initial commit of ebook 22481HEADmain

46 files changed, 3477 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/22481-8.txt b/22481-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..8933ba1
--- /dev/null
+++ b/22481-8.txt
@@ -0,0 +1,1574 @@
+The Project Gutenberg EBook of Een Reis naar het Land van de Cacao en de
+Suiker, by Th. Dufau
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Een Reis naar het Land van de Cacao en de Suiker
+       De Aarde en haar Volken, 1908
+
+Author: Th. Dufau
+
+Release Date: August 31, 2007 [EBook #22481]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CACAO EN DE SUIKER ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+EEN REIS NAAR HET LAND VAN DE CACAO EN DE SUIKER.
+
+Een zending naar Barbados, Engelsch Guyana en Trinidad.
+
+Naar het Fransch van Th. Dufau.
+
+
+
+Door de Kamers van Landbouw te Guadeloupe was mij, in October 1901,
+opgedragen, in Barbados, Engelsch Guyana en Trinidad den economischen
+en industrieelen toestand dezer streken van nabij te bestudeeren. Dit
+geschiedde op aandringen der voornaamste planters en suikerfabrikanten,
+toen door de aanhoudende daling der suikerprijzen het bestaan der
+kolonie gevaar liep.
+
+Gedurende de jaren, die voor Martinique en Guadeloupe het voorspoedigst
+waren, d. w. z. tusschen 1860 en 1884, werd bijna niet anders dan
+suiker uitgevoerd.
+
+In die dagen bedroegen de inkomsten, die Guadeloupe aan den handel
+in suiker had te danken, jaarlijks gemiddeld 25 millioen francs,
+een aanzienlijke som, als men de betrekkelijk geringe oppervlakte van
+het bebouwde gebied en het kleine aantal inwoners in aanmerking neemt.
+
+Van 1884 af echter begonnen de prijzen, onder den invloed der nieuwe
+wetten, welke ten doel hadden de mededinging van Duitschland te weren,
+aanhoudend te dalen, en die toestand duurt nog onveranderd voort. In
+de laatste maanden van 1901 brachten 100 kilogram suiker, die vóór
+1884 60 of 70 francs zouden gekost hebben, niet meer op dan 30 tot
+32 francs. Die cijfers kenschetsen het geheele verloop der crisis,
+die de fransche kolonies in de Antillen ten val heeft gebracht,
+en men kan zich gemakkelijk voorstellen, dat zulk een geduchte
+prijsvermindering, binnen zoo korten tijd, verschrikkelijke gevolgen
+na zich moest sleepen. Leeningen uit de koloniale staatskas konden
+in dien treurigen toestand ook geen afdoende verbetering brengen;
+daar de gevraagde rente dikwijls tien percent bedroeg, en zoodoende
+de geboden hulp slechts een uitstel van executie beteekende.
+
+Daarbij kwamen andere rampen, waardoor de ongelukkige eilanden
+werden geteisterd. Wij behoeven slechts te herinneren aan de
+aardbeving te Guadeloupe in 1897, den cycloon van 1899, en een
+verschrikkelijken brand, die in 1900 bijna een derde van de hoofdstad
+in asch legde. Doch deze kleine eilanden bezitten veel levenskracht,
+zij laten den moed niet zakken, en ongetwijfeld zouden de inwoners,
+indien de suikercultuur nogmaals tot bloei geraakte, de gevolgen dezer
+rampen spoedig weder te boven zijn. De regeering beschouwt dan ook
+den landbouw als het punt, dat haar voornaamste zorg vereischt, en
+acht het van het hoogste belang, de beletselen uit den weg te ruimen,
+welke den uitvoer van een zoo belangrijk product belemmeren. Een
+ding is zeer opmerkelijk, dat de naburige engelsche koloniën, die
+zich eveneens op de suikercultuur hebben toegelegd, ondanks alle
+tegenheden hun productie niet verminderden. Moest men hieruit niet
+afleiden, dat zij de suiker goedkooper konden produceeren? Het feit
+scheen merkwaardig genoeg, om er de oorzaken van na te gaan.
+
+Wanneer met zekerheid kon worden uitgemaakt, door welke verbeteringen,
+'t zij op het veld, of in de fabriek, de handelaars en planters van
+Trinidad en Engelsch Guyana in staat waren den ongelijken strijd
+vol te houden, kon dit van groot nut zijn voor de bevolking van
+Guadeloupe. Dit was dus het doel mijner zending, en om mij het bereiken
+daarvan te vergemakkelijken, verschafte de regeering mij brieven van
+aanbeveling aan de engelsche overheidspersonen, welke mij van zeer
+veel dienst waren en in staat stelden, de economische en sociale
+toestanden der landen, welke ik bereisde, grondig te bestudeeren.
+
+De voorafgaande inleiding achtte ik noodig, om den lezer eenigszins
+van het doel mijner reis op de hoogte te stellen, en hem te doen
+begrijpen, waarom ik sommige punten meer uitvoerig dan andere behandel.
+
+Den 30sten December 1901 ging ik aan boord van het stoomschip
+_Roraima_, van de Quebec Steamship Company, een canadeesche
+maatschappij, die een geregelden dienst onderhoudt tusschen New-York
+en West-Indië, en wier booten Martinique en Guadeloupe geregeld
+aandoen. Deze stoombooten dienen voornamelijk voor goederenvervoer,
+maar hebben toch eenige zeer gemakkelijk ingerichte hutten ten
+gerieve van passagiers. Het kleine aantal reizigers werkt een vlugge
+bediening in de hand, en deze booten zijn dan ook zeer in trek bij
+de Amerikanen, voor wie een winteruitstapje naar de Antillen een
+modereis geworden is, zooals het gebruikelijke verblijf aan de Riviera
+voor den Parijzenaar. Thans kan ik mij helaas die aangename dagen op
+de _Roraima_ niet anders dan met een huivering van medelijden voor
+den geest roepen; want vier maanden nadat ik de reis deed, is deze
+boot vergaan bij de verschrikkelijke ramp der verwoesting van Saint
+Pierre. Den 31sten December voeren wij voorbij de ten ondergang
+gedoemde stad, die feestelijk het Oude- en Nieuwejaar vierde, en
+een vroolijken, schilderachtigen indruk maakte, al verrees op den
+achtergrond ook de geduchte Mont Pelée. Vandaar zetten wij koers naar
+Sint Lucia, een eiland, dat in taal en zeden fransch is gebleven,
+hoewel het reeds honderd jaren in het bezit van de Engelschen is. De
+stoomboot wierp het anker in de baai van Castries, een bijna gesloten
+haven, die door de Engelschen is versterkt. De heuvels in den omtrek
+zijn niet bebouwd; men ziet er slechts engelsche villa's, en verder
+kazernes en barakken. Sint Lucia is het middelpunt van Engelands
+verdediging ter zee in de Engelsche Antillen. Van dit eiland naar
+Barbados duurt de overtocht omtrent tien uren, en de zee is hier in
+den regel zeer onstuimig. Wij zijn in de streek der passaatwinden,
+die hier een groot deel van het jaar heerschende zijn.
+
+Den 2den Januari 1902 krijgen wij bij het aanbreken van den dag de
+vlakke kust van Barbados in het gezicht, het eerste eiland, waar ik
+eenigen tijd denk te vertoeven. Zoodra het anker is geworpen, gevoelt
+men reeds, dat men op engelschen bodem is. Aan beide zijden van de
+scheepstrap komt een politieagent staan, die de nummers afroept der
+booten, waarin de passagiers zich aan wal mogen begeven. Alles gaat
+dus zeer ordelijk toe. Die politieagenten worden bijna uitsluitend
+gekozen uit de inlandsche bevolking; maar zij doen, wat hun houding en
+voorkomen betreft, niet onder voor de agenten, die men in de straten
+van Londen ziet, en dragen bijna dezelfde uniform. Ze weten zich te
+doen gehoorzamen door een bevolking, die den eerbied der Engelschen
+voor de vertegenwoordigers der wet heeft overgenomen. In dit opzicht
+valt een vergelijking met de fransche koloniën niet ten gunste
+der laatste uit. Doch als onnadenkende en oppervlakkige reizigers
+het ongelukkig voorkomen der inlandsche soldaten te Martinique en
+Guadeloupe toeschrijven aan de minderwaardigheid van het ras, vergissen
+zij zich zeer, en om van het tegendeel overtuigd te worden, behoeft
+men slechts de manoeuvres bij te wonen der brandweer en politie, of
+de soldaten van een "West India regiment" op de parade te zien. De
+zwarten der Antillen kunnen tot uitstekende soldaten worden gevormd,
+en als onze koloniën daarin slecht zijn geslaagd, moet dit worden
+toegeschreven aan gemis aan behoorlijke opleiding. In plaats van
+soldaten te werven op goed geluk en zonder voorafgaand onderzoek,
+kiezen de Engelschen hun rekruten met het oog op hun lichamelijke
+gesteldheid, en laten hen door europeesche officieren terdege drillen
+in de kazerne, waar zij een bepaalden tijd moeten doorbrengen, en
+examens moeten afleggen, terwijl zij later een betrekkelijk hooge
+soldij ontvangen.
+
+Barbados is een belangrijk middelpunt voor het
+vrachtgoederenvervoer. De heer Paravicino, de vriendelijke consul van
+Italië en Oostenrijk-Hongarije, was zoo welwillend, mij hieromtrent
+uitvoerige inlichtingen te verschaffen. Hoewel de reede van Bridgetown
+open is, komen hier toch alle schepen voor anker, daar hier niet alleen
+door de naburige eilanden, maar door het geheele vasteland aanvraag
+wordt gedaan naar gelegenheden om vrachtgoederen te vervoeren. Barbados
+is als het ware een groot bureau van inlichtingen op dit gebied,
+en men moet den ondernemingsgeest der kooplieden bewonderen, die zoo
+uitstekend partij wisten te trekken van de geografische ligging van het
+eiland. Dit drukke verkeer geeft een levendig voorkomen aan de haven,
+die door haar dokken en werkplaatsen ruimschoots gelegenheid biedt om
+schepen te bewapenen, of te herstellen, als zij averij hebben beloopen.
+
+De eigenlijke stad telt, op een betrekkelijk geringe oppervlakte,
+twintigduizend inwoners; het totale cijfer der bevolking bedraagt
+echter zeer veel meer, als men de voorsteden mederekent, die zich
+naar alle zijden uitstrekken. Verscheiden fraaie gebouwen verdienen
+afzonderlijke vermelding, zooals dat van de "Barbados Life Insurance
+Society", de "Public Buildings", of het Gouvernementsgebouw, de
+"Colonial Bank", en vooral het prachtige Marine Hotel, dat omgeven
+is door uitgestrekte grasperken, en waar vreemdelingen, vooral
+Noord-Amerikanen, in grooten getale den winter komen doorbrengen. Van
+December tot April houdt hier de temperatuur het midden tusschen 20
+en 26 graden Celsius. De toeristen der Vereenigde Staten, die niet
+van koude winters houden, vinden in Barbados een ideaal klimaat, dat
+bijzonder gezond is. De bodem van het eiland, die uit koraalvormingen
+bestaat, is zeer droog.
+
+Nergens vindt men er die stilstaande poelen en moerassen, die zooveel
+voorkomen op de eilanden der golf van Mexico, en die malaria en koorts
+verwekken. Sedert de cholera in 1854 hier heeft gewoed, zijn ook alle
+voorzorgen om de volksgezondheid te bevorderen, zeer streng toegepast,
+en thans is de moeraskoorts bijna uit Barbados verdwenen.
+
+Misschien is aan deze gelukkige omstandigheden de aanhoudende toename
+der bevolking te wijten, waarvan de aanwas zoo groot is, dat hierdoor
+in tijden van hongersnood zeer bepaald gevaar zou zijn te duchten.
+
+Volgens de laatste opgaven, in 1900, telde het eiland 200 000 inwoners,
+op een oppervlakte van nog geen 60 000 hectaren. In dichtheid kan deze
+bevolking slechts wedijveren met enkele districten van Java, of sommige
+plaatsen in Saksen en Lancashire. Als men een rijtoer maakt langs de
+fraaie buitenwegen, of een tochtje per spoor doet van Bridgetown naar
+Bathsheba, krijgt men den indruk, alsof de groepjes huizen, die men
+overal verstrooid ziet, weldra allen met elkander zullen verbonden
+zijn en slechts één groot dorp zullen vormen. Het leven is er niet
+duur, daar een zeer liberaal stelsel van inkomende rechten allerlei
+waren, onverschillig uit welke streken zij worden aangevoerd, in het
+land toelaat, en bovendien de levensmiddelen zeer goedkoop zijn. De
+volksklasse voedt zich bijna uitsluitend met vruchten en wortelen
+(bananen, aardappelen, mangos) en visch. De "vliegende visch" wordt
+verbazend veel gegeten, en in ongeloofelijke massa's gevangen in
+de wateren, die het eiland omringen. In geval de vangst bijzonder
+voorspoedig is, wordt deze visch verkocht voor één of anderhalven
+stuiver het pond.
+
+Ondanks deze gunstige levensvoorwaarden is toch de dichtheid der
+bevolking oorzaak, dat velen van de mannen hun geluk in naburige
+kolonies gaan beproeven. Zij namen bijvoorbeeld in grooten getale
+deel aan den arbeid voor de doorgraving van het kanaal van Panama,
+waarbij hun werkkracht en volharding zeer werden op prijs gesteld.
+
+Hierdoor is de verhouding tusschen het aantal mannelijke en vrouwelijke
+bewoners zeer ongelijk; in 1896 waren er 101 000 vrouwen, tegen 81
+ 000 mannen. Sir Frederic Hodgson, de gouverneur van het eiland,
+zeide mij in een particuliere audiëntie, hoezeer deze quaestie der
+overbevolking hem van gewicht scheen. Het aantal vrouwen te doen
+verminderen, door ze naar andere koloniën en het buitenland te zenden,
+scheen hem het eenige middel om dit gevaar te bestrijden. Daarom
+ondersteunt hij ijverig de pogingen der verschillende vereenigingen,
+die zich ten doel hebben gesteld, de jonge meisjes en vrouwen van
+Barbados betrekkingen buitenslands te bezorgen. Zoo heeft de Victoria
+Emigration Society, die in de Vereenigde Staten haar agentschappen
+heeft, met vrucht voor dit doel gewerkt. De inwoners van Barbados
+koesteren echter een groote gehechtheid aan hun geboortegrond, en
+komen er dikwijls terug, als zij genoeg hebben overgespaard.
+
+Zij zijn allen zeer verkleefd aan de engelsche regeering, en stellen er
+prijs op, dat hun klein landje, als een schildwacht in den Atlantischen
+Oceaan gelegen, de eerste engelsche kolonie van de Nieuwe Wereld
+geweest is. In 1605 bracht de schoener "Olive Blossom" er de eerste
+emigranten, die het eiland in bezit namen voor Jacob I. Sedert is
+het altoos engelsch gebleven, heeft trouw zijn bijdragen in geld
+en manschappen geleverd voor al de oorlogen in de zee der Antillen,
+en zijn inwoners ondernamen als echte boekaniers krijgstochten tegen
+Martinique, Guadeloupe en Dominica. De bewoners noemen zich "little
+Englanders" en apen tot in het bespottelijke de gewoonten van het
+moederland na.
+
+Er zijn hier meer blanken, in verhouding tot het aantal zwarten en
+kleurlingen, dan in de andere koloniën der kleine Antillen. Hoewel
+vele families Barbados hebben verlaten, vooral na de crisis in de
+suikerproductie, wonen toch op het eiland nog meer dan 15 000 blanken,
+waaronder sommigen afstammen van de eerste kolonisten. Daar de Ieren
+hier bijzonder lastig waren, werd in 1644 een verbod uitgevaardigd,
+om iersche kolonisten op het eiland toe te laten. De engelsche taal
+is de eenige, die hier gesproken wordt, en alles draagt een door en
+door engelsch karakter.
+
+Dit is op zichzelf reeds eigenaardig in een werelddeel, waar
+zooveel volken en rassen zich hebben vermengd. Merkwaardig is ook
+de wijze, waarop de bewoners van den grond hebben weten partij te
+trekken. Terwijl Grande-Terre, een der twee eilanden, die Guadeloupe
+vormen, en waarvan de geologische formatie met die van Barbados
+overeenkomt, gedeeltelijk nog uit moerassen en wildernissen bestaat,
+waartusschen de schaarsche bevolking verspreid woont in ellendige
+hutten, is in de engelsche koloniën geen duim gronds onbebouwd
+gebleven. De maagdelijke wouden zijn verdwenen en het net van wegen,
+dat het geheele eiland overspant, vormt als het ware de lanen van
+een grooten tuin, midden in den Atlantischen Oceaan gelegen. Reeds
+in het begin der 18de eeuw was het eiland tot grooten bloei gekomen;
+zooals blijkt uit de beschrijving van een fransch geestelijke, Labat,
+die het in die dagen heeft bezocht en uitdrukkelijk gewaagt van de
+bijzondere bedrevenheid der inwoners in den landbouw.
+
+Van den beginne was de gunstige ligging van Barbados, dat het geheele
+jaar aan de passaatwinden is blootgesteld, van groot belang voor de
+suikercultuur. De plantages zijn er niet bijzonder uitgestrekt. In
+1900 waren er 440 fabrieken, waarvan een honderdtal door stoom worden
+gedreven, en slechts zeven bezittingen besloegen een uitgestrektheid
+van meer dan 300 hectaren. In den oogsttijd, tusschen Januari en April,
+is het geheele eiland als 't ware een gonzende bijenkorf. Overal ziet
+men de wieken draaien der windmolens, die de raderen der fabrieken in
+beweging brengen, en op de wegen de karren, beladen met suikerriet,
+die naar de fabriek trekken.
+
+Het riet, waarvan men de rijpende halmen ziet golven tot aan den
+horizon, moet snel worden gesneden, en het sap moet worden uitgeperst
+eer de gisting begint. Op al die uitgestrekte velden wordt hetzelfde
+werk verricht, en de doordringende geur van het sap hangt overal
+in de lucht. Elk jaar verzendt dit kleine eilandje meer dan 50 000
+reuzen vaten, die bijna 900 kilogram inhouden, ruwe suiker, die in
+de raffinaderijen van de Vereenigde Staten wordt gezuiverd, terwijl
+de afval een soort stroop oplevert, die veel aftrek vindt in Canada,
+en daar een voornaam bestanddeel der volksvoeding uitmaakt.
+
+Ik wijdde eenige dagen aan het bezoeken van meerdere plantages, waar
+ik inlichtingen ontving omtrent de verschillende wijzen van bouw
+en bemesting, welke afhangen van de gesteldheid van den grond. Het
+meerendeel van den veldarbeid wordt door daglooners verricht; soms
+wordt ook, volgens contract, de geheele plantage onderhouden door
+een enkel gezin, waarbij man, vrouw en kinderen allen medehelpen. Al
+blijft men de oude gewoonte getrouw, van ieder voor zich zijn eigendom
+te bebouwen en zich dus niet te vereenigen tot groote maatschappijen,
+die met verbeterd materiaal kunnen arbeiden, de cultuur wordt hier
+toch, al is het dan op kleine schaal, bedreven op een wijze, die
+voorbeeldig mag worden genoemd.
+
+Van de vruchtbaarheid van den bodem wordt zooveel doenlijk partij
+getrokken. Tusschen de rijen suikerrietstengels groeien maïs,
+aardappelen en andere groenten, die de talrijke veldarbeiders
+tot voedsel strekken. Men is ook zeer goed op de hoogte van de
+eigenschappen van den bodem, waarop iedere groente geteeld moet
+worden. Toen het engelsche gouvernement, dat de suikercultuur in zijn
+kolonies wenschte te steunen, tegenover de toenemende concurrentie
+der beetwortelsuiker, besloot te dien einde een speciaal departement
+van landbouw op te richten, plaatste het den zetel daarvan in
+Barbados. Aan het hoofd van dit "Imperial Department of Agriculture"
+staat Dr. Morris, een man, die door grondige studiën op dit gebied
+ten volle voor de hem opgedragen taak is berekend. In een onderhoud,
+dat ik met hem had, deelde de heer Morris mij mede, dat het doel der
+afdeeling was, in engelsch West-Indië en Guyana op alle denkbare
+wijzen de bevolking in kennis te stellen met de beste en nieuwste
+methoden van het land te bebouwen, de middelen te bestudeeren om de
+suikerfabricage weder tot bloei te brengen, en proeven te doen met
+andere landbouwproducten, welke nieuwe bronnen van welvaart voor de
+kolonie zouden kunnen openen. Om dit alles mogelijk te maken, heeft
+de engelsche regeering voor den tijd van tien jaren een jaarlijksche
+toelage van 500 000 frs. toegestaan, waarvan een gedeelte wordt
+besteed voor de inrichting te Barbados, doch het grootste deel
+wordt aangewend tot het verstrekken van subsidiën aan de andere
+kolonies, voor het oprichten van proeftuinen en laboratoria, en
+het praktisch onderwijs, dat niet alleen aan scholen, maar ook,
+op aanvraag der eigenaars, aan de arbeiders op hun particuliere
+bezittingen wordt verstrekt. Te dien einde reizen daartoe aangestelde
+"travelling instructors" naar de verschillende hoofdplaatsen,
+om daar op de plantages inlichting en onderricht te geven in
+planting, bemesting, het snijden van het riet, de bestrijding van
+schadelijke insecten en de behandeling van den oogst. Ook publiceert
+het departement gratis, of tegen een zeer lagen prijs, brochures,
+waarin kortelings de voornaamste punten worden uiteengezet. Tevens
+heeft ieder jaar een bijeenkomst plaats van de professoren, die aan
+de verschillende landbouwstations zijn verbonden. Ik woonde juist
+een dezer jaarlijksche congressen bij, waarbij de gouverneur zelf het
+voorzitterschap bekleedde. Onder de krachtige leiding van Dr. Morris,
+die bijgestaan wordt door bekwame medewerkers, gaan de engelsche
+kolonies een groote toekomst tegemoet, ondanks de slagen, waardoor
+ook hier de suikercultuur werd getroffen. Het "imperial department"
+zoekt het land te behoeden voor de schadelijke gevolgen eener al te
+eenzijdige cultuur. Caoutchoucplanten, zooals de _castillox elastîca_,
+en de _hevea_ worden hier thans gekweekt; de bereiding der cacao heeft
+verbetering ondergaan, men is een handel in fijne groenten en vruchten
+met de Vereenigde Staten begonnen en onlangs nog zijn met medewerking
+van de "British Cotton-growing association" belangrijke aanplantingen
+van katoenboomen ondernomen, waardoor Engeland het gevaar vermijdt,
+uitsluitend op Amerika te zijn aangewezen voor den aanvoer van katoen
+in de fabrieken van Lancashire.
+
+Ik ben overtuigd, dat de ijverige pogingen van Dr. Morris en zijn
+medewerkers, de professoren Bowell en Albuquerque, met gunstigen
+uitslag zullen worden bekroond. Een dergelijke inrichting zou ook te
+Martinique en Guadeloupe goede vruchten kunnen afwerpen. De Engelschen
+zijn gewoon hun ambtenaren een hoog salaris te betalen; veel hooger
+dan bij ons gebruik is.
+
+De gouverneur bijvoorbeeld heeft een inkomen van 75 000 frs, waarbij
+nog 10 000 frs worden gevoegd voor onkosten, de president van het
+gerechtshof ontvangt 37 500 frs; de attorney-general 25 000 frs, en ook
+de lagere ambtenaren ontvangen een hoog traktement, terwijl in Guyana
+en Trinidad dergelijke posten nog beter worden bezoldigd. Geen der
+engelsche koloniën in West-Indië bezit een instelling, die gelijk staat
+met onze koloniale bank. Voorschotten verstrekken op den oogst is hier
+geen gebruik, zooals in Martinique en Guadeloupe, en de planter, die in
+verlegenheid is, wordt licht de prooi van woekeraars. De zoogenaamde
+"Court of Chancery" belet echter, dat plantages geheel verloren gaan,
+wanneer hun eigenaars ze door geldgebrek niet kunnen laten onderhouden.
+
+Op nog andere wijzen geeft Barbados blijk van aanhoudend streven naar
+vermeerdering van welvaart. Sommige planters hebben zich, met de hulp
+van het imperial department, op de kweeking en verzending van vruchten
+toegelegd. Hierbij komt het natuurlijk aan op snel vervoer. Jamaica
+drijft een uitgebreiden handel met de Vereenigde Staten en zendt
+jaarlijks duizenden ladingen bananen, ananas, chinaasappelen en
+kokosnoten naar de amerikaansche havens. De reis van Jamaica duurt
+slechts van vier tot zes dagen; maar sedert de steeds verbeterde
+middelen tot het bewaren van een gelijkmatig koele temperatuur op
+de schepen, is de lengte der reis niet het grootste bezwaar. Alles
+wijst er op, dat de Antillen bestemd zijn, om de steden van Amerika
+van vruchten en groenten te voorzien. Jamaica en Cuba zijn begonnen,
+en de meer zuidelijk gelegen eilanden maken zich gereed, hun voorbeeld
+te volgen.
+
+De stoombootmaatschappij "the Royal Mail" heeft eenige harer booten
+voor dit doel beschikbaar gesteld. Voor onze koloniën is dit vraagstuk
+van groot belang. De beste soorten van bananen groeien in afgelegen,
+beschutte dalen, waar steeds een vochtige warmte heerscht. Vooral
+in Guadeloupe zijn groote, thans nog onbebouwde uitgestrektheden
+bij uitnemendheid geschikt voor deze cultuur. Het is werkelijk
+onnatuurlijk, dat de fransche koloniën in dit opzicht zouden moeten
+achterstaan bij een eiland als Barbados, waar geen enkel onbebouwd
+stuk grond meer gevonden wordt, en de vruchtbare aardlaag niet
+voldoende diepte heeft. Het is algemeen bekend, dat de vruchten,
+en vooral de bananen, der fransche Antillen veel beter zijn dan die
+van Jamaica, Cuba of Barbados. Doch daar deze eilanden de eersten
+waren, die vruchten naar het buitenland verzonden, verkeerde men
+in de meening, dat door hen noodzakelijk de beste soorten moesten
+worden gekweekt. Tien jaren geleden heeft de regeering van Martinique
+een zekere som besteed voor den aankoop van jonge banaanboomen uit
+de engelsche kolonies. De heer de Pompignan heeft in de "Revue des
+Cultures tropicales" medegedeeld, hoe de vruchten van die beroemde
+banaanboomen, die duur waren betaald, in geen enkel opzicht van de
+inheemsche bleken te verschillen.
+
+Ik bezocht Barbados meer dan drie jaren na het incident van Fachoda;
+maar men herinnert zich er nog levendig de ongerustheid, die onder
+de bevolking heerschte, toen in October 1898 verschillende engelsche
+oorlogsschepen op de reede lagen, waarvan de bemanning slechts wachtte
+op het sein om den aanval te beginnen. Hun doel zou in dat geval de
+verovering van Martinique en Guadeloupe zijn geweest. Het laatste
+eiland vooral hadden zij gemakkelijk kunnen nemen, daar het niet,
+zooals Martinique, in staat van verdediging is. De bevolking van
+Barbados hoopte zeer op een vredelievende overeenkomst tusschen de
+twee mogendheden. Men koesterde er jegens de Franschen volstrekt geen
+vijandige gezindheid, en de volksklasse voelt zich over 't algemeen
+één met de zwarten der andere kolonies, die tot een verschillende
+nationaliteit behooren. Zij weten, dat zij allen afstammen van
+Afrikanen, die door den slavenhandel naar de fransche, engelsche en
+spaansche kolonies der golf van Mexico zijn gevoerd.
+
+Uit een ethnografisch oogpunt beschouwd, maken in den geheelen
+Archipel (behalve op Cuba, Portorico en Trinidad) de zwarten het
+hoofdbestanddeel der bevolking uit.
+
+De heer Austen, de fransche consul te Bridgetown, vertelde mij,
+hoe gewillig en redelijk deze lieden zich steeds hadden gedragen,
+ook toen zij voortdurend hun loon zagen verminderen. Zij verdienen
+nu slechts 0.60 of 0.80 frs. per dag, en gaan toch trouw voort
+met arbeiden. Ik vernam niets dan goeds van de zwarte bevolking,
+die uiterst zacht en geduldig van aard schijnt, en tegenspoed met de
+grootste gelatenheid weet te dragen. Hun geliefkoosde uitspanning is,
+in groote troepen in de rivier te baden, of eigenaardige dansen uit
+te voeren, waarbij zij stilstaan, en alleen het bovenlijf bewegen.
+
+Mijn laatste bezoek in Bridgetown gold het proefstation van Dodds,
+aan het hoofd waarvan Prof. Bowell geplaatst is. Elk jaar wordt een
+rapport uitgebracht, en naar de hier verkregen uitkomsten wordt de
+cultuur op het geheele eiland geleid. Gedurende de twee dagen, die ik
+nog te Barbados doorbracht, werd ik aangestoken door de heerschende
+opgewondenheid over de "matches", die juist tusschen de afgevaardigden
+van verschillende koloniën zouden plaats hebben. Heel Bridgetown
+sprak van niets dan football, cricket, of polo. Die wedstrijden
+brengen veel bij tot de goede verstandhouding tusschen de koloniën,
+welker bewoners elkander anders allicht vreemd zouden blijven, en
+ook in dit opzicht was het te wenschen, dat tusschen Martinique en
+Guadeloupe een dergelijke verbinding bestond.
+
+Ik verliet Bridgetown den 25sten Januari 1902, om na een reis van twee
+dagen Engelsch Guyana te bereiken. Dat wij het vasteland naderden,
+bespeurden wij aan de kleur van het zeewater, dat, vooral bij de
+mondingen der rivieren, van blauw min of meer donker geel wordt. De
+groote stroomen, zooals de Demerara, Berbice, Essequibo en Corentijne,
+voeren verbazend veel slib mede, waardoor de bodem van den Oceaan
+steeds verandert, en als de stroomingen het niet beletten, worden
+er spoedig nieuwe eilanden gevormd. Het tegenwoordige geslacht heeft
+er verschillende zien ontstaan, in den mond van de Demerara, die nu
+reeds met bosch zijn bedekt en uitstekende brandstof leveren voor de
+ovens der fabrieken.
+
+Georgetown, de hoofdstad van Engelsch Guyana, heeft prachtige kaden,
+waar de grootste pakketbooten kunnen aanleggen, 't geen gemakkelijk
+is voor de passagiers en voordeelig voor den handel. Zoodra men
+eenigszins met het voorkomen der stad vertrouwd raakt, gevoelt men met
+een zeer belangrijke kolonie te doen te hebben, die geheel opgaat in
+de suikerproductie. Er zijn zeer veel handelshuizen, die meer dan in
+Barbados het karakter van algemeene stapelplaatsen dragen, daar zij
+van buitenaf alle mogelijke gebruiksartikelen ontvangen, en daarvoor
+suiker naar de Vereenigde Staten zenden. Deze huizen zijn aan de kade
+gelegen, zoodat het lossen en laden gemakkelijk gaat; de kantoren
+zijn meestal gevestigd in Water-Street, de hoofdstraat der handelswijk.
+
+Eer ik de stad zelf in oogenschouw nam, wilde ik den botanischen tuin,
+Vlissingen genaamd, gaan bezichtigen, die zeer beroemd is en vele
+bezoekers trekt. Een electrische tram bracht mij er binnen eenige
+minuten, en het was gelukkig nog vroeg, want later op den dag is de
+hitte ondragelijk.
+
+Deze plantentuin, even sierlijk van aanleg als het Parc Monceau
+te Parijs, doch vijftienmaal zoo groot, is werkelijk wonderlijk
+mooi. Onder de leiding van het beheer der Botanische tuinen te Kew
+worden hier uit de voornaamste botanische stations der engelsche
+koloniën de prachtigste heestergewassen en sierplanten verzameld,
+die heerlijk uitkomen onder den schitterenden tropischen hemel. Ik
+bewonderde een zeer fraaie collectie _ficus_, de _atalia_ van Brazilië,
+een der schoonste palmboomen, de indische _corypha_, waarvan sommige
+soorten (_umbraculifera_ en _elata_) de eigenaardigheid vertoonen,
+slechts eenmaal te bloeien, omstreeks hun 15de jaar; waarna zij
+sterven. Ook zag ik hier den _pandanus_, met zijn zonderlinge wortels,
+en de _cannonball tree_, waarvan de vrucht onder aan den stam groeit,
+en den vorm heeft van een kanonskogel. Door den tuin vloeien vele
+kanalen, waarin de Victoria Regia en lotussen bloeien. De Victoria
+Regia werd in vele rivieren van Guyana aangetroffen. Men heeft het
+zaad van de plant in lichte aarde gezaaid en toen het ontkiemd was,
+het plantje op den bodem der vijvers geplaatst, waar de stengels zich
+ontwikkelden, en weldra de bloem zich aan de oppervlakte vertoonde.
+
+Vijf en twintig jaren geleden was deze botanische tuin een uitgestrekt
+moeras. Men heeft groote moeilijkheden te overwinnen gehad, om
+het terrein geschikt te maken voor den aanleg. Al het water moest
+worden afgeleid, om de wortels der planten voor rotting te vrijwaren,
+en daar in het droge jaargetijde besproeiing noodig was, heeft men
+een stelsel van buizen aangelegd, waardoor het water uit het groote
+kanaal van Lahama over den geheelen tuin wordt verspreid. Dit kanaal
+van Lahama is vier meter breed, en drie meter diep, en dateert nog
+uit den tijd toen de Hollanders het land bezaten.
+
+De Engelschen hebben het verlengd en den water-toevoer geregeld door
+een perspomp.
+
+Het was niet alleen om het genoegen van een wandeling, dat ik het
+uitstapje naar den plantentuin had ondernomen. Ik wenschte ook twee
+proefplantages in oogenschouw te nemen, waarvan de eene gewijd was
+aan de "seedlings", het suikerriet, dat uit zaad was gekweekt, en
+de andere aan proeven van verschillende bemesting. De heeren Jenman
+en Harrison staan aan het hoofd van deze afdeeling, de een voor het
+landbouwkundig gedeelte, de ander voor het scheikundig onderzoek.
+
+Het zaad van het suikerriet werd langen tijd voor onvruchtbaar
+gehouden, en men gebruikte voor de voortplanting enkel stekken,
+die ontnomen werden aan den stengel zelf, of aan het allerbovenste
+gedeelte ervan. Aan deze laatste gaf men de voorkeur; zij bestaan
+gewoonlijk uit drie of vier knoppen. Ze worden in de vore gelegd en
+luchtig met aarde bedekt. Uit den knop ontwikkelt zich een stengeltje,
+waaruit de nieuwe plant gevormd wordt. Op deze wijze werden echter
+geen nieuwe variëteiten verkregen, en zelfs vertoonde zich neiging
+tot achteruitgang bij de oorspronkelijke soort. Door een toeval
+echter ontdekte de chemicus Drum, dat het zaad van suikerriet niet
+onvruchtbaar was. Hij zag, dat het op een plantage te Barbados in
+'t wild was opgeschoten; maar daar het bijna niet te onderscheiden
+was van het gras, waartusschen het groeide, was het half met het
+onkruid uitgewied. De heer Drum kweekte het afzonderlijk op, en
+hieruit ontstond een nieuwe soort. Een dergelijke ontdekking werd op
+Martinique gedaan, waar suikerriet op een ouden muur groeide. Daarna
+werden de proeven op Java en in de Antillen voortgezet; en thans bezit
+men hier honderden verschillende soorten van riet, uit zaad gekweekt,
+waaruit diegene worden gekozen, welke de grootste hoeveelheid suiker
+leveren en het meeste weerstandsvermogen hebben, om aan de eigenaars
+voor hun plantages te worden aanbevolen.
+
+In het begin, toen het bleek dat sommige der nieuwe soorten 80 en 100
+ 000 kilogram per hectare opleverden, terwijl de gewone opbrengst niet
+meer dan 40 of 50 000 kilogram bedroeg, haastten zich vele planters,
+om het gewone, zoogenaamde witte riet door de nieuwe variëteiten
+te vervangen. Dit witte riet, dat uit Otaheite afkomstig is, heeft
+het voordeel, dat het in deze streken volkomen is geacclimatiseerd
+en men op een vaste en geregelde opbrengst kan rekenen. Doch bij
+de seedlings, die genummerd zijn, om de verschillende soorten te
+onderscheiden, is de opbrengst, om dikwijls moeilijk te verklaren
+redenen, zeer afwisselend. De planters mogen dus deze soorten wel met
+veel omzichtigheid aanwenden, en zich voorloopig nog houden aan het
+witte riet, zoolang dit niet door ziekte wordt aangetast en gunstige
+uitkomsten oplevert.
+
+Men kan zich voorstellen van hoeveel gewicht deze proefnemingen zijn,
+en hoe daarvan voor de kolonie alles afhangt, als men bedenkt, dat
+vooral in Guyana de welvaart van het geheele land berust op den bloei
+der suikerindustrie. Men staat hier tegenover een oligarchie van
+planters, voor wie van de suiker alleen alle heil is te wachten. In
+het begin schenen de uitkomsten zeer bevredigend, maar nu in de laatste
+jaren door de concurrentie met de beetwortelsuiker de prijzen zoozeer
+zijn gedaald, kan ook Guyana zich slechts met moeite in dezen strijd
+staande houden. De productie blijft nog dezelfde, maar de waarde is
+met een derde verminderd. De grootste plantages, die het minst met
+schulden waren bezwaard, hebben de kleinere verzwolgen. Voor twintig
+jaar werden honderdduizend ton suiker geleverd door honderdvijftig
+fabrieken; thans bestaat nog slechts een vijftigtal, die natuurlijk
+elk veel meer produceeren dan voorheen.
+
+Men heeft groote sommen besteed aan de verbetering der werktuigen, en
+de administratiekosten zooveel doenlijk beperkt. Het was onvermijdelijk
+noodzakelijk, dat de suiker goedkooper werd geleverd; en toch zouden al
+deze maatregelen nog weinig hebben gebaat, als Guyana niet zoo gelukkig
+was een arbeidend personeel te bezitten, dat zich wist te schikken naar
+de bijzondere voorwaarden, welke deze strijd om het bestaan medebracht.
+
+Alle planters en fabrikanten, die ik ontmoette, waren het erover eens,
+dat Guyana alleen heeft kunnen weerstand bieden aan de moeilijkheden,
+waarmede het had te kampen, door zijn landbouwstations, waar het
+werk wordt verricht door Hindoes, die reeds sedert 1838 naar deze
+streken worden gezonden. Toen de slavernij was afgeschaft en de thans
+vrijgelaten Afrikanen het werk hadden gestaakt, was het volstrekt
+noodig, nieuwe krachten voor den veldarbeid te winnen. Door emigratie
+werd hierin voorzien. De regeering heeft in Indië een afzonderlijke
+afdeeling voor dezen dienst, aan welks hoofd een ambtenaar staat,
+die 50 000 frs. salaris ontvangt. Het doel is, de kolonie jonge,
+krachtige arbeiders te bezorgen, die zich van jongs af aan den
+landbouw hebben gewijd. Meer dan 200 000 Hindoes zijn op deze
+wijze naar de koloniën getransporteerd, en bij de laatste telling
+vormden de Hindoes ongeveer twee derde van de bevolking van 300 000
+inwoners. Zij leven afgezonderd en behouden hun kleederdracht, zeden
+en godsdienst. Georgetown bezit zelfs een moskee voor de emigranten,
+die den mohammedaanschen godsdienst belijden. De engelsche regeering,
+wier motto is: "Verdeel en heersch", weet zeer goed met al die
+verschillende rassen om te gaan. De Hindoes worden beschermd door
+wetten, die door de plaatselijke overheid worden uitgevaardigd en
+waarbij de arbeidsvoorwaarden worden geregeld, en de arbeider wordt
+beschermd tegen slechte behandeling door zijn meester.
+
+De Hindoe-arbeiders werken tegen een dagloon, of krijgen een
+bepaalde taak om af te doen, welke een man in ongeveer zeven uren
+kan verrichten, doch sedert de daling der suikerprijzen is deze
+taak zoozeer uitgebreid, dat de arbeiders haar dikwijls in twee
+of drie dagen moeten volvoeren. Het staat den Hindoe niet vrij,
+de hem opgelegde taak te weigeren, en te eischen dat hij een vast
+dagloon ontvangt; hij kan zich alleen voor de rechtbank in zijn
+district beklagen, wanneer hij oordeelt dat hij onrechtvaardig wordt
+behandeld. De rechter beslist dan, na de voorlichting van bevoegde
+deskundigen te hebben ingewonnen.
+
+De Hindoes worden gehuisvest in groote houten gebouwen, die in
+genummerde vertrekjes zijn ingedeeld. Vroeger liet men weinig vrouwen
+overkomen; doch thans eischt de regeering, dat het aantal vrouwen, die
+worden medegezonden, ongeveer dertig percent bedraagt. Dicht bij de
+fabrieken en plantages liggen de hospitalen, en als de geneeskundige
+inspecteur vindt, dat een zieke niet voldoende wordt verzorgd, kan
+hij den patiënt naar het ziekenhuis laten overbrengen, waar zijn
+meester 1.25 frs per dag voor hem moet betalen. De heer Alexander,
+die aan het hoofd der "Immigration Service" staat, deelde mij als een
+treffend voorbeeld van goedhartigheid onder deze lieden mede, dat
+kinderen van Hindoes, die hun ouders verloren, nooit ten laste van
+het bestuur kwamen, daar de buren, 't zij getrouwde of ongetrouwde,
+zich steeds vrijwillig aanboden om de weezen groot te brengen. Te
+Guyana mogen landverhuizers, die nog tot werken in staat zijn,
+na tien jaren naar hun vaderland terugkeeren, wanneer zij een stuk
+kunnen overleggen om te bewijzen, dat zij zoolang hebben gearbeid als
+hun contract voorschreef, of als uit de boeken der plantage blijkt,
+dat zij reeds in het geheel 350 dollars salaris hebben ontvangen. Zij
+moeten zelf gedeeltelijk de terugreis bekostigen; doch als zij in
+de kolonie willen blijven, ontvangen zij gratis een stuk grond,
+of een belooning van 125 frs. In financieel opzicht is deze aanvoer
+van vreemde werkkrachten uitstekend georganiseerd. Het plaatselijk
+bestuur zorgt voor het werven, den overtocht, en de plaatsing der
+Hindoe-arbeiders. De planters betalen een belasting naar hun eigendom
+(acreage tax) en bijdragen, die om de vijf jaren worden gestort.
+
+In Guyana zijn de zwarten betrekkelijk gering in aantal en over een
+groote oppervlakte verspreid. Sedert de loonen begonnen te dalen,
+hebben zij werk gezocht in de mijnen, dat beter betaald wordt. Doch
+al zijn de zwarten minder aan tucht en orde gewend dan de Hindoes,
+zij zijn beter geschikt voor arbeid, waartoe veel lichaamskracht en
+volharding wordt vereischt. Zonder de hulp van afrikaansche arbeiders
+zouden de expedities naar de onbekende streken van Guyana, en om goud
+te ontdekken, niet kunnen worden ondernomen. De voornaamste verdediger
+van de rechten der zwarte bevolking is de Reverend H. J. Shuley,
+het hoofd der radikale partij, die het blad "the People" heeft
+opgericht. Deze geestelijke bezit grooten invloed, en woonde tijdens
+mijn bezoek te New-Amsterdam.
+
+De hollandsche wet wordt hier nog in sommige gevallen toegepast;
+maar in strafzaken heerscht de engelsche wet, die zeer streng is. De
+gevangenis te Georgetown is een merkwaardig gebouw, dat nog dagteekent
+uit den hollandschen tijd, en met zijn zware muren op een versterkte
+vesting gelijkt. Ik zag er een menigte Hindoes, waarvan sommigen tot
+"hard labour" waren veroordeeld, een arbeid, die òf op de openbare
+wegen, òf binnen de muren der gevangenis wordt verricht. Deze
+strafoefening heeft haar practische zijde, wanneer men de gevangenen
+werk laat doen, dat de kolonie voordeel aanbrengt en te zwaar is om
+er gemakkelijk arbeidskrachten voor te vinden, maar het is treurig,
+dat men dikwijls de schuldigen zich geheel nutteloos laat afbeulen,
+zooals bijvoorbeeld bij een straf, die "the crank" genoemd wordt,
+en waarbij de gevangene in zijn cel een handvat heeft te draaien,
+dat nergens toe dient, en alleen na een bepaald aantal malen te zijn
+rondgedraaid, een bel in beweging brengt, om aan te toonen, dat de
+opgelegde taak volbracht is. In het hospitaal der gevangenis zag ik een
+tiental galeiboeven, die uit Cayenne waren ontsnapt. De formaliteiten
+voor hun uitlevering zijn zeer lastig en gecompliceerd, en de engelsche
+autoriteiten beklagen zich dan ook dikwijls over de moeilijkheden,
+waarin zij gewikkeld worden door de nabijheid der fransche galeien,
+daar het onderhoud der ontsnapte misdadigers te hunnen laste komt.
+
+Aan politiek doet men hier weinig, doch wel wordt een heftige strijd
+gevoerd over de vraag, of de kolonie zich enkel aan de suikerindustrie
+moet blijven wijden, of nieuwe cultures beproeven. Daar ik hieromtrent
+gaarne nader wilde worden ingelicht, nam ik met genoegen het aanbod
+van den heer Barclay aan, om zijn cacao-plantage te gaan bezichtigen,
+die veertig mijlen van Georgetown aan de oevers van de Demerara was
+gelegen. Het was een bosch van cacaoboomen, dat zich uitstrekte over
+een oppervlakte van meer dan zestig hectaren, een oase van groen in
+deze eenzaamheid. De ondernemende Engelschman had er een som van 300
+ 000 frs aan ten koste gelegd. De heer Barclay vertelde mij, terwijl
+hij mij rondleidde, dat hij vroeger aan het hoofd van een suikerfabriek
+had gestaan, maar begreep, dat hiervan voor de toekomst geen heil meer
+was te verwachten. Hij had zeer goed ontwikkelde cacaoboomen gezien op
+verlaten "settlements", die eertijds aan Hollanders hadden behoord,
+aan de oevers van de Demerara en Essequebo, en besloot deze opnieuw
+te cultiveeren. De beide eerste jaren moesten worden besteed aan het
+vellen van bosch en de droogmaking van den bodem. Dit laatste werd
+zeer vergemakkelijkt door de kanalen, die nog uit den hollandschen tijd
+waren overgebleven, en die enkel moesten gezuiverd en met elkander in
+verbinding gesteld. Dit alles kostte veel geld, en men voorspelde den
+heer Barclay weinig goeds van zijn onderneming. Thans echter, na twaalf
+jaren van volhardenden arbeid, kon hij met voldoening op zijn werk
+terugzien. De jaarlijksche opbrengst bedroeg 30 000 kilogram cacao,
+hetgeen ongeveer 50 000 frs vertegenwoordigde, en daar de cacaoboomen,
+op vier meter afstand van elkander geplaatst, de tusschenruimten
+geheel met hun schaduw bedekken, groeit hier geen onkruid, wat de
+groote kosten van het aanhoudende wieden bespaart. Het is dus bewezen,
+dat de oevers der rivieren van Guyana wel degelijk geschikt zijn voor
+de cacaocultuur, en het is te hopen dat het voorbeeld van den heer
+Barclay navolging zal vinden.
+
+De onderzoekingstochten in het onbekende gedeelte van Guyana worden
+door allerlei oorzaken zeer bemoeilijkt. De loop der rivieren,
+vooral van de Mazaruni, wordt telkens afgebroken door watervallen;
+die van Kaieteur wordt zelfs vergeleken bij den Niagara. Op enkele
+groepen hutten na, die op grooten afstand van elkander zijn gelegen
+en door zendelingen of goudzoekers worden bewoond, is de streek
+geheel verlaten.
+
+Sedert de ontdekkingsreizen van Dr. Crevaux, Henri Coudreau,
+Brown, en de heeren Quelch en Connell, weet men, dat zich in
+deze streken verschillende Indianenstammen ophouden, die leven
+van de jacht. Vroeger begaven zij zich wel naar de kustplaatsen,
+om ruilhandel te drijven. Thans moet men ze veel verder zoeken;
+zij slaan bij voorkeur hun kampen op in de buurt der plaatsen,
+waar de reizigers langs den oever der rivier moeten trekken, om de
+watervallen te vermijden. Al deze stammen komen overeen met de Galibis
+en de Caraïben, die op de Antillen worden aangetroffen.
+
+Het achterland van Guyana is eerst bekend geworden toen er goud werd
+ontdekt. Het kostbare metaal wordt aangetroffen in het alluviale
+bezinksel der rivieren, vooral in sommige kreken van de Mazaruni,
+op een afstand van drie of vier weken reizens van de kust. De
+eerste onderzoekingen hebben weinig opgeleverd. Doch men heeft op
+verschillende plaatsen kwartsachtige aders ontdekt, en al is voor
+de bewerking van het erts kostbaar materiaal benoodigd, de duitsche
+kapitalisten, die met dit doel syndicaten hebben gevormd, schijnen
+gunstige verwachtingen van de zaak te koesteren. De ingenieur, die mij
+dit alles mededeelde, vertelde althans, dat zij reeds 150 000 £ hadden
+besteed aan voorbereidende werkzaamheden en aankoop van materiaal. Men
+was juist tentijde van mijn bezoek ook zeer vervuld van de ontdekking
+van diamantmijnen, en had een deskundige in Z.-Afrika geraadpleegd, om
+de waarde der gevonden diamanten te beoordeelen. Later vernam ik, dat
+deze ontdekking toch niet aan de verwachtingen had beantwoord, omdat
+de diamanten, ofschoon zuiver, klein, en dus van betrekkelijk geringe
+waarde waren. Het mijnwezen is hier goed geregeld door strenge wetten,
+die noodzakelijk zijn bij het toezicht over uitgestrektheden gronds,
+waarin geen gebaande wegen bestaan. Een dergelijke regeling wordt bij
+de bosch-concessies toegepast. Deze worden voornamelijk aangevraagd
+voor het zoeken naar de balata, een boom, die caoutchouc levert, en
+die wel niet zoo gezocht is als de braziliaansche hevea of de castilloa
+van Midden-Amerika, maar die veel opbrengt, en daardoor rijke winsten
+afwerpt, als de bosschen niet te ver van een rivier zijn verwijderd.
+
+De expedities worden gewoonlijk georganiseerd door kooplieden uit
+Georgetown, die op gemeenschappelijke kosten een boot uitrusten, waarin
+werktuigen en mondvoorraad voor meerdere maanden worden geborgen. De
+onderneming is altijd zeer gewaagd en onzeker. De bemanning der booten
+bestaat uit eenige Indianen, die met de bochten en watervallen der
+rivier vertrouwd zijn, en een troep zwarten en kleurlingen onder een
+flinken "foreman," van wien grootendeels het welslagen der onderneming
+afhangt. Hij moet beslissen over de keuze van de geschikte plek, en
+ontvangt percenten van ieder pond caoutchouc, dat hij naar de kust
+vervoert. De werklieden krijgen behalve den kost, 0.50 fr. tot 1 franc
+per dag. Aan allerlei gevaren is zulk een expeditie blootgesteld en
+dikwijls worden in maanden geen berichten omtrent haar vernomen; of
+de aanvoerders komen terug, om hulp te vragen, welke hun volgens de
+engelsche wet niet mag worden geweigerd, daar dit gelijk zou staan
+met doodslag.
+
+Ten tijde der slavernij ontvluchtten dikwijls negers uit de plantages
+en hielden zich in de bosschen schuil. Te Guyana hebben deze
+"boschnegers" zich in groepen vereenigd en leven in kleine dorpen
+in het woud. Zij sterven echter langzamerhand uit door ziekten,
+als melaatschheid, elephantiasis, en pokken. Ook de blanke bevolking
+is aan het afnemen, sedert met de suiker geen groote fortuinen meer
+zijn te winnen. De enkele blanken, die zich thans nog in Guyana komen
+vestigen, zijn meest Schotten, die veel weerstandsvermogen hebben,
+en dikwijls betrekkingen als opzichters krijgen. In een zoo vochtig en
+warm klimaat, waar moeraskoorts heerscht, moeten blanken langzamerhand
+bezwijken, en als dit in een groote stad als Georgetown nog niet
+merkbaar is, heeft men dit te danken aan de voortreffelijke zorg,
+die hier wordt gewijd aan de volksgezondheid. Alle woningen zijn
+op palen gebouwd, daar de grond overal moerassig is. Het grootste
+gedeelte toch der kust van Guyana ligt lager dan de zee, en het is
+niet te verwonderen dat de Hollanders hier onmiddellijk na hun komst
+dezelfde maatregelen aanwendden, die zij gewoon waren in hun eigen
+land in praktijk te brengen, daar hun eigen kusten geheel dezelfde
+eigenaardigheden vertoonden als die van Guyana. Zij groeven een menigte
+kanalen om het water af te leiden, en beschermden de kust door dijken,
+sluizen en zeeweringen, welke de Engelschen, die hen in 1815 opvolgden,
+slechts behoefden uit te breiden en in stand te houden. Daar voor dit
+alles echter groote kapitalen werden vereischt, is het te begrijpen
+dat in Guyana de grond weinig is verbrokkeld, en groote grondeigenaren
+of maatschappijen er de bezitters van zijn. Kleine plantages, zooals
+in Trinidad, treft men hier niet aan.
+
+De overgroote vochtigheid is niet het eenige bezwaar, waarmede de
+landbouw hier heeft te kampen. Wanneer in het droge jaargetijde alle
+vocht verdampt, wordt de aarde hard, en splijt. Het door de rivieren
+aangevoerde slib wordt dan ondoordringbaar, en het is volstrekt noodig,
+den bodem te besproeien. Een Engelschman, W. Russell, bijgenaamd "the
+sugar king", die hier uitgestrekte bezittingen heeft, vond een zeer
+vernuftig stelsel van besproeiing uit. Hij had opgemerkt, dat in een
+laag gelegen gedeelte van het binnenland, gedurende het natte seizoen,
+steeds een soort van reusachtige poel ontstond, die dikwijls dreigde,
+de kuststreek te overstroomen. Na een kostbaar onderzoek bleek het, dat
+men dit water kon gebruiken, om in het droge jaargetij de de kuststreek
+te besproeien. Het zeer belangrijke werk werd ondernomen, en thans
+bestaan op de meeste plantages twee soorten van kanalen; de eene dienen
+voor den waterafvoer; de andere, die naar verkiezing kunnen worden
+gevuld of geledigd, voor de besproeiing. Deze besproeiingskanalen
+zijn door zijtakken die door de velden loopen, verbonden. Ik heb zelf
+gezien, hoe binnen enkele minuten een oppervlakte van meerdere hectaren
+onder water werd gezet. Door deze gemakkelijke besproeiing bekleedt
+Guyana voor de suikerproductie steeds de voornaamste plaats, temeer
+daar de kanalen tevens als verkeerswegen dienen voor het vervoer van
+den oogst en den aanvoer van meststoffen.
+
+Een groot deel der bevolking van Guyana, die 300 000 zielen
+telt, bevindt zich in Georgetown, een stad van meer dan 60 000
+inwoners. Berbice of Nieuw-Amsterdam is een kleine, stille stad,
+die nog een hollandsch voorkomen heeft.
+
+Ik was langer in Guyana gebleven, dan oorspronkelijk mijn bedoeling was
+geweest. Met het oog op mijn verblijf in Trinidad, en vreezende dat de
+eerste regens van het winterseizoen mij misschien zouden overvallen,
+eer ik mijn zending geheel zou hebben voleindigd, maakte ik gebruik
+van de gelegenheid, die mij geboden werd, toen de _Ocamo_, een der
+stoombooten van de lijn Pickford and Black, Georgetown passeerde,
+om mij aan boord van dit schip naar Trinidad te begeven, daar ik wist
+dat met deze lijn weinig passagiers reisden en de bediening aan boord
+uitstekend was. Twee dagen na ons vertrek uit Georgetown wierp de
+_Ocamo_ het anker in de baai van Paria, tegenover Port d'Espagne. Wij
+lagen vrij ver van de kust, zoodat ik twintig minuten in een kano
+moest worden geroeid, eer ik aan wal stapte. Te Port d'Espagne kreeg
+ik dadelijk na mijn aankomst reeds een gevoel alsof ik mij in Frankrijk
+en onder Franschen bevond.
+
+Te Barbados woonden zeer weinige van mijn landgenooten, en in
+Georgetown scheen het wel, als of men geen andere Franschen kende, dan
+de uit Cayenne ontsnapte galeiboeven; maar hier behoefde ik slechts
+een kleine wandeling te doen, om mij dadelijk thuis te gevoelen. Aan
+de welwillendheid der fransche families, die ik hier leerde kennen,
+had ik, ook met het oog op de taak waarvoor ik hier gekomen was, veel
+te danken. De heer Honoré de Verneuil, lid van het wetgevend bestuur,
+die sedert mijn bezoek helaas is overleden, bewees mij al de hulp,
+die ik noodig had, en ik werd niet moede, hem op onze uitstapjes
+voortdurend om inlichtingen te vragen, die hij mij bereidwillig
+verstrekte, daar hij reeds veertig jaren te Trinidad had gewoond,
+de ontwikkeling van het eiland van nabij had gadegeslagen, en van
+zijn bevindingen nauwkeurig aanteekening had gehouden.
+
+In sommige gedeelten van de stad wordt meer fransch of spaansch,
+dan engelsch gesproken. Toen het eiland den 31sten Juli 1498 door
+Christoffel Columbus werd ontdekt, woonden hier slechts enkele
+Indianenstammen, welke overeenkwamen met de Galibis van het vasteland,
+en waarvan de machtigste bekend waren onder den naam van Arouaken
+en Chaimas. Zij deelden het lot, dat al de oorspronkelijke bewoners
+der naburige eilanden wachtte. Alleen de sporen van hunne namen zijn
+nog hier en daar bewaard, op plaatsen waar zij vroeger hun kampen
+opsloegen, zooals Aricagua-Arouca, en Chacachacare. Columbus moet
+het eiland Trinidad hebben genoemd naar de Heilige Drievuldigheid,
+wegens het drietal bergtoppen, dat hij aan den horizon zag en die
+nu den naam van de drie Zusters dragen. Eerst tachtig jaren na
+dit bezoek van Columbus vestigden zich de eerste Spanjaarden op het
+eiland. Tegen het einde der zestiende eeuw bouwden zij er eenige dorpen
+en de hoofdstad San José de Oruna, die thans nog St. Jozef heet. Deze
+stad heeft een aanval moeten weerstand bieden van den beroemden Sir
+Walter Raleigh, die was uitgetogen om het goudland te ontdekken, het
+El Dorado van alle conquistadores. In 1780 vestigde zich de eerste
+Franschman in Trinidad. Dit was een zekere heer de Saint-Laurent,
+die zoo getroffen was door de schoonheid van het eiland, dat hij
+verschillende zijner landgenooten overhaalde, zijn voorbeeld te
+volgen. Dit was het begin onzer kolonisatie, en het aantal emigranten
+vermeerderde natuurlijk steeds gedurende de woelingen der fransche
+revolutie. De eerste plantages werden door Franschen opgericht,
+en onder het wijze bestuur van den toenmaligen gouverneur Chacon
+begon de kolonie reeds tot grooten bloei te geraken, toen in 1797 een
+engelsche expeditie, onder aanvoering van Sir Ralph Abercromby, zich
+onder een ongegrond voorwendsel van het eiland meester maakte, dat geen
+verdedigingsmiddelen bezat en zich weerloos moest overgeven. Sedert
+dien tijd is Trinidad onder de engelsche heerschappij gebleven.
+
+Onder de soldaten en matrozen van Abercromby bevonden zich ook
+enkele fransche uitgewekenen, wier afstammelingen nog thans in
+de kolonie verblijf houden. Bij de eerste volkstelling, in 1783,
+toen San Domingo, Guadeloupe en Martinique reeds een groot aantal
+inwoners bezaten, bestond de bevolking van Trinidad slechts uit 2763
+bewoners, waaronder 126 blanken. In 1805 was dat aantal tot 25 000
+gestegen, daar thans de eerste suikerfabrieken waren opgericht en
+zwarte werklieden werden geïmporteerd, uit Afrika, of de naburige
+koloniën. In de volgende jaren steeg de bevolking langzaam, tot zij
+in 1851 70 000 bedroeg, waaronder een klein aantal blanken, meestal
+Franschen en Spanjaarden. Na de afschaffing der slavernij schijnt
+het land een poos te zijn achteruitgegaan. De in vrijheid gestelde
+slaven wilden niet langer voortgaan voor anderen het land te bebouwen,
+en begonnen zich voor eigen rekening met veeteelt en handel bezig te
+houden. Na vergeefsche pogingen om hun werk door Chineezen te laten
+verrichten, volgde men het voorbeeld van Engelsch Guyana, dat reeds
+de hulp van indische koelies had ingeroepen.
+
+Van toen af brak een tijdperk van grooten voorspoed aan voor
+Trinidad. Nieuwe wegen werden aangelegd, en weldra waren de
+hoofdplaatsen door een spoorweglijn verbonden. Deze lijn loopt van Port
+d'Espagne naar San Fernando, met zijlijnen naar Arima, Sangre-Grande,
+Princess Town, en het dal van Caparo. Het is opmerkelijk, dat al de
+groote steden in de westelijke helft van het eiland zijn gelegen. De
+andere zijde, die naar den Oceaan is gekeerd, is betrekkelijk weinig
+bevolkt, hoewel het klimaat daar veel gematigder is.
+
+In 1891 telde het eiland reeds 200 000 inwoners, en thans is dat
+aantal tot 280 000 gestegen, waarvan een derde Hindoes zijn. De
+toenemende welvaart van het land maakte allerlei belangrijke
+ondernemingen mogelijk. Port d'Espagne, dat in het begin der 19de
+eeuw een armoedig dorpje was, heeft thans 40 000 inwoners, tramways,
+electrisch licht, en uitstekend drinkwater. De haven is vergroot en
+bezit een kolenstapelplaats, welke wedijvert met die van St. Lucia,
+terwijl er sprake van is een reusachtige pier te laten aanleggen,
+om ook de grootste schepen gemakkelijk hier te laten lossen.
+
+Daar de kolonisten van Trinidad steeds meer terrein zoeken in het
+binnenland voor de aanplanting van cacaoboomen, zullen ook daar de
+wegen worden uitgebreid, en men zal zoodoende steeds verder doordringen
+in de boschrijke streken van Montserrat en Arima, waar de cacaocultuur
+reeds prachtige resultaten heeft opgeleverd.
+
+De suikerproductie is langen tijd de eenige bron geweest van
+Trinidad's welvaart. Ondanks de daling der prijzen is deze ook hier
+niet verminderd doch, evengoed als in Guyana, op dezelfde hoogte
+gebleven, ofschoon met aanzienlijk verlies. Gelukkig werkt echter de
+uitbreiding der cacaocultuur mede, om dit te vergoeden. In de periode
+van 1875 tot 1895 bedroeg de som, die voor uitgevoerde suiker werd
+ontvangen, ongeveer 20 millioen francs minder dan in het twintigtal
+jaren dat hieraan voorafging, terwijl juist de opbrengst der cacao
+met 30 millioen francs vermeerderd is. Het verbruik van dit laatste
+artikel neemt gedurig toe, en het verschil wordt steeds grooter.
+
+Men kan thans Trinidad niet bezoeken, zonder zijn aandacht te wijden
+aan de kostbare plant, die zulke groote winsten afwerpt.
+
+De cacaoboom is in Trinidad ingevoerd omtrent 1785, door Spanjaarden
+uit Venezuela. Daar de wind de grootste vijand is der jonge boomen,
+draagt men zorg deze te planten tusschen andere, die snel groeien
+en veel weerstandsvermogen bezitten. De boom, die gekozen wordt om
+deze beschermende rol te vervullen, (men noemt hem _madre del cacao_)
+is de _erythrina_. Deze verliest in Maart en April grootendeels hare
+bladeren en prijkt dan met heerlijke bloesems, zoodat men overal in de
+streken, waar de cacaoplantingen zijn aangelegd, de heuvels en dalen
+bedekt ziet met groene bosschen, waar heerlijk geurende oranjeroode
+bloesems den grond met een tapijt van bloembladeren bedekken. Tegen
+het midden van de vorige eeuw werden jaarlijks 2 millioen kilogram
+cacao uitgevoerd. Sedert is dat getal geregeld blijven stijgen, en
+in 1900 klom het cijfer tot 15 785 000 kilogram, welke een waarde
+van 25 millioen francs vertegenwoordigen.
+
+Daar ik gaarne zulk een plantage van nabij wilde in oogenschouw
+nemen, nam ik met veel genoegen de uitnoodiging aan van den heer
+Agostini, om eenige dagen bij hem te komen doorbrengen op zijn
+bezittingen te Montserrat. De groote plantages van Trinidad ontstaan
+meestal door den aankoop en de vereeniging tot een groot geheel van
+kleinere eigendommen, door grondbezitters die over genoeg kapitaal
+kunnen beschikken om op die wijze hun gemeenschappelijke belangen te
+bevorderen. De Gordons, Centenos, Agostini's en andere rijke planters
+van Trinidad kunnen zoodoende duizenden en duizenden zakken cacao
+naar de haven van Port d'Espagne zenden.
+
+Als de cacaoboom vijf of zes jaar is, en zijn takken hun vollen wasdom
+hebben bereikt, geeft hij voldoende schaduw om den groei van onkruid te
+beletten, zoodat de bosschen verder geen ander onderhoud behoeven dan
+het snoeien, het plukken en de behandeling van den oogst medebrengt.
+
+Bemesting is niet noodig in dit gelukkige land, waar de bodem
+onuitputtelijk vruchtbaar is. Tweemaal in het jaar wordt hier
+geoogst. De vruchten worden afgeplukt als ze rijp zijn en doen, wat
+den vorm betreft, denken aan een langwerpige meloen. De kleur wisselt
+af tusschen lichtgeel en donkerrood. De bloem is zeer klein en groeit
+zonder stengel op den stam en de takken. Dikwijls ziet men aan een
+zelfden boom pas ontloken bloesems naast juist gezette vruchten,
+en andere, die reeds geschikt zijn om geplukt te worden.
+
+Vergezeld door den heer Agostini en zijn opzichter bezocht ik eerst
+de plantage El Reposo en later die van San Juan, welke over een
+oppervlakte van 250 hectaren geheel met cacaoboomen is beplant. Het
+aantal boomen wordt op 150 000 geschat, die allen rijkelijk vrucht
+dragen, en als het waar is, wat men in Trinidad beweert, dat elke
+cacaoboom een zuivere winst van 1 franc vertegenwoordigt, kan men
+zich van den rijkdom van den gelukkigen eigenaar dezer plantage een
+tamelijk juiste voorstelling vormen.
+
+Terwijl op Martinique en Guadeloupe de cacaoboom slechts in enkele
+streken met goed gevolg wordt gekweekt, waar alle voorwaarden,
+tot zijn ontwikkeling vereischt, vervuld zijn, schijnen in Trinidad
+de omstandigheden, die den groei dezer plant bevorderen, bijzonder
+gunstig; want ik zag op mijn tochten hoe het eene woud het andere
+opvolgde, en het geheele land scheen mij ten slotte één groote
+cacaoplantage toe. Algemeen wordt deze wijze van zijn kapitaal te
+beleggen dan ook als zeer zeker en winstgevend beschouwd; altoos,
+wanneer men eenigen tijd kan wachten tot het rente begint af te
+werpen. Deze moeilijkheid wordt trouwens gedeeltelijk uit den weg
+geruimd door een zeer geschikte inrichting, een stelsel van exploitatie
+bij contract; door zoogenaamde "contractors". Zoodra namelijk een
+kooper in het bezit is van een stuk grond of een concessie, laat
+hij voor den rechter van het district een contract opmaken, waarbij
+een of meer landbouwers zich verplichten, boomen te planten, onder
+toezicht van den eigenaar of diens lasthebber. Het terrein moet goed
+worden onderhouden; het aantal malen, dat er gewied moet worden,
+is bijvoorbeeld in het contract vastgesteld. Na verloop van een
+vooraf bepaalden tijd, wordt een soort van inventaris opgemaakt, en
+de contractanten ontvangen bij aflevering van den grond voor elken
+boom, die in goeden staat is, van den eigenaar een eveneens van
+te voren bepaalde som, die varieert tusschen 0.30 fr. en 1.25 fr.,
+dit hangt af van den ouderdom en de soort der boomen. Deze manier
+van handelen is hier overal gebruikelijk en door de regeering tot in
+bijzonderheden geregeld. Zij heeft dit voordeel, dat het risico van
+de eerste proefnemingen er door vermindert, terwijl de tijd, gedurende
+welken men de eerste opbrengst moet afwachten, er door wordt beperkt.
+
+Te Trinidad wordt de cacao in den handel gebracht na een bewerking,
+die het gisten en drogen van het zaad ten doel heeft. Door de gisting
+wordt het ontdaan van het weeke vruchtvleesch, dat het omgeeft, en de
+scherpe smaak weggenomen. Dit gisten gebeurt in vaten, waarin de stof
+nu en dan geroerd wordt, om later in andere vaten opnieuw gezuiverd
+te worden. Als de cacao uit het vierde vat te voorschijn komt, na
+verloop van vijf of acht dagen, al naar de behandelde soort, moet zij
+gedroogd worden. De kleur van het zaad, die bij de versche vrucht van
+binnen paars of donker purper was, is nu donkerbruin geworden. Het
+drogen geschiedt op houten vloeren, waarboven beweegbare daken zijn
+aangebracht. De inrichting is tamelijk eenvoudig; langs een soort
+horizontaal raam van hard hout, dat ongeveer twintig meter lang en
+vijf of zes meter breed is, loopen in de lengte rails, waarlangs op
+rollen de schuin oploopende daken glijden, die zeer gemakkelijk kunnen
+worden verschoven. Twee mannen zijn voldoende voor de behandeling,
+die enkel beoogt, het uitgespreide zaad bloot te stellen aan de zon,
+en te beschermen voor den regen.
+
+Na eenige dagen volgt dan de bewerking, die men het "cacao-dansen"
+noemt. De arbeiders dansen werkelijk op de hoopen zaad, die zij
+krachtig stampen met hun bloote voeten. Deze laatste behandeling wordt
+als zeer gewichtig en onontbeerlijk beschouwd; het doel ervan is, de
+laatste overblijfselen van het vruchtvleesch te verwijderen, de boonen
+af te ronden en een glad en fraai voorkomen te geven. Trinidad is
+bepaald de belangrijkste kolonie der wereld voor de cacaoproductie. Al
+wordt aan den equator een hooger cijfer bereikt, daar alle staten,
+die door de Amazone en haar bijrivieren worden besproeid, uitvoeren
+naar de haven van Guayaquil, Trinidad spant toch de kroon door de
+geregelde overvloedige oogsten en de uitmuntende kwaliteit van het
+geleverde product. Thans is deze cultuur niet meer beperkt tot de
+heuvelachtige boschstreek van Montserrat, maar breidt zich ook uit
+over een nieuw, pas ter beschikking der kolonisten gesteld gedeelte
+van het land, waar de grond 18 dollars per hectare kost en reeds vele
+concessies tegen dien prijs zijn verleend.
+
+Op mijn terugreis kwam ik door het midden van het eiland, waar de
+uitgestrekte vlakke velden, zonder boomen, mij aan de Ilanos van
+Venezuela deden denken.
+
+Te Port d'Espagne vond ik een schrijven van den gouverneur, die mij
+uitnoodigde hem en eenige ambtenaren te vergezellen bij een officiëel
+bezoek aan het Coolies-depôt, ter gelegenheid van de aankomst eener
+boot met landverhuizers. Ik had te Guyana wel veel omtrent deze
+Hindoe-arbeiders vernomen; maar toch nog geen ontscheping bijgewoond
+van lieden, die pas uit Indië kwamen. Te Trinidad worden de nieuw
+aangekomenen ingekwartierd in een daarvoor opzettelijk ingericht
+gebouw, op een der vijf eilandjes, die aan den ingang der baai liggen,
+omtrent een uur van de stad, waar zij eenige dagen onder observatie
+moeten blijven.
+
+Het was een schilderachtig schouwspel, dat ons wachtte bij onze
+aankomst. Vijfhonderd zesenzeventig emigranten waren hier aan den oever
+bijeen; de mannen van de vrouwen gescheiden. Hun begeleider, vergezeld
+van twee inlandsche doctoren, die met het schip waren medegekomen,
+liet hen zich in twee rijen scharen, zoodat zij den gouverneur en zijn
+gevolg goed konden zien. Zij namen ons, terwijl wij voorbijgingen, zeer
+nieuwsgierig op, en er kwam geen eind aan de eerbiedige begroetingen.
+
+Sommigen knielden en bogen het hoofd; de dappersten waagden het, de
+kleederen der hooggeplaatste ambtenaren aan te raken. De kleeding der
+mannen bestaat uit twee lappen geelachtig katoen, een is als een soort
+broek om de heupen en dijen geslagen, de andere bedekt het hoofd als
+een tulband, en valt af op de borst. Bij elke groep zijn altijd vijf
+of zes Hindoes van hoogeren rang, die voor hun reis tien of twaalf
+shillings ontvangen, en zich sirdars mogen noemen. Zij vervullen de rol
+van opzichter. Sommigen van hen dragen dan ook een vilten hoofddeksel
+en een soort van jasje. De vrouwen dragen een lap stof om heupen
+en beenen geplooid, die als rok dienst doet, een kort lijfje zonder
+mouwen, van sprekende kleur, en een andere lap stof om het hoofd.
+
+Het zijn indische meisjes uit de laagste volksklasse, maar allen
+vertoonen de natuurlijke en waardige bevalligheid in houding en gebaar,
+die het ras eigen is, en wij bewonderen de sierlijke bewegingen
+van haar armen, als zij haar sluier om zich heen slaan. Zij zijn
+tenger gebouwd; sommigen vertoonen het klassieke indische type. De
+scheepsdokter vertelde mij, dat dezelfde engelsche maatschappij het
+vervoer naar Demerara op zich had genomen. De reis duurt van vijftig
+tot zestig dagen; somtijds langer. Een snelle overtocht is niet
+zonder gevaar, omdat Indië het land is van de pest en de cholera;
+en hoe streng ook de voorzorgsmaatregelen zijn bij het inschepen,
+het is volstrekt noodig, dat de passagiers op zee blijven, tot het
+incubatietijdperk van deze ziekten is verstreken.
+
+Een andere kwaal, waartegen de wetenschap weinig vermag, en die
+vele slachtoffers eischt, is een bijzondere vorm van hersen- en
+ruggemergsontsteking, die somtijds verschrikkelijk woedt in het depôt
+te Calcutta.
+
+Als zij aan boord gaan, zijn deze landverhuizers doodarm; zij bezitten
+niets, dan de lappen, die zij aan het lijf hebben. De vrouwen dragen
+aan de vingers, in de ooren, en de neusgaten glazen kralen zonder
+waarde. Toch zijn velen van hen na eenige jaren arbeidens in de kolonie
+in staat, een stukje grond te koopen, en hun vrouwen zilveren en zelfs
+gouden sieraden te verschaffen; en uit de statistiek is gebleken,
+dat van de 6 943 000 francs, die op 31 December in de spaarbanken van
+het eiland waren geplaatst, 2 500 000 frs aan Hindoes behoorden. Dit
+feit is de beste tegenspraak van de bewering, dat de Indiërs de
+kolonie doen verarmen, en om met de zwarten te kunnen wedijveren,
+werken voor een hongerloon.
+
+De voornaamste suikerfabrieken zijn gelegen in Naparima. Velen dragen
+nog fransche namen, als Sainte Madeleine, Malgré Tout, la Fortunée,
+Palmiste, hoewel de bezittingen thans in handen van schotsche of
+engelsche eigenaars zijn overgegaan. De spoorweg loopt door deze
+streek en velen van de werklieden en veldarbeiders maken gebruik van
+dit zeer goedkoope vervoermiddel. In den oogsttijd zijn de waggons
+stampvol reizigers, die zich naar het veld of de fabriek begeven. Wij
+kwamen voorbij groote uitgestrektheden gronds, die vroeger behoorden
+aan de thans gesloten fabrieken Valsayn, Aranjuey en St. Augustin,
+en die nu weder veranderen in wildernis, een treurig gevolg van de
+suikercrisis. Op een van die verlaten plantages heeft de regeering een
+model-boerderij laten oprichten, en de directeur, de heer Meaden, was
+zoo goed, mij daar rond te leiden. Prachtige resultaten waren verkregen
+door de kruising van inheemsche koeien met indische stieren. De
+heer Meaden hoopte eenmaal den veestapel zooveel verbeterd te zien,
+dat men niet meer al het slachtvee uit Venezuela behoefde te laten
+komen. Ook boter werd op de model-boerderij vervaardigd.
+
+Ik had eene aanbeveling aan de directeuren der fabrieken Sainte
+Madeleine en Palmiste, de heeren Peter Abel, en Ludovic de Verteuil. De
+heer Abel staat aan het hoofd der allergrootste fabriek, waarop
+het geheele eiland trotsch is. Sainte Madeleine behoort aan de "New
+Colonial Company" die ook groote bezittingen heeft in Guyana, en de
+fabriek is niet alleen belangrijk door de ontzaglijke hoeveelheid
+suiker die zij jaarlijks aflevert, (150 000 zakken van 100 kilogram);
+maar ook door de wijze van fabricatie, waarbij de allernieuwste
+methoden worden gevolgd. De heer Ludovic de Verteuil ontving mij met
+de grootste voorkomendheid. Hij was het met zijn engelschen collega
+in de meeste opzichten eens, doch kon zich niet vereenigen met diens
+opvattingen omtrent de behandeling der vreemde werklieden. De heer Abel
+wilde deze als goed gedrilde soldaten beschouwd zien, en staat hun niet
+toe, zelf als kolonisten op te treden, terwijl de heer de Verteuil
+juist de uitbreiding van kleine eigendommen wenschte te bevorderen
+en een voorstander was van wat men hier "cane farming" noemt.
+
+Ik had geen tijd meer om de "Cocal" te bezoeken, een woud van
+kokosboomen, dat zich uitstrekt tusschen de kapen Mancenillier en
+Guataro; noch het beroemde asphaltmeer van Bréa, dat der kolonie
+jaarlijks een millioen francs opbrengt; ik wilde liever tot besluit
+nog een uitstapje doen naar het Pooldistrict, om een nieuwe cultuur
+te bezichtigen, waarmede onlangs de eerste proeven waren genomen;
+de aanplanting van den caoutchoucboom of castilloa.
+
+Tot Princess Town kon ik reizen met den trein, en vandaar, eerst in
+een voertuig, en toen te paard, tot aan het eind van den grooten weg,
+voor kort aangelegd, midden door het dichte woud, naar den zetel
+van het "Pool Syndicate", dat zich de concessie heeft verzekerd. De
+uitgestrektheid van het terrein bedroeg omtrent 800 hectaren, waarvan
+bij mijn bezoek nog slechts honderd waren bebouwd. Deze streek is
+zeer ver van de bewoonde wereld gelegen; men zag er slechts enkele
+verspreide "settlements" van zwarten of Indianen, wier uit gedroogde
+klei opgetrokken hutten bedekt waren met de bladeren van een palmboom,
+die hier veel voorkomt, (_copernicia, flexuosa_).
+
+Aan het hoofd van deze inrichting staat een zweedsche professor,
+de heer Bovarius, die bijzondere studie had gemaakt van de
+caoutchoucsoorten van Midden-Amerika. De grond scheen bij uitstek
+vruchtbaar, en geschikt voor het beoogde doel, te oordeelen naar
+de fraaie exemplaren, die ik nu reeds zag, en die afwisselden met
+cacaoboomen, volgens het bij deze cultuur beoefende stelsel. Over de
+opbrengst viel echter nog niet te oordeelen, eer de boomen ver genoeg
+zouden zijn gevorderd, om met het insnijden te beginnen. In het achtste
+jaar na de planting rekende professor Bovarius, dat zij een goede winst
+zouden kunnen opleveren. Als deze onderneming slagen mag, zal Trinidad
+zich weder een rijke bron te meer van welvaart zien geopend; want van
+alle tropische voortbrengselen heeft de caoutchouc de grootste waarde.
+
+Mijn zending was thans volbracht, en ik keerde huiswaarts met
+het besef, dat ik de laatste drie maanden zoo nuttig mogelijk had
+besteed. Ik reisde met de "Canada" van de Trans-atlantic Company terug
+naar Guadeloupe, en was door de welwillende hulp, die ik bij mijn
+nasporingen had ondervonden, in staat om de Kamers van landbouw een
+zeer volledig verslag van mijn onderzoek voor te leggen. Als slotsom
+van mijn bevindingen kon ik hun mededeelen, dat in de laatste vijftig
+jaren de engelsche kolonies, vooral Trinidad en Guyana, steeds zijn
+blijven vooruitgaan, terwijl de fransche Antillen in een treurigen
+toestand van verval verkeeren. De voornaamste oorzaken, waaraan dit
+verval is te wijten, zijn naar mijne meening: het overwicht in onze
+koloniën van de politiek, die handelsbelangen verdringt; het gemis
+aan voldoende arbeidskrachten, bij gebrek aan toevoer van vreemde
+werkkracht; de macht der bureaucratie, en vooral een stelsel van
+invoerrechten, dat hoegenaamd geen rekening houdt met de belangen
+der koloniale inwoners.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Een Reis naar het Land van de Cacao en
+de Suiker, by Th. Dufau
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CACAO EN DE SUIKER ***
+
+***** This file should be named 22481-8.txt or 22481-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/2/2/4/8/22481/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/22481-8.zip b/22481-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..ab4e542
--- /dev/null
+++ b/22481-8.zip
diff --git a/22481-h.zip b/22481-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..ae880b7
--- /dev/null
+++ b/22481-h.zip
diff --git a/22481-h/22481-h.htm b/22481-h/22481-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..636956c
--- /dev/null
+++ b/22481-h/22481-h.htm
@@ -0,0 +1,1887 @@
+
+<!DOCTYPE html
+PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. -->
+<html lang="nl-1900">
+<head>
+<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1">
+
+<title>Een Reis naar het Land van de Cacao en de Suiker</title>
+<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
+<meta name="author" content="Th. Dufau">
+<meta name="DC.Creator" content="Th. Dufau">
+<meta name="DC.Title" content="Een Reis naar het Land van de Cacao en de Suiker">
+<meta name="DC.Date" content="#### 2007">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900"><style type="text/css">
+/* Standard CSS stylesheet */
+
+
+
+body
+{
+font: 100%/1.2em "Times New Roman", Times, serif;
+margin: 1.58em 16%;
+text-align: left;
+}
+
+.titlePage
+{
+border: #DDDDDD 2px solid;
+margin: 3em 0% 7em 0%;
+padding: 5em 10% 6em 10%;
+}
+
+h1.docTitle
+{
+font-size:1.6em;
+line-height:2em;
+}
+
+h2.byline
+{
+font-size:1.1em;
+font-weight:normal;
+line-height:1.44em;
+}
+
+span.docAuthor
+{
+font-size:1.2em;
+font-weight:bold;
+}
+
+h2.docImprint
+{
+font-size:1.2em;
+font-weight:normal;
+}
+
+.transcribernote
+{
+background-color:#DDE;
+border:black 1px dotted;
+color:#000;
+font-family:sans-serif;
+font-size:80%;
+margin:2em 5%;
+padding:1em;
+}
+
+.div0
+{
+padding-top: 5.6em;
+}
+
+.div1
+{
+padding-top: 4.8em;
+}
+
+.index
+{
+font-size: 80%;
+}
+
+.div2
+{
+padding-top: 3.6em;
+}
+
+.div3, .div4, .div5
+{
+padding-top: 2.4em;
+}
+
+.footnotes .body,
+.footnotes .div1
+{
+padding: 0;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6
+{
+clear: both;
+font-style: normal;
+text-transform: none;
+}
+
+h3
+{
+font-size:1.2em;
+line-height:1.2em;
+}
+
+h3.label
+{
+font-size:1em;
+line-height:1.2em;
+margin-bottom:0;
+}
+
+h4
+{
+font-size:1em;
+line-height:1.2em;
+}
+
+h4.lghead
+{
+margin-left:10%;
+margin-right:10%;
+}
+
+.alignleft
+{
+text-align:left;
+}
+
+.alignright
+{
+text-align:right;
+}
+
+.alignblock
+{
+text-align:justify;
+}
+
+p.tb, hr.tb
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+text-align: center;
+}
+
+p.poetry
+{
+margin:0 10% 1.58em;
+}
+
+p.line
+{
+margin:0 10%;
+}
+
+p.argument, p.note, p.tocArgument
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+text-indent:0;
+}
+
+p.argument, p.tocArgument
+{
+margin:1.58em 10%;
+}
+
+p.tocChapter
+{
+margin:1.58em 0%;
+}
+
+p.tocSection
+{
+margin:0.7em 5%;
+}
+
+
+div.epigraph
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+width: 60%;
+margin-left: auto;
+}
+
+.epigraph .bibl
+{
+text-align: right;
+}
+
+.epigraph .poem
+{
+margin-left: 0;
+}
+
+.epigraph .line
+{
+margin-left: 0;
+text-indent: 0;
+}
+
+.trailer
+{
+clear: both;
+padding-top: 2.4em;
+padding-bottom: 1.6em;
+}
+
+.floatLeft
+{
+float:left;
+margin:10px 10px 10px 0;
+}
+
+.floatRight
+{
+float:right;
+margin:10px 0 10px 10px;
+}
+
+p.figureHead
+{
+font-size:100%;
+text-align:center;
+}
+
+.figure p
+{
+font-size:80%;
+margin-top:0;
+text-align:center;
+}
+
+p.smallprint,li.smallprint
+{
+color:#666666;
+font-size:80%;
+}
+
+span.parnum
+{
+font-weight: bold;
+}
+
+.leftnote
+{
+font-size:0.8em;
+height:0;
+left:1%;
+line-height:1.2em;
+position:absolute;
+text-indent:0;
+width:14%;
+}
+
+.pagenum
+{
+display:inline;
+font-size:70%;
+font-style:normal;
+margin:0;
+padding:0;
+position:absolute;
+right:1%;
+text-align:right;
+}
+
+a.noteref
+{
+font-size: 80%;
+text-decoration: none;
+vertical-align: 0.25em;
+}
+
+
+.displayfootnote
+{
+display: none;
+}
+
+div.footnotes
+{
+margin-top: 1em;
+padding: 0;
+}
+
+hr.fnsep
+{
+margin-left: 0;
+margin-right: 0;
+text-align: left;
+width: 25%;
+}
+
+p.footnote
+{
+font-size: 80%;
+margin-bottom: 0.5em;
+margin-top: 0.5em;
+}
+
+p.footnote .label
+{
+float: left;
+text-align:left;
+width:2em;
+}
+
+.footnotes td, .footnotes th, .footnotes .tablecaption
+{
+font-size: 80%;
+}
+
+
+.poem
+{
+margin-left:5%;
+position:relative;
+text-align:left;
+width:90%;
+}
+
+.poem h4
+{
+font-weight:normal;
+margin-left:5em;
+text-decoration:underline;
+}
+
+.poem .linenum
+{
+color:#777;
+font-size:90%;
+left:-2.5em;
+margin:0;
+position:absolute;
+text-align:center;
+text-indent:0;
+top:auto;
+width:1.75em;
+}
+
+.versenum
+{
+font-weight:bold;
+}
+
+.footnotes .line
+{
+font-size:80%;
+margin:0 5%;
+}
+
+.poem .i0
+{
+display:block;
+margin-left:2em;
+}
+
+.poem .i1
+{
+display:block;
+margin-left:3em;
+}
+
+.poem .i2
+{
+display:block;
+margin-left:4em;
+}
+
+.poem .i3
+{
+display:block;
+margin-left:5em;
+}
+
+.poem .i4
+{
+display:block;
+margin-left:6em;
+}
+
+.poem .i5
+{
+display:block;
+margin-left:7em;
+}
+
+.poem .i6
+{
+display:block;
+margin-left:8em;
+}
+
+.poem .i7
+{
+display:block;
+margin-left:9em;
+}
+
+.poem .i8
+{
+display:block;
+margin-left:10em;
+}
+
+.poem .i9
+{
+display:block;
+margin-left:11em;
+}
+
+span.corr
+{
+border-bottom:1px dotted red;
+}
+
+span.abbr
+{
+border-bottom:1px dotted gray;
+}
+
+span.measure
+{
+border-bottom:1px dotted green;
+}
+
+.letterspaced
+{
+letter-spacing:0.2em;
+}
+
+.smallcaps
+{
+font-variant:small-caps;
+}
+
+hr
+{
+clear:both;
+height:1px;
+margin-left:auto;
+margin-right:auto;
+margin-top:1em;
+text-align:center;
+width:45%;
+}
+
+h2.docImprint,h1.docTitle,h2.byline,h2.docTitle,.aligncenter,div.figure
+{
+text-align:center;
+}
+
+h1,h2
+{
+font-size:1.44em;
+line-height:1.5em;
+}
+
+h1.label,h2.label
+{
+font-size:1.2em;
+line-height:1.2em;
+margin-bottom:0;
+}
+
+h5,h6
+{
+font-size:1em;
+font-style:italic;
+line-height:1em;
+}
+
+p,p.initial
+{
+text-indent:0;
+}
+
+.poem .stanza
+{
+padding: .5em 0% .5em 0%;
+}
+
+p.quote,div.blockquote,div.argument
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+margin:1.58em 5%;
+}
+
+.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden
+{
+text-decoration:none;
+}
+
+
+
+
+/* Supplement CSS stylesheet "style/arctic.css.xml
+" */
+
+
+
+body
+{
+background: #FFFFFF;
+font-family: "Times New Roman", Times, serif;
+}
+
+body, a.hidden
+{
+color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6
+{
+color: #001FA4;
+font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;
+}
+
+p.byline
+{
+font-style: italic;
+margin-bottom: 2em;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend, .versenum
+{
+color: #001FA4;
+}
+
+.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a
+{
+color: #AAAAAA;
+}
+
+a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+color: red;
+}
+
+
+</style></head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Een Reis naar het Land van de Cacao en de
+Suiker, by Th. Dufau
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Een Reis naar het Land van de Cacao en de Suiker
+       De Aarde en haar Volken, 1908
+
+Author: Th. Dufau
+
+Release Date: August 31, 2007 [EBook #22481]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CACAO EN DE SUIKER ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+
+<div class="body"><a id="d0e90"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e90">89</a>]</span><div class="div1">
+<h2 class="normal">Een Reis naar het Land van de Cacao en de Suiker.</h2>
+<h2 class="sub">Een zending naar Barbados, Engelsch Guyana en Trinidad.</h2>
+<p class="byline">Naar het Fransch van <span class="smallcaps">Th. Dufau</span>.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1908-089.jpg" alt="Een modern ingerichte suikerfabriek te Barbados." width="720" height="396"><p class="figureHead">Een modern ingerichte suikerfabriek te Barbados.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p style="&#xA; background: url(images/id1908-089.gif) no-repeat top left;&#xA; &#xA; padding-top: 60px;&#xA; "><span style="&#xA; float: left;&#xA; width: 80px;&#xA; height: 90px;&#xA; background: url(images/id1908-089.gif) no-repeat;&#xA; &#xA; background-position: 0px -60px;&#xA; &#xA; text-align: right;&#xA; color: white;&#xA; ">D</span>oor de Kamers van Landbouw te Guadeloupe was mij, in October 1901, opgedragen, in Barbados, Engelsch Guyana en Trinidad den
+economischen en industrieelen toestand dezer streken van nabij te bestudeeren. Dit geschiedde op aandringen der voornaamste
+planters en suikerfabrikanten, toen door de aanhoudende daling der suikerprijzen het bestaan der kolonie gevaar liep.
+
+</p>
+<p>Gedurende de jaren, die voor Martinique en Guadeloupe het voorspoedigst waren, <span class="abbr" title="dat wil zeggen"><abbr title="dat wil zeggen">d. w. z.</abbr></span> tusschen 1860 en 1884, werd bijna niet anders dan suiker uitgevoerd.
+
+</p>
+<p>In die dagen bedroegen de inkomsten, die Guadeloupe aan den handel in suiker had te danken, jaarlijks gemiddeld 25 millioen
+francs, een aanzienlijke som, als men de betrekkelijk geringe oppervlakte van het bebouwde gebied en het kleine aantal inwoners
+in aanmerking neemt.
+
+</p>
+<p>Van 1884 af echter begonnen de prijzen, onder den invloed der nieuwe wetten, welke ten doel hadden de mededinging van Duitschland
+te weren, aanhoudend te dalen, en die toestand duurt nog onveranderd voort. In de laatste maanden van 1901 brachten 100 kilogram
+suiker, die v&oacute;&oacute;r 1884 60 of 70 francs zouden gekost hebben, niet meer op dan 30 tot 32 francs. Die cijfers kenschetsen het
+geheele verloop der crisis, die de fransche kolonies in de Antillen ten val heeft gebracht, en men kan zich gemakkelijk voorstellen,
+dat zulk een geduchte prijsvermindering, binnen zoo korten tijd, verschrikkelijke gevolgen na zich moest sleepen. Leeningen
+uit de koloniale staatskas konden in dien treurigen toestand ook geen afdoende verbetering brengen; daar de gevraagde rente
+dikwijls tien percent bedroeg, en zoodoende de geboden hulp slechts een uitstel van executie beteekende.
+
+</p>
+<p>Daarbij kwamen andere rampen, waardoor de ongelukkige eilanden werden geteisterd. Wij behoeven slechts te herinneren aan de
+aardbeving te Guadeloupe in 1897, den cycloon van 1899, en een verschrikkelijken brand, die in 1900 bijna een derde van de
+hoofdstad in asch legde. Doch deze kleine eilanden bezitten veel levenskracht, zij laten den moed niet zakken, en ongetwijfeld
+zouden de inwoners, indien de suikercultuur nogmaals tot bloei geraakte, de gevolgen dezer rampen spoedig weder te boven zijn.
+De regeering beschouwt dan ook den landbouw als het punt, dat haar voornaamste zorg vereischt, en acht het van het hoogste
+belang, de beletselen uit den weg te ruimen, welke den uitvoer van een zoo belangrijk product belemmeren. Een ding is zeer
+<a id="d0e119"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e119">90</a>]</span>opmerkelijk, dat de naburige engelsche koloni&euml;n, die zich eveneens op de suikercultuur hebben toegelegd, ondanks alle tegenheden
+hun productie niet verminderden. Moest men hieruit niet afleiden, dat zij de suiker goedkooper konden produceeren? Het feit
+scheen merkwaardig genoeg, om er de oorzaken van na te gaan.
+
+</p>
+<p>Wanneer met zekerheid kon worden uitgemaakt, door welke verbeteringen, &#8217;t zij op het veld, of in de fabriek, de handelaars
+en planters van Trinidad en Engelsch Guyana in staat waren den ongelijken strijd vol te houden, kon dit van groot nut zijn
+voor de bevolking van Guadeloupe. Dit was dus het doel mijner zending, en om mij het bereiken daarvan te vergemakkelijken,
+verschafte de regeering mij brieven van aanbeveling aan de engelsche overheidspersonen, welke mij van zeer veel dienst waren
+en in staat stelden, de economische en sociale toestanden der landen, welke ik bereisde, grondig te bestudeeren.
+
+</p>
+<p>De voorafgaande inleiding achtte ik noodig, om den lezer eenigszins van het doel mijner reis op de hoogte te stellen, en hem
+te doen begrijpen, waarom ik sommige punten meer uitvoerig dan andere behandel.
+
+</p>
+<p>Den 30sten December 1901 ging ik aan boord van het stoomschip <i>Roraima</i>, van de <span lang="en">Quebec Steamship Company</span>, een canadeesche maatschappij, die een geregelden dienst onderhoudt tusschen New-York en West-Indi&euml;, en wier booten Martinique
+en Guadeloupe geregeld aandoen. Deze stoombooten dienen voornamelijk voor goederenvervoer, maar hebben toch eenige zeer gemakkelijk
+ingerichte hutten ten gerieve van passagiers. Het kleine aantal reizigers werkt een vlugge bediening in de hand, en deze booten
+zijn dan ook zeer in trek bij de Amerikanen, voor wie een winteruitstapje naar de Antillen een modereis geworden is, zooals
+het gebruikelijke verblijf aan de Riviera voor den Parijzenaar. Thans kan ik mij helaas die aangename dagen op de <i>Roraima</i> niet anders dan met een huivering van medelijden voor den geest roepen; want vier maanden nadat ik de reis deed, is deze
+boot vergaan bij de verschrikkelijke ramp der verwoesting van Saint Pierre. Den 31sten December voeren wij voorbij de ten
+ondergang gedoemde stad, die feestelijk het Oude- en Nieuwejaar vierde, en een vroolijken, schilderachtigen indruk maakte,
+al verrees op den achtergrond ook de geduchte Mont Pel&eacute;e. Vandaar zetten wij koers naar Sint Lucia, een eiland, dat in taal
+en zeden fransch is gebleven, hoewel het reeds honderd jaren in het bezit van de Engelschen is. De stoomboot wierp het anker
+in de baai van Castries, een bijna gesloten haven, die door de Engelschen is versterkt. De heuvels in den omtrek zijn niet
+bebouwd; men ziet er slechts engelsche villa&#8217;s, en verder kazernes en barakken. Sint Lucia is het middelpunt van Engelands
+verdediging ter zee in de Engelsche Antillen. Van dit eiland naar Barbados duurt de overtocht omtrent tien uren, en de zee
+is hier in den regel zeer onstuimig. Wij zijn in de streek der passaatwinden, die hier een groot deel van het jaar heerschende
+zijn.
+
+</p>
+<p>Den 2den Januari 1902 krijgen wij bij het aanbreken van den dag de vlakke kust van Barbados in het gezicht, het eerste eiland,
+waar ik eenigen tijd denk te vertoeven. Zoodra het anker is geworpen, gevoelt men reeds, dat men op engelschen bodem is. Aan
+beide zijden van de scheepstrap komt een politieagent staan, die de nummers afroept der booten, waarin de passagiers zich
+aan wal mogen begeven. Alles gaat dus zeer ordelijk toe. Die politieagenten worden bijna uitsluitend gekozen uit de inlandsche
+bevolking; maar zij doen, wat hun houding en voorkomen betreft, niet onder voor de agenten, die men in de straten van Londen
+ziet, en dragen bijna dezelfde uniform. Ze weten zich te doen gehoorzamen door een bevolking, die den eerbied der Engelschen
+voor de vertegenwoordigers der wet heeft overgenomen. In dit opzicht valt een vergelijking met de fransche koloni&euml;n niet ten
+gunste der laatste uit. Doch als onnadenkende en oppervlakkige reizigers het ongelukkig voorkomen der inlandsche soldaten
+te Martinique en Guadeloupe toeschrijven aan de minderwaardigheid van het ras, vergissen zij zich zeer, en om van het tegendeel
+overtuigd te worden, behoeft men slechts de manoeuvres bij te wonen der brandweer en politie, of de soldaten van een &#8220;<span lang="en">West India regiment</span>&#8221; op de parade te zien. De zwarten der Antillen kunnen tot uitstekende soldaten worden gevormd, en als onze koloni&euml;n daarin
+slecht zijn geslaagd, moet dit worden toegeschreven aan gemis aan behoorlijke opleiding. In plaats van soldaten te werven
+op goed geluk en zonder voorafgaand onderzoek, kiezen de Engelschen hun rekruten met het oog op hun lichamelijke gesteldheid,
+en laten hen door europeesche officieren terdege drillen in de kazerne, waar zij een bepaalden tijd moeten doorbrengen, en
+examens moeten afleggen, terwijl zij later een betrekkelijk hooge soldij ontvangen.
+
+</p>
+<p>Barbados is een belangrijk middelpunt voor het vrachtgoederenvervoer. De heer Paravicino, de vriendelijke consul van Itali&euml;
+en Oostenrijk-Hongarije, was zoo welwillend, mij hieromtrent uitvoerige inlichtingen te verschaffen. Hoewel de reede van Bridgetown
+open is, komen hier toch alle schepen voor anker, daar hier niet alleen door de naburige eilanden, maar door het geheele vasteland
+aanvraag wordt gedaan naar gelegenheden om vrachtgoederen te vervoeren. Barbados is als het ware een groot bureau van inlichtingen
+op dit gebied, en men moet den ondernemingsgeest der kooplieden bewonderen, die zoo uitstekend partij wisten te trekken van
+de geografische ligging van het eiland. Dit drukke verkeer geeft een levendig voorkomen aan de haven, die door haar dokken
+en werkplaatsen ruimschoots gelegenheid biedt om schepen te bewapenen, of te herstellen, als zij averij hebben beloopen.
+
+</p>
+<p>De eigenlijke stad telt, op een betrekkelijk geringe oppervlakte, twintigduizend inwoners; het totale cijfer der bevolking
+bedraagt echter zeer veel meer, als men de voorsteden mederekent, die zich naar alle zijden uitstrekken. Verscheiden fraaie
+gebouwen verdienen afzonderlijke vermelding, zooals dat van de &#8220;<span lang="en">Barbados Life Insurance Society</span>&#8221;, de &#8220;<span lang="en">Public Buildings</span>&#8221;, of het Gouvernementsgebouw, de &#8220;<span lang="en">Colonial Bank</span>&#8221;, en vooral het prachtige Marine Hotel, dat omgeven is door uitgestrekte grasperken, en waar vreemdelingen, vooral Noord-Amerikanen,
+in grooten getale den winter komen doorbrengen. Van December tot April houdt hier de temperatuur het midden tusschen 20 en
+26 graden Celsius. De toeristen der <a id="d0e154"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e154">91</a>]</span>Vereenigde Staten, die niet van koude winters houden, vinden in Barbados een ideaal klimaat, dat bijzonder gezond is. De bodem
+van het eiland, die uit koraalvormingen bestaat, is zeer droog.
+
+</p>
+<p>Nergens vindt men er die stilstaande poelen en moerassen, die zooveel voorkomen op de eilanden der golf van Mexico, en die
+malaria en koorts verwekken. Sedert de cholera in 1854 hier heeft gewoed, zijn ook alle voorzorgen om de volksgezondheid te
+bevorderen, zeer streng toegepast, en thans is de moeraskoorts bijna uit Barbados verdwenen.
+
+</p>
+<p>Misschien is aan deze gelukkige omstandigheden de aanhoudende toename der bevolking te wijten, waarvan de aanwas zoo groot
+is, dat hierdoor in tijden van hongersnood zeer bepaald gevaar zou zijn te duchten.
+
+</p>
+<p>Volgens de laatste opgaven, in 1900, telde het eiland 200&nbsp;000 inwoners, op een oppervlakte van nog geen 60&nbsp;000 hectaren. In
+dichtheid kan deze bevolking slechts wedijveren met enkele districten van Java, of sommige plaatsen in Saksen en Lancashire.
+Als men een rijtoer maakt langs de fraaie buitenwegen, of een tochtje per spoor doet van Bridgetown naar Bathsheba, krijgt
+men den indruk, alsof de groepjes huizen, die men overal verstrooid ziet, weldra allen met elkander zullen verbonden zijn
+en slechts &eacute;&eacute;n groot dorp zullen vormen. Het leven is er niet duur, daar een zeer liberaal stelsel van inkomende rechten allerlei
+waren, onverschillig uit welke streken zij worden aangevoerd, in het land toelaat, en bovendien de levensmiddelen zeer goedkoop
+zijn. De volksklasse voedt zich bijna uitsluitend met vruchten en wortelen (bananen, aardappelen, mangos) en visch. De &#8220;vliegende
+visch&#8221; wordt verbazend veel gegeten, en in ongeloofelijke massa&#8217;s gevangen in de wateren, die het eiland omringen. In geval
+de vangst bijzonder voorspoedig is, wordt deze visch verkocht voor &eacute;&eacute;n of anderhalven stuiver het pond.
+
+</p>
+<p>Ondanks deze gunstige levensvoorwaarden is toch de dichtheid der bevolking oorzaak, dat velen van de mannen hun geluk in naburige
+kolonies gaan beproeven. Zij namen bijvoorbeeld in grooten getale deel aan den arbeid voor de doorgraving van het kanaal van
+Panama, waarbij hun werkkracht en volharding zeer werden op prijs gesteld.
+
+</p>
+<p>Hierdoor is de verhouding tusschen het aantal mannelijke en vrouwelijke bewoners zeer ongelijk; in 1896 waren er 101&nbsp;000 vrouwen,
+tegen 81&nbsp;000 mannen. Sir Frederic Hodgson, de gouverneur van het eiland, zeide mij in een particuliere audi&euml;ntie, hoezeer
+deze quaestie der overbevolking hem van gewicht scheen. Het aantal vrouwen te doen verminderen, door ze naar andere koloni&euml;n
+en het buitenland te zenden, scheen hem het eenige middel om dit gevaar te bestrijden. Daarom ondersteunt hij ijverig de pogingen
+der verschillende vereenigingen, die zich ten doel hebben gesteld, de jonge meisjes en vrouwen van Barbados betrekkingen buitenslands
+te bezorgen. Zoo heeft de <span lang="en">Victoria Emigration Society</span>, die in de Vereenigde Staten haar agentschappen heeft, met vrucht voor dit doel gewerkt. De inwoners van Barbados koesteren
+echter een groote gehechtheid aan hun geboortegrond, en komen er dikwijls terug, als zij genoeg hebben overgespaard.
+
+</p>
+<p>Zij zijn allen zeer verkleefd aan de engelsche regeering, en stellen er prijs op, dat hun klein landje, als een schildwacht
+in den Atlantischen Oceaan gelegen, de eerste engelsche kolonie van de Nieuwe Wereld geweest is. In 1605 bracht de schoener
+&#8220;Olive Blossom&#8221; er de eerste emigranten, die het eiland in bezit namen voor Jacob I. Sedert is het altoos engelsch gebleven,
+heeft trouw zijn bijdragen in geld en manschappen geleverd voor al de oorlogen in de zee der Antillen, en zijn inwoners ondernamen
+als echte boekaniers krijgstochten tegen Martinique, Guadeloupe en Dominica. De bewoners noemen zich &#8220;<span lang="en">little Englanders</span>&#8221; en apen tot in het bespottelijke de gewoonten van het moederland na.
+
+</p>
+<p>Er zijn hier meer blanken, in verhouding tot het aantal zwarten en kleurlingen, dan in de andere koloni&euml;n der kleine Antillen.
+Hoewel vele families Barbados hebben verlaten, vooral na de crisis in de suikerproductie, wonen toch op het eiland nog meer
+dan 15&nbsp;000 blanken, waaronder sommigen afstammen van de eerste kolonisten. Daar de Ieren hier bijzonder lastig waren, werd
+in 1644 een verbod uitgevaardigd, om iersche kolonisten op het eiland toe te laten. De engelsche taal is de eenige, die hier
+gesproken wordt, en alles draagt een door en door engelsch karakter.
+
+</p>
+<p>Dit is op zichzelf reeds eigenaardig in een werelddeel, waar zooveel volken en rassen zich hebben vermengd. Merkwaardig is
+ook de wijze, waarop de bewoners van den grond hebben weten partij te trekken. Terwijl Grande-Terre, een der twee eilanden,
+die Guadeloupe vormen, en waarvan de geologische formatie met die van Barbados overeenkomt, gedeeltelijk nog uit moerassen
+en wildernissen bestaat, waartusschen de schaarsche bevolking verspreid woont in ellendige hutten, is in de engelsche koloni&euml;n
+geen duim gronds onbebouwd gebleven. De maagdelijke wouden zijn verdwenen en het net van wegen, dat het geheele eiland overspant,
+vormt als het ware de lanen van een grooten tuin, midden in den Atlantischen Oceaan gelegen. Reeds in het begin der 18de eeuw
+was het eiland tot grooten bloei gekomen; zooals blijkt uit de beschrijving van een fransch geestelijke, Labat, die het in
+die dagen heeft bezocht en uitdrukkelijk gewaagt van de bijzondere bedrevenheid der inwoners in den landbouw.
+
+</p>
+<p>Van den beginne was de gunstige ligging van Barbados, dat het geheele jaar aan de passaatwinden is blootgesteld, van groot
+belang voor de suikercultuur. De plantages zijn er niet bijzonder uitgestrekt. In 1900 waren er 440 fabrieken, waarvan een
+honderdtal door stoom worden gedreven, en slechts zeven bezittingen besloegen een uitgestrektheid van meer dan 300 hectaren.
+In den oogsttijd, tusschen Januari en April, is het geheele eiland als &#8217;t ware een gonzende bijenkorf. Overal ziet men de
+wieken draaien der windmolens, die de raderen der fabrieken in beweging brengen, en op de wegen de karren, beladen met suikerriet,
+die naar de fabriek trekken.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 316px"><img border="0" src="images/p1908-092-1.jpg" alt="Een bananenkoopvrouw te Barbados." width="316" height="429"><p class="figureHead">Een bananenkoopvrouw te Barbados.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Het riet, waarvan men de rijpende halmen ziet golven tot aan den horizon, moet snel worden gesneden, en het sap moet worden
+uitgeperst eer de gisting begint. Op al die uitgestrekte velden wordt <a id="d0e187"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e187">92</a>]</span>hetzelfde werk verricht, en de doordringende geur van het sap hangt overal in de lucht. Elk jaar verzendt dit kleine eilandje
+meer dan 50&nbsp;000 reuzen vaten, die bijna 900 kilogram inhouden, ruwe suiker, die in de raffinaderijen van de Vereenigde Staten
+wordt gezuiverd, terwijl de afval een soort stroop oplevert, die veel aftrek vindt in Canada, en daar een voornaam bestanddeel
+der volksvoeding uitmaakt.
+
+</p>
+<p>Ik wijdde eenige dagen aan het bezoeken van meerdere plantages, waar ik inlichtingen ontving omtrent de verschillende wijzen
+van bouw en bemesting, welke afhangen van de gesteldheid van den grond. Het meerendeel van den veldarbeid wordt door daglooners
+verricht; soms wordt ook, volgens contract, de geheele plantage onderhouden door een enkel gezin, waarbij man, vrouw en kinderen
+allen medehelpen. Al blijft men de oude gewoonte getrouw, van ieder voor zich zijn eigendom te bebouwen en zich dus niet te
+vereenigen tot groote maatschappijen, die met verbeterd materiaal kunnen arbeiden, de cultuur wordt hier toch, al is het dan
+op kleine schaal, bedreven op een wijze, die voorbeeldig mag worden genoemd.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 435px"><img border="0" src="images/p1908-092-2.jpg" alt="Een negerjongen te Barbados die mandjes te koop biedt." width="435" height="573"><p class="figureHead">Een negerjongen te Barbados die mandjes te koop biedt.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Van de vruchtbaarheid van den bodem wordt zooveel doenlijk partij getrokken. Tusschen de rijen suikerrietstengels groeien
+ma&iuml;s, aardappelen en andere groenten, die de talrijke veldarbeiders tot voedsel strekken. Men is ook zeer goed op de hoogte
+van de eigenschappen van den bodem, waarop iedere groente geteeld moet worden. Toen het engelsche gouvernement, dat de suikercultuur
+in zijn kolonies wenschte te steunen, tegenover de toenemende concurrentie der beetwortelsuiker, besloot te dien einde een
+speciaal departement van landbouw op te richten, plaatste het den zetel daarvan in Barbados. Aan het hoofd van dit &#8220;<span lang="en">Imperial Department of Agriculture</span>&#8221; staat Dr. Morris, een man, die door grondige studi&euml;n op dit gebied ten volle voor de hem opgedragen taak is berekend. In
+een onderhoud, dat ik met hem had, deelde de heer Morris mij mede, dat het doel der afdeeling was, in engelsch West-Indi&euml;
+en Guyana op alle denkbare wijzen de bevolking in kennis te stellen met de beste en nieuwste methoden van het land te bebouwen,
+de middelen te bestudeeren om de suikerfabricage weder tot bloei te brengen, en proeven te doen met andere landbouwproducten,
+welke nieuwe bronnen van welvaart voor de kolonie zouden kunnen openen. Om dit alles mogelijk te maken, heeft de engelsche
+regeering voor den tijd van tien jaren een jaarlijksche toelage van 500&nbsp;000 frs. toegestaan, waarvan een gedeelte wordt besteed
+voor de inrichting te Barbados, doch het grootste deel wordt aangewend tot het verstrekken van subsidi&euml;n aan de andere kolonies,
+voor het oprichten van proeftuinen en laboratoria, en het praktisch onderwijs, dat niet alleen aan scholen, maar ook, op aanvraag
+der eigenaars, aan de arbeiders op hun particuliere bezittingen wordt verstrekt. Te dien einde reizen daartoe aangestelde
+&#8220;<span lang="en">travelling instructors</span>&#8221; naar de verschillende hoofdplaatsen, om daar op de plantages inlichting en onderricht te geven in planting, bemesting, het
+snijden van het riet, de bestrijding van schadelijke insecten en de behandeling van den oogst. Ook publiceert het departement
+gratis, of tegen een zeer lagen prijs, brochures, waarin kortelings de voornaamste punten worden uiteengezet. Tevens heeft
+ieder jaar een bijeenkomst plaats van de professoren, die aan de verschillende landbouwstations zijn verbonden. Ik woonde
+juist een dezer jaarlijksche congressen bij, waarbij de gouverneur zelf het voorzitterschap bekleedde. Onder de krachtige
+leiding van Dr. Morris, die bijgestaan wordt door bekwame medewerkers, gaan de engelsche kolonies een groote toekomst tegemoet,
+ondanks de slagen, waardoor ook hier de suikercultuur werd getroffen. Het &#8220;<span lang="en">imperial <a id="d0e206"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e206">93</a>]</span>department</span>&#8221; zoekt het land te behoeden voor de schadelijke gevolgen eener al te eenzijdige cultuur. Caoutchoucplanten, zooals de <i>castillox elast&icirc;ca</i>, en de <i>hevea</i> worden hier thans gekweekt; de bereiding der cacao heeft verbetering ondergaan, men is een handel in fijne groenten en vruchten
+met de Vereenigde Staten begonnen en onlangs nog zijn met medewerking van de &#8220;<span lang="en">British Cotton-growing association</span>&#8221; belangrijke aanplantingen van katoenboomen ondernomen, waardoor Engeland het gevaar vermijdt, uitsluitend op Amerika te
+zijn aangewezen voor den aanvoer van katoen in de fabrieken van Lancashire.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 427px"><img border="0" src="images/p1908-093-1.jpg" alt="Het marktstation te Georgetown." width="427" height="315"><p class="figureHead">Het marktstation te Georgetown.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Ik ben overtuigd, dat de ijverige pogingen van Dr. Morris en zijn medewerkers, de professoren Bowell en Albuquerque, met gunstigen
+uitslag zullen worden bekroond. Een dergelijke inrichting zou ook te Martinique en Guadeloupe goede vruchten kunnen afwerpen.
+De Engelschen zijn gewoon hun ambtenaren een hoog salaris te betalen; veel hooger dan bij ons gebruik is.
+
+</p>
+<p>De gouverneur bijvoorbeeld heeft een inkomen van 75&nbsp;000 frs, waarbij nog 10&nbsp;000 frs worden gevoegd voor onkosten, de president
+van het gerechtshof ontvangt 37&nbsp;500 frs; de <span lang="en">attorney-general</span> 25&nbsp;000 frs, en ook de lagere ambtenaren ontvangen een hoog traktement, terwijl in Guyana en Trinidad dergelijke posten nog
+beter worden bezoldigd. Geen der engelsche koloni&euml;n in West-Indi&euml; bezit een instelling, die gelijk staat met onze koloniale
+bank. Voorschotten verstrekken op den oogst is hier geen gebruik, zooals in Martinique en Guadeloupe, en de planter, die in
+verlegenheid is, wordt licht de prooi van woekeraars. De zoogenaamde &#8220;<span lang="en">Court of Chancery</span>&#8221; belet echter, dat plantages geheel verloren gaan, wanneer hun eigenaars ze door geldgebrek niet kunnen laten onderhouden.
+
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1908-093-2.jpg" alt="De botanische tuin &#8220;Vlissingen&#8221; te Georgetown." width="720" height="349"><p class="figureHead">De botanische tuin &#8220;Vlissingen&#8221; te Georgetown.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Op nog andere wijzen geeft Barbados blijk van aanhoudend streven naar vermeerdering van welvaart. Sommige planters hebben
+zich, met de hulp van het imperial department, op de kweeking en verzending van vruchten toegelegd. Hierbij komt het natuurlijk
+aan op snel vervoer. Jamaica drijft een uitgebreiden handel met de Vereenigde Staten en zendt jaarlijks duizenden ladingen
+bananen, ananas, chinaasappelen en kokosnoten naar de amerikaansche havens. De reis van Jamaica duurt slechts van vier tot
+zes dagen; maar sedert de steeds verbeterde middelen tot het bewaren van een gelijkmatig koele temperatuur op de schepen,
+is de lengte der reis niet het grootste bezwaar. Alles wijst er op, dat de Antillen bestemd zijn, om de steden van Amerika
+van vruchten en groenten te voorzien. Jamaica en Cuba zijn begonnen, en de meer zuidelijk gelegen eilanden maken zich gereed,
+hun voorbeeld te volgen.
+
+</p>
+<p>De stoombootmaatschappij &#8220;<span lang="en">the Royal Mail</span>&#8221; heeft eenige harer booten voor dit doel beschikbaar gesteld. Voor onze koloni&euml;n is dit vraagstuk van groot belang. De beste
+soorten van bananen groeien in afgelegen, <a id="d0e245"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e245">94</a>]</span>beschutte dalen, waar steeds een vochtige warmte heerscht. Vooral in Guadeloupe zijn groote, thans nog onbebouwde uitgestrektheden
+bij uitnemendheid geschikt voor deze cultuur. Het is werkelijk onnatuurlijk, dat de fransche koloni&euml;n in dit opzicht zouden
+moeten achterstaan bij een eiland als Barbados, waar geen enkel onbebouwd stuk grond meer gevonden wordt, en de vruchtbare
+aardlaag niet voldoende diepte heeft. Het is algemeen bekend, dat de vruchten, en vooral de bananen, der fransche Antillen
+veel beter zijn dan die van Jamaica, Cuba of Barbados. Doch daar deze eilanden de eersten waren, die vruchten naar het buitenland
+verzonden, verkeerde men in de meening, dat door hen noodzakelijk de beste soorten moesten worden gekweekt. Tien jaren geleden
+heeft de regeering van Martinique een zekere som besteed voor den aankoop van jonge banaanboomen uit de engelsche kolonies.
+De heer de Pompignan heeft in de &#8220;Revue des Cultures tropicales&#8221; medegedeeld, hoe de vruchten van die beroemde banaanboomen,
+die duur waren betaald, in geen enkel opzicht van de inheemsche bleken te verschillen.
+
+</p>
+<p>Ik bezocht Barbados meer dan drie jaren na het incident van Fachoda; maar men herinnert zich er nog levendig de ongerustheid,
+die onder de bevolking heerschte, toen in October 1898 verschillende engelsche oorlogsschepen op de reede lagen, waarvan de
+bemanning slechts wachtte op het sein om den aanval te beginnen. Hun doel zou in dat geval de verovering van Martinique en
+Guadeloupe zijn geweest. Het laatste eiland vooral hadden zij gemakkelijk kunnen nemen, daar het niet, zooals Martinique,
+in staat van verdediging is. De bevolking van Barbados hoopte zeer op een vredelievende overeenkomst tusschen de twee mogendheden.
+Men koesterde er jegens de Franschen volstrekt geen vijandige gezindheid, en de volksklasse voelt zich over &#8217;t algemeen &eacute;&eacute;n
+met de zwarten der andere kolonies, die tot een verschillende nationaliteit behooren. Zij weten, dat zij allen afstammen van
+Afrikanen, die door den slavenhandel naar de fransche, engelsche en spaansche kolonies der golf van Mexico zijn gevoerd.
+
+</p>
+<p>Uit een ethnografisch oogpunt beschouwd, maken in den geheelen Archipel (behalve op Cuba, Portorico en Trinidad) de zwarten
+het hoofdbestanddeel der bevolking uit.
+
+</p>
+<p>De heer Austen, de fransche consul te Bridgetown, vertelde mij, hoe gewillig en redelijk deze lieden zich steeds hadden gedragen,
+ook toen zij voortdurend hun loon zagen verminderen. Zij verdienen nu slechts 0.60 of 0.80 frs. per dag, en gaan toch trouw
+voort met arbeiden. Ik vernam niets dan goeds van de zwarte bevolking, die uiterst zacht en geduldig van aard schijnt, en
+tegenspoed met de grootste gelatenheid weet te dragen. Hun geliefkoosde uitspanning is, in groote troepen in de rivier te
+baden, of eigenaardige dansen uit te voeren, waarbij zij stilstaan, en alleen het bovenlijf bewegen.
+
+</p>
+<p>Mijn laatste bezoek in Bridgetown gold het proefstation van Dodds, aan het hoofd waarvan Prof. Bowell geplaatst is. Elk jaar
+wordt een rapport uitgebracht, en naar de hier verkregen uitkomsten wordt de cultuur op het geheele eiland geleid. Gedurende
+de twee dagen, die ik nog te Barbados doorbracht, werd ik aangestoken door de heerschende opgewondenheid over de &#8220;matches&#8221;,
+die juist tusschen de afgevaardigden van verschillende koloni&euml;n zouden plaats hebben. Heel Bridgetown sprak van niets dan
+football, cricket, of polo. Die wedstrijden brengen veel bij tot de goede verstandhouding tusschen de koloni&euml;n, welker bewoners
+elkander anders allicht vreemd zouden blijven, en ook in dit opzicht was het te wenschen, dat tusschen Martinique en Guadeloupe
+een dergelijke verbinding bestond.
+
+</p>
+<p>Ik verliet Bridgetown den 25sten Januari 1902, om na een reis van twee dagen Engelsch Guyana te bereiken. Dat wij het vasteland
+naderden, bespeurden wij aan de kleur van het zeewater, dat, vooral bij de mondingen der rivieren, van blauw min of meer donker
+geel wordt. De groote stroomen, zooals de Demerara, Berbice, Essequibo en Corentijne, voeren verbazend veel slib mede, waardoor
+de bodem van den Oceaan steeds verandert, en als de stroomingen het niet beletten, worden er spoedig nieuwe eilanden gevormd.
+Het tegenwoordige geslacht heeft er verschillende zien ontstaan, in den mond van de Demerara, die nu reeds met bosch zijn
+bedekt en uitstekende brandstof leveren voor de ovens der fabrieken.
+
+</p>
+<p>Georgetown, de hoofdstad van Engelsch Guyana, heeft prachtige kaden, waar de grootste pakketbooten kunnen aanleggen, &#8217;t geen
+gemakkelijk is voor de passagiers en voordeelig voor den handel. Zoodra men eenigszins met het voorkomen der stad vertrouwd
+raakt, gevoelt men met een zeer belangrijke kolonie te doen te hebben, die geheel opgaat in de suikerproductie<span id="d0e259" class="corr" title="Bron: ">.</span> Er zijn zeer veel handelshuizen, die meer dan in Barbados het karakter van algemeene stapelplaatsen dragen, daar zij van
+buitenaf alle mogelijke gebruiksartikelen ontvangen, en daarvoor suiker naar de Vereenigde Staten zenden. Deze huizen zijn
+aan de kade gelegen, zoodat het lossen en laden gemakkelijk gaat; de kantoren zijn meestal gevestigd in Water-Street, de hoofdstraat
+der handelswijk.
+
+</p>
+<p>Eer ik de stad zelf in oogenschouw nam, wilde ik den botanischen tuin, Vlissingen genaamd, gaan bezichtigen, die zeer beroemd
+is en vele bezoekers trekt. Een electrische tram bracht mij er binnen eenige minuten, en het was gelukkig nog vroeg, want
+later op den dag is de hitte ondragelijk.
+
+</p>
+<p>Deze plantentuin, even sierlijk van aanleg als het Parc Monceau te Parijs, doch vijftienmaal zoo groot, is werkelijk wonderlijk
+mooi. Onder de leiding van het beheer der Botanische tuinen te Kew worden hier uit de voornaamste botanische stations der
+engelsche koloni&euml;n de prachtigste heestergewassen en sierplanten verzameld, die heerlijk uitkomen onder den schitterenden
+tropischen hemel. Ik bewonderde een zeer fraaie collectie <i>ficus</i>, de <i>atalia</i> van Brazili&euml;, een der schoonste palmboomen, de indische <i>corypha</i>, waarvan sommige soorten (<i>umbraculifera</i> en <i>elata</i>) de eigenaardigheid vertoonen, slechts eenmaal te bloeien, omstreeks hun 15de jaar; waarna zij sterven. Ook zag ik hier den
+<i>pandanus</i>, met zijn zonderlinge wortels, en de <i lang="en">cannonball tree</i>, waarvan de vrucht onder aan den stam groeit, en den vorm heeft van een kanonskogel. Door den tuin vloeien vele kanalen,
+waarin de Victoria Regia en lotussen bloeien. De Victoria Regia werd in vele rivieren van Guyana <a id="d0e287"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e287">95</a>]</span>aangetroffen. Men heeft het zaad van de plant in lichte aarde gezaaid en toen het ontkiemd was, het plantje op den bodem der
+vijvers geplaatst, waar de stengels zich ontwikkelden, en weldra de bloem zich aan de oppervlakte vertoonde.
+
+</p>
+<p>Vijf en twintig jaren geleden was deze botanische tuin een uitgestrekt moeras. Men heeft groote moeilijkheden te overwinnen
+gehad, om het terrein geschikt te maken voor den aanleg. Al het water moest worden afgeleid, om de wortels der planten voor
+rotting te vrijwaren, en daar in het droge jaargetijde besproeiing noodig was, heeft men een stelsel van buizen aangelegd,
+waardoor het water uit het groote kanaal van Lahama over den geheelen tuin wordt verspreid. Dit kanaal van Lahama is vier
+meter breed, en drie meter diep, en dateert nog uit den tijd toen de Hollanders het land bezaten.
+
+</p>
+<p>De Engelschen hebben het verlengd en den water-toevoer geregeld door een perspomp.
+
+</p>
+<p>Het was niet alleen om het genoegen van een wandeling, dat ik het uitstapje naar den plantentuin had ondernomen. Ik wenschte
+ook twee proefplantages in oogenschouw te nemen, waarvan de eene gewijd was aan de &#8220;seedlings&#8221;, het suikerriet, dat uit zaad
+was gekweekt, en de andere aan proeven van verschillende bemesting. De heeren Jenman en Harrison staan aan het hoofd van deze
+afdeeling, de een voor het landbouwkundig gedeelte, de ander voor het scheikundig onderzoek.
+
+</p>
+<p>Het zaad van het suikerriet werd langen tijd voor onvruchtbaar gehouden, en men gebruikte voor de voortplanting enkel stekken,
+die ontnomen werden aan den stengel zelf, of aan het allerbovenste gedeelte ervan. Aan deze laatste gaf men de voorkeur; zij
+bestaan gewoonlijk uit drie of vier knoppen. Ze worden in de vore gelegd en luchtig met aarde bedekt. Uit den knop ontwikkelt
+zich een stengeltje, waaruit de nieuwe plant gevormd wordt. Op deze wijze werden echter geen nieuwe vari&euml;teiten verkregen,
+en zelfs vertoonde zich neiging tot achteruitgang bij de oorspronkelijke soort. Door een toeval echter ontdekte de chemicus
+Drum, dat het zaad van suikerriet niet onvruchtbaar was. Hij zag, dat het op een plantage te Barbados in &#8217;t wild was opgeschoten;
+maar daar het bijna niet te onderscheiden was van het gras, waartusschen het groeide, was het half met het onkruid uitgewied.
+De heer Drum kweekte het afzonderlijk op, en hieruit ontstond een nieuwe soort. Een dergelijke ontdekking werd op Martinique
+gedaan, waar suikerriet op een ouden muur groeide. Daarna werden de proeven op Java en in de Antillen voortgezet; en thans
+bezit men hier honderden verschillende soorten van riet, uit zaad gekweekt, waaruit diegene worden gekozen, welke de grootste
+hoeveelheid suiker leveren en het meeste weerstandsvermogen hebben, om aan de eigenaars voor hun plantages te worden aanbevolen.
+
+
+</p>
+<p>In het begin, toen het bleek dat sommige der nieuwe soorten 80 en 100&nbsp;000 kilogram per hectare opleverden, terwijl de gewone
+opbrengst niet meer dan 40 of 50&nbsp;000 kilogram bedroeg, haastten zich vele planters, om het gewone, zoogenaamde witte riet
+door de nieuwe <span id="d0e299" class="corr" title="Bron: varieteiten">vari&euml;teiten</span> te vervangen. Dit witte riet, dat uit Otaheite afkomstig is, heeft het voordeel, dat het in deze streken volkomen is geacclimatiseerd
+en men op een vaste en geregelde opbrengst kan rekenen. Doch bij de seedlings, die genummerd zijn, om de verschillende soorten
+te onderscheiden, is de opbrengst, om dikwijls moeilijk te verklaren redenen, zeer afwisselend. De planters mogen dus deze
+soorten wel met veel omzichtigheid aanwenden, en zich voorloopig nog houden aan het witte riet, zoolang dit niet door ziekte
+wordt aangetast en gunstige uitkomsten oplevert.
+
+</p>
+<p>Men kan zich voorstellen van hoeveel gewicht deze proefnemingen zijn, en hoe daarvan voor de kolonie alles afhangt, als men
+bedenkt, dat vooral in Guyana de welvaart van het geheele land berust op den bloei der suikerindustrie. Men staat hier tegenover
+een oligarchie van planters, voor wie van de suiker alleen alle heil is te wachten. In het begin schenen de uitkomsten zeer
+bevredigend, maar nu in de laatste jaren door de concurrentie met de beetwortelsuiker de prijzen zoozeer zijn gedaald, kan
+ook Guyana zich slechts met moeite in dezen strijd staande houden. De productie blijft nog dezelfde, maar de waarde is met
+een derde verminderd. De grootste plantages, die het minst met schulden waren bezwaard, hebben de kleinere verzwolgen. Voor
+twintig jaar werden honderdduizend ton suiker geleverd door honderdvijftig fabrieken; thans bestaat nog slechts een vijftigtal,
+die natuurlijk elk veel meer produceeren dan voorheen.
+
+</p>
+<p>Men heeft groote sommen besteed aan de verbetering der werktuigen, en de administratiekosten zooveel doenlijk beperkt. Het
+was onvermijdelijk noodzakelijk, dat de suiker goedkooper werd geleverd; en toch zouden al deze maatregelen nog weinig hebben
+gebaat, als Guyana niet zoo gelukkig was een arbeidend personeel te bezitten, dat zich wist te schikken naar de bijzondere
+voorwaarden, welke deze strijd om het bestaan medebracht.
+
+</p>
+<p>Alle planters en fabrikanten, die ik ontmoette, waren het erover eens, dat Guyana alleen heeft kunnen weerstand bieden aan
+de moeilijkheden, waarmede het had te kampen, door zijn landbouwstations, waar het werk wordt verricht door Hindoes, die reeds
+sedert 1838 naar deze streken worden gezonden. Toen de slavernij was afgeschaft en de thans vrijgelaten Afrikanen het werk
+hadden gestaakt, was het volstrekt noodig, nieuwe krachten voor den veldarbeid te winnen. Door emigratie werd hierin voorzien.
+De regeering heeft in Indi&euml; een afzonderlijke afdeeling voor dezen dienst, aan welks hoofd een ambtenaar staat, die 50&nbsp;000
+frs. salaris ontvangt. Het doel is, de kolonie jonge, krachtige arbeiders te bezorgen, die zich van jongs af aan den landbouw
+hebben gewijd. Meer dan 200&nbsp;000 Hindoes zijn op deze wijze naar de koloni&euml;n getransporteerd, en bij de laatste telling vormden
+de Hindoes ongeveer twee derde van de bevolking van 300&nbsp;000 inwoners. Zij leven afgezonderd en behouden hun kleederdracht,
+zeden en godsdienst. Georgetown bezit zelfs een moskee voor de emigranten, die den mohammedaanschen godsdienst belijden. De
+engelsche regeering, wier motto is: &#8220;Verdeel en heersch&#8221;, weet zeer goed met al die verschillende rassen om te gaan. De Hindoes
+worden beschermd door wetten, die door de plaatselijke overheid <a id="d0e308"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e308">96</a>]</span>worden uitgevaardigd en waarbij de arbeidsvoorwaarden worden geregeld, en de arbeider wordt beschermd tegen slechte behandeling
+door zijn meester.
+
+</p>
+<p>De Hindoe-arbeiders werken tegen een dagloon, of krijgen een bepaalde taak om af te doen, welke een man in ongeveer zeven
+uren kan verrichten, doch sedert de daling der suikerprijzen is deze taak zoozeer uitgebreid, dat de arbeiders haar dikwijls
+in twee of drie dagen moeten volvoeren. Het staat den Hindoe niet vrij, de hem opgelegde taak te weigeren, en te eischen dat
+hij een vast dagloon ontvangt; hij kan zich alleen voor de rechtbank in zijn district beklagen, wanneer hij oordeelt dat hij
+onrechtvaardig wordt behandeld. De rechter beslist dan, na de voorlichting van bevoegde deskundigen te hebben ingewonnen.
+
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1908-096.jpg" alt="Eenige suikerrietsoorten, gekweekt uit de &#8220;seedlings&#8221;." width="720" height="581"><p class="figureHead">Eenige suikerrietsoorten, gekweekt uit de &#8220;seedlings&#8221;.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De Hindoes worden gehuisvest in groote houten gebouwen, die in genummerde vertrekjes zijn ingedeeld. Vroeger liet men weinig
+vrouwen overkomen; doch thans eischt de regeering, dat het aantal vrouwen, die worden medegezonden, ongeveer dertig percent
+bedraagt. Dicht bij de fabrieken en plantages liggen de hospitalen, en als de geneeskundige inspecteur vindt, dat een zieke
+niet voldoende wordt verzorgd, kan hij den pati&euml;nt naar het ziekenhuis laten overbrengen, waar zijn meester 1.25 frs per dag
+voor hem moet betalen. De heer Alexander, die aan het hoofd der &#8220;Immigration Service&#8221; staat, deelde mij als een treffend voorbeeld
+van goedhartigheid onder deze lieden mede, dat kinderen van Hindoes, die hun ouders verloren, nooit ten laste van het bestuur
+kwamen, daar de buren, &#8217;t zij getrouwde of ongetrouwde, zich steeds vrijwillig aanboden om de weezen groot te brengen. Te
+Guyana mogen landverhuizers, die nog tot werken in staat zijn, na tien jaren naar hun vaderland terugkeeren, wanneer zij een
+stuk kunnen overleggen om te bewijzen, dat zij zoolang hebben gearbeid als hun contract voorschreef, of als uit de boeken
+der plantage blijkt, dat zij reeds in het geheel 350 dollars salaris hebben ontvangen. Zij moeten zelf gedeeltelijk de terugreis
+bekostigen; doch als zij in de kolonie willen blijven, ontvangen zij gratis een stuk grond, of een belooning van 125 frs.
+In financieel opzicht is deze aanvoer van vreemde werkkrachten uitstekend georganiseerd. Het plaatselijk bestuur zorgt voor
+het werven, den overtocht, en de plaatsing der Hindoe-arbeiders. De planters betalen een belasting naar hun eigendom (<span lang="en">acreage tax</span>) en bijdragen, die om de vijf jaren worden gestort.
+
+<a id="d0e322"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e322">97</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1908-097.jpg" alt="Het cacao-dansen, waardoor de laatste overblijfselen van het vruchtvleesch worden verwijderd." width="720" height="489"><p class="figureHead">Het cacao-dansen, waardoor de laatste overblijfselen van het vruchtvleesch worden verwijderd.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>In Guyana zijn de zwarten betrekkelijk gering in aantal en over een groote oppervlakte verspreid. Sedert de loonen begonnen
+te dalen, hebben zij werk gezocht in de mijnen, dat beter betaald wordt. Doch al zijn de zwarten minder aan tucht en orde
+gewend dan de Hindoes, zij zijn beter geschikt voor arbeid, waartoe veel lichaamskracht en volharding wordt vereischt. Zonder
+de hulp van afrikaansche arbeiders zouden de expedities naar de onbekende streken van Guyana, en om goud te ontdekken, niet
+kunnen worden ondernomen. De voornaamste verdediger van de rechten der zwarte bevolking is de Reverend H. J. Shuley, het hoofd
+der radikale partij, die het blad &#8220;<span lang="en">the People</span>&#8221; heeft opgericht. Deze geestelijke bezit grooten invloed, en woonde tijdens mijn bezoek te New-Amsterdam.
+
+</p>
+<p>De hollandsche wet wordt hier nog in sommige gevallen toegepast; maar in strafzaken heerscht de engelsche wet, die zeer streng
+is. De gevangenis te Georgetown is een merkwaardig gebouw, dat nog dagteekent uit den hollandschen tijd, en met zijn zware
+muren op een versterkte vesting gelijkt. Ik zag er een menigte Hindoes, waarvan sommigen tot &#8220;<span lang="en">hard labour</span>&#8221; waren veroordeeld, een arbeid, die &ograve;f op de openbare wegen, &ograve;f binnen de muren der gevangenis wordt verricht. Deze strafoefening
+heeft haar practische zijde, wanneer men de gevangenen werk laat doen, dat de kolonie voordeel aanbrengt en te zwaar is om
+er gemakkelijk arbeidskrachten voor te vinden, maar het is treurig, dat men dikwijls de schuldigen zich geheel nutteloos laat
+afbeulen, zooals bijvoorbeeld bij een straf, die &#8220;<span lang="en">the crank</span>&#8221; genoemd wordt, en waarbij de gevangene in zijn cel een handvat heeft te draaien, dat nergens toe dient, en alleen na een
+bepaald aantal malen te zijn rondgedraaid, een bel in beweging brengt, om aan te toonen, dat de opgelegde taak volbracht is.
+In het hospitaal der gevangenis zag ik een tiental galeiboeven, die uit Cayenne waren ontsnapt. De formaliteiten voor hun
+uitlevering zijn zeer lastig en gecompliceerd, en de engelsche autoriteiten beklagen zich dan ook dikwijls over de moeilijkheden,
+waarin zij gewikkeld worden door de nabijheid der fransche galeien, daar het onderhoud der ontsnapte misdadigers te hunnen
+laste komt.
+
+</p>
+<p>Aan politiek doet men hier weinig, doch wel wordt een heftige strijd gevoerd over de vraag, of de kolonie zich enkel aan de
+suikerindustrie moet blijven wijden, of nieuwe cultures beproeven. Daar ik hieromtrent gaarne nader wilde worden ingelicht,
+nam ik met genoegen het aanbod van den heer Barclay aan, om zijn cacao-plantage te gaan bezichtigen, die veertig mijlen van
+Georgetown aan de oevers van de Demerara was gelegen. Het was een bosch van cacaoboomen, dat zich uitstrekte over een oppervlakte
+van meer dan zestig hectaren, een oase van groen in deze eenzaamheid. De ondernemende Engelschman <a id="d0e343"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e343">98</a>]</span>had er een som van 300&nbsp;000 frs aan ten koste gelegd. De heer Barclay vertelde mij, terwijl hij mij rondleidde, dat hij vroeger
+aan het hoofd van een suikerfabriek had gestaan, maar begreep, dat hiervan voor de toekomst geen heil meer was te verwachten.
+Hij had zeer goed ontwikkelde cacaoboomen gezien op verlaten &#8220;<span lang="en">settlements</span>&#8221;, die eertijds aan Hollanders hadden behoord, aan de oevers van de Demerara en Essequebo, en besloot deze opnieuw te cultiveeren.
+De beide eerste jaren moesten worden besteed aan het vellen van bosch en de droogmaking van den bodem. Dit laatste werd zeer
+vergemakkelijkt door de kanalen, die nog uit den hollandschen tijd waren overgebleven, en die enkel moesten gezuiverd en met
+elkander in verbinding gesteld. Dit alles kostte veel geld, en men voorspelde den heer Barclay weinig goeds van zijn onderneming.
+Thans echter, na twaalf jaren van volhardenden arbeid, kon hij met voldoening op zijn werk terugzien. De jaarlijksche opbrengst
+bedroeg 30&nbsp;000 kilogram cacao, hetgeen ongeveer 50&nbsp;000 frs vertegenwoordigde, en daar de cacaoboomen, op vier meter afstand
+van elkander geplaatst, de tusschenruimten geheel met hun schaduw bedekken, groeit hier geen onkruid, wat de groote kosten
+van het aanhoudende wieden bespaart. Het is dus bewezen, dat de oevers der rivieren van Guyana wel degelijk geschikt zijn
+voor de cacaocultuur, en het is te hopen dat het voorbeeld van den heer Barclay navolging zal vinden.
+
+</p>
+<p>De onderzoekingstochten in het onbekende gedeelte van Guyana worden door allerlei oorzaken zeer bemoeilijkt. De loop der rivieren,
+vooral van de Mazaruni, wordt telkens afgebroken door watervallen; die van Kaieteur wordt zelfs vergeleken bij den Niagara.
+Op enkele groepen hutten na, die op grooten afstand van elkander zijn gelegen en door zendelingen of goudzoekers worden bewoond,
+is de streek geheel verlaten.
+
+</p>
+<p>Sedert de ontdekkingsreizen van Dr. Crevaux, Henri Coudreau, Brown, en de heeren Quelch en Connell, weet men, dat zich in
+deze streken verschillende Indianenstammen ophouden, die leven van de jacht. Vroeger begaven zij zich wel naar de kustplaatsen,
+om ruilhandel te drijven. Thans moet men ze veel verder zoeken; zij slaan bij voorkeur hun kampen op in de buurt der plaatsen,
+waar de reizigers langs den oever der rivier moeten trekken, om de watervallen te vermijden. Al deze stammen komen overeen
+met de Galibis en de Cara&iuml;ben, die op de Antillen worden aangetroffen.
+
+</p>
+<p>Het achterland van Guyana is eerst bekend geworden toen er goud werd ontdekt. Het kostbare metaal wordt aangetroffen in het
+alluviale bezinksel der rivieren, vooral in sommige kreken van de Mazaruni, op een afstand van drie of vier weken reizens
+van de kust. De eerste onderzoekingen hebben weinig opgeleverd. Doch men heeft op verschillende plaatsen kwartsachtige aders
+ontdekt, en al is voor de bewerking van het erts kostbaar materiaal benoodigd, de duitsche kapitalisten, die met dit doel
+syndicaten hebben gevormd, schijnen gunstige verwachtingen van de zaak te koesteren. De ingenieur, die mij dit alles mededeelde,
+vertelde althans, dat zij reeds 150&nbsp;000 &pound; hadden besteed aan voorbereidende werkzaamheden en aankoop van materiaal. Men was
+juist tentijde van mijn bezoek ook zeer vervuld van de ontdekking van diamantmijnen, en had een deskundige in Z.-Afrika geraadpleegd,
+om de waarde der gevonden diamanten te beoordeelen. Later vernam ik, dat deze ontdekking toch niet aan de verwachtingen had
+beantwoord, omdat de diamanten, ofschoon zuiver, klein, en dus van betrekkelijk geringe waarde waren. Het mijnwezen is hier
+goed geregeld door strenge wetten, die noodzakelijk zijn bij het toezicht over uitgestrektheden gronds, waarin geen gebaande
+wegen bestaan. Een dergelijke regeling wordt bij de bosch-concessies toegepast. Deze worden voornamelijk aangevraagd voor
+het zoeken naar de balata, een boom, die caoutchouc levert, en die wel niet zoo gezocht is als de braziliaansche hevea of
+de castilloa van Midden-Amerika, maar die veel opbrengt, en daardoor rijke winsten afwerpt, als de bosschen niet te ver van
+een rivier zijn verwijderd.
+
+</p>
+<p>De expedities worden gewoonlijk georganiseerd door kooplieden uit Georgetown, die op gemeenschappelijke kosten een boot uitrusten,
+waarin werktuigen en mondvoorraad voor meerdere maanden worden geborgen. De onderneming is altijd zeer gewaagd en onzeker.
+De bemanning der booten bestaat uit eenige Indianen, die met de bochten en watervallen der rivier vertrouwd zijn, en een troep
+zwarten en kleurlingen onder een flinken &#8220;foreman,&#8221; van wien grootendeels het welslagen der onderneming afhangt. Hij moet
+beslissen over de keuze van de geschikte plek, en ontvangt percenten van ieder pond caoutchouc, dat hij naar de kust vervoert.
+De werklieden krijgen behalve den kost, 0.50 fr. tot 1 franc per dag. Aan allerlei gevaren is zulk een expeditie blootgesteld
+en dikwijls worden in maanden geen berichten omtrent haar vernomen; of de aanvoerders komen terug, om hulp te vragen, welke
+hun volgens de engelsche wet niet mag worden geweigerd, daar dit gelijk zou staan met doodslag.
+
+</p>
+<p>Ten tijde der slavernij ontvluchtten dikwijls negers uit de plantages en hielden zich in de bosschen schuil. Te Guyana hebben
+deze &#8220;boschnegers&#8221; zich in groepen vereenigd en leven in kleine dorpen in het woud. Zij sterven echter langzamerhand uit door
+ziekten, als melaatschheid, elephantiasis, en pokken. Ook de blanke bevolking is aan het afnemen, sedert met de suiker geen
+groote fortuinen meer zijn te winnen. De enkele blanken, die zich thans nog in Guyana komen vestigen, zijn meest Schotten,
+die veel weerstandsvermogen hebben, en dikwijls betrekkingen als opzichters krijgen. In een zoo vochtig en warm klimaat, waar
+moeraskoorts heerscht, moeten blanken langzamerhand bezwijken, en als dit in een groote stad als Georgetown nog niet merkbaar
+is, heeft men dit te danken aan de voortreffelijke zorg, die hier wordt gewijd aan de volksgezondheid. Alle woningen zijn
+op palen gebouwd, daar de grond overal moerassig is. Het grootste gedeelte toch der kust van Guyana ligt lager dan de zee,
+en het is niet te verwonderen dat de Hollanders hier onmiddellijk na hun komst dezelfde maatregelen aanwendden, die zij gewoon
+waren in hun eigen land in praktijk te brengen, daar hun eigen kusten geheel dezelfde eigenaardigheden vertoonden als die
+van Guyana. Zij <a id="d0e358"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e358">99</a>]</span>groeven een menigte kanalen om het water af te leiden, en beschermden de kust door dijken, sluizen en zeeweringen, welke de
+Engelschen, die hen in 1815 opvolgden, slechts behoefden uit te breiden en in stand te houden. Daar voor dit alles echter
+groote kapitalen werden vereischt, is het te begrijpen dat in Guyana de grond weinig is verbrokkeld, en groote grondeigenaren
+of maatschappijen er de bezitters van zijn. Kleine plantages, zooals in Trinidad, treft men hier niet aan.
+
+</p>
+<p>De overgroote vochtigheid is niet het eenige bezwaar, waarmede de landbouw hier heeft te kampen. Wanneer in het droge jaargetijde
+alle vocht verdampt, wordt de aarde hard, en splijt. Het door de rivieren aangevoerde slib wordt dan ondoordringbaar, en het
+is volstrekt noodig, den bodem te besproeien. Een Engelschman, W. Russell, bijgenaamd &#8220;the sugar king&#8221;, die hier uitgestrekte
+bezittingen heeft, vond een zeer vernuftig stelsel van besproeiing uit. Hij had opgemerkt, dat in een laag gelegen gedeelte
+van het binnenland, gedurende het natte seizoen, steeds een soort van reusachtige poel ontstond, die dikwijls dreigde, de
+kuststreek te overstroomen. Na een kostbaar onderzoek bleek het, dat men dit water kon gebruiken, om in het droge jaargetij
+de de kuststreek te besproeien. Het zeer belangrijke werk werd ondernomen, en thans bestaan op de meeste plantages twee soorten
+van kanalen; de eene dienen voor den waterafvoer; de andere, die naar verkiezing kunnen worden gevuld of geledigd, voor de
+besproeiing. Deze besproeiingskanalen zijn door zijtakken die door de velden loopen, verbonden. Ik heb zelf gezien, hoe binnen
+enkele minuten een oppervlakte van meerdere hectaren onder water werd gezet. Door deze gemakkelijke besproeiing bekleedt Guyana
+voor de suikerproductie steeds de voornaamste plaats, temeer daar de kanalen tevens als verkeerswegen dienen voor het vervoer
+van den oogst en den aanvoer van meststoffen.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1908-099.jpg" alt="Landschap te Barbados. De huttengevangenis Turner Hall." width="720" height="498"><p class="figureHead">Landschap te Barbados. De huttengevangenis Turner Hall.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Een groot deel der bevolking van Guyana, die 300&nbsp;000 zielen telt, bevindt zich in Georgetown, een stad van meer dan 60&nbsp;000
+inwoners. Berbice of Nieuw-Amsterdam is een kleine, stille stad, die nog een hollandsch voorkomen heeft.
+
+</p>
+<p>Ik was langer in Guyana gebleven, dan oorspronkelijk mijn bedoeling was geweest. Met het oog op mijn verblijf in Trinidad,
+en vreezende dat de eerste regens van het winterseizoen mij misschien zouden overvallen, eer ik mijn zending geheel zou hebben
+voleindigd, maakte ik gebruik van de gelegenheid, die mij geboden werd, toen de <i>Ocamo</i>, een der stoombooten van de lijn <span lang="en">Pickford and Black</span>, Georgetown passeerde, om mij aan boord van dit schip naar Trinidad te begeven, daar ik wist dat met deze lijn weinig passagiers
+reisden en de bediening aan boord uitstekend was. Twee dagen na ons vertrek uit Georgetown wierp de <i>Ocamo</i> het anker in de baai van Paria, tegenover Port d&#8217;Espagne. Wij lagen vrij ver van de kust, zoodat ik twintig minuten in een
+kano moest worden geroeid, eer ik aan wal stapte. Te Port d&#8217;Espagne kreeg ik dadelijk na mijn aankomst reeds een gevoel alsof
+ik mij in Frankrijk en onder Franschen bevond.
+
+</p>
+<p>Te Barbados woonden zeer weinige van mijn landgenooten, en in Georgetown scheen het wel, als of men geen andere Franschen
+kende, dan de uit Cayenne ontsnapte galeiboeven; maar hier behoefde ik slechts een kleine wandeling te doen, om mij dadelijk
+thuis te gevoelen. Aan de welwillendheid der fransche families, die ik hier leerde kennen, had ik, ook met het oog op de taak
+waarvoor ik hier gekomen was, veel te danken. De heer Honor&eacute; de Verneuil, lid van het wetgevend bestuur, die sedert mijn bezoek
+helaas is overleden, bewees mij al de hulp, die ik noodig had, en ik werd niet moede, hem op onze uitstapjes voortdurend om
+inlichtingen te vragen, die hij mij bereidwillig verstrekte, daar hij reeds veertig jaren te Trinidad had gewoond, de ontwikkeling
+van het eiland van nabij had gadegeslagen, en van zijn bevindingen nauwkeurig aanteekening had gehouden.
+
+</p>
+<p>In sommige gedeelten van de stad wordt meer <a id="d0e384"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e384">100</a>]</span>fransch of spaansch, dan engelsch gesproken. Toen het eiland den 31sten Juli 1498 door Christoffel Columbus werd ontdekt,
+woonden hier slechts enkele Indianenstammen, welke overeenkwamen met de Galibis van het vasteland, en waarvan de machtigste
+bekend waren onder den naam van Arouaken en Chaimas. Zij deelden het lot, dat al de oorspronkelijke bewoners der naburige
+eilanden wachtte. Alleen de sporen van hunne namen zijn nog hier en daar bewaard, op plaatsen waar zij vroeger hun kampen
+opsloegen, zooals Aricagua-Arouca, en Chacachacare. Columbus moet het eiland Trinidad hebben genoemd naar de Heilige Drievuldigheid,
+wegens het drietal bergtoppen, dat hij aan den horizon zag en die nu den naam van de drie Zusters dragen. Eerst tachtig jaren
+na dit bezoek van Columbus vestigden zich de eerste Spanjaarden op het eiland. Tegen het einde der zestiende eeuw bouwden
+zij er eenige dorpen en de hoofdstad San Jos&eacute; de Oruna, die thans nog St. Jozef heet. Deze stad heeft een aanval moeten weerstand
+bieden van den beroemden Sir Walter Raleigh, die was uitgetogen om het goudland te ontdekken, het El Dorado van alle conquistadores.
+In 1780 vestigde zich de eerste Franschman in Trinidad. Dit was een zekere heer de Saint-Laurent, die zoo getroffen was door
+de schoonheid van het eiland, dat hij verschillende zijner landgenooten overhaalde, zijn voorbeeld te volgen. Dit was het
+begin onzer kolonisatie, en het aantal emigranten vermeerderde natuurlijk steeds gedurende de woelingen der fransche revolutie.
+De eerste plantages werden door Franschen opgericht, en onder het wijze bestuur van den toenmaligen gouverneur Chacon begon
+de kolonie reeds tot grooten bloei te geraken, toen in 1797 een engelsche expeditie, onder aanvoering van Sir Ralph Abercromby,
+zich onder een ongegrond voorwendsel van het eiland meester maakte, dat geen verdedigingsmiddelen bezat en zich weerloos moest
+overgeven. Sedert dien tijd is Trinidad onder de engelsche heerschappij gebleven.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 431px"><img border="0" src="images/p1908-100.jpg" alt="Onder de Hindoesche landverhuizers zijn 30 percent vrouwen." width="431" height="602"><p class="figureHead">Onder de Hindoesche landverhuizers zijn 30 percent vrouwen.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Onder de soldaten en matrozen van Abercromby bevonden zich ook enkele fransche uitgewekenen, wier afstammelingen nog thans
+in de kolonie verblijf houden. Bij de eerste volkstelling, in 1783, toen San Domingo, Guadeloupe en Martinique reeds een groot
+aantal inwoners bezaten, bestond de bevolking van Trinidad slechts uit 2763 bewoners, waaronder 126 blanken. In 1805 was dat
+aantal tot 25&nbsp;000 gestegen, daar thans de eerste suikerfabrieken waren opgericht en zwarte werklieden werden ge&iuml;mporteerd,
+uit Afrika, of de naburige koloni&euml;n. In de volgende jaren steeg de bevolking langzaam, tot zij in 1851 70&nbsp;000 bedroeg, waaronder
+een klein aantal blanken, meestal Franschen en Spanjaarden. Na de afschaffing der slavernij schijnt het land een poos te zijn
+achteruitgegaan. De in vrijheid gestelde slaven wilden niet langer voortgaan voor anderen het land te bebouwen, en begonnen
+zich voor eigen rekening met veeteelt en handel bezig te houden. Na vergeefsche pogingen om hun werk door Chineezen te laten
+verrichten, volgde men het voorbeeld van Engelsch Guyana, dat reeds de hulp van indische koelies had ingeroepen.
+
+</p>
+<p>Van toen af brak een tijdperk van grooten voorspoed aan voor Trinidad. Nieuwe wegen werden aangelegd, en weldra waren de hoofdplaatsen
+door een spoorweglijn verbonden. Deze lijn loopt van Port d&#8217;Espagne naar San Fernando, met zijlijnen naar Arima, Sangre-Grande,
+Princess Town, en het dal van Caparo. Het is opmerkelijk, dat al de groote steden in de westelijke helft van het eiland zijn
+gelegen. De andere zijde, die naar den Oceaan is gekeerd, is betrekkelijk weinig bevolkt, hoewel het klimaat daar veel gematigder
+is.
+
+</p>
+<p>In 1891 telde het eiland reeds 200&nbsp;000 inwoners, en thans is dat aantal tot 280&nbsp;000 gestegen, waarvan een derde Hindoes zijn.
+De toenemende welvaart van het land maakte allerlei belangrijke ondernemingen mogelijk. Port d&#8217;Espagne, dat in het begin der
+19de eeuw een armoedig dorpje was, heeft thans 40&nbsp;000 inwoners, tramways, electrisch licht, en uitstekend drinkwater. De haven
+is vergroot en bezit een kolenstapelplaats, welke wedijvert met die van St. Lucia, terwijl er sprake van is een reusachtige
+pier te laten aanleggen, om ook de grootste schepen gemakkelijk hier te laten lossen.
+
+</p>
+<p>Daar de kolonisten van Trinidad steeds meer terrein zoeken in het binnenland voor de aanplanting van cacaoboomen, zullen ook
+daar de wegen worden uitgebreid, en men zal zoodoende steeds verder doordringen in de boschrijke streken van Montserrat en
+Arima, waar de cacaocultuur reeds prachtige resultaten heeft opgeleverd.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1908-101.jpg" alt="De cacao-oogst." width="720" height="475"><p class="figureHead">De cacao-oogst.</p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e404"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e404">102</a>]</span></p>
+<p>De suikerproductie is langen tijd de eenige bron geweest van Trinidad&#8217;s welvaart. Ondanks de daling der prijzen is deze ook
+hier niet verminderd doch, evengoed als in Guyana, op dezelfde hoogte gebleven, ofschoon met aanzienlijk verlies. Gelukkig
+werkt echter de uitbreiding der cacaocultuur mede, om dit te vergoeden. In de periode van 1875 tot 1895 bedroeg de som, die
+voor uitgevoerde suiker werd ontvangen, ongeveer 20 millioen francs minder dan in het twintigtal jaren dat hieraan voorafging,
+terwijl juist de opbrengst der cacao met 30 millioen francs vermeerderd is. Het verbruik van dit laatste artikel neemt gedurig
+toe, en het verschil wordt steeds grooter.
+
+</p>
+<p>Men kan thans Trinidad niet bezoeken, zonder zijn aandacht te wijden aan de kostbare plant, die zulke groote winsten afwerpt.
+
+
+</p>
+<p>De cacaoboom is in Trinidad ingevoerd omtrent 1785, door Spanjaarden uit Venezuela. Daar de wind de grootste vijand is der
+jonge boomen, draagt men zorg deze te planten tusschen andere, die snel groeien en veel weerstandsvermogen bezitten. De boom,
+die gekozen wordt om deze beschermende rol te vervullen, (men noemt hem <i>madre del cacao</i>) is de <i>erythrina</i>. Deze verliest in Maart en April grootendeels hare bladeren en prijkt dan met heerlijke bloesems, zoodat men overal in de
+streken, waar de cacaoplantingen zijn aangelegd, de heuvels en dalen bedekt ziet met groene bosschen, waar heerlijk geurende
+oranjeroode bloesems den grond met een tapijt van bloembladeren bedekken. Tegen het midden van de vorige eeuw werden jaarlijks
+2 millioen kilogram cacao uitgevoerd. Sedert is dat getal geregeld blijven stijgen, en in 1900 klom het cijfer tot 15&nbsp;785&nbsp;000
+kilogram, welke een waarde van 25 millioen francs vertegenwoordigen.
+
+</p>
+<p>Daar ik gaarne zulk een plantage van nabij wilde in oogenschouw nemen, nam ik met veel genoegen de uitnoodiging aan van den
+heer Agostini, om eenige dagen bij hem te komen doorbrengen op zijn bezittingen te Montserrat. De groote plantages van Trinidad
+ontstaan meestal door den aankoop en de vereeniging tot een groot geheel van kleinere eigendommen, door grondbezitters die
+over genoeg kapitaal kunnen beschikken om op die wijze hun gemeenschappelijke belangen te bevorderen. De Gordons, Centenos,
+Agostini&#8217;s en andere rijke planters van Trinidad kunnen zoodoende duizenden en duizenden zakken cacao naar de haven van Port
+d&#8217;Espagne zenden.
+
+</p>
+<p>Als de cacaoboom vijf of zes jaar is, en zijn takken hun vollen wasdom hebben bereikt, geeft hij voldoende schaduw om den
+groei van onkruid te beletten, zoodat de bosschen verder geen ander onderhoud behoeven dan het snoeien, het plukken en de
+behandeling van den oogst medebrengt.
+
+</p>
+<p>Bemesting is niet noodig in dit gelukkige land, waar de bodem onuitputtelijk vruchtbaar is. Tweemaal in het jaar wordt hier
+geoogst. De vruchten worden afgeplukt als ze rijp zijn en doen, wat den vorm betreft, denken aan een langwerpige meloen. De
+kleur wisselt af tusschen lichtgeel en donkerrood. De bloem is zeer klein en groeit zonder stengel op den stam en de takken.
+Dikwijls ziet men aan een zelfden boom pas ontloken bloesems naast juist gezette vruchten, en andere, die reeds geschikt zijn
+om geplukt te worden.
+
+</p>
+<p>Vergezeld door den heer Agostini en zijn opzichter bezocht ik eerst de plantage El Reposo en later die van San Juan, welke
+over een oppervlakte van 250 hectaren geheel met cacaoboomen is beplant. Het aantal boomen wordt op 150&nbsp;000 geschat, die allen
+rijkelijk vrucht dragen, en als het waar is, wat men in Trinidad beweert, dat elke cacaoboom een zuivere winst van 1 franc
+vertegenwoordigt, kan men zich van den rijkdom van den gelukkigen eigenaar dezer plantage een tamelijk juiste voorstelling
+vormen.
+
+</p>
+<p>Terwijl op Martinique en Guadeloupe de cacaoboom slechts in enkele streken met goed gevolg wordt gekweekt, waar alle voorwaarden,
+tot zijn ontwikkeling vereischt, vervuld zijn, schijnen in Trinidad de omstandigheden, die den groei dezer plant bevorderen,
+bijzonder gunstig; want ik zag op mijn tochten hoe het eene woud het andere opvolgde, en het geheele land scheen mij ten slotte
+&eacute;&eacute;n groote cacaoplantage toe. Algemeen wordt deze wijze van zijn kapitaal te beleggen dan ook als zeer zeker en winstgevend
+beschouwd; altoos, wanneer men eenigen tijd kan wachten tot het rente begint af te werpen. Deze moeilijkheid wordt trouwens
+gedeeltelijk uit den weg geruimd door een zeer geschikte inrichting, een stelsel van exploitatie bij contract; door zoogenaamde
+&#8220;contractors&#8221;. Zoodra namelijk een kooper in het bezit is van een stuk grond of een concessie, laat hij voor den rechter van
+het district een contract opmaken, waarbij een of meer landbouwers zich verplichten, boomen te planten, onder toezicht van
+den eigenaar of diens lasthebber. Het terrein moet goed worden onderhouden; het aantal malen, dat er gewied moet worden, is
+bijvoorbeeld in het contract vastgesteld. Na verloop van een vooraf bepaalden tijd, wordt een soort van inventaris opgemaakt,
+en de contractanten ontvangen bij aflevering van den grond voor elken boom, die in goeden staat is, van den eigenaar een eveneens
+van te voren bepaalde som, die varieert tusschen 0.30 fr. en 1.25 fr., dit hangt af van den ouderdom en de soort der boomen.
+Deze manier van handelen is hier overal gebruikelijk en door de regeering tot in bijzonderheden geregeld. Zij heeft dit voordeel,
+dat het risico van de eerste proefnemingen er door vermindert, terwijl de tijd, gedurende welken men de eerste opbrengst moet
+afwachten, er door wordt beperkt.
+
+</p>
+<p>Te Trinidad wordt de cacao in den handel gebracht na een bewerking, die het gisten en drogen van het zaad ten doel heeft.
+Door de gisting wordt het ontdaan van het weeke vruchtvleesch, dat het omgeeft, en de scherpe smaak weggenomen. Dit gisten
+gebeurt in vaten, waarin de stof nu en dan geroerd wordt, om later in andere vaten opnieuw gezuiverd te worden. Als de cacao
+uit het vierde vat te voorschijn komt, na verloop van vijf of acht dagen, al naar de behandelde soort, moet zij gedroogd worden.
+De kleur van het zaad, die bij de versche vrucht van binnen paars of donker purper was, is nu donkerbruin geworden. Het drogen
+geschiedt op houten vloeren, waarboven beweegbare daken zijn aangebracht. De inrichting is tamelijk eenvoudig; langs een soort
+horizontaal raam van hard hout, dat ongeveer twintig meter lang en vijf of zes meter breed is, loopen in de lengte rails,
+waarlangs op rollen de schuin oploopende <a id="d0e429"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e429">103</a>]</span>daken glijden, die zeer gemakkelijk kunnen worden verschoven. Twee mannen zijn voldoende voor de behandeling, die enkel beoogt,
+het uitgespreide zaad bloot te stellen aan de zon, en te beschermen voor den regen.
+
+</p>
+<p>Na eenige dagen volgt dan de bewerking, die men het &#8220;cacao-dansen&#8221; noemt. De arbeiders dansen werkelijk op de hoopen zaad,
+die zij krachtig stampen met hun bloote voeten. Deze laatste behandeling wordt als zeer gewichtig en onontbeerlijk beschouwd;
+het doel ervan is, de laatste overblijfselen van het vruchtvleesch te verwijderen, de boonen af te ronden en een glad en fraai
+voorkomen te geven. Trinidad is bepaald de belangrijkste kolonie der wereld voor de cacaoproductie. Al wordt aan den equator
+een hooger cijfer bereikt, daar alle staten, die door de Amazone en haar bijrivieren worden besproeid, uitvoeren naar de haven
+van Guayaquil, Trinidad spant toch de kroon door de geregelde overvloedige oogsten en de uitmuntende kwaliteit van het geleverde
+product. Thans is deze cultuur niet meer beperkt tot de heuvelachtige boschstreek van Montserrat, maar breidt zich ook uit
+over een nieuw, pas ter beschikking der kolonisten gesteld gedeelte van het land, waar de grond 18 dollars per hectare kost
+en reeds vele concessies tegen dien prijs zijn verleend.
+
+</p>
+<p>Op mijn terugreis kwam ik door het midden van het eiland, waar de uitgestrekte vlakke velden, zonder boomen, mij aan de Ilanos
+van Venezuela deden denken.
+
+</p>
+<p>Te Port d&#8217;Espagne vond ik een schrijven van den gouverneur, die mij uitnoodigde hem en eenige ambtenaren te vergezellen bij
+een offici&euml;el bezoek aan het Coolies-dep&ocirc;t, ter gelegenheid van de aankomst eener boot met landverhuizers. Ik had te Guyana
+wel veel omtrent deze Hindoe-arbeiders vernomen; maar toch nog geen ontscheping bijgewoond van lieden, die pas uit Indi&euml; kwamen.
+Te Trinidad worden de nieuw aangekomenen ingekwartierd in een daarvoor opzettelijk ingericht gebouw, op een der vijf eilandjes,
+die aan den ingang der baai liggen, omtrent een uur van de stad, waar zij eenige dagen onder observatie moeten blijven.
+
+</p>
+<p>Het was een schilderachtig schouwspel, dat ons wachtte bij onze aankomst. Vijfhonderd zesenzeventig emigranten waren hier
+aan den oever bijeen; de mannen van de vrouwen gescheiden. Hun begeleider, vergezeld van twee inlandsche doctoren, die met
+het schip waren medegekomen, liet hen zich in twee rijen scharen, zoodat zij den gouverneur en zijn gevolg goed konden zien.
+Zij namen ons, terwijl wij voorbijgingen, zeer nieuwsgierig op, en er kwam geen eind aan de eerbiedige begroetingen.
+
+</p>
+<p>Sommigen knielden en bogen het hoofd; de dappersten waagden het, de kleederen der hooggeplaatste ambtenaren aan te raken.
+De kleeding der mannen bestaat uit twee lappen geelachtig katoen, een is als een soort broek om de heupen en dijen geslagen,
+de andere bedekt het hoofd als een tulband, en valt af op de borst. Bij elke groep zijn altijd vijf of zes Hindoes van hoogeren
+rang, die voor hun reis tien of twaalf shillings ontvangen, en zich sirdars mogen noemen. Zij vervullen de rol van opzichter.
+Sommigen van hen dragen dan ook een vilten hoofddeksel en een soort van jasje. De vrouwen dragen een lap stof om heupen en
+beenen geplooid, die als rok dienst doet, een kort lijfje zonder mouwen, van sprekende kleur, en een andere lap stof om het
+hoofd.
+
+</p>
+<p>Het zijn indische meisjes uit de laagste volksklasse, maar allen vertoonen de natuurlijke en waardige bevalligheid in houding
+en gebaar, die het ras eigen is, en wij bewonderen de sierlijke bewegingen van haar armen, als zij haar sluier om zich heen
+slaan. Zij zijn tenger gebouwd; sommigen vertoonen het klassieke indische type. De scheepsdokter vertelde mij, dat dezelfde
+engelsche maatschappij het vervoer naar Demerara op zich had genomen. De reis duurt van vijftig tot zestig dagen; somtijds
+langer. Een snelle overtocht is niet zonder gevaar, omdat Indi&euml; het land is van de pest en de cholera; en hoe streng ook de
+voorzorgsmaatregelen zijn bij het inschepen, het is volstrekt noodig, dat de passagiers op zee blijven, tot het incubatietijdperk
+van deze ziekten is verstreken.
+
+</p>
+<p>Een andere kwaal, waartegen de wetenschap weinig vermag, en die vele slachtoffers eischt, is een bijzondere vorm van hersen-
+en ruggemergsontsteking, die somtijds verschrikkelijk woedt in het dep&ocirc;t te Calcutta.
+
+</p>
+<p>Als zij aan boord gaan, zijn deze landverhuizers doodarm; zij bezitten niets, dan de lappen, die zij aan het lijf hebben.
+De vrouwen dragen aan de vingers, in de ooren, en de neusgaten glazen kralen zonder waarde. Toch zijn velen van hen na eenige
+jaren arbeidens in de kolonie in staat, een stukje grond te koopen, en hun vrouwen zilveren en zelfs gouden sieraden te verschaffen;
+en uit de statistiek is gebleken, dat van de 6&nbsp;943&nbsp;000 francs, die op 31 December in de spaarbanken van het eiland waren geplaatst,
+2&nbsp;500&nbsp;000 frs aan Hindoes behoorden. Dit feit is de beste tegenspraak van de bewering, dat de Indi&euml;rs de <span id="d0e447" class="corr" title="Bron: kolenie">kolonie</span> doen verarmen, en om met de zwarten te kunnen wedijveren, werken voor een hongerloon.
+
+</p>
+<p>De voornaamste suikerfabrieken zijn gelegen in Naparima. Velen dragen nog fransche namen, als Sainte Madeleine, Malgr&eacute; Tout,
+la Fortun&eacute;e, Palmiste, hoewel de bezittingen thans in handen van schotsche of engelsche eigenaars zijn overgegaan. De spoorweg
+loopt door deze streek en velen van de werklieden en veldarbeiders maken gebruik van dit zeer goedkoope vervoermiddel. In
+den oogsttijd zijn de waggons stampvol reizigers, die zich naar het veld of de fabriek begeven. Wij kwamen voorbij groote
+uitgestrektheden gronds, die vroeger behoorden aan de thans gesloten fabrieken Valsayn, Aranjuey en St. Augustin, en die nu
+weder veranderen in wildernis, een treurig gevolg van de suikercrisis. Op een van die verlaten plantages heeft de regeering
+een model-boerderij laten oprichten, en de directeur, de heer Meaden, was zoo goed, mij daar rond te leiden. Prachtige resultaten
+waren verkregen door de kruising van inheemsche koeien met indische stieren. De heer Meaden hoopte eenmaal den veestapel zooveel
+verbeterd te zien, dat men niet meer al het slachtvee uit Venezuela behoefde te laten komen. Ook boter werd op de model-boerderij
+vervaardigd.
+
+</p>
+<p>Ik had eene aanbeveling aan de directeuren der fabrieken Sainte Madeleine en Palmiste, de heeren Peter Abel, en Ludovic de
+Verteuil. De heer Abel <a id="d0e454"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e454">104</a>]</span>staat aan het hoofd der allergrootste fabriek, waarop het geheele eiland trotsch is. Sainte Madeleine behoort aan de &#8220;<span lang="en">New Colonial Company</span>&#8221; die ook groote bezittingen heeft in Guyana, en de fabriek is niet alleen belangrijk door de ontzaglijke hoeveelheid suiker
+die zij jaarlijks aflevert, (150&nbsp;000 zakken van 100 kilogram); maar ook door de wijze van fabricatie, waarbij de allernieuwste
+methoden worden gevolgd. De heer Ludovic de Verteuil ontving mij met de grootste voorkomendheid. Hij was het met zijn engelschen
+collega in de meeste opzichten eens, doch kon zich niet vereenigen met diens opvattingen omtrent de behandeling der vreemde
+werklieden. De heer Abel wilde deze als goed gedrilde soldaten beschouwd zien, en staat hun niet toe, zelf als kolonisten
+op te treden, terwijl de heer de Verteuil juist de uitbreiding van kleine eigendommen wenschte te bevorderen en een voorstander
+was van wat men hier &#8220;<span lang="en">cane farming</span>&#8221; noemt.
+
+</p>
+<p>Ik had geen tijd meer om de &#8220;Cocal&#8221; te bezoeken, een woud van kokosboomen, dat zich uitstrekt tusschen de kapen Mancenillier
+en Guataro; noch het beroemde asphaltmeer van Br&eacute;a, dat der kolonie jaarlijks een millioen francs opbrengt; ik wilde liever
+tot besluit nog een uitstapje doen naar het Pooldistrict, om een nieuwe cultuur te bezichtigen, waarmede onlangs de eerste
+proeven waren genomen; de aanplanting van den caoutchoucboom of castilloa.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p1908-104.jpg" alt="De cacaoboon." width="426" height="600"><p class="figureHead">De cacaoboon.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Tot Princess Town kon ik reizen met den trein, en vandaar, eerst in een voertuig, en toen te paard, tot aan het eind van den
+grooten weg, voor kort aangelegd, midden door het dichte woud, naar den zetel van het &#8220;Pool Syndicate&#8221;, dat zich de concessie
+heeft verzekerd. De uitgestrektheid van het terrein bedroeg omtrent 800 hectaren, waarvan bij mijn bezoek nog slechts honderd
+waren bebouwd. Deze streek is zeer ver van de bewoonde wereld gelegen; men zag er slechts enkele <span id="d0e471" class="corr" title="Bron: verspreidde">verspreide</span> &#8220;settlements&#8221; van zwarten of Indianen, wier uit gedroogde klei opgetrokken hutten bedekt waren met de bladeren van een palmboom,
+die hier veel voorkomt, (<i>copernicia, flexuosa</i>).
+
+</p>
+<p>Aan het hoofd van deze inrichting staat een zweedsche professor, de heer Bovarius, die bijzondere studie had gemaakt van de
+caoutchoucsoorten van Midden-Amerika. De grond scheen bij uitstek vruchtbaar, en geschikt voor het beoogde doel, te oordeelen
+naar de fraaie exemplaren, die ik nu reeds zag, en die afwisselden met cacaoboomen, volgens het bij deze cultuur beoefende
+stelsel. Over de opbrengst viel echter nog niet te oordeelen, eer de boomen ver genoeg zouden zijn gevorderd, om met het insnijden
+te beginnen. In het achtste jaar na de planting rekende professor Bovarius, dat zij een goede winst zouden kunnen opleveren.
+Als deze onderneming slagen mag, zal Trinidad zich weder een rijke bron te meer van welvaart zien geopend; want van alle tropische
+voortbrengselen heeft de caoutchouc de grootste waarde.
+
+</p>
+<p>Mijn zending was thans volbracht, en ik keerde huiswaarts met het besef, dat ik de laatste drie maanden zoo nuttig mogelijk
+had besteed. Ik reisde met de &#8220;Canada&#8221; van de <span lang="en">Trans-atlantic Company</span> terug naar Guadeloupe, en was door de welwillende hulp, die ik bij mijn nasporingen had ondervonden, in staat om de Kamers
+van landbouw een zeer volledig verslag van mijn onderzoek voor te leggen. Als slotsom van mijn bevindingen kon ik hun mededeelen,
+dat in de laatste vijftig jaren de engelsche kolonies, vooral Trinidad en Guyana, steeds zijn blijven vooruitgaan, terwijl
+de fransche Antillen in een treurigen toestand van verval verkeeren. De voornaamste oorzaken, waaraan dit verval is te wijten,
+zijn naar mijne meening: het overwicht in onze koloni&euml;n van de politiek, die handelsbelangen verdringt; het gemis aan voldoende
+arbeidskrachten, bij gebrek aan toevoer van vreemde werkkracht; de macht der bureaucratie, en vooral een stelsel van invoerrechten,
+dat hoegenaamd geen rekening houdt met de belangen der koloniale inwoners.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/o1908-104.gif" alt="Ornament." width="235" height="19"></div><p>
+
+
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="back">
+<div class="transcribernote">
+<h2>Colofon</h2>
+<h3>Beschikbaarheid</h3>
+<p>Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het
+kopi&euml;ren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de Project Gutenberg Licentie bij dit eBoek of on-line op <a href="http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.
+
+</p>
+<p>Verscheen in twee afleveringen van <i>De Aarde en haar volken</i>, jaargang 1908.
+
+</p>
+<p>Dit eBoek is geproduceerd door Jeroen Hellingman en het on-line gedistribueerd correctie team op <a href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.
+
+</p>
+<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give
+it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at <a href="http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.
+
+</p>
+<p lang="en">This eBook is produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team at <a href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.
+
+</p>
+<h3>Codering</h3>
+<p>Dit bestand is in een verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het einde
+van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel zijn gecorrigeerd. Dergelijke correcties zijn
+gemarkeerd met het corr-element.
+
+</p>
+<p>Hoewel in het origineel laag liggende aanhalingstekens openen gebruikt, zijn deze in dit bestand gecodeerd met &#8220;. Geneste
+dubbele aanhalingstekens zijn stilzwijgend veranderd in enkele aanhalingstekens.
+
+</p>
+<h3>Documentgeschiedenis</h3>
+<ul>
+<li>31-AUG-2007 begonnen.
+
+</li>
+</ul>
+<h3>Verbeteringen</h3>
+<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p>
+<table width="75%">
+<tr>
+<th>Plaats</th>
+<th>Bron</th>
+<th>Verbetering</th>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e259">Bladzijde 94</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">.</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e299">Bladzijde 95</a></td>
+<td width="40%">varieteiten</td>
+<td width="40%">vari&euml;teiten</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e447">Bladzijde 103</a></td>
+<td width="40%">kolenie</td>
+<td width="40%">kolonie</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e471">Bladzijde 104</a></td>
+<td width="40%">verspreidde</td>
+<td width="40%">verspreide</td>
+</tr>
+</table>
+</div>
+</div>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Een Reis naar het Land van de Cacao en
+de Suiker, by Th. Dufau
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CACAO EN DE SUIKER ***
+
+***** This file should be named 22481-h.htm or 22481-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/2/2/4/8/22481/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/22481-h/images/id1908-089.gif b/22481-h/images/id1908-089.gif
new file mode 100644
index 0000000..499a96d
--- /dev/null
+++ b/22481-h/images/id1908-089.gif
diff --git a/22481-h/images/o1908-104.gif b/22481-h/images/o1908-104.gif
new file mode 100644
index 0000000..efb5710
--- /dev/null
+++ b/22481-h/images/o1908-104.gif
diff --git a/22481-h/images/p1908-089.jpg b/22481-h/images/p1908-089.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8525108
--- /dev/null
+++ b/22481-h/images/p1908-089.jpg
diff --git a/22481-h/images/p1908-092-1.jpg b/22481-h/images/p1908-092-1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0140093
--- /dev/null
+++ b/22481-h/images/p1908-092-1.jpg
diff --git a/22481-h/images/p1908-092-2.jpg b/22481-h/images/p1908-092-2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..75890c1
--- /dev/null
+++ b/22481-h/images/p1908-092-2.jpg
diff --git a/22481-h/images/p1908-093-1.jpg b/22481-h/images/p1908-093-1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..da8022d
--- /dev/null
+++ b/22481-h/images/p1908-093-1.jpg
diff --git a/22481-h/images/p1908-093-2.jpg b/22481-h/images/p1908-093-2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..91a2bf0
--- /dev/null
+++ b/22481-h/images/p1908-093-2.jpg
diff --git a/22481-h/images/p1908-096.jpg b/22481-h/images/p1908-096.jpg
new file mode 100644
index 0000000..eb7bbd5
--- /dev/null
+++ b/22481-h/images/p1908-096.jpg
diff --git a/22481-h/images/p1908-097.jpg b/22481-h/images/p1908-097.jpg
new file mode 100644
index 0000000..928efa7
--- /dev/null
+++ b/22481-h/images/p1908-097.jpg
diff --git a/22481-h/images/p1908-099.jpg b/22481-h/images/p1908-099.jpg
new file mode 100644
index 0000000..35e8551
--- /dev/null
+++ b/22481-h/images/p1908-099.jpg
diff --git a/22481-h/images/p1908-100.jpg b/22481-h/images/p1908-100.jpg
new file mode 100644
index 0000000..cfc9a85
--- /dev/null
+++ b/22481-h/images/p1908-100.jpg
diff --git a/22481-h/images/p1908-101.jpg b/22481-h/images/p1908-101.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c34b855
--- /dev/null
+++ b/22481-h/images/p1908-101.jpg
diff --git a/22481-h/images/p1908-104.jpg b/22481-h/images/p1908-104.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4e930c2
--- /dev/null
+++ b/22481-h/images/p1908-104.jpg
diff --git a/22481-page-images/p089a.png b/22481-page-images/p089a.png
new file mode 100644
index 0000000..b848ae1
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p089a.png
diff --git a/22481-page-images/p089b.png b/22481-page-images/p089b.png
new file mode 100644
index 0000000..6993564
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p089b.png
diff --git a/22481-page-images/p089c.png b/22481-page-images/p089c.png
new file mode 100644
index 0000000..1ffb9a5
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p089c.png
diff --git a/22481-page-images/p090a.png b/22481-page-images/p090a.png
new file mode 100644
index 0000000..a9bf79b
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p090a.png
diff --git a/22481-page-images/p090b.png b/22481-page-images/p090b.png
new file mode 100644
index 0000000..f5202ed
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p090b.png
diff --git a/22481-page-images/p091a.png b/22481-page-images/p091a.png
new file mode 100644
index 0000000..4ef670c
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p091a.png
diff --git a/22481-page-images/p091b.png b/22481-page-images/p091b.png
new file mode 100644
index 0000000..2f1fa0e
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p091b.png
diff --git a/22481-page-images/p092.png b/22481-page-images/p092.png
new file mode 100644
index 0000000..e1b4f45
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p092.png
diff --git a/22481-page-images/p093.png b/22481-page-images/p093.png
new file mode 100644
index 0000000..bcec201
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p093.png
diff --git a/22481-page-images/p094a.png b/22481-page-images/p094a.png
new file mode 100644
index 0000000..3e6f6ed
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p094a.png
diff --git a/22481-page-images/p094b.png b/22481-page-images/p094b.png
new file mode 100644
index 0000000..9fe61d9
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p094b.png
diff --git a/22481-page-images/p095a.png b/22481-page-images/p095a.png
new file mode 100644
index 0000000..dc52d2e
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p095a.png
diff --git a/22481-page-images/p095b.png b/22481-page-images/p095b.png
new file mode 100644
index 0000000..80509f7
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p095b.png
diff --git a/22481-page-images/p096.png b/22481-page-images/p096.png
new file mode 100644
index 0000000..21d1234
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p096.png
diff --git a/22481-page-images/p097a.png b/22481-page-images/p097a.png
new file mode 100644
index 0000000..fb7a0e2
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p097a.png
diff --git a/22481-page-images/p097b.png b/22481-page-images/p097b.png
new file mode 100644
index 0000000..f06fa14
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p097b.png
diff --git a/22481-page-images/p097c.png b/22481-page-images/p097c.png
new file mode 100644
index 0000000..e50ee53
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p097c.png
diff --git a/22481-page-images/p098a.png b/22481-page-images/p098a.png
new file mode 100644
index 0000000..0dd0a4d
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p098a.png
diff --git a/22481-page-images/p098b.png b/22481-page-images/p098b.png
new file mode 100644
index 0000000..aa85d9c
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p098b.png
diff --git a/22481-page-images/p099.png b/22481-page-images/p099.png
new file mode 100644
index 0000000..49d1717
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p099.png
diff --git a/22481-page-images/p100.png b/22481-page-images/p100.png
new file mode 100644
index 0000000..bfa848f
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p100.png
diff --git a/22481-page-images/p101a.png b/22481-page-images/p101a.png
new file mode 100644
index 0000000..fce4f3e
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p101a.png
diff --git a/22481-page-images/p101b.png b/22481-page-images/p101b.png
new file mode 100644
index 0000000..ba75b8a
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p101b.png
diff --git a/22481-page-images/p102a.png b/22481-page-images/p102a.png
new file mode 100644
index 0000000..425f6af
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p102a.png
diff --git a/22481-page-images/p102b.png b/22481-page-images/p102b.png
new file mode 100644
index 0000000..d2e722b
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p102b.png
diff --git a/22481-page-images/p103.png b/22481-page-images/p103.png
new file mode 100644
index 0000000..418d461
--- /dev/null
+++ b/22481-page-images/p103.png
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..2a42dcb
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #22481 (https://www.gutenberg.org/ebooks/22481)