda ekscitiĝo +Vi la plej ĉefan vorton de l' saĝeco +Forgesas, kiu diras: ne incitu +La potenculon! + +IFIGENIO. + + Sed ĉu mi parolas, +Ĉu mi silentas, vi ja scias, kio +En mia koro estas nun kaj ĉiam. +Ĉu rememoro pri egala sorto +Ne naskas la kompaton en la koro? +Kaj tiom pli en mia kor'! En ili +Min mem mi vidas. Antaŭ la altaro +Mi mem ja tremis, kaj la frua morto +Solene min ĉirkaŭis genuantan; +Jam la tranĉil' ekbrilis, por trabori +La bruston, plenan de bolanta vivo, +Teruro trapenetris mian koron, +Mi fermis la okulojn, kaj—mirakle +Mi trovis savon. Se al ni la dioj +Favore sendis savon kontraŭ morto, +Ĉu ĝi ne estas nia sankta devo +Repagi tion al malfeliĉuloj? +Vi tion scias, vi min konas, tamen +Vi volas nun perforte min devigi! + +TOAS. + +Obeu la oficon, ne la reĝon! + +IFIGENIO. + +Ha, ĉesu! ne beligu la perforton, +Ĝojantan de virina malforteco! +Libera mi naskiĝis, kiel viro. +Se nun la filo de Agamemnono +Troviĝus antaŭ vi kaj vi altrudus +Al li postulon, kiun vi ne devas: +Li ankaŭ havas glavon, havas brakon, +Por siajn rajtojn antaŭ vi defendi. +Sed mi nenion havas krom la vortoj, +Kaj nobla viro devas dece ŝati +La vorton de virino. + +TOAS. + + Mi ĝin ŝatas +Pli, ol mi ŝatus glavon de la frato. + +IFIGENIO. + +Ŝanĝiĝas la sukces' en la batalo; +Ne taksu malamikon tro malforta. +Eĉ malfortulon la natur' ne lasis +Sen helpo kontraŭ pugno de fortulo. +Ĝi al li donis ruzon, artifikojn; +Li cedas, li prokrastas, ĉirkaŭiras. +Jes, la fortul' meritas la ruzaĵojn. + +TOAS. + +Ruzaĵon neniigas singardeco. + +IFIGENIO. + +Animo pura ruzon ne bezonas. + +TOAS. + +Vin mem vi nesingarde ja kondamnas! + +IFIGENIO. + +Ho, se vi vidus, kiel la animo +En mi batalas forte, por rebati +Malbonan tenton tuj en la komenco! +Do sendefenda antaŭ vi mi staras? +La belan peton, tiun ĉarman branĉon, +En mano de virino pli potencan +Ol glavo kaj ol lanco, vi forpuŝas? +Per kio do mi povas min defendi? +Ĉu mi miraklon petu de l' diino? +Ĉu en mi mem jam forto ne ekzistas? + +TOAS. + +Mi vidas, ke la sorto de l' fremduloj +Vin tre maltrankviligas. Kiuj estas +La viroj, kiuj tiom vin zorgigas? + +IFIGENIO. + +La viroj—ili estas—mi supozas, +Ke ili estas grekoj. + +TOAS. + + Samlandanoj? +Kaj certe ja en vi ili revekis +La belan bildon de reveno hejmen? + +IFIGENIO (post mallonga silento). + +Ĉu por kuraĝa, ne aŭdita faro +La rajton havas sole nur la viro? +Ĉu neeblaĵon sole li alpremas +Al sia forta kaj heroa brusto? +Sed kion oni nomas granda? Kio +Kun ekscitado levas la animon +De ĉiam ripetanta rakontanto, +Se ne la faro, kiu preskaŭ tute +Sukceson ne promesas, kiun tamen +Kuraĝa homo brave entreprenas? +Ĉu tiu, kiu sola en la nokto +Penetras en tendaron malamikan +Kaj kiel flamo ne antaŭvidita +Atakas furioze la dormantojn +Kaj vekiĝantojn, fine, atakita +De l' leviĝintoj, tamen forrapidas +Kun multo da akiro,—ĉu li sola +Meritas gloron? Ĉu nur tiu, kiu +La vojon sendanĝeran malŝatante, +Kuraĝe pasas montojn kaj arbarojn, +Por landon liberigi de rabistoj? +Por ni nenio restas? Ĉu virino +Naturan sian rajton devas perdi? +Sovaĝa esti kontraŭ sovaĝuloj, +La rajton de la glav' de vi forrabi +Laŭ maniero de amazoninoj +Kaj la premadon venĝi nur per sango? +En mia brusto ondas malkviete +Kuraĝa entrepreno: mi konscias, +Ke mi riproĉon grandan ne evitos, +Nek malfeliĉon, se ĝi ne sukcesos; +Sed mi al vi transdonas mian sorton, +Ho, dioj! Se vi amas la justecon, +Kiel pri vi glorante oni diras, +Ho, tiam montru ĝin per via helpo +Kaj nun per mi la veron vi honoru! +Jes, sciu, reĝo, estas preparata +Sekreta trompo. Vane vi demandos +Pri la kaptitoj; ili estas for +Kaj jam atingas la amikojn, kiuj +Ĉe l' bordo ilin kun la ŝip' atendas. +La pli maljuna, kiun la malsano +Ĉi tie kaptis kaj nun jam forlasis,— +Li estas—jes—Oresto, mia frato; +La dua estas lia konfidato, +Amiko lia de l' plej junaj jaroj, +Pilado. Ilin sendis Apolono +El Delfoj al ĉi tiu nia bordo, +Kun la ordon' la bildon de Diano +Forrabi kaj venigi la fratinon +Al li, kaj rekompence por ĉi tio +Al la persekutato de l' furioj, +Al la kulpulo pri patrina sango +La liberiĝon li promesis doni. +Nin ambaŭ, kiuj tute solaj restas +El la Tantala domo, mi nun metis +En viajn manojn: pereigu nin, +Se via konscienco ĝin permesas! + +TOAS. + +Vi pensas, ke la skito la barbara +Aŭskultos tiun voĉon de la vero +Kaj de l' homeco, kiun ne aŭskultis +La grek' Atreo? + +IFIGENIO. + + Ĝin aŭskultas ĉiu, +Sub kiu ajn ĉielo li naskiĝis, +Se nur la fonto de la vivo pure +Tra lia brusto fluas.—Kion, reĝo, +Vi nun por ni silente en la koro +Preparas? Se ĝi estas pereigo, +Ho, tiam min mortigu la unuan! +Ĉar nune, kiam plu nenia savo +Por ni jam restas, nun mi plene sentas +La tutan terurecon de l' danĝero, +En kiun mi per miaj propraj manoj +Nun ĵetis miajn karajn. Ve, ho ve! +Mi vidos ilin antaŭ mi ligitajn! +Kun kia koro diros mi adiaŭ +Al mia frato, kiun mi mortigas? +Neniam en okulojn la amatajn +Mi povos plu rigardi! + +TOAS. + + Do tiele +Per arta elpensado la trompistoj +Elteksis reton ĉirkaŭ via kapo +Al vi, la longatempe izolita! +El tio, kion via kor' deziris, +Facile ili faris por vi kredon! + +IFIGENIO. + +Ne, reĝo, ne! Min trompi oni povus, +Sed tiuj estas veraj kaj fidelaj. +Se la esplor' alie al vi montros, +Vi tiam povas ilin pereigi, +Vi tiam min forpuŝu kaj pro puno +Por mia malsaĝeco min forpelu +Al la malgaja kaj senhoma bordo +De rifa kaj sovaĝa insuleto! +Sed se montriĝos, ke la viro estas +La kara kaj amata mia frato, +Ho, tiam lasu nin libere iri, +Kaj kiel antaŭ nun por la fratino, +Vi nun por la gefratoj estu bona! +La patro mia mortis de l' edzino, +Kaj ŝi de l' filo. Lasta la espero +De la Atrea gent' sur li teniĝas. +Permesu do, ke mi kun pura koro +Kaj pura mano iru al la hejmo, +Por tie nian domon senpekigi! +Plenumu vian vorton! Vi promesis, +Ke se mi iam havos la eblecon +Reiri al la miaj, vi min lasos: +Nun la ebleco venis. Reĝa vorto +Ne estas kiel vorto de simpluloj: +Li ne promesas nur por embarase +Momente liberiĝi de l' petanto, +Li ankaŭ ne promesas, se li kredas, +Ke la plenum' neniam povas veni. +Nur tiam li eksentas la altecon +De la valoro sia, se li povas +Feliĉon doni al la atendanto. + +TOAS. + +Simile kiel fajro kontraŭ akvo +Batale sin defendas kaj muĝante +Ekstermi penas sian malamikon, +Tiele nun batalas la kolero +En mia brusto kontraŭ viaj vortoj. + +IFIGENIO. + +Ho, lasu do, ke via favorkoro, +Simila al la sankta oferflamo, +Por mi ekbrilu, dolĉe ĉirkaŭata +De danko kaj de beno kaj de ĝojo! + +TOAS. + +Ho, dioj, kiel ofte tiu voĉo +Min kvietigis! + +IFIGENIO. + + Donu vian manon, +Ĝi estu por mi signo de la paco! + +TOAS. + +Tro multe vi postulas tro rapide. + +IFIGENIO. + +Bonfaroj ne bezonas pripensadon. + +TOAS. + +Tre multe! ĉar tre ofte post la bono +Ja sekvas la malbono. + +IFIGENIO. + + Nur la dubo +Malbonon povas fari el la bono. +Ne dubu, sed plenumu mian peton +Libere, kiel diktas via sento! + + + + +SCENO KVARA. + +ORESTO (armita). LA SAMAJ. + + +ORESTO (turnita al la scenejo). + +Duoble streĉu ĉiujn viajn fortojn, +Rebatu ilin, restas nur momento! +Ne cedu, kovru vojon al la ŝipo +Por mi kaj la fratino! Venu tuj! + (Al Ifigenio, ne vidante la reĝon.) +Ni estas perfiditaj. Tre malmulte +Da tempo ni disponas por la kuro. +Rapidu! + (Li ekvidas la reĝon.) + +TOAS (kaptante la glavon). + + Tie, kie mi alestas, +Neniu povas teni nepunate +La glavon nudigitan! + +IFIGENIO. + + Ne profanu +Per furiozo kaj per mortigado +La templon de l' diin'. Al la amaso +Ordonu stari pace kaj aŭskultu +Pastrinon kaj fratinon! + +ORESTO. + + Diru, kiu +Li estas, tiu, kiu nin minacas? + +IFIGENIO. + +Respektu en li reĝon, kiu estis +Por mi la dua patro! Ne koleru +Min, frato! La infana mia koro +Konfide metis nian tutan sorton +En lian manon. Vian entreprenon +Konfesis mi al li kaj mi tiele +Animon mian savis de perfido. + +ORESTO. + +Ĉu pace li permesas forveturon? + +IFIGENIO. + +Min silentigas via nuda glavo. + +ORESTO (enigante la glavon en la ingon). + +Parolu! mi obeas viajn vortojn. + + + + +SCENO KVINA. + +LA SAMAJ. PILADO kaj tuj post li ARKAS (ambaŭ kun nudigitaj glavoj). + + +PILADO. + +Ne perdu tempon! Jam la lastajn fortojn +La niaj nun kolektis; repaŝante, +Cedante malrapide, ili estas +Premataj en direkto al la maro. +Sed kian paroladon inter princoj +Mi vidas! Tio estas ja sendube +La respektata kapo de la reĝo! + +ARKAS. + +Kviete, kiel ĝi al vi konvenas, +Vi, reĝo, staras kontraŭ malamikoj. +La aroganta entrepreno estos +Punita baldaŭ. La anar' ilia +Falante cedas; jam la ŝipo estas +En niaj manoj. Vi nur vorton diru, +Kaj tuta ĝi en fajro staros. + +TOAS. + + Iru, +Al la popol' ordonu trankviliĝi! +Neniu tuŝu nun la malamikojn, +Dum ni parolas! + (Arkas foriras.) + +ORESTO. + + Mi akceptas. Iru, +Amiko mia kara, kaj kolektu +La reston de l' anaro! kaj silente +Atendu, ĝis ni vidos, kian finon +Al niaj faroj la ĉiel' preparis! + (Pilado foriras.) + + + + +SCENO SESA. + +IFIGENIO. TOAS. ORESTO. + +IFIGENIO. + +Mi tremas. Antaŭ ol komencas vi paroli, +Mi petas, liberigu min de zorgoj! +Mi timas malfeliĉon, se vi, reĝo, +La voĉon de l' justeco ne aŭskultos, +Aŭ vi, ho mia frato, ne retenos +La rapideman flamon de l' juneco. + +TOAS. + +Mi, kiel pli maljuna, estas preta +Reteni la koleron. Diru, kiel +Vi pruvos, ke vi vere estas filo +De l' reĝ' Agamemnono kaj la frato +De ŝi? + +ORESTO. + + Jen, vidu, estas tiu glavo, +Per kiu li batalis kun Trojanoj. +De lia mortiginto mi ĝin prenis +Kaj mi la diojn petis, ili donu +Al mi la kuraĝecon kaj la brakon +Kaj la feliĉon de la granda reĝo, +Sed nur pli belan morton. Nun elektu +El viaj militistoj la plej noblan +Kaj lin batale kontraŭ mi starigu! +Nenie sur la tero al fremdulo +Tiela peto estas rifuzata. + +TOAS. + +Ĉe ni antikva moro al fremdulo +Neniam donis tiun rajton. + +ORESTO. + + Sekve +De vi kaj mi la moro komenciĝu! +Per imitado tuta la popolo +La noblan agon de l' reganto baldaŭ +Sanktigos kiel leĝon. Mi batalu +Ne sole por ni mem,—sed mi, fremdulo, +Batalu por la rajtoj de fremduloj! +Se mi pereos, tiam decidiĝos +Kun mia sorto ankaŭ sort' ilia; +Sed se mi havos la feliĉon venki, +Neniam paŝu sur ĉi tiun bordon +Fremdulo, kiun ne renkontos tuj +Rigardo de la plej helpema amo, +Kaj ĉiu forŝipiĝu konsolita! + +TOAS. + +Vi al mi ŝajnas inda, ho, junulo, +La patrojn, kiujn vi la viaj nomas. +Tre multe da kuraĝaj, noblaj viroj +Min akompanas; sed en mia aĝo +Mi mem ankoraŭ kontraŭ malamiko +Volonte staras, kaj mi estas preta +Kun vi la sorton provi de l' batalo. + +IFIGENIO. + +Ho ne, ho ne! Tielan sangan pruvon +La dioj ne permesos! Prenu for +De l' glavo vian manon! Pensu, reĝo, +Pri mi kaj mia sorto! La batalo +Rapide decidita eternigas +La viron; se eĉ falas li, la kanto +Lin gloras. Tamen la senfinaj larmoj +De la restintoj, do virin' amata, +Ne estas kalkulataj; la poeto +Silentas pri la miloj de la tagoj +Kaj de la noktoj, kiam orfigita +Animo vane vokas la perditon, +Silente konsumiĝas, sopirante. +Min mem avertis tuj en la komenco +La zorgo, ke min trompo de rabisto +Ne ŝtelu for el mia rifuĝejo +Kaj ne fordonu min al la sklaveco. +Kaj diligente faris mi demandojn, +Pri ĉio plej detale informiĝis +Postulis signojn, kaj nun mia koro +Jam estas tute certa. Vidu tie +Sur lia dekstra mano la makulon +Tristelan, kiu tuj post la naskiĝo +Ĉe li aperis kaj pri kiu diris +La pastro, ke ĝi estas antaŭsigno +De peza faro, kiun por la mano +Rezervis la destino. Kaj duoble +Konvinka por mi estas la cikatro +Ĉi tie, ĝuste super lia brovo. +Ankoraŭ kiam estis li infano, +Elektro iam per nesingardeco +Faligis lin; li trafis tripiedon +Kaj vundis brovon.—Jes, ĝi estas li! +Kaj ĉu la simileco al la patro, +Ĉu la interna ĝoj' de mia koro +Ne estas certigantaj atestantoj? + +TOAS. + +Kaj se eĉ viaj vortoj ĉiun dubon +En mi forigus, kaj eĉ se mi bridus +En mia brusto tutan la koleron, +Ni tamen devus inter ni decidi +Per bataliloj: pacon mi ne vidas. +Ĉar ili venis,—vi ĝin mem konfesas, +Por rabi for la bildon de l' diino; +Ĉu mi trankvile tion ĉi toleru? +La greko ofte ĵetas avidege +Okulon al trezoroj malproksimaj +De la barbaroj, al la ora felo, +Aŭ al ĉevaloj, al filinoj belaj; +Ne ĉiam tamen ruzo kaj perforto +Kun malhoneste akirita havo +Feliĉe ilin hejmen revenigis. + +ORESTO. + +La bild', ho reĝo, nin ne malpacigu! +Nun jam klariĝis la eraro, kiun +La dio metis ĉirkaŭ nian kapon, +Simile al vualo, kiam li +Deziris, ke ĉi tien ni vojaĝu. +Mi petis, ke li donu al mi helpon, +Por liberiĝi de l' furioj; tiam +La dio diris: “Kiam la fratinon, +Restantan kontraŭvole en la templo +De l' malproksima bordo de Taŭrido, +Vi revenigos en la grekan landon, +Vi tiam liberiĝos de l' malbeno.” +Ni pensis, ke la vortoj de la dio +Koncernas la fratinon de li mem, +Li tamen pensis vin! La fortaj ĉenoj +Nun falis; vi, senkulpa virgulino, +Denove apartenas al la viaj. +Vi min ektuŝis, kaj mi resaniĝis; +En viaj brakoj min la lastan fojon +Atakis la malsano plej kruele +Kaj plej terure skuis mian cerbon; +Sed tuj, kiel serpento en kavernon, +Ĝi fulme malaperis. Kaj per vi +Mi ĝuas nun denove plej libere +La lumon de la tago. La decido +De la diino nun al mi montriĝas +En plena brilo. Kiel sanktan bildon, +Al kiu per mistera dia vorto +La sorto de la urbo alligiĝis, +Ŝi vin forprenis, la protektantinon +De nia domo, kaj ŝi vin konservis +En sia sankta kaj silenta loko, +Ke vi fariĝu beno por la frato +Kaj por la viaj. Kiam ĉia savo +Jam ŝajnis senespere forperdita, +Vi ĉion nun al ni redonas. Reĝo! +Direktu vian koron al la paco! +Vi ne malhelpu, ke ŝi resanktigu +La patran domon, ke ŝi min redonu +Al la palaco pente purigita +Kaj kronu min per la antikva krono! +Redonu por la beno, kiun ŝi +Al vi alportis; rajton pli proksiman +Al ŝia frato nun permesu ĝui! +La forton kaj la ruzon, de la viroj +Plej grandan gloron, kovras nun per honto +La vero de ĉi tiu alta koro, +Kaj pura kaj infana konfideco +Al nobla vir' ricevas rekompencon. + +IFIGENIO. + +Memoru vian vorton! La parolo +El la sincera kaj fidela buŝo +Vin tuŝu! Nin rigardu! La okazo +Por tia nobla far' ne ofte venas. +Vi ne rifuzos; cedu! + +TOAS. + + Bone, iru! + +IFIGENIO. + +Ne tiel, mia reĝ'! Sen via beno +Kaj kontraŭ via volo mi ne iros. +Nin ne forpelu! Ĉarma kora rajto +De reciproka gastameco ligu +Nin ambaŭ: kaj tiele ne por ĉiam +Ni estos disigitaj. Tiel same +Profunde, kiel mian propran patron, +Mi amas vin per mia tuta koro, +Kaj tiu sento restos por eterne. +Se iam eĉ la plej malgrava homo +El via gento al orelo mia +Alportos sonon de la lingvo, kiun +El via buŝo aŭdi mi kutimis, +Kaj sur la plej malriĉa mi rimarkos +La karan formon de la vesto via: +Mi tiam lin akceptos kiel dion, +Mi mem al li pretigos la kuŝejon, +Sidigos lin sur seĝo ĉe la fajro, +Demandos nur pri vi kaj via sorto. +La dioj al vi donu rekompencon +Por viaj faroj, via bonkoreco! +Adiaŭ! Turnu vin al ni kaj donu +Al mi elkoran vorton de disiĝo! +Ho, tiam pli kviete al la veloj +La vento blovos, kaj pli trankvilige +El la okuloj de la foriranto +Silentaj larmoj fluos. Ho, adiaŭ! +Por signo de antaŭa amikeco +La dekstran manon vi al mi etendu! + +TOAS. + +Adiaŭ! + + +Fino. + + + + +Verkaro de D-ro L. L. ZAMENHOF + +Ĉiu Esperantisto devas nepre posedi la verkojn de nia Majstro! + + +INSTRUA FAKO + + Fundamento de Esperanto: + Eldono Franca, Angla, Germana, Rusa, Pola (bindita) Fr. 3 » + (La sama, broŝurita) — 2 » + Oni vendas aparte {Ekzercaro (kvinlingva), broŝurita — » 75 + {Universala Vortaro (kvinlingva), broŝurita — 1 » + Eldono Hispana — 1 » + — Itala, tradukita de S-ino Rosa Junck — 1 » + — Greka, — S-o Konstantino Kuluri — 1 » + — Slovaka, — D-o A. Ŝkarvan kaj S-o Evstifeieff Kr. 1 » + — Hungara, tradukata de S-ro Bno Ladislao d'Orczy » » + — Rumana, tradukata de la »Societatea Esperantista + Rumana » » » + Wörterbuch Deutsch-Esperanto. Dua eldono, revidita, korektita, + pliigita! Ĝi estas la vera komplemento de Universala Vortaro. + Unu volumo, in-16, 178-paĝa (broŝurita) { M. 2 » + {Fr. 2,50 + Taschenwörterbuch Deutsch-Esperanto und Esperanto-Deutsch. + Tre utila poŝa vortaro. + Unu volumo in-16, 137-paĝa (broŝurita) {M. 1 » + {Fr. 1,50 + + + +LITERATURA FAKO + + Fundamenta Krestomatio, plej grava verko, kiun ĉiu devas legi por + akiri perfektan stilon. + Unu volumo, in-16, 460-paĝa (broŝurita) Fr. 3,50 + Hamleto, tragedio en kvin aktoj, trad. el SHAKESPEARE. + Unu volumo, in-16, 170-paĝa (broŝurita) Fr. 2 » + La Revizoro, komedio en kvin aktoj, trad. el N. V. GOGOL. + Unu volumo, in-8, 100-paĝa (broŝurita) Fr. 1,50 + La Predikanto, trad. el «La Biblio». + Unu volumo in-8. 28-paĝa (broŝurita) Fr. 0,75 + La Psalmaro, libre trad. el «La Biblio». + Unu volumo in-8 (en preparo) — » » + La Rabistoj, dramo en kvin aktoj, trad. el SCHILLER. + Unu volumo in-8, 144-paĝa (broŝurita). Fr. 2 » + La virineto de maro, fabelo, trad. el ANDERSEN, kun ilustraĵoj + de Hilda May BRODIE, (Eltirita el la Fundamenta Krestomatio.) + Unu volumo in-8, 42-paĝa (broŝurita) Fr. 1,50 + + + + +LA REVUO + +Internacia monata literatura gazeto + +EN ESPERANTO + +La sola, kiu estas honorata per la konstanta kunlaborado + +DE + +D-ro L. L. ZAMENHOF + +Aŭtoro de la lingvo Esperanto + + +Plej bonstila, zorge revidita, bele presita, akurate eldonata, +La Revuo publikigas novelojn, teatraĵojn, romanojn, poeziojn, +seriozajn studojn pri popolmoroj, historio, geografio, k. c. +Ĉiu numero enhavas bibliografian parton, tutmondan kronikon +kaj tre interesan felietonon. + +Ĉiu numero havas 48 paĝojn da plej bona teksto! + +Specimenoj estas senpage senditaj. Konkursoj estas organizitaj. + + +ONI ABONAS: + + Francujo.—Librejo HACHETTE KAJ Ko, 79, boulevard Saint-Germain + PARIS, unu numero 50 cent., jara abono Fr. 6 + Danujo.—ANDR.-FRED. HÖST & SÖN, Bredgade, 35, KJÖBENHAVN, + unu numero 50 öre, jara abono Kr. 4,50 + Germanujo kaj Aŭstrujo-Hungarujo.—ESPERANTO-VERLAG MÖLLER & + BOREL, Prinzenstr. 95, BERLIN, unu numero 45 pfen., + jara abono M. 5 + Granda Britujo kaj Kolonioj.—THE BRITISH ESPERANTO ASOCIO, + Museum station Building, 133-6, High Holborn, LONDON W. C., + unu numero 6 penc., jara abono S. 6 + Hispanujo.—J. ESPASA, 579, calle de las Cortes, BARCELONA, + jara abono P. 8 + Italujo.—R. GIUSTI, 53, Via Vittorio Emanuele, LIVORNO, unu + numero 50 cent., jara abono L. 7 + Rumanujo.—Libraria noua CAROL P. SEGAL, Calea Victoriei, 77, + BUCURESTI, unu numero 60 banoj, jara abono Leoj. 7 + Polujo.—M. ARCT, 53, Nowy Swiat, WARSZAWA, unu numero 25 + kopekoj, jara abono R. 2,80 + Unuigitaj Ŝtatoj.—FLEMING H. REVELL COMPANY, 158, Fifth + Avenue, NEW-YORK, unu numero 10 cend, jara abono D. 1,40 + Svedujo kaj Finnlando.—P. AHLBERG, 27, Surbrunnsgatan, + STOCKHOLM, unu numero 50 öre, jara abono Kr. 4,50 + Por la landoj, kie ne estas abonejo, sin turni al la firmo + HACHETTE & Ko en PARIS; jara abono (por tiuj landoj) Fr. 7 + + +Oni akceptas pagon de l' abono nur per poŝtmandato aŭ ĉeko. + + + + +Kolekto de «La Revuo» + + +INSTRUA FAKO + + Grammaire complète d'Esperanto, de Camille AYMONIER, profesoro + ĉe la liceo «Charlemagne». + La sola vere plena gramatiko, laŭ plej scienca kaj logika + plano. Ĝi estas kaj estos la _modelo_ de l' gramatikoj. + Speciale taŭgas por _superaj kursoj_. Eĉ nefrancoj havos + grandan utilon de ĝia lernado. + Unu volumo in-16, 166-paĝa (broŝurita) Fr. 1,50 + Esperanta Sintakso, laŭ verkoj de D-o ZAMENHOF kaj aliaj aŭtoroj. + En Esperanto verkita de Paul FRUICTIER. + Unu volumo in-16, 75-paĝa (broŝurita) Fr. 1,50 + Konkordanco de la vortoj de Ekzercaro. Ellaborita de Alfred + E. WACKRILL. + Unu volumo in-16, 95-paĝa (broŝurita) Fr. 1 » + Frazaro, en Esperanto, de H. de COPPET. + Unu volumo in-16 (en preparo) — » » + +LITERATURA FAKO + + Angla lingvo sen profesoro, unuakta komedio de TRISTAN BERNARD, + tradukita de Gaston MOCH. + Unu volumo in-8, 44-paĝa (broŝurita) Fr. 1 » + Bukedo, artikoloj pri literaturaj kaj beletristikaj demandoj, + de Ch. LAMBERT. + Unu volumo in-8, 157-paĝa — » » + Imenlago, novelo de Theodor STORM, tradukita el la germana + lingvo de Alfred BADER. + Unu volumo in-8, 33-paĝa (broŝurita) Fr. » 75 + La libro de l' Humoraĵo, originale verkita de Paul de LENGYEL. + Unu volumo in-8, 194-paĝa Fr. 2,50 + La Faraono, romano de PRUS, tradukita el la pola lingvo de + D-o BEIN. + Unua volumo, in-8, 194-paĝa (broŝurita) Fr. 2 » + Dua volumo, in-8, 238-paĝa (broŝurita) — 2 » + Tria volumo, in-8, 197-paĝa (broŝurita) — 2 » + La Rompantoj, kvin monologoj kun ilustraĵoj. Originale verkitaj + de Frederiko PUĴULA-VALJES. + Unu volumo in-8, 40-paĝa (broŝurita) Fr. 1 » + Makbeto, dramo en 5 aktoj de SHAKESPEARE, tradukita de + Dr H. LAMBERT. + Unu volumo in-8, 125-paĝa — » » + + + + +Teknika Kolekto + + + Anatomia vortaro (en latina, franca, angla kaj esperanta lingvoj) + verkita de la MEDICINA ESPERANTISTA GRUPO. + Unu volumo in-8 Fr. 1,50 + Komercaj leteroj, en Esperanto, kun vortareto kvarlingva, de + P. BERTHELOT kaj CH. LAMBERT. + Unu volumo in-16 Fr. » 50 + La Komerca Sekretario, de Ros. SUDRIA. + Unu volumo in-16 Fr. » 50 + Matematika terminaro kaj krestomatio, de R. BRICARD. + Unu volumo in-16 Fr. » 75 + Monadologio, de Leibniz, tradukis E. BOIRAC. + Unu volumo in-16 Fr. » 60 + Muzika Terminaro, de F. de Mènil. + Unu volumo in-16 (en preparo) — » » + Praktikaj komercaj leteroj (en esperanta kaj franca lingvoj) + de J. C. O'CONNOR, PH. DR. M. A., kaj D. P. HUGON. + Unu volumo in-16 Fr. » 90 + Provo de Marista Terminaro, verkita sub la direkto de M. ROLLET + de L'ISLE. + Unu volumo in-8 (bindita) Fr. 1,50 + Vocabulaire des mots spéciaux à la philatélie avec modèles de + lettres (en Français et Esperanto), par R. LEMAIRE. + Unu volumo in-8 Fr. » 40 + Vocabulaire technique et technologique Français-Esperanto, + par Charles VERAX. + Unu volumo in-8 (bindita) Fr. 2,50 + + + + +1907 Tutmonda Jarlibro Esperantista + +ENHAVANTA LA + +Adresaron de D-ro ZAMENHOF + + +Tiu ĉi jarlibro aperis dum la Kongreso. Ĝi entenas: pli ol 20.000 +adresojn de Esperantistoj de l' tuta mondo, plenan sciigon pri la +propagandaj societoj, la gazetoj en Esperanto, k. t. p. + + Unu volumo, in-16, broŝurita 3 Fr. 50 + + +La aldono 1908 aperos en Julio. + + + + + + +End of Project Gutenberg's Ifigenio en Taŭrido, by Johann Wolfgang von Goethe + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK IFIGENIO EN TAŬRIDO *** + +***** This file should be named 22592-0.txt or 22592-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/2/5/9/22592/ + +Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online +Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |