diff options
127 files changed, 13744 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/22592-0.txt b/22592-0.txt new file mode 100644 index 0000000..af47a70 --- /dev/null +++ b/22592-0.txt @@ -0,0 +1,4379 @@ +Project Gutenberg's Ifigenio en Taŭrido, by Johann Wolfgang von Goethe + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Ifigenio en Taŭrido + +Author: Johann Wolfgang von Goethe + +Translator: L. L. Zamenhof + +Release Date: September 13, 2007 [EBook #22592] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK IFIGENIO EN TAŬRIDO *** + + + + +Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online +Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + + + + +[Illustraĵo: D-RO L. L. ZAMENHOF] + +Fot. Pirou +Boul. St. Germain, Paris. + +[Illustraĵo: EMANUEL REICHER aranĝas la unuan prezentadon de +“Ifigenio” en Esperanto por la 4a Internacia Esperantista Kongreso +en Dresden (19a de Aŭgusto 1908) kaj ludas la rolon de TOAS.] + +[Illustraĵo: HEDWIG REICHER ludas la rolon de IFIGENIO.] + +[Illustraĵo: BRUNO DECARLI ludas la rolon de ORESTO.] + + + + +IFIGENIO EN TAŬRIDO + + +Presejo de Möller & Borel G. m. b. H. +Berlin S., Prinzenstrasse 95. + + + +ESPERANTO Verkaro de D-o ZAMENHOF + +GOETHE + +IFIGENIO EN TAŬRIDO + +Dramo en kvin aktoj + +EL GERMANA LINGVO TRADUKIS + +D-ro L. L. ZAMENHOF + + + FRANCUJO + HACHETTE ET CIE + 79, Boul. Saint-Germain + PARIS. + + GERMANUJO + ESPERANTO VERLAG MÖLLER & BOREL + 95, Prinzenstrasse + BERLIN. + + +1908. + +Tous droits réservés. + + + +PERSONOJ: + + IFIGENIO. + TOAS, reĝo de la Taŭridanoj. + ORESTO. + PILADO. + ARKAS. + + +Loko de agado: arbareto antaŭ la templo de Diano. + + + + +IFIGENIO EN TAŬRIDO. + + + + +AKTO UNUA. + + + + +SCENO UNUA. + +IFIGENIO (sola). + + +Al via ombro, pintoj moviĝemaj +De l' densa kaj antikva arbareto, +Al la sanktej' kvieta de l' diino +Ankoraŭ nun kun trema sent' mi iras, +Simile kiel la unuan fojon: +Ne povas mi al vi alkutimiĝi. +Jam multajn jarojn min ĉi tie kaŝas +Plej alta volo, kiun mi obeas; +Mi tamen ĉiam sentas min nur fremda. +Ĉar ve! transmare estas miaj karaj! +Mi longajn tagojn staras sur la bordo, +Serĉante per la kor' la Grekan landon; +Al miaj ĝemoj nur per surdaj tonoj +Respondas la ondegoj de la maro. +Ho ve al tiu, kiu devas vivi +For de l' gepatroj kaj de la gefratoj! +Malĝojo al li rabas la feliĉon; +Forvagas flanken ĉiam liaj pensoj +Al la gepatra domo, kie suno +Al li aperis la unuan fojon, +Kaj samdomanoj ĉiam pli kaj pli +En ludo alligiĝis reciproke. +La diojn mi ne juĝas; tamen vere +Plendinda estas stato de virino. +En domo kaj milit' la viro regas, +En fremda land' li ankaŭ al si helpas; +Li la posedon, li la venkon ĝuas, +Eĉ lia morto estas morto glora. +Sed la virinon ĉio ĉirkaŭbaras! +Eĉ krudan edzon obeadi estas +Por ŝi ne sole devo, sed konsolo; +Sed kiel mizerega ŝi fariĝas, +Se en fremdlandon pelis ŝin la sorto! +Ĉi tie Toas, nobla viro, tenas +Min en katenoj sanktaj, tamen sklavaj. +Kun honto mi konfesas, ke mi servas +Al vi, diino, mia savintino, +Nur kontraŭvole! Tamen mian vivon +Al vi dediĉi devus mi libere! +Al vi, Diano, ĉiam mi esperis, +Ankoraŭ nun esperas mi senĉese. +Vi min, filinon de plej granda reĝo, +En vian sanktan aman brakon prenis, +Por savi de la morto. Ho, diino, +Se tiun grandan viron, kiun vi +Turmentis, postulante la filinon, +Kaj li al vi oferis la plej karan,— +Se la Agamemnonon disimilan +Vi de la Trojaj muroj disbatitaj +Venigis glore en patrujon lian, +Se vi al li konservis la edzinon, +Elektron kaj la filon, la trezorojn: +Vi ankaŭ min redonu al la miaj +Kaj min, savinte de la morto, savu +De l' ĉi-tiea vivo, dua morto! + + + + +SCENO DUA. + +IFIGENIO. ARKAS. + + +ARKAS. + +Min sendas nia reĝo, li esprimas +Saluton al pastrino de Diano. +Hodiaŭ por mirindaj novaj venkoj +Taŭrido dankas sian patroninon. +Mi venas antaŭ reĝo kaj armeo +Kun la raport', ke ili proksimiĝas. + +IFIGENIO. + +Akcepton decan ni al ili faros, +Kaj la diin' atendas kun favoro +La oferdonon el la man' de Toas. + +ARKAS. + +Se ankaŭ la rigardo de l' pastrino, +De l' respektata sankta virgulino, +Nun estus pli serena kaj pli luma, +Ĝi estus bona signo por ni ĉiuj! +Malĝoj' kaŝita tamen ĉiam kovras +Mistere vian koron. Jam tre longe +El via brusto vane ni atendas +Vorteton de konfido. De l' momento, +En kiu mi ĉi tie vin ekkonis, +Rigardo via ĉiam min tremigas; +Kaj kvazaŭ enforĝita per feraĵo, +Animo via kaŝas sin profunde. + +IFIGENIO. + +Mi estas ja orfino elpelita. + +ARKAS. + +Ĉu vi ĉi tie sentas vin tiele? + +IFIGENIO. + +Ĉu povas fremda land' fariĝi hejmo? + +ARKAS. + +Por vi la hejmo ja fariĝis fremda. + +IFIGENIO. + +Pro tio ĝuste sangas mia koro. +En la komenco de l' juneco, kiam +Apenaŭ la animo alligiĝis +Al la gepatroj kaj al la gefratoj +Kaj harmonie el malnova bazo +Plantidoj novaj ĉarme kreskis supren, +Ha, tiam min malben' ne miakaŭza +Subite kaptis kaj min apartigis +De la amatoj kaj per fera mano +La ĉarman ligon ŝiris. Flugis for +La ĝojo de l' juneco, la ĝuado +De la unuaj jaroj. Eĉ savita, +Mi estis jam nur ombro; la gajeco +De l' viv' en mi neniam plu refloros. + +ARKAS. + +Se vi vin nomas tiel malfeliĉa, +Mi povas ankaŭ nomi vin sendanka. + +IFIGENIO. + +Vi dankon ĉiam havas. + +ARKAS. + + Sed ne tiun +Sinceran, kiu logas bonfaradon, +Gajecon, kiu al la mastro montras +Kontentan vivon kaj amantan koron. +Memoru, kiam antaŭ multaj jaroj +Mistera sort' alportis vin ĉi tien, +Ho, tiam vin, donitan de la dioj, +Renkontis Toas kun respekt' kaj amo; +Amike vin akceptis tiu bordo, +Pri kiu kun teruro ĉiam pensas +Fremduloj, ĉar neniam antaŭ vi +Fremdul' en nian regnon povis veni, +Se li ne volis laŭ antikva moro +Sur la ŝtuparo sankta de Diano +Tuj fali kiel sanga oferdono. + +IFIGENIO. + +Libere spiri ne signifas vivi. +Ĉu estas vivo, se sur unu loko, +Kiel spirito ĉirkaŭ sia tombo, +Mi devas nur funebri? Ĉu ĝi estas +Natura, gaja kaj konscia vivo, +Se ĉiu tago, vane trasonĝita, +Preparas nin al tiuj grizaj tagoj, +El kiuj sur malgaja bord' de Leto +Konsistas la estado de l' mortintoj? +Sencela vivo estas frua morto; +Jen estas mia plej virina sorto. + +ARKAS. + +Pardonas mi la noblan fierecon, +Pro kiu al vi mem vi ne sufiĉas; +Mi vin bedaŭras, ĉar la tutan ĝuon +De l' viv' ĝi de vi rabas. Ĉu nenion +De via veno vi ĉi tie faris? +Sed kiu do la reĝon serenigis? +Kaj kiu per bonkora admonado +Forigis la antikvan kruelaĵon, +Ke ĉiu fremda devis sian vivon +Sur la altaro de Diano perdi? +Kaj la kaptitojn kiu tiel ofte +De certa mort' resendis al patrujo? +Kaj ĉu, anstataŭ flami per kolero +Pro perdo de antikvaj oferdonoj, +Diano ne aŭskultis vian preĝon? +Kaj ĉu ne ĉirkaŭflugas la armeon +La venko kaj eĉ antaŭ ĝi rapidas? +Ĉu ne pli bonan sorton ĉiu sentas +De l' temp' kiam la reĝo, ĉiam saĝa +Kaj brava, nun sub via efikado +Fariĝis ankaŭ mola, favorkora, +Al ni faciligante nian devon +De la silenta obeado? Tion +Vi nomas senceleco, se de vi +Sur milojn dolĉe gutas la balzamo? +Se al popol', al kiu Di' vin donis, +Vi estas nova fonto de feliĉo +Kaj donas sur la bordo de la morto +Al la fremdulo savon kaj revenon? + +IFIGENIO. + +Malgranda faritaĵo malaperas +Ĉe la rigardo, kiom fari restas. + +ARKAS. + +Ĉu decas tro malŝati siajn farojn? + +IFIGENIO. + +Malbone estas siajn farojn pesi. + +ARKAS. + +Fiere veran indon tro malŝati +Aŭ pro valor' malvera tro sin laŭdi— +Egale ambaŭ estas mallaŭdindaj. +Ho, kredu vi al la parol' de viro +Sindona kaj honesta: se hodiaŭ +La reĝ' al vi parolos, faciligu +Al li la taskon diri sian penson. + +IFIGENIO. + +Vi min maltrankviligas. Mi jam ofte +De li proponon timis kaj evitis. + +ARKAS. + +Pripensu viajn agojn kaj profiton! +De l' tempo, kiam li la filon perdis, +La reĝo al malmultaj jam konfidas, +Kaj eĉ al tiuj malpli ol antaŭe; +Suspekte nun en ĉiu nobelido +Li vidas heredanton de la regno, +Li timas senkonsolan maljunecon +Kaj eble eĉ ribelon, fruan morton. +La skitoj ne tre ŝatas paroladon, +Des pli la reĝo. Li, kiu kutimis +Nur agi kaj ordoni, li ne scias +La arton aldirekti paroladon +De malproksime lerte ĝis la celo. +Al li la taskon ne malfaciligu +Per reteniĝo aŭ eĉ per intenca +Nekomprenado. Iru komplezeme +Duonon de la voj' al li renkonte! + +IFIGENIO. + +Akceli tion, kio min minacas? + +ARKAS. + +Aspiron lian nomas vi minaco? + +IFIGENIO. + +Jes, ĝi por mi la plej terura estas. + +ARKAS. + +Por lia amikec' konfidon pagu! + +IFIGENIO. + +Se li min liberigos de la timo. + +ARKAS. + +Devenon vian antaŭ li ne kaŝu. + +IFIGENIO. + +Pastrino devas esti sekretema. + +ARKAS. + +Sekreto antaŭ reĝ' ne devas esti; +Kaj kvankam li ne tuj postulas, tamen +En sia granda koro li ĝin sentas, +Ke vi tre zorge antaŭ li vin kaŝas. + +IFIGENIO. + +Ĉu havas li koleron kontraŭ mi? + +ARKAS. + +Mi ĝin supozas. Kvankam li silentas, +Okazaj vortoj tamen al mi montris, +Ke lia koro forte jam decidis +Posedi vin. Mi petas vin, ne lasu +Lin al si mem, por ke en lia koro +Ne maturiĝu la koler', portante +Al vi teruron, kiu tro malfrue +Vin memorigus pri konsilo mia! + +IFIGENIO. + +Ho, ĉu la reĝ' intencas fari tion, +Pri kio nobla homo, kiu amas +La propran nomon kaj respektas diojn, +Neniam devas pensi? Ĉu li volas +Perforte min de la altaro tiri +En sian liton? Tiam mi min turnos +Kun voko al la dioj, kaj precipe +Al ŝi, Diano energia, kiu +Defendon sian certe ne rifuzos +Kiel diino al pastrino sia +Kaj kiel virgulin' al virgulino. + +ARKAS. + +Ne timu! Nova sango malkvieta +La reĝon ne instigos fari tian +Junulan agon. Sed de li mi timas +Alian nun decidon, kiun li +Plenumos senkompate kaj severe, +Ĉar li neniam ŝanĝas la decidojn. +Mi tial petas, montru al li dankon, +Se pli oferi vi al li ne povas. + +IFIGENIO. + +Ho, diru, diru, kion plu vi scias! + +ARKAS. + +Li diros mem. Mi vidas, ke li venas. +Al vi ordonas via propra koro +Akcepti lin amike kaj konfide. +Kaj noblan viron bona vort' virina +Kondukas malproksimen. + +IFIGENIO. + + Mi ne povas +Plenumi la konsilon bondeziran, +La konsciencon tamen mi obeos +Kaj al la reĝ' por lia bonfarado +Mi donos bonajn vortojn. Mi dezirus, +Ke al la potencul' mi sen mensogo +Esprimi povu, kio al li plaĉos. + + + + +SCENO TRIA. + +IFIGENIO. TOAS. + + +IFIGENIO. + +Per la plej belaj donoj kaj trezoroj +Vin benu la diino! Al vi ĉiam +Ŝi donu venkon, gloron kaj riĉecon, +Bonstaton por la viaj kaj plenumon +De ĉiu via nobla ekdeziro! +Ke vi, kiu tre multajn zorge regas, +Feliĉon ankaŭ multigitan havu! + +TOAS. + +Mi ĝojus, se min glorus la popolo, +Ke tion, kion mi akiris, ĝuas +Aliaj pli ol mi. La plej feliĉa— +Ĉu reĝo, ĉu simplulo—estas homo, +Se lin ĝojigas lia propra domo. +Vi partoprenis en doloro mia +La tagon, kiam glav' de malamiko +De mia flanko rabis mian filon, +La lastan, la plej bonan. Tiel longe, +Dum mia koro estis okupita +De la spirit' de venĝo, mi ne sentis +La dezertecon do loĝejo mia; +Sed nun kontentigita mi revenas, +La malamikan regnon mi detruis +Kaj mia filo estas jam venĝita,— +Nun en la tuta mia domo restas +Nenio, kio povus min ĝojigi. +La gajan obeadon, kiu lumis +Por mi ĝis nun el la okul' de ĉiu, +Nun ombras zorgo kaj nekontenteco. +Jam ĉiu pensas pri la estonteco +Kaj senfilulon sekvas nevolonte. +Mi venas nun en tiun templon, kiun +Mi vizitadis ofte, por elpeti +La venkon, aŭ por danki por la venko. +En mia brusto portas mi deziron +Malnovan, kiu certe por vi ankaŭ +Ne estas nekonata: mi esperas, +Ke por la beno al popolo mia +Kaj al mi mem mi enkondukos vin +En mian domon kiel fianĉinon. + +IFIGENIO. + +Ho reĝo! Al knabino nekonata +Tro multe vi oferas. Hontigita +Nun staras antaŭ vi la fremdulino, +La elpelita, kiu sur la bordo +Nenion serĉis krom rifuĝo paca, +Kaj tion vi al mi sufiĉe donis. + +TOAS. + +Ke la devenon vian antaŭ mi +Vi ĉiam kaŝas, reĝon ofendante,— +Neniu gento povus ĝin toleri. +Timigas nia bordo la fremdulojn: +Postulas tion leĝ' kaj neceseco; +Sed vi ja ĝuas ĉiujn leĝajn rajtojn, +Vi, plej afable akceptita gasto, +Laŭplaĉe disponanta sian tagon,— +De vi konfidon mi esperis, kiun +Meritas mastro por la gastameco. + +IFIGENIO. + +Se kaŝis mi la nomon de l' gepatroj, +Ho, mia reĝo, kredu, mi ĝin faris +Pro embaraso, ne pro malkonfido. +Ĉar ve! tre povas esti, ke se vi +Ekscius, kiu antaŭ vi troviĝas +Kaj kian sorto malbenitan kapon +Vi nutras kaj defendas, terurego +Atakus tiam vian grandan koron; +Anstataŭ sur la tronon min inviti, +Vi eble min elpelus el la regno, +Kaj antaŭ ol atingus mi revenon +Al mia hejmo, finon de l' vagado, +Vi puŝus min al la mizero, kiu +Fariĝas ĉie la terura sorto +De ĉiu elpelito kaj vaganto. + +TOAS. + +Nu, kiel ajn pri vi la dioj pensas +Kaj kion ajn pri via dom' decidis,— +Mi tamen scias, ke de l' tempo, kiam +Ĉi tie vi aperis kaj ĉe ni +Vi ĝuas plenmezure gastamecon, +Ne mankas al ni beno de l' ĉielo. +Ne estus tre facile min konvinki, +Ke mi en vi protektas kulpan kapon. + +IFIGENIO. + +Vin benas la bonfaro, ne la gasto. + +TOAS. + +Boneco por krimul' ne donas benon; +Ĉesigu do silenton kaj malfidon! +Ne maljustulo tion ĉi postulas. +Al mi vin la diino enmanigis, +Kaj kiel ŝi, mi ankaŭ vin protektas, +Kaj ŝia volo estu por mi leĝo: +Se povas vi reveni en la hejmon, +Mi tiam vin de ĉio liberigas; +Sed se la vojo estas jam barita +Al vi por ĉiam, aŭ se via gento +El sia lando estas elpelita +Aŭ eĉ fatale tute estingita, +Vi tiam ĉiurajte estas mia. +Parolu do malkaŝe, kaj vi scias, +Ke mi neniam rompas mian vorton. + +IFIGENIO. + +De la ligil' malnova nevolonte +La lango liberiĝas, por nun fine +Malkaŝi, kion kaŝis mi tre longe; +Ĉar se sekreton oni unu fojon +Al iu elkonfidas, ĝi forlasas +Por ĉiam la gardejon en la koro +Kaj malutilas, aŭ ĝi iufoje +Utilas, se la dioj tion volas. +Aŭskultu! Mi devenas de Tantalo. + +TOAS. + +Kviete vi eldiris grandan vorton! +Ĉu tiu estas via gentopatro, +Pri kiu aŭdis ja la tuta mondo, +Ke estis li plej granda favorato +De la diaro? Ĉu li estas tiu +Tantalo, kiun Jupiter' invitis +Al sia tablo kaj al konsiliĝo +Kaj kies spertoriĉajn saĝajn vortojn +La dioj mem kun ĝuo aŭskultadis, +Simile al parol' de orakolo? + +IFIGENIO. + +Li estas tiu sama. Sed la dioj +Ne devas tro kun homoj amikiĝi: +Ĉar mortemuloj estas tro malfortaj, +Por sen kapturno teni sin tro alte. +Ne estis li malnobla perfidulo, +Sed nur tro granda, por sin senti sklavo, +Kaj tro malgranda por kunul' de dio, +Kaj lia peko estis ja nur homa. +Severa estis la dekret' de l' dioj, +Kaj la poetoj kantas, ke perfido +Kaj granda fiereco lin por ĉiam +Do l' tablo Jupitera defaligis +Kun granda malhonor' en la Tartaron. +Kaj ve! la tuta gento sur si portas +Eterne la koleron de la dioj. + +TOAS. + +Ĉu pro l' prapatro aŭ de propra kulpo? + +IFIGENIO. + +Ĝi estas vero, ke la tuta gento +La malkvietan forton de l' Titanoj +Heredis certe; tamen Jupitero +Per fer' ilian frunton ĉirkaŭforĝis; +Saĝecon, moderecon, paciencon +Ne konis ili; ĉiu ekdeziro +Ĉe ili tuj fariĝis furiozo +Sovaĝa kaj senlima. Jam Pelopso +La viro kun la fera vol', la filo +Amata de Tantal' al si akiris +Per trompo kaj perfido la plej belan +Virinon en la mond', Hipodamion, +Filinon de la reĝo Ojnomao. +Du filojn ŝi al sia edzo naskis, +Tieston kaj Atreon. Kun envio +La amon de la patro ili vidis +Al la unua filo, kiu restis +De la edzin' unua. La malamo +La fratojn interligis, kaj sekrete +Mortigis ili kune sian fraton. +La patr' Hipodamion tuj suspektas, +Kaj furioze li de ŝi postulas +Redonon de la fil', kaj ŝi mortigas +Sin mem.... + +TOAS. + + Vi eksilentis? Ho, daŭrigu! +Ne pentu, ke konfidis vi. Parolu! + +IFIGENIO. + +Feliĉa estas, kiu kun plezuro +Parolas pri la patroj, kiu ĝoje +Rakontas pri iliaj grandaj agoj +Kaj en la fino de la bela vico +Sin mem fiere vidas. Ne naskiĝas +En ia dom' subite duondio +Aŭ monstro; sed nur tuta granda vico +Da malbonuloj aŭ bonuloj kreas +Monstraĵon aŭ gloraĵon en la mondo. +Post morto de la patro regis kune +Atreo kaj Tiesto en la urbo. +Ne longe tamen povis daŭri paco. +Post kelka temp' Tiesto malhonoris +La liton de la frato. Tiam venĝe +Atreo lin elpelis el la regno. +Sed jam de longe, krimon preparante, +Tiesto ŝtelis filon de Atreo +Kaj lin edukis kvazaŭ sian propran. +Nun en la brusto de la kvazaŭfilo +Li vekas furiozan venĝemecon +Kaj lin elsendas al la reĝa urbo, +Por en la onklo buĉi sian patron. +La plano de l' junulo malkovriĝas; +Kaj per kruela morto nun la reĝo +La atencinton punas, supozante, +Ke li mortigas filon de la frato. +Nur tro malfrue li sciiĝas, kiu +En turmentego antaŭ li pereis. +Por kontentigi brulan deziregon +De venĝo, li sekrete primeditas +Teruran faron. Ŝajne pacigita, +Indiferenta kaj trankvila, logis +Li sian fraton kun du liaj filoj +Returne en la regnon; ambaŭ knabojn +Li kaptas kaj buĉigas; ĉe festeno +Regalas li la patron per viando +De liaj propraj filoj. Kiam poste +Tiesto, satiĝinte, eksopiras +Pri siaj filoj kaj demandon faras +Kaj pensas jam, ke post la pord' li aŭdas +Iliajn paŝojn kaj ilian voĉon, +Atreo kun sovaĝa rido ĵetas +Nun antaŭ lin la kapojn de l' buĉitoj ... +Vi, reĝo, kun teruro vin deturnas! +La suno ankaŭ tiel sin deturnis +Kaj fordirektis tiam sian ĉaron ... +Jen la prapatroj de l' pastrino via! +Kaj multon el la sorto de la viroj +Kaj el iliaj agoj furiozaj +Ankoraŭ kovras la malluma nokto, +Montrante nur krepuskon tremigantan. + +TOAS. + +Vi ankaŭ ilin kovru per silento! +Sufiĉe da teruroj! Vi nur diru, +Per kia do miraklo vi elkreskis +El tiu trunk' sovaĝa? + +IFIGENIO. + + De Atreo +Unua fil' Agamemnono estis: +Li estas mia patro. Sed en li +Mi ĉiam vidis—mi kun ĝojo diras— +Modelon de la plej perfekta viro. +Al li kiel unuan amofrukton +Min naskis Klitemnestro, kaj post mi +Elektron. Kaj la reĝo regis pace, +Kaj la ripozon longe ne havitan +Ricevis nun la domo de Tantalo. +Por la feliĉo de l' gepatroj mankis +Ankoraŭ filo; sed apenaŭ tiu +Deziro plenumiĝis kaj intere +De la fratinoj kreskis la fileto, +Oresto la amata, jen pretiĝis +Jam nova malfeliĉo por la domo. +Vi aŭdis ja pri la milito, kiu, +Por venĝi rabon de virin' plej bela, +La tutan forton de la grekaj princoj +Venigis sub la grandan urbon Trojo. +Ĉu ili Trojon venkis kaj la celon +De sia venĝ' atingis,—mi ne aŭdis. +La tutan armearon de la grekoj +Kondukis mia patro. En Aŭlido +Atendis ili longe tute vane +Favoran venton, ĉar Dian' koleris +Ilian kondukanton, ŝi retenis +La rapidantajn grekojn kaj postulis +Per Kalĥas la filinon la plej aĝan +De l' reĝo. Tiam ili ruze logis +Min kune kun patrin' en la tendaron, +Al la altar' min tiris kaj oferis +Ĉi tiun kapon al Diano. Tiam +Ŝi repaciĝis: ŝi ne volis havi +La sangon mian, ŝi min save kovris +Per nubo. Kaj nur en ĉi tiu templo +Post ŝajna morto mi min mem rekonis. +Ĝi estas mi, mi mem: Ifigenio, +Nepino de Atreo kaj filino +De l' reĝ' Agamemnono, la propraĵo +De la diino, antaŭ vi nun staras. + +TOAS. + +Ne pli por mi valoras reĝidino, +Ol la ĝisnuna nekonatulino. +Senŝanĝe mi ripetas: vi min sekvu, +Kun mi dividu, kion mi posedas! + +IFIGENIO. + +Ho, kiel mi kuraĝus tion fari? +Ĉu mi ne apartenas tute plene +Al la diino, kiu mem min savis? +La rifuĝejon ŝi por mi elektis, +Kaj por la patro, kiun per la ŝajno +Ŝi jam sufiĉe punis, ŝi konservas +Min eble kiel la plej belan ĝojon +Por lia maljuneco. Eble jam +La tago de l' reveno proksimiĝas; +Kaj mi, intencon ŝian malŝatante, +Min mem katenus kontraŭ ŝia volo? +Ŝi donu signon, se mi devas resti. + +TOAS. + +Ŝi vin retenas, sekve ŝi konsentas. +Ne serĉu tiel zorge la pretekstojn! +Ne kaŝas multaj vortoj la rifuzon; +La aŭskultanto aŭdas nur la “ne”. + +IFIGENIO. + +Ne volas mi per vortoj vin blindigi; +La koron mian mi al vi malkovris. +Kaj ĉu vi mem ne sentas, kiel min +La sopirado devas forte tiri +Al mia patro, al patrino mia, +Al la gefratoj, por ke en la domo, +En kiu la malĝojo tiel ofte +Ankoraŭ murmuretas mian nomon, +Eksonu unu fojon ĝoja krio +Pri mi kiel pri novenaskitino +Kaj floroj gaje kronu la kolonojn? +Ho, se vi tien ŝipe min resendus, +Vi al ni ĉiuj donus novan vivon. + +TOAS. + +Nu, do reiru! Faru, kion diktas +Al vi la koro, ne obeu voĉon +De la prudento kaj konsilo! Estu +Virino tute, donu vin libere +Al la instinkto, kiu vin senbride +Sovaĝe pelas tien ĉi kaj tien! +Se en la brusto de virin' ekflamas +Deziro, tiam eĉ ligil' plej sankta +Ŝin ne detenas de l' trompanto, kiu +Ellogas ŝin el la fidelaj brakoj +De l' patro aŭ de la sindona edzo; +Sed se ne brulas flam' en ŝia brusto, +Ho, tiam vane kontraŭ ŝi laboras +La ora lango de la admonado. + +IFIGENIO. + +Memoru, reĝo, vian noblan vorton! +Ĉu tiel vi repagas por konfido? +Vi ŝajnis pretigita ĉion aŭdi. + +TOAS. + +Mi por surpriz' ne estis pretigita; +Sed ankaŭ tion devis mi atendi: +Mi sciis ja, ke kun virin' mi traktas. + +IFIGENIO. + +Ho, ne insultu, reĝo, nian sekson! +La bataliloj de virin' ne estas +Brilantaj kiel viaj, sed malnoblaj +Ne estas ili certe. Kredu, reĝo, +Ke mi komprenas la feliĉon vian +Pli bone ol vi mem. Ĉar vi ne konas +Vin mem nek min, vi tial opinias, +Ke ligo pli proksima al ni donus +Feliĉon. Tute plena de kuraĝo +Kaj de plej bona volo, vi postulas, +Ke mi nun cedu; tamen plej sincere +La diojn dankas mi, ke ili donis +Al mi la forton, por kontraŭbatali +La ligon, kiun ili ne aprobas. + +TOAS. + +Ne dioj, sed nur via kor' parolas. + +IFIGENIO. + +Per nia kor' parolas al ni ili. + +TOAS. + +Kaj mi ne havas rajton ilin aŭdi? + +IFIGENIO. + +Tra la venteg' la voĉo ne aŭdiĝas. + +TOAS. + +Ĉu la pastrino sola ĝin nur aŭdas? + +IFIGENIO. + +Ĝin reĝo pli ol ĉiuj devus aŭdi! + +TOAS. + +Ofico sankta kaj hereda rajto +De l' Jupitera tablo proksimigas +Vin al la dioj pli ol min, barbaron, +Infanon de la tero. + +IFIGENIO. + + Tiel punas +Vi min por la konfido ellogita! + +TOAS. + +Mi estas hom'; pli bone do ni finu! +La vorto mia restu: estu plue +Pastrino de l' diin' laŭ ŝia volo; +Sed mi pardonon petas de Diano, +Ke mi ĝis nun maljuste ŝin senigis +De la antikvaj decaj oferdonoj. +Neniun fremdan prenas nia lando; +Laŭ mor' antikva lin atendas morto; +Nur vi per via ĉarma afableco, +En kiu mi per mia koro vidis +Jen amon do filino, jen la senton +De silentanta ĉarma fianĉino,— +Nur vi per sorĉa ligo min katenis, +Ke mi forgesis tute mian devon. +Vi mian cerbon kvazaŭ endormigis, +Kaj mi ne aŭdis pli la murmuradon +De la popol'. Nun ĉiuj laŭte krias, +Ke la frutempa mort' de mia filo +Pro mia kulpo venis. Mi ne volas +Nun plu pro vi reteni la amason, +Kriantan laŭte pri la oferdonoj. + +IFIGENIO. + +Pro mi neniam tion mi deziris. +La diojn ne komprenas, kiu pensas, +Ke ili amas sangon; li enmetas +En ilin sian propan kruelecon. +Ĉu min ne savis la diino mem? +Ŝi mian servon volis, ne la morton. + +TOAS. + +Ne decas por facilmovebla saĝo +Laŭ nia propra vol' komentarii +La sanktan tradicion. Vi plenumu +La devon vian, mi plenumos mian. +Du fremdaj viroj, kiujn ĵus ni trovis +Kaŝitajn en surbordaj la kavernoj +Kaj kiuj ne alportas al ni bonon, +En miaj manoj estas nun. En ili +Diino via havu nun denove +La longe jam mankantajn oferdonojn! +Mi ilin sendos; vi la servon konas. + + + + +SCENO KVARA. + +IFIGENIO (sola). + + +Vi havas nubojn, ho savantino, +Por kovri senkulpajn persekutatojn +Kaj per la vento ilin forporti +De la fera kruela fatalo, +Trans la maron, trans multajn landojn +Ilin forporti, kien vi volas. +Vi estas saĝa, la estontaĵon +Kaj la pasintaĵon vi konas precize; +Via rigardo gardas la viajn, +Kiel via lumo, la vivo de l' noktoj, +Gardas kaj regas tutan la teron. +Miajn manojn detenu de sango! +Benon kaj pacon neniam ĝi donas; +Kaj la fantomo de mortigito +En horoj malĝojaj de la mortiginto +Lin atakas kaj lin turmentas. +Ĉar la senmortuloj amas la homojn, +La bonajn gentojn kaj generaciojn, +Kaj ili volonte longigas la vivon +De mortemulo, kaj ili volonte +Al li ebligas ĝui kelktempe +Kune kun ili la ĝojan vidon +De propra ilia eterna ĉielo. + + + + +AKTO DUA. + + + + +SCENO UNUA. + +ORESTO. PILADO. + + +ORESTO. + +Ni iras nun la vojon de la morto: +Animo mia grade trankviliĝas. +Mi Apolonon petis, li forigu +De mia flanko la teruran bandon +De l' venĝfantomoj, kaj en liaj vortoj +Misteraj tiam sentis mi promeson, +Ke trovos mi la helpon kaj la savon +En la sanktejo de fratino lia, +La regantino de la Taŭridanoj. +Ĝi plenumiĝas: tuta la mizero +Finiĝos nun kun mia vivo kune! +Al mi, al kiu dia mano premas +La koron kaj surdigas la spiriton, +Ja estas tiel ĝoje kaj facile +Adiaŭ diri al la lum' de l' suno! +Kaj se ne devas nepoj de Atreo +Kun kron' de venko fali en batalo, +Se mi, simile al prapatroj miaj, +Perei devas kiel oferbesto: +Ĝi plenumiĝu! Estas ja pli bone +Ĉi tie morti antaŭ la altaro, +Ol en angulo malbenita, kie +Mortigus nin parenco-insidanto. +Ho, lasu min almenaŭ nun ripozi, +Vi, subteruloj, tiel avidantaj +La sangon, kiu ĉiun mian paŝon +Gutante signas! Lasu min ripozi, +Jam baldaŭ mi malsupren al vi venos. +Nek min, nek vin la lum' de l' tago vidu, +Kaj la tapiŝo verda de la tero +Ne estu plu svarmejo por fantomoj. +Mi venos al vi tien sub la teron, +Kaj tie en senviva surda nokto +Egala sorto ĉiujn unuigos. +Nur vin, Pilad', senkulpa kamarado +De mia nigra sorto kaj malbeno, +Ho, kiel malvolonte mi kunprenas +En la funebran landon antaŭtempe! +Nur via vivo, via morto kaŭzas +Al mi ankoraŭ timon aŭ esperon. + +PILADO. + +Ne iras mi ankoraŭ kiel vi +Pasive en la regnon de la ombroj. +Tra la vojetoj konfuzitaj, kiuj +Konduki ŝajnas al la nigra nokto, +Mi penas nin traŝovi al la vivo. +Pri morto mi ne pensas; mi meditas +Ĉu eble iel helpos nin la dioj +Rimedon ian trovi por forkuro. +La morto—ĉu vi timas aŭ ne timas— +Ja venos mem. Eĉ kiam la pastrino +Jam levos sian manon, por detranĉi +Al ni oferdediĉe niajn buklojn, +Eĉ tiam via savo kaj la mia +Ne ĉesos esti mia sola penso. +Forĵetu la malĝojon, ĉar per dubo +Akcelas ni danĝeron. Apolono +Al ni promesis, ke en la sanktejo +De la fratin' atendas nin konsolo +Kaj helpo kaj reveno. Kaj dusencaj +Neniam estas vortoj de la dioj, +Kiel tre ofte pensas la prematoj. + +ORESTO. + +Al la malĝoj' de l' vivo la patrino +En infanec' min jam alkutimigis, +Kaj mi tiele kreskis, viva bildo +De mia patro, kaj la senparola +Rigardo mia ĉiam estis akra +Riproĉ' por ŝi kaj ŝia adultulo. +Tre ofte, kiam la fratin' Elektro +En la profunda parto de la ĉambro +Silente sidis antaŭ la kameno, +Mi min al ŝia brusto time premis +Kaj per okuloj grandaj kaj malĝojaj +Rigardis ŝin, plorantan dolorege! +Kaj tiam ŝi pri nia granda patro +Parolis multe. Kiel mi deziris +Lin tiam vidi, esti apud li! +Jen mi deziris flugi for al Trojo, +Jen mi deziris, ke al mi li venu ... +La tago venis ... + +PILADO. + + Nu, pri tiu horo +Babilu inferuloj en la nokto! +Nin rememoro pri pli bela tempo +Fortigu freŝe per heroaj faroj! +La dioj ja bezonas bonajn homojn +Por siaj planoj sur ĉi tiu tero; +Sendube vin ankoraŭ task' atendas; +Vin ili ja ne sendis kun la patro +Ĉe lia ir' malvola al la Orko. + +ORESTO. + +Ho, se mi lian baskon tiam kaptus +Kaj sekvus lin! + +PILADO. + + Nu, tiuj, kiuj vin +Konservis, ili zorgis ja pri mi; +Ĉar kio mi sen vi fariĝus, tion +Mi eĉ prezenti ja al mi ne povas, +Ĉar de la temp' de mia infaneco +Ja nur kun vi kaj nur por vi mi vivas +Kaj volas vivi. + +ORESTO. + + Ne rememorigu +Al mi la belajn tagojn, kiam dolĉe +En via dom' mi trovis rifuĝejon +Kaj via nobla patro tiel ame +Pri la duonmortinta floro zorgis, +Kaj vi, senĉese gaja, ĉiutage +Saltadis ĉirkaŭ mi kun nova vivo, +Simile al la hela papilio +Ĉirkaŭe de mallumkolora floro, +Kaj la gajecon vian enverŝadis +En mian koron, kaj mi eĉ forgesis +Mizeron mian, kaj en viglaj revoj +Junecon mian mi kun vi pasigis. + +PILADO. + +Vin ekaminte, mi komencis vivi. + +ORESTO. + +Ne vivi, sed suferi vi komencis. +Jes, tio estas la esenc' terura +De mia sorto, ke kvazaŭ pestulo +Doloron mi kaj morton en mi portas; +Ke se mi nur ektuŝas ian lokon. +Eĉ la plej sanan, baldaŭ ĉirkaŭ mi +Sur la vizaĝoj eĉ la plej florantaj +Aperas trajtoj de rampanta morto. + +PILADO. + +Mi certe la unua devus morti, +Se via spir' en si venenon portus. +Kaj tamen diru mem, ĉu mi ne estas +Ankoraŭ plena de kuraĝ' kaj ĝojo? +Kaj amo kaj kuraĝo nin kondukas +Al grandaj faroj. + +ORESTO. + + Grandaj faroj? Jes, +Ni ilin iam vidis antaŭ ni! +En tiu tempo, kiam ni, ĉasante, +Kuradis tra la valoj kaj la montoj, +Kaj similante per la brust' kaj pugno +La grandan nian gentopatron, ni +Esperis, ke ni tiel persekutos +Kun glav' kaj bastonego ian monstron +Aŭ bandon da rabistoj; kiam ni +Vespere sidis ĉe la granda maro, +Nin apogante unu al alia, +Kaj antaŭ ni la ondoj dolĉe ludis +Kaj vasta staris antaŭ ni la mondo: +Ho, tiam certe ofte ni kaptadis +La glavon, kaj estontaj faroj svarmis +Ĉirkaŭe, kiel steloj en la nokto. + +PILADO. + +Sen lim' estas la faro, kiun volus +Plenumi la animo. Ĉiun agon +Ni volus fari tuj tiele grande +Laŭ la amplekso, kiun ĝi atingas, +Se multajn jarojn, tra generacioj +Kaj landoj, ĝin la buŝo de l' poetoj +Pligrandigante rulas. Bele sonas +La agoj de l' prapatroj, kiam ilin, +En la vespera ombro ripozante, +Junulo sorbas kun la ton' de harpo; +Sed kiel niaj faroj, tiel ankaŭ +Iliaj ne prezentis perfektaĵon. +Ni pelas ion, kio antaŭ ni +Rapide kuras, kaj ni ne atentas +La vojon, kiun iras niaj paŝoj. +La paŝojn de l' prapatroj kaj la signojn +De la surtera viv' ilia preskaŭ +Ni ne rimarkas, ĉiam ni nur celas +Ilian ombron, kiu disimile +Tre malproksime sidas kvazaŭ krono +Tre alte sur la pintoj de la montoj. +Mi ne tre ŝatas tiujn, kiuj celas +Nur gloron inter la popol' akiri; +Sed vi, junulo, vi la diojn danku, +Ke ili tiel frue tiel multe +Per vi jam faris. + +ORESTO. + + Se al iu homo +La dioj donis la ĝojigan sorton +Forigi malfeliĉon de la siaj, +Grandigi sian regnon, fortikigi +La limojn, aŭ malnovajn malamikojn +Faligi aŭ forpeli,—tiam li +La diojn danku, ĉar al li la dioj +Plej grandan ĝojon en la vivo donis; +Sed min la dioj faris ja buĉisto, +Devigis min mortigi mian propran +Patrinon, kiun tamen mi adoris; +Kaj venĝe por la ago malhonora +Min abomene ili ruinigis. +La domon de Tantalo ili juĝas, +Kaj mi, la lasta el la dom', ne devas +Ricevi morton pian aŭ honoran. + +PILADO. + +Neniam pro la krimoj de la patroj +La dioj faras venĝon sur la filo; +Ĉu bona, ĉu malbona—ĉiu mem +Por sia far' ricevas rekompencon. +Nur beno herediĝas, ne malbeno. + +ORESTO. + +Ne beno ja kondukis nin ĉi tien. + +PILADO. + +Sed la decido de la altaj dioj. + +ORESTO. + +Ilia do decido nin mortigas. + +PILADO. + +Plenumu la ordonon kaj atendu! +Se la fratinon vi al Apolono +Alportos kaj se ambaŭ kune loĝos +En Delfoj, sub konstanta adorado +De nobla gento, tiam por ĉi tio +La alta paro certe vin favoros +Kaj savos vin de la inferulinoj. +Jam en ĉi tiu sankta arbareto +Ja ne kuraĝas ili ekaperi. + +ORESTO. + +Almenaŭ morton havos mi trankvilan. + +PILADO. + +Sed mi alie pensas. Mi kunligis +La pasintaĵon kun la estontaĵo +Kaj ne mallerte solvis la misteron. +Tre povas esti, ke jam antaŭ longe +La dioj pri la granda far' decidis. +Diano certe volas forsaviĝi +De la sovaĝa bordo de l' barbaroj +Kaj de iliaj sangaj homoferoj; +Ni estas elektitaj, por plenumi +La belan faron, kaj jam nun mirinde +Ni estas devigitaj tion fari. + +ORESTO. + +Vi lerte interplektas la decidojn +De l' dioj kun la propraj viaj voloj. + +PILADO. + +Nu, kion do valoras homa saĝo, +Se ĝi ne penas lerte trapenetri +La volon de la dioj? Pezan ŝarĝon +Surmetas dioj sur la noblan homon, +Se li tro multe pekis, kaj por li +Destinas ili taskon, kiu ŝajnas +Al simplaj homoj tute ne solvebla. +Sed la heroo venkas, kaj pentfare +Li faras tiajn servojn, ke la mondo +Estonte lin adoras. + +ORESTO. + + Se la sorto +Al mi destinis vivi kaj agadi, +Ho, tiam iu dio liberigu +La frunton mian de l' kapturno, kiu +Sur glita, patrinsange makulita +Vojeto min al la mortintoj tiras; +Kompate li sekigu tiun fonton, +Per kiu el la vundoj de l' patrino +Konstante sur min ŝprucas la malbeno! + +PILADO. + +Atendu pli trankvile! La malbonon +Vi mem ja pligrandigas kaj vi prenas +Sur vin de la furioj la oficon. +Min lasu primediti, vi silentu! +Nur poste, bezonante por la ago +La fortojn kunigitajn, mi vin vokos, +Kaj kun kuraĝ' prudenta tiam ambaŭ +Alpaŝos ni al la efektivigo. + +ORESTO. + +Parolo de Uliso. + +PILADO. + + Vi ne moku! +Jes, ĉiu devas mem al si elekti +Heroon imitotan, se li volas +Atingi la Olimpon. Mi konfesas, +Ne pensas mi, ke ruzo kaj prudento +Makulas viron, kiu sin dediĉis +Al plenumado de kuraĝaj faroj. + +ORESTO. + +Mi ŝatas nur kuraĝon rektaniman. + +PILADO. + +Ne petis tial mi de vi konsilon. +Jam unu paŝon faris mi. Jam multe +Da scioj mi ellogis de l' gardistoj. +Mi scias jam, ke fremda, disimila +Virin' katenas tiun sangan leĝon; +Nur puran koron, preĝon, odorfumon +Al dioj ŝi oferas. Ŝian koron +Tre multe oni laŭdas; oni pensas, +Ke ŝi devenas de amazoninoj, +Ke ŝi forkuris, por ke ŝi per tio +Evitu ian grandan malfeliĉon. + +ORESTO. + +Videble nun potenco ŝia luma +La forton perdis pro la proksimeco +De la krimulo, kiun la malbeno +Ĉirkaŭas, kiel vasta nigra nokto. +La pia sangavido liberigas +De la katenoj la antikvan moron, +Por nin nun pereigi. La sovaĝa +Spirito de la reĝo nin mortigos; +Se li koleras, tiam nin virino +Ne povas savi. + +PILADO. + + Bone al ni estas, +Ke de virin' dependas nia sorto! +Ĉar viro, eĉ plej bona, kutimigas +Spiriton sian al la krueleco, +Kaj fine li eĉ leĝon al si faras +El tio, kion mem li abomenas, +Kaj la kutimo faras lin malmola +Kaj eĉ nerekonebla. Sed virino +Obstine ĉiam sekvas sian senton, +Kaj en la bono kaj en la malbono +Ŝi estas pli fidebla ... Ts! ŝi venas! +Nin lasu solaj! Mi ne devas tuj +Eldiri niajn nomojn aŭ konfidi +Al ŝi tro nesingarde nian sorton. +Foriru! Antaŭ ol ŝi ekdeziros +Kun vi paroli, mi kun vi parolos. + + + + +SCENO DUA. + +IFIGENIO. PILADO. + + +IFIGENIO. + +Fremdulo, diru, kiu kaj el kie +Vi estas. Mi vin trovas pli simila +Al greko, ol al skito. + (Ŝi deprenas liajn ĉenojn.) + Tre danĝera +La libereco estas, kiun mi +Nun al vi donas; ho, la bonaj dioj +Deturnu tion, kio vin minacas! + +PILADO. + +Ho, dolĉa voĉo! Agrablega sono +De l' hejma lingvo en la fremda lando! +La bluajn montojn de l' haven' patruja +Mi, la kaptito, vidas nun denove +Kun ĝojo antaŭ la okuloj miaj. +Ho jes, ho jes, mi ankaŭ estas greko! +Mi por momento tute ja forgesis, +Kiome mi bezonas vin, mi glutis +Per la okul' ĉielan la aperon. +Ho, se decido de pli alta forto +Ne ŝlosas vian buŝon, diru, diru, +El kiu el la grekaj niaj gentoj +Vi, dia ido, havas la devenon. + +IFIGENIO. + +Pastrino, kiun la diino mem +Por si elektis kaj al si dediĉis, +Parolas nun kun vi; ĉi tio devas +Al vi sufiĉi. Diru al mi, kiu +Vi estas, kia sorto malfeliĉa +Kun la kunul' vin tion ĉi venigis. + +PILADO. + +Facile mi rakonti al vi povas +La sorton, kiu pelas nin kruele. +Ho, se kun tia sama facileco +Vi povus nin ĝojigi per espero! +El Kret' ni estas, filoj de Adrasto: +Mi, la plej juna, nomas min Kefalo, +Li, la plej aĝa, estas Laodamas. +Kaj meze inter ni ankoraŭ estis +Alia frato, kruda kaj sovaĝa, +Kaj tiu jam en la infanaj ludoj +Ne lasis al ni pacon kaj konsenton. +Dum nia patro antaŭ Troj' batalis, +Kviete ni sekvadis la patrinon; +Sed kiam li kun riĉa hav' revenis +Kaj baldaŭ poste mortis, la disputo +Pri regno kaj heredo tuj disigis +La fratojn. Mi min tenis sur la flanko +De la plej aĝa. Tiu ĉi mortigis +La fraton. Kaj pro tiu sanga krimo +Lin la furioj pelas senripoze. +Sed al ĉi tiu senkultura bordo +Nin sendis Apolono kun espero. +En la sanktejo de l' fratino sia +Ordonis li al ni atendi helpon. +Nin oni kaptis kaj al vi venigis +Por oferfaro. Tion vi jam scias. + +IFIGENIO. + +Ĉu Trojo falis? Ho, karul', certigu! + +PILADO. + +Ĝi falis, jes. Kaj vi al ni certigu +La savon! Rapidigu vi la helpon, +De l' dio promesitan! Ekkompatu +Vi mian fraton! Diru al li baldaŭ +Bonkoran vorton! Tamen parolante +Kun li, vi lin indulgu, mi vin petas; +Ĉar ĝojo kaj dolor' kaj rememoro +Facile lian tutan internaĵon +Ekskuas tro danĝere; tiam baldaŭ +Frenezo febroforma lin atakas, +Animo lia bela kaj libera +Fariĝas tiam havo de l' furioj. + +IFIGENIO. + +Kiome ajn vi estas malfeliĉa, +Mi vin petegas, ĉion vi forgesu, +Ĝis vi sopiron mian kontentigos. + +PILADO. + +La alta urbo, kiu tra dek jaroj +La tutan grekan forton kontraŭstaris, +Prezentas nun ruinojn, kaj neniam +Ĝi releviĝos. Tamen multaj tomboj +De la plej bonaj grekoj nin devigas +Memori tiun bordon de l' barbaroj. +Aĥilo falis, kaj amiko lia ... + +IFIGENIO. + +Ho, diaj bildoj, vi fariĝis polvo! + +PILADO. + +Kaj Palamed', Telamonid' Ajakso +Jam la patrujan sunon ne revidis. + +IFIGENIO (al si mem). + +Pri mia patro li nenion diras +Kaj lin ne nomas inter la falintoj. +Ho jes! li vivas! Jes, mi lin revidos! +Ho, mia kor', esperu, mia koro! + +PILADO. + +Feliĉaj tamen estas tiuj miloj, +Kiuj la morton trovis en batalo! +Ĉar por la revenintoj dia mano +Preparis ne triumfon, sed teruron +Kaj tre malĝojan finon. Ĉu la voĉo +De l' homoj ne atingas vin? Ĉar kien +Ĝi nur atingi povas, ĝi disportas +La famon pri l' fariĝoj plej teruraj. +Ĉu la mizero do, kiu plenigas +Per ĝemoj ne ĉesantaj la palacon +Mikenan, al vi estas nekonata? +Kun helpo de Egisto tre perfide +Mortigis Klitemnestro sian edzon +Tuj en la tago, kiam li revenis!... +Ha, vi adoras tiun reĝan domon! +Mi vidas, via brusto vane penas +Impreson la teruran en si kaŝi. +Ĉu estas vi filino de amiko? +Ĉu vi naskiĝis en najbara urbo? +Ne kaŝu, ne koleru, ke l' unua +Teruron tiun mi al vi raportas. + +IFIGENIO. + +Ho diru, ho rakontu la detalojn +De la terura faro! + +PILADO. + + En la tago +De la reveno, kiam, sin baninte, +La reĝo volis preni sian veston +Konfide el la manoj de l' edzino, +La krimulino tiam sur lin ĵetis +Teksaĵon faldoriĉan kaj implikan; +Kaj dum li vane penis el la reto +Sin liberigi, perfidul' Egisto +Mortigis lin, kaj tiu granda princo +Kovrita iris al la malvivuloj. + +IFIGENIO. + +Kaj kian pagon la kunul' ricevis? + +PILADO. + +Kun regno liton, kion li jam havis. + +IFIGENIO. + +Volupto do ŝin pelis al la krimo? + +PILADO. + +Kaj forta sento de malnova venĝo. + +IFIGENIO. + +Per kio do la reĝo ŝin ofendis? + +PILADO. + +Per peza faro, kiu ŝin pravigus, +Se nur mortigo estus pravigebla. +Li al Aŭlido logis ŝin, kaj kiam +Diino per kontraŭblovantaj ventoj +Malhelpis forveturon de la grekoj, +Li tiam senkompate sian propran +Filinon la plej aĝan alkondukis +Al la altaro de Dian', kaj ŝin +Pro bon' de l' grekoj oni tiam buĉis. +Kaj tio en la koron de l' patrino +Enpremis tiel forte la malamon, +Ke ŝi facile cedis al Egisto +Kaj sian edzon ĵetis en pereon. + +IFIGENIO (sin kovrante). + +Sufiĉe! Nun vi baldaŭ min revidos. + +PILADO (sola). + +La sort' de l' reĝa domo ŝin videble +Profunde tuŝas. Kiu ajn ŝi estas, +Ŝi tute certe mem la reĝon konis. +Feliĉe do por ni, el alta domo +Ĉi tien oni vendis ŝin. Ho koro, +Ne batu tiel forte! Al la stelo, +De la espero, kiu ekbriletis, +Ni remu do kuraĝe kaj prudente! + + + + +AKTO TRIA. + + + + +SCENO UNUA. + +IFIGENIO. ORESTO. + + +IFIGENIO. + +Malfeliĉulo, mi vin senĉenigas, +Sed nur, ho ve! por sorto pli kruela. +La liberec', donata de la templo, +Simile al la lasta vivekbrilo +De malfacila malsanul', prezentas +Nur antaŭsignon de la morto. Tamen +Ĝis nun ankoraŭ mi ne povas diri +Kaj diri al mi mem mi ne kuraĝas, +Ke vi pereis! Kiel do mi povus +Per krima man' dediĉi vin al morto? +Kaj tamen tiel longe, dum mi restas +Pastrino de Dian', neniu havas +La rajton iel tuŝi vian kapon. +Sed se mi ne plenumos mian devon +Laŭ la postulo de l' kolera reĝo, +Li tiam inter miaj helpantinoj +Alian virgulinon pastrinigos, +Kaj tiam krom deziro plej varmega +Mi jam nenion povos al vi doni. +Ho, kara samlandan'! eĉ simpla sklavo, +Sur kiun lumis nia hejma suno, +En fremda land' tre kara al ni estas: +Kun kia do senlima ĝoj' kaj beno +Mi devas vin akcepti, kiuj dolĉe +Al mi alportis bildon de herooj, +De mi en infaneco adorataj, +Kaj kiuj mian plej internan koron +Konsolis per espero la plej bela. + +ORESTO. + +Ĉu vian nomon kaj devenon vian +Vi kaŝas kun intenco? aŭ ĉu eble +Mi povas scii, kiu disimile +Nun staras antaŭ mi? + +IFIGENIO. + + Vi min ekkonos. +Sed nun rakontu, kion via frato +Al mi ĝis nun sciigis nur duone,— +La pluan sorton de l' personoj, kiuj, +De Trojo reveninte, sur la sojlo +De sia propra dom' neatenditan +Fatalon trovis. Kvankam mi tre juna +Alvenis sur ĉi tiun fremdan bordon, +Sed mi ankoraŭ bone rememoras +La grandan timon kaj la grandan miron, +Kun kiu mi rigardis siatempe +Tiujn heroojn. Ili elveturis, +Kaj tiam ŝajnis, kvazaŭ la Olimpo +Subite malfermiĝis kaj la bildojn +De l' glora kaj mirinda mond' antikva +Malsupren sendis por la pereigo +De Iliono. Sed la plej majesta +El ĉiuj estis reĝ' Agamemnono! +Ho diru, ĉu li efektive falis +Per la perfido de edzino sia +Kaj de Egisto? + +ORESTO. + + Jes, vi diris veron! + +IFIGENIO. + +Ho, ve al vi, Mikeno malfeliĉa! +Tiele semis nepoj de Tantalo +Per plena man' malbenon post malbeno! +Simile al kreskaĵo senvalora, +Miloblan semon ĉirkaŭ si ĵetante, +Por nepoj kaj pranepoj ili kreis +Parencajn mortigantojn por eterna +Sovaĝa reciproka venĝemeco! +Malkovru ĉion, kion en la vortoj +De via frat' por mi ankoraŭ kovris +La ombro de l' teruro. Diru, kiel +La lasta filo de la granda gento, +La ĉarma knabo, certe destinita +Por iam fari venĝon por la patro,— +Kiele li, Oresto, trovis savon +En tiu sanga tago? Ĉu li ankaŭ +Pereis en la reto? Ĉu li vivas? +Ĉu li saviĝis? Ĉu Elektro vivas? + +ORESTO. + +Jes, ambaŭ vivas. + +IFIGENIO. + + Ho vi, ora suno, +Radiojn la plej belajn al mi pruntu +Kaj metu ilin kiel mian dankon +Al Jupitero antaŭ lian tronon! +Ĉar mi nur estas muta kaj malriĉa. + +ORESTO. + +Se vin kun tiu reĝa domo ligas +Intima ia ligo aŭ rilatoj, +Kiel kredigas via bela ĝojo, +Ho, tiam tenu forte vian koron! +Ĉar tre dolora estas por ĝojanto +Refalo tro subita en malĝojon. +Vi scias, mi ĝin vidas, nur la morton +De l' reĝ' Agamemnono. + +IFIGENIO. + + Kaj ĉu tio +Ne estas por mi scio tro sufiĉa? + +ORESTO. + +Vi scias nur duonon de l' mizero. + +IFIGENIO. + +Kaj kio plu? Orest', Elektro vivas? + +ORESTO. + +Pri Klitemnestro vi nenion timas? + +IFIGENIO. + +Ŝin ja nek timo, nek espero savos. + +ORESTO. + +Ŝi el la lando de l' esper' foriris. + +IFIGENIO. + +Ĉu do pentante ŝi sin mem mortigis? + +ORESTO. + +Ne! sed la propra sango ŝin mortigis. + +IFIGENIO. + +Parolu klare, ke mi plu ne serĉu! +La necerteco per flugil' malluma +Milfoje batas ĉirkaŭ mia kapo. + +ORESTO. + +La dioj do destinas, ke mi estu +La sciiganto de la faro, kiun +Mi tiel volus kaŝi por eterne +En la sensona regno de la nokto! +Al tio kontraŭ mia propra volo +Min nun devigas via ĉarma buŝo; +Ĝi tamen havas rajton, por postuli +Doloron ankaŭ; bone, ĝi ricevos. +En tiu tag', kiam la patro falis, +Elektro save kaŝis sian fraton; +Strofio, la bofrato de la patro, +Volonte lin akceptis kaj edukis +Lin kune kun la propra sia filo, +Pilado, kiu sin tre baldaŭ ligis +Kun la veninto per plej bela ligo +De la plej forta kora amikeco. +Kaj ju pli ili kreskis, des pli forte +En ili kreskis la deziro venĝi +La morton de la reĝo. Kaj sekrete, +En vestoj de fremduloj, ili venis +Mikenon, kvazaŭ por alporti tien +Sciigon pri la morto de Oresto +Kaj ankaŭ lian cindron. Ilin bone +Akceptis la reĝino, ili venis +Internen de la domo. Al Elektro +Orest' sin rekonigas; ŝi reblovas +En li la fajron de l' venĝemo, kiu +En la alesto sankta de l' patrino +Jam preskaŭ estingiĝis. En silento +Ŝi lin kondukas al la loko, kie +La patro falis, kie tre malforta +Malnova postesigno de la sango, +Jam preskaŭ tute plu ne rimarkebla, +La plankon, multefoje jam lavitan, +Ankoraŭ kolorigis. Tiam ŝi +Per sia fajra lango nun priskribis +Ĉiun detalon de la krima faro +Kaj sian sklavan kaj mizeran vivon, +La fierecon de la perfiduloj +Kaj la danĝerojn, kiuj la gefratojn +Ankoraŭ nun minacas de la flanko +De la patrin' duonpatriniĝinta. +Kaj tie al Oresto ŝi altrudis +Malnovan la ponardon, kiu tiom +En la Tantala dom' jam furiozis ... +Kaj propra fil' mortigis Klitemnestron ... + +IFIGENIO. + +Ho senmortuloj, vi, kiuj pasigas +Feliĉajn tagojn super puraj nuboj, +Ĉu nur por tio dum tre multaj jaroj +Vi min de ĉiuj homoj apartigis +Kaj tenis min en via proksimeco +Kaj sur min metis la oficon virgan +La sanktan fajron ĉiam subtenadi +Kaj la animon mian vi, simile +Al flamo, ĉiam direktadis supren, +Ke la terurojn de la domo mia +Eksentu mi nur iam pli malfrue, +Sed tiom pli profunde?—Ho, parolu +Al mi pri la junulo malfeliĉa! +Parolu pri Oresto! + +ORESTO. + +Ho, se jam oni povus nun rakonti +Pri lia morto! Kvazaŭ fermentante, +Leviĝis el la sang' de l' buĉitino +La ombro de l' patrino. +Al la filinoj de l' eterna nokto +Ĝi krias: “tenu firme, ne forlasu +La mortiginton de l' patrino! Pelu +Kaj persekutu la krimulon! Pelu! +Al vi li apartenas!”—Ili aŭdas, +Iliaj okulaĉoj ekrigardas +Ĉirkaŭe kun la agla avideco. +Kaj ili ekmoviĝas en la nigraj +Kavernoj, kaj el la anguloj venas +Senbrue tuj ilia sekvantaro, +La dubo kaj la pento. Antaŭ ili +Vapor' leviĝas el la Aĥerono; +El ĝiaj nebulringoj ekruliĝas +Ĉirkaŭe de la kapo de l' kulpulo +Senĉesa freneziga meditado +Pri l' faritaĵo. Tiam, rajtigitaj +Pereon porti, la inferulinoj +Elpaŝas sur la belan dian teron, +De kiu ilin antaŭ longa tempo +Forpelis la malbeno de la dioj. +Pied' ilia pelas la kuranton, +Ripozon ili donas nur momente, +Por tuj ataki kun teruro nova. + +IFIGENIO. + +Ho malfeliĉa, en la sama stato +Vi estas mem, kaj tial vi komprenas +Kiome li, malfeliĉul', suferas! + +ORESTO. + +Kion vi diras? Kia sama stato? + +IFIGENIO. + +Vin, kiel lin, ja premas fratmortigo; +Al mi jam tion diris via frato. + +ORESTO. + +Sufiĉe! La animo via granda +Per falsa vort' ne estu plu trompata! +Fremdulo por fremdulo povas teksi +Mensogon kaj ruzaĵon, por faligi +Lin en la reton; inter ni ekzistu +Nur vero! +Mi estas mem Oresto! Kaj ĉi tiu +Krimula kap' kliniĝas al la tombo +Kaj serĉas morton. Kaj en ĉia formo +Mi estas preta vole ĝin akcepti! +Ho, kiu ajn vi estas, mi al vi +Kaj al amiko mia malfeliĉa +Deziras savon; sed al mi la savon +Mi ne deziras. Se mi ne eraras, +Ĉi tie vi nur kontraŭvole restas; +Eltrovu do rimedon, por forkuri, +Sed min ĉi tie lasu. Mia korpo +Malsupren falu de la alta roko, +Ĝis maro fluu mia sang', portante +Malbenon al la bordo de l' barbaroj! +Vi iru, en la hejma greka lando +Komencu novan, pli feliĉan vivon! + (Li foriras.) + +IFIGENIO. + +Tiele do vi fine al mi venas, +Vi, Plenumiĝ', filino plej ravanta +De la plej granda patro! Ho, gigante +Nun antaŭ mi leviĝas via bildo! +Per la rigardo mia mi apenaŭ +Atingas viajn manojn, kiuj plenaj +De fruktoj kaj de benaj kronoj, portas +Trezorojn de Olimpo. Kiel oni +Ekkonas reĝon laŭ la grandmezuro +De l' donoj—ĉar la kvanto, kiun multaj +Jam nomus riĉo, al li devas ŝajni +Malgranda—tiel oni vin, ho dioj, +Rekonas laŭ la donoj tre ŝparataj, +Sed longe kaj saĝege preparataj. +Ĉar nur vi solaj scias, kio estas +Por ni utila, nur vi solaj vidas +La vastan regnon de la estonteco, +Dum antaŭ ni la steloj kaj nebuloj +Ĉiuvespere kovras la rigardon. +Trankvile vi aŭskultas nian preĝon, +Petantan pri sensaĝa rapideco, +Sed via man' neniam malmature +Deŝiras la ĉielajn orajn fruktojn; +Kaj ve al tiu, kiu ilin prenas +Perforte tro frutempe: la acida +Manĝaĵ' al li alportas nur la morton. +Ne lasu, ke la longe atendita +Feliĉ', apenaŭ iam esperita, +Simile al la ombro de amiko +Nun preterpasu vane, restigante +Trioblan suferadon kaj doloron! + +ORESTO (denove aliras al ŝi). + +Se vi pri vi kaj pri Pilado preĝas, +Ne citu mian nomon kun la viaj! +Ne savos vi krimulon, sed kun li +Dividos vi malbenon kaj mizeron. + +IFIGENIO. + +De via sort' dependas mia sorto. + +ORESTO. + +Neniel! Sola kaj sen akompano +Mi iru en la regnon de la morto. +Se eĉ per via propra kovrotuko +Vi kovros la kulpulon, vi ne kaŝos +Lin antaŭ la eterne-maldormantoj; +Alesto via, ho ĉielulino, +Flankigos ilin, sed ne fortimigos. +La teron de la sankta arbareto +Ne rajtas ili tuŝi arogante +Per la piedoj, sed de malproksime +De temp' al tempo aŭdas mi ilian +Teruran ridon. Tiel blekas lupoj +Ĉirkaŭe de la arb', sur kiun savis +Sin vojaĝanto. Ekster la arbaro +Ripozas ili, kvazaŭ sieĝante; +Sed se mi nur forlasos la arbaron, +Tuj ili ekleviĝos, balancante +Serpentajn siajn kapojn, aperigos +Ĉirkaŭe polvajn nubojn kaj pelados +Akiron sian pluen, sen ripozo. + +IFIGENIO. + +Ĉu povas vi aŭskulti bonan vorton? + +ORESTO. + +Ĝin ŝparu por amato de la dioj! + +IFIGENIO. + +Espero nova nun por vi eklumis. + +ORESTO. + +Tra fumo nur briletas antaŭ mi +La mortriver', vokante al infero. + +IFIGENIO. + +Ĉu vi fratinon havas nur Elektron? + +ORESTO. + +Nur ŝin mi konis; ĉar la pli maljunan +Frutempe prenis for el la mizero +De nia domo ŝia bona sorto, +En kiu ni nur teruraĵon vidis. +Ho, ne demandu plu kaj ne aligu +Vin al la Erinioj. Kun kruela +Plezuro ili de l' animo mia +La cindron blovas for kaj ne permesas, +Ke la plej lastaj karboj, kiuj restis +De la terura brul' de nia domo, +En mia kor' kviete estingiĝu. +Ĉu tiu fajr', intence incitata, +Nutrata per sulfuro de l' infero +Eterne en animo mia brulos? + +IFIGENIO. + +Mi dolĉan odoraĵon nun enportas +En tiun fajron. Pura spir' de amo +Per delikata blov' malvarmetigos +La ardon, kiu bakas vian bruston! +Oresto, mia kara! Ĉu ne povas +Vi min kompreni? Ĉu de l' akompano +De la teruraj diaj punantinoj +La sang' en viaj vejnoj elsekiĝis? +Ĉu el la kapo de Gorgon' penetris +Ŝtoniga sorĉo ĉiujn viajn membrojn? +Se elverŝita sango de patrino +Per surda voĉo vokas al infero,— +Ĉu pura bena vorto de fratino +Ne vokos dian helpon de Olimpo? + +ORESTO. + +Ĝi vokas! Ha, ĉu tiel vi deziras +Pereon mian? Ĉu en vi sin kaŝas +Diin' de venĝo? Kiu do vi estas, +Vi, kies voĉo kruelege turnas +La plej profundan mian internaĵon? + +IFIGENIO. + +Eksentu do la voĉon de la koro: +Orest'! ĝi estas mi, Ifigenio! +Mi vivas! + +ORESTO. + + Vi! + +IFIGENIO. + + Ho, frato! + +ORESTO. + + For! ho, for! +Ne tuŝu miajn buklojn! Ĉar, simile +Al la edziĝa vesto de Kreuzo, +Per nevenkebla fajro mi infektas. +Foriru! Kiel iam Herkuleso, +Mi devas preni morton izolite. + +IFIGENIO. + +Vi ne pereos! Ho, se mi nur povus +Trankvilan unu vorton de vi aŭdi! +Forigu mian dubon, ho, certigu, +Certigu al mi tute la feliĉon, +Pri kiu tiel longe mi petegis. +Ĉar rado de doloro kaj de ĝojo +En mia kor' ruliĝas. De l' fremdulo +Forpuŝas min la timo; sed plej forte +Min la interno tiras al la frato. + +ORESTO. + +Ĉu staras mi en templo de Lieo? +Ĉu furioza puŝo de pasio +Atakis nun subite la pastrinon? + +IFIGENIO. + +Ho, aŭdu min! Ho, vidu, kiel fine +Post longa, longa tempo mia koro +Nun malfermiĝis por la granda ĝojo, +Ke al la sola kaj al la plej kara +El ĉio, kio en la tuta mondo +Por mi ankoraŭ restis, mi nun povas +La kapon kisi; ke per miaj brakoj, +Ĝis nun nur al la vento etenditaj, +Mi fine vin nun povas ĉirkaŭpreni! +Ho, lasu! lasu! Ĉar eĉ de l' Parnaso +La fonto, kiu saltas en la valon, +Ne fluas tiel pure, tiel hele, +Kiel nun fluas senmezura ĝojo +El mia koro, fluas kaj ĉirkaŭas +Min kiel granda ondoplena maro. +Oresto! Ho, Oresto! Mia frato! + +ORESTO. + +Ne, bela nimfo, ne, mi ne konfidas +Al vi kaj viaj flatoj. Ne forgesu, +Dian' postulas servon la plej ĉastan; +Ŝi venĝas malsanktigon de la templo. +De mia brust' forigu vian brakon! +Kaj se vi volas doni al junulo +Savantan amon kaj lin feliĉigi, +Vin tiam turnu al amiko mia, +La viro pli valora. Jen li vagas +Sur la vojeto tie sur la roko; +Al li vi iru kaj al li vi donu +Konsilon bonan, sed min lasu for! + +IFIGENIO. + +Rekonsciiĝu, frato, kaj rekonu +La trovitinon! La ĉielan ĝojon, +La puran, ĉastan ĝojon de fratino +Ne nomu senprudenta volupteco! +Ho, dioj, prenu la manian kovron +For de okulo lia la rigida, +Ke la momento de l' plej alta ĝojo +Ne faru nin trioble malfeliĉaj! +Jen antaŭ vi ŝi staras, la fratino +De longe jam perdita. De l' altaro +Min la diino tiris for kaj savis +Ĉi tien min en sian propran templon. +Kaj vi, kaptita kaj oferbuĉota, +En la pastrino trovas la fratinon. + +ORESTO. + +Ho, malfeliĉa! Nun la suno vidu +De nia dom' la lastan teruraĵon! +Ĉu ne troviĝas tie ĉi Elektro? +Ŝi ankaŭ nun kun ni pereu kune, +Por ne daŭrigi sian vivon sole +Por sorto kaj suferoj pli turmentaj! +Pastrin', al la altaro min konduku: +La fratmortigo estas tradicio +Hereda en malnova nia gento; +Vin, dioj, dankas mi, ke vi decidis +Min pereigi fraŭle, sen infanoj. +Kaj vi de mi akceptu la konsilon, +Ne amu tro la sunon kaj la stelojn; +Ho, sekvu min en la malluman regnon! +Simile kiel drakoj sulfurmarĉaj +Sin en batal' englutas reciproke, +La furioza gento de Tantalo +Sin mem ekstermas; iru do kun mi +Malsupren seninfane kaj senkulpe! +Vi min rigardas kun kompato? Ĉesu! +Sammaniere serĉis Klitemnestro +Resonon en la kor' de sia filo; +Sed lia brako trafis ŝian bruston, +Kaj la patrino falis. Ho, aperu, +Spirito indignanta! Vi, furioj, +Alproksimiĝu per fermita rondo, +Rigardu la al vi agrablan dramon, +La plej teruran, kiun vi preparis! +Ne venĝo aŭ malamo nun akrigas +Ponardon sian: la fratin' amanta +Nun estas devigata doni morton. +Ne ploru! Ĝi ne estas via kulpo. +De mia infaneco mi nenion +Tiele amis, kiel vin mi povus +Nun ami, ho, fratino mia kara. +Jes, levu la ponardon, ne indulgu, +Disŝiru tiun bruston, donu vojon +Al la torentoj, kiuj en ĝi bolas! + (Li falas svene.) + +IFIGENIO. + +Elporti sola tiom da feliĉo +Kaj tiom da suferoj mi ne povas. +Pilado, kie estas vi, Pilado? +Alportu vian helpon, kara viro! + (Ŝi foriras serĉante.) + + + + +SCENO DUA. + +ORESTO (vekiĝante el la sveno kaj leviĝante). + + +Ankoraŭ unu! Donu do al mi +El Leta akvo lastan refreŝigan +Kalikon! Baldaŭ el la brust' elnaĝos +La lasta konvulsio de la vivo. +Tre baldaŭ la spirito mia fluos +Trankvile al la fonto de forgeso, +Al vi, fantomoj, al nebul' eterna. +Permesu, ke en via mezo trovu +Ripozon la pelita fil' de l' tero! +Mi aŭdas murmureton en la branĉoj, +El la krepusko venas ia bruo ... +La novan gaston vidi ili venas! +Ha, kia estas la anaro, kiu +Majeste iras, kvazaŭ princa domo? +Maljunaj, junaj, viroj kaj virinoj +Kviete marŝas. Disimilaj ŝajnas +Pasantaj la fantomoj. Jes, mi vidas, +Jen la prapatroj de la domo mia. +Atreo marŝas pace kun Tiesto; +La knaboj gaje ludas ĉirkaŭ ili. +Ĉu vin jam plu malpaco ne disigas? +Ĉu kune kun la lumo de la suno +La venĝo estingiĝis? Tiam min +Vi ankaŭ ja akceptos kaj mi povos +Aliĝi al solena via marŝo. +Bonvenon, patroj! Vin salutas Oresto, +La lasta viro de via gento; +Kion vi semis, li ĝin rikoltis: +Kun ŝarĝ' de malbeno li iras malsupren. +Sed malpli ĉi tie pezas la ŝarĝoj. +Prenu lin, prenu en vian anaron! +Mi estimas Atreon, mi estimas Tieston: +Ĉi tie ni ĉiuj perdis malamon.— +Al mi montru la patron, kiun mi vidis +Nur unu fojon en mia vivo! +Ĉu vi ĝi estas, la patro mia? +Kaj la patrinon vi ame kondukas? +Se donas la manon al vi Klitemnestro, +Tiam ankaŭ Oresto povas alpaŝi +Kaj diri al ŝi: vian filon rigardu!— +Vidu ambaŭ la filon! Akceptu lin bone! +Sur tero ja estis salut' de mortigo +La vorto signala en nia domo, +Kaj siajn ĝojojn la gento Tantala +Trovis nur transe de l' nokto eterna. +Vi vokas: Bonvenon! vi min akceptas! +Min konduku, mi petas, al la maljunulo, +Al la patro de l' gento! Kie li estas? +Mi volas lin vidi, la kapon la karan, +La adoratan, kiu sidadis +En konsiliĝ' kun la dioj senmortaj. +Ŝajnas, vi tremas, vi vin deturnas? +Ĉu li suferas, la diosimila? +Ho ve! la plej altaj la potenculoj +Per feraj ĉenoj la bruston heroan +Por teruraj turmentoj alforĝis! + + + + +SCENO TRIA. + +ORESTO. IFIGENIO. PILADO. + + +ORESTO. + +Ĉu ankaŭ vi jam venis malsupren? +Bonvenon, fratino! Sed mankas Elektro! +Ŝin ankaŭ sendu al ni plej baldaŭ +Ia bona dio per sago kompata! +Nur vin mi bedaŭras, malfeliĉa amiko! +Ho, venu, venu al la tron' de Plutono, +Kiel novaj gastoj ni salutu la mastron! + +IFIGENIO. + +Ho, vi, gefratoj, kiuj de l' ĉielo +En tag' kaj nokto al la homoj donas +La belan lumon, sed ne rajtas lumi +Al la mortintoj,—savu nin, gefratojn! +Ho, vi Diano, kiu vian fraton +Amegas pli ol ĉion en la mondo +Kaj la vizaĝon virgan kun sopiro +Direktas al eterna lia lumo,— +Ne lasu do, ke mia sola frato, +Malfrue retrovita, furiozu +En la mallumo de la frenezeco! +Se via vol', pro kiu vi ĉi tie +Min kaŝis, nun jam estas plenumita, +Se min per li kaj lin per mi vi volas +Mirakle savi, tiam liberigu +Lin de l' katenoj de l' malbeno lia, +Ke la tre kara tempo de la savo +Por ĉiam ne forflugu! + +PILADO. + +Ĉu vi rekonas nin? Ĉu vi rekonas +La sanktan arbareton kaj la lumon? +Ĝi ja ne povus lumi por mortintoj! +Ĉu sentas vi la brakojn de l' amiko +Kaj de l' fratino, kiuj vin ankoraŭ +En plena vivo tenas? Palpu forte! +Ne estas ni fantomoj. Konvinkiĝu! +Rekonsciiĝu! Ĉiu minuteto +Nun estas kara; nia savo pendas +Nun sur faden' malforta, kiun ŝpinas +Por ni, videble, ia bona Parko. + +ORESTO (al Ifigenio). + +Ho, lasu min je la unua fojo +En viaj brakoj ĝui puran ĝojon! +Vi, dioj, kiuj kun potenco flama +La ŝarĝon de l' nubegoj liberigas +Kaj la sopire petegitan pluvon +Kun bruo de ventego kaj de tondro +Sovaĝtorente verŝas sur la teron, +Sed baldaŭ la teruron de la homoj +Vi faras beno kaj la timon ŝanĝas +En ĝojon kaj en laŭtan dankon, kiam +En gutoj de folioj freŝegitaj +La nova sun' miloble speguliĝas +Kaj per afabla man' Iriso ŝiras +La grizan kovron de la lastaj nuboj: +Ho, lasu ankaŭ min nun en la brakoj +De la fratino, ĉe l' fidela brusto +De la amik' kun plena danko ĝui +Kaj teni, kion vi al mi donacis! +Forfalas la malbeno, tion diras +Al mi la koro; jam la Eŭmenidoj +Returne kuras nun al la Tartaro +Kaj tondre fermas feran la pordegon. +La ter' elspiras freŝon bonodoran +Kaj min invitas nove aspiradi +Al ĝoj' de l' vivo kaj al grandaj faroj. + +PILADO. + +Rapidu, ĉar la tempo baldaŭ pasos! +La vento, kiu blovos niajn velojn, +Nur ĝi forportu nian plenan ĝojon +Al la Olimpo. Nun ni devas nepre +Rapide konsiliĝi kaj decidi. + + + + +AKTO KVARA. + + + + +SCENO UNUA. + +IFIGENIO (sola). + + + Se por mortemulo + La dioj destinas + Tre multajn konfuzojn + Kaj por li preparas + Skuantan transiron + De ĝoj' al doloro, + De suferoj al ĝojo: + Tiam apud la urbo + Aŭ sur bord' malproksima + Ili por li edukas + Amikon trankvilan, + Ke en hor' de mizero + Estu preta la helpo. +Ho, benu, dioj, benu vi Piladon +Kaj benu ĉiun lian entreprenon! +Li estas forta brako en batalo, +Li estas luma saĝo en kunveno, +Ĉar tre trankvilan havas li animon +Kaj al la suferantoj li alportas +Konsilon kaj en ĝusta tempo helpon. +Min li forŝiris de la frato, kiun +Mi kun ador' senfine rigardadis, +Mi ĝojis kaj mi ĝuis, mi ne povis +Satiĝi de l' feliĉo mia propra, +Mi lin el miaj brakoj ne ellasis, +Kaj mi ne sentis la danĝeron, kiu +Ĉirkaŭis nin kaj estis tre proksima. +Nun ili, por plenumi la intencon, +Jam iras al la mara bordo, kie, +Kaŝite en la golf', ilia ŝipo +Atendas nur la signon. Kaj al mi +Prudentajn vortojn ili en la buŝon +Enmetis kaj instruis min, kiele +Mi al la reĝ' respondu, se li sendos +Insiste ekpostuli la oferon. +Mi vidas, mi min devas lasi gvidi +Simile al infano; mi ne lernis +Inside aŭ per ruz' ion akiri. +Ho ve al mensogantoj! La mensogo +Neniam liberigas nian bruston +Simile al la vortoj de la vero; +Ĝi ne konsolas nin, ĝi nur turmentas +La homon, kiu ĝin sekrete forĝas, +Kaj kiel sago, kiun en la flugo +Potenca dio kaptas kaj rebatas, +Ĝi celon ne atingas, sed resaltas +Kaj trafas tiun, kiu ĝin elpafis. +Ho, pezaj zorgoj premas mian bruston. +Ĉu eble sur la ter' nesanktigita +De l' bordo nun denove la furio +Atakis plej kruele mian fraton? +Ĉu eble ili estas malkaŝitaj? +Ha, ŝajnas, ke armitoj proksimiĝas! +Ha, jen! Jen kuriero de la reĝo +Ĉi tien venas per rapidaj paŝoj. +La koro en mi batas, la animo +Kovriĝas per nebulo, kiam mi +Nun devas ekrigardi la vizaĝon +De l' vir', al kiu devas mi mensogi. + + + + +SCENO DUA. + +IFIGENIO. ARKAS. + + +ARKAS. + +Rapidu, ho pastrin', kun la ofero! +La reĝ' atendas, la popol' postulas. + +IFIGENIO. + +Mi volus tuj plenumi mian devon, +Sed ve, malhelpo neantaŭvidita +Stariĝis inter mi kaj la plenumo. + +ARKAS. + +Ha, kio baras reĝan la ordonon? + +IFIGENIO. + +Okazo, kiu ne de ni dependas. + +ARKAS. + +Rakontu, ke mi tuj al li raportu, +Ĉar li decidis jam, ke ambaŭ mortu. + +IFIGENIO. + +La dioj ĝin ankoraŭ ne decidis. +El tiuj viroj la plej aĝa portas +Sur si la kulpon de parencmortigo. +Lin la furioj venĝe persekutas, +Kaj eĉ en la interno de la templo +Atakis lin malsano la kruela +Kaj malsanktigis la plej puran lokon. +Mi nun kun virgulinoj miaj iras, +Por per lavado en la pura maro +Laŭ la misteraj leĝoj de la pastroj +La bildon de l' diino resanktigi. +Neniu nin malhelpu en la iro. + +ARKAS. + +Mi iros tuj raporti al la reĝo +Pri la malhelpo; la ceremonion +Vi ne komencu, ĝis li ĝin permesos. + +IFIGENIO. + +Ĝi estas nur afero de l' pastrino. + +ARKAS. + +La gravan fakton reĝo devas scii. + +IFIGENIO. + +Sed lia vol' nenion povas ŝanĝi. + +ARKAS. + +Pro formo potenculon ni demandas. + +IFIGENIO. + +Ne trudu, kion devus mi rifuzi. + +ARKAS. + +Konsentu tion, kio estas bona. + +IFIGENIO. + +Mi cedos, se ne tro vi malrapidos. + +ARKAS. + +Mi post momento estos ĉe la reĝo +Kaj tuj returne kun la vortoj liaj. +Ho, se mi ankaŭ povus al li porti +Sciigon, kiu ĉion klare solvus! +Ho ve, ke vi ne sekvis la konsilon +De fidelulo! + +IFIGENIO. + +Volonte ja mi faris, kion povis. + +ARKAS. + +Ankoraŭ nun vi povas ĉion ŝanĝi. + +IFIGENIO. + +De mia volo tio ne dependas. + +ARKAS. + +Neplaĉantaĵon trovas vi ne ebla. + +IFIGENIO. + +Vi trovas ebla, kion vi deziras. + +ARKAS. + +Ĉu ĉion tiel pesas vi trankvile? + +IFIGENIO. + +Mi lasis la decidon al la dioj. + +ARKAS. + +Sed ili ja la homojn savas home. + +IFIGENIO. + +Mi faros ĉion, kion ili diros. + +ARKAS. + +Ho, kredu, ĉio nur de vi dependas. +Nur la kolera stato de la reĝo +Al ambaŭ la fremduloj donas morton. +Jam de tre longe la militistaro +Dekutimiĝis de l' oferoj sangaj. +Eĉ multaj, kiujn malamika sorto +Al fremda bordo pelis, sentis mem +La tutan ĉarmon, tutan la diecon, +Se la vaganton en la fremda lando +Renkontas bondezira kaj afabla +Vizaĝo homa. Ho, ne tiru for +De ni la bonon, kiu por ni ĉiuj +De vi dependas! Kion vi komencis, +Vi povas ja facile alfinigi; +Ĉar la mildeco, kiu de l' ĉielo +En homa formo venas sur la teron, +Nenie pli rapide al si regnon +Konstruas, ol en tiu loko, kie +Sovaĝe kaj konfuze nova gento, +Plenega de kuraĝo kaj de forto, +Gvidata per la propraj antaŭsentoj, +La ŝarĝojn de la homa vivo portas. + +IFIGENIO. + +Ne skuu la animon mian, kiun +Laŭ via vol' direkti vi ne povas. + +ARKAS. + +Dum temp' ankoraŭ estas, oni ŝparas +Nek penon, nek admonon ripetatan. + +IFIGENIO. + +Al vi klopodojn kaj al mi suferojn +Vi kaŭzas, tamen ambaŭ estas vanaj. + +ARKAS. + +De la suferoj mi nun petas helpon, +Ĉar plej amike ili ja konsilas. + +IFIGENIO. + +Kruele ili ŝiras mian koron, +Sed la malvolon ili ne ekstermas. + +ARKAS. + +Ĉu povas nobla kor' malvolon havi +Por bono, kiun nobla hom' proponas? + +IFIGENIO. + +Jes, se la nobla hom' anstataŭ danko +Min mem akiri malkonvene volas. + +ARKAS. + +Se iu ne deziras, tre facile +Li ĉiam trovas vortojn de praviĝo. +Mi pri l' oferoj al la reĝ' raportos. +Ho, se vi en la kor' al vi ripetus, +Kiele noble li kun vi agadis +De via veno ĝis la nuna tago! + + + + +SCENO TRIA. + +IFIGENIO (sola). + + +De la parol' de tiu viro nun +En plej malĝusta tempo mia koro +Subite returniĝis. Mi ektimas! +Ĉar kiel ondoj en potenca kresko +La rokojn superverŝas, kiuj staras +Ĉe l' bordo en la sablo, tiel fluo +De ĝojo mian koron tute kovris. +Mi en la brakoj tenis neeblaĵon. +Nun al mi ŝajnis, ke denove nubo +Kviete min ĉirkaŭas, de la tero +Min levas kaj min dolĉe endormigas, +Simile kiel tiam, kiam min +La brako de l' diin' savante kaptis. +La fraton mian kaptis mia koro +Per sia tuta forto; mi aŭskultis +Nur la konsilon de l' amiko lia; +Nur ilin savi estis la enhavo +De miaj pensoj. Kiel la ŝipano +Volonte sin deturnas de la rifoj +De negastama kaj dezerta lando, +Mi tiel de Taŭrido min deturnis. +Sed nun la voĉo de l' fidela viro +Min ree vekis, min rememorigis, +Ke ankaŭ ĉi mi ja forlasas homojn. +Duoble abomena nun fariĝas +Por mi la trompo. Ho, animo mia, +Retrankviliĝu! Ĉu vi nun komencas +Dubeme ŝanceliĝi? Ne! la teron +De la soleco devas vi forlasi! +Enŝipigitan kaptos vin la ondoj +Per sia balancado,—nun pro timo +Vi nek la mondon, nek vin mem rekonas. + + + + +SCENO KVARA. + +IFIGENIO. PILADO. + + +PILADO. + +Ha, kie estas ŝi, ke mi rapidu +Al ŝi alporti ĝojan la sciigon +Pri nia savo! + +IFIGENIO. + + Vidu, jen mi estas, +De zorgoj premegata, mi atendas +Nun la konsolon, kiun vi promesas. + +PILADO. + +La frato resaniĝis! La ŝtonecan +Ekstersanktejan teron kaj la bordon +Atingis ni en gaja parolado. +Ni ne rimarkis, kiam ni forlasis +La arbareton. Ĉiam pli ravante +La bela flamo de junec' ĉirkaŭis +La buklan lian kapon. Hele brilis +Kuraĝe kaj espere la okuloj, +Kaj lia kor' libere sin fordonis +Plenege al la ĝojo kaj plezuro. +Ke vin kaj min li baldaŭ povos savi. + +IFIGENIO. + +Benata estu! De la lipo, kiu +Eldiris tiajn feliĉigajn vortojn, +Neniam sonu tono de suferoj! + +PILADO. + +Aŭskultu plu; feliĉo kiel princo +Kun bela sekvantaro ĉiam marŝas. +La kamaradojn ankaŭ ni retrovis; +En roka golf' la ŝipon ili kaŝis +Kaj sidis atendante kaj malĝoje. +Apenaŭ ekvidinte vian fraton, +Ekkriis ili ĝoje, kaj insiste +La ŝipanaro petis rapidigi +La forveturon. Ĉiu man' sopiras +Remilon, kaj eĉ vento, de ni ĉiuj +Tuj rimarkita, ĉarmajn la flugilojn +Etendis kaj ekblovis de la bordo. +Ni do rapidu, kaj vi tuj konduku +Min al la templo, lasu min eniri +Kaj kapti respektege la objekton +De nia celo! Mi sufiĉos sola, +Por porti for sur miaj fortaj ŝultroj +La bildon de l' diino; kiel forte +Mi sopiregas la celitan ŝarĝon! + (Ĉe la lastaj vortoj li sin direktas al la + templo, ne rimarkante, ke Ifigenio lin ne + sekvas; sed baldaŭ li sin returnas.) +Vi staras sendecide! Vi silentas! +Vi ŝajnas konfuzita! Ĉu aperis +Barante ia nova malfeliĉo? +Ho, diru, ĉu vi al la reĝ' raportis +La vortojn, kiujn ni interkonsentis? + +IFIGENIO. + +Jes, kara viro; sed vi min insultos. +Mi sentas jam silentan la riproĉon! +Sendito de la reĝo al mi venis, +Kaj kion vi al mi instruis, tion +Mi al li diris. Ŝajnas, ke li estis +Tre mirigita, kaj li tre insistis, +Ke pri l' malofta la ceremonio +Raporton oni faru al la reĝo +Kaj aŭdu lian volon; kaj mi nun +Atendas la revenon de l' sendito. + +PILADO. + +Ho, ve al ni! Renovigita flugas +Nun la danĝero ĉirkaŭ niaj kapoj! +Nu, kial do vi vin ne kovris saĝe +Per rajtoj de pastrino? + +IFIGENIO. + + Mi neniam +Kovrilon faris el la pastra rajto. + +PILADO. + +Ho, tiam vin kaj nin, animo pura, +Vi pereigos. Kial mi ne pensis +Pri ĝi antaŭe kaj vin ne instruis +Eviti ankaŭ tiun ĉi postulon! + +IFIGENIO. + +Nur min insultu! Mi nur estas kulpa, +Mi tion sentas; tamen mi ne povis +Rifuzi al la vir', kiu postulis +Prudente tion, kion mia koro +Ne povis ja ne trovi tute prava. + +PILADO. + +La stato nun fariĝis pli danĝera; +Sed ankaŭ tiel ni ne devas perdi +Kuraĝon, aŭ per agoj neprudentaj +Aŭ tro rapidaj mem nin elperfidi. +Trankvile nun atendu la revenon +De la sendito, kaj post liaj vortoj +Vi staru forte, kion ajn li diros! +Ĉar la aranĝo de sanktigaj faroj +Ja estas ne afero de la reĝo, +Sed de l' pastrino. Kaj se li deziros +Ekvidi la fremdulon, kiun peze +Atakis konvulsioj de frenezo, +Rifuzu sub preteksto, ke vi tenas +Nin ambaŭ nun kaŝitaj en la templo. +Tiele vi al ni la eblon donos, +Ke, forportante sanktan la trezoron +For de l' popolo kruda kaj barbara, +Rapide ni forkuru kaj saviĝu. +Plej bonajn signojn sendas Apolono, +Kaj antaŭ ol ni pie la kondiĉon +Plenumis, li al ni jam aperigis +Favoron sian, kiun li promesis. +Oresto liberiĝis kaj saniĝis! +Kun li, kun nia kara liberulo, +Konduku nin, ho vi, favoraj ventoj, +Al la insulo roka, kie loĝas +La dio! Kaj tuj poste al Mikeno, +Ke ĝi revivu, ke nun el la cindro +De ĝiaj estingitaj fajrolokoj +La patraj dioj ĝoje releviĝu +Kaj bela fajro lumu nun denove +Por ili. Via mano la unua +Por ili ŝutos el la oraj vazoj +Incenson. Trans la sojlon vi enportos +Denove savon, ĝojon, novan vivon, +Kaj la malbenon vi malaperigos, +Kaj vian familion vi ornamos +Per novaj, freŝaj floroj de la vivo. + +IFIGENIO. + +Ho, kiam mi vin aŭdas, mia kara, +Tuj mia kor', trafita de l' radio +De viaj vortoj, turnas sin feliĉe +Al dolĉa la konsolo, kiel floro +Sin turnas al la suno. Kian ĝojon +Alportas firmaj vortoj de amiko +Apudestanta! tiuj vortoj havas +Ĉielan forton, dum solulo falas +Sub ŝarĝ' de sia propra meditado! +Ŝlositaj en la brusto, maturiĝas +Nur malfacile kaj tre malrapide +La pensoj kaj decidoj, sed alesto +De kara homo ilin tre facile +Disvolvas. + +PILADO. + + Nun adiaŭ! Mi rapidos +Nun trankviligi la amikojn, kiuj +Atendas sopirante. Poste baldaŭ +Ĉi tien mi revenos kaj, kaŝita +En arbetaĵ' de roko, mi atendos +De vi signalon.—Tamen diru, kial +Vi nun meditas? Vian frunton kovris +Subite ia ombro de malĝojo. + +IFIGENIO. + +Pardonu! Kiel la senpezaj nuboj +Antaŭe de la suno, tiel flugas +Malgranda zorgo antaŭ mia koro. + +PILADO. + +Ne timu! Nur por trompi la danĝero +Sin ligis kun la timo. Ambaŭ estas +Kunuloj. + +IFIGENIO. + + Tamen ne malnobla estas +La zorgo, kiu penas min averti, +Ke mi ne trompu mian reĝon, kiu +Por mi fariĝis kvazaŭ dua patro. + +PILADO. + +La homon, kiu buĉas vian fraton! + +IFIGENIO. + +La homon, kiu faris al mi bonon. + +PILADO. + +Se la neces' ordonas, ĝi ne estas +Maldanko. + +IFIGENIO. + + Tamen restas ĝi maldanko; +Nur la neces' ĝin senkulpigas. + +PILADO. + + Prava +Vi estas antaŭ dioj, antaŭ homoj. + +IFIGENIO. + +Sed mia propra koro ne silentas. + +PILADO. + +Tro-severeco estas fiereco. + +IFIGENIO. + +Mi tion ne esploras, mi nur sentas. + +PILADO. + +Kun ĝusta sent' vi devas vin adori. + +IFIGENIO. + +Feliĉa estas kor' nur tute pura. + +PILADO. + +Vi tia vin konservis en la templo; +La vivo nin instruas esti malpli +Severa kontraŭ ni kaj la aliaj; +Vi ankaŭ tion lernos. Tiel strange +La homa gento estas konstruita, +Tiele ĉio estas reciproke +Interplektita kaj interligita, +Ke en si mem aŭ kun aliaj homoj +Neniu povas resti tute pura +Aŭ senkonfuza. Ni ne devas esti +Juĝantoj pri ni mem. La homo devas +Nur marŝi kaj observi sian vojon; +Ĉar tre malofte homo ĝuste taksas +Faritajn siajn farojn, sed li preskaŭ +Neniam scias taksi la faratajn. + +IFIGENIO. + +Vi preskaŭ min konvinkis. + +PILADO. + + Sed por kio +Konvinki, se elekto ne ekzistas? +Por savi fraton, vin kaj la amikon, +Nur unu voj' ekzistas; tial restas +Nur la demand', ĉu ni la vojon iras? + +IFIGENIO. + +Ho, lasu min heziti! ĉar vi mem +Ne farus kun anima trankvileco +Tielan maljustaĵon kontraŭ homo, +De kiu vi ricevis nur bonfarojn. + +PILADO. + +Se ni pereos, tiam vin atendas +Riproĉo pli severa, kondukanta +Al malesper'. Vi certe ne kutimis +Suferi perdojn, se nun, por eviti +Grandegan malfeliĉon, vi ne volas +Oferi eĉ vorteton de malvero. + +IFIGENIO. + +Ho, se mi en mi portus viran koron, +Por kiu, se ĝi ion jam decidis, +Aliaj ĉiuj voĉoj restas mutaj! + +PILADO. + +Vi vane ŝanceliĝas. Nun ordonas +La fera mano de la neceseco, +Kaj ĝia serioza signo estas +Plej alta leĝo, kiun eĉ la dioj +Obei devas. La nekonsilebla +Fratino de l' eterna sorto regas +Silente. Se sur vin ĝi ion metis, +Vi tion portu! kaj se ĝi ordonis, +Plenumu sendispute. La ceteran +Vi ĉion scias. Baldaŭ mi revenos, +Por preni el la sankta via mano +De nia sav' la belan sigelilon. + + + + +SCENO KVINA. + +IFIGENIO (sola). + + +Mi sekvu lin; ĉar mi la miajn vidas +Urĝante en danĝero. Tamen ve! +La propra mia sorto min timigas. +Ĉu mi ne savu la esperon, kiun +Mi en soleco tiel bele nutris? +Ĉu la malbeno daŭru do eterne? +Ĉu tiu gent' neniam sin relevu +Kun nova beno? Ĉio ja forpasas! +Feliĉo la plej bona kaj de l' vivo +Plej belaj fortoj fine malaperas! +Pro kio do malben' ne malaperus? +Ĉu tie ĉi kaŝita, deŝirita +De la kuranta sort' de mia domo, +Mi vane do esperis, ke mi iam +Per pura mano kaj per pura koro +La makulitan domon senpekigos? +Apenaŭ mia frat' en miaj brakoj +De sufereg' mirakle resaniĝas, +Apenaŭ longe sopirita ŝipo +Alproksimiĝas, por min forkonduki +Al la haveno de la hejma lando,— +La surda neceseco sur min metas +Per fera mano jam duoblan krimon: +Forrabi sanktan, al mi konfiditan +Kaj adoratan bildon kaj samtempe +Fripone trompi viron, kiu zorgis +Pri mia vivo kaj pri mia sorto. +Ho, mi jam timas, ke en mia koro +Ekĝermi iam povas abomeno, +Ke la malam' profunda de l' titanoj +Rilate al la dioj de Olimpo +Jam ankaŭ mian delikatan bruston +Ekkaptus per ungegoj de vulturo! +Ho, bonaj dioj, savu min kaj savu +En la animo mia vian bildon! +En la oreloj la malnova kanto, +Jam forgesita, nun al mi resonas, +La kanto, kiun kantis kun teruro +La Parkoj, kiam de la ora seĝo +Tantalo falis. Ili mem suferis +Kun la amiko. En ilia brusto +Ventego bruis, kaj terura estis +Ilia kanto. En la infaneco +Mi aŭdis ĝin de mia vartistino; +Mi bone ĝin memoras. + + Ho, gento de homoj, +Vi timu la diojn, +Ĉar ili regadon +Eterne posedas +Kaj povas ĝin uzi +Laŭ sia bontrovo. + + Plej timu la homo, +Se dioj lin levis! +Sur rifoj kaj nuboj +Jen staras la seĝoj +Ĉe tabloj el oro. + + Aperas malpaco, +Kaj falas la gastoj +Kun hont' kaj ofendoj +En noktajn profundojn +Kaj tie ligitaj +Atendas nur vane +Justecon kaj juĝon. + + Sed restas la mastroj +En festoj eternaj +Ĉe l' tabloj el oro. +Kaj el la abismoj +La spir' de l' titanoj +Ofere falintaj +Per fumaj nubetoj +Al ili leviĝas. + + Kaj ili deturnas +Benantan okulon +De tuta la gento, +Kaj eĉ en la nepo +La iam amitaj +La trajtoj de l' avo +Jam ilin incitas. + + Tiel kantis la Parkoj; +Kaj la ekzilito +En noktaj kavernoj +Aŭskultas la kanton +Kaj, pri la infanoj +Kaj nepoj pensante, +Balancas la kapon. + + + + +AKTO KVINA. + + + + +SCENO UNUA. + +TOAS. ARKAS. + + +ARKAS. + +Mi devas kun konfuz' al vi konfesi, +Ke mi ne scias, kien la suspekton +Mi devas nun direkti. Ĉu ĝi estas +Ruzaĵo de l' kaptitoj, kiuj penas +Sekrete kuri for? Ĉu la pastrino +Al ili donas helpon? Pli kaj pli +La famo kreskas, ke la ŝipo, kiu +Al ni alportis ambaŭ la fremdulojn, +Ankoraŭ ie staras en la golfo; +Kaj tiu frenezeco de la viro, +Kaj tiu resanktigo, la preteksto +De la prokrasto, vekas ĉiam pli +Suspekton kaj postulas singardecon. + +TOAS. + +Rapide al ni venu la pastrino! +Kaj poste iru, akre kaj rapide +Esploru, serĉu sur la tuta bordo, +De l' promontoro ĝis la arbareto +De la diin'. Sed sanktan la profundon +Respektu; nur embuskon saĝe faru, +Ataku la fremdulojn kaj, trovinte, +Laŭ la kutimo via ilin kaptu. + + + + +SCENO DUA. + +TOAS (sola). + + +Terure nun alternas la kolero +En mia kor': jen kontraŭ ŝi, en kiu +Mi vidis tiel puran sanktulinon, +Jen kontraŭ mi, ĉar per malsevereco +Kaj per boneco mi ŝin mem edukis +Por la perfido. Homo tre facile +Alkutimiĝas al la sklava stato +Kaj baldaŭ lernas plenan obeadon, +Se oni lian tutan liberecon +Forprenas. Jes, se en la krudan manon +De la prapatroj miaj ŝi enfalus, +Ŝi estus ĝoja, se ŝi mem saviĝus, +Ŝi danke alte ŝatus sian sorton +Kaj antaŭ la altaro fremdan sangon +Volonte verŝus, kaj la necesaĵon +Ŝi nomus sankta devo. Dume nun +En ŝia brust' boneco mia naskas +Deziron arogantan. Vane mi +Esperis, ke mi ŝin al mi alligos; +Ŝi mem por si preparas sian sorton. +Per flatoj ŝi akiris mian koron; +Se al la flatoj nun mi kontraŭstaros, +Ŝi per ruzaĵo kaj per trompo serĉos +Al si la vojon, kaj boneco mia +Al ŝi aperas kiel posedaĵo, +De longe jam al ŝi apartenanta. + + + + +SCENO TRIA. + +IFIGENIO. TOAS. + + +IFIGENIO. + +Vi vokas! Kio vin al ni venigas? + +TOAS. + +Oferon vi prokrastis; diru, kial? + +IFIGENIO. + +Al Arkas ĉion klare mi rakontis. + +TOAS. + +De vi mi volus tion aŭdi. + +IFIGENIO. + + Tempon +Al vi Diano donas, por pripensi. + +TOAS. + +Mi pensas, ke ĉi tiu tempo estas +Tre taŭga por vi mem. + +IFIGENIO. + + Se via koro +En la decid' kruela rigidiĝis, +Por kio do vi venis? Reĝo, kiu +Postulas kruelaĵon, povas trovi +Sufiĉe da servantoj, kiuj ĝoje +Por rekompenco prenos sur sin mem +Duonon de l' malbeno, kaj la reĝo +Almenaŭ ŝajne restus senmakula. +En peza nubo faras Jupitero +Decidojn, kaj sendatoj liaj portas +Pereon al la kapoj malfeliĉaj; +Sed li trankvile marŝas en la altoj, +Neatingebla dio en ventego. + +TOAS. + +La sankta lipo kantas nun sovaĝe. + +IFIGENIO. + +Ne la pastrino nun al vi parolas, +Sed la filino de Agamemnono. +De nekonata virgulin' la vorto +Sanktecon por vi havis; nun subite +Al la princino volas vi ordoni? +Ho, ne! De la plej fruaj miaj jaroj +Mi lernis obeadon, en komenco +Al la gepatroj, poste al diino, +Kaj plej libera mi min ĉiam sentis +En obeado; tamen submetiĝi +Al kruda vorto kaj ordon' kruela +De viro—tion mi neniam lernis. + +TOAS. + +Ne mi—malnova leĝ' al vi ordonas. + +IFIGENIO. + +Avide ni alligas nin al leĝo, +Se la pasion nian ĝi favoras. +Al mi alia, pli malnova leĝo +Parolas kaj ordonas kontraŭstari: +La leĝo, kiu diras, ke fremdulo +Por ĉiu homo devas esti sankta. + +TOAS. + +Videble la kaptitoj por vi estas +Tre karaj; ĉar de granda ekscitiĝo +Vi la plej ĉefan vorton de l' saĝeco +Forgesas, kiu diras: ne incitu +La potenculon! + +IFIGENIO. + + Sed ĉu mi parolas, +Ĉu mi silentas, vi ja scias, kio +En mia koro estas nun kaj ĉiam. +Ĉu rememoro pri egala sorto +Ne naskas la kompaton en la koro? +Kaj tiom pli en mia kor'! En ili +Min mem mi vidas. Antaŭ la altaro +Mi mem ja tremis, kaj la frua morto +Solene min ĉirkaŭis genuantan; +Jam la tranĉil' ekbrilis, por trabori +La bruston, plenan de bolanta vivo, +Teruro trapenetris mian koron, +Mi fermis la okulojn, kaj—mirakle +Mi trovis savon. Se al ni la dioj +Favore sendis savon kontraŭ morto, +Ĉu ĝi ne estas nia sankta devo +Repagi tion al malfeliĉuloj? +Vi tion scias, vi min konas, tamen +Vi volas nun perforte min devigi! + +TOAS. + +Obeu la oficon, ne la reĝon! + +IFIGENIO. + +Ha, ĉesu! ne beligu la perforton, +Ĝojantan de virina malforteco! +Libera mi naskiĝis, kiel viro. +Se nun la filo de Agamemnono +Troviĝus antaŭ vi kaj vi altrudus +Al li postulon, kiun vi ne devas: +Li ankaŭ havas glavon, havas brakon, +Por siajn rajtojn antaŭ vi defendi. +Sed mi nenion havas krom la vortoj, +Kaj nobla viro devas dece ŝati +La vorton de virino. + +TOAS. + + Mi ĝin ŝatas +Pli, ol mi ŝatus glavon de la frato. + +IFIGENIO. + +Ŝanĝiĝas la sukces' en la batalo; +Ne taksu malamikon tro malforta. +Eĉ malfortulon la natur' ne lasis +Sen helpo kontraŭ pugno de fortulo. +Ĝi al li donis ruzon, artifikojn; +Li cedas, li prokrastas, ĉirkaŭiras. +Jes, la fortul' meritas la ruzaĵojn. + +TOAS. + +Ruzaĵon neniigas singardeco. + +IFIGENIO. + +Animo pura ruzon ne bezonas. + +TOAS. + +Vin mem vi nesingarde ja kondamnas! + +IFIGENIO. + +Ho, se vi vidus, kiel la animo +En mi batalas forte, por rebati +Malbonan tenton tuj en la komenco! +Do sendefenda antaŭ vi mi staras? +La belan peton, tiun ĉarman branĉon, +En mano de virino pli potencan +Ol glavo kaj ol lanco, vi forpuŝas? +Per kio do mi povas min defendi? +Ĉu mi miraklon petu de l' diino? +Ĉu en mi mem jam forto ne ekzistas? + +TOAS. + +Mi vidas, ke la sorto de l' fremduloj +Vin tre maltrankviligas. Kiuj estas +La viroj, kiuj tiom vin zorgigas? + +IFIGENIO. + +La viroj—ili estas—mi supozas, +Ke ili estas grekoj. + +TOAS. + + Samlandanoj? +Kaj certe ja en vi ili revekis +La belan bildon de reveno hejmen? + +IFIGENIO (post mallonga silento). + +Ĉu por kuraĝa, ne aŭdita faro +La rajton havas sole nur la viro? +Ĉu neeblaĵon sole li alpremas +Al sia forta kaj heroa brusto? +Sed kion oni nomas granda? Kio +Kun ekscitado levas la animon +De ĉiam ripetanta rakontanto, +Se ne la faro, kiu preskaŭ tute +Sukceson ne promesas, kiun tamen +Kuraĝa homo brave entreprenas? +Ĉu tiu, kiu sola en la nokto +Penetras en tendaron malamikan +Kaj kiel flamo ne antaŭvidita +Atakas furioze la dormantojn +Kaj vekiĝantojn, fine, atakita +De l' leviĝintoj, tamen forrapidas +Kun multo da akiro,—ĉu li sola +Meritas gloron? Ĉu nur tiu, kiu +La vojon sendanĝeran malŝatante, +Kuraĝe pasas montojn kaj arbarojn, +Por landon liberigi de rabistoj? +Por ni nenio restas? Ĉu virino +Naturan sian rajton devas perdi? +Sovaĝa esti kontraŭ sovaĝuloj, +La rajton de la glav' de vi forrabi +Laŭ maniero de amazoninoj +Kaj la premadon venĝi nur per sango? +En mia brusto ondas malkviete +Kuraĝa entrepreno: mi konscias, +Ke mi riproĉon grandan ne evitos, +Nek malfeliĉon, se ĝi ne sukcesos; +Sed mi al vi transdonas mian sorton, +Ho, dioj! Se vi amas la justecon, +Kiel pri vi glorante oni diras, +Ho, tiam montru ĝin per via helpo +Kaj nun per mi la veron vi honoru! +Jes, sciu, reĝo, estas preparata +Sekreta trompo. Vane vi demandos +Pri la kaptitoj; ili estas for +Kaj jam atingas la amikojn, kiuj +Ĉe l' bordo ilin kun la ŝip' atendas. +La pli maljuna, kiun la malsano +Ĉi tie kaptis kaj nun jam forlasis,— +Li estas—jes—Oresto, mia frato; +La dua estas lia konfidato, +Amiko lia de l' plej junaj jaroj, +Pilado. Ilin sendis Apolono +El Delfoj al ĉi tiu nia bordo, +Kun la ordon' la bildon de Diano +Forrabi kaj venigi la fratinon +Al li, kaj rekompence por ĉi tio +Al la persekutato de l' furioj, +Al la kulpulo pri patrina sango +La liberiĝon li promesis doni. +Nin ambaŭ, kiuj tute solaj restas +El la Tantala domo, mi nun metis +En viajn manojn: pereigu nin, +Se via konscienco ĝin permesas! + +TOAS. + +Vi pensas, ke la skito la barbara +Aŭskultos tiun voĉon de la vero +Kaj de l' homeco, kiun ne aŭskultis +La grek' Atreo? + +IFIGENIO. + + Ĝin aŭskultas ĉiu, +Sub kiu ajn ĉielo li naskiĝis, +Se nur la fonto de la vivo pure +Tra lia brusto fluas.—Kion, reĝo, +Vi nun por ni silente en la koro +Preparas? Se ĝi estas pereigo, +Ho, tiam min mortigu la unuan! +Ĉar nune, kiam plu nenia savo +Por ni jam restas, nun mi plene sentas +La tutan terurecon de l' danĝero, +En kiun mi per miaj propraj manoj +Nun ĵetis miajn karajn. Ve, ho ve! +Mi vidos ilin antaŭ mi ligitajn! +Kun kia koro diros mi adiaŭ +Al mia frato, kiun mi mortigas? +Neniam en okulojn la amatajn +Mi povos plu rigardi! + +TOAS. + + Do tiele +Per arta elpensado la trompistoj +Elteksis reton ĉirkaŭ via kapo +Al vi, la longatempe izolita! +El tio, kion via kor' deziris, +Facile ili faris por vi kredon! + +IFIGENIO. + +Ne, reĝo, ne! Min trompi oni povus, +Sed tiuj estas veraj kaj fidelaj. +Se la esplor' alie al vi montros, +Vi tiam povas ilin pereigi, +Vi tiam min forpuŝu kaj pro puno +Por mia malsaĝeco min forpelu +Al la malgaja kaj senhoma bordo +De rifa kaj sovaĝa insuleto! +Sed se montriĝos, ke la viro estas +La kara kaj amata mia frato, +Ho, tiam lasu nin libere iri, +Kaj kiel antaŭ nun por la fratino, +Vi nun por la gefratoj estu bona! +La patro mia mortis de l' edzino, +Kaj ŝi de l' filo. Lasta la espero +De la Atrea gent' sur li teniĝas. +Permesu do, ke mi kun pura koro +Kaj pura mano iru al la hejmo, +Por tie nian domon senpekigi! +Plenumu vian vorton! Vi promesis, +Ke se mi iam havos la eblecon +Reiri al la miaj, vi min lasos: +Nun la ebleco venis. Reĝa vorto +Ne estas kiel vorto de simpluloj: +Li ne promesas nur por embarase +Momente liberiĝi de l' petanto, +Li ankaŭ ne promesas, se li kredas, +Ke la plenum' neniam povas veni. +Nur tiam li eksentas la altecon +De la valoro sia, se li povas +Feliĉon doni al la atendanto. + +TOAS. + +Simile kiel fajro kontraŭ akvo +Batale sin defendas kaj muĝante +Ekstermi penas sian malamikon, +Tiele nun batalas la kolero +En mia brusto kontraŭ viaj vortoj. + +IFIGENIO. + +Ho, lasu do, ke via favorkoro, +Simila al la sankta oferflamo, +Por mi ekbrilu, dolĉe ĉirkaŭata +De danko kaj de beno kaj de ĝojo! + +TOAS. + +Ho, dioj, kiel ofte tiu voĉo +Min kvietigis! + +IFIGENIO. + + Donu vian manon, +Ĝi estu por mi signo de la paco! + +TOAS. + +Tro multe vi postulas tro rapide. + +IFIGENIO. + +Bonfaroj ne bezonas pripensadon. + +TOAS. + +Tre multe! ĉar tre ofte post la bono +Ja sekvas la malbono. + +IFIGENIO. + + Nur la dubo +Malbonon povas fari el la bono. +Ne dubu, sed plenumu mian peton +Libere, kiel diktas via sento! + + + + +SCENO KVARA. + +ORESTO (armita). LA SAMAJ. + + +ORESTO (turnita al la scenejo). + +Duoble streĉu ĉiujn viajn fortojn, +Rebatu ilin, restas nur momento! +Ne cedu, kovru vojon al la ŝipo +Por mi kaj la fratino! Venu tuj! + (Al Ifigenio, ne vidante la reĝon.) +Ni estas perfiditaj. Tre malmulte +Da tempo ni disponas por la kuro. +Rapidu! + (Li ekvidas la reĝon.) + +TOAS (kaptante la glavon). + + Tie, kie mi alestas, +Neniu povas teni nepunate +La glavon nudigitan! + +IFIGENIO. + + Ne profanu +Per furiozo kaj per mortigado +La templon de l' diin'. Al la amaso +Ordonu stari pace kaj aŭskultu +Pastrinon kaj fratinon! + +ORESTO. + + Diru, kiu +Li estas, tiu, kiu nin minacas? + +IFIGENIO. + +Respektu en li reĝon, kiu estis +Por mi la dua patro! Ne koleru +Min, frato! La infana mia koro +Konfide metis nian tutan sorton +En lian manon. Vian entreprenon +Konfesis mi al li kaj mi tiele +Animon mian savis de perfido. + +ORESTO. + +Ĉu pace li permesas forveturon? + +IFIGENIO. + +Min silentigas via nuda glavo. + +ORESTO (enigante la glavon en la ingon). + +Parolu! mi obeas viajn vortojn. + + + + +SCENO KVINA. + +LA SAMAJ. PILADO kaj tuj post li ARKAS (ambaŭ kun nudigitaj glavoj). + + +PILADO. + +Ne perdu tempon! Jam la lastajn fortojn +La niaj nun kolektis; repaŝante, +Cedante malrapide, ili estas +Premataj en direkto al la maro. +Sed kian paroladon inter princoj +Mi vidas! Tio estas ja sendube +La respektata kapo de la reĝo! + +ARKAS. + +Kviete, kiel ĝi al vi konvenas, +Vi, reĝo, staras kontraŭ malamikoj. +La aroganta entrepreno estos +Punita baldaŭ. La anar' ilia +Falante cedas; jam la ŝipo estas +En niaj manoj. Vi nur vorton diru, +Kaj tuta ĝi en fajro staros. + +TOAS. + + Iru, +Al la popol' ordonu trankviliĝi! +Neniu tuŝu nun la malamikojn, +Dum ni parolas! + (Arkas foriras.) + +ORESTO. + + Mi akceptas. Iru, +Amiko mia kara, kaj kolektu +La reston de l' anaro! kaj silente +Atendu, ĝis ni vidos, kian finon +Al niaj faroj la ĉiel' preparis! + (Pilado foriras.) + + + + +SCENO SESA. + +IFIGENIO. TOAS. ORESTO. + +IFIGENIO. + +Mi tremas. Antaŭ ol komencas vi paroli, +Mi petas, liberigu min de zorgoj! +Mi timas malfeliĉon, se vi, reĝo, +La voĉon de l' justeco ne aŭskultos, +Aŭ vi, ho mia frato, ne retenos +La rapideman flamon de l' juneco. + +TOAS. + +Mi, kiel pli maljuna, estas preta +Reteni la koleron. Diru, kiel +Vi pruvos, ke vi vere estas filo +De l' reĝ' Agamemnono kaj la frato +De ŝi? + +ORESTO. + + Jen, vidu, estas tiu glavo, +Per kiu li batalis kun Trojanoj. +De lia mortiginto mi ĝin prenis +Kaj mi la diojn petis, ili donu +Al mi la kuraĝecon kaj la brakon +Kaj la feliĉon de la granda reĝo, +Sed nur pli belan morton. Nun elektu +El viaj militistoj la plej noblan +Kaj lin batale kontraŭ mi starigu! +Nenie sur la tero al fremdulo +Tiela peto estas rifuzata. + +TOAS. + +Ĉe ni antikva moro al fremdulo +Neniam donis tiun rajton. + +ORESTO. + + Sekve +De vi kaj mi la moro komenciĝu! +Per imitado tuta la popolo +La noblan agon de l' reganto baldaŭ +Sanktigos kiel leĝon. Mi batalu +Ne sole por ni mem,—sed mi, fremdulo, +Batalu por la rajtoj de fremduloj! +Se mi pereos, tiam decidiĝos +Kun mia sorto ankaŭ sort' ilia; +Sed se mi havos la feliĉon venki, +Neniam paŝu sur ĉi tiun bordon +Fremdulo, kiun ne renkontos tuj +Rigardo de la plej helpema amo, +Kaj ĉiu forŝipiĝu konsolita! + +TOAS. + +Vi al mi ŝajnas inda, ho, junulo, +La patrojn, kiujn vi la viaj nomas. +Tre multe da kuraĝaj, noblaj viroj +Min akompanas; sed en mia aĝo +Mi mem ankoraŭ kontraŭ malamiko +Volonte staras, kaj mi estas preta +Kun vi la sorton provi de l' batalo. + +IFIGENIO. + +Ho ne, ho ne! Tielan sangan pruvon +La dioj ne permesos! Prenu for +De l' glavo vian manon! Pensu, reĝo, +Pri mi kaj mia sorto! La batalo +Rapide decidita eternigas +La viron; se eĉ falas li, la kanto +Lin gloras. Tamen la senfinaj larmoj +De la restintoj, do virin' amata, +Ne estas kalkulataj; la poeto +Silentas pri la miloj de la tagoj +Kaj de la noktoj, kiam orfigita +Animo vane vokas la perditon, +Silente konsumiĝas, sopirante. +Min mem avertis tuj en la komenco +La zorgo, ke min trompo de rabisto +Ne ŝtelu for el mia rifuĝejo +Kaj ne fordonu min al la sklaveco. +Kaj diligente faris mi demandojn, +Pri ĉio plej detale informiĝis +Postulis signojn, kaj nun mia koro +Jam estas tute certa. Vidu tie +Sur lia dekstra mano la makulon +Tristelan, kiu tuj post la naskiĝo +Ĉe li aperis kaj pri kiu diris +La pastro, ke ĝi estas antaŭsigno +De peza faro, kiun por la mano +Rezervis la destino. Kaj duoble +Konvinka por mi estas la cikatro +Ĉi tie, ĝuste super lia brovo. +Ankoraŭ kiam estis li infano, +Elektro iam per nesingardeco +Faligis lin; li trafis tripiedon +Kaj vundis brovon.—Jes, ĝi estas li! +Kaj ĉu la simileco al la patro, +Ĉu la interna ĝoj' de mia koro +Ne estas certigantaj atestantoj? + +TOAS. + +Kaj se eĉ viaj vortoj ĉiun dubon +En mi forigus, kaj eĉ se mi bridus +En mia brusto tutan la koleron, +Ni tamen devus inter ni decidi +Per bataliloj: pacon mi ne vidas. +Ĉar ili venis,—vi ĝin mem konfesas, +Por rabi for la bildon de l' diino; +Ĉu mi trankvile tion ĉi toleru? +La greko ofte ĵetas avidege +Okulon al trezoroj malproksimaj +De la barbaroj, al la ora felo, +Aŭ al ĉevaloj, al filinoj belaj; +Ne ĉiam tamen ruzo kaj perforto +Kun malhoneste akirita havo +Feliĉe ilin hejmen revenigis. + +ORESTO. + +La bild', ho reĝo, nin ne malpacigu! +Nun jam klariĝis la eraro, kiun +La dio metis ĉirkaŭ nian kapon, +Simile al vualo, kiam li +Deziris, ke ĉi tien ni vojaĝu. +Mi petis, ke li donu al mi helpon, +Por liberiĝi de l' furioj; tiam +La dio diris: “Kiam la fratinon, +Restantan kontraŭvole en la templo +De l' malproksima bordo de Taŭrido, +Vi revenigos en la grekan landon, +Vi tiam liberiĝos de l' malbeno.” +Ni pensis, ke la vortoj de la dio +Koncernas la fratinon de li mem, +Li tamen pensis vin! La fortaj ĉenoj +Nun falis; vi, senkulpa virgulino, +Denove apartenas al la viaj. +Vi min ektuŝis, kaj mi resaniĝis; +En viaj brakoj min la lastan fojon +Atakis la malsano plej kruele +Kaj plej terure skuis mian cerbon; +Sed tuj, kiel serpento en kavernon, +Ĝi fulme malaperis. Kaj per vi +Mi ĝuas nun denove plej libere +La lumon de la tago. La decido +De la diino nun al mi montriĝas +En plena brilo. Kiel sanktan bildon, +Al kiu per mistera dia vorto +La sorto de la urbo alligiĝis, +Ŝi vin forprenis, la protektantinon +De nia domo, kaj ŝi vin konservis +En sia sankta kaj silenta loko, +Ke vi fariĝu beno por la frato +Kaj por la viaj. Kiam ĉia savo +Jam ŝajnis senespere forperdita, +Vi ĉion nun al ni redonas. Reĝo! +Direktu vian koron al la paco! +Vi ne malhelpu, ke ŝi resanktigu +La patran domon, ke ŝi min redonu +Al la palaco pente purigita +Kaj kronu min per la antikva krono! +Redonu por la beno, kiun ŝi +Al vi alportis; rajton pli proksiman +Al ŝia frato nun permesu ĝui! +La forton kaj la ruzon, de la viroj +Plej grandan gloron, kovras nun per honto +La vero de ĉi tiu alta koro, +Kaj pura kaj infana konfideco +Al nobla vir' ricevas rekompencon. + +IFIGENIO. + +Memoru vian vorton! La parolo +El la sincera kaj fidela buŝo +Vin tuŝu! Nin rigardu! La okazo +Por tia nobla far' ne ofte venas. +Vi ne rifuzos; cedu! + +TOAS. + + Bone, iru! + +IFIGENIO. + +Ne tiel, mia reĝ'! Sen via beno +Kaj kontraŭ via volo mi ne iros. +Nin ne forpelu! Ĉarma kora rajto +De reciproka gastameco ligu +Nin ambaŭ: kaj tiele ne por ĉiam +Ni estos disigitaj. Tiel same +Profunde, kiel mian propran patron, +Mi amas vin per mia tuta koro, +Kaj tiu sento restos por eterne. +Se iam eĉ la plej malgrava homo +El via gento al orelo mia +Alportos sonon de la lingvo, kiun +El via buŝo aŭdi mi kutimis, +Kaj sur la plej malriĉa mi rimarkos +La karan formon de la vesto via: +Mi tiam lin akceptos kiel dion, +Mi mem al li pretigos la kuŝejon, +Sidigos lin sur seĝo ĉe la fajro, +Demandos nur pri vi kaj via sorto. +La dioj al vi donu rekompencon +Por viaj faroj, via bonkoreco! +Adiaŭ! Turnu vin al ni kaj donu +Al mi elkoran vorton de disiĝo! +Ho, tiam pli kviete al la veloj +La vento blovos, kaj pli trankvilige +El la okuloj de la foriranto +Silentaj larmoj fluos. Ho, adiaŭ! +Por signo de antaŭa amikeco +La dekstran manon vi al mi etendu! + +TOAS. + +Adiaŭ! + + +Fino. + + + + +Verkaro de D-ro L. L. ZAMENHOF + +Ĉiu Esperantisto devas nepre posedi la verkojn de nia Majstro! + + +INSTRUA FAKO + + Fundamento de Esperanto: + Eldono Franca, Angla, Germana, Rusa, Pola (bindita) Fr. 3 » + (La sama, broŝurita) — 2 » + Oni vendas aparte {Ekzercaro (kvinlingva), broŝurita — » 75 + {Universala Vortaro (kvinlingva), broŝurita — 1 » + Eldono Hispana — 1 » + — Itala, tradukita de S-ino Rosa Junck — 1 » + — Greka, — S-o Konstantino Kuluri — 1 » + — Slovaka, — D-o A. Ŝkarvan kaj S-o Evstifeieff Kr. 1 » + — Hungara, tradukata de S-ro Bno Ladislao d'Orczy » » + — Rumana, tradukata de la »Societatea Esperantista + Rumana » » » + Wörterbuch Deutsch-Esperanto. Dua eldono, revidita, korektita, + pliigita! Ĝi estas la vera komplemento de Universala Vortaro. + Unu volumo, in-16, 178-paĝa (broŝurita) { M. 2 » + {Fr. 2,50 + Taschenwörterbuch Deutsch-Esperanto und Esperanto-Deutsch. + Tre utila poŝa vortaro. + Unu volumo in-16, 137-paĝa (broŝurita) {M. 1 » + {Fr. 1,50 + + + +LITERATURA FAKO + + Fundamenta Krestomatio, plej grava verko, kiun ĉiu devas legi por + akiri perfektan stilon. + Unu volumo, in-16, 460-paĝa (broŝurita) Fr. 3,50 + Hamleto, tragedio en kvin aktoj, trad. el SHAKESPEARE. + Unu volumo, in-16, 170-paĝa (broŝurita) Fr. 2 » + La Revizoro, komedio en kvin aktoj, trad. el N. V. GOGOL. + Unu volumo, in-8, 100-paĝa (broŝurita) Fr. 1,50 + La Predikanto, trad. el «La Biblio». + Unu volumo in-8. 28-paĝa (broŝurita) Fr. 0,75 + La Psalmaro, libre trad. el «La Biblio». + Unu volumo in-8 (en preparo) — » » + La Rabistoj, dramo en kvin aktoj, trad. el SCHILLER. + Unu volumo in-8, 144-paĝa (broŝurita). Fr. 2 » + La virineto de maro, fabelo, trad. el ANDERSEN, kun ilustraĵoj + de Hilda May BRODIE, (Eltirita el la Fundamenta Krestomatio.) + Unu volumo in-8, 42-paĝa (broŝurita) Fr. 1,50 + + + + +LA REVUO + +Internacia monata literatura gazeto + +EN ESPERANTO + +La sola, kiu estas honorata per la konstanta kunlaborado + +DE + +D-ro L. L. ZAMENHOF + +Aŭtoro de la lingvo Esperanto + + +Plej bonstila, zorge revidita, bele presita, akurate eldonata, +La Revuo publikigas novelojn, teatraĵojn, romanojn, poeziojn, +seriozajn studojn pri popolmoroj, historio, geografio, k. c. +Ĉiu numero enhavas bibliografian parton, tutmondan kronikon +kaj tre interesan felietonon. + +Ĉiu numero havas 48 paĝojn da plej bona teksto! + +Specimenoj estas senpage senditaj. Konkursoj estas organizitaj. + + +ONI ABONAS: + + Francujo.—Librejo HACHETTE KAJ Ko, 79, boulevard Saint-Germain + PARIS, unu numero 50 cent., jara abono Fr. 6 + Danujo.—ANDR.-FRED. HÖST & SÖN, Bredgade, 35, KJÖBENHAVN, + unu numero 50 öre, jara abono Kr. 4,50 + Germanujo kaj Aŭstrujo-Hungarujo.—ESPERANTO-VERLAG MÖLLER & + BOREL, Prinzenstr. 95, BERLIN, unu numero 45 pfen., + jara abono M. 5 + Granda Britujo kaj Kolonioj.—THE BRITISH ESPERANTO ASOCIO, + Museum station Building, 133-6, High Holborn, LONDON W. C., + unu numero 6 penc., jara abono S. 6 + Hispanujo.—J. ESPASA, 579, calle de las Cortes, BARCELONA, + jara abono P. 8 + Italujo.—R. GIUSTI, 53, Via Vittorio Emanuele, LIVORNO, unu + numero 50 cent., jara abono L. 7 + Rumanujo.—Libraria noua CAROL P. SEGAL, Calea Victoriei, 77, + BUCURESTI, unu numero 60 banoj, jara abono Leoj. 7 + Polujo.—M. ARCT, 53, Nowy Swiat, WARSZAWA, unu numero 25 + kopekoj, jara abono R. 2,80 + Unuigitaj Ŝtatoj.—FLEMING H. REVELL COMPANY, 158, Fifth + Avenue, NEW-YORK, unu numero 10 cend, jara abono D. 1,40 + Svedujo kaj Finnlando.—P. AHLBERG, 27, Surbrunnsgatan, + STOCKHOLM, unu numero 50 öre, jara abono Kr. 4,50 + Por la landoj, kie ne estas abonejo, sin turni al la firmo + HACHETTE & Ko en PARIS; jara abono (por tiuj landoj) Fr. 7 + + +Oni akceptas pagon de l' abono nur per poŝtmandato aŭ ĉeko. + + + + +Kolekto de «La Revuo» + + +INSTRUA FAKO + + Grammaire complète d'Esperanto, de Camille AYMONIER, profesoro + ĉe la liceo «Charlemagne». + La sola vere plena gramatiko, laŭ plej scienca kaj logika + plano. Ĝi estas kaj estos la _modelo_ de l' gramatikoj. + Speciale taŭgas por _superaj kursoj_. Eĉ nefrancoj havos + grandan utilon de ĝia lernado. + Unu volumo in-16, 166-paĝa (broŝurita) Fr. 1,50 + Esperanta Sintakso, laŭ verkoj de D-o ZAMENHOF kaj aliaj aŭtoroj. + En Esperanto verkita de Paul FRUICTIER. + Unu volumo in-16, 75-paĝa (broŝurita) Fr. 1,50 + Konkordanco de la vortoj de Ekzercaro. Ellaborita de Alfred + E. WACKRILL. + Unu volumo in-16, 95-paĝa (broŝurita) Fr. 1 » + Frazaro, en Esperanto, de H. de COPPET. + Unu volumo in-16 (en preparo) — » » + +LITERATURA FAKO + + Angla lingvo sen profesoro, unuakta komedio de TRISTAN BERNARD, + tradukita de Gaston MOCH. + Unu volumo in-8, 44-paĝa (broŝurita) Fr. 1 » + Bukedo, artikoloj pri literaturaj kaj beletristikaj demandoj, + de Ch. LAMBERT. + Unu volumo in-8, 157-paĝa — » » + Imenlago, novelo de Theodor STORM, tradukita el la germana + lingvo de Alfred BADER. + Unu volumo in-8, 33-paĝa (broŝurita) Fr. » 75 + La libro de l' Humoraĵo, originale verkita de Paul de LENGYEL. + Unu volumo in-8, 194-paĝa Fr. 2,50 + La Faraono, romano de PRUS, tradukita el la pola lingvo de + D-o BEIN. + Unua volumo, in-8, 194-paĝa (broŝurita) Fr. 2 » + Dua volumo, in-8, 238-paĝa (broŝurita) — 2 » + Tria volumo, in-8, 197-paĝa (broŝurita) — 2 » + La Rompantoj, kvin monologoj kun ilustraĵoj. Originale verkitaj + de Frederiko PUĴULA-VALJES. + Unu volumo in-8, 40-paĝa (broŝurita) Fr. 1 » + Makbeto, dramo en 5 aktoj de SHAKESPEARE, tradukita de + Dr H. LAMBERT. + Unu volumo in-8, 125-paĝa — » » + + + + +Teknika Kolekto + + + Anatomia vortaro (en latina, franca, angla kaj esperanta lingvoj) + verkita de la MEDICINA ESPERANTISTA GRUPO. + Unu volumo in-8 Fr. 1,50 + Komercaj leteroj, en Esperanto, kun vortareto kvarlingva, de + P. BERTHELOT kaj CH. LAMBERT. + Unu volumo in-16 Fr. » 50 + La Komerca Sekretario, de Ros. SUDRIA. + Unu volumo in-16 Fr. » 50 + Matematika terminaro kaj krestomatio, de R. BRICARD. + Unu volumo in-16 Fr. » 75 + Monadologio, de Leibniz, tradukis E. BOIRAC. + Unu volumo in-16 Fr. » 60 + Muzika Terminaro, de F. de Mènil. + Unu volumo in-16 (en preparo) — » » + Praktikaj komercaj leteroj (en esperanta kaj franca lingvoj) + de J. C. O'CONNOR, PH. DR. M. A., kaj D. P. HUGON. + Unu volumo in-16 Fr. » 90 + Provo de Marista Terminaro, verkita sub la direkto de M. ROLLET + de L'ISLE. + Unu volumo in-8 (bindita) Fr. 1,50 + Vocabulaire des mots spéciaux à la philatélie avec modèles de + lettres (en Français et Esperanto), par R. LEMAIRE. + Unu volumo in-8 Fr. » 40 + Vocabulaire technique et technologique Français-Esperanto, + par Charles VERAX. + Unu volumo in-8 (bindita) Fr. 2,50 + + + + +1907 Tutmonda Jarlibro Esperantista + +ENHAVANTA LA + +Adresaron de D-ro ZAMENHOF + + +Tiu ĉi jarlibro aperis dum la Kongreso. Ĝi entenas: pli ol 20.000 +adresojn de Esperantistoj de l' tuta mondo, plenan sciigon pri la +propagandaj societoj, la gazetoj en Esperanto, k. t. p. + + Unu volumo, in-16, broŝurita 3 Fr. 50 + + +La aldono 1908 aperos en Julio. + + + + + + +End of Project Gutenberg's Ifigenio en Taŭrido, by Johann Wolfgang von Goethe + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK IFIGENIO EN TAŬRIDO *** + +***** This file should be named 22592-0.txt or 22592-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/2/5/9/22592/ + +Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online +Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/22592-h/22592-h.htm b/22592-h/22592-h.htm new file mode 100644 index 0000000..d380dca --- /dev/null +++ b/22592-h/22592-h.htm @@ -0,0 +1,4970 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01//EN"> +<html> +<head> +<title>Ifigenio en Taŭrido</title> +<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=utf-8"> +<style type="text/css"> +body {margin-right: 10%; margin-left: 10%;} +div#titolpagxo {text-align: center; line-height: 2.0; margin-bottom: 4em;} +#eldonejo_fr {font-size: 90%; width:45%; float:left;} +#eldonejo_de {font-size: 90%; width:45%; float:right;} +.illustrajxo {position: relative; left: 50%; width: 420px; margin-left: -210px; text-align: center; + padding: 6px; border-style: solid; margin-bottom: 4em;} + +h2.akto {margin-top: 4em; margin-bottom: 2em; font-size: 1.5em; + font-weight: bolder; text-align: left; word-spacing: 1em; margin-left: 12%;} +h3.sceno {margin-top: 2em; margin-bottom: 1.5em; font-size: 1.2em; + font-weight: normal; text-align: left; word-spacing: 0.5em; margin-left: 10%;} +.pagxnumero {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;} +.scenanoj {margin-left: 10%; margin-right: 15%; margin-bottom: 2em;} +h4.parolanto {text-align: left; font-weight: normal; margin-bottom: 0.5em;} +.direkto {display: block; font-size: 90%; width: 16em; + margin-top: 0.5em; margin-left: 5%; margin-bottom: 0.5em;} +.dialogo {text-align: left; margin-left: 2em;} +.dialogo br {display: none;} +.strofo {margin-top: 1em;} +.plimalgranda {font-size: smaller;} +.fino {margin-left: 20%; font-weight: bold; font-size: 110%; margin-top: 2em;} +span.i0 {display: block; margin-left: 0em;} +span.i2 {display: block; margin-left: 2em;} +span.m2 {display: block; margin-left: 3em;} +span.m3 {display: block; margin-left: 6em;} +span.m4 {display: block; margin-left: 9em;} +span.m5 {display: block; margin-left: 12em;} + +div.reklamo {margin-top: 5em;} +div.reklamo p, div.reklamo h3 {text-align: center;} +div.reklamo h3 {font-size: 2em;} +table {margin-top: 2em;} +div.reklamo td p {text-align: left; padding-left: 1em; text-indent: -1em; margin-bottom: 0;} +.p-nomo {font-variant: small-caps;} +td.libropriskribo {text-align: left; padding-left: 2em;} +td.prezo {vertical-align: bottom; text-align: right;} + +.originalajxo {display: none;} /* Kaŝu originalaj preseraroj */ +.korektajxo {display: inline;} +</style> +</head> +<body> + + +<pre> + +Project Gutenberg's >Ifigenio en Taŭrido, by Johann Wolfgang von Goethe + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: >Ifigenio en Taŭrido + +Author: Johann Wolfgang von Goethe + +Translator: L. L. Zamenhof + +Release Date: September 13, 2007 [EBook #22592] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK IFIGENIO EN TAŬRIDO *** + + + + +Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online +Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + + + + + +</pre> + + +<div class="illustrajxo"> +<img src="images/ifig1.jpg" alt="L. L. Zamenhof" width="400" height="555"> +<p>D<sup>RO</sup> L. L. ZAMENHOF.</p> +</div> +<p class="plimalgranda">Fot. Pirou<br> +Boul. St. Germain, Paris.</p> + +<div class="illustrajxo"> +<img src="images/ifig2.jpg" alt="Emanuel Reicher" width="400" height="597"> +<p>EMANUEL REICHER +aranĝas la unuan prezentadon de „<b>Ifigenio</b>“ en Esperanto por la +4a Internacia Esperantista Kongreso en Dresden (19a de Aŭgusto 1908) +kaj ludas la rolon de TOAS.</p> +</div> + +<div class="illustrajxo"> +<img src="images/ifig3.jpg" alt="Hedwig Reicher" width="400" height="599"> +<p>HEDWIG REICHER ludas la rolon de IFIGENIO.</p> +</div> + +<div class="illustrajxo"> +<img src="images/ifig4.jpg" alt="Bruno Decarli" width="400" height="592"> +<p>BRUNO DECARLI ludas la rolon de ORESTO.</p> +</div> + +<div style="margin:4em auto;text-align: center;"> +<p>IFIGENIO EN TAŬRIDO</p> + +<p>Presejo de Möller & Borel G. m. b. H.<br> +Berlin S., Prinzenstrasse 95.</p> +</div> + + +<div id="titolpagxo"> +<img src="images/ifig5.png" +alt="ESPERANTO Verkaro de D-o ZAMENHOF" width="500" height="195"> + +<h2><b>GOETHE</b></h2> + +<h1>IFIGENIO <span class="plimalgranda">EN</span> TAŬRIDO</h1> + +<p>Dramo en kvin aktoj</p> + +<p class="plimalgranda">EL GERMANA LINGVO TRADUKIS</p> + +<p>D<sup>ro</sup> L. L. ZAMENHOF</p> + +<div id="eldonejo_fr"> +<p>FRANCUJO<br> + +HACHETTE ET C<sup>IE</sup><br> + +79, Boul. Saint-Germain<br> + +PARIS.</p> +</div> +<div id="eldonejo_de"> +<p>GERMANUJO<br> + +ESPERANTO VERLAG MÖLLER & BOREL<br> + +95, Prinzenstrasse<br> + +BERLIN.</p> +</div> + +<p style="clear:both;">1908.</p> + +<p class="plimalgranda">Tous droits réservés.</p> +</div> + + +<h4>PERSONOJ:</h4> +<ul> + <li>IFIGENIO.</li> + <li>TOAS, reĝo de la Taŭridanoj.</li> + <li>ORESTO.</li> + <li>PILADO.</li> + <li>ARKAS.</li> +</ul> + +<p>Loko de agado: arbareto antaŭ la templo de Diano.</p> + + + +<h2>IFIGENIO EN TAŬRIDO.</h2> + + +<h2 class="akto">AKTO UNUA.</h2> + + +<h3 class="sceno">SCENO UNUA.</h3> + +<p class="scenanoj">IFIGENIO <span class="plimalgranda">(sola)</span>.</p> + +<div class="dialogo"> +<span class="i0">Al via ombro, pintoj moviĝemaj</span><br> +<span class="i0">De l’ densa kaj antikva arbareto,</span><br> +<span class="i0">Al la sanktej’ kvieta de l’ diino</span><br> +<span class="i0">Ankoraŭ nun kun trema sent’ mi iras,</span><br> +<span class="i0">Simile kiel la unuan fojon:</span><br> +<span class="i0">Ne povas mi al vi alkutimiĝi.</span><br> +<span class="i0">Jam multajn jarojn min ĉi tie kaŝas</span><br> +<span class="i0">Plej alta volo, kiun mi obeas;</span><br> +<span class="i0">Mi tamen ĉiam sentas min nur fremda.</span><br> +<span class="i0">Ĉar ve! transmare estas miaj karaj!</span><br> +<span class="i0">Mi longajn tagojn staras sur la bordo,</span><br> +<span class="i0">Serĉante per la kor’ la Grekan landon;</span><br> +<span class="i0">Al miaj ĝemoj nur per surdaj tonoj</span><br> +<span class="i0">Respondas la ondegoj de la maro.</span><br> +<span class="i0">Ho ve al tiu, kiu devas vivi</span><br> +<span class="i0">For de l’ gepatroj kaj de la gefratoj!</span><br> +<span class="i0">Malĝojo al li rabas la feliĉon;</span><br> +<span class="i0">Forvagas flanken ĉiam liaj pensoj</span><br> +<span class="i0">Al la gepatra domo, kie suno</span><br> +<span class="pagxnumero">6</span> +<span class="i0">Al li aperis la unuan fojon,</span><br> +<span class="i0">Kaj samdomanoj ĉiam pli kaj pli</span><br> +<span class="i0">En ludo alligiĝis reciproke.</span><br> +<span class="i0">La diojn mi ne juĝas; tamen vere</span><br> +<span class="i0">Plendinda estas stato de virino.</span><br> +<span class="i0">En domo kaj milit’ la viro regas,</span><br> +<span class="i0">En fremda land’ li ankaŭ al si helpas;</span><br> +<span class="i0">Li la posedon, li la venkon ĝuas,</span><br> +<span class="i0">Eĉ lia morto estas morto glora.</span><br> +<span class="i0">Sed la virinon ĉio ĉirkaŭbaras!</span><br> +<span class="i0">Eĉ krudan edzon obeadi estas</span><br> +<span class="i0">Por ŝi ne sole devo, sed konsolo;</span><br> +<span class="i0">Sed kiel mizerega ŝi fariĝas,</span><br> +<span class="i0">Se en fremdlandon pelis ŝin la sorto!</span><br> +<span class="i0">Ĉi tie Toas, nobla viro, tenas</span><br> +<span class="i0">Min en katenoj sanktaj, tamen sklavaj.</span><br> +<span class="i0">Kun honto mi konfesas, ke mi servas</span><br> +<span class="i0">Al vi, diino, mia savintino,</span><br> +<span class="i0">Nur kontraŭvole! Tamen mian vivon</span><br> +<span class="i0">Al vi dediĉi devus mi libere!</span><br> +<span class="i0">Al vi, Diano, ĉiam mi esperis,</span><br> +<span class="i0">Ankoraŭ nun esperas mi senĉese.</span><br> +<span class="i0">Vi min, filinon de plej granda reĝo,</span><br> +<span class="i0">En vian sanktan aman brakon prenis,</span><br> +<span class="i0">Por savi de la morto. Ho, diino,</span><br> +<span class="i0">Se tiun grandan viron, kiun vi</span><br> +<span class="i0">Turmentis, postulante la filinon,</span><br> +<span class="i0">Kaj li al vi oferis la plej karan,—</span><br> +<span class="i0">Se la Agamemnonon disimilan</span><br> +<span class="i0">Vi de la Trojaj muroj disbatitaj</span><br> +<span class="i0">Venigis glore en patrujon lian,</span><br> +<span class="i0">Se vi al li konservis la edzinon,</span><br> +<span class="pagxnumero">7</span> +<span class="i0">Elektron kaj la filon, la trezorojn:</span><br> +<span class="i0">Vi ankaŭ min redonu al la miaj</span><br> +<span class="i0">Kaj min, savinte de la morto, savu</span><br> +<span class="i0">De l’ ĉi-tiea vivo, dua morto!</span><br> +</div> + + +<h3 class="sceno">SCENO DUA.</h3> + +<p class="scenanoj">IFIGENIO. ARKAS.</p> + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Min sendas nia reĝo, li esprimas</span><br> +<span class="i0">Saluton al pastrino de Diano.</span><br> +<span class="i0">Hodiaŭ por mirindaj novaj venkoj</span><br> +<span class="i0">Taŭrido dankas sian patroninon.</span><br> +<span class="i0">Mi venas antaŭ reĝo kaj armeo</span><br> +<span class="i0">Kun la raport’, ke ili proksimiĝas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Akcepton decan ni al ili faros,</span><br> +<span class="i0">Kaj la diin’ atendas kun favoro</span><br> +<span class="i0">La oferdonon el la man’ de Toas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Se ankaŭ la rigardo de l’ pastrino,</span><br> +<span class="i0">De l’ respektata sankta virgulino,</span><br> +<span class="i0">Nun estus pli serena kaj pli luma,</span><br> +<span class="i0">Ĝi estus bona signo por ni ĉiuj!</span><br> +<span class="i0">Malĝoj’ kaŝita tamen ĉiam kovras</span><br> +<span class="i0">Mistere vian koron. Jam tre longe</span><br> +<span class="i0">El via brusto vane ni atendas</span><br> +<span class="i0">Vorteton de konfido. De l’ momento,</span><br> +<span class="i0">En kiu mi ĉi tie vin ekkonis,</span><br> +<span class="pagxnumero">8</span> +<span class="i0">Rigardo via ĉiam min tremigas;</span><br> +<span class="i0">Kaj kvazaŭ enforĝita per feraĵo,</span><br> +<span class="i0">Animo via kaŝas sin profunde.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Mi estas ja orfino elpelita.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Ĉu vi ĉi tie sentas vin tiele?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ĉu povas fremda land’ fariĝi hejmo?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Por vi la hejmo ja fariĝis fremda.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Pro tio ĝuste sangas mia koro.</span><br> +<span class="i0">En la komenco de l’ juneco, kiam</span><br> +<span class="i0">Apenaŭ la animo alligiĝis</span><br> +<span class="i0">Al la gepatroj kaj al la gefratoj</span><br> +<span class="i0">Kaj harmonie el malnova bazo</span><br> +<span class="i0">Plantidoj novaj ĉarme kreskis supren,</span><br> +<span class="i0">Ha, tiam min malben’ ne miakaŭza</span><br> +<span class="i0">Subite kaptis kaj min apartigis</span><br> +<span class="i0">De la amatoj kaj per fera mano</span><br> +<span class="i0">La ĉarman ligon ŝiris. Flugis for</span><br> +<span class="i0">La ĝojo de l’ juneco, la ĝuado</span><br> +<span class="i0">De la unuaj jaroj. Eĉ savita,</span><br> +<span class="i0">Mi estis jam nur ombro; la gajeco</span><br> +<span class="i0">De l’ viv’ en mi neniam plu refloros.</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">9</span> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Se vi vin nomas tiel malfeliĉa,</span><br> +<span class="i0">Mi povas ankaŭ nomi vin sendanka.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Vi dankon ĉiam havas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="m4">Sed ne tiun</span><br> +<span class="i0">Sinceran, kiu logas bonfaradon,</span><br> +<span class="i0">Gajecon, kiu al la mastro montras</span><br> +<span class="i0">Kontentan vivon kaj amantan koron.</span><br> +<span class="i0">Memoru, kiam antaŭ multaj jaroj</span><br> +<span class="i0">Mistera sort’ alportis vin ĉi tien,</span><br> +<span class="i0">Ho, tiam vin, donitan de la dioj,</span><br> +<span class="i0">Renkontis Toas kun respekt’ kaj amo;</span><br> +<span class="i0">Amike vin akceptis tiu bordo,</span><br> +<span class="i0">Pri kiu kun teruro ĉiam pensas</span><br> +<span class="i0">Fremduloj, ĉar neniam antaŭ vi</span><br> +<span class="i0">Fremdul’ en nian regnon povis veni,</span><br> +<span class="i0">Se li ne volis laŭ antikva moro</span><br> +<span class="i0">Sur la ŝtuparo sankta de Diano</span><br> +<span class="i0">Tuj fali kiel sanga oferdono.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto"><span class="originalajxo">IFIGENIO</span><span class="korektajxo">IFIGENIO.</span></h4> + +<span class="i0">Libere spiri ne signifas vivi.</span><br> +<span class="i0">Ĉu estas vivo, se sur unu loko,</span><br> +<span class="i0">Kiel spirito ĉirkaŭ sia tombo,</span><br> +<span class="i0">Mi devas nur funebri? Ĉu ĝi estas</span><br> +<span class="i0">Natura, gaja kaj konscia vivo,</span><br> +<span class="i0">Se ĉiu tago, vane trasonĝita,</span><br> +<span class="i0">Preparas nin al tiuj grizaj tagoj,</span><br> +<span class="pagxnumero">10</span> +<span class="i0">El kiuj sur malgaja bord’ de Leto</span><br> +<span class="i0">Konsistas la estado de l’ mortintoj?</span><br> +<span class="i0">Sencela vivo estas frua morto;</span><br> +<span class="i0">Jen estas mia plej virina sorto.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Pardonas mi la noblan fierecon,</span><br> +<span class="i0">Pro kiu al vi mem vi ne sufiĉas;</span><br> +<span class="i0">Mi vin bedaŭras, ĉar la tutan ĝuon</span><br> +<span class="i0">De l’ viv’ ĝi de vi rabas. Ĉu nenion</span><br> +<span class="i0">De via veno vi ĉi tie faris?</span><br> +<span class="i0">Sed kiu do la reĝon serenigis?</span><br> +<span class="i0">Kaj kiu per bonkora admonado</span><br> +<span class="i0">Forigis la antikvan kruelaĵon,</span><br> +<span class="i0">Ke ĉiu fremda devis sian vivon</span><br> +<span class="i0">Sur la altaro de Diano perdi?</span><br> +<span class="i0">Kaj la kaptitojn kiu tiel ofte</span><br> +<span class="i0">De certa <span class="originalajxo">mort</span><span class="korektajxo">mort’</span> resendis al patrujo?</span><br> +<span class="i0">Kaj ĉu, anstataŭ flami per kolero</span><br> +<span class="i0">Pro perdo de antikvaj oferdonoj,</span><br> +<span class="i0">Diano ne aŭskultis vian preĝon?</span><br> +<span class="i0">Kaj ĉu ne ĉirkaŭflugas la armeon</span><br> +<span class="i0">La venko kaj eĉ antaŭ ĝi rapidas?</span><br> +<span class="i0">Ĉu ne pli bonan sorton ĉiu sentas</span><br> +<span class="i0">De l’ temp’ kiam la reĝo, ĉiam saĝa</span><br> +<span class="i0">Kaj brava, nun sub via efikado</span><br> +<span class="i0">Fariĝis ankaŭ mola, favorkora,</span><br> +<span class="i0">Al ni faciligante nian devon</span><br> +<span class="i0">De la silenta obeado? Tion</span><br> +<span class="i0">Vi nomas senceleco, se de vi</span><br> +<span class="i0">Sur milojn dolĉe gutas la balzamo?</span><br> +<span class="i0">Se al popol’, al kiu Di’ vin donis,</span><br> +<span class="pagxnumero">11</span> +<span class="i0">Vi estas nova fonto de feliĉo</span><br> +<span class="i0">Kaj donas sur la bordo de la morto</span><br> +<span class="i0">Al la fremdulo savon kaj revenon?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Malgranda faritaĵo malaperas</span><br> +<span class="i0">Ĉe la rigardo, kiom fari restas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Ĉu decas tro malŝati siajn farojn?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Malbone estas siajn farojn pesi.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Fiere veran indon tro malŝati</span><br> +<span class="i0">Aŭ pro valor’ malvera tro sin laŭdi—</span><br> +<span class="i0">Egale ambaŭ estas mallaŭdindaj.</span><br> +<span class="i0">Ho, kredu vi al la parol’ de viro</span><br> +<span class="i0">Sindona kaj honesta: se hodiaŭ</span><br> +<span class="i0">La reĝ’ al vi parolos, faciligu</span><br> +<span class="i0">Al li la taskon diri sian penson.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Vi min maltrankviligas. Mi jam ofte</span><br> +<span class="i0">De li proponon timis kaj evitis.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Pripensu viajn agojn kaj profiton!</span><br> +<span class="i0">De l’ tempo, kiam li la filon perdis,</span><br> +<span class="i0">La reĝo al malmultaj jam konfidas,</span><br> +<span class="i0">Kaj eĉ al tiuj malpli ol antaŭe;</span><br> +<span class="pagxnumero">12</span> +<span class="i0">Suspekte nun en ĉiu nobelido</span><br> +<span class="i0">Li vidas heredanton de la regno,</span><br> +<span class="i0">Li timas senkonsolan maljunecon</span><br> +<span class="i0">Kaj eble eĉ ribelon, fruan morton.</span><br> +<span class="i0">La skitoj ne tre ŝatas paroladon,</span><br> +<span class="i0">Des pli la reĝo. Li, kiu kutimis</span><br> +<span class="i0">Nur agi kaj ordoni, li ne scias</span><br> +<span class="i0">La arton aldirekti paroladon</span><br> +<span class="i0">De malproksime lerte ĝis la celo.</span><br> +<span class="i0">Al li la taskon ne malfaciligu</span><br> +<span class="i0">Per reteniĝo aŭ eĉ per intenca</span><br> +<span class="i0">Nekomprenado. Iru komplezeme</span><br> +<span class="i0">Duonon de la voj’ al li renkonte!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Akceli tion, kio min minacas?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Aspiron lian nomas vi minaco?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Jes, ĝi por mi la plej terura estas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Por lia amikec’ konfidon pagu!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Se li min liberigos de la timo.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Devenon vian antaŭ li ne kaŝu.</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">13</span> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Pastrino devas esti sekretema.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Sekreto antaŭ reĝ’ ne devas esti;</span><br> +<span class="i0">Kaj kvankam li ne tuj postulas, tamen</span><br> +<span class="i0">En sia granda koro li ĝin sentas,</span><br> +<span class="i0">Ke vi tre zorge antaŭ li vin kaŝas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ĉu havas li koleron kontraŭ mi?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Mi ĝin supozas. Kvankam li silentas,</span><br> +<span class="i0">Okazaj vortoj tamen al mi montris,</span><br> +<span class="i0">Ke lia koro forte jam decidis</span><br> +<span class="i0">Posedi vin. Mi petas vin, ne lasu</span><br> +<span class="i0">Lin al si mem, por ke en lia koro</span><br> +<span class="i0">Ne maturiĝu la koler’, portante</span><br> +<span class="i0">Al vi teruron, kiu tro malfrue</span><br> +<span class="i0">Vin memorigus pri konsilo mia!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho, ĉu la reĝ’ intencas fari tion,</span><br> +<span class="i0">Pri kio nobla homo, kiu amas</span><br> +<span class="i0">La propran nomon kaj respektas diojn,</span><br> +<span class="i0">Neniam devas pensi? Ĉu li volas</span><br> +<span class="i0">Perforte min de la altaro tiri</span><br> +<span class="i0">En sian liton? Tiam mi min turnos</span><br> +<span class="i0">Kun voko al la dioj, kaj precipe</span><br> +<span class="i0">Al ŝi, Diano energia, kiu</span><br> +<span class="i0">Defendon sian certe ne rifuzos</span><br> +<span class="pagxnumero">14</span> +<span class="i0">Kiel diino al pastrino sia</span><br> +<span class="i0">Kaj kiel virgulin’ al virgulino.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Ne timu! Nova sango malkvieta</span><br> +<span class="i0">La reĝon ne instigos fari tian</span><br> +<span class="i0">Junulan agon. Sed de li mi timas</span><br> +<span class="i0">Alian nun decidon, kiun li</span><br> +<span class="i0">Plenumos senkompate kaj severe,</span><br> +<span class="i0">Ĉar li neniam ŝanĝas la decidojn.</span><br> +<span class="i0">Mi tial petas, montru al li dankon,</span><br> +<span class="i0">Se pli oferi vi al li ne povas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho, diru, diru, kion plu vi scias!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Li diros mem. Mi vidas, ke li venas.</span><br> +<span class="i0">Al vi ordonas via propra koro</span><br> +<span class="i0">Akcepti lin amike kaj konfide.</span><br> +<span class="i0">Kaj noblan viron bona vort’ virina</span><br> +<span class="i0">Kondukas malproksimen.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m4">Mi ne povas</span><br> +<span class="i0">Plenumi la konsilon bondeziran,</span><br> +<span class="i0">La konsciencon tamen mi obeos</span><br> +<span class="i0">Kaj al la reĝ’ por lia bonfarado</span><br> +<span class="i0">Mi donos bonajn vortojn. Mi dezirus,</span><br> +<span class="i0">Ke al la potencul’ mi sen mensogo</span><br> +<span class="i0">Esprimi povu, kio al li plaĉos.</span><br> +</div> +<p class="pagxnumero">15</p> + + + + +<h3 class="sceno">SCENO TRIA.</h3> + +<p class="scenanoj">IFIGENIO. TOAS.</p> + + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Per la plej belaj donoj kaj trezoroj</span><br> +<span class="i0">Vin benu la diino! Al vi ĉiam</span><br> +<span class="i0">Ŝi donu venkon, gloron kaj riĉecon,</span><br> +<span class="i0">Bonstaton por la viaj kaj plenumon</span><br> +<span class="i0">De ĉiu via nobla ekdeziro!</span><br> +<span class="i0">Ke vi, kiu tre multajn zorge regas,</span><br> +<span class="i0">Feliĉon ankaŭ multigitan havu!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Mi ĝojus, se min glorus la popolo,</span><br> +<span class="i0">Ke tion, kion mi akiris, ĝuas</span><br> +<span class="i0">Aliaj pli ol mi. La plej feliĉa—</span><br> +<span class="i0">Ĉu reĝo, ĉu simplulo—estas homo,</span><br> +<span class="i0">Se lin ĝojigas lia propra domo.</span><br> +<span class="i0">Vi partoprenis en doloro mia</span><br> +<span class="i0">La tagon, kiam glav’ de malamiko</span><br> +<span class="i0">De mia flanko rabis mian filon,</span><br> +<span class="i0">La lastan, la plej bonan. Tiel longe,</span><br> +<span class="i0">Dum mia koro estis okupita</span><br> +<span class="i0">De la spirit’ de venĝo, mi ne sentis</span><br> +<span class="i0">La dezertecon do loĝejo mia;</span><br> +<span class="i0">Sed nun kontentigita mi revenas,</span><br> +<span class="i0">La malamikan regnon mi detruis</span><br> +<span class="i0">Kaj mia filo estas jam venĝita,—</span><br> +<span class="i0">Nun en la tuta mia domo restas</span><br> +<span class="i0">Nenio, kio povus min ĝojigi.</span><br> +<span class="i0">La gajan obeadon, kiu lumis</span><br> +<span class="pagxnumero">16</span> +<span class="i0">Por mi ĝis nun el la okul’ de ĉiu,</span><br> +<span class="i0">Nun ombras zorgo kaj nekontenteco.</span><br> +<span class="i0">Jam ĉiu pensas pri la estonteco</span><br> +<span class="i0">Kaj senfilulon sekvas nevolonte.</span><br> +<span class="i0">Mi venas nun en tiun templon, kiun</span><br> +<span class="i0">Mi vizitadis ofte, por elpeti</span><br> +<span class="i0">La venkon, aŭ por danki por la venko.</span><br> +<span class="i0">En mia brusto portas mi deziron</span><br> +<span class="i0">Malnovan, kiu certe por vi ankaŭ</span><br> +<span class="i0">Ne estas nekonata: mi esperas,</span><br> +<span class="i0">Ke por la beno al popolo mia</span><br> +<span class="i0">Kaj al mi mem mi enkondukos vin</span><br> +<span class="i0">En mian domon kiel fianĉinon.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho reĝo! Al knabino nekonata</span><br> +<span class="i0">Tro multe vi oferas. Hontigita</span><br> +<span class="i0">Nun staras antaŭ vi la fremdulino,</span><br> +<span class="i0">La elpelita, kiu sur la bordo</span><br> +<span class="i0">Nenion serĉis krom rifuĝo paca,</span><br> +<span class="i0">Kaj tion vi al mi sufiĉe donis.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Ke la devenon vian antaŭ mi</span><br> +<span class="i0">Vi ĉiam kaŝas, reĝon ofendante,—</span><br> +<span class="i0">Neniu gento povus ĝin toleri.</span><br> +<span class="i0">Timigas nia bordo la fremdulojn:</span><br> +<span class="i0">Postulas tion leĝ’ kaj neceseco;</span><br> +<span class="i0">Sed vi ja ĝuas ĉiujn leĝajn rajtojn,</span><br> +<span class="i0">Vi, plej afable akceptita gasto,</span><br> +<span class="i0">Laŭplaĉe disponanta sian tagon,—</span><br> +<span class="i0">De vi konfidon mi esperis, kiun</span><br> +<span class="i0">Meritas mastro por la gastameco.</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">17</span> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Se kaŝis mi la nomon de l’ gepatroj,</span><br> +<span class="i0">Ho, mia reĝo, kredu, mi ĝin faris</span><br> +<span class="i0">Pro embaraso, ne pro malkonfido.</span><br> +<span class="i0">Ĉar ve! tre povas esti, ke se vi</span><br> +<span class="i0">Ekscius, kiu antaŭ vi troviĝas</span><br> +<span class="i0">Kaj kian sorto malbenitan kapon</span><br> +<span class="i0">Vi nutras kaj defendas, terurego</span><br> +<span class="i0">Atakus tiam vian grandan koron;</span><br> +<span class="i0">Anstataŭ sur la tronon min inviti,</span><br> +<span class="i0">Vi eble min elpelus el la regno,</span><br> +<span class="i0">Kaj antaŭ ol atingus mi revenon</span><br> +<span class="i0">Al mia hejmo, finon de l’ vagado,</span><br> +<span class="i0">Vi puŝus min al la mizero, kiu</span><br> +<span class="i0">Fariĝas ĉie la terura sorto</span><br> +<span class="i0">De ĉiu elpelito kaj vaganto.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Nu, kiel ajn pri vi la dioj pensas</span><br> +<span class="i0">Kaj kion ajn pri via dom’ decidis,—</span><br> +<span class="i0">Mi tamen scias, ke de l’ tempo, kiam</span><br> +<span class="i0">Ĉi tie vi aperis kaj ĉe ni</span><br> +<span class="i0">Vi ĝuas plenmezure gastamecon,</span><br> +<span class="i0">Ne mankas al ni beno de l’ ĉielo.</span><br> +<span class="i0">Ne estus tre facile min konvinki,</span><br> +<span class="i0">Ke mi en vi protektas kulpan kapon.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Vin benas la bonfaro, ne la gasto.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Boneco por krimul’ ne donas benon;</span><br> +<span class="pagxnumero">18</span> +<span class="i0">Ĉesigu do silenton kaj malfidon!</span><br> +<span class="i0">Ne maljustulo tion ĉi postulas.</span><br> +<span class="i0">Al mi vin la diino enmanigis,</span><br> +<span class="i0">Kaj kiel ŝi, mi ankaŭ vin protektas,</span><br> +<span class="i0">Kaj ŝia volo estu por mi leĝo:</span><br> +<span class="i0">Se povas vi reveni en la hejmon,</span><br> +<span class="i0">Mi tiam vin de ĉio liberigas;</span><br> +<span class="i0">Sed se la vojo estas jam barita</span><br> +<span class="i0">Al vi por ĉiam, aŭ se via gento</span><br> +<span class="i0">El sia lando estas elpelita</span><br> +<span class="i0">Aŭ eĉ fatale tute estingita,</span><br> +<span class="i0">Vi tiam ĉiurajte estas mia.</span><br> +<span class="i0">Parolu do malkaŝe, kaj vi scias,</span><br> +<span class="i0">Ke mi neniam rompas mian vorton.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">De la ligil’ malnova nevolonte</span><br> +<span class="i0">La lango liberiĝas, por nun fine</span><br> +<span class="i0">Malkaŝi, kion kaŝis mi tre longe;</span><br> +<span class="i0">Ĉar se sekreton oni unu fojon</span><br> +<span class="i0">Al iu elkonfidas, ĝi forlasas</span><br> +<span class="i0">Por ĉiam la gardejon en la koro</span><br> +<span class="i0">Kaj malutilas, aŭ ĝi iufoje</span><br> +<span class="i0">Utilas, se la dioj tion volas.</span><br> +<span class="i0">Aŭskultu! Mi devenas de Tantalo.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Kviete vi eldiris grandan vorton!</span><br> +<span class="i0">Ĉu tiu estas via gentopatro,</span><br> +<span class="i0">Pri kiu aŭdis ja la tuta mondo,</span><br> +<span class="i0">Ke estis li plej granda favorato</span><br> +<span class="i0">De la diaro? Ĉu li estas tiu</span><br> +<span class="pagxnumero">19</span> +<span class="i0">Tantalo, kiun Jupiter’ invitis</span><br> +<span class="i0">Al sia tablo kaj al konsiliĝo</span><br> +<span class="i0">Kaj kies spertoriĉajn saĝajn vortojn</span><br> +<span class="i0">La dioj mem kun ĝuo aŭskultadis,</span><br> +<span class="i0">Simile al parol’ de orakolo?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Li estas tiu sama. Sed la dioj</span><br> +<span class="i0">Ne devas tro kun homoj amikiĝi:</span><br> +<span class="i0">Ĉar mortemuloj estas tro malfortaj,</span><br> +<span class="i0">Por sen kapturno teni sin tro alte.</span><br> +<span class="i0">Ne estis li malnobla perfidulo,</span><br> +<span class="i0">Sed nur tro granda, por sin senti sklavo,</span><br> +<span class="i0">Kaj tro malgranda por kunul’ de dio,</span><br> +<span class="i0">Kaj lia peko estis ja nur homa.</span><br> +<span class="i0">Severa estis la dekret’ de l’ dioj,</span><br> +<span class="i0">Kaj la poetoj kantas, ke perfido</span><br> +<span class="i0">Kaj granda fiereco lin por ĉiam</span><br> +<span class="i0">Do l’ tablo Jupitera defaligis</span><br> +<span class="i0">Kun granda malhonor’ en la Tartaron.</span><br> +<span class="i0">Kaj ve! la tuta gento sur si portas</span><br> +<span class="i0">Eterne la koleron de la dioj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Ĉu pro l’ prapatro aŭ de propra kulpo?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ĝi estas vero, ke la tuta gento</span><br> +<span class="i0">La malkvietan forton de l’ Titanoj</span><br> +<span class="i0">Heredis certe; tamen Jupitero</span><br> +<span class="i0">Per fer’ ilian frunton ĉirkaŭforĝis;</span><br> +<span class="i0">Saĝecon, moderecon, paciencon</span><br> +<span class="pagxnumero">20</span> +<span class="i0">Ne konis ili; ĉiu ekdeziro</span><br> +<span class="i0">Ĉe ili tuj fariĝis furiozo</span><br> +<span class="i0">Sovaĝa kaj senlima. Jam Pelopso</span><br> +<span class="i0">La viro kun la fera vol’, la filo</span><br> +<span class="i0">Amata de Tantal’ al si akiris</span><br> +<span class="i0">Per trompo kaj perfido la plej belan</span><br> +<span class="i0">Virinon en la mond’, Hipodamion,</span><br> +<span class="i0">Filinon de la reĝo Ojnomao.</span><br> +<span class="i0">Du filojn ŝi al sia edzo naskis,</span><br> +<span class="i0">Tieston kaj Atreon. Kun envio</span><br> +<span class="i0">La amon de la patro ili vidis</span><br> +<span class="i0">Al la unua filo, kiu restis</span><br> +<span class="i0">De la edzin’ unua. La malamo</span><br> +<span class="i0">La fratojn interligis, kaj sekrete</span><br> +<span class="i0">Mortigis ili kune sian fraton.</span><br> +<span class="i0">La patr’ Hipodamion tuj suspektas,</span><br> +<span class="i0">Kaj furioze li de ŝi postulas</span><br> +<span class="i0">Redonon de la fil’, kaj ŝi mortigas</span><br> +<span class="i0">Sin mem....</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="m2">Vi eksilentis? Ho, daŭrigu!</span><br> +<span class="i0">Ne pentu, ke konfidis vi. Parolu!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Feliĉa estas, kiu kun plezuro</span><br> +<span class="i0">Parolas pri la patroj, kiu ĝoje</span><br> +<span class="i0">Rakontas pri iliaj grandaj agoj</span><br> +<span class="i0">Kaj en la fino de la bela vico</span><br> +<span class="i0">Sin mem fiere vidas. Ne naskiĝas</span><br> +<span class="i0">En ia dom’ subite duondio</span><br> +<span class="i0">Aŭ monstro; sed nur tuta granda vico</span><br> +<span class="pagxnumero">21</span> +<span class="i0">Da malbonuloj aŭ bonuloj kreas</span><br> +<span class="i0">Monstraĵon aŭ gloraĵon en la mondo.</span><br> +<span class="i0">Post morto de la patro regis kune</span><br> +<span class="i0">Atreo kaj Tiesto en la urbo.</span><br> +<span class="i0">Ne longe tamen povis daŭri paco.</span><br> +<span class="i0">Post kelka temp’ Tiesto malhonoris</span><br> +<span class="i0">La liton de la frato. Tiam venĝe</span><br> +<span class="i0">Atreo lin elpelis el la regno.</span><br> +<span class="i0">Sed jam de longe, krimon preparante,</span><br> +<span class="i0">Tiesto ŝtelis filon de Atreo</span><br> +<span class="i0">Kaj lin edukis kvazaŭ sian propran.</span><br> +<span class="i0">Nun en la brusto de la kvazaŭfilo</span><br> +<span class="i0">Li vekas furiozan venĝemecon</span><br> +<span class="i0">Kaj lin elsendas al la reĝa urbo,</span><br> +<span class="i0">Por en la onklo buĉi sian patron.</span><br> +<span class="i0">La plano de l’ junulo malkovriĝas;</span><br> +<span class="i0">Kaj per kruela morto nun la reĝo</span><br> +<span class="i0">La atencinton punas, supozante,</span><br> +<span class="i0">Ke li mortigas filon de la frato.</span><br> +<span class="i0">Nur tro malfrue li sciiĝas, kiu</span><br> +<span class="i0">En turmentego antaŭ li pereis.</span><br> +<span class="i0">Por kontentigi brulan deziregon</span><br> +<span class="i0">De venĝo, li sekrete primeditas</span><br> +<span class="i0">Teruran faron. Ŝajne pacigita,</span><br> +<span class="i0">Indiferenta kaj trankvila, logis</span><br> +<span class="i0">Li sian fraton kun du liaj filoj</span><br> +<span class="i0">Returne en la regnon; ambaŭ knabojn</span><br> +<span class="i0">Li kaptas kaj buĉigas; ĉe festeno</span><br> +<span class="i0">Regalas li la patron per viando</span><br> +<span class="i0">De liaj propraj filoj. Kiam poste</span><br> +<span class="i0">Tiesto, satiĝinte, eksopiras</span><br> +<span class="i0">Pri siaj filoj kaj demandon faras</span><br> +<span class="pagxnumero">22</span> +<span class="i0">Kaj pensas jam, ke post la pord’ li aŭdas</span><br> +<span class="i0">Iliajn paŝojn kaj ilian voĉon,</span><br> +<span class="i0">Atreo kun sovaĝa rido ĵetas</span><br> +<span class="i0">Nun antaŭ lin la kapojn de l’ buĉitoj ...</span><br> +<span class="i0">Vi, reĝo, kun teruro vin deturnas!</span><br> +<span class="i0">La suno ankaŭ tiel sin deturnis</span><br> +<span class="i0">Kaj fordirektis tiam sian ĉaron ...</span><br> +<span class="i0">Jen la prapatroj de l’ pastrino via!</span><br> +<span class="i0">Kaj multon el la sorto de la viroj</span><br> +<span class="i0">Kaj el iliaj agoj furiozaj</span><br> +<span class="i0">Ankoraŭ kovras la malluma nokto,</span><br> +<span class="i0">Montrante nur krepuskon tremigantan.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Vi ankaŭ ilin kovru per silento!</span><br> +<span class="i0">Sufiĉe da teruroj! Vi nur diru,</span><br> +<span class="i0">Per kia do miraklo vi elkreskis</span><br> +<span class="i0">El tiu trunk’ sovaĝa?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m4">De Atreo</span><br> +<span class="i0">Unua fil’ Agamemnono estis:</span><br> +<span class="i0">Li estas mia patro. Sed en li</span><br> +<span class="i0">Mi ĉiam vidis—mi kun ĝojo diras—</span><br> +<span class="i0">Modelon de la plej perfekta viro.</span><br> +<span class="i0">Al li kiel unuan amofrukton</span><br> +<span class="i0">Min naskis Klitemnestro, kaj post mi</span><br> +<span class="i0">Elektron. Kaj la reĝo regis pace,</span><br> +<span class="i0">Kaj la ripozon longe ne havitan</span><br> +<span class="i0">Ricevis nun la domo de Tantalo.</span><br> +<span class="i0">Por la feliĉo de l’ gepatroj mankis</span><br> +<span class="i0">Ankoraŭ filo; sed apenaŭ tiu</span><br> +<span class="pagxnumero">23</span> +<span class="i0">Deziro plenumiĝis kaj intere</span><br> +<span class="i0">De la fratinoj kreskis la fileto,</span><br> +<span class="i0">Oresto la amata, jen pretiĝis</span><br> +<span class="i0">Jam nova malfeliĉo por la domo.</span><br> +<span class="i0">Vi aŭdis ja pri la milito, kiu,</span><br> +<span class="i0">Por venĝi rabon de virin’ plej bela,</span><br> +<span class="i0">La tutan forton de la grekaj princoj</span><br> +<span class="i0">Venigis sub la grandan urbon Trojo.</span><br> +<span class="i0">Ĉu ili Trojon venkis kaj la celon</span><br> +<span class="i0">De sia venĝ’ atingis,—mi ne aŭdis.</span><br> +<span class="i0">La tutan armearon de la grekoj</span><br> +<span class="i0">Kondukis mia patro. En Aŭlido</span><br> +<span class="i0">Atendis ili longe tute vane</span><br> +<span class="i0">Favoran venton, ĉar Dian’ koleris</span><br> +<span class="i0">Ilian kondukanton, ŝi retenis</span><br> +<span class="i0">La rapidantajn grekojn kaj postulis</span><br> +<span class="i0">Per Kalĥas la filinon la plej aĝan</span><br> +<span class="i0">De l’ reĝo. Tiam ili ruze logis</span><br> +<span class="i0">Min kune kun patrin’ en la tendaron,</span><br> +<span class="i0">Al la altar’ min tiris kaj oferis</span><br> +<span class="i0">Ĉi tiun kapon al Diano. Tiam</span><br> +<span class="i0">Ŝi repaciĝis: ŝi ne volis havi</span><br> +<span class="i0">La sangon mian, ŝi min save kovris</span><br> +<span class="i0">Per nubo. Kaj nur en ĉi tiu templo</span><br> +<span class="i0">Post ŝajna morto mi min mem rekonis.</span><br> +<span class="i0">Ĝi estas mi, mi mem: Ifigenio,</span><br> +<span class="i0">Nepino de Atreo kaj filino</span><br> +<span class="i0">De l’ reĝ’ Agamemnono, la propraĵo</span><br> +<span class="i0">De la diino, antaŭ vi nun staras.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Ne pli por mi valoras reĝidino,</span><br> +<span class="pagxnumero">24</span> +<span class="i0">Ol la ĝisnuna nekonatulino.</span><br> +<span class="i0">Senŝanĝe mi ripetas: vi min sekvu,</span><br> +<span class="i0">Kun mi dividu, kion mi posedas!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho, kiel mi kuraĝus tion fari?</span><br> +<span class="i0">Ĉu mi ne apartenas tute plene</span><br> +<span class="i0">Al la diino, kiu mem min savis?</span><br> +<span class="i0">La rifuĝejon ŝi por mi elektis,</span><br> +<span class="i0">Kaj por la patro, kiun per la ŝajno</span><br> +<span class="i0">Ŝi jam sufiĉe punis, ŝi konservas</span><br> +<span class="i0">Min eble kiel la plej belan ĝojon</span><br> +<span class="i0">Por lia maljuneco. Eble jam</span><br> +<span class="i0">La tago de l’ reveno proksimiĝas;</span><br> +<span class="i0">Kaj mi, intencon ŝian malŝatante,</span><br> +<span class="i0">Min mem katenus kontraŭ ŝia volo?</span><br> +<span class="i0">Ŝi donu signon, se mi devas resti.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Ŝi vin retenas, sekve ŝi konsentas.</span><br> +<span class="i0">Ne serĉu tiel zorge la pretekstojn!</span><br> +<span class="i0">Ne kaŝas multaj vortoj la rifuzon;</span><br> +<span class="i0">La aŭskultanto aŭdas nur la „ne“.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ne volas mi per vortoj vin blindigi;</span><br> +<span class="i0">La koron mian mi al vi malkovris.</span><br> +<span class="i0">Kaj ĉu vi mem ne sentas, kiel min</span><br> +<span class="i0">La sopirado devas forte tiri</span><br> +<span class="i0">Al mia patro, al patrino mia,</span><br> +<span class="i0">Al la gefratoj, por ke en la domo,</span><br> +<span class="i0">En kiu la malĝojo tiel ofte</span><br> +<span class="pagxnumero">25</span> +<span class="i0">Ankoraŭ murmuretas mian nomon,</span><br> +<span class="i0">Eksonu unu fojon ĝoja krio</span><br> +<span class="i0">Pri mi kiel pri novenaskitino</span><br> +<span class="i0">Kaj floroj gaje kronu la kolonojn?</span><br> +<span class="i0">Ho, se vi tien ŝipe min resendus,</span><br> +<span class="i0">Vi al ni ĉiuj donus novan vivon.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Nu, do reiru! Faru, kion diktas</span><br> +<span class="i0">Al vi la koro, ne obeu voĉon</span><br> +<span class="i0">De la prudento kaj konsilo! Estu</span><br> +<span class="i0">Virino tute, donu vin libere</span><br> +<span class="i0">Al la instinkto, kiu vin senbride</span><br> +<span class="i0">Sovaĝe pelas tien ĉi kaj tien!</span><br> +<span class="i0">Se en la brusto de virin’ ekflamas</span><br> +<span class="i0">Deziro, tiam eĉ ligil’ plej sankta</span><br> +<span class="i0">Ŝin ne detenas de l’ trompanto, kiu</span><br> +<span class="i0">Ellogas ŝin el la fidelaj brakoj</span><br> +<span class="i0">De l’ patro aŭ de la sindona edzo;</span><br> +<span class="i0">Sed se ne brulas flam’ en ŝia brusto,</span><br> +<span class="i0">Ho, tiam vane kontraŭ ŝi laboras</span><br> +<span class="i0">La ora lango de la admonado.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Memoru, reĝo, vian noblan vorton!</span><br> +<span class="i0">Ĉu tiel vi repagas por konfido?</span><br> +<span class="i0">Vi ŝajnis pretigita ĉion aŭdi.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Mi por surpriz’ ne estis pretigita;</span><br> +<span class="i0">Sed ankaŭ tion devis mi atendi:</span><br> +<span class="i0">Mi sciis ja, ke kun virin’ mi traktas.</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">26</span> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho, ne insultu, reĝo, nian sekson!</span><br> +<span class="i0">La bataliloj de virin’ ne estas</span><br> +<span class="i0">Brilantaj kiel viaj, sed malnoblaj</span><br> +<span class="i0">Ne estas ili certe. Kredu, reĝo,</span><br> +<span class="i0">Ke mi komprenas la feliĉon vian</span><br> +<span class="i0">Pli bone ol vi mem. Ĉar vi ne konas</span><br> +<span class="i0">Vin mem nek min, vi tial opinias,</span><br> +<span class="i0">Ke ligo pli proksima al ni donus</span><br> +<span class="i0">Feliĉon. Tute plena de kuraĝo</span><br> +<span class="i0">Kaj de plej bona volo, vi postulas,</span><br> +<span class="i0">Ke mi nun cedu; tamen plej sincere</span><br> +<span class="i0">La diojn dankas mi, ke ili donis</span><br> +<span class="i0">Al mi la forton, por kontraŭbatali</span><br> +<span class="i0">La ligon, kiun ili ne aprobas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Ne dioj, sed nur via kor’ parolas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Per nia kor’ parolas al ni ili.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Kaj mi ne havas rajton ilin aŭdi?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Tra la venteg’ la voĉo ne aŭdiĝas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Ĉu la pastrino sola ĝin nur aŭdas?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ĝin reĝo pli ol ĉiuj devus aŭdi!</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">27</span> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Ofico sankta kaj hereda rajto</span><br> +<span class="i0">De l’ Jupitera tablo proksimigas</span><br> +<span class="i0">Vin al la dioj pli ol min, barbaron,</span><br> +<span class="i0">Infanon de la tero.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m4">Tiel punas</span><br> +<span class="i0">Vi min por la konfido ellogita!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Mi estas hom’; pli bone do ni finu!</span><br> +<span class="i0">La vorto mia restu: estu plue</span><br> +<span class="i0">Pastrino de l’ diin’ laŭ ŝia volo;</span><br> +<span class="i0">Sed mi pardonon petas de Diano,</span><br> +<span class="i0">Ke mi ĝis nun maljuste ŝin senigis</span><br> +<span class="i0">De la antikvaj decaj oferdonoj.</span><br> +<span class="i0">Neniun fremdan prenas nia lando;</span><br> +<span class="i0">Laŭ mor’ antikva lin atendas morto;</span><br> +<span class="i0">Nur vi per via ĉarma afableco,</span><br> +<span class="i0">En kiu mi per mia koro vidis</span><br> +<span class="i0">Jen amon do filino, jen la senton</span><br> +<span class="i0">De silentanta ĉarma fianĉino,—</span><br> +<span class="i0">Nur vi per sorĉa ligo min katenis,</span><br> +<span class="i0">Ke mi forgesis tute mian devon.</span><br> +<span class="i0">Vi mian cerbon kvazaŭ endormigis,</span><br> +<span class="i0">Kaj mi ne aŭdis pli la murmuradon</span><br> +<span class="i0">De la popol’. Nun ĉiuj laŭte krias,</span><br> +<span class="i0">Ke la frutempa mort’ de mia filo</span><br> +<span class="i0">Pro mia kulpo venis. Mi ne volas</span><br> +<span class="i0">Nun plu pro vi reteni la amason,</span><br> +<span class="i0">Kriantan laŭte pri la oferdonoj.</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">28</span> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Pro mi neniam tion mi deziris.</span><br> +<span class="i0">La diojn ne komprenas, kiu pensas,</span><br> +<span class="i0">Ke ili amas sangon; li enmetas</span><br> +<span class="i0">En ilin sian propan kruelecon.</span><br> +<span class="i0">Ĉu min ne savis la diino mem?</span><br> +<span class="i0">Ŝi mian servon volis, ne la morton.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Ne decas por facilmovebla saĝo</span><br> +<span class="i0">Laŭ nia propra vol’ komentarii</span><br> +<span class="i0">La sanktan tradicion. Vi plenumu</span><br> +<span class="i0">La devon vian, mi plenumos mian.</span><br> +<span class="i0">Du fremdaj viroj, kiujn ĵus ni trovis</span><br> +<span class="i0">Kaŝitajn en surbordaj la kavernoj</span><br> +<span class="i0">Kaj kiuj ne alportas al ni bonon,</span><br> +<span class="i0">En miaj manoj estas nun. En ili</span><br> +<span class="i0">Diino via havu nun denove</span><br> +<span class="i0">La longe jam mankantajn oferdonojn!</span><br> +<span class="i0">Mi ilin sendos; vi la servon konas.</span><br> +</div> + + + +<h3 class="sceno">SCENO KVARA.</h3> + +<p class="scenanoj">IFIGENIO <span class="plimalgranda">(sola)</span>.</p> + +<div class="dialogo"> +<span class="i0">Vi havas nubojn, ho savantino,</span><br> +<span class="i0">Por kovri senkulpajn persekutatojn</span><br> +<span class="i0">Kaj per la vento ilin forporti</span><br> +<span class="i0">De la fera kruela fatalo,</span><br> +<span class="i0">Trans la maron, trans multajn landojn</span><br> +<span class="i0">Ilin forporti, kien vi volas.</span><br> +<span class="i0">Vi estas saĝa, la estontaĵon</span><br> +<span class="i0">Kaj la pasintaĵon vi konas precize;</span><br> +<span class="pagxnumero">29</span> +<span class="i0">Via rigardo gardas la viajn,</span><br> +<span class="i0">Kiel via lumo, la vivo de l’ noktoj,</span><br> +<span class="i0">Gardas kaj regas tutan la teron.</span><br> +<span class="i0">Miajn manojn detenu de sango!</span><br> +<span class="i0">Benon kaj pacon neniam ĝi donas;</span><br> +<span class="i0">Kaj la fantomo de mortigito</span><br> +<span class="i0">En horoj malĝojaj de la mortiginto</span><br> +<span class="i0">Lin atakas kaj lin turmentas.</span><br> +<span class="i0">Ĉar la senmortuloj amas la homojn,</span><br> +<span class="i0">La bonajn gentojn kaj generaciojn,</span><br> +<span class="i0">Kaj ili volonte longigas la vivon</span><br> +<span class="i0">De mortemulo, kaj ili volonte</span><br> +<span class="i0">Al li ebligas ĝui kelktempe</span><br> +<span class="i0">Kune kun ili la ĝojan vidon</span><br> +<span class="i0">De propra ilia eterna ĉielo.</span><br> +</div> +<p class="pagxnumero">30</p> + + + +<h2 class="akto">AKTO DUA.</h2> + + +<h3 class="sceno">SCENO UNUA.</h3> + +<p class="scenanoj">ORESTO. PILADO.</p> + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ni iras nun la vojon de la morto:</span><br> +<span class="i0">Animo mia grade trankviliĝas.</span><br> +<span class="i0">Mi Apolonon petis, li forigu</span><br> +<span class="i0">De mia flanko la teruran bandon</span><br> +<span class="i0">De l’ venĝfantomoj, kaj en liaj vortoj</span><br> +<span class="i0">Misteraj tiam sentis mi promeson,</span><br> +<span class="i0">Ke trovos mi la helpon kaj la savon</span><br> +<span class="i0">En la sanktejo de fratino lia,</span><br> +<span class="i0">La regantino de la Taŭridanoj.</span><br> +<span class="i0">Ĝi plenumiĝas: tuta la mizero</span><br> +<span class="i0">Finiĝos nun kun mia vivo kune!</span><br> +<span class="i0">Al mi, al kiu dia mano premas</span><br> +<span class="i0">La koron kaj surdigas la spiriton,</span><br> +<span class="i0">Ja estas tiel ĝoje kaj facile</span><br> +<span class="i0">Adiaŭ diri al la lum’ de l’ suno!</span><br> +<span class="i0">Kaj se ne devas nepoj de Atreo</span><br> +<span class="i0">Kun kron’ de venko fali en batalo,</span><br> +<span class="i0">Se mi, simile al prapatroj miaj,</span><br> +<span class="i0">Perei devas kiel oferbesto:</span><br> +<span class="i0">Ĝi plenumiĝu! Estas ja pli bone</span><br> +<span class="i0">Ĉi tie morti antaŭ la altaro,</span><br> +<span class="i0">Ol en angulo malbenita, kie</span><br> +<span class="pagxnumero">31</span> +<span class="i0">Mortigus nin parenco-insidanto.</span><br> +<span class="i0">Ho, lasu min almenaŭ nun ripozi,</span><br> +<span class="i0">Vi, subteruloj, tiel avidantaj</span><br> +<span class="i0">La sangon, kiu ĉiun mian paŝon</span><br> +<span class="i0">Gutante signas! Lasu min ripozi,</span><br> +<span class="i0">Jam baldaŭ mi malsupren al vi venos.</span><br> +<span class="i0">Nek min, nek vin la lum’ de l’ tago vidu,</span><br> +<span class="i0">Kaj la tapiŝo verda de la tero</span><br> +<span class="i0">Ne estu plu svarmejo por fantomoj.</span><br> +<span class="i0">Mi venos al vi tien sub la teron,</span><br> +<span class="i0">Kaj tie en senviva surda nokto</span><br> +<span class="i0">Egala sorto ĉiujn unuigos.</span><br> +<span class="i0">Nur vin, Pilad’, senkulpa kamarado</span><br> +<span class="i0">De mia nigra sorto kaj malbeno,</span><br> +<span class="i0">Ho, kiel malvolonte mi kunprenas</span><br> +<span class="i0">En la funebran landon antaŭtempe!</span><br> +<span class="i0">Nur via vivo, via morto kaŭzas</span><br> +<span class="i0">Al mi ankoraŭ timon aŭ esperon.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Ne iras mi ankoraŭ kiel vi</span><br> +<span class="i0">Pasive en la regnon de la ombroj.</span><br> +<span class="i0">Tra la vojetoj konfuzitaj, kiuj</span><br> +<span class="i0">Konduki ŝajnas al la nigra nokto,</span><br> +<span class="i0">Mi penas nin traŝovi al la vivo.</span><br> +<span class="i0">Pri morto mi ne pensas; mi meditas</span><br> +<span class="i0">Ĉu eble iel helpos nin la dioj</span><br> +<span class="i0">Rimedon ian trovi por forkuro.</span><br> +<span class="i0">La morto—ĉu vi timas aŭ ne timas—</span><br> +<span class="i0">Ja venos mem. Eĉ kiam la pastrino</span><br> +<span class="i0">Jam levos sian manon, por detranĉi</span><br> +<span class="i0">Al ni oferdediĉe niajn buklojn,</span><br> +<span class="pagxnumero">32</span> +<span class="i0">Eĉ tiam via savo kaj la mia</span><br> +<span class="i0">Ne ĉesos esti mia sola penso.</span><br> +<span class="i0">Forĵetu la malĝojon, ĉar per dubo</span><br> +<span class="i0">Akcelas ni danĝeron. Apolono</span><br> +<span class="i0">Al ni promesis, ke en la sanktejo</span><br> +<span class="i0">De la fratin’ atendas nin konsolo</span><br> +<span class="i0">Kaj helpo kaj reveno. Kaj dusencaj</span><br> +<span class="i0">Neniam estas vortoj de la dioj,</span><br> +<span class="i0">Kiel tre ofte pensas la prematoj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Al la malĝoj’ de l’ vivo la patrino</span><br> +<span class="i0">En infanec’ min jam alkutimigis,</span><br> +<span class="i0">Kaj mi tiele kreskis, viva bildo</span><br> +<span class="i0">De mia patro, kaj la senparola</span><br> +<span class="i0">Rigardo mia ĉiam estis akra</span><br> +<span class="i0">Riproĉ’ por ŝi kaj ŝia adultulo.</span><br> +<span class="i0">Tre ofte, kiam la fratin’ Elektro</span><br> +<span class="i0">En la profunda parto de la ĉambro</span><br> +<span class="i0">Silente sidis antaŭ la kameno,</span><br> +<span class="i0">Mi min al ŝia brusto time premis</span><br> +<span class="i0">Kaj per okuloj grandaj kaj malĝojaj</span><br> +<span class="i0">Rigardis ŝin, plorantan dolorege!</span><br> +<span class="i0">Kaj tiam ŝi pri nia granda patro</span><br> +<span class="i0">Parolis multe. Kiel mi deziris</span><br> +<span class="i0">Lin tiam vidi, esti apud li!</span><br> +<span class="i0">Jen mi deziris flugi for al Trojo,</span><br> +<span class="i0">Jen mi deziris, ke al mi li venu ...</span><br> +<span class="i0">La tago venis ...</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="m3">Nu, pri tiu horo</span><br> +<span class="i0">Babilu inferuloj en la nokto!</span><br> +<span class="pagxnumero">33</span> +<span class="i0">Nin <span class="originalajxo">remomoro</span><span class="korektajxo">rememoro</span> pri pli bela tempo</span><br> +<span class="i0">Fortigu freŝe per heroaj faroj!</span><br> +<span class="i0">La dioj ja bezonas bonajn homojn</span><br> +<span class="i0">Por siaj planoj sur ĉi tiu tero;</span><br> +<span class="i0">Sendube vin ankoraŭ task’ atendas;</span><br> +<span class="i0">Vin ili ja ne sendis kun la patro</span><br> +<span class="i0">Ĉe lia ir’ malvola al la Orko.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ho, se mi lian baskon tiam kaptus</span><br> +<span class="i0">Kaj sekvus lin!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="m3">Nu, tiuj, kiuj vin</span><br> +<span class="i0">Konservis, ili zorgis ja pri mi;</span><br> +<span class="i0">Ĉar kio mi sen vi fariĝus, tion</span><br> +<span class="i0">Mi eĉ prezenti ja al mi ne povas,</span><br> +<span class="i0">Ĉar de la temp’ de mia infaneco</span><br> +<span class="i0">Ja nur kun vi kaj nur por vi mi vivas</span><br> +<span class="i0">Kaj volas vivi.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="m3">Ne rememorigu</span><br> +<span class="i0">Al mi la belajn tagojn, kiam dolĉe</span><br> +<span class="i0">En via dom’ mi trovis rifuĝejon</span><br> +<span class="i0">Kaj via nobla patro tiel ame</span><br> +<span class="i0">Pri la duonmortinta floro zorgis,</span><br> +<span class="i0">Kaj vi, senĉese gaja, ĉiutage</span><br> +<span class="i0">Saltadis ĉirkaŭ mi kun nova vivo,</span><br> +<span class="i0">Simile al la hela papilio</span><br> +<span class="i0">Ĉirkaŭe de mallumkolora floro,</span><br> +<span class="i0">Kaj la gajecon vian enverŝadis</span><br> +<span class="i0">En mian koron, kaj mi eĉ forgesis</span><br> +<span class="pagxnumero">34</span> +<span class="i0">Mizeron mian, kaj en viglaj revoj</span><br> +<span class="i0">Junecon mian mi kun vi pasigis.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Vin ekaminte, mi komencis vivi.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ne vivi, sed suferi vi komencis.</span><br> +<span class="i0">Jes, tio estas la esenc’ terura</span><br> +<span class="i0">De mia sorto, ke kvazaŭ pestulo</span><br> +<span class="i0">Doloron mi kaj morton en mi portas;</span><br> +<span class="i0">Ke se mi nur ektuŝas ian lokon.</span><br> +<span class="i0">Eĉ la plej sanan, baldaŭ ĉirkaŭ mi</span><br> +<span class="i0">Sur la vizaĝoj eĉ la plej florantaj</span><br> +<span class="i0">Aperas trajtoj de rampanta morto.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Mi certe la unua devus morti,</span><br> +<span class="i0">Se via spir’ en si venenon portus.</span><br> +<span class="i0">Kaj tamen diru mem, ĉu mi ne estas</span><br> +<span class="i0">Ankoraŭ plena de kuraĝ’ kaj ĝojo?</span><br> +<span class="i0">Kaj amo kaj kuraĝo nin kondukas</span><br> +<span class="i0">Al grandaj faroj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="m3">Grandaj faroj? Jes,</span><br> +<span class="i0">Ni ilin iam vidis antaŭ ni!</span><br> +<span class="i0">En tiu tempo, kiam ni, ĉasante,</span><br> +<span class="i0">Kuradis tra la valoj kaj la montoj,</span><br> +<span class="i0">Kaj similante per la brust’ kaj pugno</span><br> +<span class="i0">La grandan nian gentopatron, ni</span><br> +<span class="i0">Esperis, ke ni tiel persekutos</span><br> +<span class="pagxnumero">35</span> +<span class="i0">Kun glav’ kaj bastonego ian monstron</span><br> +<span class="i0">Aŭ bandon da rabistoj; kiam ni</span><br> +<span class="i0">Vespere sidis ĉe la granda maro,</span><br> +<span class="i0">Nin apogante unu al alia,</span><br> +<span class="i0">Kaj antaŭ ni la ondoj dolĉe ludis</span><br> +<span class="i0">Kaj vasta staris antaŭ ni la mondo:</span><br> +<span class="i0">Ho, tiam certe ofte ni kaptadis</span><br> +<span class="i0">La glavon, kaj estontaj faroj svarmis</span><br> +<span class="i0">Ĉirkaŭe, kiel steloj en la nokto.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Sen lim’ estas la faro, kiun volus</span><br> +<span class="i0">Plenumi la animo. Ĉiun agon</span><br> +<span class="i0">Ni volus fari tuj tiele grande</span><br> +<span class="i0">Laŭ la amplekso, kiun ĝi atingas,</span><br> +<span class="i0">Se multajn jarojn, tra generacioj</span><br> +<span class="i0">Kaj landoj, ĝin la buŝo de l’ poetoj</span><br> +<span class="i0">Pligrandigante rulas. Bele sonas</span><br> +<span class="i0">La agoj de l’ prapatroj, kiam ilin,</span><br> +<span class="i0">En la vespera ombro ripozante,</span><br> +<span class="i0">Junulo sorbas kun la ton’ de harpo;</span><br> +<span class="i0">Sed kiel niaj faroj, tiel ankaŭ</span><br> +<span class="i0">Iliaj ne prezentis perfektaĵon.</span><br> +<span class="i0">Ni pelas ion, kio antaŭ ni</span><br> +<span class="i0">Rapide kuras, kaj ni ne atentas</span><br> +<span class="i0">La vojon, kiun iras niaj paŝoj.</span><br> +<span class="i0">La paŝojn de l’ prapatroj kaj la signojn</span><br> +<span class="i0">De la surtera viv’ ilia preskaŭ</span><br> +<span class="i0">Ni ne rimarkas, ĉiam ni nur celas</span><br> +<span class="i0">Ilian ombron, kiu disimile</span><br> +<span class="i0">Tre malproksime sidas kvazaŭ krono</span><br> +<span class="i0">Tre alte sur la pintoj de la montoj.</span><br> +<span class="pagxnumero">36</span> +<span class="i0">Mi ne tre ŝatas tiujn, kiuj celas</span><br> +<span class="i0">Nur gloron inter la popol’ akiri;</span><br> +<span class="i0">Sed vi, junulo, vi la diojn danku,</span><br> +<span class="i0">Ke ili tiel frue tiel multe</span><br> +<span class="i0">Per vi jam faris.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto"><span class="originalajxo">ORESTO</span><span class="korektajxo">ORESTO.</span></h4> + +<span class="m3">Se al iu homo</span><br> +<span class="i0">La dioj donis la ĝojigan sorton</span><br> +<span class="i0">Forigi malfeliĉon de la siaj,</span><br> +<span class="i0">Grandigi sian regnon, fortikigi</span><br> +<span class="i0">La limojn, aŭ malnovajn malamikojn</span><br> +<span class="i0">Faligi aŭ forpeli,—tiam li</span><br> +<span class="i0">La diojn danku, ĉar al li la dioj</span><br> +<span class="i0">Plej grandan ĝojon en la vivo donis;</span><br> +<span class="i0">Sed min la dioj faris ja buĉisto,</span><br> +<span class="i0">Devigis min mortigi mian propran</span><br> +<span class="i0">Patrinon, kiun tamen mi adoris;</span><br> +<span class="i0">Kaj venĝe por la ago malhonora</span><br> +<span class="i0">Min abomene ili ruinigis.</span><br> +<span class="i0">La domon de Tantalo ili juĝas,</span><br> +<span class="i0">Kaj mi, la lasta el la dom’, ne devas</span><br> +<span class="i0">Ricevi morton pian aŭ honoran.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Neniam pro la krimoj de la patroj</span><br> +<span class="i0">La dioj faras venĝon sur la filo;</span><br> +<span class="i0">Ĉu bona, ĉu malbona—ĉiu mem</span><br> +<span class="i0">Por sia far’ ricevas rekompencon.</span><br> +<span class="i0">Nur beno herediĝas, ne malbeno.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ne beno ja kondukis nin ĉi tien.</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">37</span> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Sed la decido de la altaj dioj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ilia do decido nin mortigas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Plenumu la ordonon kaj atendu!</span><br> +<span class="i0">Se la fratinon vi al Apolono</span><br> +<span class="i0">Alportos kaj se ambaŭ kune loĝos</span><br> +<span class="i0">En Delfoj, sub konstanta adorado</span><br> +<span class="i0">De nobla gento, tiam por ĉi tio</span><br> +<span class="i0">La alta paro certe vin favoros</span><br> +<span class="i0">Kaj savos vin de la inferulinoj.</span><br> +<span class="i0">Jam en ĉi tiu sankta arbareto</span><br> +<span class="i0">Ja ne kuraĝas ili ekaperi.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Almenaŭ morton havos mi trankvilan.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Sed mi alie pensas. Mi kunligis</span><br> +<span class="i0">La pasintaĵon kun la estontaĵo</span><br> +<span class="i0">Kaj ne mallerte solvis la misteron.</span><br> +<span class="i0">Tre povas esti, ke jam antaŭ longe</span><br> +<span class="i0">La dioj pri la granda far’ decidis.</span><br> +<span class="i0">Diano certe volas forsaviĝi</span><br> +<span class="i0">De la sovaĝa bordo de l’ barbaroj</span><br> +<span class="i0">Kaj de iliaj sangaj homoferoj;</span><br> +<span class="i0">Ni estas elektitaj, por plenumi</span><br> +<span class="i0">La belan faron, kaj jam nun mirinde</span><br> +<span class="i0">Ni estas devigitaj tion fari.</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">38</span> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Vi lerte interplektas la decidojn</span><br> +<span class="i0">De l’ dioj kun la propraj viaj voloj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Nu, kion do valoras homa saĝo,</span><br> +<span class="i0">Se ĝi ne penas lerte trapenetri</span><br> +<span class="i0">La volon de la dioj? Pezan ŝarĝon</span><br> +<span class="i0">Surmetas dioj sur la noblan homon,</span><br> +<span class="i0">Se li tro multe pekis, kaj por li</span><br> +<span class="i0">Destinas ili taskon, kiu ŝajnas</span><br> +<span class="i0">Al simplaj homoj tute ne solvebla.</span><br> +<span class="i0">Sed la heroo venkas, kaj pentfare</span><br> +<span class="i0">Li faras tiajn servojn, ke la mondo</span><br> +<span class="i0">Estonte lin adoras.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="m4">Se la sorto</span><br> +<span class="i0">Al mi destinis vivi kaj agadi,</span><br> +<span class="i0">Ho, tiam iu dio liberigu</span><br> +<span class="i0">La frunton mian de l’ kapturno, kiu</span><br> +<span class="i0">Sur glita, patrinsange makulita</span><br> +<span class="i0">Vojeto min al la mortintoj tiras;</span><br> +<span class="i0">Kompate li sekigu tiun fonton,</span><br> +<span class="i0">Per kiu el la vundoj de l’ patrino</span><br> +<span class="i0">Konstante sur min ŝprucas la malbeno!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Atendu pli trankvile! La malbonon</span><br> +<span class="i0">Vi mem ja pligrandigas kaj vi prenas</span><br> +<span class="i0">Sur vin de la furioj la oficon.</span><br> +<span class="i0">Min lasu primediti, vi silentu!</span><br> +<span class="pagxnumero">39</span> +<span class="i0">Nur poste, bezonante por la ago</span><br> +<span class="i0">La fortojn kunigitajn, mi vin vokos,</span><br> +<span class="i0">Kaj kun kuraĝ’ prudenta tiam ambaŭ</span><br> +<span class="i0">Alpaŝos ni al la efektivigo.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Parolo de Uliso.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="m4">Vi ne moku!</span><br> +<span class="i0">Jes, ĉiu devas mem al si elekti</span><br> +<span class="i0">Heroon imitotan, se li volas</span><br> +<span class="i0">Atingi la Olimpon. Mi konfesas,</span><br> +<span class="i0">Ne pensas mi, ke ruzo kaj prudento</span><br> +<span class="i0">Makulas viron, kiu sin dediĉis</span><br> +<span class="i0">Al plenumado de <span class="originalajxo">kuraĝaĵ</span><span class="korektajxo">kuraĝaj</span> faroj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Mi ŝatas nur kuraĝon rektaniman.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Ne petis tial mi de vi konsilon.</span><br> +<span class="i0">Jam unu paŝon faris mi. Jam multe</span><br> +<span class="i0">Da scioj mi ellogis de l’ gardistoj.</span><br> +<span class="i0">Mi scias jam, ke fremda, disimila</span><br> +<span class="i0">Virin’ katenas tiun sangan leĝon;</span><br> +<span class="i0">Nur puran koron, preĝon, odorfumon</span><br> +<span class="i0">Al dioj ŝi oferas. Ŝian koron</span><br> +<span class="i0">Tre multe oni laŭdas; oni pensas,</span><br> +<span class="i0">Ke ŝi devenas de amazoninoj,</span><br> +<span class="pagxnumero">40</span> +<span class="i0">Ke ŝi forkuris, por ke ŝi per tio</span><br> +<span class="i0">Evitu ian grandan malfeliĉon.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Videble nun potenco ŝia luma</span><br> +<span class="i0">La forton perdis pro la proksimeco</span><br> +<span class="i0">De la krimulo, kiun la malbeno</span><br> +<span class="i0">Ĉirkaŭas, kiel vasta nigra nokto.</span><br> +<span class="i0">La pia sangavido liberigas</span><br> +<span class="i0">De la katenoj la antikvan moron,</span><br> +<span class="i0">Por nin nun pereigi. La sovaĝa</span><br> +<span class="i0">Spirito de la reĝo nin mortigos;</span><br> +<span class="i0">Se li koleras, tiam nin virino</span><br> +<span class="i0">Ne povas savi.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="m3">Bone al ni estas,</span><br> +<span class="i0">Ke de virin’ dependas nia sorto!</span><br> +<span class="i0">Ĉar viro, eĉ plej bona, kutimigas</span><br> +<span class="i0">Spiriton sian al la krueleco,</span><br> +<span class="i0">Kaj fine li eĉ leĝon al si faras</span><br> +<span class="i0">El tio, kion mem li abomenas,</span><br> +<span class="i0">Kaj la kutimo faras lin malmola</span><br> +<span class="i0">Kaj eĉ nerekonebla. Sed virino</span><br> +<span class="i0">Obstine ĉiam sekvas sian senton,</span><br> +<span class="i0">Kaj en la bono kaj en la malbono</span><br> +<span class="i0">Ŝi estas pli fidebla ... Ts! ŝi venas!</span><br> +<span class="i0">Nin lasu solaj! Mi ne devas tuj</span><br> +<span class="i0">Eldiri niajn nomojn aŭ konfidi</span><br> +<span class="i0">Al ŝi tro nesingarde nian sorton.</span><br> +<span class="i0">Foriru! Antaŭ ol ŝi ekdeziros</span><br> +<span class="i0">Kun vi paroli, mi kun vi parolos.</span><br> +</div> +<p class="pagxnumero">41</p> + + +<h3 class="sceno">SCENO DUA.</h3> + +<p class="scenanoj">IFIGENIO. PILADO.</p> + + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Fremdulo, diru, kiu kaj el kie</span><br> +<span class="i0">Vi estas. Mi vin trovas pli simila</span><br> +<span class="i0">Al greko, ol al skito.</span><br> +<span class="direkto">(Ŝi deprenas liajn ĉenojn.)</span><br> +<span class="m4">Tre danĝera</span><br> +<span class="i0">La libereco estas, kiun mi</span><br> +<span class="i0">Nun al vi donas; ho, la bonaj dioj</span><br> +<span class="i0">Deturnu tion, kio vin minacas!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Ho, dolĉa voĉo! Agrablega sono</span><br> +<span class="i0">De l’ hejma lingvo en la fremda lando!</span><br> +<span class="i0">La bluajn montojn de l’ haven’ patruja</span><br> +<span class="i0">Mi, la kaptito, vidas nun denove</span><br> +<span class="i0">Kun ĝojo antaŭ la okuloj miaj.</span><br> +<span class="i0">Ho jes, ho jes, mi ankaŭ estas greko!</span><br> +<span class="i0">Mi por momento tute ja forgesis,</span><br> +<span class="i0">Kiome mi bezonas vin, mi glutis</span><br> +<span class="i0">Per la okul’ ĉielan la aperon.</span><br> +<span class="i0">Ho, se decido de pli alta forto</span><br> +<span class="i0">Ne ŝlosas vian buŝon, diru, diru,</span><br> +<span class="i0">El kiu el la grekaj niaj gentoj</span><br> +<span class="i0">Vi, dia ido, havas la devenon.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Pastrino, kiun la diino mem</span><br> +<span class="i0">Por si elektis kaj al si dediĉis,</span><br> +<span class="pagxnumero">42</span> +<span class="i0">Parolas nun kun vi; ĉi tio devas</span><br> +<span class="i0">Al vi sufiĉi. Diru al mi, kiu</span><br> +<span class="i0">Vi estas, kia sorto malfeliĉa</span><br> +<span class="i0">Kun la kunul’ vin tion ĉi venigis.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Facile mi rakonti al vi povas</span><br> +<span class="i0">La sorton, kiu pelas nin kruele.</span><br> +<span class="i0">Ho, se kun tia sama facileco</span><br> +<span class="i0">Vi povus nin ĝojigi per espero!</span><br> +<span class="i0">El Kret’ ni estas, filoj de Adrasto:</span><br> +<span class="i0">Mi, la plej juna, nomas min Kefalo,</span><br> +<span class="i0">Li, la plej aĝa, estas Laodamas.</span><br> +<span class="i0">Kaj meze inter ni ankoraŭ estis</span><br> +<span class="i0">Alia frato, kruda kaj sovaĝa,</span><br> +<span class="i0">Kaj tiu jam en la infanaj ludoj</span><br> +<span class="i0">Ne lasis al ni pacon kaj konsenton.</span><br> +<span class="i0">Dum nia patro antaŭ Troj’ batalis,</span><br> +<span class="i0">Kviete ni sekvadis la patrinon;</span><br> +<span class="i0">Sed kiam li kun riĉa hav’ revenis</span><br> +<span class="i0">Kaj baldaŭ poste mortis, la disputo</span><br> +<span class="i0">Pri regno kaj heredo tuj disigis</span><br> +<span class="i0">La fratojn. Mi min tenis sur la flanko</span><br> +<span class="i0">De la plej aĝa. Tiu ĉi mortigis</span><br> +<span class="i0">La fraton. Kaj pro tiu sanga krimo</span><br> +<span class="i0">Lin la furioj pelas senripoze.</span><br> +<span class="i0">Sed al ĉi tiu senkultura bordo</span><br> +<span class="i0">Nin sendis Apolono kun espero.</span><br> +<span class="i0">En la sanktejo de l’ fratino sia</span><br> +<span class="i0">Ordonis li al ni atendi helpon.</span><br> +<span class="i0">Nin oni kaptis kaj al vi venigis</span><br> +<span class="i0">Por oferfaro. Tion vi jam scias.</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">43</span> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ĉu Trojo falis? Ho, karul’, certigu!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Ĝi falis, jes. Kaj vi al ni certigu</span><br> +<span class="i0">La savon! Rapidigu vi la helpon,</span><br> +<span class="i0">De l’ dio promesitan! Ekkompatu</span><br> +<span class="i0">Vi mian fraton! Diru al li baldaŭ</span><br> +<span class="i0">Bonkoran vorton! Tamen parolante</span><br> +<span class="i0">Kun li, vi lin indulgu, mi vin petas;</span><br> +<span class="i0">Ĉar ĝojo kaj dolor’ kaj rememoro</span><br> +<span class="i0">Facile lian tutan internaĵon</span><br> +<span class="i0">Ekskuas tro danĝere; tiam baldaŭ</span><br> +<span class="i0">Frenezo febroforma lin atakas,</span><br> +<span class="i0">Animo lia bela kaj libera</span><br> +<span class="i0">Fariĝas tiam havo de l’ furioj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Kiome ajn vi estas malfeliĉa,</span><br> +<span class="i0">Mi vin petegas, ĉion vi forgesu,</span><br> +<span class="i0">Ĝis vi sopiron mian kontentigos.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">La alta urbo, kiu tra dek jaroj</span><br> +<span class="i0">La tutan grekan forton kontraŭstaris,</span><br> +<span class="i0">Prezentas nun ruinojn, kaj neniam</span><br> +<span class="i0">Ĝi releviĝos. Tamen multaj tomboj</span><br> +<span class="i0">De la plej bonaj grekoj nin devigas</span><br> +<span class="i0">Memori tiun bordon de l’ barbaroj.</span><br> +<span class="i0">Aĥilo falis, kaj amiko lia ...</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho, diaj bildoj, vi fariĝis polvo!</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">44</span> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Kaj Palamed’, Telamonid’ Ajakso</span><br> +<span class="i0">Jam la patrujan sunon ne revidis.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO <span class="plimalgranda">(al si mem)</span>.</h4> + +<span class="i0">Pri mia patro li nenion diras</span><br> +<span class="i0">Kaj lin ne nomas inter la falintoj.</span><br> +<span class="i0">Ho jes! li vivas! Jes, mi lin revidos!</span><br> +<span class="i0">Ho, mia kor’, esperu, mia koro!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Feliĉaj tamen estas tiuj miloj,</span><br> +<span class="i0">Kiuj la morton trovis en batalo!</span><br> +<span class="i0">Ĉar por la revenintoj dia mano</span><br> +<span class="i0">Preparis ne triumfon, sed teruron</span><br> +<span class="i0">Kaj tre malĝojan finon. Ĉu la voĉo</span><br> +<span class="i0">De l’ homoj ne atingas vin? Ĉar kien</span><br> +<span class="i0">Ĝi nur atingi povas, ĝi disportas</span><br> +<span class="i0">La famon pri l’ fariĝoj plej teruraj.</span><br> +<span class="i0">Ĉu la mizero do, kiu plenigas</span><br> +<span class="i0">Per ĝemoj ne ĉesantaj la palacon</span><br> +<span class="i0">Mikenan, al vi estas nekonata?</span><br> +<span class="i0">Kun helpo de Egisto tre perfide</span><br> +<span class="i0">Mortigis Klitemnestro sian edzon</span><br> +<span class="i0">Tuj en la tago, kiam li revenis!...</span><br> +<span class="i0">Ha, vi adoras tiun reĝan domon!</span><br> +<span class="i0">Mi vidas, via brusto vane penas</span><br> +<span class="i0">Impreson la teruran en si kaŝi.</span><br> +<span class="i0">Ĉu estas vi filino de amiko?</span><br> +<span class="i0">Ĉu vi naskiĝis en najbara urbo?</span><br> +<span class="i0">Ne kaŝu, ne koleru, ke l’ unua</span><br> +<span class="i0">Teruron tiun mi al vi raportas.</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">45</span> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho diru, ho rakontu la detalojn</span><br> +<span class="i0">De la terura faro!</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="m4">En la tago</span><br> +<span class="i0">De la reveno, kiam, sin baninte,</span><br> +<span class="i0">La reĝo volis preni sian veston</span><br> +<span class="i0">Konfide el la manoj de l’ edzino,</span><br> +<span class="i0">La krimulino tiam sur lin ĵetis</span><br> +<span class="i0">Teksaĵon faldoriĉan kaj implikan;</span><br> +<span class="i0">Kaj dum li vane penis el la reto</span><br> +<span class="i0">Sin liberigi, perfidul’ Egisto</span><br> +<span class="i0">Mortigis lin, kaj tiu granda princo</span><br> +<span class="i0">Kovrita iris al la malvivuloj.</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Kaj kian pagon la kunul’ ricevis?</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Kun regno liton, kion li jam havis.</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Volupto do ŝin pelis al la krimo?</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Kaj forta sento de malnova venĝo.</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Per kio do la reĝo ŝin ofendis?</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">46</span> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Per peza faro, kiu ŝin pravigus,</span><br> +<span class="i0">Se nur mortigo estus pravigebla.</span><br> +<span class="i0">Li al Aŭlido logis ŝin, kaj kiam</span><br> +<span class="i0">Diino per kontraŭblovantaj ventoj</span><br> +<span class="i0">Malhelpis forveturon de la grekoj,</span><br> +<span class="i0">Li tiam senkompate sian propran</span><br> +<span class="i0">Filinon la plej aĝan alkondukis</span><br> +<span class="i0">Al la altaro de Dian’, kaj ŝin</span><br> +<span class="i0">Pro bon’ de l’ grekoj oni tiam buĉis.</span><br> +<span class="i0">Kaj tio en la koron de l’ patrino</span><br> +<span class="i0">Enpremis tiel forte la malamon,</span><br> +<span class="i0">Ke ŝi facile cedis al Egisto</span><br> +<span class="i0">Kaj sian edzon ĵetis en pereon.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO <span class="plimalgranda">(sin kovrante)</span>.</h4> + +<span class="i0">Sufiĉe! Nun vi baldaŭ min revidos.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO <span class="plimalgranda">(sola)</span>.</h4> + +<span class="i0">La sort’ de l’ reĝa domo ŝin videble</span><br> +<span class="i0">Profunde tuŝas. Kiu ajn ŝi estas,</span><br> +<span class="i0">Ŝi tute certe mem la reĝon konis.</span><br> +<span class="i0">Feliĉe do por ni, el alta domo</span><br> +<span class="i0">Ĉi tien oni vendis ŝin. Ho koro,</span><br> +<span class="i0">Ne batu tiel forte! Al la stelo,</span><br> +<span class="i0">De la espero, kiu ekbriletis,</span><br> +<span class="i0">Ni remu do kuraĝe kaj prudente!</span><br> +</div> +<p class="pagxnumero">47</p> + + + +<h2 class="akto">AKTO TRIA.</h2> + +<h3 class="sceno">SCENO UNUA.</h3> + +<p class="scenanoj">IFIGENIO. ORESTO.</p> + + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Malfeliĉulo, mi vin senĉenigas,</span><br> +<span class="i0">Sed nur, ho ve! por sorto pli kruela.</span><br> +<span class="i0">La liberec’, donata de la templo,</span><br> +<span class="i0">Simile al la lasta vivekbrilo</span><br> +<span class="i0">De malfacila malsanul’, prezentas</span><br> +<span class="i0">Nur antaŭsignon de la morto. Tamen</span><br> +<span class="i0">Ĝis nun ankoraŭ mi ne povas diri</span><br> +<span class="i0">Kaj diri al mi mem mi ne kuraĝas,</span><br> +<span class="i0">Ke vi pereis! Kiel do mi povus</span><br> +<span class="i0">Per krima man’ dediĉi vin al morto?</span><br> +<span class="i0">Kaj tamen tiel longe, dum mi restas</span><br> +<span class="i0">Pastrino de Dian’, neniu havas</span><br> +<span class="i0">La rajton iel tuŝi vian kapon.</span><br> +<span class="i0">Sed se mi ne plenumos mian devon</span><br> +<span class="i0">Laŭ la postulo de l’ kolera reĝo,</span><br> +<span class="i0">Li tiam inter miaj helpantinoj</span><br> +<span class="i0">Alian virgulinon pastrinigos,</span><br> +<span class="i0">Kaj tiam krom deziro plej varmega</span><br> +<span class="i0">Mi jam nenion povos al vi doni.</span><br> +<span class="i0">Ho, kara samlandan’! eĉ simpla sklavo,</span><br> +<span class="i0">Sur kiun lumis nia hejma suno,</span><br> +<span class="i0">En fremda land’ tre kara al ni estas:</span><br> +<span class="pagxnumero">48</span> +<span class="i0">Kun kia do senlima ĝoj’ kaj beno</span><br> +<span class="i0">Mi devas vin akcepti, kiuj dolĉe</span><br> +<span class="i0">Al mi alportis bildon de herooj,</span><br> +<span class="i0">De mi en infaneco adorataj,</span><br> +<span class="i0">Kaj kiuj mian plej internan koron</span><br> +<span class="i0">Konsolis per espero la plej bela.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ĉu vian nomon kaj devenon vian</span><br> +<span class="i0">Vi kaŝas kun intenco? aŭ ĉu eble</span><br> +<span class="i0">Mi povas scii, kiu disimile</span><br> +<span class="i0">Nun staras antaŭ mi?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto"><span class="originalajxo">IFIGENIO</span><span class="korektajxo">IFIGENIO.</span></h4> + +<span class="m4">Vi min ekkonos.</span><br> +<span class="i0">Sed nun rakontu, kion via frato</span><br> +<span class="i0">Al mi ĝis nun sciigis nur duone,—</span><br> +<span class="i0">La pluan sorton de l’ personoj, kiuj,</span><br> +<span class="i0">De Trojo reveninte, sur la sojlo</span><br> +<span class="i0">De sia propra dom’ neatenditan</span><br> +<span class="i0">Fatalon trovis. Kvankam mi tre juna</span><br> +<span class="i0">Alvenis sur ĉi tiun fremdan bordon,</span><br> +<span class="i0">Sed mi ankoraŭ bone rememoras</span><br> +<span class="i0">La grandan timon kaj la grandan miron,</span><br> +<span class="i0">Kun kiu mi rigardis siatempe</span><br> +<span class="i0">Tiujn heroojn. Ili elveturis,</span><br> +<span class="i0">Kaj tiam ŝajnis, kvazaŭ la Olimpo</span><br> +<span class="i0">Subite malfermiĝis kaj la bildojn</span><br> +<span class="i0">De l’ glora kaj mirinda mond’ antikva</span><br> +<span class="i0">Malsupren sendis por la pereigo</span><br> +<span class="i0">De Iliono. Sed la plej majesta</span><br> +<span class="i0">El ĉiuj estis reĝ’ Agamemnono!</span><br> +<span class="pagxnumero">49</span> +<span class="i0">Ho diru, ĉu li efektive falis</span><br> +<span class="i0">Per la perfido de edzino sia</span><br> +<span class="i0">Kaj de Egisto?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="m3">Jes, vi diris veron!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho, ve al vi, Mikeno malfeliĉa!</span><br> +<span class="i0">Tiele semis nepoj de Tantalo</span><br> +<span class="i0">Per plena man’ malbenon post malbeno!</span><br> +<span class="i0">Simile al kreskaĵo senvalora,</span><br> +<span class="i0">Miloblan semon ĉirkaŭ si ĵetante,</span><br> +<span class="i0">Por nepoj kaj pranepoj ili kreis</span><br> +<span class="i0">Parencajn mortigantojn por eterna</span><br> +<span class="i0">Sovaĝa reciproka venĝemeco!</span><br> +<span class="i0">Malkovru ĉion, kion en la vortoj</span><br> +<span class="i0">De via frat’ por mi ankoraŭ kovris</span><br> +<span class="i0">La ombro de l’ teruro. Diru, kiel</span><br> +<span class="i0">La lasta filo de la granda gento,</span><br> +<span class="i0">La ĉarma knabo, certe destinita</span><br> +<span class="i0">Por iam fari venĝon por la patro,—</span><br> +<span class="i0">Kiele li, Oresto, trovis savon</span><br> +<span class="i0">En tiu sanga tago? Ĉu li ankaŭ</span><br> +<span class="i0">Pereis en la reto? Ĉu li vivas?</span><br> +<span class="i0">Ĉu li saviĝis? Ĉu Elektro vivas?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Jes, ambaŭ vivas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m3">Ho vi, ora suno,</span><br> +<span class="i0">Radiojn la plej belajn al mi pruntu</span><br> +<span class="pagxnumero">50</span> +<span class="i0">Kaj metu ilin kiel mian dankon</span><br> +<span class="i0">Al Jupitero antaŭ lian tronon!</span><br> +<span class="i0">Ĉar mi nur estas muta kaj malriĉa.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Se vin kun tiu reĝa domo ligas</span><br> +<span class="i0">Intima ia ligo aŭ rilatoj,</span><br> +<span class="i0">Kiel kredigas via bela ĝojo,</span><br> +<span class="i0">Ho, tiam tenu forte vian koron!</span><br> +<span class="i0">Ĉar tre dolora estas por ĝojanto</span><br> +<span class="i0">Refalo tro subita en malĝojon.</span><br> +<span class="i0">Vi scias, mi ĝin vidas, nur la morton</span><br> +<span class="i0">De l’ reĝ’ Agamemnono.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m4">Kaj ĉu tio</span><br> +<span class="i0">Ne estas por mi scio tro sufiĉa?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Vi scias nur duonon de l’ mizero.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Kaj kio plu? Orest’, Elektro vivas?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Pri Klitemnestro vi nenion timas?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ŝin ja nek timo, nek espero savos.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ŝi el la lando de l’ esper’ foriris.</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">51</span> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ĉu do pentante ŝi sin mem mortigis?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ne! sed la propra sango ŝin mortigis.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Parolu klare, ke mi plu ne serĉu!</span><br> +<span class="i0">La necerteco per flugil’ malluma</span><br> +<span class="i0">Milfoje batas ĉirkaŭ mia kapo.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">La dioj do destinas, ke mi estu</span><br> +<span class="i0">La sciiganto de la faro, kiun</span><br> +<span class="i0">Mi tiel volus kaŝi por eterne</span><br> +<span class="i0">En la sensona regno de la nokto!</span><br> +<span class="i0">Al tio kontraŭ mia propra volo</span><br> +<span class="i0">Min nun devigas via ĉarma buŝo;</span><br> +<span class="i0">Ĝi tamen havas rajton, por postuli</span><br> +<span class="i0">Doloron ankaŭ; bone, ĝi ricevos.</span><br> +<span class="i0">En tiu tag’, kiam la patro falis,</span><br> +<span class="i0">Elektro save kaŝis sian fraton;</span><br> +<span class="i0">Strofio, la bofrato de la patro,</span><br> +<span class="i0">Volonte lin akceptis kaj edukis</span><br> +<span class="i0">Lin kune kun la propra sia filo,</span><br> +<span class="i0">Pilado, kiu sin tre baldaŭ ligis</span><br> +<span class="i0">Kun la veninto per plej bela ligo</span><br> +<span class="i0">De la plej forta kora amikeco.</span><br> +<span class="i0">Kaj ju pli ili kreskis, des pli forte</span><br> +<span class="i0">En ili kreskis la deziro venĝi</span><br> +<span class="i0">La morton de la reĝo. Kaj sekrete,</span><br> +<span class="i0">En vestoj de fremduloj, ili venis</span><br> +<span class="pagxnumero">52</span> +<span class="i0">Mikenon, kvazaŭ por alporti tien</span><br> +<span class="i0">Sciigon pri la morto de Oresto</span><br> +<span class="i0">Kaj ankaŭ lian cindron. Ilin bone</span><br> +<span class="i0">Akceptis la reĝino, ili venis</span><br> +<span class="i0">Internen de la domo. Al Elektro</span><br> +<span class="i0">Orest’ sin rekonigas; ŝi reblovas</span><br> +<span class="i0">En li la fajron de l’ venĝemo, kiu</span><br> +<span class="i0">En la alesto sankta de l’ patrino</span><br> +<span class="i0">Jam preskaŭ estingiĝis. En silento</span><br> +<span class="i0">Ŝi lin kondukas al la loko, kie</span><br> +<span class="i0">La patro falis, kie tre malforta</span><br> +<span class="i0">Malnova postesigno de la sango,</span><br> +<span class="i0">Jam preskaŭ tute plu ne rimarkebla,</span><br> +<span class="i0">La plankon, multefoje jam lavitan,</span><br> +<span class="i0">Ankoraŭ kolorigis. Tiam ŝi</span><br> +<span class="i0">Per sia fajra lango nun priskribis</span><br> +<span class="i0">Ĉiun detalon de la krima faro</span><br> +<span class="i0">Kaj sian sklavan kaj mizeran vivon,</span><br> +<span class="i0">La fierecon de la perfiduloj</span><br> +<span class="i0">Kaj la danĝerojn, kiuj la gefratojn</span><br> +<span class="i0">Ankoraŭ nun minacas de la flanko</span><br> +<span class="i0">De la patrin’ duonpatriniĝinta.</span><br> +<span class="i0">Kaj tie al Oresto ŝi altrudis</span><br> +<span class="i0">Malnovan la ponardon, kiu tiom</span><br> +<span class="i0">En la Tantala dom’ jam furiozis ...</span><br> +<span class="i0">Kaj propra fil’ mortigis Klitemnestron ...</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho senmortuloj, vi, kiuj pasigas</span><br> +<span class="i0">Feliĉajn tagojn super puraj nuboj,</span><br> +<span class="i0">Ĉu nur por tio dum tre multaj jaroj</span><br> +<span class="i0">Vi min de ĉiuj homoj apartigis</span><br> +<span class="pagxnumero">53</span> +<span class="i0">Kaj tenis min en via proksimeco</span><br> +<span class="i0">Kaj sur min metis la oficon virgan</span><br> +<span class="i0">La sanktan fajron ĉiam subtenadi</span><br> +<span class="i0">Kaj la animon mian vi, simile</span><br> +<span class="i0">Al flamo, ĉiam direktadis supren,</span><br> +<span class="i0">Ke la terurojn de la domo mia</span><br> +<span class="i0">Eksentu mi nur iam pli malfrue,</span><br> +<span class="i0">Sed tiom pli profunde?—Ho, parolu</span><br> +<span class="i0">Al mi pri la junulo malfeliĉa!</span><br> +<span class="i0">Parolu pri Oresto!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ho, se jam oni povus nun rakonti</span><br> +<span class="i0">Pri lia morto! Kvazaŭ fermentante,</span><br> +<span class="i0">Leviĝis el la sang’ de l’ buĉitino</span><br> +<span class="i0">La ombro de l’ patrino.</span><br> +<span class="i0">Al la filinoj de l’ eterna nokto</span><br> +<span class="i0">Ĝi krias: „tenu firme, ne forlasu</span><br> +<span class="i0">La mortiginton de l’ patrino! Pelu</span><br> +<span class="i0">Kaj persekutu la krimulon! Pelu!</span><br> +<span class="i0">Al vi li apartenas!“—Ili aŭdas,</span><br> +<span class="i0">Iliaj okulaĉoj ekrigardas</span><br> +<span class="i0">Ĉirkaŭe kun la agla avideco.</span><br> +<span class="i0">Kaj ili ekmoviĝas en la nigraj</span><br> +<span class="i0">Kavernoj, kaj el la anguloj venas</span><br> +<span class="i0">Senbrue tuj ilia sekvantaro,</span><br> +<span class="i0">La dubo kaj la pento. Antaŭ ili</span><br> +<span class="i0">Vapor’ leviĝas el la Aĥerono;</span><br> +<span class="i0">El ĝiaj nebulringoj ekruliĝas</span><br> +<span class="i0">Ĉirkaŭe de la kapo de l’ kulpulo</span><br> +<span class="i0">Senĉesa freneziga meditado</span><br> +<span class="i0">Pri l’ faritaĵo. Tiam, rajtigitaj</span><br> +<span class="pagxnumero">54</span> +<span class="i0">Pereon porti, la inferulinoj</span><br> +<span class="i0">Elpaŝas sur la belan dian teron,</span><br> +<span class="i0">De kiu ilin antaŭ longa tempo</span><br> +<span class="i0">Forpelis la malbeno de la dioj.</span><br> +<span class="i0">Pied’ ilia pelas la kuranton,</span><br> +<span class="i0">Ripozon ili donas nur momente,</span><br> +<span class="i0">Por tuj ataki kun teruro nova.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho malfeliĉa, en la sama stato</span><br> +<span class="i0">Vi estas mem, kaj tial vi komprenas</span><br> +<span class="i0">Kiome li, malfeliĉul’, suferas!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Kion vi diras? Kia sama stato?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Vin, kiel lin, ja premas fratmortigo;</span><br> +<span class="i0">Al mi jam tion diris via frato.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Sufiĉe! La animo via granda</span><br> +<span class="i0">Per falsa vort’ ne estu plu trompata!</span><br> +<span class="i0">Fremdulo por fremdulo povas teksi</span><br> +<span class="i0">Mensogon kaj ruzaĵon, por faligi</span><br> +<span class="i0">Lin en la reton; inter ni ekzistu</span><br> +<span class="i0">Nur vero!</span><br> +<span class="i0">Mi estas mem Oresto! Kaj ĉi tiu</span><br> +<span class="i0">Krimula kap’ kliniĝas al la tombo</span><br> +<span class="i0">Kaj serĉas morton. Kaj en ĉia formo</span><br> +<span class="i0">Mi estas preta vole ĝin akcepti!</span><br> +<span class="i0">Ho, kiu ajn vi estas, mi al vi</span><br> +<span class="pagxnumero">55</span> +<span class="i0">Kaj al amiko mia malfeliĉa</span><br> +<span class="i0">Deziras savon; sed al mi la savon</span><br> +<span class="i0">Mi ne deziras. Se mi ne eraras,</span><br> +<span class="i0">Ĉi tie vi nur kontraŭvole restas;</span><br> +<span class="i0">Eltrovu do rimedon, por forkuri,</span><br> +<span class="i0">Sed min ĉi tie lasu. Mia korpo</span><br> +<span class="i0">Malsupren falu de la alta roko,</span><br> +<span class="i0">Ĝis maro fluu mia sang’, portante</span><br> +<span class="i0">Malbenon al la bordo de l’ barbaroj!</span><br> +<span class="i0">Vi iru, en la hejma greka lando</span><br> +<span class="i0">Komencu novan, pli feliĉan vivon!</span><br> +<span class="direkto">(Li foriras.)</span> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Tiele do vi fine al mi venas,</span><br> +<span class="i0">Vi, Plenumiĝ’, filino plej ravanta</span><br> +<span class="i0">De la plej granda patro! Ho, gigante</span><br> +<span class="i0">Nun antaŭ mi leviĝas via bildo!</span><br> +<span class="i0">Per la rigardo mia mi apenaŭ</span><br> +<span class="i0">Atingas viajn manojn, kiuj plenaj</span><br> +<span class="i0">De fruktoj kaj de benaj kronoj, portas</span><br> +<span class="i0">Trezorojn de Olimpo. Kiel oni</span><br> +<span class="i0">Ekkonas reĝon laŭ la grandmezuro</span><br> +<span class="i0">De l’ donoj—ĉar la kvanto, kiun multaj</span><br> +<span class="i0">Jam nomus riĉo, al li devas ŝajni</span><br> +<span class="i0">Malgranda—tiel oni vin, ho dioj,</span><br> +<span class="i0">Rekonas laŭ la donoj tre ŝparataj,</span><br> +<span class="i0">Sed longe kaj saĝege preparataj.</span><br> +<span class="i0">Ĉar nur vi solaj scias, kio estas</span><br> +<span class="i0">Por ni utila, nur vi solaj vidas</span><br> +<span class="i0">La vastan regnon de la estonteco,</span><br> +<span class="i0">Dum antaŭ ni la steloj kaj nebuloj</span><br> +<span class="pagxnumero">56</span> +<span class="i0">Ĉiuvespere kovras la rigardon.</span><br> +<span class="i0">Trankvile vi aŭskultas nian preĝon,</span><br> +<span class="i0">Petantan pri sensaĝa rapideco,</span><br> +<span class="i0">Sed via man’ neniam malmature</span><br> +<span class="i0">Deŝiras la ĉielajn orajn fruktojn;</span><br> +<span class="i0">Kaj ve al tiu, kiu ilin prenas</span><br> +<span class="i0">Perforte tro frutempe: la acida</span><br> +<span class="i0">Manĝaĵ’ al li alportas nur la morton.</span><br> +<span class="i0">Ne lasu, ke la longe atendita</span><br> +<span class="i0">Feliĉ’, apenaŭ iam esperita,</span><br> +<span class="i0">Simile al la ombro de amiko</span><br> +<span class="i0">Nun preterpasu vane, restigante</span><br> +<span class="i0">Trioblan suferadon kaj doloron!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO <span class="plimalgranda">(denove aliras al ŝi)</span>.</h4> + +<span class="i0">Se vi pri vi kaj pri Pilado preĝas,</span><br> +<span class="i0">Ne citu mian nomon kun la viaj!</span><br> +<span class="i0">Ne savos vi krimulon, sed kun li</span><br> +<span class="i0">Dividos vi malbenon kaj mizeron.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">De via sort’ dependas mia sorto.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Neniel! Sola kaj sen akompano</span><br> +<span class="i0">Mi iru en la regnon de la morto.</span><br> +<span class="i0">Se eĉ per via propra kovrotuko</span><br> +<span class="i0">Vi kovros la kulpulon, vi ne kaŝos</span><br> +<span class="i0">Lin antaŭ la eterne-maldormantoj;</span><br> +<span class="i0">Alesto via, ho ĉielulino,</span><br> +<span class="i0">Flankigos ilin, sed ne fortimigos.</span><br> +<span class="i0">La teron de la sankta arbareto</span><br> +<span class="pagxnumero">57</span> +<span class="i0">Ne rajtas ili tuŝi arogante</span><br> +<span class="i0">Per la piedoj, sed de malproksime</span><br> +<span class="i0">De temp’ al tempo aŭdas mi ilian</span><br> +<span class="i0">Teruran ridon. Tiel blekas lupoj</span><br> +<span class="i0">Ĉirkaŭe de la arb’, sur kiun savis</span><br> +<span class="i0">Sin vojaĝanto. Ekster la arbaro</span><br> +<span class="i0">Ripozas ili, kvazaŭ sieĝante;</span><br> +<span class="i0">Sed se mi nur forlasos la arbaron,</span><br> +<span class="i0">Tuj ili ekleviĝos, balancante</span><br> +<span class="i0">Serpentajn siajn kapojn, aperigos</span><br> +<span class="i0">Ĉirkaŭe polvajn nubojn kaj pelados</span><br> +<span class="i0">Akiron sian pluen, sen ripozo.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ĉu povas vi aŭskulti bonan vorton?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ĝin ŝparu por amato de la dioj!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Espero nova nun por vi eklumis.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Tra fumo nur briletas antaŭ mi</span><br> +<span class="i0">La mortriver’, vokante al infero.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ĉu vi fratinon havas nur Elektron?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Nur ŝin mi konis; ĉar la pli maljunan</span><br> +<span class="i0">Frutempe prenis for el la mizero</span><br> +<span class="pagxnumero">58</span> +<span class="i0">De nia domo ŝia bona sorto,</span><br> +<span class="i0">En kiu ni nur teruraĵon vidis.</span><br> +<span class="i0">Ho, ne demandu plu kaj ne aligu</span><br> +<span class="i0">Vin al la Erinioj. Kun kruela</span><br> +<span class="i0">Plezuro ili de l’ animo mia</span><br> +<span class="i0">La cindron blovas for kaj ne permesas,</span><br> +<span class="i0">Ke la plej lastaj karboj, kiuj restis</span><br> +<span class="i0">De la terura brul’ de nia domo,</span><br> +<span class="i0">En mia kor’ kviete estingiĝu.</span><br> +<span class="i0">Ĉu tiu fajr’, intence incitata,</span><br> +<span class="i0">Nutrata per sulfuro de l’ infero</span><br> +<span class="i0">Eterne en animo mia brulos?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Mi dolĉan odoraĵon nun enportas</span><br> +<span class="i0">En tiun fajron. Pura spir’ de amo</span><br> +<span class="i0">Per delikata blov’ malvarmetigos</span><br> +<span class="i0">La ardon, kiu bakas vian bruston!</span><br> +<span class="i0">Oresto, mia kara! Ĉu ne povas</span><br> +<span class="i0">Vi min kompreni? Ĉu de l’ akompano</span><br> +<span class="i0">De la teruraj diaj punantinoj</span><br> +<span class="i0">La sang’ en viaj vejnoj elsekiĝis?</span><br> +<span class="i0">Ĉu el la kapo de Gorgon’ penetris</span><br> +<span class="i0">Ŝtoniga sorĉo ĉiujn viajn membrojn?</span><br> +<span class="i0">Se elverŝita sango de patrino</span><br> +<span class="i0">Per surda voĉo vokas al infero,—</span><br> +<span class="i0">Ĉu pura bena vorto de fratino</span><br> +<span class="i0">Ne vokos dian helpon de Olimpo?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ĝi vokas! Ha, ĉu tiel vi deziras</span><br> +<span class="i0">Pereon mian? Ĉu en vi sin kaŝas</span><br> +<span class="pagxnumero">59</span> +<span class="i0">Diin’ de venĝo? Kiu do vi estas,</span><br> +<span class="i0">Vi, kies voĉo kruelege turnas</span><br> +<span class="i0">La plej profundan mian internaĵon?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Eksentu do la voĉon de la koro:</span><br> +<span class="i0">Orest’! ĝi estas mi, Ifigenio!</span><br> +<span class="i0">Mi vivas!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="m2">Vi!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m3">Ho, frato!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="m4">For! ho, for!</span><br> +<span class="i0">Ne tuŝu miajn buklojn! Ĉar, simile</span><br> +<span class="i0">Al la edziĝa vesto de Kreuzo,</span><br> +<span class="i0">Per nevenkebla fajro mi infektas.</span><br> +<span class="i0">Foriru! Kiel iam Herkuleso,</span><br> +<span class="i0">Mi devas preni morton izolite.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Vi ne pereos! Ho, se mi nur povus</span><br> +<span class="i0">Trankvilan unu vorton de vi aŭdi!</span><br> +<span class="i0">Forigu mian dubon, ho, certigu,</span><br> +<span class="i0">Certigu al mi tute la feliĉon,</span><br> +<span class="i0">Pri kiu tiel longe mi petegis.</span><br> +<span class="i0">Ĉar rado de doloro kaj de ĝojo</span><br> +<span class="i0">En mia kor’ ruliĝas. De l’ fremdulo</span><br> +<span class="i0">Forpuŝas min la timo; sed plej forte</span><br> +<span class="i0">Min la interno tiras al la frato.</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">60</span> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ĉu staras mi en templo de Lieo?</span><br> +<span class="i0">Ĉu furioza puŝo de pasio</span><br> +<span class="i0">Atakis nun subite la pastrinon?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho, aŭdu min! Ho, vidu, kiel fine</span><br> +<span class="i0">Post longa, longa tempo mia koro</span><br> +<span class="i0">Nun malfermiĝis por la granda ĝojo,</span><br> +<span class="i0">Ke al la sola kaj al la plej kara</span><br> +<span class="i0">El ĉio, kio en la tuta mondo</span><br> +<span class="i0">Por mi ankoraŭ restis, mi nun povas</span><br> +<span class="i0">La kapon kisi; ke per miaj brakoj,</span><br> +<span class="i0">Ĝis nun nur al la vento etenditaj,</span><br> +<span class="i0">Mi fine vin nun povas ĉirkaŭpreni!</span><br> +<span class="i0">Ho, lasu! lasu! Ĉar eĉ de l’ Parnaso</span><br> +<span class="i0">La fonto, kiu saltas en la valon,</span><br> +<span class="i0">Ne fluas tiel pure, tiel hele,</span><br> +<span class="i0">Kiel nun fluas senmezura ĝojo</span><br> +<span class="i0">El mia koro, fluas kaj ĉirkaŭas</span><br> +<span class="i0">Min kiel granda ondoplena maro.</span><br> +<span class="i0">Oresto! Ho, Oresto! Mia frato!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ne, bela nimfo, ne, mi ne konfidas</span><br> +<span class="i0">Al vi kaj viaj flatoj. Ne forgesu,</span><br> +<span class="i0">Dian’ postulas servon la plej ĉastan;</span><br> +<span class="i0">Ŝi venĝas malsanktigon de la templo.</span><br> +<span class="i0">De mia brust’ forigu vian brakon!</span><br> +<span class="i0">Kaj se vi volas doni al junulo</span><br> +<span class="i0">Savantan amon kaj lin feliĉigi,</span><br> +<span class="i0">Vin tiam turnu al amiko mia,</span><br> +<span class="pagxnumero">61</span> +<span class="i0">La viro pli valora. Jen li vagas</span><br> +<span class="i0">Sur la vojeto tie sur la roko;</span><br> +<span class="i0">Al li vi iru kaj al li vi donu</span><br> +<span class="i0">Konsilon bonan, sed min lasu for!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Rekonsciiĝu, frato, kaj rekonu</span><br> +<span class="i0">La trovitinon! La ĉielan ĝojon,</span><br> +<span class="i0">La puran, ĉastan ĝojon de fratino</span><br> +<span class="i0">Ne nomu senprudenta volupteco!</span><br> +<span class="i0">Ho, dioj, prenu la manian kovron</span><br> +<span class="i0">For de okulo lia la rigida,</span><br> +<span class="i0">Ke la momento de l’ plej alta ĝojo</span><br> +<span class="i0">Ne faru nin trioble malfeliĉaj!</span><br> +<span class="i0">Jen antaŭ vi ŝi staras, la fratino</span><br> +<span class="i0">De longe jam perdita. De l’ altaro</span><br> +<span class="i0">Min la diino tiris for kaj savis</span><br> +<span class="i0">Ĉi tien min en sian propran templon.</span><br> +<span class="i0">Kaj vi, kaptita kaj oferbuĉota,</span><br> +<span class="i0">En la pastrino trovas la fratinon.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ho, malfeliĉa! Nun la suno vidu</span><br> +<span class="i0">De nia dom’ la lastan teruraĵon!</span><br> +<span class="i0">Ĉu ne troviĝas tie ĉi Elektro?</span><br> +<span class="i0">Ŝi ankaŭ nun kun ni pereu kune,</span><br> +<span class="i0">Por ne daŭrigi sian vivon sole</span><br> +<span class="i0">Por sorto kaj suferoj pli turmentaj!</span><br> +<span class="i0">Pastrin’, al la altaro min konduku:</span><br> +<span class="i0">La fratmortigo estas tradicio</span><br> +<span class="i0">Hereda en malnova nia gento;</span><br> +<span class="i0">Vin, dioj, dankas mi, ke vi decidis</span><br> +<span class="pagxnumero">62</span> +<span class="i0">Min pereigi fraŭle, sen infanoj.</span><br> +<span class="i0">Kaj vi de mi akceptu la konsilon,</span><br> +<span class="i0">Ne amu tro la sunon kaj la stelojn;</span><br> +<span class="i0">Ho, sekvu min en la malluman regnon!</span><br> +<span class="i0">Simile kiel drakoj sulfurmarĉaj</span><br> +<span class="i0">Sin en batal’ englutas reciproke,</span><br> +<span class="i0">La furioza gento de Tantalo</span><br> +<span class="i0">Sin mem ekstermas; iru do kun mi</span><br> +<span class="i0">Malsupren seninfane kaj senkulpe!</span><br> +<span class="i0">Vi min rigardas kun kompato? Ĉesu!</span><br> +<span class="i0">Sammaniere serĉis Klitemnestro</span><br> +<span class="i0">Resonon en la kor’ de sia filo;</span><br> +<span class="i0">Sed lia brako trafis ŝian bruston,</span><br> +<span class="i0">Kaj la patrino falis. Ho, aperu,</span><br> +<span class="i0">Spirito indignanta! Vi, furioj,</span><br> +<span class="i0">Alproksimiĝu per fermita rondo,</span><br> +<span class="i0">Rigardu la al vi agrablan dramon,</span><br> +<span class="i0">La plej teruran, kiun vi preparis!</span><br> +<span class="i0">Ne venĝo aŭ malamo nun akrigas</span><br> +<span class="i0">Ponardon sian: la fratin’ amanta</span><br> +<span class="i0">Nun estas devigata doni morton.</span><br> +<span class="i0">Ne ploru! Ĝi ne estas via kulpo.</span><br> +<span class="i0">De mia infaneco mi nenion</span><br> +<span class="i0">Tiele amis, kiel vin mi povus</span><br> +<span class="i0">Nun ami, ho, fratino mia kara.</span><br> +<span class="i0">Jes, levu la ponardon, ne indulgu,</span><br> +<span class="i0">Disŝiru tiun bruston, donu vojon</span><br> +<span class="i0">Al la torentoj, kiuj en ĝi bolas!</span><br> +<span class="direkto">(Li falas svene.)</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Elporti sola tiom da feliĉo</span><br> +<span class="pagxnumero">63</span> +<span class="i0">Kaj tiom da suferoj mi ne povas.</span><br> +<span class="i0">Pilado, kie estas vi, Pilado?</span><br> +<span class="i0">Alportu vian helpon, kara viro!</span><br> +<span class="direkto">(Ŝi foriras serĉante.)</span><br> +</div> + + + + +<h3 class="sceno">SCENO DUA.</h3> + +<p class="scenanoj">ORESTO <span class="plimalgranda">(vekiĝante el la sveno kaj leviĝante)</span>.</p> + +<div class="dialogo"> +<span class="i0">Ankoraŭ unu! Donu do al mi</span><br> +<span class="i0">El Leta akvo lastan refreŝigan</span><br> +<span class="i0">Kalikon! Baldaŭ el la brust’ elnaĝos</span><br> +<span class="i0">La lasta konvulsio de la vivo.</span><br> +<span class="i0">Tre baldaŭ la spirito mia fluos</span><br> +<span class="i0">Trankvile al la fonto de forgeso,</span><br> +<span class="i0">Al vi, fantomoj, al nebul’ eterna.</span><br> +<span class="i0">Permesu, ke en via mezo trovu</span><br> +<span class="i0">Ripozon la pelita fil’ de l’ tero!</span><br> +<span class="i0">Mi aŭdas murmureton en la branĉoj,</span><br> +<span class="i0">El la krepusko venas ia bruo ...</span><br> +<span class="i0">La novan gaston vidi ili venas!</span><br> +<span class="i0">Ha, kia estas la anaro, kiu</span><br> +<span class="i0">Majeste iras, kvazaŭ princa domo?</span><br> +<span class="i0">Maljunaj, junaj, viroj kaj virinoj</span><br> +<span class="i0">Kviete marŝas. Disimilaj ŝajnas</span><br> +<span class="i0">Pasantaj la fantomoj. Jes, mi vidas,</span><br> +<span class="i0">Jen la prapatroj de la domo mia.</span><br> +<span class="i0">Atreo marŝas pace kun Tiesto;</span><br> +<span class="i0">La knaboj gaje ludas ĉirkaŭ ili.</span><br> +<span class="i0">Ĉu vin jam plu malpaco ne disigas?</span><br> +<span class="i0">Ĉu kune kun la lumo de la suno</span><br> +<span class="i0">La venĝo estingiĝis? Tiam min</span><br> +<span class="i0">Vi ankaŭ ja akceptos kaj mi povos</span><br> +<span class="pagxnumero">64</span> +<span class="i0">Aliĝi al solena via marŝo.</span><br> +<span class="i0">Bonvenon, patroj! Vin salutas Oresto,</span><br> +<span class="i0">La lasta viro de via gento;</span><br> +<span class="i0">Kion vi semis, li ĝin rikoltis:</span><br> +<span class="i0">Kun ŝarĝ’ de malbeno li iras malsupren.</span><br> +<span class="i0">Sed malpli ĉi tie pezas la ŝarĝoj.</span><br> +<span class="i0">Prenu lin, prenu en vian anaron!</span><br> +<span class="i0">Mi estimas Atreon, mi estimas Tieston:</span><br> +<span class="i0">Ĉi tie ni ĉiuj perdis malamon.—</span><br> +<span class="i0">Al mi montru la patron, kiun mi vidis</span><br> +<span class="i0">Nur unu fojon en mia vivo!</span><br> +<span class="i0">Ĉu vi ĝi estas, la patro mia?</span><br> +<span class="i0">Kaj la patrinon vi ame kondukas?</span><br> +<span class="i0">Se donas la manon al vi Klitemnestro,</span><br> +<span class="i0">Tiam ankaŭ Oresto povas alpaŝi</span><br> +<span class="i0">Kaj diri al ŝi: vian filon rigardu!—</span><br> +<span class="i0">Vidu ambaŭ la filon! Akceptu lin bone!</span><br> +<span class="i0">Sur tero ja estis salut’ de mortigo</span><br> +<span class="i0">La vorto signala en nia domo,</span><br> +<span class="i0">Kaj siajn ĝojojn la gento Tantala</span><br> +<span class="i0">Trovis nur transe de l’ nokto eterna.</span><br> +<span class="i0">Vi vokas: Bonvenon! vi min akceptas!</span><br> +<span class="i0">Min konduku, mi petas, al la maljunulo,</span><br> +<span class="i0">Al la patro de l’ gento! Kie li estas?</span><br> +<span class="i0">Mi volas lin vidi, la kapon la karan,</span><br> +<span class="i0">La adoratan, kiu sidadis</span><br> +<span class="i0">En konsiliĝ’ kun la dioj senmortaj.</span><br> +<span class="i0">Ŝajnas, vi tremas, vi vin deturnas?</span><br> +<span class="i0">Ĉu li suferas, la diosimila?</span><br> +<span class="i0">Ho ve! la plej altaj la potenculoj</span><br> +<span class="i0">Per feraj ĉenoj la bruston heroan</span><br> +<span class="i0">Por teruraj turmentoj alforĝis!</span><br> +</div> +<p class="pagxnumero">65</p> + + + + +<h3 class="sceno">SCENO TRIA.</h3> + +<p class="scenanoj">ORESTO. IFIGENIO. PILADO.</p> + + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ĉu ankaŭ vi jam venis malsupren?</span><br> +<span class="i0">Bonvenon, fratino! Sed mankas Elektro!</span><br> +<span class="i0">Ŝin ankaŭ sendu al ni plej baldaŭ</span><br> +<span class="i0">Ia bona dio per sago kompata!</span><br> +<span class="i0">Nur vin mi bedaŭras, malfeliĉa amiko!</span><br> +<span class="i0">Ho, venu, venu al la tron’ de Plutono,</span><br> +<span class="i0">Kiel novaj gastoj ni salutu la mastron!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho, vi, gefratoj, kiuj de l’ ĉielo</span><br> +<span class="i0">En tag’ kaj nokto al la homoj donas</span><br> +<span class="i0">La belan lumon, sed ne rajtas lumi</span><br> +<span class="i0">Al la mortintoj,—savu nin, gefratojn!</span><br> +<span class="i0">Ho, vi Diano, kiu vian fraton</span><br> +<span class="i0">Amegas pli ol ĉion en la mondo</span><br> +<span class="i0">Kaj la vizaĝon virgan kun sopiro</span><br> +<span class="i0">Direktas al eterna lia lumo,—</span><br> +<span class="i0">Ne lasu do, ke mia sola frato,</span><br> +<span class="i0">Malfrue retrovita, furiozu</span><br> +<span class="i0">En la mallumo de la frenezeco!</span><br> +<span class="i0">Se via vol’, pro kiu vi ĉi tie</span><br> +<span class="i0">Min kaŝis, nun jam estas plenumita,</span><br> +<span class="i0">Se min per li kaj lin per mi vi volas</span><br> +<span class="i0">Mirakle savi, tiam liberigu</span><br> +<span class="i0">Lin de l’ katenoj de l’ malbeno lia,</span><br> +<span class="i0">Ke la tre kara tempo de la savo</span><br> +<span class="i0">Por ĉiam ne forflugu!</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">66</span> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Ĉu vi rekonas nin? Ĉu vi rekonas</span><br> +<span class="i0">La sanktan arbareton kaj la lumon?</span><br> +<span class="i0">Ĝi ja ne povus lumi por mortintoj!</span><br> +<span class="i0">Ĉu sentas vi la brakojn de l’ amiko</span><br> +<span class="i0">Kaj de l’ fratino, kiuj vin ankoraŭ</span><br> +<span class="i0">En plena vivo tenas? Palpu forte!</span><br> +<span class="i0">Ne estas ni fantomoj. Konvinkiĝu!</span><br> +<span class="i0">Rekonsciiĝu! Ĉiu minuteto</span><br> +<span class="i0">Nun estas kara; nia savo pendas</span><br> +<span class="i0">Nun sur faden’ malforta, kiun ŝpinas</span><br> +<span class="i0">Por ni, videble, ia bona Parko.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO <span class="plimalgranda">(al Ifigenio)</span>.</h4> + +<span class="i0">Ho, lasu min je la unua fojo</span><br> +<span class="i0">En viaj brakoj ĝui puran ĝojon!</span><br> +<span class="i0">Vi, dioj, kiuj kun potenco flama</span><br> +<span class="i0">La ŝarĝon de l’ nubegoj liberigas</span><br> +<span class="i0">Kaj la sopire petegitan pluvon</span><br> +<span class="i0">Kun bruo de ventego kaj de tondro</span><br> +<span class="i0">Sovaĝtorente verŝas sur la teron,</span><br> +<span class="i0">Sed baldaŭ la teruron de la homoj</span><br> +<span class="i0">Vi faras beno kaj la timon ŝanĝas</span><br> +<span class="i0">En ĝojon kaj en laŭtan dankon, kiam</span><br> +<span class="i0">En gutoj de folioj freŝegitaj</span><br> +<span class="i0">La nova sun’ miloble speguliĝas</span><br> +<span class="i0">Kaj per afabla man’ Iriso ŝiras</span><br> +<span class="i0">La grizan kovron de la lastaj nuboj:</span><br> +<span class="i0">Ho, lasu ankaŭ min nun en la brakoj</span><br> +<span class="i0">De la fratino, ĉe l’ fidela brusto</span><br> +<span class="i0">De la amik’ kun plena danko ĝui</span><br> +<span class="i0">Kaj teni, kion vi al mi donacis!</span><br> +<span class="pagxnumero">67</span> +<span class="i0">Forfalas la malbeno, tion diras</span><br> +<span class="i0">Al mi la koro; jam la Eŭmenidoj</span><br> +<span class="i0">Returne kuras nun al la Tartaro</span><br> +<span class="i0">Kaj tondre fermas feran la pordegon.</span><br> +<span class="i0">La ter’ elspiras freŝon bonodoran</span><br> +<span class="i0">Kaj min invitas nove aspiradi</span><br> +<span class="i0">Al ĝoj’ de l’ vivo kaj al grandaj faroj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Rapidu, ĉar la tempo baldaŭ pasos!</span><br> +<span class="i0">La vento, kiu blovos niajn velojn,</span><br> +<span class="i0">Nur ĝi forportu nian plenan ĝojon</span><br> +<span class="i0">Al la Olimpo. Nun ni devas nepre</span><br> +<span class="i0">Rapide konsiliĝi kaj decidi.</span><br> +</div> +<p class="pagxnumero">68</p> + + + + +<h2 class="akto">AKTO KVARA.</h2> + +<h3 class="sceno">SCENO UNUA.</h3> + +<p class="scenanoj">IFIGENIO <span class="plimalgranda">(sola)</span>.</p> + +<div class="dialogo"> +<span class="i2">Se por mortemulo</span><br> +<span class="i2">La dioj destinas</span><br> +<span class="i2">Tre multajn konfuzojn</span><br> +<span class="i2">Kaj por li preparas</span><br> +<span class="i2">Skuantan transiron</span><br> +<span class="i2">De ĝoj’ al doloro,</span><br> +<span class="i2">De suferoj al ĝojo:</span><br> +<span class="i2">Tiam apud la urbo</span><br> +<span class="i2">Aŭ sur bord’ malproksima</span><br> +<span class="i2">Ili por li edukas</span><br> +<span class="i2">Amikon trankvilan,</span><br> +<span class="i2">Ke en hor’ de mizero</span><br> +<span class="i2">Estu preta la helpo.</span><br> +<span class="i0">Ho, benu, dioj, benu vi Piladon</span><br> +<span class="i0">Kaj benu ĉiun lian entreprenon!</span><br> +<span class="i0">Li estas forta brako en batalo,</span><br> +<span class="i0">Li estas luma saĝo en kunveno,</span><br> +<span class="i0">Ĉar tre trankvilan havas li animon</span><br> +<span class="i0">Kaj al la suferantoj li alportas</span><br> +<span class="i0">Konsilon kaj en ĝusta tempo helpon.</span><br> +<span class="i0">Min li forŝiris de la frato, kiun</span><br> +<span class="i0">Mi kun ador’ senfine rigardadis,</span><br> +<span class="i0">Mi ĝojis kaj mi ĝuis, mi ne povis</span><br> +<span class="i0">Satiĝi de l’ feliĉo mia propra,</span><br> +<span class="i0">Mi lin el miaj brakoj ne ellasis,</span><br> +<span class="pagxnumero">69</span> +<span class="i0">Kaj mi ne sentis la danĝeron, kiu</span><br> +<span class="i0">Ĉirkaŭis nin kaj estis tre proksima.</span><br> +<span class="i0">Nun ili, por plenumi la intencon,</span><br> +<span class="i0">Jam iras al la mara bordo, kie,</span><br> +<span class="i0">Kaŝite en la golf’, ilia ŝipo</span><br> +<span class="i0">Atendas nur la signon. Kaj al mi</span><br> +<span class="i0">Prudentajn vortojn ili en la buŝon</span><br> +<span class="i0">Enmetis kaj instruis min, kiele</span><br> +<span class="i0">Mi al la reĝ’ respondu, se li sendos</span><br> +<span class="i0">Insiste ekpostuli la oferon.</span><br> +<span class="i0">Mi vidas, mi min devas lasi gvidi</span><br> +<span class="i0">Simile al infano; mi ne lernis</span><br> +<span class="i0">Inside aŭ per ruz’ ion akiri.</span><br> +<span class="i0">Ho ve al mensogantoj! La mensogo</span><br> +<span class="i0">Neniam liberigas nian bruston</span><br> +<span class="i0">Simile al la vortoj de la vero;</span><br> +<span class="i0">Ĝi ne konsolas nin, ĝi nur turmentas</span><br> +<span class="i0">La homon, kiu ĝin sekrete forĝas,</span><br> +<span class="i0">Kaj kiel sago, kiun en la flugo</span><br> +<span class="i0">Potenca dio kaptas kaj rebatas,</span><br> +<span class="i0">Ĝi celon ne atingas, sed resaltas</span><br> +<span class="i0">Kaj trafas tiun, kiu ĝin elpafis.</span><br> +<span class="i0">Ho, pezaj zorgoj premas mian bruston.</span><br> +<span class="i0">Ĉu eble sur la ter’ nesanktigita</span><br> +<span class="i0">De l’ bordo nun denove la furio</span><br> +<span class="i0">Atakis plej kruele mian fraton?</span><br> +<span class="i0">Ĉu eble ili estas malkaŝitaj?</span><br> +<span class="i0">Ha, ŝajnas, ke armitoj proksimiĝas!</span><br> +<span class="i0">Ha, jen! Jen kuriero de la reĝo</span><br> +<span class="i0">Ĉi tien venas per rapidaj paŝoj.</span><br> +<span class="i0">La koro en mi batas, la animo</span><br> +<span class="i0">Kovriĝas per nebulo, kiam mi</span><br> +<span class="pagxnumero">70</span> +<span class="i0">Nun devas ekrigardi la vizaĝon</span><br> +<span class="i0">De l’ vir’, al kiu devas mi mensogi.</span><br> +</div> + + + + +<h3 class="sceno">SCENO DUA.</h3> + +<p class="scenanoj">IFIGENIO. ARKAS.</p> + + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Rapidu, ho pastrin’, kun la ofero!</span><br> +<span class="i0">La reĝ’ atendas, la popol’ postulas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Mi volus tuj plenumi mian devon,</span><br> +<span class="i0">Sed ve, malhelpo neantaŭvidita</span><br> +<span class="i0">Stariĝis inter mi kaj la plenumo.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Ha, kio baras reĝan la ordonon?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Okazo, kiu ne de ni dependas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Rakontu, ke mi tuj al li raportu,</span><br> +<span class="i0">Ĉar li decidis jam, ke ambaŭ mortu.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">La dioj ĝin ankoraŭ ne decidis.</span><br> +<span class="i0">El tiuj viroj la plej aĝa portas</span><br> +<span class="i0">Sur si la kulpon de parencmortigo.</span><br> +<span class="i0">Lin la furioj venĝe persekutas,</span><br> +<span class="i0">Kaj eĉ en la interno de la templo</span><br> +<span class="i0">Atakis lin malsano la kruela</span><br> +<span class="pagxnumero">71</span> +<span class="i0">Kaj malsanktigis la plej puran lokon.</span><br> +<span class="i0">Mi nun kun virgulinoj miaj iras,</span><br> +<span class="i0">Por per lavado en la pura maro</span><br> +<span class="i0">Laŭ la misteraj leĝoj de la pastroj</span><br> +<span class="i0">La bildon de l’ diino resanktigi.</span><br> +<span class="i0">Neniu nin malhelpu en la iro.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Mi iros tuj raporti al la reĝo</span><br> +<span class="i0">Pri la malhelpo; la ceremonion</span><br> +<span class="i0">Vi ne komencu, ĝis li ĝin permesos.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ĝi estas nur afero de l’ pastrino.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">La gravan fakton reĝo devas scii.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Sed lia vol’ nenion povas ŝanĝi.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Pro formo potenculon ni demandas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ne trudu, kion devus mi rifuzi.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Konsentu tion, kio estas bona.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Mi cedos, se ne tro vi malrapidos.</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">72</span> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Mi post momento estos ĉe la reĝo</span><br> +<span class="i0">Kaj tuj returne kun la vortoj liaj.</span><br> +<span class="i0">Ho, se mi ankaŭ povus al li porti</span><br> +<span class="i0">Sciigon, kiu ĉion klare solvus!</span><br> +<span class="i0">Ho ve, ke vi ne sekvis la konsilon</span><br> +<span class="i0">De fidelulo!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Volonte ja mi faris, kion povis.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Ankoraŭ nun vi povas ĉion ŝanĝi.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">De mia volo tio ne dependas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Neplaĉantaĵon trovas vi ne ebla.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Vi trovas ebla, kion vi deziras.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Ĉu ĉion tiel pesas vi trankvile?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Mi lasis la decidon al la dioj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Sed ili ja la homojn savas home.</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">73</span> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Mi faros ĉion, kion ili diros.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Ho, kredu, ĉio nur de vi dependas.</span><br> +<span class="i0">Nur la kolera stato de la reĝo</span><br> +<span class="i0">Al ambaŭ la fremduloj donas morton.</span><br> +<span class="i0">Jam de tre longe la militistaro</span><br> +<span class="i0">Dekutimiĝis de l’ oferoj sangaj.</span><br> +<span class="i0">Eĉ multaj, kiujn malamika sorto</span><br> +<span class="i0">Al fremda bordo pelis, sentis mem</span><br> +<span class="i0">La tutan ĉarmon, tutan la diecon,</span><br> +<span class="i0">Se la vaganton en la fremda lando</span><br> +<span class="i0">Renkontas bondezira kaj afabla</span><br> +<span class="i0">Vizaĝo homa. Ho, ne tiru for</span><br> +<span class="i0">De ni la bonon, kiu por ni ĉiuj</span><br> +<span class="i0">De vi dependas! Kion vi komencis,</span><br> +<span class="i0">Vi povas ja facile alfinigi;</span><br> +<span class="i0">Ĉar la mildeco, kiu de l’ ĉielo</span><br> +<span class="i0">En homa formo venas sur la teron,</span><br> +<span class="i0">Nenie pli rapide al si regnon</span><br> +<span class="i0">Konstruas, ol en tiu loko, kie</span><br> +<span class="i0">Sovaĝe kaj konfuze nova gento,</span><br> +<span class="i0">Plenega de kuraĝo kaj de forto,</span><br> +<span class="i0">Gvidata per la propraj antaŭsentoj,</span><br> +<span class="i0">La ŝarĝojn de la homa vivo portas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ne skuu la animon mian, kiun</span><br> +<span class="i0">Laŭ via vol’ direkti vi ne povas.</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">74</span> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Dum temp’ ankoraŭ estas, oni ŝparas</span><br> +<span class="i0">Nek penon, nek admonon ripetatan.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Al vi klopodojn kaj al mi suferojn</span><br> +<span class="i0">Vi kaŭzas, tamen ambaŭ estas vanaj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">De la suferoj mi nun petas helpon,</span><br> +<span class="i0">Ĉar plej amike ili ja konsilas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Kruele ili ŝiras mian koron,</span><br> +<span class="i0">Sed la malvolon ili ne ekstermas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Ĉu povas nobla kor’ malvolon havi</span><br> +<span class="i0">Por bono, kiun nobla hom’ proponas?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Jes, se la nobla hom’ anstataŭ danko</span><br> +<span class="i0">Min mem akiri malkonvene volas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Se iu ne deziras, tre facile</span><br> +<span class="i0">Li ĉiam trovas vortojn de praviĝo.</span><br> +<span class="i0">Mi pri l’ oferoj al la reĝ’ raportos.</span><br> +<span class="i0">Ho, se vi en la kor’ al vi ripetus,</span><br> +<span class="i0">Kiele noble li kun vi agadis</span><br> +<span class="i0">De via veno ĝis la nuna tago!</span><br> +</div> +<p class="pagxnumero">75</p> + + +<h3 class="sceno">SCENO TRIA.</h3> + +<p class="scenanoj">IFIGENIO <span class="plimalgranda">(sola)</span>.</p> + +<div class="dialogo"> +<span class="i0">De la parol’ de tiu viro nun</span><br> +<span class="i0">En plej malĝusta tempo mia koro</span><br> +<span class="i0">Subite returniĝis. Mi ektimas!</span><br> +<span class="i0">Ĉar kiel ondoj en potenca kresko</span><br> +<span class="i0">La rokojn superverŝas, kiuj staras</span><br> +<span class="i0">Ĉe l’ bordo en la sablo, tiel fluo</span><br> +<span class="i0">De ĝojo mian koron tute kovris.</span><br> +<span class="i0">Mi en la brakoj tenis neeblaĵon.</span><br> +<span class="i0">Nun al mi ŝajnis, ke denove nubo</span><br> +<span class="i0">Kviete min ĉirkaŭas, de la tero</span><br> +<span class="i0">Min levas kaj min dolĉe endormigas,</span><br> +<span class="i0">Simile kiel tiam, kiam min</span><br> +<span class="i0">La brako de l’ diin’ savante kaptis.</span><br> +<span class="i0">La fraton mian kaptis mia koro</span><br> +<span class="i0">Per sia tuta forto; mi aŭskultis</span><br> +<span class="i0">Nur la konsilon de l’ amiko lia;</span><br> +<span class="i0">Nur ilin savi estis la enhavo</span><br> +<span class="i0">De miaj pensoj. Kiel la ŝipano</span><br> +<span class="i0">Volonte sin deturnas de la rifoj</span><br> +<span class="i0">De negastama kaj dezerta lando,</span><br> +<span class="i0">Mi tiel de Taŭrido min deturnis.</span><br> +<span class="i0">Sed nun la voĉo de l’ fidela viro</span><br> +<span class="i0">Min ree vekis, min rememorigis,</span><br> +<span class="i0">Ke ankaŭ ĉi mi ja forlasas homojn.</span><br> +<span class="i0">Duoble abomena nun fariĝas</span><br> +<span class="i0">Por mi la trompo. Ho, animo mia,</span><br> +<span class="i0">Retrankviliĝu! Ĉu vi nun komencas</span><br> +<span class="i0">Dubeme ŝanceliĝi? Ne! la teron</span><br> +<span class="i0">De la soleco devas vi forlasi!</span><br> +<span class="pagxnumero">76</span> +<span class="i0">Enŝipigitan kaptos vin la ondoj</span><br> +<span class="i0">Per sia balancado,—nun pro timo</span><br> +<span class="i0">Vi nek la mondon, nek vin mem rekonas.</span><br> +</div> + + + + +<h3 class="sceno">SCENO KVARA.</h3> + +<p class="scenanoj">IFIGENIO. PILADO.</p> + + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Ha, kie estas ŝi, ke mi rapidu</span><br> +<span class="i0">Al ŝi alporti ĝojan la sciigon</span><br> +<span class="i0">Pri nia savo!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m3">Vidu, jen mi estas,</span><br> +<span class="i0">De zorgoj premegata, mi atendas</span><br> +<span class="i0">Nun la konsolon, kiun vi promesas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">La frato resaniĝis! La ŝtonecan</span><br> +<span class="i0">Ekstersanktejan teron kaj la bordon</span><br> +<span class="i0">Atingis ni en gaja parolado.</span><br> +<span class="i0">Ni ne rimarkis, kiam ni forlasis</span><br> +<span class="i0">La arbareton. Ĉiam pli ravante</span><br> +<span class="i0">La bela flamo de junec’ ĉirkaŭis</span><br> +<span class="i0">La buklan lian kapon. Hele brilis</span><br> +<span class="i0">Kuraĝe kaj espere la okuloj,</span><br> +<span class="i0">Kaj lia kor’ libere sin fordonis</span><br> +<span class="i0">Plenege al la ĝojo kaj plezuro.</span><br> +<span class="i0">Ke vin kaj min li baldaŭ povos savi.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Benata estu! De la lipo, kiu</span><br> +<span class="pagxnumero">77</span> +<span class="i0">Eldiris tiajn feliĉigajn vortojn,</span><br> +<span class="i0">Neniam sonu tono de suferoj!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Aŭskultu plu; feliĉo kiel princo</span><br> +<span class="i0">Kun bela sekvantaro ĉiam marŝas.</span><br> +<span class="i0">La kamaradojn ankaŭ ni retrovis;</span><br> +<span class="i0">En roka golf’ la ŝipon ili kaŝis</span><br> +<span class="i0">Kaj sidis atendante kaj malĝoje.</span><br> +<span class="i0">Apenaŭ ekvidinte vian fraton,</span><br> +<span class="i0">Ekkriis ili ĝoje, kaj insiste</span><br> +<span class="i0">La ŝipanaro petis rapidigi</span><br> +<span class="i0">La forveturon. Ĉiu man’ sopiras</span><br> +<span class="i0">Remilon, kaj eĉ vento, de ni ĉiuj</span><br> +<span class="i0">Tuj rimarkita, ĉarmajn la flugilojn</span><br> +<span class="i0">Etendis kaj ekblovis de la bordo.</span><br> +<span class="i0">Ni do rapidu, kaj vi tuj konduku</span><br> +<span class="i0">Min al la templo, lasu min eniri</span><br> +<span class="i0">Kaj kapti respektege la objekton</span><br> +<span class="i0">De nia celo! Mi sufiĉos sola,</span><br> +<span class="i0">Por porti for sur miaj fortaj ŝultroj</span><br> +<span class="i0">La bildon de l’ diino; kiel forte</span><br> +<span class="i0">Mi sopiregas la celitan ŝarĝon!</span><br> +<span class="direkto">(Ĉe la lastaj vortoj li sin direktas al la templo, ne rimarkante, +ke Ifigenio lin ne sekvas; sed baldaŭ li sin returnas.)</span><br> +<span class="i0">Vi staras sendecide! Vi silentas!</span><br> +<span class="i0">Vi ŝajnas konfuzita! Ĉu aperis</span><br> +<span class="i0">Barante ia nova malfeliĉo?</span><br> +<span class="i0">Ho, diru, ĉu vi al la reĝ’ raportis</span><br> +<span class="i0">La vortojn, kiujn ni interkonsentis?</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">78</span> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Jes, kara viro; sed vi min insultos.</span><br> +<span class="i0">Mi sentas jam silentan la riproĉon!</span><br> +<span class="i0">Sendito de la reĝo al mi venis,</span><br> +<span class="i0">Kaj kion vi al mi instruis, tion</span><br> +<span class="i0">Mi al li diris. Ŝajnas, ke li estis</span><br> +<span class="i0">Tre mirigita, kaj li tre insistis,</span><br> +<span class="i0">Ke pri l’ malofta la ceremonio</span><br> +<span class="i0">Raporton oni faru al la reĝo</span><br> +<span class="i0">Kaj aŭdu lian volon; kaj mi nun</span><br> +<span class="i0">Atendas la revenon de l’ sendito.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Ho, ve al ni! Renovigita flugas</span><br> +<span class="i0">Nun la danĝero ĉirkaŭ niaj kapoj!</span><br> +<span class="i0">Nu, kial do vi vin ne kovris saĝe</span><br> +<span class="i0">Per rajtoj de pastrino?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m4">Mi neniam</span><br> +<span class="i0">Kovrilon faris el la pastra rajto.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Ho, tiam vin kaj nin, animo pura,</span><br> +<span class="i0">Vi pereigos. Kial mi ne pensis</span><br> +<span class="i0">Pri ĝi antaŭe kaj vin ne instruis</span><br> +<span class="i0">Eviti ankaŭ tiun ĉi postulon!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Nur min insultu! Mi nur estas kulpa,</span><br> +<span class="i0">Mi tion sentas; tamen mi ne povis</span><br> +<span class="i0">Rifuzi al la vir’, kiu postulis</span><br> +<span class="pagxnumero">79</span> +<span class="i0">Prudente tion, kion mia koro</span><br> +<span class="i0">Ne povis ja ne trovi tute prava.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">La stato nun fariĝis pli danĝera;</span><br> +<span class="i0">Sed ankaŭ tiel ni ne devas perdi</span><br> +<span class="i0">Kuraĝon, aŭ per agoj neprudentaj</span><br> +<span class="i0">Aŭ tro rapidaj mem nin elperfidi.</span><br> +<span class="i0">Trankvile nun atendu la revenon</span><br> +<span class="i0">De la sendito, kaj post liaj vortoj</span><br> +<span class="i0">Vi staru forte, kion ajn li diros!</span><br> +<span class="i0">Ĉar la aranĝo de sanktigaj faroj</span><br> +<span class="i0">Ja estas ne afero de la reĝo,</span><br> +<span class="i0">Sed de l’ pastrino. Kaj se li deziros</span><br> +<span class="i0">Ekvidi la fremdulon, kiun peze</span><br> +<span class="i0">Atakis konvulsioj de frenezo,</span><br> +<span class="i0">Rifuzu sub preteksto, ke vi tenas</span><br> +<span class="i0">Nin ambaŭ nun kaŝitaj en la templo.</span><br> +<span class="i0">Tiele vi al ni la eblon donos,</span><br> +<span class="i0">Ke, forportante sanktan la trezoron</span><br> +<span class="i0">For de l’ popolo kruda kaj barbara,</span><br> +<span class="i0">Rapide ni forkuru kaj saviĝu.</span><br> +<span class="i0">Plej bonajn signojn sendas Apolono,</span><br> +<span class="i0">Kaj antaŭ ol ni pie la kondiĉon</span><br> +<span class="i0">Plenumis, li al ni jam aperigis</span><br> +<span class="i0">Favoron sian, kiun li promesis.</span><br> +<span class="i0">Oresto liberiĝis kaj saniĝis!</span><br> +<span class="i0">Kun li, kun nia kara liberulo,</span><br> +<span class="i0">Konduku nin, ho vi, favoraj ventoj,</span><br> +<span class="i0">Al la insulo roka, kie loĝas</span><br> +<span class="i0">La dio! Kaj tuj poste al Mikeno,</span><br> +<span class="i0">Ke ĝi revivu, ke nun el la cindro</span><br> +<span class="pagxnumero">80</span> +<span class="i0">De ĝiaj estingitaj fajrolokoj</span><br> +<span class="i0">La patraj dioj ĝoje releviĝu</span><br> +<span class="i0">Kaj bela fajro lumu nun denove</span><br> +<span class="i0">Por ili. Via mano la unua</span><br> +<span class="i0">Por ili ŝutos el la oraj vazoj</span><br> +<span class="i0">Incenson. Trans la sojlon vi enportos</span><br> +<span class="i0">Denove savon, ĝojon, novan vivon,</span><br> +<span class="i0">Kaj la malbenon vi malaperigos,</span><br> +<span class="i0">Kaj vian familion vi ornamos</span><br> +<span class="i0">Per novaj, freŝaj floroj de la vivo.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho, kiam mi vin aŭdas, mia kara,</span><br> +<span class="i0">Tuj mia kor’, trafita de l’ radio</span><br> +<span class="i0">De viaj vortoj, turnas sin feliĉe</span><br> +<span class="i0">Al dolĉa la konsolo, kiel floro</span><br> +<span class="i0">Sin turnas al la suno. Kian ĝojon</span><br> +<span class="i0">Alportas firmaj vortoj de amiko</span><br> +<span class="i0">Apudestanta! tiuj vortoj havas</span><br> +<span class="i0">Ĉielan forton, dum solulo falas</span><br> +<span class="i0">Sub ŝarĝ’ de sia propra meditado!</span><br> +<span class="i0">Ŝlositaj en la brusto, maturiĝas</span><br> +<span class="i0">Nur malfacile kaj tre malrapide</span><br> +<span class="i0">La pensoj kaj decidoj, sed alesto</span><br> +<span class="i0">De kara homo ilin tre facile</span><br> +<span class="i0">Disvolvas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="m2">Nun adiaŭ! Mi rapidos</span><br> +<span class="i0">Nun trankviligi la amikojn, kiuj</span><br> +<span class="i0">Atendas sopirante. Poste baldaŭ</span><br> +<span class="i0">Ĉi tien mi revenos kaj, kaŝita</span><br> +<span class="i0">En arbetaĵ’ de roko, mi atendos</span><br> +<span class="pagxnumero">81</span> +<span class="i0">De vi signalon.—Tamen diru, kial</span><br> +<span class="i0">Vi nun meditas? Vian frunton kovris</span><br> +<span class="i0">Subite ia ombro de malĝojo.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Pardonu! Kiel la senpezaj nuboj</span><br> +<span class="i0">Antaŭe de la suno, tiel flugas</span><br> +<span class="i0">Malgranda zorgo antaŭ mia koro.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Ne timu! Nur por trompi la danĝero</span><br> +<span class="i0">Sin ligis kun la timo. Ambaŭ estas</span><br> +<span class="i0">Kunuloj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m2">Tamen ne malnobla estas</span><br> +<span class="i0">La zorgo, kiu penas min averti,</span><br> +<span class="i0">Ke mi ne trompu mian reĝon, kiu</span><br> +<span class="i0">Por mi fariĝis kvazaŭ dua patro.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">La homon, kiu buĉas vian fraton!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">La homon, kiu faris al mi bonon.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Se la neces’ ordonas, ĝi ne estas</span><br> +<span class="i0">Maldanko.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m2">Tamen restas ĝi maldanko;</span><br> +<span class="i0">Nur la neces’ ĝin senkulpigas.</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">82</span> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="m5">Prava</span><br> +<span class="i0">Vi estas antaŭ dioj, antaŭ homoj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Sed mia propra koro ne silentas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Tro-severeco estas fiereco.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Mi tion ne esploras, mi nur sentas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Kun ĝusta sent’ vi devas vin adori.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Feliĉa estas kor’ nur tute pura.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Vi tia vin konservis en la templo;</span><br> +<span class="i0">La vivo nin instruas esti malpli</span><br> +<span class="i0">Severa kontraŭ ni kaj la aliaj;</span><br> +<span class="i0">Vi ankaŭ tion lernos. Tiel strange</span><br> +<span class="i0">La homa gento estas konstruita,</span><br> +<span class="i0">Tiele ĉio estas reciproke</span><br> +<span class="i0">Interplektita kaj interligita,</span><br> +<span class="i0">Ke en si mem aŭ kun aliaj homoj</span><br> +<span class="i0">Neniu povas resti tute pura</span><br> +<span class="i0">Aŭ senkonfuza. Ni ne devas esti</span><br> +<span class="i0">Juĝantoj pri ni mem. La homo devas</span><br> +<span class="i0">Nur marŝi kaj observi sian vojon;</span><br> +<span class="pagxnumero">83</span> +<span class="i0">Ĉar tre malofte homo ĝuste taksas</span><br> +<span class="i0">Faritajn siajn farojn, sed li preskaŭ</span><br> +<span class="i0">Neniam scias taksi la faratajn.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Vi preskaŭ min konvinkis.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="m4">Sed por kio</span><br> +<span class="i0">Konvinki, se elekto ne ekzistas?</span><br> +<span class="i0">Por savi fraton, vin kaj la amikon,</span><br> +<span class="i0">Nur unu voj’ ekzistas; tial restas</span><br> +<span class="i0">Nur la demand’, ĉu ni la vojon iras?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho, lasu min heziti! ĉar vi mem</span><br> +<span class="i0">Ne farus kun anima trankvileco</span><br> +<span class="i0">Tielan maljustaĵon kontraŭ homo,</span><br> +<span class="i0">De kiu vi ricevis nur bonfarojn.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Se ni pereos, tiam vin atendas</span><br> +<span class="i0">Riproĉo pli severa, kondukanta</span><br> +<span class="i0">Al malesper’. Vi certe ne kutimis</span><br> +<span class="i0">Suferi perdojn, se nun, por eviti</span><br> +<span class="i0">Grandegan malfeliĉon, vi ne volas</span><br> +<span class="i0">Oferi eĉ vorteton de malvero.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho, se mi en mi portus viran koron,</span><br> +<span class="i0">Por kiu, se ĝi ion jam decidis,</span><br> +<span class="i0">Aliaj ĉiuj voĉoj restas mutaj!</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">84</span> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Vi vane ŝanceliĝas. Nun ordonas</span><br> +<span class="i0">La fera mano de la neceseco,</span><br> +<span class="i0">Kaj ĝia serioza signo estas</span><br> +<span class="i0">Plej alta leĝo, kiun eĉ la dioj</span><br> +<span class="i0">Obei devas. La nekonsilebla</span><br> +<span class="i0">Fratino de l’ eterna sorto regas</span><br> +<span class="i0">Silente. Se sur vin ĝi ion metis,</span><br> +<span class="i0">Vi tion portu! kaj se ĝi ordonis,</span><br> +<span class="i0">Plenumu sendispute. La ceteran</span><br> +<span class="i0">Vi ĉion scias. Baldaŭ mi revenos,</span><br> +<span class="i0">Por preni el la sankta via mano</span><br> +<span class="i0">De nia sav’ la belan sigelilon.</span><br> +</div> + + + + +<h3 class="sceno">SCENO KVINA.</h3> + +<p class="scenanoj">IFIGENIO <span class="plimalgranda">(sola)</span><span class="originalajxo"></span><span class="korektajxo">.</span></p> + +<div class="dialogo"> +<span class="i0">Mi sekvu lin; ĉar mi la miajn vidas</span><br> +<span class="i0">Urĝante en danĝero. Tamen ve!</span><br> +<span class="i0">La propra mia sorto min timigas.</span><br> +<span class="i0">Ĉu mi ne savu la esperon, kiun</span><br> +<span class="i0">Mi en soleco tiel bele nutris?</span><br> +<span class="i0">Ĉu la malbeno daŭru do eterne?</span><br> +<span class="i0">Ĉu tiu gent’ neniam sin relevu</span><br> +<span class="i0">Kun nova beno? Ĉio ja forpasas!</span><br> +<span class="i0">Feliĉo la plej bona kaj de l’ vivo</span><br> +<span class="i0">Plej belaj fortoj fine malaperas!</span><br> +<span class="i0">Pro kio do malben’ ne malaperus?</span><br> +<span class="i0">Ĉu tie ĉi kaŝita, deŝirita</span><br> +<span class="i0">De la kuranta sort’ de mia domo,</span><br> +<span class="i0">Mi vane do esperis, ke mi iam</span><br> +<span class="i0">Per pura mano kaj per pura koro</span><br> +<span class="pagxnumero">85</span> +<span class="i0">La makulitan domon senpekigos?</span><br> +<span class="i0">Apenaŭ mia frat’ en miaj brakoj</span><br> +<span class="i0">De sufereg’ mirakle resaniĝas,</span><br> +<span class="i0">Apenaŭ longe sopirita ŝipo</span><br> +<span class="i0">Alproksimiĝas, por min forkonduki</span><br> +<span class="i0">Al la haveno de la hejma lando,—</span><br> +<span class="i0">La surda neceseco sur min metas</span><br> +<span class="i0">Per fera mano jam duoblan krimon:</span><br> +<span class="i0">Forrabi sanktan, al mi konfiditan</span><br> +<span class="i0">Kaj adoratan bildon kaj samtempe</span><br> +<span class="i0">Fripone trompi viron, kiu zorgis</span><br> +<span class="i0">Pri mia vivo kaj pri mia sorto.</span><br> +<span class="i0">Ho, mi jam timas, ke en mia koro</span><br> +<span class="i0">Ekĝermi iam povas abomeno,</span><br> +<span class="i0">Ke la malam’ profunda de l’ titanoj</span><br> +<span class="i0">Rilate al la dioj de Olimpo</span><br> +<span class="i0">Jam ankaŭ mian delikatan bruston</span><br> +<span class="i0">Ekkaptus per ungegoj de vulturo!</span><br> +<span class="i0">Ho, bonaj dioj, savu min kaj savu</span><br> +<span class="i0">En la animo mia vian bildon!</span><br> +<span class="i0">En la oreloj la malnova kanto,</span><br> +<span class="i0">Jam forgesita, nun al mi resonas,</span><br> +<span class="i0">La kanto, kiun kantis kun teruro</span><br> +<span class="i0">La Parkoj, kiam de la ora seĝo</span><br> +<span class="i0">Tantalo falis. Ili mem suferis</span><br> +<span class="i0">Kun la amiko. En ilia brusto</span><br> +<span class="i0">Ventego bruis, kaj terura estis</span><br> +<span class="i0">Ilia kanto. En la infaneco</span><br> +<span class="i0">Mi aŭdis ĝin de mia vartistino;</span><br> +<span class="i0">Mi bone ĝin memoras.</span><br> +<div class="strofo"> +<span class="i2">Ho, gento de homoj,</span><br> +<span class="i0">Vi timu la diojn,</span><br> +<span class="pagxnumero">86</span> +<span class="i0">Ĉar ili regadon</span><br> +<span class="i0">Eterne posedas</span><br> +<span class="i0">Kaj povas ĝin uzi</span><br> +<span class="i0">Laŭ sia bontrovo.</span><br> +</div> +<div class="strofo"> +<span class="i2">Plej timu la homo,</span><br> +<span class="i0">Se dioj lin levis!</span><br> +<span class="i0">Sur rifoj kaj nuboj</span><br> +<span class="i0">Jen staras la seĝoj</span><br> +<span class="i0">Ĉe tabloj el oro.</span><br> +</div> +<div class="strofo"> +<span class="i2">Aperas malpaco,</span><br> +<span class="i0">Kaj falas la gastoj</span><br> +<span class="i0">Kun hont’ kaj ofendoj</span><br> +<span class="i0">En noktajn profundojn</span><br> +<span class="i0">Kaj tie ligitaj</span><br> +<span class="i0">Atendas nur vane</span><br> +<span class="i0">Justecon kaj juĝon.</span><br> +</div> +<div class="strofo"> +<span class="i2">Sed restas la mastroj</span><br> +<span class="i0">En festoj eternaj</span><br> +<span class="i0">Ĉe l’ tabloj el oro.</span><br> +<span class="i0">Kaj el la abismoj</span><br> +<span class="i0">La spir’ de l’ titanoj</span><br> +<span class="i0">Ofere falintaj</span><br> +<span class="i0">Per fumaj nubetoj</span><br> +<span class="i0">Al ili leviĝas.</span><br> +</div> +<div class="strofo"> +<span class="i2">Kaj ili deturnas</span><br> +<span class="i0">Benantan okulon</span><br> +<span class="i0">De tuta la gento,</span><br> +<span class="i0">Kaj eĉ en la nepo</span><br> +<span class="i0">La iam amitaj</span><br> +<span class="pagxnumero">87</span> +<span class="i0">La trajtoj de l’ avo</span><br> +<span class="i0">Jam ilin incitas.</span><br> +</div> +<div class="strofo"> +<span class="i2">Tiel kantis la Parkoj;</span><br> +<span class="i0">Kaj la ekzilito</span><br> +<span class="i0">En noktaj kavernoj</span><br> +<span class="i0">Aŭskultas la kanton</span><br> +<span class="i0">Kaj, pri la infanoj</span><br> +<span class="i0">Kaj nepoj pensante,</span><br> +<span class="i0">Balancas la kapon.</span><br> +</div> +</div> +<p class="pagxnumero">88</p> + + + + +<h2 class="akto">AKTO KVINA.</h2> + +<h3 class="sceno">SCENO UNUA.</h3> + +<p class="scenanoj">TOAS. ARKAS.</p> + + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Mi devas kun konfuz’ al vi konfesi,</span><br> +<span class="i0">Ke mi ne scias, kien la suspekton</span><br> +<span class="i0">Mi devas nun direkti. Ĉu ĝi estas</span><br> +<span class="i0">Ruzaĵo de l’ kaptitoj, kiuj penas</span><br> +<span class="i0">Sekrete kuri for? Ĉu la pastrino</span><br> +<span class="i0">Al ili donas helpon? Pli kaj pli</span><br> +<span class="i0">La famo kreskas, ke la ŝipo, kiu</span><br> +<span class="i0">Al ni alportis ambaŭ la fremdulojn,</span><br> +<span class="i0">Ankoraŭ ie staras en la golfo;</span><br> +<span class="i0">Kaj tiu frenezeco de la viro,</span><br> +<span class="i0">Kaj tiu resanktigo, la preteksto</span><br> +<span class="i0">De la prokrasto, vekas ĉiam pli</span><br> +<span class="i0">Suspekton kaj postulas singardecon.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Rapide al ni venu la pastrino!</span><br> +<span class="i0">Kaj poste iru, akre kaj rapide</span><br> +<span class="i0">Esploru, serĉu sur la tuta bordo,</span><br> +<span class="i0">De l’ promontoro ĝis la arbareto</span><br> +<span class="i0">De la diin’. Sed sanktan la profundon</span><br> +<span class="i0">Respektu; nur embuskon saĝe faru,</span><br> +<span class="i0">Ataku la fremdulojn kaj, trovinte,</span><br> +<span class="i0">Laŭ la kutimo via ilin kaptu.</span><br> +</div> +<p class="pagxnumero">89</p> + + +<h3 class="sceno">SCENO DUA.</h3> + +<p class="scenanoj">TOAS <span class="plimalgranda">(sola)</span>.</p> + +<div class="dialogo"> +<span class="i0">Terure nun alternas la kolero</span><br> +<span class="i0">En mia kor’: jen kontraŭ ŝi, en kiu</span><br> +<span class="i0">Mi vidis tiel puran sanktulinon,</span><br> +<span class="i0">Jen kontraŭ mi, ĉar per malsevereco</span><br> +<span class="i0">Kaj per boneco mi ŝin mem edukis</span><br> +<span class="i0">Por la perfido. Homo tre facile</span><br> +<span class="i0">Alkutimiĝas al la sklava stato</span><br> +<span class="i0">Kaj baldaŭ lernas plenan obeadon,</span><br> +<span class="i0">Se oni lian tutan liberecon</span><br> +<span class="i0">Forprenas. Jes, se en la krudan manon</span><br> +<span class="i0">De la prapatroj miaj ŝi enfalus,</span><br> +<span class="i0">Ŝi estus ĝoja, se ŝi mem saviĝus,</span><br> +<span class="i0">Ŝi danke alte ŝatus sian sorton</span><br> +<span class="i0">Kaj antaŭ la altaro fremdan sangon</span><br> +<span class="i0">Volonte verŝus, kaj la necesaĵon</span><br> +<span class="i0">Ŝi nomus sankta devo. Dume nun</span><br> +<span class="i0">En ŝia brust’ boneco mia naskas</span><br> +<span class="i0">Deziron arogantan. Vane mi</span><br> +<span class="i0">Esperis, ke mi ŝin al mi alligos;</span><br> +<span class="i0">Ŝi mem por si preparas sian sorton.</span><br> +<span class="i0">Per flatoj ŝi akiris mian koron;</span><br> +<span class="i0">Se al la flatoj nun mi kontraŭstaros,</span><br> +<span class="i0">Ŝi per ruzaĵo kaj per trompo serĉos</span><br> +<span class="i0">Al si la vojon, kaj boneco mia</span><br> +<span class="i0">Al ŝi aperas kiel posedaĵo,</span><br> +<span class="i0">De longe jam al ŝi apartenanta.</span><br> +</div> +<p class="pagxnumero">90</p> + + +<h3 class="sceno">SCENO TRIA.</h3> + +<p class="scenanoj">IFIGENIO. TOAS.</p> + + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Vi vokas! Kio vin al ni venigas?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Oferon vi prokrastis; diru, kial?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Al Arkas ĉion klare mi rakontis.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">De vi mi volus tion aŭdi.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m5">Tempon</span><br> +<span class="i0">Al vi Diano donas, por pripensi.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Mi pensas, ke ĉi tiu tempo estas</span><br> +<span class="i0">Tre taŭga por vi mem.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m4">Se via koro</span><br> +<span class="i0">En la decid’ kruela rigidiĝis,</span><br> +<span class="i0">Por kio do vi venis? Reĝo, kiu</span><br> +<span class="i0">Postulas kruelaĵon, povas trovi</span><br> +<span class="i0">Sufiĉe da servantoj, kiuj ĝoje</span><br> +<span class="i0">Por rekompenco prenos sur sin mem</span><br> +<span class="i0">Duonon de l’ malbeno, kaj la reĝo</span><br> +<span class="pagxnumero">91</span> +<span class="i0">Almenaŭ ŝajne restus senmakula.</span><br> +<span class="i0">En peza nubo faras Jupitero</span><br> +<span class="i0">Decidojn, kaj sendatoj liaj portas</span><br> +<span class="i0">Pereon al la kapoj malfeliĉaj;</span><br> +<span class="i0">Sed li trankvile marŝas en la altoj,</span><br> +<span class="i0">Neatingebla dio en ventego.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">La sankta lipo kantas nun sovaĝe.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ne la pastrino nun al vi parolas,</span><br> +<span class="i0">Sed la filino de Agamemnono.</span><br> +<span class="i0">De nekonata virgulin’ la vorto</span><br> +<span class="i0">Sanktecon por vi havis; nun subite</span><br> +<span class="i0">Al la princino volas vi ordoni?</span><br> +<span class="i0">Ho, ne! De la plej fruaj miaj jaroj</span><br> +<span class="i0">Mi lernis obeadon, en komenco</span><br> +<span class="i0">Al la gepatroj, poste al diino,</span><br> +<span class="i0">Kaj plej libera mi min ĉiam sentis</span><br> +<span class="i0">En obeado; tamen submetiĝi</span><br> +<span class="i0">Al kruda vorto kaj ordon’ kruela</span><br> +<span class="i0">De viro—tion mi neniam lernis.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Ne mi—malnova leĝ’ al vi ordonas.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Avide ni alligas nin al leĝo,</span><br> +<span class="i0">Se la pasion nian ĝi favoras.</span><br> +<span class="i0">Al mi alia, pli malnova leĝo</span><br> +<span class="i0">Parolas kaj ordonas kontraŭstari:</span><br> +<span class="pagxnumero">92</span> +<span class="i0">La leĝo, kiu diras, ke fremdulo</span><br> +<span class="i0">Por ĉiu homo devas esti sankta.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Videble la kaptitoj por vi estas</span><br> +<span class="i0">Tre karaj; ĉar de granda ekscitiĝo</span><br> +<span class="i0">Vi la plej ĉefan vorton de l’ saĝeco</span><br> +<span class="i0">Forgesas, kiu diras: ne incitu</span><br> +<span class="i0">La potenculon!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m3">Sed ĉu mi parolas,</span><br> +<span class="i0">Ĉu mi silentas, vi ja scias, kio</span><br> +<span class="i0">En mia koro estas nun kaj ĉiam.</span><br> +<span class="i0">Ĉu rememoro pri egala sorto</span><br> +<span class="i0">Ne naskas la kompaton en la koro?</span><br> +<span class="i0">Kaj tiom pli en mia kor’! En ili</span><br> +<span class="i0">Min mem mi vidas. Antaŭ la altaro</span><br> +<span class="i0">Mi mem ja tremis, kaj la frua morto</span><br> +<span class="i0">Solene min ĉirkaŭis genuantan;</span><br> +<span class="i0">Jam la tranĉil’ ekbrilis, por trabori</span><br> +<span class="i0">La bruston, plenan de bolanta vivo,</span><br> +<span class="i0">Teruro trapenetris mian koron,</span><br> +<span class="i0">Mi fermis la okulojn, kaj—mirakle</span><br> +<span class="i0">Mi trovis savon. Se al ni la dioj</span><br> +<span class="i0">Favore sendis savon kontraŭ morto,</span><br> +<span class="i0">Ĉu ĝi ne estas nia sankta devo</span><br> +<span class="i0">Repagi tion al malfeliĉuloj?</span><br> +<span class="i0">Vi tion scias, vi min konas, tamen</span><br> +<span class="i0">Vi volas nun perforte min devigi!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Obeu la oficon, ne la reĝon!</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">93</span> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ha, ĉesu! ne beligu la perforton,</span><br> +<span class="i0">Ĝojantan de virina malforteco!</span><br> +<span class="i0">Libera mi naskiĝis, kiel viro.</span><br> +<span class="i0">Se nun la filo de Agamemnono</span><br> +<span class="i0">Troviĝus antaŭ vi kaj vi altrudus</span><br> +<span class="i0">Al li postulon, kiun vi ne devas:</span><br> +<span class="i0">Li ankaŭ havas glavon, havas brakon,</span><br> +<span class="i0">Por siajn rajtojn antaŭ vi defendi.</span><br> +<span class="i0">Sed mi nenion havas krom la vortoj,</span><br> +<span class="i0">Kaj nobla viro devas dece ŝati</span><br> +<span class="i0">La vorton de virino.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="m4">Mi ĝin ŝatas</span><br> +<span class="i0">Pli, ol mi ŝatus glavon de la frato.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ŝanĝiĝas la sukces’ en la batalo;</span><br> +<span class="i0">Ne taksu malamikon tro malforta.</span><br> +<span class="i0">Eĉ malfortulon la natur’ ne lasis</span><br> +<span class="i0">Sen helpo kontraŭ pugno de fortulo.</span><br> +<span class="i0">Ĝi al li donis ruzon, artifikojn;</span><br> +<span class="i0">Li cedas, li prokrastas, ĉirkaŭiras.</span><br> +<span class="i0">Jes, la fortul’ meritas la ruzaĵojn.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Ruzaĵon neniigas singardeco.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Animo pura ruzon ne bezonas.</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">94</span> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Vin mem vi nesingarde ja kondamnas!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho, se vi vidus, kiel la animo</span><br> +<span class="i0">En mi batalas forte, por rebati</span><br> +<span class="i0">Malbonan tenton tuj en la komenco!</span><br> +<span class="i0">Do sendefenda antaŭ vi mi staras?</span><br> +<span class="i0">La belan peton, tiun ĉarman branĉon,</span><br> +<span class="i0">En mano de virino pli potencan</span><br> +<span class="i0">Ol glavo kaj ol lanco, vi forpuŝas?</span><br> +<span class="i0">Per kio do mi povas min defendi?</span><br> +<span class="i0">Ĉu mi miraklon petu de l’ diino?</span><br> +<span class="i0">Ĉu en mi mem jam forto ne ekzistas?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Mi vidas, ke la sorto de l’ fremduloj</span><br> +<span class="i0">Vin tre maltrankviligas. Kiuj estas</span><br> +<span class="i0">La viroj, kiuj tiom vin zorgigas?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">La viroj—ili estas—mi supozas,</span><br> +<span class="i0">Ke ili estas grekoj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="m4">Samlandanoj?</span><br> +<span class="i0">Kaj certe ja en vi ili revekis</span><br> +<span class="i0">La belan bildon de reveno hejmen?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO <span class="plimalgranda">(post mallonga silento)</span>.</h4> + +<span class="i0">Ĉu por kuraĝa, ne aŭdita faro</span><br> +<span class="i0">La rajton havas sole nur la viro?</span><br> +<span class="pagxnumero">95</span> +<span class="i0">Ĉu neeblaĵon sole li alpremas</span><br> +<span class="i0">Al sia forta kaj heroa brusto?</span><br> +<span class="i0">Sed kion oni nomas granda? Kio</span><br> +<span class="i0">Kun ekscitado levas la animon</span><br> +<span class="i0">De ĉiam ripetanta rakontanto,</span><br> +<span class="i0">Se ne la faro, kiu preskaŭ tute</span><br> +<span class="i0">Sukceson ne promesas, kiun tamen</span><br> +<span class="i0">Kuraĝa homo brave entreprenas?</span><br> +<span class="i0">Ĉu tiu, kiu sola en la nokto</span><br> +<span class="i0">Penetras en tendaron malamikan</span><br> +<span class="i0">Kaj kiel flamo ne antaŭvidita</span><br> +<span class="i0">Atakas furioze la dormantojn</span><br> +<span class="i0">Kaj vekiĝantojn, fine, atakita</span><br> +<span class="i0">De l’ leviĝintoj, tamen forrapidas</span><br> +<span class="i0">Kun multo da akiro,—ĉu li sola</span><br> +<span class="i0">Meritas gloron? Ĉu nur tiu, kiu</span><br> +<span class="i0">La vojon sendanĝeran malŝatante,</span><br> +<span class="i0">Kuraĝe pasas montojn kaj arbarojn,</span><br> +<span class="i0">Por landon liberigi de rabistoj?</span><br> +<span class="i0">Por ni nenio restas? Ĉu virino</span><br> +<span class="i0">Naturan sian rajton devas perdi?</span><br> +<span class="i0">Sovaĝa esti kontraŭ sovaĝuloj,</span><br> +<span class="i0">La rajton de la glav’ de vi forrabi</span><br> +<span class="i0">Laŭ maniero de amazoninoj</span><br> +<span class="i0">Kaj la premadon venĝi nur per sango?</span><br> +<span class="i0">En mia brusto ondas malkviete</span><br> +<span class="i0">Kuraĝa entrepreno: mi konscias,</span><br> +<span class="i0">Ke mi riproĉon grandan ne evitos,</span><br> +<span class="i0">Nek malfeliĉon, se ĝi ne sukcesos;</span><br> +<span class="i0">Sed mi al vi transdonas mian sorton,</span><br> +<span class="i0">Ho, dioj! Se vi amas la justecon,</span><br> +<span class="i0">Kiel pri vi glorante oni diras,</span><br> +<span class="pagxnumero">96</span> +<span class="i0">Ho, tiam montru ĝin per via helpo</span><br> +<span class="i0">Kaj nun per mi la veron vi honoru!</span><br> +<span class="i0">Jes, sciu, reĝo, estas preparata</span><br> +<span class="i0">Sekreta trompo. Vane vi demandos</span><br> +<span class="i0">Pri la kaptitoj; ili estas for</span><br> +<span class="i0">Kaj jam atingas la amikojn, kiuj</span><br> +<span class="i0">Ĉe l’ bordo ilin kun la ŝip’ atendas.</span><br> +<span class="i0">La pli maljuna, kiun la malsano</span><br> +<span class="i0">Ĉi tie kaptis kaj nun jam forlasis,—</span><br> +<span class="i0">Li estas—jes—Oresto, mia frato;</span><br> +<span class="i0">La dua estas lia konfidato,</span><br> +<span class="i0">Amiko lia de l’ plej junaj jaroj,</span><br> +<span class="i0">Pilado. Ilin sendis Apolono</span><br> +<span class="i0">El Delfoj al ĉi tiu nia bordo,</span><br> +<span class="i0">Kun la ordon’ la bildon de Diano</span><br> +<span class="i0">Forrabi kaj venigi la fratinon</span><br> +<span class="i0">Al li, kaj rekompence por ĉi tio</span><br> +<span class="i0">Al la persekutato de l’ furioj,</span><br> +<span class="i0">Al la kulpulo pri patrina sango</span><br> +<span class="i0">La liberiĝon li promesis doni.</span><br> +<span class="i0">Nin ambaŭ, kiuj tute solaj restas</span><br> +<span class="i0">El la Tantala domo, mi nun metis</span><br> +<span class="i0">En viajn manojn: pereigu nin,</span><br> +<span class="i0">Se via konscienco ĝin permesas!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Vi pensas, ke la skito la barbara</span><br> +<span class="i0">Aŭskultos tiun voĉon de la vero</span><br> +<span class="i0">Kaj de l’ homeco, kiun ne aŭskultis</span><br> +<span class="i0">La grek’ Atreo?</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">97</span> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m3">Ĝin aŭskultas ĉiu,</span><br> +<span class="i0">Sub kiu ajn ĉielo li naskiĝis,</span><br> +<span class="i0">Se nur la fonto de la vivo pure</span><br> +<span class="i0">Tra lia brusto fluas.—Kion, reĝo,</span><br> +<span class="i0">Vi nun por ni silente en la koro</span><br> +<span class="i0">Preparas? Se ĝi estas pereigo,</span><br> +<span class="i0">Ho, tiam min mortigu la unuan!</span><br> +<span class="i0">Ĉar nune, kiam plu nenia savo</span><br> +<span class="i0">Por ni jam restas, nun mi plene sentas</span><br> +<span class="i0">La tutan terurecon de l’ danĝero,</span><br> +<span class="i0">En kiun mi per miaj propraj manoj</span><br> +<span class="i0">Nun ĵetis miajn karajn. Ve, ho ve!</span><br> +<span class="i0">Mi vidos ilin antaŭ mi ligitajn!</span><br> +<span class="i0">Kun kia koro diros mi adiaŭ</span><br> +<span class="i0">Al mia frato, kiun mi mortigas?</span><br> +<span class="i0">Neniam en okulojn la amatajn</span><br> +<span class="i0">Mi povos plu rigardi!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="m4">Do tiele</span><br> +<span class="i0">Per arta elpensado la trompistoj</span><br> +<span class="i0">Elteksis reton ĉirkaŭ via kapo</span><br> +<span class="i0">Al vi, la longatempe izolita!</span><br> +<span class="i0">El tio, kion via kor’ deziris,</span><br> +<span class="i0">Facile ili faris por vi kredon!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ne, reĝo, ne! Min trompi oni povus,</span><br> +<span class="i0">Sed tiuj estas veraj kaj fidelaj.</span><br> +<span class="i0">Se la esplor’ alie al vi montros,</span><br> +<span class="i0">Vi tiam povas ilin pereigi,</span><br> +<span class="pagxnumero">98</span> +<span class="i0">Vi tiam min forpuŝu kaj pro puno</span><br> +<span class="i0">Por mia malsaĝeco min forpelu</span><br> +<span class="i0">Al la malgaja kaj senhoma bordo</span><br> +<span class="i0">De rifa kaj sovaĝa insuleto!</span><br> +<span class="i0">Sed se montriĝos, ke la viro estas</span><br> +<span class="i0">La kara kaj amata mia frato,</span><br> +<span class="i0">Ho, tiam lasu nin libere iri,</span><br> +<span class="i0">Kaj kiel antaŭ nun por la fratino,</span><br> +<span class="i0">Vi nun por la gefratoj estu bona!</span><br> +<span class="i0">La patro mia mortis de l’ edzino,</span><br> +<span class="i0">Kaj ŝi de l’ filo. Lasta la espero</span><br> +<span class="i0">De la Atrea gent’ sur li teniĝas.</span><br> +<span class="i0">Permesu do, ke mi kun pura koro</span><br> +<span class="i0">Kaj pura mano iru al la hejmo,</span><br> +<span class="i0">Por tie nian domon senpekigi!</span><br> +<span class="i0">Plenumu vian vorton! Vi promesis,</span><br> +<span class="i0">Ke se mi iam havos la eblecon</span><br> +<span class="i0">Reiri al la miaj, vi min lasos:</span><br> +<span class="i0">Nun la ebleco venis. Reĝa vorto</span><br> +<span class="i0">Ne estas kiel vorto de simpluloj:</span><br> +<span class="i0">Li ne promesas nur por embarase</span><br> +<span class="i0">Momente liberiĝi de l’ petanto,</span><br> +<span class="i0">Li ankaŭ ne promesas, se li kredas,</span><br> +<span class="i0">Ke la plenum’ neniam povas veni.</span><br> +<span class="i0">Nur tiam li eksentas la altecon</span><br> +<span class="i0">De la valoro sia, se li povas</span><br> +<span class="i0">Feliĉon doni al la atendanto.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Simile kiel fajro kontraŭ akvo</span><br> +<span class="i0">Batale sin defendas kaj muĝante</span><br> +<span class="i0">Ekstermi penas sian malamikon,</span><br> +<span class="pagxnumero">99</span> +<span class="i0">Tiele nun batalas la kolero</span><br> +<span class="i0">En mia brusto kontraŭ viaj vortoj.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho, lasu do, ke via favorkoro,</span><br> +<span class="i0">Simila al la sankta oferflamo,</span><br> +<span class="i0">Por mi ekbrilu, dolĉe ĉirkaŭata</span><br> +<span class="i0">De danko kaj de beno kaj de ĝojo!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Ho, dioj, kiel ofte tiu voĉo</span><br> +<span class="i0">Min kvietigis!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m3">Donu vian manon,</span><br> +<span class="i0">Ĝi estu por mi signo de la paco!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Tro multe vi postulas tro rapide.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Bonfaroj ne bezonas pripensadon.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Tre multe! ĉar tre ofte post la bono</span><br> +<span class="i0">Ja sekvas la malbono.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m4">Nur la dubo</span><br> +<span class="i0">Malbonon povas fari el la bono.</span><br> +<span class="i0">Ne dubu, sed plenumu mian peton</span><br> +<span class="i0">Libere, kiel diktas via sento!</span><br> +</div> +<p class="pagxnumero">100</p> + + + + +<h3 class="sceno">SCENO KVARA.</h3> + +<p class="scenanoj">ORESTO <span class="plimalgranda">(armita)</span>. LA SAMAJ.</p> + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO <span class="plimalgranda">(turnita al la scenejo)</span>.</h4> + +<span class="i0">Duoble streĉu ĉiujn viajn fortojn,</span><br> +<span class="i0">Rebatu ilin, restas nur momento!</span><br> +<span class="i0">Ne cedu, kovru vojon al la ŝipo</span><br> +<span class="i0">Por mi kaj la fratino! Venu tuj!</span><br> +<span class="direkto">(Al Ifigenio, ne vidante la reĝon.)</span><br> +<span class="i0">Ni estas perfiditaj. Tre malmulte</span><br> +<span class="i0">Da tempo ni disponas por la kuro.</span><br> +<span class="i0">Rapidu!</span><br> +<span class="direkto">(Li ekvidas la reĝon.)</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS <span class="plimalgranda">(kaptante la glavon)</span>.</h4> + +<span class="m2">Tie, kie mi alestas,</span><br> +<span class="i0">Neniu povas teni nepunate</span><br> +<span class="i0">La glavon nudigitan!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="m4">Ne profanu</span><br> +<span class="i0">Per furiozo kaj per mortigado</span><br> +<span class="i0">La templon de l’ diin’. Al la amaso</span><br> +<span class="i0">Ordonu stari pace kaj aŭskultu</span><br> +<span class="i0">Pastrinon kaj fratinon!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="m4">Diru, kiu</span><br> +<span class="i0">Li estas, tiu, kiu nin minacas?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Respektu en li reĝon, kiu estis</span><br> +<span class="i0">Por mi la dua patro! Ne koleru</span><br> +<span class="pagxnumero">101</span> +<span class="i0">Min, frato! La infana mia koro</span><br> +<span class="i0">Konfide metis nian tutan sorton</span><br> +<span class="i0">En lian manon. Vian entreprenon</span><br> +<span class="i0">Konfesis mi al li kaj mi tiele</span><br> +<span class="i0">Animon mian savis de perfido.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">Ĉu pace li permesas forveturon?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Min silentigas via nuda glavo.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO <span class="plimalgranda">(enigante la glavon en la ingon)</span>.</h4> + +<span class="i0">Parolu! mi obeas viajn vortojn.</span><br> +</div> + +<h3 class="sceno">SCENO KVINA.</h3> + +<p class="scenanoj">LA SAMAJ. PILADO kaj tuj post li ARKAS +<span class="plimalgranda">(ambaŭ kun nudigitaj glavoj)</span>.</p> + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">PILADO.</h4> + +<span class="i0">Ne perdu tempon! Jam la lastajn fortojn</span><br> +<span class="i0">La niaj nun kolektis; repaŝante,</span><br> +<span class="i0">Cedante malrapide, ili estas</span><br> +<span class="i0">Premataj en direkto al la maro.</span><br> +<span class="i0">Sed kian paroladon inter princoj</span><br> +<span class="i0">Mi vidas! Tio estas ja sendube</span><br> +<span class="i0">La respektata kapo de la reĝo!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ARKAS.</h4> + +<span class="i0">Kviete, kiel ĝi al vi konvenas,</span><br> +<span class="i0">Vi, reĝo, staras kontraŭ malamikoj.</span><br> +<span class="i0">La aroganta entrepreno estos</span><br> +<span class="i0">Punita baldaŭ. La anar’ ilia</span><br> +<span class="pagxnumero">102</span> +<span class="i0">Falante cedas; jam la ŝipo estas</span><br> +<span class="i0">En niaj manoj. Vi nur vorton diru,</span><br> +<span class="i0">Kaj tuta ĝi en fajro staros.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="m5">Iru,</span><br> +<span class="i0">Al la popol’ ordonu trankviliĝi!</span><br> +<span class="i0">Neniu tuŝu nun la malamikojn,</span><br> +<span class="i0">Dum ni parolas!</span><br> +<span class="direkto">(Arkas foriras.)</span><br> +</div> + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="m3">Mi akceptas. Iru,</span><br> +<span class="i0">Amiko mia kara, kaj kolektu</span><br> +<span class="i0">La reston de l’ anaro! kaj silente</span><br> +<span class="i0">Atendu, ĝis ni vidos, kian finon</span><br> +<span class="i0">Al niaj faroj la ĉiel’ preparis!</span><br> +<span class="direkto">(Pilado foriras.)</span><br></div> + + + + +<h3 class="sceno">SCENO SESA.</h3> + +<p class="scenanoj">IFIGENIO. TOAS. ORESTO.</p> + + +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Mi tremas. Antaŭ ol komencas vi paroli,</span><br> +<span class="i0">Mi petas, liberigu min de zorgoj!</span><br> +<span class="i0">Mi timas malfeliĉon, se vi, reĝo,</span><br> +<span class="i0">La voĉon de l’ justeco ne aŭskultos,</span><br> +<span class="i0">Aŭ vi, ho mia frato, ne retenos</span><br> +<span class="i0">La rapideman flamon de l’ juneco.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Mi, kiel pli maljuna, estas preta</span><br> +<span class="i0">Reteni la koleron. Diru, kiel</span><br> +<span class="i0">Vi pruvos, ke vi vere estas filo</span><br> +<span class="pagxnumero">103</span> +<span class="i0">De l’ reĝ’ Agamemnono kaj la frato</span><br> +<span class="i0">De ŝi?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="m2">Jen, vidu, estas tiu glavo,</span><br> +<span class="i0">Per kiu li batalis kun Trojanoj.</span><br> +<span class="i0">De lia mortiginto mi ĝin prenis</span><br> +<span class="i0">Kaj mi la diojn petis, ili donu</span><br> +<span class="i0">Al mi la kuraĝecon kaj la brakon</span><br> +<span class="i0">Kaj la feliĉon de la granda reĝo,</span><br> +<span class="i0">Sed nur pli belan morton. Nun elektu</span><br> +<span class="i0">El viaj militistoj la plej noblan</span><br> +<span class="i0">Kaj lin batale kontraŭ mi starigu!</span><br> +<span class="i0">Nenie sur la tero al fremdulo</span><br> +<span class="i0">Tiela peto estas rifuzata.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Ĉe ni antikva moro al fremdulo</span><br> +<span class="i0">Neniam donis tiun rajton.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="m5">Sekve</span><br> +<span class="i0">De vi kaj mi la moro komenciĝu!</span><br> +<span class="i0">Per imitado tuta la popolo</span><br> +<span class="i0">La noblan agon de l’ reganto baldaŭ</span><br> +<span class="i0">Sanktigos kiel leĝon. Mi batalu</span><br> +<span class="i0">Ne sole por ni mem,—sed mi, fremdulo,</span><br> +<span class="i0">Batalu por la rajtoj de fremduloj!</span><br> +<span class="i0">Se mi pereos, tiam decidiĝos</span><br> +<span class="i0">Kun mia sorto ankaŭ sort’ ilia;</span><br> +<span class="i0">Sed se mi havos la feliĉon venki,</span><br> +<span class="i0">Neniam paŝu sur ĉi tiun bordon</span><br> +<span class="i0">Fremdulo, kiun ne renkontos tuj</span><br> +<span class="pagxnumero">104</span> +<span class="i0">Rigardo de la plej helpema amo,</span><br> +<span class="i0">Kaj ĉiu forŝipiĝu konsolita!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Vi al mi ŝajnas inda, ho, junulo,</span><br> +<span class="i0">La patrojn, kiujn vi la viaj nomas.</span><br> +<span class="i0">Tre multe da kuraĝaj, noblaj viroj</span><br> +<span class="i0">Min akompanas; sed en mia aĝo</span><br> +<span class="i0">Mi mem ankoraŭ kontraŭ malamiko</span><br> +<span class="i0">Volonte staras, kaj mi estas preta</span><br> +<span class="i0">Kun vi la sorton provi de l’ batalo.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ho ne, ho ne! Tielan sangan pruvon</span><br> +<span class="i0">La dioj ne permesos! Prenu for</span><br> +<span class="i0">De l’ glavo vian manon! Pensu, reĝo,</span><br> +<span class="i0">Pri mi kaj mia sorto! La batalo</span><br> +<span class="i0">Rapide decidita eternigas</span><br> +<span class="i0">La viron; se eĉ falas li, la kanto</span><br> +<span class="i0">Lin gloras. Tamen la senfinaj larmoj</span><br> +<span class="i0">De la restintoj, do virin’ amata,</span><br> +<span class="i0">Ne estas kalkulataj; la poeto</span><br> +<span class="i0">Silentas pri la miloj de la tagoj</span><br> +<span class="i0">Kaj de la noktoj, kiam orfigita</span><br> +<span class="i0">Animo vane vokas la perditon,</span><br> +<span class="i0">Silente konsumiĝas, sopirante.</span><br> +<span class="i0">Min mem avertis tuj en la komenco</span><br> +<span class="i0">La zorgo, ke min trompo de rabisto</span><br> +<span class="i0">Ne ŝtelu for el mia rifuĝejo</span><br> +<span class="i0">Kaj ne fordonu min al la sklaveco.</span><br> +<span class="i0">Kaj diligente faris mi demandojn,</span><br> +<span class="i0">Pri ĉio plej detale informiĝis</span><br> +<span class="pagxnumero">105</span> +<span class="i0">Postulis signojn, kaj nun mia koro</span><br> +<span class="i0">Jam estas tute certa. Vidu tie</span><br> +<span class="i0">Sur lia dekstra mano la makulon</span><br> +<span class="i0">Tristelan, kiu tuj post la naskiĝo</span><br> +<span class="i0">Ĉe li aperis kaj pri kiu diris</span><br> +<span class="i0">La pastro, ke ĝi estas antaŭsigno</span><br> +<span class="i0">De peza faro, kiun por la mano</span><br> +<span class="i0">Rezervis la destino. Kaj duoble</span><br> +<span class="i0">Konvinka por mi estas la cikatro</span><br> +<span class="i0">Ĉi tie, ĝuste super lia brovo.</span><br> +<span class="i0">Ankoraŭ kiam estis li infano,</span><br> +<span class="i0">Elektro iam per nesingardeco</span><br> +<span class="i0">Faligis lin; li trafis tripiedon</span><br> +<span class="i0">Kaj vundis brovon.—Jes, ĝi estas li!</span><br> +<span class="i0">Kaj ĉu la simileco al la patro,</span><br> +<span class="i0">Ĉu la interna ĝoj’ de mia koro</span><br> +<span class="i0">Ne estas certigantaj atestantoj?</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Kaj se eĉ viaj vortoj ĉiun dubon</span><br> +<span class="i0">En mi forigus, kaj eĉ se mi bridus</span><br> +<span class="i0">En mia brusto tutan la koleron,</span><br> +<span class="i0">Ni tamen devus inter ni decidi</span><br> +<span class="i0">Per bataliloj: pacon mi ne vidas.</span><br> +<span class="i0">Ĉar ili venis,—vi ĝin mem konfesas,</span><br> +<span class="i0">Por rabi for la bildon de l’ diino;</span><br> +<span class="i0">Ĉu mi trankvile tion ĉi toleru?</span><br> +<span class="i0">La greko ofte ĵetas avidege</span><br> +<span class="i0">Okulon al trezoroj malproksimaj</span><br> +<span class="i0">De la barbaroj, al la ora felo,</span><br> +<span class="i0">Aŭ al ĉevaloj, al filinoj belaj;</span><br> +<span class="i0">Ne ĉiam tamen ruzo kaj perforto</span><br> +<span class="pagxnumero">106</span> +<span class="i0">Kun malhoneste akirita havo</span><br> +<span class="i0">Feliĉe ilin hejmen revenigis.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">ORESTO.</h4> + +<span class="i0">La bild’, ho reĝo, nin ne malpacigu!</span><br> +<span class="i0">Nun jam klariĝis la eraro, kiun</span><br> +<span class="i0">La dio metis ĉirkaŭ nian kapon,</span><br> +<span class="i0">Simile al vualo, kiam li</span><br> +<span class="i0">Deziris, ke ĉi tien ni vojaĝu.</span><br> +<span class="i0">Mi petis, ke li donu al mi helpon,</span><br> +<span class="i0">Por liberiĝi de l’ furioj; tiam</span><br> +<span class="i0">La dio diris: „Kiam la fratinon,</span><br> +<span class="i0">Restantan kontraŭvole en la templo</span><br> +<span class="i0">De l’ malproksima bordo de Taŭrido,</span><br> +<span class="i0">Vi revenigos en la grekan landon,</span><br> +<span class="i0">Vi tiam liberiĝos de l’ malbeno.“</span><br> +<span class="i0">Ni pensis, ke la vortoj de la dio</span><br> +<span class="i0">Koncernas la fratinon de li mem,</span><br> +<span class="i0">Li tamen pensis vin! La fortaj ĉenoj</span><br> +<span class="i0">Nun falis; vi, senkulpa virgulino,</span><br> +<span class="i0">Denove apartenas al la viaj.</span><br> +<span class="i0">Vi min ektuŝis, kaj mi resaniĝis;</span><br> +<span class="i0">En viaj brakoj min la lastan fojon</span><br> +<span class="i0">Atakis la malsano plej kruele</span><br> +<span class="i0">Kaj plej terure skuis mian cerbon;</span><br> +<span class="i0">Sed tuj, kiel serpento en kavernon,</span><br> +<span class="i0">Ĝi fulme malaperis. Kaj per vi</span><br> +<span class="i0">Mi ĝuas nun denove plej libere</span><br> +<span class="i0">La lumon de la tago. La decido</span><br> +<span class="i0">De la diino nun al mi montriĝas</span><br> +<span class="i0">En plena brilo. Kiel sanktan bildon,</span><br> +<span class="i0">Al kiu per mistera dia vorto</span><br> +<span class="pagxnumero">107</span> +<span class="i0">La sorto de la urbo alligiĝis,</span><br> +<span class="i0">Ŝi vin forprenis, la protektantinon</span><br> +<span class="i0">De nia domo, kaj ŝi vin konservis</span><br> +<span class="i0">En sia sankta kaj silenta loko,</span><br> +<span class="i0">Ke vi fariĝu beno por la frato</span><br> +<span class="i0">Kaj por la viaj. Kiam ĉia savo</span><br> +<span class="i0">Jam ŝajnis senespere forperdita,</span><br> +<span class="i0">Vi ĉion nun al ni redonas. Reĝo!</span><br> +<span class="i0">Direktu vian koron al la paco!</span><br> +<span class="i0">Vi ne malhelpu, ke ŝi resanktigu</span><br> +<span class="i0">La patran domon, ke ŝi min redonu</span><br> +<span class="i0">Al la palaco pente purigita</span><br> +<span class="i0">Kaj kronu min per la antikva krono!</span><br> +<span class="i0">Redonu por la beno, kiun ŝi</span><br> +<span class="i0">Al vi alportis; rajton pli proksiman</span><br> +<span class="i0">Al ŝia frato nun permesu ĝui!</span><br> +<span class="i0">La forton kaj la ruzon, de la viroj</span><br> +<span class="i0">Plej grandan gloron, kovras nun per honto</span><br> +<span class="i0">La vero de ĉi tiu alta koro,</span><br> +<span class="i0">Kaj pura kaj infana konfideco</span><br> +<span class="i0">Al nobla vir’ ricevas rekompencon.</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Memoru vian vorton! La parolo</span><br> +<span class="i0">El la sincera kaj fidela buŝo</span><br> +<span class="i0">Vin tuŝu! Nin rigardu! La okazo</span><br> +<span class="i0">Por tia nobla far’ ne ofte venas.</span><br> +<span class="i0">Vi ne rifuzos; cedu!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="m4">Bone, iru!</span><br> +</div> + + +<div class="dialogo"> +<span class="pagxnumero">108</span> +<h4 class="parolanto">IFIGENIO.</h4> + +<span class="i0">Ne tiel, mia reĝ’! Sen via beno</span><br> +<span class="i0">Kaj kontraŭ via volo mi ne iros.</span><br> +<span class="i0">Nin ne forpelu! Ĉarma kora rajto</span><br> +<span class="i0">De reciproka gastameco ligu</span><br> +<span class="i0">Nin ambaŭ: kaj tiele ne por ĉiam</span><br> +<span class="i0">Ni estos disigitaj. Tiel same</span><br> +<span class="i0">Profunde, kiel mian propran patron,</span><br> +<span class="i0">Mi amas vin per mia tuta koro,</span><br> +<span class="i0">Kaj tiu sento restos por eterne.</span><br> +<span class="i0">Se iam eĉ la plej malgrava homo</span><br> +<span class="i0">El via gento al orelo mia</span><br> +<span class="i0">Alportos sonon de la lingvo, kiun</span><br> +<span class="i0">El via buŝo aŭdi mi kutimis,</span><br> +<span class="i0">Kaj sur la plej malriĉa mi rimarkos</span><br> +<span class="i0">La karan formon de la vesto via:</span><br> +<span class="i0">Mi tiam lin akceptos kiel dion,</span><br> +<span class="i0">Mi mem al li pretigos la kuŝejon,</span><br> +<span class="i0">Sidigos lin sur seĝo ĉe la fajro,</span><br> +<span class="i0">Demandos nur pri vi kaj via sorto.</span><br> +<span class="i0">La dioj al vi donu rekompencon</span><br> +<span class="i0">Por viaj faroj, via bonkoreco!</span><br> +<span class="i0">Adiaŭ! Turnu vin al ni kaj donu</span><br> +<span class="i0">Al mi elkoran vorton de disiĝo!</span><br> +<span class="i0">Ho, tiam pli kviete al la veloj</span><br> +<span class="i0">La vento blovos, kaj pli trankvilige</span><br> +<span class="i0">El la okuloj de la foriranto</span><br> +<span class="i0">Silentaj larmoj fluos. Ho, adiaŭ!</span><br> +<span class="i0">Por signo de antaŭa amikeco</span><br> +<span class="i0">La dekstran manon vi al mi etendu!</span><br> +</div> +<div class="dialogo"> +<h4 class="parolanto">TOAS.</h4> + +<span class="i0">Adiaŭ!</span><br> +</div> + +<p class="fino">Fino.</p> + + +<div class="reklamo"> +<h3>Verkaro de D<sup>ro</sup> L. L. ZAMENHOF</h3> + +<p><i>Ĉiu Esperantisto devas nepre posedi la verkojn +de nia Majstro!</i></p> + +<table summary="Instrua fako de verkaro de Zamenhof"> +<caption>INSTRUA FAKO</caption> +<tr><td colspan='2'><b>Fundamento de Esperanto:</b></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo" colspan='2'><b>Eldono Franca, Angla, Germana, Rusa, Pola</b> (<i>bindita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td>3</td> <td>»</td></tr> +<tr><td class="libropriskribo" colspan='2'>(<i>La sama</i>, <i>broŝurita</i>)</td> <td>—</td> <td>2</td> <td>»</td></tr> +<tr><td rowspan='2' style='border-right:thin solid black'><i>Oni vendas aparte</i></td> +<td><b>Ekzercaro</b> (kvinlingva), <i>broŝurita</i></td> <td>—</td> <td>»</td> <td>75</td></tr> +<tr><td><b>Universala Vortaro</b> (kvinlingva), <i>broŝurita</i></td> <td>—</td> <td>1</td> <td>»</td></tr> +<tr><td align='center'>Eldono</td> <td><b>Hispana</b></td> <td>—</td> <td>1</td> <td>»</td></tr> + +<tr><td align='center'>—</td> <td><b>Itala</b>, tradukita de S<sup>ino</sup> <span class="p-nomo">Rosa Junck</span></td> <td>—</td> <td>1</td> <td>»</td></tr> +<tr><td align='center'>—</td> <td><b>Greka</b>, — S<sup>o</sup> <span class="p-nomo">Konstantino Kuluri</span></td> <td>—</td> <td>1</td> <td>»</td></tr> +<tr><td align='center'>—</td> <td><b>Slovaka</b>, — D<sup>o</sup> A. <span class="p-nomo">Ŝkarvan</span> kaj + S<sup>o</sup> <span class="p-nomo">Evstifeieff</span></td> <td>Kr.</td> <td>1</td> <td>»</td></tr> +<tr><td align='center'>—</td> <td><b>Hungara</b>, tradukata de S<sup>ro</sup> B<sup>no</sup> <span class="p-nomo">Ladislao d’Orczy</span></td> <td> </td> <td>»</td> <td>»</td></tr> +<tr><td align='center'>—</td> <td><b>Rumana</b>, tradukata de la »Societatea Esperantista <span class="originalajxo">Romana</span><span class="korektajxo">Rumana</span></td> <td>»</td> <td>»</td> <td>»</td></tr> +<tr><td colspan='3'><p><b>Wörterbuch Deutsch-Esperanto</b>. Dua eldono, revidita, korektita, +pliigita! Ĝi estas la vera komplemento de <b>Universala Vortaro</b>.</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo" rowspan='2' colspan='2' style='border-right:thin solid black'>Unu volumo, in-16, 178-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>M.</td> <td>2</td> <td>»</td></tr> +<tr><td>Fr.</td> <td colspan='2'>2,50</td></tr> +<tr><td colspan='3'><p><b>Taschenwörterbuch Deutsch-Esperanto und Esperanto-Deutsch.</b> + Tre utila poŝa vortaro.</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo" rowspan='2' colspan='2' style='border-right:thin solid black'>Unu volumo in-16, 137-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>M.</td> <td>1</td> <td>»</td></tr> +<tr><td>Fr.</td> <td colspan='2'>1,50</td></tr> +</table> + +<table summary="Literatura fako de verkaro de Zamenhof"> +<caption>LITERATURA FAKO</caption> +<tr><td colspan='3'><p><b>Fundamenta Krestomatio</b>, plej grava verko, kiun ĉiu devas legi por akiri perfektan stilon.</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo, in-16, 460-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td colspan='2'>3,50</td></tr> +<tr><td colspan='3'><p><b>Hamleto</b>, tragedio en kvin aktoj, trad. el SHAKESPEARE.</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo, in-16, 170-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td>2</td> <td>»</td></tr> +<tr><td colspan='3'><p><b>La Revizoro</b>, komedio en kvin aktoj, trad. el N. V. GOGOL.</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo, in-8, 100-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td colspan='2'>1,50</td></tr> +<tr><td colspan='3'><p><b>La Predikanto</b>, trad. el «La Biblio».</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8. 28-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td colspan='2'>0,75</td></tr> +<tr><td colspan='3'><p><b>La Psalmaro</b>, libre trad. el «La Biblio».</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8 (en preparo)</td> <td>—</td> <td>»</td> <td>»</td></tr> +<tr><td colspan='3'><p><b>La Rabistoj</b>, dramo en kvin aktoj, trad. el SCHILLER.</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8, 144-paĝa (<i>broŝurita</i>).</td> <td>Fr.</td> <td>2</td> <td>»</td></tr> +<tr><td colspan='3'><p><b>La virineto de maro</b>, fabelo, trad. el ANDERSEN, kun ilustraĵoj de + <span class="p-nomo">Hilda May</span> BRODIE, (Eltirita el la Fundamenta Krestomatio.)</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8, 42-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td colspan='2'>1,50</td></tr> +</table> +</div> + +<div class="reklamo"> +<h3>LA REVUO</h3> + +<p>Internacia monata literatura gazeto<br> + +EN ESPERANTO</p> + +<p>La <b>sola</b>, kiu estas honorata per la konstanta kunlaborado<br> + +<span class="plimalgranda">DE</span><br> + +D<sup>ro</sup> L. L. ZAMENHOF<br> + +<span class="plimalgranda">Aŭtoro de la lingvo Esperanto</span></p> + + +<p>Plej bonstila, zorge revidita, bele presita, akurate eldonata, <b>La Revuo</b> +publikigas novelojn, teatraĵojn, romanojn, poeziojn, seriozajn studojn +pri popolmoroj, historio, geografio, k. c. Ĉiu numero enhavas bibliografian +parton, tutmondan kronikon kaj tre interesan felietonon.</p> + +<p><b>Ĉiu numero havas 48 paĝojn da plej bona teksto!</b></p> + +<p><b>Specimenoj estas senpage senditaj. Konkursoj estas organizitaj.</b></p> + + +<table summary="Tablo de distribuantoj kaj prezoj de La Revuo en multajn landojn"> +<caption>ONI ABONAS:</caption> + +<tr><td><p><b>Francujo.</b>—Librejo HACHETTE KAJ K<sup>o</sup>, 79, boulevard Saint-Germain +<i>PARIS</i>, unu numero 50 cent., jara abono</p></td> <td class="prezo">Fr. 6</td></tr> + +<tr><td><p><b>Danujo.</b>—ANDR.-FRED. HÖST & SÖN, Bredgade, 35, KJÖBENHAVN, +unu numero 50 öre, jara abono</p></td> <td class="prezo">Kr. 4,50</td></tr> + +<tr><td><p><b>Germanujo kaj Aŭstrujo-Hungarujo.</b>—ESPERANTO-VERLAG +MÖLLER & BOREL, Prinzenstr. 95, <i>BERLIN</i>, unu numero +45 pfen., jara abono</p></td> <td class="prezo">M. 5</td></tr> + +<tr><td><p><b>Granda Britujo kaj Kolonioj.</b>—THE BRITISH ESPERANTO ASOCIO, +Museum station Building, 133-6, High Holborn, <i>LONDON W. C.</i>, +unu numero 6 penc., jara abono</p></td> <td class="prezo">S. 6</td></tr> + +<tr><td><p><b>Hispanujo.</b>—J. ESPASA, 579, calle de las Cortes, <i>BARCELONA</i>, jara +abono</p></td> <td class="prezo">P. 8</td></tr> + +<tr><td><p><b>Italujo.</b>—R. GIUSTI, 53, Via Vittorio Emanuele, <i>LIVORNO</i>, unu +numero 50 cent., jara abono</p></td> <td class="prezo"><span class="originalajxo">L</span><span class="korektajxo">L.</span> 7</td></tr> + +<tr><td><p><b>Rumanujo.</b>—Libraria noua CAROL P. SEGAL, Calea Victoriei, 77, +<i>BUCURESTI</i>, unu numero 60 banoj, jara abono</p></td> <td class="prezo">Leoj. 7</td></tr> + +<tr><td><p><b>Polujo.</b>—M. ARCT, 53, Nowy Swiat, <i>WARSZAWA</i>, unu numero 25 +kopekoj, jara abono</p></td> <td class="prezo">R. 2,80</td></tr> + +<tr><td><p><b>Unuigitaj Ŝtatoj.</b>—FLEMING H. REVELL COMPANY, 158, Fifth +Avenue, <i>NEW-YORK</i>, unu numero 10 cend, jara abono</p></td> <td class="prezo">D. 1,40</td></tr> + +<tr><td><p><b>Svedujo kaj Finnlando.</b>—P. AHLBERG, 27, Surbrunnsgatan, +<i>STOCKHOLM</i>, unu numero 50 öre, jara abono</p></td> <td class="prezo">Kr. 4,50</td></tr> + +<tr><td><p><b>Por la landoj, kie ne estas abonejo</b>, sin turni al la firmo HACHETTE +& K<sup>o</sup> en <i>PARIS</i>; jara abono (por tiuj landoj)</p></td> <td class="prezo">Fr. 7</td></tr> +</table> + +<p><i>Oni akceptas pagon de l’ abono nur per poŝtmandato aŭ ĉeko.</i></p> +</div> + +<div class="reklamo"> +<h3>Kolekto de «La Revuo»</h3> + +<table summary="Instrua fako de kolekto de La Revuo"> +<caption>INSTRUA FAKO</caption> +<tr><td colspan='3'><p><b>Grammaire complète d’Esperanto</b>, de <span class="p-nomo">Camille</span> AYMONIER, profesoro +ĉe la liceo «Charlemagne».</p> + +<p style="text-align:justify;margin:0.3em 2em;font-size: smaller;">La sola vere plena gramatiko, laŭ plej scienca kaj logika plano. +Ĝi estas kaj estos la <b>modelo</b> de l’ gramatikoj. Speciale +taŭgas por <b>superaj kursoj</b>. Eĉ nefrancoj havos grandan utilon +de ĝia lernado.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-16, 166-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td colspan='2'>1,50</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>Esperanta Sintakso</b>, laŭ verkoj de D<sup>o</sup> ZAMENHOF kaj aliaj aŭtoroj. +En Esperanto verkita de <span class="p-nomo">Paul</span> FRUICTIER.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-16, 75-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td colspan='2'>1,50</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>Konkordanco de la vortoj de Ekzercaro.</b> Ellaborita de <span class="p-nomo">Alfred</span> +E. WACKRILL.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-16, 95-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td>1</td> <td>»</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>Frazaro,</b> en Esperanto, de H. de COPPET.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-16 (en preparo)</td> <td>—</td> <td>»</td> <td>»</td></tr> +</table> + + +<table summary="Literatura fako de kolekto de La Revuo"> +<caption>LITERATURA FAKO</caption> +<tr><td colspan='3'><p><b>Angla lingvo sen profesoro</b>, unuakta komedio de TRISTAN BERNARD, +tradukita de <span class="p-nomo">Gaston</span> MOCH.</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8, 44-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td>1</td> <td>»</td></tr> +<tr><td colspan='3'><p><b>Bukedo</b>, artikoloj pri literaturaj kaj beletristikaj demandoj, de +<span class="p-nomo">Ch.</span> LAMBERT.</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8, 157-paĝa</td> <td>—</td> <td>»</td> <td>»</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>Imenlago</b>, novelo de <span class="p-nomo">Theodor</span> STORM, tradukita el la germana lingvo de +<span class="p-nomo">Alfred</span> BADER.</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8, 33-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td>»</td> <td>75</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>La libro de l’ Humoraĵo</b>, originale verkita de <span class="p-nomo">Paul de</span> LENGYEL.</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8, 194-paĝa</td> <td>Fr.</td> <td colspan='2'>2,50</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>La Faraono</b>, romano de PRUS, tradukita el la pola lingvo de D<sup>o</sup> BEIN.</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unua volumo, in-8, 194-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td>2</td> <td>»</td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Dua volumo, in-8, 238-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>—</td> <td>2</td> <td>»</td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Tria volumo, in-8, 197-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>—</td> <td>2</td> <td>»</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>La Rompantoj,</b> kvin monologoj kun ilustraĵoj. Originale verkitaj de +<span class="p-nomo">Frederiko</span> PUĴULA-VALJES.</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8, 40-paĝa (<i>broŝurita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td>1</td> <td>»</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>Makbeto</b>, dramo en 5 aktoj de SHAKESPEARE, tradukita de +D<sup>r</sup> H. LAMBERT.</p></td></tr> +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8, 125-paĝa</td> <td>—</td> <td>»</td> <td>»</td></tr> +</table> +</div> + +<div class="reklamo"> +<h3>Teknika Kolekto</h3> + +<table summary="Tablo de libroj pri teknikaj temoj"> +<tr><td colspan='3'><p><b>Anatomia vortaro</b> (en latina, franca, angla kaj esperanta lingvoj) +verkita de la MEDICINA ESPERANTISTA <span class="originalajxo">GRUPO).</span><span class="korektajxo">GRUPO.</span></p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8</td> <td>Fr.</td> <td colspan='2'>1,50</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>Komercaj leteroj</b>, en Esperanto, kun vortareto kvarlingva, de +P. BERTHELOT kaj CH. LAMBERT.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-16</td> <td>Fr.</td> <td>»</td> <td>50</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>La Komerca Sekretario</b>, de Ros. SUDRIA.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-16</td> <td>Fr.</td> <td>»</td> <td>50</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>Matematika terminaro kaj krestomatio</b>, de R. BRICARD.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-16</td> <td>Fr.</td> <td>»</td> <td>75</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>Monadologio</b>, de Leibniz, tradukis E. BOIRAC.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-16</td> <td>Fr.</td> <td>»</td> <td>60</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>Muzika Terminaro</b>, de F. de Mènil.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-16 (en preparo)</td> <td>—</td> <td>»</td> <td>»</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>Praktikaj komercaj leteroj</b> (en esperanta kaj franca lingvoj) de +J. C. O’CONNOR, PH. DR. M. A., kaj D. P. HUGON.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-16</td> <td>Fr.</td> <td>»</td> <td>90</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>Provo de Marista Terminaro</b>, verkita sub la direkto de M. ROLLET +de L’ISLE.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8 (<i>bindita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td colspan='2'>1,50</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>Vocabulaire des mots spéciaux à la philatélie</b> avec modèles de lettres +(en Français et Esperanto), par R. LEMAIRE.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8</td> <td>Fr.</td> <td>»</td> <td>40</td></tr> + +<tr><td colspan='3'><p><b>Vocabulaire technique et technologique Français-Esperanto</b>, par +Charles VERAX.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo in-8 (<i>bindita</i>)</td> <td>Fr.</td> <td colspan='2'>2,50</td></tr> +</table> +</div> + +<div class="reklamo"> +<h3>1907 Tutmonda Jarlibro Esperantista</h3> + +<p>ENHAVANTA LA<br> + +Adresaron de D<sup>ro</sup> ZAMENHOF</p> + +<table summary="Tablo por priskribi 1907-a jarlibro esperantista"> +<tr><td colspan='2'><p>Tiu ĉi jarlibro aperis dum la Kongreso. Ĝi entenas: pli ol 20.000 +adresojn de Esperantistoj de l’ tuta mondo, plenan sciigon pri la +propagandaj societoj, la gazetoj en Esperanto, k. t. p.</p></td></tr> + +<tr><td class="libropriskribo">Unu volumo, in-16, broŝurita</td> <td>3 Fr. 50</td></tr> +</table> + +<p><b>La aldono 1908 aperos en Julio.</b></p> +</div> + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of Project Gutenberg's >Ifigenio en Taŭrido, by Johann Wolfgang von Goethe + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK IFIGENIO EN TAŬRIDO *** + +***** This file should be named 22592-h.htm or 22592-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/2/5/9/22592/ + +Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online +Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> diff --git a/22592-h/images/ifig1.jpg b/22592-h/images/ifig1.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..61c0e49 --- /dev/null +++ b/22592-h/images/ifig1.jpg diff --git a/22592-h/images/ifig2.jpg b/22592-h/images/ifig2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..821c402 --- /dev/null +++ b/22592-h/images/ifig2.jpg diff --git a/22592-h/images/ifig3.jpg b/22592-h/images/ifig3.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f86c943 --- /dev/null +++ b/22592-h/images/ifig3.jpg diff --git a/22592-h/images/ifig4.jpg b/22592-h/images/ifig4.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1bb6388 --- /dev/null +++ b/22592-h/images/ifig4.jpg diff --git a/22592-h/images/ifig5.png b/22592-h/images/ifig5.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..fb2f27d --- /dev/null +++ b/22592-h/images/ifig5.png diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..fe0aa3c --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #22592 (https://www.gutenberg.org/ebooks/22592) diff --git a/old/22592-page-images/f001.jpg b/old/22592-page-images/f001.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..2587440 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/f001.jpg diff --git a/old/22592-page-images/f002.jpg b/old/22592-page-images/f002.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c359951 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/f002.jpg diff --git a/old/22592-page-images/f003.jpg b/old/22592-page-images/f003.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..07a3b2b --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/f003.jpg diff --git a/old/22592-page-images/f004.jpg b/old/22592-page-images/f004.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b2913b5 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/f004.jpg diff --git a/old/22592-page-images/f005.png b/old/22592-page-images/f005.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4e110a9 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/f005.png diff --git a/old/22592-page-images/f006.png b/old/22592-page-images/f006.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4737531 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/f006.png diff --git a/old/22592-page-images/f007.png b/old/22592-page-images/f007.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a1b938c --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/f007.png diff --git a/old/22592-page-images/f008.png b/old/22592-page-images/f008.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..55b3597 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/f008.png diff --git a/old/22592-page-images/p005.png b/old/22592-page-images/p005.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..26331ef --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p005.png diff --git a/old/22592-page-images/p006.png b/old/22592-page-images/p006.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a0459c9 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p006.png diff --git a/old/22592-page-images/p007.png b/old/22592-page-images/p007.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..cb61403 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p007.png diff --git a/old/22592-page-images/p008.png b/old/22592-page-images/p008.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e4a4a9b --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p008.png diff --git a/old/22592-page-images/p009.png b/old/22592-page-images/p009.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ea4bf94 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p009.png diff --git a/old/22592-page-images/p010.png b/old/22592-page-images/p010.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f67935e --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p010.png diff --git a/old/22592-page-images/p011.png b/old/22592-page-images/p011.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..af384fb --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p011.png diff --git a/old/22592-page-images/p012.png b/old/22592-page-images/p012.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..74799a8 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p012.png diff --git a/old/22592-page-images/p013.png b/old/22592-page-images/p013.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..dd00892 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p013.png diff --git a/old/22592-page-images/p014.png b/old/22592-page-images/p014.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..fed360d --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p014.png diff --git a/old/22592-page-images/p015.png b/old/22592-page-images/p015.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0d31010 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p015.png diff --git a/old/22592-page-images/p016.png b/old/22592-page-images/p016.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8456553 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p016.png diff --git a/old/22592-page-images/p017.png b/old/22592-page-images/p017.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4e764e4 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p017.png diff --git a/old/22592-page-images/p018.png b/old/22592-page-images/p018.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5f522a2 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p018.png diff --git a/old/22592-page-images/p019.png b/old/22592-page-images/p019.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6432f83 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p019.png diff --git a/old/22592-page-images/p020.png b/old/22592-page-images/p020.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4f0ff37 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p020.png diff --git a/old/22592-page-images/p021.png b/old/22592-page-images/p021.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e8b72b1 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p021.png diff --git a/old/22592-page-images/p022.png b/old/22592-page-images/p022.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..62bfe1d --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p022.png diff --git a/old/22592-page-images/p023.png b/old/22592-page-images/p023.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..43df8a5 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p023.png diff --git a/old/22592-page-images/p024.png b/old/22592-page-images/p024.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ef6a18a --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p024.png diff --git a/old/22592-page-images/p025.png b/old/22592-page-images/p025.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..997b9a0 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p025.png diff --git a/old/22592-page-images/p026.png b/old/22592-page-images/p026.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8249178 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p026.png diff --git a/old/22592-page-images/p027.png b/old/22592-page-images/p027.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a741ebc --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p027.png diff --git a/old/22592-page-images/p028.png b/old/22592-page-images/p028.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..17ef997 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p028.png diff --git a/old/22592-page-images/p029.png b/old/22592-page-images/p029.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3ddf044 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p029.png diff --git a/old/22592-page-images/p030.png b/old/22592-page-images/p030.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..bc1da35 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p030.png diff --git a/old/22592-page-images/p031.png b/old/22592-page-images/p031.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1cd803e --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p031.png diff --git a/old/22592-page-images/p032.png b/old/22592-page-images/p032.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c4a3ef9 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p032.png diff --git a/old/22592-page-images/p033.png b/old/22592-page-images/p033.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..950b6a5 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p033.png diff --git a/old/22592-page-images/p034.png b/old/22592-page-images/p034.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6951a29 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p034.png diff --git a/old/22592-page-images/p035.png b/old/22592-page-images/p035.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..df7b80f --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p035.png diff --git a/old/22592-page-images/p036.png b/old/22592-page-images/p036.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c591638 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p036.png diff --git a/old/22592-page-images/p037.png b/old/22592-page-images/p037.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..57fe34f --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p037.png diff --git a/old/22592-page-images/p038.png b/old/22592-page-images/p038.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4326351 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p038.png diff --git a/old/22592-page-images/p039.png b/old/22592-page-images/p039.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..70ed0cc --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p039.png diff --git a/old/22592-page-images/p040.png b/old/22592-page-images/p040.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8676f68 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p040.png diff --git a/old/22592-page-images/p041.png b/old/22592-page-images/p041.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5be49fe --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p041.png diff --git a/old/22592-page-images/p042.png b/old/22592-page-images/p042.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9716c5b --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p042.png diff --git a/old/22592-page-images/p043.png b/old/22592-page-images/p043.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..22299f4 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p043.png diff --git a/old/22592-page-images/p044.png b/old/22592-page-images/p044.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d93178a --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p044.png diff --git a/old/22592-page-images/p045.png b/old/22592-page-images/p045.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6beee85 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p045.png diff --git a/old/22592-page-images/p046.png b/old/22592-page-images/p046.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4e82cf7 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p046.png diff --git a/old/22592-page-images/p047.png b/old/22592-page-images/p047.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9ca16e7 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p047.png diff --git a/old/22592-page-images/p048.png b/old/22592-page-images/p048.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..970133c --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p048.png diff --git a/old/22592-page-images/p049.png b/old/22592-page-images/p049.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..799444d --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p049.png diff --git a/old/22592-page-images/p050.png b/old/22592-page-images/p050.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7b3502b --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p050.png diff --git a/old/22592-page-images/p051.png b/old/22592-page-images/p051.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..89b5a18 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p051.png diff --git a/old/22592-page-images/p052.png b/old/22592-page-images/p052.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..74905c6 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p052.png diff --git a/old/22592-page-images/p053.png b/old/22592-page-images/p053.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9ab2cf0 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p053.png diff --git a/old/22592-page-images/p054.png b/old/22592-page-images/p054.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f53c619 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p054.png diff --git a/old/22592-page-images/p055.png b/old/22592-page-images/p055.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9e2d1b2 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p055.png diff --git a/old/22592-page-images/p056.png b/old/22592-page-images/p056.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..08cb020 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p056.png diff --git a/old/22592-page-images/p057.png b/old/22592-page-images/p057.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ccf537e --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p057.png diff --git a/old/22592-page-images/p058.png b/old/22592-page-images/p058.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..70d22cf --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p058.png diff --git a/old/22592-page-images/p059.png b/old/22592-page-images/p059.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7dac553 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p059.png diff --git a/old/22592-page-images/p060.png b/old/22592-page-images/p060.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e06811e --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p060.png diff --git a/old/22592-page-images/p061.png b/old/22592-page-images/p061.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4323e8a --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p061.png diff --git a/old/22592-page-images/p062.png b/old/22592-page-images/p062.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..04fd5db --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p062.png diff --git a/old/22592-page-images/p063.png b/old/22592-page-images/p063.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..dfb724e --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p063.png diff --git a/old/22592-page-images/p064.png b/old/22592-page-images/p064.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3f1b8a9 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p064.png diff --git a/old/22592-page-images/p065.png b/old/22592-page-images/p065.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1ffeced --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p065.png diff --git a/old/22592-page-images/p066.png b/old/22592-page-images/p066.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ce62a6b --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p066.png diff --git a/old/22592-page-images/p067.png b/old/22592-page-images/p067.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..367a5f9 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p067.png diff --git a/old/22592-page-images/p068.png b/old/22592-page-images/p068.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..50224e1 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p068.png diff --git a/old/22592-page-images/p069.png b/old/22592-page-images/p069.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..81aee04 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p069.png diff --git a/old/22592-page-images/p070.png b/old/22592-page-images/p070.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c67aee8 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p070.png diff --git a/old/22592-page-images/p071.png b/old/22592-page-images/p071.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0115ffc --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p071.png diff --git a/old/22592-page-images/p072.png b/old/22592-page-images/p072.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..2925553 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p072.png diff --git a/old/22592-page-images/p073.png b/old/22592-page-images/p073.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f2e9770 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p073.png diff --git a/old/22592-page-images/p074.png b/old/22592-page-images/p074.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..88b51c0 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p074.png diff --git a/old/22592-page-images/p075.png b/old/22592-page-images/p075.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..24d8e6a --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p075.png diff --git a/old/22592-page-images/p076.png b/old/22592-page-images/p076.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3159c71 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p076.png diff --git a/old/22592-page-images/p077.png b/old/22592-page-images/p077.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5a38f29 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p077.png diff --git a/old/22592-page-images/p078.png b/old/22592-page-images/p078.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c127e4e --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p078.png diff --git a/old/22592-page-images/p079.png b/old/22592-page-images/p079.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..56cc7c3 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p079.png diff --git a/old/22592-page-images/p080.png b/old/22592-page-images/p080.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9fbeba3 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p080.png diff --git a/old/22592-page-images/p081.png b/old/22592-page-images/p081.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4b3c270 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p081.png diff --git a/old/22592-page-images/p082.png b/old/22592-page-images/p082.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3ae8f8f --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p082.png diff --git a/old/22592-page-images/p083.png b/old/22592-page-images/p083.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..701bb45 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p083.png diff --git a/old/22592-page-images/p084.png b/old/22592-page-images/p084.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..090a4fb --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p084.png diff --git a/old/22592-page-images/p085.png b/old/22592-page-images/p085.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..99f1e45 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p085.png diff --git a/old/22592-page-images/p086.png b/old/22592-page-images/p086.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7545689 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p086.png diff --git a/old/22592-page-images/p087.png b/old/22592-page-images/p087.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..17aabb6 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p087.png diff --git a/old/22592-page-images/p088.png b/old/22592-page-images/p088.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9bae030 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p088.png diff --git a/old/22592-page-images/p089.png b/old/22592-page-images/p089.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..be28e73 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p089.png diff --git a/old/22592-page-images/p090.png b/old/22592-page-images/p090.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..323e6ad --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p090.png diff --git a/old/22592-page-images/p091.png b/old/22592-page-images/p091.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f072621 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p091.png diff --git a/old/22592-page-images/p092.png b/old/22592-page-images/p092.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..45731e2 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p092.png diff --git a/old/22592-page-images/p093.png b/old/22592-page-images/p093.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..467183c --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p093.png diff --git a/old/22592-page-images/p094.png b/old/22592-page-images/p094.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d089ede --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p094.png diff --git a/old/22592-page-images/p095.png b/old/22592-page-images/p095.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..eacdbdc --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p095.png diff --git a/old/22592-page-images/p096.png b/old/22592-page-images/p096.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0189804 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p096.png diff --git a/old/22592-page-images/p097.png b/old/22592-page-images/p097.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..faf8b52 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p097.png diff --git a/old/22592-page-images/p098.png b/old/22592-page-images/p098.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..dd72f04 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p098.png diff --git a/old/22592-page-images/p099.png b/old/22592-page-images/p099.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8e84a03 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p099.png diff --git a/old/22592-page-images/p100.png b/old/22592-page-images/p100.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1bb8113 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p100.png diff --git a/old/22592-page-images/p101.png b/old/22592-page-images/p101.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c22aad0 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p101.png diff --git a/old/22592-page-images/p102.png b/old/22592-page-images/p102.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..25824d4 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p102.png diff --git a/old/22592-page-images/p103.png b/old/22592-page-images/p103.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a21f8b0 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p103.png diff --git a/old/22592-page-images/p104.png b/old/22592-page-images/p104.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d30329e --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p104.png diff --git a/old/22592-page-images/p105.png b/old/22592-page-images/p105.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5592551 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p105.png diff --git a/old/22592-page-images/p106.png b/old/22592-page-images/p106.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..598d8ef --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p106.png diff --git a/old/22592-page-images/p107.png b/old/22592-page-images/p107.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e2638f5 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p107.png diff --git a/old/22592-page-images/p108.png b/old/22592-page-images/p108.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..96e0856 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p108.png diff --git a/old/22592-page-images/p109.png b/old/22592-page-images/p109.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4664090 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p109.png diff --git a/old/22592-page-images/p110.png b/old/22592-page-images/p110.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..66a17ec --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p110.png diff --git a/old/22592-page-images/p111.png b/old/22592-page-images/p111.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5d6bf13 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p111.png diff --git a/old/22592-page-images/p112.png b/old/22592-page-images/p112.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..78c90b0 --- /dev/null +++ b/old/22592-page-images/p112.png diff --git a/old/22592.txt b/old/22592.txt new file mode 100644 index 0000000..1606df9 --- /dev/null +++ b/old/22592.txt @@ -0,0 +1,4379 @@ +Project Gutenberg's Ifigenio En Tauxrido, by Johann Wolfgang von Goethe + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Ifigenio En Tauxrido + +Author: Johann Wolfgang von Goethe + +Translator: L. L. Zamenhof + +Release Date: September 13, 2007 [EBook #22592] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: ASCII + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK IFIGENIO EN TAUXRIDO *** + + + + +Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online +Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + + + + +[Illustrajxo: D-RO L. L. ZAMENHOF] + +Fot. Pirou +Boul. St. Germain, Paris. + +[Illustrajxo: EMANUEL REICHER arangxas la unuan prezentadon de +"Ifigenio" en Esperanto por la 4a Internacia Esperantista Kongreso +en Dresden (19a de Auxgusto 1908) kaj ludas la rolon de TOAS.] + +[Illustrajxo: HEDWIG REICHER ludas la rolon de IFIGENIO.] + +[Illustrajxo: BRUNO DECARLI ludas la rolon de ORESTO.] + + + + +IFIGENIO EN TAUXRIDO + + +Presejo de Moller & Borel G. m. b. H. +Berlin S., Prinzenstrasse 95. + + + +ESPERANTO Verkaro de D-o ZAMENHOF + +GOETHE + +IFIGENIO EN TAUXRIDO + +Dramo en kvin aktoj + +EL GERMANA LINGVO TRADUKIS + +D-ro L. L. ZAMENHOF + + + FRANCUJO + HACHETTE ET CIE + 79, Boul. Saint-Germain + PARIS. + + GERMANUJO + ESPERANTO VERLAG MOLLER & BOREL + 95, Prinzenstrasse + BERLIN. + + +1908. + +Tous droits reserves. + + + +PERSONOJ: + + IFIGENIO. + TOAS, regxo de la Tauxridanoj. + ORESTO. + PILADO. + ARKAS. + + +Loko de agado: arbareto antaux la templo de Diano. + + + + +IFIGENIO EN TAUXRIDO. + + + + +AKTO UNUA. + + + + +SCENO UNUA. + +IFIGENIO (sola). + + +Al via ombro, pintoj movigxemaj +De l' densa kaj antikva arbareto, +Al la sanktej' kvieta de l' diino +Ankoraux nun kun trema sent' mi iras, +Simile kiel la unuan fojon: +Ne povas mi al vi alkutimigxi. +Jam multajn jarojn min cxi tie kasxas +Plej alta volo, kiun mi obeas; +Mi tamen cxiam sentas min nur fremda. +Cxar ve! transmare estas miaj karaj! +Mi longajn tagojn staras sur la bordo, +Sercxante per la kor' la Grekan landon; +Al miaj gxemoj nur per surdaj tonoj +Respondas la ondegoj de la maro. +Ho ve al tiu, kiu devas vivi +For de l' gepatroj kaj de la gefratoj! +Malgxojo al li rabas la felicxon; +Forvagas flanken cxiam liaj pensoj +Al la gepatra domo, kie suno +Al li aperis la unuan fojon, +Kaj samdomanoj cxiam pli kaj pli +En ludo alligigxis reciproke. +La diojn mi ne jugxas; tamen vere +Plendinda estas stato de virino. +En domo kaj milit' la viro regas, +En fremda land' li ankaux al si helpas; +Li la posedon, li la venkon gxuas, +Ecx lia morto estas morto glora. +Sed la virinon cxio cxirkauxbaras! +Ecx krudan edzon obeadi estas +Por sxi ne sole devo, sed konsolo; +Sed kiel mizerega sxi farigxas, +Se en fremdlandon pelis sxin la sorto! +Cxi tie Toas, nobla viro, tenas +Min en katenoj sanktaj, tamen sklavaj. +Kun honto mi konfesas, ke mi servas +Al vi, diino, mia savintino, +Nur kontrauxvole! Tamen mian vivon +Al vi dedicxi devus mi libere! +Al vi, Diano, cxiam mi esperis, +Ankoraux nun esperas mi sencxese. +Vi min, filinon de plej granda regxo, +En vian sanktan aman brakon prenis, +Por savi de la morto. Ho, diino, +Se tiun grandan viron, kiun vi +Turmentis, postulante la filinon, +Kaj li al vi oferis la plej karan,-- +Se la Agamemnonon disimilan +Vi de la Trojaj muroj disbatitaj +Venigis glore en patrujon lian, +Se vi al li konservis la edzinon, +Elektron kaj la filon, la trezorojn: +Vi ankaux min redonu al la miaj +Kaj min, savinte de la morto, savu +De l' cxi-tiea vivo, dua morto! + + + + +SCENO DUA. + +IFIGENIO. ARKAS. + + +ARKAS. + +Min sendas nia regxo, li esprimas +Saluton al pastrino de Diano. +Hodiaux por mirindaj novaj venkoj +Tauxrido dankas sian patroninon. +Mi venas antaux regxo kaj armeo +Kun la raport', ke ili proksimigxas. + +IFIGENIO. + +Akcepton decan ni al ili faros, +Kaj la diin' atendas kun favoro +La oferdonon el la man' de Toas. + +ARKAS. + +Se ankaux la rigardo de l' pastrino, +De l' respektata sankta virgulino, +Nun estus pli serena kaj pli luma, +Gxi estus bona signo por ni cxiuj! +Malgxoj' kasxita tamen cxiam kovras +Mistere vian koron. Jam tre longe +El via brusto vane ni atendas +Vorteton de konfido. De l' momento, +En kiu mi cxi tie vin ekkonis, +Rigardo via cxiam min tremigas; +Kaj kvazaux enforgxita per ferajxo, +Animo via kasxas sin profunde. + +IFIGENIO. + +Mi estas ja orfino elpelita. + +ARKAS. + +Cxu vi cxi tie sentas vin tiele? + +IFIGENIO. + +Cxu povas fremda land' farigxi hejmo? + +ARKAS. + +Por vi la hejmo ja farigxis fremda. + +IFIGENIO. + +Pro tio gxuste sangas mia koro. +En la komenco de l' juneco, kiam +Apenaux la animo alligigxis +Al la gepatroj kaj al la gefratoj +Kaj harmonie el malnova bazo +Plantidoj novaj cxarme kreskis supren, +Ha, tiam min malben' ne miakauxza +Subite kaptis kaj min apartigis +De la amatoj kaj per fera mano +La cxarman ligon sxiris. Flugis for +La gxojo de l' juneco, la gxuado +De la unuaj jaroj. Ecx savita, +Mi estis jam nur ombro; la gajeco +De l' viv' en mi neniam plu refloros. + +ARKAS. + +Se vi vin nomas tiel malfelicxa, +Mi povas ankaux nomi vin sendanka. + +IFIGENIO. + +Vi dankon cxiam havas. + +ARKAS. + + Sed ne tiun +Sinceran, kiu logas bonfaradon, +Gajecon, kiu al la mastro montras +Kontentan vivon kaj amantan koron. +Memoru, kiam antaux multaj jaroj +Mistera sort' alportis vin cxi tien, +Ho, tiam vin, donitan de la dioj, +Renkontis Toas kun respekt' kaj amo; +Amike vin akceptis tiu bordo, +Pri kiu kun teruro cxiam pensas +Fremduloj, cxar neniam antaux vi +Fremdul' en nian regnon povis veni, +Se li ne volis laux antikva moro +Sur la sxtuparo sankta de Diano +Tuj fali kiel sanga oferdono. + +IFIGENIO. + +Libere spiri ne signifas vivi. +Cxu estas vivo, se sur unu loko, +Kiel spirito cxirkaux sia tombo, +Mi devas nur funebri? Cxu gxi estas +Natura, gaja kaj konscia vivo, +Se cxiu tago, vane trasongxita, +Preparas nin al tiuj grizaj tagoj, +El kiuj sur malgaja bord' de Leto +Konsistas la estado de l' mortintoj? +Sencela vivo estas frua morto; +Jen estas mia plej virina sorto. + +ARKAS. + +Pardonas mi la noblan fierecon, +Pro kiu al vi mem vi ne suficxas; +Mi vin bedauxras, cxar la tutan gxuon +De l' viv' gxi de vi rabas. Cxu nenion +De via veno vi cxi tie faris? +Sed kiu do la regxon serenigis? +Kaj kiu per bonkora admonado +Forigis la antikvan kruelajxon, +Ke cxiu fremda devis sian vivon +Sur la altaro de Diano perdi? +Kaj la kaptitojn kiu tiel ofte +De certa mort' resendis al patrujo? +Kaj cxu, anstataux flami per kolero +Pro perdo de antikvaj oferdonoj, +Diano ne auxskultis vian pregxon? +Kaj cxu ne cxirkauxflugas la armeon +La venko kaj ecx antaux gxi rapidas? +Cxu ne pli bonan sorton cxiu sentas +De l' temp' kiam la regxo, cxiam sagxa +Kaj brava, nun sub via efikado +Farigxis ankaux mola, favorkora, +Al ni faciligante nian devon +De la silenta obeado? Tion +Vi nomas senceleco, se de vi +Sur milojn dolcxe gutas la balzamo? +Se al popol', al kiu Di' vin donis, +Vi estas nova fonto de felicxo +Kaj donas sur la bordo de la morto +Al la fremdulo savon kaj revenon? + +IFIGENIO. + +Malgranda faritajxo malaperas +Cxe la rigardo, kiom fari restas. + +ARKAS. + +Cxu decas tro malsxati siajn farojn? + +IFIGENIO. + +Malbone estas siajn farojn pesi. + +ARKAS. + +Fiere veran indon tro malsxati +Aux pro valor' malvera tro sin lauxdi-- +Egale ambaux estas mallauxdindaj. +Ho, kredu vi al la parol' de viro +Sindona kaj honesta: se hodiaux +La regx' al vi parolos, faciligu +Al li la taskon diri sian penson. + +IFIGENIO. + +Vi min maltrankviligas. Mi jam ofte +De li proponon timis kaj evitis. + +ARKAS. + +Pripensu viajn agojn kaj profiton! +De l' tempo, kiam li la filon perdis, +La regxo al malmultaj jam konfidas, +Kaj ecx al tiuj malpli ol antauxe; +Suspekte nun en cxiu nobelido +Li vidas heredanton de la regno, +Li timas senkonsolan maljunecon +Kaj eble ecx ribelon, fruan morton. +La skitoj ne tre sxatas paroladon, +Des pli la regxo. Li, kiu kutimis +Nur agi kaj ordoni, li ne scias +La arton aldirekti paroladon +De malproksime lerte gxis la celo. +Al li la taskon ne malfaciligu +Per retenigxo aux ecx per intenca +Nekomprenado. Iru komplezeme +Duonon de la voj' al li renkonte! + +IFIGENIO. + +Akceli tion, kio min minacas? + +ARKAS. + +Aspiron lian nomas vi minaco? + +IFIGENIO. + +Jes, gxi por mi la plej terura estas. + +ARKAS. + +Por lia amikec' konfidon pagu! + +IFIGENIO. + +Se li min liberigos de la timo. + +ARKAS. + +Devenon vian antaux li ne kasxu. + +IFIGENIO. + +Pastrino devas esti sekretema. + +ARKAS. + +Sekreto antaux regx' ne devas esti; +Kaj kvankam li ne tuj postulas, tamen +En sia granda koro li gxin sentas, +Ke vi tre zorge antaux li vin kasxas. + +IFIGENIO. + +Cxu havas li koleron kontraux mi? + +ARKAS. + +Mi gxin supozas. Kvankam li silentas, +Okazaj vortoj tamen al mi montris, +Ke lia koro forte jam decidis +Posedi vin. Mi petas vin, ne lasu +Lin al si mem, por ke en lia koro +Ne maturigxu la koler', portante +Al vi teruron, kiu tro malfrue +Vin memorigus pri konsilo mia! + +IFIGENIO. + +Ho, cxu la regx' intencas fari tion, +Pri kio nobla homo, kiu amas +La propran nomon kaj respektas diojn, +Neniam devas pensi? Cxu li volas +Perforte min de la altaro tiri +En sian liton? Tiam mi min turnos +Kun voko al la dioj, kaj precipe +Al sxi, Diano energia, kiu +Defendon sian certe ne rifuzos +Kiel diino al pastrino sia +Kaj kiel virgulin' al virgulino. + +ARKAS. + +Ne timu! Nova sango malkvieta +La regxon ne instigos fari tian +Junulan agon. Sed de li mi timas +Alian nun decidon, kiun li +Plenumos senkompate kaj severe, +Cxar li neniam sxangxas la decidojn. +Mi tial petas, montru al li dankon, +Se pli oferi vi al li ne povas. + +IFIGENIO. + +Ho, diru, diru, kion plu vi scias! + +ARKAS. + +Li diros mem. Mi vidas, ke li venas. +Al vi ordonas via propra koro +Akcepti lin amike kaj konfide. +Kaj noblan viron bona vort' virina +Kondukas malproksimen. + +IFIGENIO. + + Mi ne povas +Plenumi la konsilon bondeziran, +La konsciencon tamen mi obeos +Kaj al la regx' por lia bonfarado +Mi donos bonajn vortojn. Mi dezirus, +Ke al la potencul' mi sen mensogo +Esprimi povu, kio al li placxos. + + + + +SCENO TRIA. + +IFIGENIO. TOAS. + + +IFIGENIO. + +Per la plej belaj donoj kaj trezoroj +Vin benu la diino! Al vi cxiam +Sxi donu venkon, gloron kaj ricxecon, +Bonstaton por la viaj kaj plenumon +De cxiu via nobla ekdeziro! +Ke vi, kiu tre multajn zorge regas, +Felicxon ankaux multigitan havu! + +TOAS. + +Mi gxojus, se min glorus la popolo, +Ke tion, kion mi akiris, gxuas +Aliaj pli ol mi. La plej felicxa-- +Cxu regxo, cxu simplulo--estas homo, +Se lin gxojigas lia propra domo. +Vi partoprenis en doloro mia +La tagon, kiam glav' de malamiko +De mia flanko rabis mian filon, +La lastan, la plej bonan. Tiel longe, +Dum mia koro estis okupita +De la spirit' de vengxo, mi ne sentis +La dezertecon do logxejo mia; +Sed nun kontentigita mi revenas, +La malamikan regnon mi detruis +Kaj mia filo estas jam vengxita,-- +Nun en la tuta mia domo restas +Nenio, kio povus min gxojigi. +La gajan obeadon, kiu lumis +Por mi gxis nun el la okul' de cxiu, +Nun ombras zorgo kaj nekontenteco. +Jam cxiu pensas pri la estonteco +Kaj senfilulon sekvas nevolonte. +Mi venas nun en tiun templon, kiun +Mi vizitadis ofte, por elpeti +La venkon, aux por danki por la venko. +En mia brusto portas mi deziron +Malnovan, kiu certe por vi ankaux +Ne estas nekonata: mi esperas, +Ke por la beno al popolo mia +Kaj al mi mem mi enkondukos vin +En mian domon kiel fiancxinon. + +IFIGENIO. + +Ho regxo! Al knabino nekonata +Tro multe vi oferas. Hontigita +Nun staras antaux vi la fremdulino, +La elpelita, kiu sur la bordo +Nenion sercxis krom rifugxo paca, +Kaj tion vi al mi suficxe donis. + +TOAS. + +Ke la devenon vian antaux mi +Vi cxiam kasxas, regxon ofendante,-- +Neniu gento povus gxin toleri. +Timigas nia bordo la fremdulojn: +Postulas tion legx' kaj neceseco; +Sed vi ja gxuas cxiujn legxajn rajtojn, +Vi, plej afable akceptita gasto, +Lauxplacxe disponanta sian tagon,-- +De vi konfidon mi esperis, kiun +Meritas mastro por la gastameco. + +IFIGENIO. + +Se kasxis mi la nomon de l' gepatroj, +Ho, mia regxo, kredu, mi gxin faris +Pro embaraso, ne pro malkonfido. +Cxar ve! tre povas esti, ke se vi +Ekscius, kiu antaux vi trovigxas +Kaj kian sorto malbenitan kapon +Vi nutras kaj defendas, terurego +Atakus tiam vian grandan koron; +Anstataux sur la tronon min inviti, +Vi eble min elpelus el la regno, +Kaj antaux ol atingus mi revenon +Al mia hejmo, finon de l' vagado, +Vi pusxus min al la mizero, kiu +Farigxas cxie la terura sorto +De cxiu elpelito kaj vaganto. + +TOAS. + +Nu, kiel ajn pri vi la dioj pensas +Kaj kion ajn pri via dom' decidis,-- +Mi tamen scias, ke de l' tempo, kiam +Cxi tie vi aperis kaj cxe ni +Vi gxuas plenmezure gastamecon, +Ne mankas al ni beno de l' cxielo. +Ne estus tre facile min konvinki, +Ke mi en vi protektas kulpan kapon. + +IFIGENIO. + +Vin benas la bonfaro, ne la gasto. + +TOAS. + +Boneco por krimul' ne donas benon; +Cxesigu do silenton kaj malfidon! +Ne maljustulo tion cxi postulas. +Al mi vin la diino enmanigis, +Kaj kiel sxi, mi ankaux vin protektas, +Kaj sxia volo estu por mi legxo: +Se povas vi reveni en la hejmon, +Mi tiam vin de cxio liberigas; +Sed se la vojo estas jam barita +Al vi por cxiam, aux se via gento +El sia lando estas elpelita +Aux ecx fatale tute estingita, +Vi tiam cxiurajte estas mia. +Parolu do malkasxe, kaj vi scias, +Ke mi neniam rompas mian vorton. + +IFIGENIO. + +De la ligil' malnova nevolonte +La lango liberigxas, por nun fine +Malkasxi, kion kasxis mi tre longe; +Cxar se sekreton oni unu fojon +Al iu elkonfidas, gxi forlasas +Por cxiam la gardejon en la koro +Kaj malutilas, aux gxi iufoje +Utilas, se la dioj tion volas. +Auxskultu! Mi devenas de Tantalo. + +TOAS. + +Kviete vi eldiris grandan vorton! +Cxu tiu estas via gentopatro, +Pri kiu auxdis ja la tuta mondo, +Ke estis li plej granda favorato +De la diaro? Cxu li estas tiu +Tantalo, kiun Jupiter' invitis +Al sia tablo kaj al konsiligxo +Kaj kies spertoricxajn sagxajn vortojn +La dioj mem kun gxuo auxskultadis, +Simile al parol' de orakolo? + +IFIGENIO. + +Li estas tiu sama. Sed la dioj +Ne devas tro kun homoj amikigxi: +Cxar mortemuloj estas tro malfortaj, +Por sen kapturno teni sin tro alte. +Ne estis li malnobla perfidulo, +Sed nur tro granda, por sin senti sklavo, +Kaj tro malgranda por kunul' de dio, +Kaj lia peko estis ja nur homa. +Severa estis la dekret' de l' dioj, +Kaj la poetoj kantas, ke perfido +Kaj granda fiereco lin por cxiam +Do l' tablo Jupitera defaligis +Kun granda malhonor' en la Tartaron. +Kaj ve! la tuta gento sur si portas +Eterne la koleron de la dioj. + +TOAS. + +Cxu pro l' prapatro aux de propra kulpo? + +IFIGENIO. + +Gxi estas vero, ke la tuta gento +La malkvietan forton de l' Titanoj +Heredis certe; tamen Jupitero +Per fer' ilian frunton cxirkauxforgxis; +Sagxecon, moderecon, paciencon +Ne konis ili; cxiu ekdeziro +Cxe ili tuj farigxis furiozo +Sovagxa kaj senlima. Jam Pelopso +La viro kun la fera vol', la filo +Amata de Tantal' al si akiris +Per trompo kaj perfido la plej belan +Virinon en la mond', Hipodamion, +Filinon de la regxo Ojnomao. +Du filojn sxi al sia edzo naskis, +Tieston kaj Atreon. Kun envio +La amon de la patro ili vidis +Al la unua filo, kiu restis +De la edzin' unua. La malamo +La fratojn interligis, kaj sekrete +Mortigis ili kune sian fraton. +La patr' Hipodamion tuj suspektas, +Kaj furioze li de sxi postulas +Redonon de la fil', kaj sxi mortigas +Sin mem.... + +TOAS. + + Vi eksilentis? Ho, dauxrigu! +Ne pentu, ke konfidis vi. Parolu! + +IFIGENIO. + +Felicxa estas, kiu kun plezuro +Parolas pri la patroj, kiu gxoje +Rakontas pri iliaj grandaj agoj +Kaj en la fino de la bela vico +Sin mem fiere vidas. Ne naskigxas +En ia dom' subite duondio +Aux monstro; sed nur tuta granda vico +Da malbonuloj aux bonuloj kreas +Monstrajxon aux glorajxon en la mondo. +Post morto de la patro regis kune +Atreo kaj Tiesto en la urbo. +Ne longe tamen povis dauxri paco. +Post kelka temp' Tiesto malhonoris +La liton de la frato. Tiam vengxe +Atreo lin elpelis el la regno. +Sed jam de longe, krimon preparante, +Tiesto sxtelis filon de Atreo +Kaj lin edukis kvazaux sian propran. +Nun en la brusto de la kvazauxfilo +Li vekas furiozan vengxemecon +Kaj lin elsendas al la regxa urbo, +Por en la onklo bucxi sian patron. +La plano de l' junulo malkovrigxas; +Kaj per kruela morto nun la regxo +La atencinton punas, supozante, +Ke li mortigas filon de la frato. +Nur tro malfrue li sciigxas, kiu +En turmentego antaux li pereis. +Por kontentigi brulan deziregon +De vengxo, li sekrete primeditas +Teruran faron. Sxajne pacigita, +Indiferenta kaj trankvila, logis +Li sian fraton kun du liaj filoj +Returne en la regnon; ambaux knabojn +Li kaptas kaj bucxigas; cxe festeno +Regalas li la patron per viando +De liaj propraj filoj. Kiam poste +Tiesto, satigxinte, eksopiras +Pri siaj filoj kaj demandon faras +Kaj pensas jam, ke post la pord' li auxdas +Iliajn pasxojn kaj ilian vocxon, +Atreo kun sovagxa rido jxetas +Nun antaux lin la kapojn de l' bucxitoj ... +Vi, regxo, kun teruro vin deturnas! +La suno ankaux tiel sin deturnis +Kaj fordirektis tiam sian cxaron ... +Jen la prapatroj de l' pastrino via! +Kaj multon el la sorto de la viroj +Kaj el iliaj agoj furiozaj +Ankoraux kovras la malluma nokto, +Montrante nur krepuskon tremigantan. + +TOAS. + +Vi ankaux ilin kovru per silento! +Suficxe da teruroj! Vi nur diru, +Per kia do miraklo vi elkreskis +El tiu trunk' sovagxa? + +IFIGENIO. + + De Atreo +Unua fil' Agamemnono estis: +Li estas mia patro. Sed en li +Mi cxiam vidis--mi kun gxojo diras-- +Modelon de la plej perfekta viro. +Al li kiel unuan amofrukton +Min naskis Klitemnestro, kaj post mi +Elektron. Kaj la regxo regis pace, +Kaj la ripozon longe ne havitan +Ricevis nun la domo de Tantalo. +Por la felicxo de l' gepatroj mankis +Ankoraux filo; sed apenaux tiu +Deziro plenumigxis kaj intere +De la fratinoj kreskis la fileto, +Oresto la amata, jen pretigxis +Jam nova malfelicxo por la domo. +Vi auxdis ja pri la milito, kiu, +Por vengxi rabon de virin' plej bela, +La tutan forton de la grekaj princoj +Venigis sub la grandan urbon Trojo. +Cxu ili Trojon venkis kaj la celon +De sia vengx' atingis,--mi ne auxdis. +La tutan armearon de la grekoj +Kondukis mia patro. En Auxlido +Atendis ili longe tute vane +Favoran venton, cxar Dian' koleris +Ilian kondukanton, sxi retenis +La rapidantajn grekojn kaj postulis +Per Kalhxas la filinon la plej agxan +De l' regxo. Tiam ili ruze logis +Min kune kun patrin' en la tendaron, +Al la altar' min tiris kaj oferis +Cxi tiun kapon al Diano. Tiam +Sxi repacigxis: sxi ne volis havi +La sangon mian, sxi min save kovris +Per nubo. Kaj nur en cxi tiu templo +Post sxajna morto mi min mem rekonis. +Gxi estas mi, mi mem: Ifigenio, +Nepino de Atreo kaj filino +De l' regx' Agamemnono, la proprajxo +De la diino, antaux vi nun staras. + +TOAS. + +Ne pli por mi valoras regxidino, +Ol la gxisnuna nekonatulino. +Sensxangxe mi ripetas: vi min sekvu, +Kun mi dividu, kion mi posedas! + +IFIGENIO. + +Ho, kiel mi kuragxus tion fari? +Cxu mi ne apartenas tute plene +Al la diino, kiu mem min savis? +La rifugxejon sxi por mi elektis, +Kaj por la patro, kiun per la sxajno +Sxi jam suficxe punis, sxi konservas +Min eble kiel la plej belan gxojon +Por lia maljuneco. Eble jam +La tago de l' reveno proksimigxas; +Kaj mi, intencon sxian malsxatante, +Min mem katenus kontraux sxia volo? +Sxi donu signon, se mi devas resti. + +TOAS. + +Sxi vin retenas, sekve sxi konsentas. +Ne sercxu tiel zorge la pretekstojn! +Ne kasxas multaj vortoj la rifuzon; +La auxskultanto auxdas nur la "ne". + +IFIGENIO. + +Ne volas mi per vortoj vin blindigi; +La koron mian mi al vi malkovris. +Kaj cxu vi mem ne sentas, kiel min +La sopirado devas forte tiri +Al mia patro, al patrino mia, +Al la gefratoj, por ke en la domo, +En kiu la malgxojo tiel ofte +Ankoraux murmuretas mian nomon, +Eksonu unu fojon gxoja krio +Pri mi kiel pri novenaskitino +Kaj floroj gaje kronu la kolonojn? +Ho, se vi tien sxipe min resendus, +Vi al ni cxiuj donus novan vivon. + +TOAS. + +Nu, do reiru! Faru, kion diktas +Al vi la koro, ne obeu vocxon +De la prudento kaj konsilo! Estu +Virino tute, donu vin libere +Al la instinkto, kiu vin senbride +Sovagxe pelas tien cxi kaj tien! +Se en la brusto de virin' ekflamas +Deziro, tiam ecx ligil' plej sankta +Sxin ne detenas de l' trompanto, kiu +Ellogas sxin el la fidelaj brakoj +De l' patro aux de la sindona edzo; +Sed se ne brulas flam' en sxia brusto, +Ho, tiam vane kontraux sxi laboras +La ora lango de la admonado. + +IFIGENIO. + +Memoru, regxo, vian noblan vorton! +Cxu tiel vi repagas por konfido? +Vi sxajnis pretigita cxion auxdi. + +TOAS. + +Mi por surpriz' ne estis pretigita; +Sed ankaux tion devis mi atendi: +Mi sciis ja, ke kun virin' mi traktas. + +IFIGENIO. + +Ho, ne insultu, regxo, nian sekson! +La bataliloj de virin' ne estas +Brilantaj kiel viaj, sed malnoblaj +Ne estas ili certe. Kredu, regxo, +Ke mi komprenas la felicxon vian +Pli bone ol vi mem. Cxar vi ne konas +Vin mem nek min, vi tial opinias, +Ke ligo pli proksima al ni donus +Felicxon. Tute plena de kuragxo +Kaj de plej bona volo, vi postulas, +Ke mi nun cedu; tamen plej sincere +La diojn dankas mi, ke ili donis +Al mi la forton, por kontrauxbatali +La ligon, kiun ili ne aprobas. + +TOAS. + +Ne dioj, sed nur via kor' parolas. + +IFIGENIO. + +Per nia kor' parolas al ni ili. + +TOAS. + +Kaj mi ne havas rajton ilin auxdi? + +IFIGENIO. + +Tra la venteg' la vocxo ne auxdigxas. + +TOAS. + +Cxu la pastrino sola gxin nur auxdas? + +IFIGENIO. + +Gxin regxo pli ol cxiuj devus auxdi! + +TOAS. + +Ofico sankta kaj hereda rajto +De l' Jupitera tablo proksimigas +Vin al la dioj pli ol min, barbaron, +Infanon de la tero. + +IFIGENIO. + + Tiel punas +Vi min por la konfido ellogita! + +TOAS. + +Mi estas hom'; pli bone do ni finu! +La vorto mia restu: estu plue +Pastrino de l' diin' laux sxia volo; +Sed mi pardonon petas de Diano, +Ke mi gxis nun maljuste sxin senigis +De la antikvaj decaj oferdonoj. +Neniun fremdan prenas nia lando; +Laux mor' antikva lin atendas morto; +Nur vi per via cxarma afableco, +En kiu mi per mia koro vidis +Jen amon do filino, jen la senton +De silentanta cxarma fiancxino,-- +Nur vi per sorcxa ligo min katenis, +Ke mi forgesis tute mian devon. +Vi mian cerbon kvazaux endormigis, +Kaj mi ne auxdis pli la murmuradon +De la popol'. Nun cxiuj lauxte krias, +Ke la frutempa mort' de mia filo +Pro mia kulpo venis. Mi ne volas +Nun plu pro vi reteni la amason, +Kriantan lauxte pri la oferdonoj. + +IFIGENIO. + +Pro mi neniam tion mi deziris. +La diojn ne komprenas, kiu pensas, +Ke ili amas sangon; li enmetas +En ilin sian propan kruelecon. +Cxu min ne savis la diino mem? +Sxi mian servon volis, ne la morton. + +TOAS. + +Ne decas por facilmovebla sagxo +Laux nia propra vol' komentarii +La sanktan tradicion. Vi plenumu +La devon vian, mi plenumos mian. +Du fremdaj viroj, kiujn jxus ni trovis +Kasxitajn en surbordaj la kavernoj +Kaj kiuj ne alportas al ni bonon, +En miaj manoj estas nun. En ili +Diino via havu nun denove +La longe jam mankantajn oferdonojn! +Mi ilin sendos; vi la servon konas. + + + + +SCENO KVARA. + +IFIGENIO (sola). + + +Vi havas nubojn, ho savantino, +Por kovri senkulpajn persekutatojn +Kaj per la vento ilin forporti +De la fera kruela fatalo, +Trans la maron, trans multajn landojn +Ilin forporti, kien vi volas. +Vi estas sagxa, la estontajxon +Kaj la pasintajxon vi konas precize; +Via rigardo gardas la viajn, +Kiel via lumo, la vivo de l' noktoj, +Gardas kaj regas tutan la teron. +Miajn manojn detenu de sango! +Benon kaj pacon neniam gxi donas; +Kaj la fantomo de mortigito +En horoj malgxojaj de la mortiginto +Lin atakas kaj lin turmentas. +Cxar la senmortuloj amas la homojn, +La bonajn gentojn kaj generaciojn, +Kaj ili volonte longigas la vivon +De mortemulo, kaj ili volonte +Al li ebligas gxui kelktempe +Kune kun ili la gxojan vidon +De propra ilia eterna cxielo. + + + + +AKTO DUA. + + + + +SCENO UNUA. + +ORESTO. PILADO. + + +ORESTO. + +Ni iras nun la vojon de la morto: +Animo mia grade trankviligxas. +Mi Apolonon petis, li forigu +De mia flanko la teruran bandon +De l' vengxfantomoj, kaj en liaj vortoj +Misteraj tiam sentis mi promeson, +Ke trovos mi la helpon kaj la savon +En la sanktejo de fratino lia, +La regantino de la Tauxridanoj. +Gxi plenumigxas: tuta la mizero +Finigxos nun kun mia vivo kune! +Al mi, al kiu dia mano premas +La koron kaj surdigas la spiriton, +Ja estas tiel gxoje kaj facile +Adiaux diri al la lum' de l' suno! +Kaj se ne devas nepoj de Atreo +Kun kron' de venko fali en batalo, +Se mi, simile al prapatroj miaj, +Perei devas kiel oferbesto: +Gxi plenumigxu! Estas ja pli bone +Cxi tie morti antaux la altaro, +Ol en angulo malbenita, kie +Mortigus nin parenco-insidanto. +Ho, lasu min almenaux nun ripozi, +Vi, subteruloj, tiel avidantaj +La sangon, kiu cxiun mian pasxon +Gutante signas! Lasu min ripozi, +Jam baldaux mi malsupren al vi venos. +Nek min, nek vin la lum' de l' tago vidu, +Kaj la tapisxo verda de la tero +Ne estu plu svarmejo por fantomoj. +Mi venos al vi tien sub la teron, +Kaj tie en senviva surda nokto +Egala sorto cxiujn unuigos. +Nur vin, Pilad', senkulpa kamarado +De mia nigra sorto kaj malbeno, +Ho, kiel malvolonte mi kunprenas +En la funebran landon antauxtempe! +Nur via vivo, via morto kauxzas +Al mi ankoraux timon aux esperon. + +PILADO. + +Ne iras mi ankoraux kiel vi +Pasive en la regnon de la ombroj. +Tra la vojetoj konfuzitaj, kiuj +Konduki sxajnas al la nigra nokto, +Mi penas nin trasxovi al la vivo. +Pri morto mi ne pensas; mi meditas +Cxu eble iel helpos nin la dioj +Rimedon ian trovi por forkuro. +La morto--cxu vi timas aux ne timas-- +Ja venos mem. Ecx kiam la pastrino +Jam levos sian manon, por detrancxi +Al ni oferdedicxe niajn buklojn, +Ecx tiam via savo kaj la mia +Ne cxesos esti mia sola penso. +Forjxetu la malgxojon, cxar per dubo +Akcelas ni dangxeron. Apolono +Al ni promesis, ke en la sanktejo +De la fratin' atendas nin konsolo +Kaj helpo kaj reveno. Kaj dusencaj +Neniam estas vortoj de la dioj, +Kiel tre ofte pensas la prematoj. + +ORESTO. + +Al la malgxoj' de l' vivo la patrino +En infanec' min jam alkutimigis, +Kaj mi tiele kreskis, viva bildo +De mia patro, kaj la senparola +Rigardo mia cxiam estis akra +Riprocx' por sxi kaj sxia adultulo. +Tre ofte, kiam la fratin' Elektro +En la profunda parto de la cxambro +Silente sidis antaux la kameno, +Mi min al sxia brusto time premis +Kaj per okuloj grandaj kaj malgxojaj +Rigardis sxin, plorantan dolorege! +Kaj tiam sxi pri nia granda patro +Parolis multe. Kiel mi deziris +Lin tiam vidi, esti apud li! +Jen mi deziris flugi for al Trojo, +Jen mi deziris, ke al mi li venu ... +La tago venis ... + +PILADO. + + Nu, pri tiu horo +Babilu inferuloj en la nokto! +Nin rememoro pri pli bela tempo +Fortigu fresxe per heroaj faroj! +La dioj ja bezonas bonajn homojn +Por siaj planoj sur cxi tiu tero; +Sendube vin ankoraux task' atendas; +Vin ili ja ne sendis kun la patro +Cxe lia ir' malvola al la Orko. + +ORESTO. + +Ho, se mi lian baskon tiam kaptus +Kaj sekvus lin! + +PILADO. + + Nu, tiuj, kiuj vin +Konservis, ili zorgis ja pri mi; +Cxar kio mi sen vi farigxus, tion +Mi ecx prezenti ja al mi ne povas, +Cxar de la temp' de mia infaneco +Ja nur kun vi kaj nur por vi mi vivas +Kaj volas vivi. + +ORESTO. + + Ne rememorigu +Al mi la belajn tagojn, kiam dolcxe +En via dom' mi trovis rifugxejon +Kaj via nobla patro tiel ame +Pri la duonmortinta floro zorgis, +Kaj vi, sencxese gaja, cxiutage +Saltadis cxirkaux mi kun nova vivo, +Simile al la hela papilio +Cxirkauxe de mallumkolora floro, +Kaj la gajecon vian enversxadis +En mian koron, kaj mi ecx forgesis +Mizeron mian, kaj en viglaj revoj +Junecon mian mi kun vi pasigis. + +PILADO. + +Vin ekaminte, mi komencis vivi. + +ORESTO. + +Ne vivi, sed suferi vi komencis. +Jes, tio estas la esenc' terura +De mia sorto, ke kvazaux pestulo +Doloron mi kaj morton en mi portas; +Ke se mi nur ektusxas ian lokon. +Ecx la plej sanan, baldaux cxirkaux mi +Sur la vizagxoj ecx la plej florantaj +Aperas trajtoj de rampanta morto. + +PILADO. + +Mi certe la unua devus morti, +Se via spir' en si venenon portus. +Kaj tamen diru mem, cxu mi ne estas +Ankoraux plena de kuragx' kaj gxojo? +Kaj amo kaj kuragxo nin kondukas +Al grandaj faroj. + +ORESTO. + + Grandaj faroj? Jes, +Ni ilin iam vidis antaux ni! +En tiu tempo, kiam ni, cxasante, +Kuradis tra la valoj kaj la montoj, +Kaj similante per la brust' kaj pugno +La grandan nian gentopatron, ni +Esperis, ke ni tiel persekutos +Kun glav' kaj bastonego ian monstron +Aux bandon da rabistoj; kiam ni +Vespere sidis cxe la granda maro, +Nin apogante unu al alia, +Kaj antaux ni la ondoj dolcxe ludis +Kaj vasta staris antaux ni la mondo: +Ho, tiam certe ofte ni kaptadis +La glavon, kaj estontaj faroj svarmis +Cxirkauxe, kiel steloj en la nokto. + +PILADO. + +Sen lim' estas la faro, kiun volus +Plenumi la animo. Cxiun agon +Ni volus fari tuj tiele grande +Laux la amplekso, kiun gxi atingas, +Se multajn jarojn, tra generacioj +Kaj landoj, gxin la busxo de l' poetoj +Pligrandigante rulas. Bele sonas +La agoj de l' prapatroj, kiam ilin, +En la vespera ombro ripozante, +Junulo sorbas kun la ton' de harpo; +Sed kiel niaj faroj, tiel ankaux +Iliaj ne prezentis perfektajxon. +Ni pelas ion, kio antaux ni +Rapide kuras, kaj ni ne atentas +La vojon, kiun iras niaj pasxoj. +La pasxojn de l' prapatroj kaj la signojn +De la surtera viv' ilia preskaux +Ni ne rimarkas, cxiam ni nur celas +Ilian ombron, kiu disimile +Tre malproksime sidas kvazaux krono +Tre alte sur la pintoj de la montoj. +Mi ne tre sxatas tiujn, kiuj celas +Nur gloron inter la popol' akiri; +Sed vi, junulo, vi la diojn danku, +Ke ili tiel frue tiel multe +Per vi jam faris. + +ORESTO. + + Se al iu homo +La dioj donis la gxojigan sorton +Forigi malfelicxon de la siaj, +Grandigi sian regnon, fortikigi +La limojn, aux malnovajn malamikojn +Faligi aux forpeli,--tiam li +La diojn danku, cxar al li la dioj +Plej grandan gxojon en la vivo donis; +Sed min la dioj faris ja bucxisto, +Devigis min mortigi mian propran +Patrinon, kiun tamen mi adoris; +Kaj vengxe por la ago malhonora +Min abomene ili ruinigis. +La domon de Tantalo ili jugxas, +Kaj mi, la lasta el la dom', ne devas +Ricevi morton pian aux honoran. + +PILADO. + +Neniam pro la krimoj de la patroj +La dioj faras vengxon sur la filo; +Cxu bona, cxu malbona--cxiu mem +Por sia far' ricevas rekompencon. +Nur beno heredigxas, ne malbeno. + +ORESTO. + +Ne beno ja kondukis nin cxi tien. + +PILADO. + +Sed la decido de la altaj dioj. + +ORESTO. + +Ilia do decido nin mortigas. + +PILADO. + +Plenumu la ordonon kaj atendu! +Se la fratinon vi al Apolono +Alportos kaj se ambaux kune logxos +En Delfoj, sub konstanta adorado +De nobla gento, tiam por cxi tio +La alta paro certe vin favoros +Kaj savos vin de la inferulinoj. +Jam en cxi tiu sankta arbareto +Ja ne kuragxas ili ekaperi. + +ORESTO. + +Almenaux morton havos mi trankvilan. + +PILADO. + +Sed mi alie pensas. Mi kunligis +La pasintajxon kun la estontajxo +Kaj ne mallerte solvis la misteron. +Tre povas esti, ke jam antaux longe +La dioj pri la granda far' decidis. +Diano certe volas forsavigxi +De la sovagxa bordo de l' barbaroj +Kaj de iliaj sangaj homoferoj; +Ni estas elektitaj, por plenumi +La belan faron, kaj jam nun mirinde +Ni estas devigitaj tion fari. + +ORESTO. + +Vi lerte interplektas la decidojn +De l' dioj kun la propraj viaj voloj. + +PILADO. + +Nu, kion do valoras homa sagxo, +Se gxi ne penas lerte trapenetri +La volon de la dioj? Pezan sxargxon +Surmetas dioj sur la noblan homon, +Se li tro multe pekis, kaj por li +Destinas ili taskon, kiu sxajnas +Al simplaj homoj tute ne solvebla. +Sed la heroo venkas, kaj pentfare +Li faras tiajn servojn, ke la mondo +Estonte lin adoras. + +ORESTO. + + Se la sorto +Al mi destinis vivi kaj agadi, +Ho, tiam iu dio liberigu +La frunton mian de l' kapturno, kiu +Sur glita, patrinsange makulita +Vojeto min al la mortintoj tiras; +Kompate li sekigu tiun fonton, +Per kiu el la vundoj de l' patrino +Konstante sur min sxprucas la malbeno! + +PILADO. + +Atendu pli trankvile! La malbonon +Vi mem ja pligrandigas kaj vi prenas +Sur vin de la furioj la oficon. +Min lasu primediti, vi silentu! +Nur poste, bezonante por la ago +La fortojn kunigitajn, mi vin vokos, +Kaj kun kuragx' prudenta tiam ambaux +Alpasxos ni al la efektivigo. + +ORESTO. + +Parolo de Uliso. + +PILADO. + + Vi ne moku! +Jes, cxiu devas mem al si elekti +Heroon imitotan, se li volas +Atingi la Olimpon. Mi konfesas, +Ne pensas mi, ke ruzo kaj prudento +Makulas viron, kiu sin dedicxis +Al plenumado de kuragxaj faroj. + +ORESTO. + +Mi sxatas nur kuragxon rektaniman. + +PILADO. + +Ne petis tial mi de vi konsilon. +Jam unu pasxon faris mi. Jam multe +Da scioj mi ellogis de l' gardistoj. +Mi scias jam, ke fremda, disimila +Virin' katenas tiun sangan legxon; +Nur puran koron, pregxon, odorfumon +Al dioj sxi oferas. Sxian koron +Tre multe oni lauxdas; oni pensas, +Ke sxi devenas de amazoninoj, +Ke sxi forkuris, por ke sxi per tio +Evitu ian grandan malfelicxon. + +ORESTO. + +Videble nun potenco sxia luma +La forton perdis pro la proksimeco +De la krimulo, kiun la malbeno +Cxirkauxas, kiel vasta nigra nokto. +La pia sangavido liberigas +De la katenoj la antikvan moron, +Por nin nun pereigi. La sovagxa +Spirito de la regxo nin mortigos; +Se li koleras, tiam nin virino +Ne povas savi. + +PILADO. + + Bone al ni estas, +Ke de virin' dependas nia sorto! +Cxar viro, ecx plej bona, kutimigas +Spiriton sian al la krueleco, +Kaj fine li ecx legxon al si faras +El tio, kion mem li abomenas, +Kaj la kutimo faras lin malmola +Kaj ecx nerekonebla. Sed virino +Obstine cxiam sekvas sian senton, +Kaj en la bono kaj en la malbono +Sxi estas pli fidebla ... Ts! sxi venas! +Nin lasu solaj! Mi ne devas tuj +Eldiri niajn nomojn aux konfidi +Al sxi tro nesingarde nian sorton. +Foriru! Antaux ol sxi ekdeziros +Kun vi paroli, mi kun vi parolos. + + + + +SCENO DUA. + +IFIGENIO. PILADO. + + +IFIGENIO. + +Fremdulo, diru, kiu kaj el kie +Vi estas. Mi vin trovas pli simila +Al greko, ol al skito. + (Sxi deprenas liajn cxenojn.) + Tre dangxera +La libereco estas, kiun mi +Nun al vi donas; ho, la bonaj dioj +Deturnu tion, kio vin minacas! + +PILADO. + +Ho, dolcxa vocxo! Agrablega sono +De l' hejma lingvo en la fremda lando! +La bluajn montojn de l' haven' patruja +Mi, la kaptito, vidas nun denove +Kun gxojo antaux la okuloj miaj. +Ho jes, ho jes, mi ankaux estas greko! +Mi por momento tute ja forgesis, +Kiome mi bezonas vin, mi glutis +Per la okul' cxielan la aperon. +Ho, se decido de pli alta forto +Ne sxlosas vian busxon, diru, diru, +El kiu el la grekaj niaj gentoj +Vi, dia ido, havas la devenon. + +IFIGENIO. + +Pastrino, kiun la diino mem +Por si elektis kaj al si dedicxis, +Parolas nun kun vi; cxi tio devas +Al vi suficxi. Diru al mi, kiu +Vi estas, kia sorto malfelicxa +Kun la kunul' vin tion cxi venigis. + +PILADO. + +Facile mi rakonti al vi povas +La sorton, kiu pelas nin kruele. +Ho, se kun tia sama facileco +Vi povus nin gxojigi per espero! +El Kret' ni estas, filoj de Adrasto: +Mi, la plej juna, nomas min Kefalo, +Li, la plej agxa, estas Laodamas. +Kaj meze inter ni ankoraux estis +Alia frato, kruda kaj sovagxa, +Kaj tiu jam en la infanaj ludoj +Ne lasis al ni pacon kaj konsenton. +Dum nia patro antaux Troj' batalis, +Kviete ni sekvadis la patrinon; +Sed kiam li kun ricxa hav' revenis +Kaj baldaux poste mortis, la disputo +Pri regno kaj heredo tuj disigis +La fratojn. Mi min tenis sur la flanko +De la plej agxa. Tiu cxi mortigis +La fraton. Kaj pro tiu sanga krimo +Lin la furioj pelas senripoze. +Sed al cxi tiu senkultura bordo +Nin sendis Apolono kun espero. +En la sanktejo de l' fratino sia +Ordonis li al ni atendi helpon. +Nin oni kaptis kaj al vi venigis +Por oferfaro. Tion vi jam scias. + +IFIGENIO. + +Cxu Trojo falis? Ho, karul', certigu! + +PILADO. + +Gxi falis, jes. Kaj vi al ni certigu +La savon! Rapidigu vi la helpon, +De l' dio promesitan! Ekkompatu +Vi mian fraton! Diru al li baldaux +Bonkoran vorton! Tamen parolante +Kun li, vi lin indulgu, mi vin petas; +Cxar gxojo kaj dolor' kaj rememoro +Facile lian tutan internajxon +Ekskuas tro dangxere; tiam baldaux +Frenezo febroforma lin atakas, +Animo lia bela kaj libera +Farigxas tiam havo de l' furioj. + +IFIGENIO. + +Kiome ajn vi estas malfelicxa, +Mi vin petegas, cxion vi forgesu, +Gxis vi sopiron mian kontentigos. + +PILADO. + +La alta urbo, kiu tra dek jaroj +La tutan grekan forton kontrauxstaris, +Prezentas nun ruinojn, kaj neniam +Gxi relevigxos. Tamen multaj tomboj +De la plej bonaj grekoj nin devigas +Memori tiun bordon de l' barbaroj. +Ahxilo falis, kaj amiko lia ... + +IFIGENIO. + +Ho, diaj bildoj, vi farigxis polvo! + +PILADO. + +Kaj Palamed', Telamonid' Ajakso +Jam la patrujan sunon ne revidis. + +IFIGENIO (al si mem). + +Pri mia patro li nenion diras +Kaj lin ne nomas inter la falintoj. +Ho jes! li vivas! Jes, mi lin revidos! +Ho, mia kor', esperu, mia koro! + +PILADO. + +Felicxaj tamen estas tiuj miloj, +Kiuj la morton trovis en batalo! +Cxar por la revenintoj dia mano +Preparis ne triumfon, sed teruron +Kaj tre malgxojan finon. Cxu la vocxo +De l' homoj ne atingas vin? Cxar kien +Gxi nur atingi povas, gxi disportas +La famon pri l' farigxoj plej teruraj. +Cxu la mizero do, kiu plenigas +Per gxemoj ne cxesantaj la palacon +Mikenan, al vi estas nekonata? +Kun helpo de Egisto tre perfide +Mortigis Klitemnestro sian edzon +Tuj en la tago, kiam li revenis!... +Ha, vi adoras tiun regxan domon! +Mi vidas, via brusto vane penas +Impreson la teruran en si kasxi. +Cxu estas vi filino de amiko? +Cxu vi naskigxis en najbara urbo? +Ne kasxu, ne koleru, ke l' unua +Teruron tiun mi al vi raportas. + +IFIGENIO. + +Ho diru, ho rakontu la detalojn +De la terura faro! + +PILADO. + + En la tago +De la reveno, kiam, sin baninte, +La regxo volis preni sian veston +Konfide el la manoj de l' edzino, +La krimulino tiam sur lin jxetis +Teksajxon faldoricxan kaj implikan; +Kaj dum li vane penis el la reto +Sin liberigi, perfidul' Egisto +Mortigis lin, kaj tiu granda princo +Kovrita iris al la malvivuloj. + +IFIGENIO. + +Kaj kian pagon la kunul' ricevis? + +PILADO. + +Kun regno liton, kion li jam havis. + +IFIGENIO. + +Volupto do sxin pelis al la krimo? + +PILADO. + +Kaj forta sento de malnova vengxo. + +IFIGENIO. + +Per kio do la regxo sxin ofendis? + +PILADO. + +Per peza faro, kiu sxin pravigus, +Se nur mortigo estus pravigebla. +Li al Auxlido logis sxin, kaj kiam +Diino per kontrauxblovantaj ventoj +Malhelpis forveturon de la grekoj, +Li tiam senkompate sian propran +Filinon la plej agxan alkondukis +Al la altaro de Dian', kaj sxin +Pro bon' de l' grekoj oni tiam bucxis. +Kaj tio en la koron de l' patrino +Enpremis tiel forte la malamon, +Ke sxi facile cedis al Egisto +Kaj sian edzon jxetis en pereon. + +IFIGENIO (sin kovrante). + +Suficxe! Nun vi baldaux min revidos. + +PILADO (sola). + +La sort' de l' regxa domo sxin videble +Profunde tusxas. Kiu ajn sxi estas, +Sxi tute certe mem la regxon konis. +Felicxe do por ni, el alta domo +Cxi tien oni vendis sxin. Ho koro, +Ne batu tiel forte! Al la stelo, +De la espero, kiu ekbriletis, +Ni remu do kuragxe kaj prudente! + + + + +AKTO TRIA. + + + + +SCENO UNUA. + +IFIGENIO. ORESTO. + + +IFIGENIO. + +Malfelicxulo, mi vin sencxenigas, +Sed nur, ho ve! por sorto pli kruela. +La liberec', donata de la templo, +Simile al la lasta vivekbrilo +De malfacila malsanul', prezentas +Nur antauxsignon de la morto. Tamen +Gxis nun ankoraux mi ne povas diri +Kaj diri al mi mem mi ne kuragxas, +Ke vi pereis! Kiel do mi povus +Per krima man' dedicxi vin al morto? +Kaj tamen tiel longe, dum mi restas +Pastrino de Dian', neniu havas +La rajton iel tusxi vian kapon. +Sed se mi ne plenumos mian devon +Laux la postulo de l' kolera regxo, +Li tiam inter miaj helpantinoj +Alian virgulinon pastrinigos, +Kaj tiam krom deziro plej varmega +Mi jam nenion povos al vi doni. +Ho, kara samlandan'! ecx simpla sklavo, +Sur kiun lumis nia hejma suno, +En fremda land' tre kara al ni estas: +Kun kia do senlima gxoj' kaj beno +Mi devas vin akcepti, kiuj dolcxe +Al mi alportis bildon de herooj, +De mi en infaneco adorataj, +Kaj kiuj mian plej internan koron +Konsolis per espero la plej bela. + +ORESTO. + +Cxu vian nomon kaj devenon vian +Vi kasxas kun intenco? aux cxu eble +Mi povas scii, kiu disimile +Nun staras antaux mi? + +IFIGENIO. + + Vi min ekkonos. +Sed nun rakontu, kion via frato +Al mi gxis nun sciigis nur duone,-- +La pluan sorton de l' personoj, kiuj, +De Trojo reveninte, sur la sojlo +De sia propra dom' neatenditan +Fatalon trovis. Kvankam mi tre juna +Alvenis sur cxi tiun fremdan bordon, +Sed mi ankoraux bone rememoras +La grandan timon kaj la grandan miron, +Kun kiu mi rigardis siatempe +Tiujn heroojn. Ili elveturis, +Kaj tiam sxajnis, kvazaux la Olimpo +Subite malfermigxis kaj la bildojn +De l' glora kaj mirinda mond' antikva +Malsupren sendis por la pereigo +De Iliono. Sed la plej majesta +El cxiuj estis regx' Agamemnono! +Ho diru, cxu li efektive falis +Per la perfido de edzino sia +Kaj de Egisto? + +ORESTO. + + Jes, vi diris veron! + +IFIGENIO. + +Ho, ve al vi, Mikeno malfelicxa! +Tiele semis nepoj de Tantalo +Per plena man' malbenon post malbeno! +Simile al kreskajxo senvalora, +Miloblan semon cxirkaux si jxetante, +Por nepoj kaj pranepoj ili kreis +Parencajn mortigantojn por eterna +Sovagxa reciproka vengxemeco! +Malkovru cxion, kion en la vortoj +De via frat' por mi ankoraux kovris +La ombro de l' teruro. Diru, kiel +La lasta filo de la granda gento, +La cxarma knabo, certe destinita +Por iam fari vengxon por la patro,-- +Kiele li, Oresto, trovis savon +En tiu sanga tago? Cxu li ankaux +Pereis en la reto? Cxu li vivas? +Cxu li savigxis? Cxu Elektro vivas? + +ORESTO. + +Jes, ambaux vivas. + +IFIGENIO. + + Ho vi, ora suno, +Radiojn la plej belajn al mi pruntu +Kaj metu ilin kiel mian dankon +Al Jupitero antaux lian tronon! +Cxar mi nur estas muta kaj malricxa. + +ORESTO. + +Se vin kun tiu regxa domo ligas +Intima ia ligo aux rilatoj, +Kiel kredigas via bela gxojo, +Ho, tiam tenu forte vian koron! +Cxar tre dolora estas por gxojanto +Refalo tro subita en malgxojon. +Vi scias, mi gxin vidas, nur la morton +De l' regx' Agamemnono. + +IFIGENIO. + + Kaj cxu tio +Ne estas por mi scio tro suficxa? + +ORESTO. + +Vi scias nur duonon de l' mizero. + +IFIGENIO. + +Kaj kio plu? Orest', Elektro vivas? + +ORESTO. + +Pri Klitemnestro vi nenion timas? + +IFIGENIO. + +Sxin ja nek timo, nek espero savos. + +ORESTO. + +Sxi el la lando de l' esper' foriris. + +IFIGENIO. + +Cxu do pentante sxi sin mem mortigis? + +ORESTO. + +Ne! sed la propra sango sxin mortigis. + +IFIGENIO. + +Parolu klare, ke mi plu ne sercxu! +La necerteco per flugil' malluma +Milfoje batas cxirkaux mia kapo. + +ORESTO. + +La dioj do destinas, ke mi estu +La sciiganto de la faro, kiun +Mi tiel volus kasxi por eterne +En la sensona regno de la nokto! +Al tio kontraux mia propra volo +Min nun devigas via cxarma busxo; +Gxi tamen havas rajton, por postuli +Doloron ankaux; bone, gxi ricevos. +En tiu tag', kiam la patro falis, +Elektro save kasxis sian fraton; +Strofio, la bofrato de la patro, +Volonte lin akceptis kaj edukis +Lin kune kun la propra sia filo, +Pilado, kiu sin tre baldaux ligis +Kun la veninto per plej bela ligo +De la plej forta kora amikeco. +Kaj ju pli ili kreskis, des pli forte +En ili kreskis la deziro vengxi +La morton de la regxo. Kaj sekrete, +En vestoj de fremduloj, ili venis +Mikenon, kvazaux por alporti tien +Sciigon pri la morto de Oresto +Kaj ankaux lian cindron. Ilin bone +Akceptis la regxino, ili venis +Internen de la domo. Al Elektro +Orest' sin rekonigas; sxi reblovas +En li la fajron de l' vengxemo, kiu +En la alesto sankta de l' patrino +Jam preskaux estingigxis. En silento +Sxi lin kondukas al la loko, kie +La patro falis, kie tre malforta +Malnova postesigno de la sango, +Jam preskaux tute plu ne rimarkebla, +La plankon, multefoje jam lavitan, +Ankoraux kolorigis. Tiam sxi +Per sia fajra lango nun priskribis +Cxiun detalon de la krima faro +Kaj sian sklavan kaj mizeran vivon, +La fierecon de la perfiduloj +Kaj la dangxerojn, kiuj la gefratojn +Ankoraux nun minacas de la flanko +De la patrin' duonpatrinigxinta. +Kaj tie al Oresto sxi altrudis +Malnovan la ponardon, kiu tiom +En la Tantala dom' jam furiozis ... +Kaj propra fil' mortigis Klitemnestron ... + +IFIGENIO. + +Ho senmortuloj, vi, kiuj pasigas +Felicxajn tagojn super puraj nuboj, +Cxu nur por tio dum tre multaj jaroj +Vi min de cxiuj homoj apartigis +Kaj tenis min en via proksimeco +Kaj sur min metis la oficon virgan +La sanktan fajron cxiam subtenadi +Kaj la animon mian vi, simile +Al flamo, cxiam direktadis supren, +Ke la terurojn de la domo mia +Eksentu mi nur iam pli malfrue, +Sed tiom pli profunde?--Ho, parolu +Al mi pri la junulo malfelicxa! +Parolu pri Oresto! + +ORESTO. + +Ho, se jam oni povus nun rakonti +Pri lia morto! Kvazaux fermentante, +Levigxis el la sang' de l' bucxitino +La ombro de l' patrino. +Al la filinoj de l' eterna nokto +Gxi krias: "tenu firme, ne forlasu +La mortiginton de l' patrino! Pelu +Kaj persekutu la krimulon! Pelu! +Al vi li apartenas!"--Ili auxdas, +Iliaj okulacxoj ekrigardas +Cxirkauxe kun la agla avideco. +Kaj ili ekmovigxas en la nigraj +Kavernoj, kaj el la anguloj venas +Senbrue tuj ilia sekvantaro, +La dubo kaj la pento. Antaux ili +Vapor' levigxas el la Ahxerono; +El gxiaj nebulringoj ekruligxas +Cxirkauxe de la kapo de l' kulpulo +Sencxesa freneziga meditado +Pri l' faritajxo. Tiam, rajtigitaj +Pereon porti, la inferulinoj +Elpasxas sur la belan dian teron, +De kiu ilin antaux longa tempo +Forpelis la malbeno de la dioj. +Pied' ilia pelas la kuranton, +Ripozon ili donas nur momente, +Por tuj ataki kun teruro nova. + +IFIGENIO. + +Ho malfelicxa, en la sama stato +Vi estas mem, kaj tial vi komprenas +Kiome li, malfelicxul', suferas! + +ORESTO. + +Kion vi diras? Kia sama stato? + +IFIGENIO. + +Vin, kiel lin, ja premas fratmortigo; +Al mi jam tion diris via frato. + +ORESTO. + +Suficxe! La animo via granda +Per falsa vort' ne estu plu trompata! +Fremdulo por fremdulo povas teksi +Mensogon kaj ruzajxon, por faligi +Lin en la reton; inter ni ekzistu +Nur vero! +Mi estas mem Oresto! Kaj cxi tiu +Krimula kap' klinigxas al la tombo +Kaj sercxas morton. Kaj en cxia formo +Mi estas preta vole gxin akcepti! +Ho, kiu ajn vi estas, mi al vi +Kaj al amiko mia malfelicxa +Deziras savon; sed al mi la savon +Mi ne deziras. Se mi ne eraras, +Cxi tie vi nur kontrauxvole restas; +Eltrovu do rimedon, por forkuri, +Sed min cxi tie lasu. Mia korpo +Malsupren falu de la alta roko, +Gxis maro fluu mia sang', portante +Malbenon al la bordo de l' barbaroj! +Vi iru, en la hejma greka lando +Komencu novan, pli felicxan vivon! + (Li foriras.) + +IFIGENIO. + +Tiele do vi fine al mi venas, +Vi, Plenumigx', filino plej ravanta +De la plej granda patro! Ho, gigante +Nun antaux mi levigxas via bildo! +Per la rigardo mia mi apenaux +Atingas viajn manojn, kiuj plenaj +De fruktoj kaj de benaj kronoj, portas +Trezorojn de Olimpo. Kiel oni +Ekkonas regxon laux la grandmezuro +De l' donoj--cxar la kvanto, kiun multaj +Jam nomus ricxo, al li devas sxajni +Malgranda--tiel oni vin, ho dioj, +Rekonas laux la donoj tre sxparataj, +Sed longe kaj sagxege preparataj. +Cxar nur vi solaj scias, kio estas +Por ni utila, nur vi solaj vidas +La vastan regnon de la estonteco, +Dum antaux ni la steloj kaj nebuloj +Cxiuvespere kovras la rigardon. +Trankvile vi auxskultas nian pregxon, +Petantan pri sensagxa rapideco, +Sed via man' neniam malmature +Desxiras la cxielajn orajn fruktojn; +Kaj ve al tiu, kiu ilin prenas +Perforte tro frutempe: la acida +Mangxajx' al li alportas nur la morton. +Ne lasu, ke la longe atendita +Felicx', apenaux iam esperita, +Simile al la ombro de amiko +Nun preterpasu vane, restigante +Trioblan suferadon kaj doloron! + +ORESTO (denove aliras al sxi). + +Se vi pri vi kaj pri Pilado pregxas, +Ne citu mian nomon kun la viaj! +Ne savos vi krimulon, sed kun li +Dividos vi malbenon kaj mizeron. + +IFIGENIO. + +De via sort' dependas mia sorto. + +ORESTO. + +Neniel! Sola kaj sen akompano +Mi iru en la regnon de la morto. +Se ecx per via propra kovrotuko +Vi kovros la kulpulon, vi ne kasxos +Lin antaux la eterne-maldormantoj; +Alesto via, ho cxielulino, +Flankigos ilin, sed ne fortimigos. +La teron de la sankta arbareto +Ne rajtas ili tusxi arogante +Per la piedoj, sed de malproksime +De temp' al tempo auxdas mi ilian +Teruran ridon. Tiel blekas lupoj +Cxirkauxe de la arb', sur kiun savis +Sin vojagxanto. Ekster la arbaro +Ripozas ili, kvazaux siegxante; +Sed se mi nur forlasos la arbaron, +Tuj ili eklevigxos, balancante +Serpentajn siajn kapojn, aperigos +Cxirkauxe polvajn nubojn kaj pelados +Akiron sian pluen, sen ripozo. + +IFIGENIO. + +Cxu povas vi auxskulti bonan vorton? + +ORESTO. + +Gxin sxparu por amato de la dioj! + +IFIGENIO. + +Espero nova nun por vi eklumis. + +ORESTO. + +Tra fumo nur briletas antaux mi +La mortriver', vokante al infero. + +IFIGENIO. + +Cxu vi fratinon havas nur Elektron? + +ORESTO. + +Nur sxin mi konis; cxar la pli maljunan +Frutempe prenis for el la mizero +De nia domo sxia bona sorto, +En kiu ni nur terurajxon vidis. +Ho, ne demandu plu kaj ne aligu +Vin al la Erinioj. Kun kruela +Plezuro ili de l' animo mia +La cindron blovas for kaj ne permesas, +Ke la plej lastaj karboj, kiuj restis +De la terura brul' de nia domo, +En mia kor' kviete estingigxu. +Cxu tiu fajr', intence incitata, +Nutrata per sulfuro de l' infero +Eterne en animo mia brulos? + +IFIGENIO. + +Mi dolcxan odorajxon nun enportas +En tiun fajron. Pura spir' de amo +Per delikata blov' malvarmetigos +La ardon, kiu bakas vian bruston! +Oresto, mia kara! Cxu ne povas +Vi min kompreni? Cxu de l' akompano +De la teruraj diaj punantinoj +La sang' en viaj vejnoj elsekigxis? +Cxu el la kapo de Gorgon' penetris +Sxtoniga sorcxo cxiujn viajn membrojn? +Se elversxita sango de patrino +Per surda vocxo vokas al infero,-- +Cxu pura bena vorto de fratino +Ne vokos dian helpon de Olimpo? + +ORESTO. + +Gxi vokas! Ha, cxu tiel vi deziras +Pereon mian? Cxu en vi sin kasxas +Diin' de vengxo? Kiu do vi estas, +Vi, kies vocxo kruelege turnas +La plej profundan mian internajxon? + +IFIGENIO. + +Eksentu do la vocxon de la koro: +Orest'! gxi estas mi, Ifigenio! +Mi vivas! + +ORESTO. + + Vi! + +IFIGENIO. + + Ho, frato! + +ORESTO. + + For! ho, for! +Ne tusxu miajn buklojn! Cxar, simile +Al la edzigxa vesto de Kreuzo, +Per nevenkebla fajro mi infektas. +Foriru! Kiel iam Herkuleso, +Mi devas preni morton izolite. + +IFIGENIO. + +Vi ne pereos! Ho, se mi nur povus +Trankvilan unu vorton de vi auxdi! +Forigu mian dubon, ho, certigu, +Certigu al mi tute la felicxon, +Pri kiu tiel longe mi petegis. +Cxar rado de doloro kaj de gxojo +En mia kor' ruligxas. De l' fremdulo +Forpusxas min la timo; sed plej forte +Min la interno tiras al la frato. + +ORESTO. + +Cxu staras mi en templo de Lieo? +Cxu furioza pusxo de pasio +Atakis nun subite la pastrinon? + +IFIGENIO. + +Ho, auxdu min! Ho, vidu, kiel fine +Post longa, longa tempo mia koro +Nun malfermigxis por la granda gxojo, +Ke al la sola kaj al la plej kara +El cxio, kio en la tuta mondo +Por mi ankoraux restis, mi nun povas +La kapon kisi; ke per miaj brakoj, +Gxis nun nur al la vento etenditaj, +Mi fine vin nun povas cxirkauxpreni! +Ho, lasu! lasu! Cxar ecx de l' Parnaso +La fonto, kiu saltas en la valon, +Ne fluas tiel pure, tiel hele, +Kiel nun fluas senmezura gxojo +El mia koro, fluas kaj cxirkauxas +Min kiel granda ondoplena maro. +Oresto! Ho, Oresto! Mia frato! + +ORESTO. + +Ne, bela nimfo, ne, mi ne konfidas +Al vi kaj viaj flatoj. Ne forgesu, +Dian' postulas servon la plej cxastan; +Sxi vengxas malsanktigon de la templo. +De mia brust' forigu vian brakon! +Kaj se vi volas doni al junulo +Savantan amon kaj lin felicxigi, +Vin tiam turnu al amiko mia, +La viro pli valora. Jen li vagas +Sur la vojeto tie sur la roko; +Al li vi iru kaj al li vi donu +Konsilon bonan, sed min lasu for! + +IFIGENIO. + +Rekonsciigxu, frato, kaj rekonu +La trovitinon! La cxielan gxojon, +La puran, cxastan gxojon de fratino +Ne nomu senprudenta volupteco! +Ho, dioj, prenu la manian kovron +For de okulo lia la rigida, +Ke la momento de l' plej alta gxojo +Ne faru nin trioble malfelicxaj! +Jen antaux vi sxi staras, la fratino +De longe jam perdita. De l' altaro +Min la diino tiris for kaj savis +Cxi tien min en sian propran templon. +Kaj vi, kaptita kaj oferbucxota, +En la pastrino trovas la fratinon. + +ORESTO. + +Ho, malfelicxa! Nun la suno vidu +De nia dom' la lastan terurajxon! +Cxu ne trovigxas tie cxi Elektro? +Sxi ankaux nun kun ni pereu kune, +Por ne dauxrigi sian vivon sole +Por sorto kaj suferoj pli turmentaj! +Pastrin', al la altaro min konduku: +La fratmortigo estas tradicio +Hereda en malnova nia gento; +Vin, dioj, dankas mi, ke vi decidis +Min pereigi frauxle, sen infanoj. +Kaj vi de mi akceptu la konsilon, +Ne amu tro la sunon kaj la stelojn; +Ho, sekvu min en la malluman regnon! +Simile kiel drakoj sulfurmarcxaj +Sin en batal' englutas reciproke, +La furioza gento de Tantalo +Sin mem ekstermas; iru do kun mi +Malsupren seninfane kaj senkulpe! +Vi min rigardas kun kompato? Cxesu! +Sammaniere sercxis Klitemnestro +Resonon en la kor' de sia filo; +Sed lia brako trafis sxian bruston, +Kaj la patrino falis. Ho, aperu, +Spirito indignanta! Vi, furioj, +Alproksimigxu per fermita rondo, +Rigardu la al vi agrablan dramon, +La plej teruran, kiun vi preparis! +Ne vengxo aux malamo nun akrigas +Ponardon sian: la fratin' amanta +Nun estas devigata doni morton. +Ne ploru! Gxi ne estas via kulpo. +De mia infaneco mi nenion +Tiele amis, kiel vin mi povus +Nun ami, ho, fratino mia kara. +Jes, levu la ponardon, ne indulgu, +Dissxiru tiun bruston, donu vojon +Al la torentoj, kiuj en gxi bolas! + (Li falas svene.) + +IFIGENIO. + +Elporti sola tiom da felicxo +Kaj tiom da suferoj mi ne povas. +Pilado, kie estas vi, Pilado? +Alportu vian helpon, kara viro! + (Sxi foriras sercxante.) + + + + +SCENO DUA. + +ORESTO (vekigxante el la sveno kaj levigxante). + + +Ankoraux unu! Donu do al mi +El Leta akvo lastan refresxigan +Kalikon! Baldaux el la brust' elnagxos +La lasta konvulsio de la vivo. +Tre baldaux la spirito mia fluos +Trankvile al la fonto de forgeso, +Al vi, fantomoj, al nebul' eterna. +Permesu, ke en via mezo trovu +Ripozon la pelita fil' de l' tero! +Mi auxdas murmureton en la brancxoj, +El la krepusko venas ia bruo ... +La novan gaston vidi ili venas! +Ha, kia estas la anaro, kiu +Majeste iras, kvazaux princa domo? +Maljunaj, junaj, viroj kaj virinoj +Kviete marsxas. Disimilaj sxajnas +Pasantaj la fantomoj. Jes, mi vidas, +Jen la prapatroj de la domo mia. +Atreo marsxas pace kun Tiesto; +La knaboj gaje ludas cxirkaux ili. +Cxu vin jam plu malpaco ne disigas? +Cxu kune kun la lumo de la suno +La vengxo estingigxis? Tiam min +Vi ankaux ja akceptos kaj mi povos +Aligxi al solena via marsxo. +Bonvenon, patroj! Vin salutas Oresto, +La lasta viro de via gento; +Kion vi semis, li gxin rikoltis: +Kun sxargx' de malbeno li iras malsupren. +Sed malpli cxi tie pezas la sxargxoj. +Prenu lin, prenu en vian anaron! +Mi estimas Atreon, mi estimas Tieston: +Cxi tie ni cxiuj perdis malamon.-- +Al mi montru la patron, kiun mi vidis +Nur unu fojon en mia vivo! +Cxu vi gxi estas, la patro mia? +Kaj la patrinon vi ame kondukas? +Se donas la manon al vi Klitemnestro, +Tiam ankaux Oresto povas alpasxi +Kaj diri al sxi: vian filon rigardu!-- +Vidu ambaux la filon! Akceptu lin bone! +Sur tero ja estis salut' de mortigo +La vorto signala en nia domo, +Kaj siajn gxojojn la gento Tantala +Trovis nur transe de l' nokto eterna. +Vi vokas: Bonvenon! vi min akceptas! +Min konduku, mi petas, al la maljunulo, +Al la patro de l' gento! Kie li estas? +Mi volas lin vidi, la kapon la karan, +La adoratan, kiu sidadis +En konsiligx' kun la dioj senmortaj. +Sxajnas, vi tremas, vi vin deturnas? +Cxu li suferas, la diosimila? +Ho ve! la plej altaj la potenculoj +Per feraj cxenoj la bruston heroan +Por teruraj turmentoj alforgxis! + + + + +SCENO TRIA. + +ORESTO. IFIGENIO. PILADO. + + +ORESTO. + +Cxu ankaux vi jam venis malsupren? +Bonvenon, fratino! Sed mankas Elektro! +Sxin ankaux sendu al ni plej baldaux +Ia bona dio per sago kompata! +Nur vin mi bedauxras, malfelicxa amiko! +Ho, venu, venu al la tron' de Plutono, +Kiel novaj gastoj ni salutu la mastron! + +IFIGENIO. + +Ho, vi, gefratoj, kiuj de l' cxielo +En tag' kaj nokto al la homoj donas +La belan lumon, sed ne rajtas lumi +Al la mortintoj,--savu nin, gefratojn! +Ho, vi Diano, kiu vian fraton +Amegas pli ol cxion en la mondo +Kaj la vizagxon virgan kun sopiro +Direktas al eterna lia lumo,-- +Ne lasu do, ke mia sola frato, +Malfrue retrovita, furiozu +En la mallumo de la frenezeco! +Se via vol', pro kiu vi cxi tie +Min kasxis, nun jam estas plenumita, +Se min per li kaj lin per mi vi volas +Mirakle savi, tiam liberigu +Lin de l' katenoj de l' malbeno lia, +Ke la tre kara tempo de la savo +Por cxiam ne forflugu! + +PILADO. + +Cxu vi rekonas nin? Cxu vi rekonas +La sanktan arbareton kaj la lumon? +Gxi ja ne povus lumi por mortintoj! +Cxu sentas vi la brakojn de l' amiko +Kaj de l' fratino, kiuj vin ankoraux +En plena vivo tenas? Palpu forte! +Ne estas ni fantomoj. Konvinkigxu! +Rekonsciigxu! Cxiu minuteto +Nun estas kara; nia savo pendas +Nun sur faden' malforta, kiun sxpinas +Por ni, videble, ia bona Parko. + +ORESTO (al Ifigenio). + +Ho, lasu min je la unua fojo +En viaj brakoj gxui puran gxojon! +Vi, dioj, kiuj kun potenco flama +La sxargxon de l' nubegoj liberigas +Kaj la sopire petegitan pluvon +Kun bruo de ventego kaj de tondro +Sovagxtorente versxas sur la teron, +Sed baldaux la teruron de la homoj +Vi faras beno kaj la timon sxangxas +En gxojon kaj en lauxtan dankon, kiam +En gutoj de folioj fresxegitaj +La nova sun' miloble speguligxas +Kaj per afabla man' Iriso sxiras +La grizan kovron de la lastaj nuboj: +Ho, lasu ankaux min nun en la brakoj +De la fratino, cxe l' fidela brusto +De la amik' kun plena danko gxui +Kaj teni, kion vi al mi donacis! +Forfalas la malbeno, tion diras +Al mi la koro; jam la Euxmenidoj +Returne kuras nun al la Tartaro +Kaj tondre fermas feran la pordegon. +La ter' elspiras fresxon bonodoran +Kaj min invitas nove aspiradi +Al gxoj' de l' vivo kaj al grandaj faroj. + +PILADO. + +Rapidu, cxar la tempo baldaux pasos! +La vento, kiu blovos niajn velojn, +Nur gxi forportu nian plenan gxojon +Al la Olimpo. Nun ni devas nepre +Rapide konsiligxi kaj decidi. + + + + +AKTO KVARA. + + + + +SCENO UNUA. + +IFIGENIO (sola). + + + Se por mortemulo + La dioj destinas + Tre multajn konfuzojn + Kaj por li preparas + Skuantan transiron + De gxoj' al doloro, + De suferoj al gxojo: + Tiam apud la urbo + Aux sur bord' malproksima + Ili por li edukas + Amikon trankvilan, + Ke en hor' de mizero + Estu preta la helpo. +Ho, benu, dioj, benu vi Piladon +Kaj benu cxiun lian entreprenon! +Li estas forta brako en batalo, +Li estas luma sagxo en kunveno, +Cxar tre trankvilan havas li animon +Kaj al la suferantoj li alportas +Konsilon kaj en gxusta tempo helpon. +Min li forsxiris de la frato, kiun +Mi kun ador' senfine rigardadis, +Mi gxojis kaj mi gxuis, mi ne povis +Satigxi de l' felicxo mia propra, +Mi lin el miaj brakoj ne ellasis, +Kaj mi ne sentis la dangxeron, kiu +Cxirkauxis nin kaj estis tre proksima. +Nun ili, por plenumi la intencon, +Jam iras al la mara bordo, kie, +Kasxite en la golf', ilia sxipo +Atendas nur la signon. Kaj al mi +Prudentajn vortojn ili en la busxon +Enmetis kaj instruis min, kiele +Mi al la regx' respondu, se li sendos +Insiste ekpostuli la oferon. +Mi vidas, mi min devas lasi gvidi +Simile al infano; mi ne lernis +Inside aux per ruz' ion akiri. +Ho ve al mensogantoj! La mensogo +Neniam liberigas nian bruston +Simile al la vortoj de la vero; +Gxi ne konsolas nin, gxi nur turmentas +La homon, kiu gxin sekrete forgxas, +Kaj kiel sago, kiun en la flugo +Potenca dio kaptas kaj rebatas, +Gxi celon ne atingas, sed resaltas +Kaj trafas tiun, kiu gxin elpafis. +Ho, pezaj zorgoj premas mian bruston. +Cxu eble sur la ter' nesanktigita +De l' bordo nun denove la furio +Atakis plej kruele mian fraton? +Cxu eble ili estas malkasxitaj? +Ha, sxajnas, ke armitoj proksimigxas! +Ha, jen! Jen kuriero de la regxo +Cxi tien venas per rapidaj pasxoj. +La koro en mi batas, la animo +Kovrigxas per nebulo, kiam mi +Nun devas ekrigardi la vizagxon +De l' vir', al kiu devas mi mensogi. + + + + +SCENO DUA. + +IFIGENIO. ARKAS. + + +ARKAS. + +Rapidu, ho pastrin', kun la ofero! +La regx' atendas, la popol' postulas. + +IFIGENIO. + +Mi volus tuj plenumi mian devon, +Sed ve, malhelpo neantauxvidita +Starigxis inter mi kaj la plenumo. + +ARKAS. + +Ha, kio baras regxan la ordonon? + +IFIGENIO. + +Okazo, kiu ne de ni dependas. + +ARKAS. + +Rakontu, ke mi tuj al li raportu, +Cxar li decidis jam, ke ambaux mortu. + +IFIGENIO. + +La dioj gxin ankoraux ne decidis. +El tiuj viroj la plej agxa portas +Sur si la kulpon de parencmortigo. +Lin la furioj vengxe persekutas, +Kaj ecx en la interno de la templo +Atakis lin malsano la kruela +Kaj malsanktigis la plej puran lokon. +Mi nun kun virgulinoj miaj iras, +Por per lavado en la pura maro +Laux la misteraj legxoj de la pastroj +La bildon de l' diino resanktigi. +Neniu nin malhelpu en la iro. + +ARKAS. + +Mi iros tuj raporti al la regxo +Pri la malhelpo; la ceremonion +Vi ne komencu, gxis li gxin permesos. + +IFIGENIO. + +Gxi estas nur afero de l' pastrino. + +ARKAS. + +La gravan fakton regxo devas scii. + +IFIGENIO. + +Sed lia vol' nenion povas sxangxi. + +ARKAS. + +Pro formo potenculon ni demandas. + +IFIGENIO. + +Ne trudu, kion devus mi rifuzi. + +ARKAS. + +Konsentu tion, kio estas bona. + +IFIGENIO. + +Mi cedos, se ne tro vi malrapidos. + +ARKAS. + +Mi post momento estos cxe la regxo +Kaj tuj returne kun la vortoj liaj. +Ho, se mi ankaux povus al li porti +Sciigon, kiu cxion klare solvus! +Ho ve, ke vi ne sekvis la konsilon +De fidelulo! + +IFIGENIO. + +Volonte ja mi faris, kion povis. + +ARKAS. + +Ankoraux nun vi povas cxion sxangxi. + +IFIGENIO. + +De mia volo tio ne dependas. + +ARKAS. + +Neplacxantajxon trovas vi ne ebla. + +IFIGENIO. + +Vi trovas ebla, kion vi deziras. + +ARKAS. + +Cxu cxion tiel pesas vi trankvile? + +IFIGENIO. + +Mi lasis la decidon al la dioj. + +ARKAS. + +Sed ili ja la homojn savas home. + +IFIGENIO. + +Mi faros cxion, kion ili diros. + +ARKAS. + +Ho, kredu, cxio nur de vi dependas. +Nur la kolera stato de la regxo +Al ambaux la fremduloj donas morton. +Jam de tre longe la militistaro +Dekutimigxis de l' oferoj sangaj. +Ecx multaj, kiujn malamika sorto +Al fremda bordo pelis, sentis mem +La tutan cxarmon, tutan la diecon, +Se la vaganton en la fremda lando +Renkontas bondezira kaj afabla +Vizagxo homa. Ho, ne tiru for +De ni la bonon, kiu por ni cxiuj +De vi dependas! Kion vi komencis, +Vi povas ja facile alfinigi; +Cxar la mildeco, kiu de l' cxielo +En homa formo venas sur la teron, +Nenie pli rapide al si regnon +Konstruas, ol en tiu loko, kie +Sovagxe kaj konfuze nova gento, +Plenega de kuragxo kaj de forto, +Gvidata per la propraj antauxsentoj, +La sxargxojn de la homa vivo portas. + +IFIGENIO. + +Ne skuu la animon mian, kiun +Laux via vol' direkti vi ne povas. + +ARKAS. + +Dum temp' ankoraux estas, oni sxparas +Nek penon, nek admonon ripetatan. + +IFIGENIO. + +Al vi klopodojn kaj al mi suferojn +Vi kauxzas, tamen ambaux estas vanaj. + +ARKAS. + +De la suferoj mi nun petas helpon, +Cxar plej amike ili ja konsilas. + +IFIGENIO. + +Kruele ili sxiras mian koron, +Sed la malvolon ili ne ekstermas. + +ARKAS. + +Cxu povas nobla kor' malvolon havi +Por bono, kiun nobla hom' proponas? + +IFIGENIO. + +Jes, se la nobla hom' anstataux danko +Min mem akiri malkonvene volas. + +ARKAS. + +Se iu ne deziras, tre facile +Li cxiam trovas vortojn de pravigxo. +Mi pri l' oferoj al la regx' raportos. +Ho, se vi en la kor' al vi ripetus, +Kiele noble li kun vi agadis +De via veno gxis la nuna tago! + + + + +SCENO TRIA. + +IFIGENIO (sola). + + +De la parol' de tiu viro nun +En plej malgxusta tempo mia koro +Subite returnigxis. Mi ektimas! +Cxar kiel ondoj en potenca kresko +La rokojn superversxas, kiuj staras +Cxe l' bordo en la sablo, tiel fluo +De gxojo mian koron tute kovris. +Mi en la brakoj tenis neeblajxon. +Nun al mi sxajnis, ke denove nubo +Kviete min cxirkauxas, de la tero +Min levas kaj min dolcxe endormigas, +Simile kiel tiam, kiam min +La brako de l' diin' savante kaptis. +La fraton mian kaptis mia koro +Per sia tuta forto; mi auxskultis +Nur la konsilon de l' amiko lia; +Nur ilin savi estis la enhavo +De miaj pensoj. Kiel la sxipano +Volonte sin deturnas de la rifoj +De negastama kaj dezerta lando, +Mi tiel de Tauxrido min deturnis. +Sed nun la vocxo de l' fidela viro +Min ree vekis, min rememorigis, +Ke ankaux cxi mi ja forlasas homojn. +Duoble abomena nun farigxas +Por mi la trompo. Ho, animo mia, +Retrankviligxu! Cxu vi nun komencas +Dubeme sxanceligxi? Ne! la teron +De la soleco devas vi forlasi! +Ensxipigitan kaptos vin la ondoj +Per sia balancado,--nun pro timo +Vi nek la mondon, nek vin mem rekonas. + + + + +SCENO KVARA. + +IFIGENIO. PILADO. + + +PILADO. + +Ha, kie estas sxi, ke mi rapidu +Al sxi alporti gxojan la sciigon +Pri nia savo! + +IFIGENIO. + + Vidu, jen mi estas, +De zorgoj premegata, mi atendas +Nun la konsolon, kiun vi promesas. + +PILADO. + +La frato resanigxis! La sxtonecan +Ekstersanktejan teron kaj la bordon +Atingis ni en gaja parolado. +Ni ne rimarkis, kiam ni forlasis +La arbareton. Cxiam pli ravante +La bela flamo de junec' cxirkauxis +La buklan lian kapon. Hele brilis +Kuragxe kaj espere la okuloj, +Kaj lia kor' libere sin fordonis +Plenege al la gxojo kaj plezuro. +Ke vin kaj min li baldaux povos savi. + +IFIGENIO. + +Benata estu! De la lipo, kiu +Eldiris tiajn felicxigajn vortojn, +Neniam sonu tono de suferoj! + +PILADO. + +Auxskultu plu; felicxo kiel princo +Kun bela sekvantaro cxiam marsxas. +La kamaradojn ankaux ni retrovis; +En roka golf' la sxipon ili kasxis +Kaj sidis atendante kaj malgxoje. +Apenaux ekvidinte vian fraton, +Ekkriis ili gxoje, kaj insiste +La sxipanaro petis rapidigi +La forveturon. Cxiu man' sopiras +Remilon, kaj ecx vento, de ni cxiuj +Tuj rimarkita, cxarmajn la flugilojn +Etendis kaj ekblovis de la bordo. +Ni do rapidu, kaj vi tuj konduku +Min al la templo, lasu min eniri +Kaj kapti respektege la objekton +De nia celo! Mi suficxos sola, +Por porti for sur miaj fortaj sxultroj +La bildon de l' diino; kiel forte +Mi sopiregas la celitan sxargxon! + (Cxe la lastaj vortoj li sin direktas al la + templo, ne rimarkante, ke Ifigenio lin ne + sekvas; sed baldaux li sin returnas.) +Vi staras sendecide! Vi silentas! +Vi sxajnas konfuzita! Cxu aperis +Barante ia nova malfelicxo? +Ho, diru, cxu vi al la regx' raportis +La vortojn, kiujn ni interkonsentis? + +IFIGENIO. + +Jes, kara viro; sed vi min insultos. +Mi sentas jam silentan la riprocxon! +Sendito de la regxo al mi venis, +Kaj kion vi al mi instruis, tion +Mi al li diris. Sxajnas, ke li estis +Tre mirigita, kaj li tre insistis, +Ke pri l' malofta la ceremonio +Raporton oni faru al la regxo +Kaj auxdu lian volon; kaj mi nun +Atendas la revenon de l' sendito. + +PILADO. + +Ho, ve al ni! Renovigita flugas +Nun la dangxero cxirkaux niaj kapoj! +Nu, kial do vi vin ne kovris sagxe +Per rajtoj de pastrino? + +IFIGENIO. + + Mi neniam +Kovrilon faris el la pastra rajto. + +PILADO. + +Ho, tiam vin kaj nin, animo pura, +Vi pereigos. Kial mi ne pensis +Pri gxi antauxe kaj vin ne instruis +Eviti ankaux tiun cxi postulon! + +IFIGENIO. + +Nur min insultu! Mi nur estas kulpa, +Mi tion sentas; tamen mi ne povis +Rifuzi al la vir', kiu postulis +Prudente tion, kion mia koro +Ne povis ja ne trovi tute prava. + +PILADO. + +La stato nun farigxis pli dangxera; +Sed ankaux tiel ni ne devas perdi +Kuragxon, aux per agoj neprudentaj +Aux tro rapidaj mem nin elperfidi. +Trankvile nun atendu la revenon +De la sendito, kaj post liaj vortoj +Vi staru forte, kion ajn li diros! +Cxar la arangxo de sanktigaj faroj +Ja estas ne afero de la regxo, +Sed de l' pastrino. Kaj se li deziros +Ekvidi la fremdulon, kiun peze +Atakis konvulsioj de frenezo, +Rifuzu sub preteksto, ke vi tenas +Nin ambaux nun kasxitaj en la templo. +Tiele vi al ni la eblon donos, +Ke, forportante sanktan la trezoron +For de l' popolo kruda kaj barbara, +Rapide ni forkuru kaj savigxu. +Plej bonajn signojn sendas Apolono, +Kaj antaux ol ni pie la kondicxon +Plenumis, li al ni jam aperigis +Favoron sian, kiun li promesis. +Oresto liberigxis kaj sanigxis! +Kun li, kun nia kara liberulo, +Konduku nin, ho vi, favoraj ventoj, +Al la insulo roka, kie logxas +La dio! Kaj tuj poste al Mikeno, +Ke gxi revivu, ke nun el la cindro +De gxiaj estingitaj fajrolokoj +La patraj dioj gxoje relevigxu +Kaj bela fajro lumu nun denove +Por ili. Via mano la unua +Por ili sxutos el la oraj vazoj +Incenson. Trans la sojlon vi enportos +Denove savon, gxojon, novan vivon, +Kaj la malbenon vi malaperigos, +Kaj vian familion vi ornamos +Per novaj, fresxaj floroj de la vivo. + +IFIGENIO. + +Ho, kiam mi vin auxdas, mia kara, +Tuj mia kor', trafita de l' radio +De viaj vortoj, turnas sin felicxe +Al dolcxa la konsolo, kiel floro +Sin turnas al la suno. Kian gxojon +Alportas firmaj vortoj de amiko +Apudestanta! tiuj vortoj havas +Cxielan forton, dum solulo falas +Sub sxargx' de sia propra meditado! +Sxlositaj en la brusto, maturigxas +Nur malfacile kaj tre malrapide +La pensoj kaj decidoj, sed alesto +De kara homo ilin tre facile +Disvolvas. + +PILADO. + + Nun adiaux! Mi rapidos +Nun trankviligi la amikojn, kiuj +Atendas sopirante. Poste baldaux +Cxi tien mi revenos kaj, kasxita +En arbetajx' de roko, mi atendos +De vi signalon.--Tamen diru, kial +Vi nun meditas? Vian frunton kovris +Subite ia ombro de malgxojo. + +IFIGENIO. + +Pardonu! Kiel la senpezaj nuboj +Antauxe de la suno, tiel flugas +Malgranda zorgo antaux mia koro. + +PILADO. + +Ne timu! Nur por trompi la dangxero +Sin ligis kun la timo. Ambaux estas +Kunuloj. + +IFIGENIO. + + Tamen ne malnobla estas +La zorgo, kiu penas min averti, +Ke mi ne trompu mian regxon, kiu +Por mi farigxis kvazaux dua patro. + +PILADO. + +La homon, kiu bucxas vian fraton! + +IFIGENIO. + +La homon, kiu faris al mi bonon. + +PILADO. + +Se la neces' ordonas, gxi ne estas +Maldanko. + +IFIGENIO. + + Tamen restas gxi maldanko; +Nur la neces' gxin senkulpigas. + +PILADO. + + Prava +Vi estas antaux dioj, antaux homoj. + +IFIGENIO. + +Sed mia propra koro ne silentas. + +PILADO. + +Tro-severeco estas fiereco. + +IFIGENIO. + +Mi tion ne esploras, mi nur sentas. + +PILADO. + +Kun gxusta sent' vi devas vin adori. + +IFIGENIO. + +Felicxa estas kor' nur tute pura. + +PILADO. + +Vi tia vin konservis en la templo; +La vivo nin instruas esti malpli +Severa kontraux ni kaj la aliaj; +Vi ankaux tion lernos. Tiel strange +La homa gento estas konstruita, +Tiele cxio estas reciproke +Interplektita kaj interligita, +Ke en si mem aux kun aliaj homoj +Neniu povas resti tute pura +Aux senkonfuza. Ni ne devas esti +Jugxantoj pri ni mem. La homo devas +Nur marsxi kaj observi sian vojon; +Cxar tre malofte homo gxuste taksas +Faritajn siajn farojn, sed li preskaux +Neniam scias taksi la faratajn. + +IFIGENIO. + +Vi preskaux min konvinkis. + +PILADO. + + Sed por kio +Konvinki, se elekto ne ekzistas? +Por savi fraton, vin kaj la amikon, +Nur unu voj' ekzistas; tial restas +Nur la demand', cxu ni la vojon iras? + +IFIGENIO. + +Ho, lasu min heziti! cxar vi mem +Ne farus kun anima trankvileco +Tielan maljustajxon kontraux homo, +De kiu vi ricevis nur bonfarojn. + +PILADO. + +Se ni pereos, tiam vin atendas +Riprocxo pli severa, kondukanta +Al malesper'. Vi certe ne kutimis +Suferi perdojn, se nun, por eviti +Grandegan malfelicxon, vi ne volas +Oferi ecx vorteton de malvero. + +IFIGENIO. + +Ho, se mi en mi portus viran koron, +Por kiu, se gxi ion jam decidis, +Aliaj cxiuj vocxoj restas mutaj! + +PILADO. + +Vi vane sxanceligxas. Nun ordonas +La fera mano de la neceseco, +Kaj gxia serioza signo estas +Plej alta legxo, kiun ecx la dioj +Obei devas. La nekonsilebla +Fratino de l' eterna sorto regas +Silente. Se sur vin gxi ion metis, +Vi tion portu! kaj se gxi ordonis, +Plenumu sendispute. La ceteran +Vi cxion scias. Baldaux mi revenos, +Por preni el la sankta via mano +De nia sav' la belan sigelilon. + + + + +SCENO KVINA. + +IFIGENIO (sola). + + +Mi sekvu lin; cxar mi la miajn vidas +Urgxante en dangxero. Tamen ve! +La propra mia sorto min timigas. +Cxu mi ne savu la esperon, kiun +Mi en soleco tiel bele nutris? +Cxu la malbeno dauxru do eterne? +Cxu tiu gent' neniam sin relevu +Kun nova beno? Cxio ja forpasas! +Felicxo la plej bona kaj de l' vivo +Plej belaj fortoj fine malaperas! +Pro kio do malben' ne malaperus? +Cxu tie cxi kasxita, desxirita +De la kuranta sort' de mia domo, +Mi vane do esperis, ke mi iam +Per pura mano kaj per pura koro +La makulitan domon senpekigos? +Apenaux mia frat' en miaj brakoj +De sufereg' mirakle resanigxas, +Apenaux longe sopirita sxipo +Alproksimigxas, por min forkonduki +Al la haveno de la hejma lando,-- +La surda neceseco sur min metas +Per fera mano jam duoblan krimon: +Forrabi sanktan, al mi konfiditan +Kaj adoratan bildon kaj samtempe +Fripone trompi viron, kiu zorgis +Pri mia vivo kaj pri mia sorto. +Ho, mi jam timas, ke en mia koro +Ekgxermi iam povas abomeno, +Ke la malam' profunda de l' titanoj +Rilate al la dioj de Olimpo +Jam ankaux mian delikatan bruston +Ekkaptus per ungegoj de vulturo! +Ho, bonaj dioj, savu min kaj savu +En la animo mia vian bildon! +En la oreloj la malnova kanto, +Jam forgesita, nun al mi resonas, +La kanto, kiun kantis kun teruro +La Parkoj, kiam de la ora segxo +Tantalo falis. Ili mem suferis +Kun la amiko. En ilia brusto +Ventego bruis, kaj terura estis +Ilia kanto. En la infaneco +Mi auxdis gxin de mia vartistino; +Mi bone gxin memoras. + + Ho, gento de homoj, +Vi timu la diojn, +Cxar ili regadon +Eterne posedas +Kaj povas gxin uzi +Laux sia bontrovo. + + Plej timu la homo, +Se dioj lin levis! +Sur rifoj kaj nuboj +Jen staras la segxoj +Cxe tabloj el oro. + + Aperas malpaco, +Kaj falas la gastoj +Kun hont' kaj ofendoj +En noktajn profundojn +Kaj tie ligitaj +Atendas nur vane +Justecon kaj jugxon. + + Sed restas la mastroj +En festoj eternaj +Cxe l' tabloj el oro. +Kaj el la abismoj +La spir' de l' titanoj +Ofere falintaj +Per fumaj nubetoj +Al ili levigxas. + + Kaj ili deturnas +Benantan okulon +De tuta la gento, +Kaj ecx en la nepo +La iam amitaj +La trajtoj de l' avo +Jam ilin incitas. + + Tiel kantis la Parkoj; +Kaj la ekzilito +En noktaj kavernoj +Auxskultas la kanton +Kaj, pri la infanoj +Kaj nepoj pensante, +Balancas la kapon. + + + + +AKTO KVINA. + + + + +SCENO UNUA. + +TOAS. ARKAS. + + +ARKAS. + +Mi devas kun konfuz' al vi konfesi, +Ke mi ne scias, kien la suspekton +Mi devas nun direkti. Cxu gxi estas +Ruzajxo de l' kaptitoj, kiuj penas +Sekrete kuri for? Cxu la pastrino +Al ili donas helpon? Pli kaj pli +La famo kreskas, ke la sxipo, kiu +Al ni alportis ambaux la fremdulojn, +Ankoraux ie staras en la golfo; +Kaj tiu frenezeco de la viro, +Kaj tiu resanktigo, la preteksto +De la prokrasto, vekas cxiam pli +Suspekton kaj postulas singardecon. + +TOAS. + +Rapide al ni venu la pastrino! +Kaj poste iru, akre kaj rapide +Esploru, sercxu sur la tuta bordo, +De l' promontoro gxis la arbareto +De la diin'. Sed sanktan la profundon +Respektu; nur embuskon sagxe faru, +Ataku la fremdulojn kaj, trovinte, +Laux la kutimo via ilin kaptu. + + + + +SCENO DUA. + +TOAS (sola). + + +Terure nun alternas la kolero +En mia kor': jen kontraux sxi, en kiu +Mi vidis tiel puran sanktulinon, +Jen kontraux mi, cxar per malsevereco +Kaj per boneco mi sxin mem edukis +Por la perfido. Homo tre facile +Alkutimigxas al la sklava stato +Kaj baldaux lernas plenan obeadon, +Se oni lian tutan liberecon +Forprenas. Jes, se en la krudan manon +De la prapatroj miaj sxi enfalus, +Sxi estus gxoja, se sxi mem savigxus, +Sxi danke alte sxatus sian sorton +Kaj antaux la altaro fremdan sangon +Volonte versxus, kaj la necesajxon +Sxi nomus sankta devo. Dume nun +En sxia brust' boneco mia naskas +Deziron arogantan. Vane mi +Esperis, ke mi sxin al mi alligos; +Sxi mem por si preparas sian sorton. +Per flatoj sxi akiris mian koron; +Se al la flatoj nun mi kontrauxstaros, +Sxi per ruzajxo kaj per trompo sercxos +Al si la vojon, kaj boneco mia +Al sxi aperas kiel posedajxo, +De longe jam al sxi apartenanta. + + + + +SCENO TRIA. + +IFIGENIO. TOAS. + + +IFIGENIO. + +Vi vokas! Kio vin al ni venigas? + +TOAS. + +Oferon vi prokrastis; diru, kial? + +IFIGENIO. + +Al Arkas cxion klare mi rakontis. + +TOAS. + +De vi mi volus tion auxdi. + +IFIGENIO. + + Tempon +Al vi Diano donas, por pripensi. + +TOAS. + +Mi pensas, ke cxi tiu tempo estas +Tre tauxga por vi mem. + +IFIGENIO. + + Se via koro +En la decid' kruela rigidigxis, +Por kio do vi venis? Regxo, kiu +Postulas kruelajxon, povas trovi +Suficxe da servantoj, kiuj gxoje +Por rekompenco prenos sur sin mem +Duonon de l' malbeno, kaj la regxo +Almenaux sxajne restus senmakula. +En peza nubo faras Jupitero +Decidojn, kaj sendatoj liaj portas +Pereon al la kapoj malfelicxaj; +Sed li trankvile marsxas en la altoj, +Neatingebla dio en ventego. + +TOAS. + +La sankta lipo kantas nun sovagxe. + +IFIGENIO. + +Ne la pastrino nun al vi parolas, +Sed la filino de Agamemnono. +De nekonata virgulin' la vorto +Sanktecon por vi havis; nun subite +Al la princino volas vi ordoni? +Ho, ne! De la plej fruaj miaj jaroj +Mi lernis obeadon, en komenco +Al la gepatroj, poste al diino, +Kaj plej libera mi min cxiam sentis +En obeado; tamen submetigxi +Al kruda vorto kaj ordon' kruela +De viro--tion mi neniam lernis. + +TOAS. + +Ne mi--malnova legx' al vi ordonas. + +IFIGENIO. + +Avide ni alligas nin al legxo, +Se la pasion nian gxi favoras. +Al mi alia, pli malnova legxo +Parolas kaj ordonas kontrauxstari: +La legxo, kiu diras, ke fremdulo +Por cxiu homo devas esti sankta. + +TOAS. + +Videble la kaptitoj por vi estas +Tre karaj; cxar de granda ekscitigxo +Vi la plej cxefan vorton de l' sagxeco +Forgesas, kiu diras: ne incitu +La potenculon! + +IFIGENIO. + + Sed cxu mi parolas, +Cxu mi silentas, vi ja scias, kio +En mia koro estas nun kaj cxiam. +Cxu rememoro pri egala sorto +Ne naskas la kompaton en la koro? +Kaj tiom pli en mia kor'! En ili +Min mem mi vidas. Antaux la altaro +Mi mem ja tremis, kaj la frua morto +Solene min cxirkauxis genuantan; +Jam la trancxil' ekbrilis, por trabori +La bruston, plenan de bolanta vivo, +Teruro trapenetris mian koron, +Mi fermis la okulojn, kaj--mirakle +Mi trovis savon. Se al ni la dioj +Favore sendis savon kontraux morto, +Cxu gxi ne estas nia sankta devo +Repagi tion al malfelicxuloj? +Vi tion scias, vi min konas, tamen +Vi volas nun perforte min devigi! + +TOAS. + +Obeu la oficon, ne la regxon! + +IFIGENIO. + +Ha, cxesu! ne beligu la perforton, +Gxojantan de virina malforteco! +Libera mi naskigxis, kiel viro. +Se nun la filo de Agamemnono +Trovigxus antaux vi kaj vi altrudus +Al li postulon, kiun vi ne devas: +Li ankaux havas glavon, havas brakon, +Por siajn rajtojn antaux vi defendi. +Sed mi nenion havas krom la vortoj, +Kaj nobla viro devas dece sxati +La vorton de virino. + +TOAS. + + Mi gxin sxatas +Pli, ol mi sxatus glavon de la frato. + +IFIGENIO. + +Sxangxigxas la sukces' en la batalo; +Ne taksu malamikon tro malforta. +Ecx malfortulon la natur' ne lasis +Sen helpo kontraux pugno de fortulo. +Gxi al li donis ruzon, artifikojn; +Li cedas, li prokrastas, cxirkauxiras. +Jes, la fortul' meritas la ruzajxojn. + +TOAS. + +Ruzajxon neniigas singardeco. + +IFIGENIO. + +Animo pura ruzon ne bezonas. + +TOAS. + +Vin mem vi nesingarde ja kondamnas! + +IFIGENIO. + +Ho, se vi vidus, kiel la animo +En mi batalas forte, por rebati +Malbonan tenton tuj en la komenco! +Do sendefenda antaux vi mi staras? +La belan peton, tiun cxarman brancxon, +En mano de virino pli potencan +Ol glavo kaj ol lanco, vi forpusxas? +Per kio do mi povas min defendi? +Cxu mi miraklon petu de l' diino? +Cxu en mi mem jam forto ne ekzistas? + +TOAS. + +Mi vidas, ke la sorto de l' fremduloj +Vin tre maltrankviligas. Kiuj estas +La viroj, kiuj tiom vin zorgigas? + +IFIGENIO. + +La viroj--ili estas--mi supozas, +Ke ili estas grekoj. + +TOAS. + + Samlandanoj? +Kaj certe ja en vi ili revekis +La belan bildon de reveno hejmen? + +IFIGENIO (post mallonga silento). + +Cxu por kuragxa, ne auxdita faro +La rajton havas sole nur la viro? +Cxu neeblajxon sole li alpremas +Al sia forta kaj heroa brusto? +Sed kion oni nomas granda? Kio +Kun ekscitado levas la animon +De cxiam ripetanta rakontanto, +Se ne la faro, kiu preskaux tute +Sukceson ne promesas, kiun tamen +Kuragxa homo brave entreprenas? +Cxu tiu, kiu sola en la nokto +Penetras en tendaron malamikan +Kaj kiel flamo ne antauxvidita +Atakas furioze la dormantojn +Kaj vekigxantojn, fine, atakita +De l' levigxintoj, tamen forrapidas +Kun multo da akiro,--cxu li sola +Meritas gloron? Cxu nur tiu, kiu +La vojon sendangxeran malsxatante, +Kuragxe pasas montojn kaj arbarojn, +Por landon liberigi de rabistoj? +Por ni nenio restas? Cxu virino +Naturan sian rajton devas perdi? +Sovagxa esti kontraux sovagxuloj, +La rajton de la glav' de vi forrabi +Laux maniero de amazoninoj +Kaj la premadon vengxi nur per sango? +En mia brusto ondas malkviete +Kuragxa entrepreno: mi konscias, +Ke mi riprocxon grandan ne evitos, +Nek malfelicxon, se gxi ne sukcesos; +Sed mi al vi transdonas mian sorton, +Ho, dioj! Se vi amas la justecon, +Kiel pri vi glorante oni diras, +Ho, tiam montru gxin per via helpo +Kaj nun per mi la veron vi honoru! +Jes, sciu, regxo, estas preparata +Sekreta trompo. Vane vi demandos +Pri la kaptitoj; ili estas for +Kaj jam atingas la amikojn, kiuj +Cxe l' bordo ilin kun la sxip' atendas. +La pli maljuna, kiun la malsano +Cxi tie kaptis kaj nun jam forlasis,-- +Li estas--jes--Oresto, mia frato; +La dua estas lia konfidato, +Amiko lia de l' plej junaj jaroj, +Pilado. Ilin sendis Apolono +El Delfoj al cxi tiu nia bordo, +Kun la ordon' la bildon de Diano +Forrabi kaj venigi la fratinon +Al li, kaj rekompence por cxi tio +Al la persekutato de l' furioj, +Al la kulpulo pri patrina sango +La liberigxon li promesis doni. +Nin ambaux, kiuj tute solaj restas +El la Tantala domo, mi nun metis +En viajn manojn: pereigu nin, +Se via konscienco gxin permesas! + +TOAS. + +Vi pensas, ke la skito la barbara +Auxskultos tiun vocxon de la vero +Kaj de l' homeco, kiun ne auxskultis +La grek' Atreo? + +IFIGENIO. + + Gxin auxskultas cxiu, +Sub kiu ajn cxielo li naskigxis, +Se nur la fonto de la vivo pure +Tra lia brusto fluas.--Kion, regxo, +Vi nun por ni silente en la koro +Preparas? Se gxi estas pereigo, +Ho, tiam min mortigu la unuan! +Cxar nune, kiam plu nenia savo +Por ni jam restas, nun mi plene sentas +La tutan terurecon de l' dangxero, +En kiun mi per miaj propraj manoj +Nun jxetis miajn karajn. Ve, ho ve! +Mi vidos ilin antaux mi ligitajn! +Kun kia koro diros mi adiaux +Al mia frato, kiun mi mortigas? +Neniam en okulojn la amatajn +Mi povos plu rigardi! + +TOAS. + + Do tiele +Per arta elpensado la trompistoj +Elteksis reton cxirkaux via kapo +Al vi, la longatempe izolita! +El tio, kion via kor' deziris, +Facile ili faris por vi kredon! + +IFIGENIO. + +Ne, regxo, ne! Min trompi oni povus, +Sed tiuj estas veraj kaj fidelaj. +Se la esplor' alie al vi montros, +Vi tiam povas ilin pereigi, +Vi tiam min forpusxu kaj pro puno +Por mia malsagxeco min forpelu +Al la malgaja kaj senhoma bordo +De rifa kaj sovagxa insuleto! +Sed se montrigxos, ke la viro estas +La kara kaj amata mia frato, +Ho, tiam lasu nin libere iri, +Kaj kiel antaux nun por la fratino, +Vi nun por la gefratoj estu bona! +La patro mia mortis de l' edzino, +Kaj sxi de l' filo. Lasta la espero +De la Atrea gent' sur li tenigxas. +Permesu do, ke mi kun pura koro +Kaj pura mano iru al la hejmo, +Por tie nian domon senpekigi! +Plenumu vian vorton! Vi promesis, +Ke se mi iam havos la eblecon +Reiri al la miaj, vi min lasos: +Nun la ebleco venis. Regxa vorto +Ne estas kiel vorto de simpluloj: +Li ne promesas nur por embarase +Momente liberigxi de l' petanto, +Li ankaux ne promesas, se li kredas, +Ke la plenum' neniam povas veni. +Nur tiam li eksentas la altecon +De la valoro sia, se li povas +Felicxon doni al la atendanto. + +TOAS. + +Simile kiel fajro kontraux akvo +Batale sin defendas kaj mugxante +Ekstermi penas sian malamikon, +Tiele nun batalas la kolero +En mia brusto kontraux viaj vortoj. + +IFIGENIO. + +Ho, lasu do, ke via favorkoro, +Simila al la sankta oferflamo, +Por mi ekbrilu, dolcxe cxirkauxata +De danko kaj de beno kaj de gxojo! + +TOAS. + +Ho, dioj, kiel ofte tiu vocxo +Min kvietigis! + +IFIGENIO. + + Donu vian manon, +Gxi estu por mi signo de la paco! + +TOAS. + +Tro multe vi postulas tro rapide. + +IFIGENIO. + +Bonfaroj ne bezonas pripensadon. + +TOAS. + +Tre multe! cxar tre ofte post la bono +Ja sekvas la malbono. + +IFIGENIO. + + Nur la dubo +Malbonon povas fari el la bono. +Ne dubu, sed plenumu mian peton +Libere, kiel diktas via sento! + + + + +SCENO KVARA. + +ORESTO (armita). LA SAMAJ. + + +ORESTO (turnita al la scenejo). + +Duoble strecxu cxiujn viajn fortojn, +Rebatu ilin, restas nur momento! +Ne cedu, kovru vojon al la sxipo +Por mi kaj la fratino! Venu tuj! + (Al Ifigenio, ne vidante la regxon.) +Ni estas perfiditaj. Tre malmulte +Da tempo ni disponas por la kuro. +Rapidu! + (Li ekvidas la regxon.) + +TOAS (kaptante la glavon). + + Tie, kie mi alestas, +Neniu povas teni nepunate +La glavon nudigitan! + +IFIGENIO. + + Ne profanu +Per furiozo kaj per mortigado +La templon de l' diin'. Al la amaso +Ordonu stari pace kaj auxskultu +Pastrinon kaj fratinon! + +ORESTO. + + Diru, kiu +Li estas, tiu, kiu nin minacas? + +IFIGENIO. + +Respektu en li regxon, kiu estis +Por mi la dua patro! Ne koleru +Min, frato! La infana mia koro +Konfide metis nian tutan sorton +En lian manon. Vian entreprenon +Konfesis mi al li kaj mi tiele +Animon mian savis de perfido. + +ORESTO. + +Cxu pace li permesas forveturon? + +IFIGENIO. + +Min silentigas via nuda glavo. + +ORESTO (enigante la glavon en la ingon). + +Parolu! mi obeas viajn vortojn. + + + + +SCENO KVINA. + +LA SAMAJ. PILADO kaj tuj post li ARKAS (ambaux kun nudigitaj glavoj). + + +PILADO. + +Ne perdu tempon! Jam la lastajn fortojn +La niaj nun kolektis; repasxante, +Cedante malrapide, ili estas +Premataj en direkto al la maro. +Sed kian paroladon inter princoj +Mi vidas! Tio estas ja sendube +La respektata kapo de la regxo! + +ARKAS. + +Kviete, kiel gxi al vi konvenas, +Vi, regxo, staras kontraux malamikoj. +La aroganta entrepreno estos +Punita baldaux. La anar' ilia +Falante cedas; jam la sxipo estas +En niaj manoj. Vi nur vorton diru, +Kaj tuta gxi en fajro staros. + +TOAS. + + Iru, +Al la popol' ordonu trankviligxi! +Neniu tusxu nun la malamikojn, +Dum ni parolas! + (Arkas foriras.) + +ORESTO. + + Mi akceptas. Iru, +Amiko mia kara, kaj kolektu +La reston de l' anaro! kaj silente +Atendu, gxis ni vidos, kian finon +Al niaj faroj la cxiel' preparis! + (Pilado foriras.) + + + + +SCENO SESA. + +IFIGENIO. TOAS. ORESTO. + +IFIGENIO. + +Mi tremas. Antaux ol komencas vi paroli, +Mi petas, liberigu min de zorgoj! +Mi timas malfelicxon, se vi, regxo, +La vocxon de l' justeco ne auxskultos, +Aux vi, ho mia frato, ne retenos +La rapideman flamon de l' juneco. + +TOAS. + +Mi, kiel pli maljuna, estas preta +Reteni la koleron. Diru, kiel +Vi pruvos, ke vi vere estas filo +De l' regx' Agamemnono kaj la frato +De sxi? + +ORESTO. + + Jen, vidu, estas tiu glavo, +Per kiu li batalis kun Trojanoj. +De lia mortiginto mi gxin prenis +Kaj mi la diojn petis, ili donu +Al mi la kuragxecon kaj la brakon +Kaj la felicxon de la granda regxo, +Sed nur pli belan morton. Nun elektu +El viaj militistoj la plej noblan +Kaj lin batale kontraux mi starigu! +Nenie sur la tero al fremdulo +Tiela peto estas rifuzata. + +TOAS. + +Cxe ni antikva moro al fremdulo +Neniam donis tiun rajton. + +ORESTO. + + Sekve +De vi kaj mi la moro komencigxu! +Per imitado tuta la popolo +La noblan agon de l' reganto baldaux +Sanktigos kiel legxon. Mi batalu +Ne sole por ni mem,--sed mi, fremdulo, +Batalu por la rajtoj de fremduloj! +Se mi pereos, tiam decidigxos +Kun mia sorto ankaux sort' ilia; +Sed se mi havos la felicxon venki, +Neniam pasxu sur cxi tiun bordon +Fremdulo, kiun ne renkontos tuj +Rigardo de la plej helpema amo, +Kaj cxiu forsxipigxu konsolita! + +TOAS. + +Vi al mi sxajnas inda, ho, junulo, +La patrojn, kiujn vi la viaj nomas. +Tre multe da kuragxaj, noblaj viroj +Min akompanas; sed en mia agxo +Mi mem ankoraux kontraux malamiko +Volonte staras, kaj mi estas preta +Kun vi la sorton provi de l' batalo. + +IFIGENIO. + +Ho ne, ho ne! Tielan sangan pruvon +La dioj ne permesos! Prenu for +De l' glavo vian manon! Pensu, regxo, +Pri mi kaj mia sorto! La batalo +Rapide decidita eternigas +La viron; se ecx falas li, la kanto +Lin gloras. Tamen la senfinaj larmoj +De la restintoj, do virin' amata, +Ne estas kalkulataj; la poeto +Silentas pri la miloj de la tagoj +Kaj de la noktoj, kiam orfigita +Animo vane vokas la perditon, +Silente konsumigxas, sopirante. +Min mem avertis tuj en la komenco +La zorgo, ke min trompo de rabisto +Ne sxtelu for el mia rifugxejo +Kaj ne fordonu min al la sklaveco. +Kaj diligente faris mi demandojn, +Pri cxio plej detale informigxis +Postulis signojn, kaj nun mia koro +Jam estas tute certa. Vidu tie +Sur lia dekstra mano la makulon +Tristelan, kiu tuj post la naskigxo +Cxe li aperis kaj pri kiu diris +La pastro, ke gxi estas antauxsigno +De peza faro, kiun por la mano +Rezervis la destino. Kaj duoble +Konvinka por mi estas la cikatro +Cxi tie, gxuste super lia brovo. +Ankoraux kiam estis li infano, +Elektro iam per nesingardeco +Faligis lin; li trafis tripiedon +Kaj vundis brovon.--Jes, gxi estas li! +Kaj cxu la simileco al la patro, +Cxu la interna gxoj' de mia koro +Ne estas certigantaj atestantoj? + +TOAS. + +Kaj se ecx viaj vortoj cxiun dubon +En mi forigus, kaj ecx se mi bridus +En mia brusto tutan la koleron, +Ni tamen devus inter ni decidi +Per bataliloj: pacon mi ne vidas. +Cxar ili venis,--vi gxin mem konfesas, +Por rabi for la bildon de l' diino; +Cxu mi trankvile tion cxi toleru? +La greko ofte jxetas avidege +Okulon al trezoroj malproksimaj +De la barbaroj, al la ora felo, +Aux al cxevaloj, al filinoj belaj; +Ne cxiam tamen ruzo kaj perforto +Kun malhoneste akirita havo +Felicxe ilin hejmen revenigis. + +ORESTO. + +La bild', ho regxo, nin ne malpacigu! +Nun jam klarigxis la eraro, kiun +La dio metis cxirkaux nian kapon, +Simile al vualo, kiam li +Deziris, ke cxi tien ni vojagxu. +Mi petis, ke li donu al mi helpon, +Por liberigxi de l' furioj; tiam +La dio diris: "Kiam la fratinon, +Restantan kontrauxvole en la templo +De l' malproksima bordo de Tauxrido, +Vi revenigos en la grekan landon, +Vi tiam liberigxos de l' malbeno." +Ni pensis, ke la vortoj de la dio +Koncernas la fratinon de li mem, +Li tamen pensis vin! La fortaj cxenoj +Nun falis; vi, senkulpa virgulino, +Denove apartenas al la viaj. +Vi min ektusxis, kaj mi resanigxis; +En viaj brakoj min la lastan fojon +Atakis la malsano plej kruele +Kaj plej terure skuis mian cerbon; +Sed tuj, kiel serpento en kavernon, +Gxi fulme malaperis. Kaj per vi +Mi gxuas nun denove plej libere +La lumon de la tago. La decido +De la diino nun al mi montrigxas +En plena brilo. Kiel sanktan bildon, +Al kiu per mistera dia vorto +La sorto de la urbo alligigxis, +Sxi vin forprenis, la protektantinon +De nia domo, kaj sxi vin konservis +En sia sankta kaj silenta loko, +Ke vi farigxu beno por la frato +Kaj por la viaj. Kiam cxia savo +Jam sxajnis senespere forperdita, +Vi cxion nun al ni redonas. Regxo! +Direktu vian koron al la paco! +Vi ne malhelpu, ke sxi resanktigu +La patran domon, ke sxi min redonu +Al la palaco pente purigita +Kaj kronu min per la antikva krono! +Redonu por la beno, kiun sxi +Al vi alportis; rajton pli proksiman +Al sxia frato nun permesu gxui! +La forton kaj la ruzon, de la viroj +Plej grandan gloron, kovras nun per honto +La vero de cxi tiu alta koro, +Kaj pura kaj infana konfideco +Al nobla vir' ricevas rekompencon. + +IFIGENIO. + +Memoru vian vorton! La parolo +El la sincera kaj fidela busxo +Vin tusxu! Nin rigardu! La okazo +Por tia nobla far' ne ofte venas. +Vi ne rifuzos; cedu! + +TOAS. + + Bone, iru! + +IFIGENIO. + +Ne tiel, mia regx'! Sen via beno +Kaj kontraux via volo mi ne iros. +Nin ne forpelu! Cxarma kora rajto +De reciproka gastameco ligu +Nin ambaux: kaj tiele ne por cxiam +Ni estos disigitaj. Tiel same +Profunde, kiel mian propran patron, +Mi amas vin per mia tuta koro, +Kaj tiu sento restos por eterne. +Se iam ecx la plej malgrava homo +El via gento al orelo mia +Alportos sonon de la lingvo, kiun +El via busxo auxdi mi kutimis, +Kaj sur la plej malricxa mi rimarkos +La karan formon de la vesto via: +Mi tiam lin akceptos kiel dion, +Mi mem al li pretigos la kusxejon, +Sidigos lin sur segxo cxe la fajro, +Demandos nur pri vi kaj via sorto. +La dioj al vi donu rekompencon +Por viaj faroj, via bonkoreco! +Adiaux! Turnu vin al ni kaj donu +Al mi elkoran vorton de disigxo! +Ho, tiam pli kviete al la veloj +La vento blovos, kaj pli trankvilige +El la okuloj de la foriranto +Silentaj larmoj fluos. Ho, adiaux! +Por signo de antauxa amikeco +La dekstran manon vi al mi etendu! + +TOAS. + +Adiaux! + + +Fino. + + + + +Verkaro de D-ro L. L. ZAMENHOF + +Cxiu Esperantisto devas nepre posedi la verkojn de nia Majstro! + + +INSTRUA FAKO + + Fundamento de Esperanto: + Eldono Franca, Angla, Germana, Rusa, Pola (bindita) Fr. 3 > + (La sama, brosxurita) -- 2 > + Oni vendas aparte {Ekzercaro (kvinlingva), brosxurita -- > 75 + {Universala Vortaro (kvinlingva), brosxurita -- 1 > + Eldono Hispana -- 1 > + -- Itala, tradukita de S-ino Rosa Junck -- 1 > + -- Greka, -- S-o Konstantino Kuluri -- 1 > + -- Slovaka, -- D-o A. Sxkarvan kaj S-o Evstifeieff Kr. 1 > + -- Hungara, tradukata de S-ro Bno Ladislao d'Orczy > > + -- Rumana, tradukata de la >Societatea Esperantista + Rumana > > > + Worterbuch Deutsch-Esperanto. Dua eldono, revidita, korektita, + pliigita! Gxi estas la vera komplemento de Universala Vortaro. + Unu volumo, in-16, 178-pagxa (brosxurita) { M. 2 > + {Fr. 2,50 + Taschenworterbuch Deutsch-Esperanto und Esperanto-Deutsch. + Tre utila posxa vortaro. + Unu volumo in-16, 137-pagxa (brosxurita) {M. 1 > + {Fr. 1,50 + + + +LITERATURA FAKO + + Fundamenta Krestomatio, plej grava verko, kiun cxiu devas legi por + akiri perfektan stilon. + Unu volumo, in-16, 460-pagxa (brosxurita) Fr. 3,50 + Hamleto, tragedio en kvin aktoj, trad. el SHAKESPEARE. + Unu volumo, in-16, 170-pagxa (brosxurita) Fr. 2 > + La Revizoro, komedio en kvin aktoj, trad. el N. V. GOGOL. + Unu volumo, in-8, 100-pagxa (brosxurita) Fr. 1,50 + La Predikanto, trad. el "La Biblio". + Unu volumo in-8. 28-pagxa (brosxurita) Fr. 0,75 + La Psalmaro, libre trad. el "La Biblio". + Unu volumo in-8 (en preparo) -- > > + La Rabistoj, dramo en kvin aktoj, trad. el SCHILLER. + Unu volumo in-8, 144-pagxa (brosxurita). Fr. 2 > + La virineto de maro, fabelo, trad. el ANDERSEN, kun ilustrajxoj + de Hilda May BRODIE, (Eltirita el la Fundamenta Krestomatio.) + Unu volumo in-8, 42-pagxa (brosxurita) Fr. 1,50 + + + + +LA REVUO + +Internacia monata literatura gazeto + +EN ESPERANTO + +La sola, kiu estas honorata per la konstanta kunlaborado + +DE + +D-ro L. L. ZAMENHOF + +Auxtoro de la lingvo Esperanto + + +Plej bonstila, zorge revidita, bele presita, akurate eldonata, +La Revuo publikigas novelojn, teatrajxojn, romanojn, poeziojn, +seriozajn studojn pri popolmoroj, historio, geografio, k. c. +Cxiu numero enhavas bibliografian parton, tutmondan kronikon +kaj tre interesan felietonon. + +Cxiu numero havas 48 pagxojn da plej bona teksto! + +Specimenoj estas senpage senditaj. Konkursoj estas organizitaj. + + +ONI ABONAS: + + Francujo.--Librejo HACHETTE KAJ Ko, 79, boulevard Saint-Germain + PARIS, unu numero 50 cent., jara abono Fr. 6 + Danujo.--ANDR.-FRED. HOST & SON, Bredgade, 35, KJOBENHAVN, + unu numero 50 ore, jara abono Kr. 4,50 + Germanujo kaj Auxstrujo-Hungarujo.--ESPERANTO-VERLAG MOLLER & + BOREL, Prinzenstr. 95, BERLIN, unu numero 45 pfen., + jara abono M. 5 + Granda Britujo kaj Kolonioj.--THE BRITISH ESPERANTO ASOCIO, + Museum station Building, 133-6, High Holborn, LONDON W. C., + unu numero 6 penc., jara abono S. 6 + Hispanujo.--J. ESPASA, 579, calle de las Cortes, BARCELONA, + jara abono P. 8 + Italujo.--R. GIUSTI, 53, Via Vittorio Emanuele, LIVORNO, unu + numero 50 cent., jara abono L. 7 + Rumanujo.--Libraria noua CAROL P. SEGAL, Calea Victoriei, 77, + BUCURESTI, unu numero 60 banoj, jara abono Leoj. 7 + Polujo.--M. ARCT, 53, Nowy Swiat, WARSZAWA, unu numero 25 + kopekoj, jara abono R. 2,80 + Unuigitaj Sxtatoj.--FLEMING H. REVELL COMPANY, 158, Fifth + Avenue, NEW-YORK, unu numero 10 cend, jara abono D. 1,40 + Svedujo kaj Finnlando.--P. AHLBERG, 27, Surbrunnsgatan, + STOCKHOLM, unu numero 50 ore, jara abono Kr. 4,50 + Por la landoj, kie ne estas abonejo, sin turni al la firmo + HACHETTE & Ko en PARIS; jara abono (por tiuj landoj) Fr. 7 + + +Oni akceptas pagon de l' abono nur per posxtmandato aux cxeko. + + + + +Kolekto de "La Revuo" + + +INSTRUA FAKO + + Grammaire complete d'Esperanto, de Camille AYMONIER, profesoro + cxe la liceo "Charlemagne". + La sola vere plena gramatiko, laux plej scienca kaj logika + plano. Gxi estas kaj estos la _modelo_ de l' gramatikoj. + Speciale tauxgas por _superaj kursoj_. Ecx nefrancoj havos + grandan utilon de gxia lernado. + Unu volumo in-16, 166-pagxa (brosxurita) Fr. 1,50 + Esperanta Sintakso, laux verkoj de D-o ZAMENHOF kaj aliaj auxtoroj. + En Esperanto verkita de Paul FRUICTIER. + Unu volumo in-16, 75-pagxa (brosxurita) Fr. 1,50 + Konkordanco de la vortoj de Ekzercaro. Ellaborita de Alfred + E. WACKRILL. + Unu volumo in-16, 95-pagxa (brosxurita) Fr. 1 > + Frazaro, en Esperanto, de H. de COPPET. + Unu volumo in-16 (en preparo) -- > > + +LITERATURA FAKO + + Angla lingvo sen profesoro, unuakta komedio de TRISTAN BERNARD, + tradukita de Gaston MOCH. + Unu volumo in-8, 44-pagxa (brosxurita) Fr. 1 > + Bukedo, artikoloj pri literaturaj kaj beletristikaj demandoj, + de Ch. LAMBERT. + Unu volumo in-8, 157-pagxa -- > > + Imenlago, novelo de Theodor STORM, tradukita el la germana + lingvo de Alfred BADER. + Unu volumo in-8, 33-pagxa (brosxurita) Fr. > 75 + La libro de l' Humorajxo, originale verkita de Paul de LENGYEL. + Unu volumo in-8, 194-pagxa Fr. 2,50 + La Faraono, romano de PRUS, tradukita el la pola lingvo de + D-o BEIN. + Unua volumo, in-8, 194-pagxa (brosxurita) Fr. 2 > + Dua volumo, in-8, 238-pagxa (brosxurita) -- 2 > + Tria volumo, in-8, 197-pagxa (brosxurita) -- 2 > + La Rompantoj, kvin monologoj kun ilustrajxoj. Originale verkitaj + de Frederiko PUJXULA-VALJES. + Unu volumo in-8, 40-pagxa (brosxurita) Fr. 1 > + Makbeto, dramo en 5 aktoj de SHAKESPEARE, tradukita de + Dr H. LAMBERT. + Unu volumo in-8, 125-pagxa -- > > + + + + +Teknika Kolekto + + + Anatomia vortaro (en latina, franca, angla kaj esperanta lingvoj) + verkita de la MEDICINA ESPERANTISTA GRUPO. + Unu volumo in-8 Fr. 1,50 + Komercaj leteroj, en Esperanto, kun vortareto kvarlingva, de + P. BERTHELOT kaj CH. LAMBERT. + Unu volumo in-16 Fr. > 50 + La Komerca Sekretario, de Ros. SUDRIA. + Unu volumo in-16 Fr. > 50 + Matematika terminaro kaj krestomatio, de R. BRICARD. + Unu volumo in-16 Fr. > 75 + Monadologio, de Leibniz, tradukis E. BOIRAC. + Unu volumo in-16 Fr. > 60 + Muzika Terminaro, de F. de Menil. + Unu volumo in-16 (en preparo) -- > > + Praktikaj komercaj leteroj (en esperanta kaj franca lingvoj) + de J. C. O'CONNOR, PH. DR. M. A., kaj D. P. HUGON. + Unu volumo in-16 Fr. > 90 + Provo de Marista Terminaro, verkita sub la direkto de M. ROLLET + de L'ISLE. + Unu volumo in-8 (bindita) Fr. 1,50 + Vocabulaire des mots speciaux a la philatelie avec modeles de + lettres (en Francais et Esperanto), par R. LEMAIRE. + Unu volumo in-8 Fr. > 40 + Vocabulaire technique et technologique Francais-Esperanto, + par Charles VERAX. + Unu volumo in-8 (bindita) Fr. 2,50 + + + + +1907 Tutmonda Jarlibro Esperantista + +ENHAVANTA LA + +Adresaron de D-ro ZAMENHOF + + +Tiu cxi jarlibro aperis dum la Kongreso. Gxi entenas: pli ol 20.000 +adresojn de Esperantistoj de l' tuta mondo, plenan sciigon pri la +propagandaj societoj, la gazetoj en Esperanto, k. t. p. + + Unu volumo, in-16, brosxurita 3 Fr. 50 + + +La aldono 1908 aperos en Julio. + + + + + + +End of Project Gutenberg's Ifigenio En Tauxrido, by Johann Wolfgang von Goethe + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK IFIGENIO EN TAUXRIDO *** + +***** This file should be named 22592.txt or 22592.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/2/5/9/22592/ + +Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online +Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |
