diff options
Diffstat (limited to '22481-8.txt')
| -rw-r--r-- | 22481-8.txt | 1574 |
1 files changed, 1574 insertions, 0 deletions
diff --git a/22481-8.txt b/22481-8.txt new file mode 100644 index 0000000..8933ba1 --- /dev/null +++ b/22481-8.txt @@ -0,0 +1,1574 @@ +The Project Gutenberg EBook of Een Reis naar het Land van de Cacao en de +Suiker, by Th. Dufau + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Een Reis naar het Land van de Cacao en de Suiker + De Aarde en haar Volken, 1908 + +Author: Th. Dufau + +Release Date: August 31, 2007 [EBook #22481] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CACAO EN DE SUIKER *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + + + + + + + + +EEN REIS NAAR HET LAND VAN DE CACAO EN DE SUIKER. + +Een zending naar Barbados, Engelsch Guyana en Trinidad. + +Naar het Fransch van Th. Dufau. + + + +Door de Kamers van Landbouw te Guadeloupe was mij, in October 1901, +opgedragen, in Barbados, Engelsch Guyana en Trinidad den economischen +en industrieelen toestand dezer streken van nabij te bestudeeren. Dit +geschiedde op aandringen der voornaamste planters en suikerfabrikanten, +toen door de aanhoudende daling der suikerprijzen het bestaan der +kolonie gevaar liep. + +Gedurende de jaren, die voor Martinique en Guadeloupe het voorspoedigst +waren, d. w. z. tusschen 1860 en 1884, werd bijna niet anders dan +suiker uitgevoerd. + +In die dagen bedroegen de inkomsten, die Guadeloupe aan den handel +in suiker had te danken, jaarlijks gemiddeld 25 millioen francs, +een aanzienlijke som, als men de betrekkelijk geringe oppervlakte van +het bebouwde gebied en het kleine aantal inwoners in aanmerking neemt. + +Van 1884 af echter begonnen de prijzen, onder den invloed der nieuwe +wetten, welke ten doel hadden de mededinging van Duitschland te weren, +aanhoudend te dalen, en die toestand duurt nog onveranderd voort. In +de laatste maanden van 1901 brachten 100 kilogram suiker, die vóór +1884 60 of 70 francs zouden gekost hebben, niet meer op dan 30 tot +32 francs. Die cijfers kenschetsen het geheele verloop der crisis, +die de fransche kolonies in de Antillen ten val heeft gebracht, +en men kan zich gemakkelijk voorstellen, dat zulk een geduchte +prijsvermindering, binnen zoo korten tijd, verschrikkelijke gevolgen +na zich moest sleepen. Leeningen uit de koloniale staatskas konden +in dien treurigen toestand ook geen afdoende verbetering brengen; +daar de gevraagde rente dikwijls tien percent bedroeg, en zoodoende +de geboden hulp slechts een uitstel van executie beteekende. + +Daarbij kwamen andere rampen, waardoor de ongelukkige eilanden +werden geteisterd. Wij behoeven slechts te herinneren aan de +aardbeving te Guadeloupe in 1897, den cycloon van 1899, en een +verschrikkelijken brand, die in 1900 bijna een derde van de hoofdstad +in asch legde. Doch deze kleine eilanden bezitten veel levenskracht, +zij laten den moed niet zakken, en ongetwijfeld zouden de inwoners, +indien de suikercultuur nogmaals tot bloei geraakte, de gevolgen dezer +rampen spoedig weder te boven zijn. De regeering beschouwt dan ook +den landbouw als het punt, dat haar voornaamste zorg vereischt, en +acht het van het hoogste belang, de beletselen uit den weg te ruimen, +welke den uitvoer van een zoo belangrijk product belemmeren. Een +ding is zeer opmerkelijk, dat de naburige engelsche koloniën, die +zich eveneens op de suikercultuur hebben toegelegd, ondanks alle +tegenheden hun productie niet verminderden. Moest men hieruit niet +afleiden, dat zij de suiker goedkooper konden produceeren? Het feit +scheen merkwaardig genoeg, om er de oorzaken van na te gaan. + +Wanneer met zekerheid kon worden uitgemaakt, door welke verbeteringen, +'t zij op het veld, of in de fabriek, de handelaars en planters van +Trinidad en Engelsch Guyana in staat waren den ongelijken strijd +vol te houden, kon dit van groot nut zijn voor de bevolking van +Guadeloupe. Dit was dus het doel mijner zending, en om mij het bereiken +daarvan te vergemakkelijken, verschafte de regeering mij brieven van +aanbeveling aan de engelsche overheidspersonen, welke mij van zeer +veel dienst waren en in staat stelden, de economische en sociale +toestanden der landen, welke ik bereisde, grondig te bestudeeren. + +De voorafgaande inleiding achtte ik noodig, om den lezer eenigszins +van het doel mijner reis op de hoogte te stellen, en hem te doen +begrijpen, waarom ik sommige punten meer uitvoerig dan andere behandel. + +Den 30sten December 1901 ging ik aan boord van het stoomschip +_Roraima_, van de Quebec Steamship Company, een canadeesche +maatschappij, die een geregelden dienst onderhoudt tusschen New-York +en West-Indië, en wier booten Martinique en Guadeloupe geregeld +aandoen. Deze stoombooten dienen voornamelijk voor goederenvervoer, +maar hebben toch eenige zeer gemakkelijk ingerichte hutten ten +gerieve van passagiers. Het kleine aantal reizigers werkt een vlugge +bediening in de hand, en deze booten zijn dan ook zeer in trek bij +de Amerikanen, voor wie een winteruitstapje naar de Antillen een +modereis geworden is, zooals het gebruikelijke verblijf aan de Riviera +voor den Parijzenaar. Thans kan ik mij helaas die aangename dagen op +de _Roraima_ niet anders dan met een huivering van medelijden voor +den geest roepen; want vier maanden nadat ik de reis deed, is deze +boot vergaan bij de verschrikkelijke ramp der verwoesting van Saint +Pierre. Den 31sten December voeren wij voorbij de ten ondergang +gedoemde stad, die feestelijk het Oude- en Nieuwejaar vierde, en +een vroolijken, schilderachtigen indruk maakte, al verrees op den +achtergrond ook de geduchte Mont Pelée. Vandaar zetten wij koers naar +Sint Lucia, een eiland, dat in taal en zeden fransch is gebleven, +hoewel het reeds honderd jaren in het bezit van de Engelschen is. De +stoomboot wierp het anker in de baai van Castries, een bijna gesloten +haven, die door de Engelschen is versterkt. De heuvels in den omtrek +zijn niet bebouwd; men ziet er slechts engelsche villa's, en verder +kazernes en barakken. Sint Lucia is het middelpunt van Engelands +verdediging ter zee in de Engelsche Antillen. Van dit eiland naar +Barbados duurt de overtocht omtrent tien uren, en de zee is hier in +den regel zeer onstuimig. Wij zijn in de streek der passaatwinden, +die hier een groot deel van het jaar heerschende zijn. + +Den 2den Januari 1902 krijgen wij bij het aanbreken van den dag de +vlakke kust van Barbados in het gezicht, het eerste eiland, waar ik +eenigen tijd denk te vertoeven. Zoodra het anker is geworpen, gevoelt +men reeds, dat men op engelschen bodem is. Aan beide zijden van de +scheepstrap komt een politieagent staan, die de nummers afroept der +booten, waarin de passagiers zich aan wal mogen begeven. Alles gaat +dus zeer ordelijk toe. Die politieagenten worden bijna uitsluitend +gekozen uit de inlandsche bevolking; maar zij doen, wat hun houding en +voorkomen betreft, niet onder voor de agenten, die men in de straten +van Londen ziet, en dragen bijna dezelfde uniform. Ze weten zich te +doen gehoorzamen door een bevolking, die den eerbied der Engelschen +voor de vertegenwoordigers der wet heeft overgenomen. In dit opzicht +valt een vergelijking met de fransche koloniën niet ten gunste +der laatste uit. Doch als onnadenkende en oppervlakkige reizigers +het ongelukkig voorkomen der inlandsche soldaten te Martinique en +Guadeloupe toeschrijven aan de minderwaardigheid van het ras, vergissen +zij zich zeer, en om van het tegendeel overtuigd te worden, behoeft +men slechts de manoeuvres bij te wonen der brandweer en politie, of +de soldaten van een "West India regiment" op de parade te zien. De +zwarten der Antillen kunnen tot uitstekende soldaten worden gevormd, +en als onze koloniën daarin slecht zijn geslaagd, moet dit worden +toegeschreven aan gemis aan behoorlijke opleiding. In plaats van +soldaten te werven op goed geluk en zonder voorafgaand onderzoek, +kiezen de Engelschen hun rekruten met het oog op hun lichamelijke +gesteldheid, en laten hen door europeesche officieren terdege drillen +in de kazerne, waar zij een bepaalden tijd moeten doorbrengen, en +examens moeten afleggen, terwijl zij later een betrekkelijk hooge +soldij ontvangen. + +Barbados is een belangrijk middelpunt voor het +vrachtgoederenvervoer. De heer Paravicino, de vriendelijke consul van +Italië en Oostenrijk-Hongarije, was zoo welwillend, mij hieromtrent +uitvoerige inlichtingen te verschaffen. Hoewel de reede van Bridgetown +open is, komen hier toch alle schepen voor anker, daar hier niet alleen +door de naburige eilanden, maar door het geheele vasteland aanvraag +wordt gedaan naar gelegenheden om vrachtgoederen te vervoeren. Barbados +is als het ware een groot bureau van inlichtingen op dit gebied, +en men moet den ondernemingsgeest der kooplieden bewonderen, die zoo +uitstekend partij wisten te trekken van de geografische ligging van het +eiland. Dit drukke verkeer geeft een levendig voorkomen aan de haven, +die door haar dokken en werkplaatsen ruimschoots gelegenheid biedt om +schepen te bewapenen, of te herstellen, als zij averij hebben beloopen. + +De eigenlijke stad telt, op een betrekkelijk geringe oppervlakte, +twintigduizend inwoners; het totale cijfer der bevolking bedraagt +echter zeer veel meer, als men de voorsteden mederekent, die zich +naar alle zijden uitstrekken. Verscheiden fraaie gebouwen verdienen +afzonderlijke vermelding, zooals dat van de "Barbados Life Insurance +Society", de "Public Buildings", of het Gouvernementsgebouw, de +"Colonial Bank", en vooral het prachtige Marine Hotel, dat omgeven +is door uitgestrekte grasperken, en waar vreemdelingen, vooral +Noord-Amerikanen, in grooten getale den winter komen doorbrengen. Van +December tot April houdt hier de temperatuur het midden tusschen 20 +en 26 graden Celsius. De toeristen der Vereenigde Staten, die niet +van koude winters houden, vinden in Barbados een ideaal klimaat, dat +bijzonder gezond is. De bodem van het eiland, die uit koraalvormingen +bestaat, is zeer droog. + +Nergens vindt men er die stilstaande poelen en moerassen, die zooveel +voorkomen op de eilanden der golf van Mexico, en die malaria en koorts +verwekken. Sedert de cholera in 1854 hier heeft gewoed, zijn ook alle +voorzorgen om de volksgezondheid te bevorderen, zeer streng toegepast, +en thans is de moeraskoorts bijna uit Barbados verdwenen. + +Misschien is aan deze gelukkige omstandigheden de aanhoudende toename +der bevolking te wijten, waarvan de aanwas zoo groot is, dat hierdoor +in tijden van hongersnood zeer bepaald gevaar zou zijn te duchten. + +Volgens de laatste opgaven, in 1900, telde het eiland 200 000 inwoners, +op een oppervlakte van nog geen 60 000 hectaren. In dichtheid kan deze +bevolking slechts wedijveren met enkele districten van Java, of sommige +plaatsen in Saksen en Lancashire. Als men een rijtoer maakt langs de +fraaie buitenwegen, of een tochtje per spoor doet van Bridgetown naar +Bathsheba, krijgt men den indruk, alsof de groepjes huizen, die men +overal verstrooid ziet, weldra allen met elkander zullen verbonden +zijn en slechts één groot dorp zullen vormen. Het leven is er niet +duur, daar een zeer liberaal stelsel van inkomende rechten allerlei +waren, onverschillig uit welke streken zij worden aangevoerd, in het +land toelaat, en bovendien de levensmiddelen zeer goedkoop zijn. De +volksklasse voedt zich bijna uitsluitend met vruchten en wortelen +(bananen, aardappelen, mangos) en visch. De "vliegende visch" wordt +verbazend veel gegeten, en in ongeloofelijke massa's gevangen in +de wateren, die het eiland omringen. In geval de vangst bijzonder +voorspoedig is, wordt deze visch verkocht voor één of anderhalven +stuiver het pond. + +Ondanks deze gunstige levensvoorwaarden is toch de dichtheid der +bevolking oorzaak, dat velen van de mannen hun geluk in naburige +kolonies gaan beproeven. Zij namen bijvoorbeeld in grooten getale +deel aan den arbeid voor de doorgraving van het kanaal van Panama, +waarbij hun werkkracht en volharding zeer werden op prijs gesteld. + +Hierdoor is de verhouding tusschen het aantal mannelijke en vrouwelijke +bewoners zeer ongelijk; in 1896 waren er 101 000 vrouwen, tegen 81 + 000 mannen. Sir Frederic Hodgson, de gouverneur van het eiland, +zeide mij in een particuliere audiëntie, hoezeer deze quaestie der +overbevolking hem van gewicht scheen. Het aantal vrouwen te doen +verminderen, door ze naar andere koloniën en het buitenland te zenden, +scheen hem het eenige middel om dit gevaar te bestrijden. Daarom +ondersteunt hij ijverig de pogingen der verschillende vereenigingen, +die zich ten doel hebben gesteld, de jonge meisjes en vrouwen van +Barbados betrekkingen buitenslands te bezorgen. Zoo heeft de Victoria +Emigration Society, die in de Vereenigde Staten haar agentschappen +heeft, met vrucht voor dit doel gewerkt. De inwoners van Barbados +koesteren echter een groote gehechtheid aan hun geboortegrond, en +komen er dikwijls terug, als zij genoeg hebben overgespaard. + +Zij zijn allen zeer verkleefd aan de engelsche regeering, en stellen er +prijs op, dat hun klein landje, als een schildwacht in den Atlantischen +Oceaan gelegen, de eerste engelsche kolonie van de Nieuwe Wereld +geweest is. In 1605 bracht de schoener "Olive Blossom" er de eerste +emigranten, die het eiland in bezit namen voor Jacob I. Sedert is +het altoos engelsch gebleven, heeft trouw zijn bijdragen in geld +en manschappen geleverd voor al de oorlogen in de zee der Antillen, +en zijn inwoners ondernamen als echte boekaniers krijgstochten tegen +Martinique, Guadeloupe en Dominica. De bewoners noemen zich "little +Englanders" en apen tot in het bespottelijke de gewoonten van het +moederland na. + +Er zijn hier meer blanken, in verhouding tot het aantal zwarten en +kleurlingen, dan in de andere koloniën der kleine Antillen. Hoewel +vele families Barbados hebben verlaten, vooral na de crisis in de +suikerproductie, wonen toch op het eiland nog meer dan 15 000 blanken, +waaronder sommigen afstammen van de eerste kolonisten. Daar de Ieren +hier bijzonder lastig waren, werd in 1644 een verbod uitgevaardigd, +om iersche kolonisten op het eiland toe te laten. De engelsche taal +is de eenige, die hier gesproken wordt, en alles draagt een door en +door engelsch karakter. + +Dit is op zichzelf reeds eigenaardig in een werelddeel, waar +zooveel volken en rassen zich hebben vermengd. Merkwaardig is ook +de wijze, waarop de bewoners van den grond hebben weten partij te +trekken. Terwijl Grande-Terre, een der twee eilanden, die Guadeloupe +vormen, en waarvan de geologische formatie met die van Barbados +overeenkomt, gedeeltelijk nog uit moerassen en wildernissen bestaat, +waartusschen de schaarsche bevolking verspreid woont in ellendige +hutten, is in de engelsche koloniën geen duim gronds onbebouwd +gebleven. De maagdelijke wouden zijn verdwenen en het net van wegen, +dat het geheele eiland overspant, vormt als het ware de lanen van +een grooten tuin, midden in den Atlantischen Oceaan gelegen. Reeds +in het begin der 18de eeuw was het eiland tot grooten bloei gekomen; +zooals blijkt uit de beschrijving van een fransch geestelijke, Labat, +die het in die dagen heeft bezocht en uitdrukkelijk gewaagt van de +bijzondere bedrevenheid der inwoners in den landbouw. + +Van den beginne was de gunstige ligging van Barbados, dat het geheele +jaar aan de passaatwinden is blootgesteld, van groot belang voor de +suikercultuur. De plantages zijn er niet bijzonder uitgestrekt. In +1900 waren er 440 fabrieken, waarvan een honderdtal door stoom worden +gedreven, en slechts zeven bezittingen besloegen een uitgestrektheid +van meer dan 300 hectaren. In den oogsttijd, tusschen Januari en April, +is het geheele eiland als 't ware een gonzende bijenkorf. Overal ziet +men de wieken draaien der windmolens, die de raderen der fabrieken in +beweging brengen, en op de wegen de karren, beladen met suikerriet, +die naar de fabriek trekken. + +Het riet, waarvan men de rijpende halmen ziet golven tot aan den +horizon, moet snel worden gesneden, en het sap moet worden uitgeperst +eer de gisting begint. Op al die uitgestrekte velden wordt hetzelfde +werk verricht, en de doordringende geur van het sap hangt overal +in de lucht. Elk jaar verzendt dit kleine eilandje meer dan 50 000 +reuzen vaten, die bijna 900 kilogram inhouden, ruwe suiker, die in +de raffinaderijen van de Vereenigde Staten wordt gezuiverd, terwijl +de afval een soort stroop oplevert, die veel aftrek vindt in Canada, +en daar een voornaam bestanddeel der volksvoeding uitmaakt. + +Ik wijdde eenige dagen aan het bezoeken van meerdere plantages, waar +ik inlichtingen ontving omtrent de verschillende wijzen van bouw +en bemesting, welke afhangen van de gesteldheid van den grond. Het +meerendeel van den veldarbeid wordt door daglooners verricht; soms +wordt ook, volgens contract, de geheele plantage onderhouden door +een enkel gezin, waarbij man, vrouw en kinderen allen medehelpen. Al +blijft men de oude gewoonte getrouw, van ieder voor zich zijn eigendom +te bebouwen en zich dus niet te vereenigen tot groote maatschappijen, +die met verbeterd materiaal kunnen arbeiden, de cultuur wordt hier +toch, al is het dan op kleine schaal, bedreven op een wijze, die +voorbeeldig mag worden genoemd. + +Van de vruchtbaarheid van den bodem wordt zooveel doenlijk partij +getrokken. Tusschen de rijen suikerrietstengels groeien maïs, +aardappelen en andere groenten, die de talrijke veldarbeiders +tot voedsel strekken. Men is ook zeer goed op de hoogte van de +eigenschappen van den bodem, waarop iedere groente geteeld moet +worden. Toen het engelsche gouvernement, dat de suikercultuur in zijn +kolonies wenschte te steunen, tegenover de toenemende concurrentie +der beetwortelsuiker, besloot te dien einde een speciaal departement +van landbouw op te richten, plaatste het den zetel daarvan in +Barbados. Aan het hoofd van dit "Imperial Department of Agriculture" +staat Dr. Morris, een man, die door grondige studiën op dit gebied +ten volle voor de hem opgedragen taak is berekend. In een onderhoud, +dat ik met hem had, deelde de heer Morris mij mede, dat het doel der +afdeeling was, in engelsch West-Indië en Guyana op alle denkbare +wijzen de bevolking in kennis te stellen met de beste en nieuwste +methoden van het land te bebouwen, de middelen te bestudeeren om de +suikerfabricage weder tot bloei te brengen, en proeven te doen met +andere landbouwproducten, welke nieuwe bronnen van welvaart voor de +kolonie zouden kunnen openen. Om dit alles mogelijk te maken, heeft +de engelsche regeering voor den tijd van tien jaren een jaarlijksche +toelage van 500 000 frs. toegestaan, waarvan een gedeelte wordt +besteed voor de inrichting te Barbados, doch het grootste deel +wordt aangewend tot het verstrekken van subsidiën aan de andere +kolonies, voor het oprichten van proeftuinen en laboratoria, en +het praktisch onderwijs, dat niet alleen aan scholen, maar ook, +op aanvraag der eigenaars, aan de arbeiders op hun particuliere +bezittingen wordt verstrekt. Te dien einde reizen daartoe aangestelde +"travelling instructors" naar de verschillende hoofdplaatsen, +om daar op de plantages inlichting en onderricht te geven in +planting, bemesting, het snijden van het riet, de bestrijding van +schadelijke insecten en de behandeling van den oogst. Ook publiceert +het departement gratis, of tegen een zeer lagen prijs, brochures, +waarin kortelings de voornaamste punten worden uiteengezet. Tevens +heeft ieder jaar een bijeenkomst plaats van de professoren, die aan +de verschillende landbouwstations zijn verbonden. Ik woonde juist +een dezer jaarlijksche congressen bij, waarbij de gouverneur zelf het +voorzitterschap bekleedde. Onder de krachtige leiding van Dr. Morris, +die bijgestaan wordt door bekwame medewerkers, gaan de engelsche +kolonies een groote toekomst tegemoet, ondanks de slagen, waardoor +ook hier de suikercultuur werd getroffen. Het "imperial department" +zoekt het land te behoeden voor de schadelijke gevolgen eener al te +eenzijdige cultuur. Caoutchoucplanten, zooals de _castillox elastîca_, +en de _hevea_ worden hier thans gekweekt; de bereiding der cacao heeft +verbetering ondergaan, men is een handel in fijne groenten en vruchten +met de Vereenigde Staten begonnen en onlangs nog zijn met medewerking +van de "British Cotton-growing association" belangrijke aanplantingen +van katoenboomen ondernomen, waardoor Engeland het gevaar vermijdt, +uitsluitend op Amerika te zijn aangewezen voor den aanvoer van katoen +in de fabrieken van Lancashire. + +Ik ben overtuigd, dat de ijverige pogingen van Dr. Morris en zijn +medewerkers, de professoren Bowell en Albuquerque, met gunstigen +uitslag zullen worden bekroond. Een dergelijke inrichting zou ook te +Martinique en Guadeloupe goede vruchten kunnen afwerpen. De Engelschen +zijn gewoon hun ambtenaren een hoog salaris te betalen; veel hooger +dan bij ons gebruik is. + +De gouverneur bijvoorbeeld heeft een inkomen van 75 000 frs, waarbij +nog 10 000 frs worden gevoegd voor onkosten, de president van het +gerechtshof ontvangt 37 500 frs; de attorney-general 25 000 frs, en ook +de lagere ambtenaren ontvangen een hoog traktement, terwijl in Guyana +en Trinidad dergelijke posten nog beter worden bezoldigd. Geen der +engelsche koloniën in West-Indië bezit een instelling, die gelijk staat +met onze koloniale bank. Voorschotten verstrekken op den oogst is hier +geen gebruik, zooals in Martinique en Guadeloupe, en de planter, die in +verlegenheid is, wordt licht de prooi van woekeraars. De zoogenaamde +"Court of Chancery" belet echter, dat plantages geheel verloren gaan, +wanneer hun eigenaars ze door geldgebrek niet kunnen laten onderhouden. + +Op nog andere wijzen geeft Barbados blijk van aanhoudend streven naar +vermeerdering van welvaart. Sommige planters hebben zich, met de hulp +van het imperial department, op de kweeking en verzending van vruchten +toegelegd. Hierbij komt het natuurlijk aan op snel vervoer. Jamaica +drijft een uitgebreiden handel met de Vereenigde Staten en zendt +jaarlijks duizenden ladingen bananen, ananas, chinaasappelen en +kokosnoten naar de amerikaansche havens. De reis van Jamaica duurt +slechts van vier tot zes dagen; maar sedert de steeds verbeterde +middelen tot het bewaren van een gelijkmatig koele temperatuur op +de schepen, is de lengte der reis niet het grootste bezwaar. Alles +wijst er op, dat de Antillen bestemd zijn, om de steden van Amerika +van vruchten en groenten te voorzien. Jamaica en Cuba zijn begonnen, +en de meer zuidelijk gelegen eilanden maken zich gereed, hun voorbeeld +te volgen. + +De stoombootmaatschappij "the Royal Mail" heeft eenige harer booten +voor dit doel beschikbaar gesteld. Voor onze koloniën is dit vraagstuk +van groot belang. De beste soorten van bananen groeien in afgelegen, +beschutte dalen, waar steeds een vochtige warmte heerscht. Vooral +in Guadeloupe zijn groote, thans nog onbebouwde uitgestrektheden +bij uitnemendheid geschikt voor deze cultuur. Het is werkelijk +onnatuurlijk, dat de fransche koloniën in dit opzicht zouden moeten +achterstaan bij een eiland als Barbados, waar geen enkel onbebouwd +stuk grond meer gevonden wordt, en de vruchtbare aardlaag niet +voldoende diepte heeft. Het is algemeen bekend, dat de vruchten, +en vooral de bananen, der fransche Antillen veel beter zijn dan die +van Jamaica, Cuba of Barbados. Doch daar deze eilanden de eersten +waren, die vruchten naar het buitenland verzonden, verkeerde men +in de meening, dat door hen noodzakelijk de beste soorten moesten +worden gekweekt. Tien jaren geleden heeft de regeering van Martinique +een zekere som besteed voor den aankoop van jonge banaanboomen uit +de engelsche kolonies. De heer de Pompignan heeft in de "Revue des +Cultures tropicales" medegedeeld, hoe de vruchten van die beroemde +banaanboomen, die duur waren betaald, in geen enkel opzicht van de +inheemsche bleken te verschillen. + +Ik bezocht Barbados meer dan drie jaren na het incident van Fachoda; +maar men herinnert zich er nog levendig de ongerustheid, die onder +de bevolking heerschte, toen in October 1898 verschillende engelsche +oorlogsschepen op de reede lagen, waarvan de bemanning slechts wachtte +op het sein om den aanval te beginnen. Hun doel zou in dat geval de +verovering van Martinique en Guadeloupe zijn geweest. Het laatste +eiland vooral hadden zij gemakkelijk kunnen nemen, daar het niet, +zooals Martinique, in staat van verdediging is. De bevolking van +Barbados hoopte zeer op een vredelievende overeenkomst tusschen de +twee mogendheden. Men koesterde er jegens de Franschen volstrekt geen +vijandige gezindheid, en de volksklasse voelt zich over 't algemeen +één met de zwarten der andere kolonies, die tot een verschillende +nationaliteit behooren. Zij weten, dat zij allen afstammen van +Afrikanen, die door den slavenhandel naar de fransche, engelsche en +spaansche kolonies der golf van Mexico zijn gevoerd. + +Uit een ethnografisch oogpunt beschouwd, maken in den geheelen +Archipel (behalve op Cuba, Portorico en Trinidad) de zwarten het +hoofdbestanddeel der bevolking uit. + +De heer Austen, de fransche consul te Bridgetown, vertelde mij, +hoe gewillig en redelijk deze lieden zich steeds hadden gedragen, +ook toen zij voortdurend hun loon zagen verminderen. Zij verdienen +nu slechts 0.60 of 0.80 frs. per dag, en gaan toch trouw voort +met arbeiden. Ik vernam niets dan goeds van de zwarte bevolking, +die uiterst zacht en geduldig van aard schijnt, en tegenspoed met de +grootste gelatenheid weet te dragen. Hun geliefkoosde uitspanning is, +in groote troepen in de rivier te baden, of eigenaardige dansen uit +te voeren, waarbij zij stilstaan, en alleen het bovenlijf bewegen. + +Mijn laatste bezoek in Bridgetown gold het proefstation van Dodds, +aan het hoofd waarvan Prof. Bowell geplaatst is. Elk jaar wordt een +rapport uitgebracht, en naar de hier verkregen uitkomsten wordt de +cultuur op het geheele eiland geleid. Gedurende de twee dagen, die ik +nog te Barbados doorbracht, werd ik aangestoken door de heerschende +opgewondenheid over de "matches", die juist tusschen de afgevaardigden +van verschillende koloniën zouden plaats hebben. Heel Bridgetown +sprak van niets dan football, cricket, of polo. Die wedstrijden +brengen veel bij tot de goede verstandhouding tusschen de koloniën, +welker bewoners elkander anders allicht vreemd zouden blijven, en +ook in dit opzicht was het te wenschen, dat tusschen Martinique en +Guadeloupe een dergelijke verbinding bestond. + +Ik verliet Bridgetown den 25sten Januari 1902, om na een reis van twee +dagen Engelsch Guyana te bereiken. Dat wij het vasteland naderden, +bespeurden wij aan de kleur van het zeewater, dat, vooral bij de +mondingen der rivieren, van blauw min of meer donker geel wordt. De +groote stroomen, zooals de Demerara, Berbice, Essequibo en Corentijne, +voeren verbazend veel slib mede, waardoor de bodem van den Oceaan +steeds verandert, en als de stroomingen het niet beletten, worden +er spoedig nieuwe eilanden gevormd. Het tegenwoordige geslacht heeft +er verschillende zien ontstaan, in den mond van de Demerara, die nu +reeds met bosch zijn bedekt en uitstekende brandstof leveren voor de +ovens der fabrieken. + +Georgetown, de hoofdstad van Engelsch Guyana, heeft prachtige kaden, +waar de grootste pakketbooten kunnen aanleggen, 't geen gemakkelijk +is voor de passagiers en voordeelig voor den handel. Zoodra men +eenigszins met het voorkomen der stad vertrouwd raakt, gevoelt men met +een zeer belangrijke kolonie te doen te hebben, die geheel opgaat in +de suikerproductie. Er zijn zeer veel handelshuizen, die meer dan in +Barbados het karakter van algemeene stapelplaatsen dragen, daar zij +van buitenaf alle mogelijke gebruiksartikelen ontvangen, en daarvoor +suiker naar de Vereenigde Staten zenden. Deze huizen zijn aan de kade +gelegen, zoodat het lossen en laden gemakkelijk gaat; de kantoren +zijn meestal gevestigd in Water-Street, de hoofdstraat der handelswijk. + +Eer ik de stad zelf in oogenschouw nam, wilde ik den botanischen tuin, +Vlissingen genaamd, gaan bezichtigen, die zeer beroemd is en vele +bezoekers trekt. Een electrische tram bracht mij er binnen eenige +minuten, en het was gelukkig nog vroeg, want later op den dag is de +hitte ondragelijk. + +Deze plantentuin, even sierlijk van aanleg als het Parc Monceau +te Parijs, doch vijftienmaal zoo groot, is werkelijk wonderlijk +mooi. Onder de leiding van het beheer der Botanische tuinen te Kew +worden hier uit de voornaamste botanische stations der engelsche +koloniën de prachtigste heestergewassen en sierplanten verzameld, +die heerlijk uitkomen onder den schitterenden tropischen hemel. Ik +bewonderde een zeer fraaie collectie _ficus_, de _atalia_ van Brazilië, +een der schoonste palmboomen, de indische _corypha_, waarvan sommige +soorten (_umbraculifera_ en _elata_) de eigenaardigheid vertoonen, +slechts eenmaal te bloeien, omstreeks hun 15de jaar; waarna zij +sterven. Ook zag ik hier den _pandanus_, met zijn zonderlinge wortels, +en de _cannonball tree_, waarvan de vrucht onder aan den stam groeit, +en den vorm heeft van een kanonskogel. Door den tuin vloeien vele +kanalen, waarin de Victoria Regia en lotussen bloeien. De Victoria +Regia werd in vele rivieren van Guyana aangetroffen. Men heeft het +zaad van de plant in lichte aarde gezaaid en toen het ontkiemd was, +het plantje op den bodem der vijvers geplaatst, waar de stengels zich +ontwikkelden, en weldra de bloem zich aan de oppervlakte vertoonde. + +Vijf en twintig jaren geleden was deze botanische tuin een uitgestrekt +moeras. Men heeft groote moeilijkheden te overwinnen gehad, om +het terrein geschikt te maken voor den aanleg. Al het water moest +worden afgeleid, om de wortels der planten voor rotting te vrijwaren, +en daar in het droge jaargetijde besproeiing noodig was, heeft men +een stelsel van buizen aangelegd, waardoor het water uit het groote +kanaal van Lahama over den geheelen tuin wordt verspreid. Dit kanaal +van Lahama is vier meter breed, en drie meter diep, en dateert nog +uit den tijd toen de Hollanders het land bezaten. + +De Engelschen hebben het verlengd en den water-toevoer geregeld door +een perspomp. + +Het was niet alleen om het genoegen van een wandeling, dat ik het +uitstapje naar den plantentuin had ondernomen. Ik wenschte ook twee +proefplantages in oogenschouw te nemen, waarvan de eene gewijd was +aan de "seedlings", het suikerriet, dat uit zaad was gekweekt, en +de andere aan proeven van verschillende bemesting. De heeren Jenman +en Harrison staan aan het hoofd van deze afdeeling, de een voor het +landbouwkundig gedeelte, de ander voor het scheikundig onderzoek. + +Het zaad van het suikerriet werd langen tijd voor onvruchtbaar +gehouden, en men gebruikte voor de voortplanting enkel stekken, +die ontnomen werden aan den stengel zelf, of aan het allerbovenste +gedeelte ervan. Aan deze laatste gaf men de voorkeur; zij bestaan +gewoonlijk uit drie of vier knoppen. Ze worden in de vore gelegd en +luchtig met aarde bedekt. Uit den knop ontwikkelt zich een stengeltje, +waaruit de nieuwe plant gevormd wordt. Op deze wijze werden echter +geen nieuwe variëteiten verkregen, en zelfs vertoonde zich neiging +tot achteruitgang bij de oorspronkelijke soort. Door een toeval +echter ontdekte de chemicus Drum, dat het zaad van suikerriet niet +onvruchtbaar was. Hij zag, dat het op een plantage te Barbados in +'t wild was opgeschoten; maar daar het bijna niet te onderscheiden +was van het gras, waartusschen het groeide, was het half met het +onkruid uitgewied. De heer Drum kweekte het afzonderlijk op, en +hieruit ontstond een nieuwe soort. Een dergelijke ontdekking werd op +Martinique gedaan, waar suikerriet op een ouden muur groeide. Daarna +werden de proeven op Java en in de Antillen voortgezet; en thans bezit +men hier honderden verschillende soorten van riet, uit zaad gekweekt, +waaruit diegene worden gekozen, welke de grootste hoeveelheid suiker +leveren en het meeste weerstandsvermogen hebben, om aan de eigenaars +voor hun plantages te worden aanbevolen. + +In het begin, toen het bleek dat sommige der nieuwe soorten 80 en 100 + 000 kilogram per hectare opleverden, terwijl de gewone opbrengst niet +meer dan 40 of 50 000 kilogram bedroeg, haastten zich vele planters, +om het gewone, zoogenaamde witte riet door de nieuwe variëteiten +te vervangen. Dit witte riet, dat uit Otaheite afkomstig is, heeft +het voordeel, dat het in deze streken volkomen is geacclimatiseerd +en men op een vaste en geregelde opbrengst kan rekenen. Doch bij +de seedlings, die genummerd zijn, om de verschillende soorten te +onderscheiden, is de opbrengst, om dikwijls moeilijk te verklaren +redenen, zeer afwisselend. De planters mogen dus deze soorten wel met +veel omzichtigheid aanwenden, en zich voorloopig nog houden aan het +witte riet, zoolang dit niet door ziekte wordt aangetast en gunstige +uitkomsten oplevert. + +Men kan zich voorstellen van hoeveel gewicht deze proefnemingen zijn, +en hoe daarvan voor de kolonie alles afhangt, als men bedenkt, dat +vooral in Guyana de welvaart van het geheele land berust op den bloei +der suikerindustrie. Men staat hier tegenover een oligarchie van +planters, voor wie van de suiker alleen alle heil is te wachten. In +het begin schenen de uitkomsten zeer bevredigend, maar nu in de laatste +jaren door de concurrentie met de beetwortelsuiker de prijzen zoozeer +zijn gedaald, kan ook Guyana zich slechts met moeite in dezen strijd +staande houden. De productie blijft nog dezelfde, maar de waarde is +met een derde verminderd. De grootste plantages, die het minst met +schulden waren bezwaard, hebben de kleinere verzwolgen. Voor twintig +jaar werden honderdduizend ton suiker geleverd door honderdvijftig +fabrieken; thans bestaat nog slechts een vijftigtal, die natuurlijk +elk veel meer produceeren dan voorheen. + +Men heeft groote sommen besteed aan de verbetering der werktuigen, en +de administratiekosten zooveel doenlijk beperkt. Het was onvermijdelijk +noodzakelijk, dat de suiker goedkooper werd geleverd; en toch zouden al +deze maatregelen nog weinig hebben gebaat, als Guyana niet zoo gelukkig +was een arbeidend personeel te bezitten, dat zich wist te schikken naar +de bijzondere voorwaarden, welke deze strijd om het bestaan medebracht. + +Alle planters en fabrikanten, die ik ontmoette, waren het erover eens, +dat Guyana alleen heeft kunnen weerstand bieden aan de moeilijkheden, +waarmede het had te kampen, door zijn landbouwstations, waar het +werk wordt verricht door Hindoes, die reeds sedert 1838 naar deze +streken worden gezonden. Toen de slavernij was afgeschaft en de thans +vrijgelaten Afrikanen het werk hadden gestaakt, was het volstrekt +noodig, nieuwe krachten voor den veldarbeid te winnen. Door emigratie +werd hierin voorzien. De regeering heeft in Indië een afzonderlijke +afdeeling voor dezen dienst, aan welks hoofd een ambtenaar staat, +die 50 000 frs. salaris ontvangt. Het doel is, de kolonie jonge, +krachtige arbeiders te bezorgen, die zich van jongs af aan den +landbouw hebben gewijd. Meer dan 200 000 Hindoes zijn op deze +wijze naar de koloniën getransporteerd, en bij de laatste telling +vormden de Hindoes ongeveer twee derde van de bevolking van 300 000 +inwoners. Zij leven afgezonderd en behouden hun kleederdracht, zeden +en godsdienst. Georgetown bezit zelfs een moskee voor de emigranten, +die den mohammedaanschen godsdienst belijden. De engelsche regeering, +wier motto is: "Verdeel en heersch", weet zeer goed met al die +verschillende rassen om te gaan. De Hindoes worden beschermd door +wetten, die door de plaatselijke overheid worden uitgevaardigd en +waarbij de arbeidsvoorwaarden worden geregeld, en de arbeider wordt +beschermd tegen slechte behandeling door zijn meester. + +De Hindoe-arbeiders werken tegen een dagloon, of krijgen een +bepaalde taak om af te doen, welke een man in ongeveer zeven uren +kan verrichten, doch sedert de daling der suikerprijzen is deze +taak zoozeer uitgebreid, dat de arbeiders haar dikwijls in twee +of drie dagen moeten volvoeren. Het staat den Hindoe niet vrij, +de hem opgelegde taak te weigeren, en te eischen dat hij een vast +dagloon ontvangt; hij kan zich alleen voor de rechtbank in zijn +district beklagen, wanneer hij oordeelt dat hij onrechtvaardig wordt +behandeld. De rechter beslist dan, na de voorlichting van bevoegde +deskundigen te hebben ingewonnen. + +De Hindoes worden gehuisvest in groote houten gebouwen, die in +genummerde vertrekjes zijn ingedeeld. Vroeger liet men weinig vrouwen +overkomen; doch thans eischt de regeering, dat het aantal vrouwen, die +worden medegezonden, ongeveer dertig percent bedraagt. Dicht bij de +fabrieken en plantages liggen de hospitalen, en als de geneeskundige +inspecteur vindt, dat een zieke niet voldoende wordt verzorgd, kan +hij den patiënt naar het ziekenhuis laten overbrengen, waar zijn +meester 1.25 frs per dag voor hem moet betalen. De heer Alexander, +die aan het hoofd der "Immigration Service" staat, deelde mij als een +treffend voorbeeld van goedhartigheid onder deze lieden mede, dat +kinderen van Hindoes, die hun ouders verloren, nooit ten laste van +het bestuur kwamen, daar de buren, 't zij getrouwde of ongetrouwde, +zich steeds vrijwillig aanboden om de weezen groot te brengen. Te +Guyana mogen landverhuizers, die nog tot werken in staat zijn, +na tien jaren naar hun vaderland terugkeeren, wanneer zij een stuk +kunnen overleggen om te bewijzen, dat zij zoolang hebben gearbeid als +hun contract voorschreef, of als uit de boeken der plantage blijkt, +dat zij reeds in het geheel 350 dollars salaris hebben ontvangen. Zij +moeten zelf gedeeltelijk de terugreis bekostigen; doch als zij in +de kolonie willen blijven, ontvangen zij gratis een stuk grond, +of een belooning van 125 frs. In financieel opzicht is deze aanvoer +van vreemde werkkrachten uitstekend georganiseerd. Het plaatselijk +bestuur zorgt voor het werven, den overtocht, en de plaatsing der +Hindoe-arbeiders. De planters betalen een belasting naar hun eigendom +(acreage tax) en bijdragen, die om de vijf jaren worden gestort. + +In Guyana zijn de zwarten betrekkelijk gering in aantal en over een +groote oppervlakte verspreid. Sedert de loonen begonnen te dalen, +hebben zij werk gezocht in de mijnen, dat beter betaald wordt. Doch +al zijn de zwarten minder aan tucht en orde gewend dan de Hindoes, +zij zijn beter geschikt voor arbeid, waartoe veel lichaamskracht en +volharding wordt vereischt. Zonder de hulp van afrikaansche arbeiders +zouden de expedities naar de onbekende streken van Guyana, en om goud +te ontdekken, niet kunnen worden ondernomen. De voornaamste verdediger +van de rechten der zwarte bevolking is de Reverend H. J. Shuley, +het hoofd der radikale partij, die het blad "the People" heeft +opgericht. Deze geestelijke bezit grooten invloed, en woonde tijdens +mijn bezoek te New-Amsterdam. + +De hollandsche wet wordt hier nog in sommige gevallen toegepast; +maar in strafzaken heerscht de engelsche wet, die zeer streng is. De +gevangenis te Georgetown is een merkwaardig gebouw, dat nog dagteekent +uit den hollandschen tijd, en met zijn zware muren op een versterkte +vesting gelijkt. Ik zag er een menigte Hindoes, waarvan sommigen tot +"hard labour" waren veroordeeld, een arbeid, die òf op de openbare +wegen, òf binnen de muren der gevangenis wordt verricht. Deze +strafoefening heeft haar practische zijde, wanneer men de gevangenen +werk laat doen, dat de kolonie voordeel aanbrengt en te zwaar is om +er gemakkelijk arbeidskrachten voor te vinden, maar het is treurig, +dat men dikwijls de schuldigen zich geheel nutteloos laat afbeulen, +zooals bijvoorbeeld bij een straf, die "the crank" genoemd wordt, +en waarbij de gevangene in zijn cel een handvat heeft te draaien, +dat nergens toe dient, en alleen na een bepaald aantal malen te zijn +rondgedraaid, een bel in beweging brengt, om aan te toonen, dat de +opgelegde taak volbracht is. In het hospitaal der gevangenis zag ik een +tiental galeiboeven, die uit Cayenne waren ontsnapt. De formaliteiten +voor hun uitlevering zijn zeer lastig en gecompliceerd, en de engelsche +autoriteiten beklagen zich dan ook dikwijls over de moeilijkheden, +waarin zij gewikkeld worden door de nabijheid der fransche galeien, +daar het onderhoud der ontsnapte misdadigers te hunnen laste komt. + +Aan politiek doet men hier weinig, doch wel wordt een heftige strijd +gevoerd over de vraag, of de kolonie zich enkel aan de suikerindustrie +moet blijven wijden, of nieuwe cultures beproeven. Daar ik hieromtrent +gaarne nader wilde worden ingelicht, nam ik met genoegen het aanbod +van den heer Barclay aan, om zijn cacao-plantage te gaan bezichtigen, +die veertig mijlen van Georgetown aan de oevers van de Demerara was +gelegen. Het was een bosch van cacaoboomen, dat zich uitstrekte over +een oppervlakte van meer dan zestig hectaren, een oase van groen in +deze eenzaamheid. De ondernemende Engelschman had er een som van 300 + 000 frs aan ten koste gelegd. De heer Barclay vertelde mij, terwijl +hij mij rondleidde, dat hij vroeger aan het hoofd van een suikerfabriek +had gestaan, maar begreep, dat hiervan voor de toekomst geen heil meer +was te verwachten. Hij had zeer goed ontwikkelde cacaoboomen gezien op +verlaten "settlements", die eertijds aan Hollanders hadden behoord, +aan de oevers van de Demerara en Essequebo, en besloot deze opnieuw +te cultiveeren. De beide eerste jaren moesten worden besteed aan het +vellen van bosch en de droogmaking van den bodem. Dit laatste werd +zeer vergemakkelijkt door de kanalen, die nog uit den hollandschen tijd +waren overgebleven, en die enkel moesten gezuiverd en met elkander in +verbinding gesteld. Dit alles kostte veel geld, en men voorspelde den +heer Barclay weinig goeds van zijn onderneming. Thans echter, na twaalf +jaren van volhardenden arbeid, kon hij met voldoening op zijn werk +terugzien. De jaarlijksche opbrengst bedroeg 30 000 kilogram cacao, +hetgeen ongeveer 50 000 frs vertegenwoordigde, en daar de cacaoboomen, +op vier meter afstand van elkander geplaatst, de tusschenruimten +geheel met hun schaduw bedekken, groeit hier geen onkruid, wat de +groote kosten van het aanhoudende wieden bespaart. Het is dus bewezen, +dat de oevers der rivieren van Guyana wel degelijk geschikt zijn voor +de cacaocultuur, en het is te hopen dat het voorbeeld van den heer +Barclay navolging zal vinden. + +De onderzoekingstochten in het onbekende gedeelte van Guyana worden +door allerlei oorzaken zeer bemoeilijkt. De loop der rivieren, +vooral van de Mazaruni, wordt telkens afgebroken door watervallen; +die van Kaieteur wordt zelfs vergeleken bij den Niagara. Op enkele +groepen hutten na, die op grooten afstand van elkander zijn gelegen +en door zendelingen of goudzoekers worden bewoond, is de streek +geheel verlaten. + +Sedert de ontdekkingsreizen van Dr. Crevaux, Henri Coudreau, +Brown, en de heeren Quelch en Connell, weet men, dat zich in +deze streken verschillende Indianenstammen ophouden, die leven +van de jacht. Vroeger begaven zij zich wel naar de kustplaatsen, +om ruilhandel te drijven. Thans moet men ze veel verder zoeken; +zij slaan bij voorkeur hun kampen op in de buurt der plaatsen, +waar de reizigers langs den oever der rivier moeten trekken, om de +watervallen te vermijden. Al deze stammen komen overeen met de Galibis +en de Caraïben, die op de Antillen worden aangetroffen. + +Het achterland van Guyana is eerst bekend geworden toen er goud werd +ontdekt. Het kostbare metaal wordt aangetroffen in het alluviale +bezinksel der rivieren, vooral in sommige kreken van de Mazaruni, +op een afstand van drie of vier weken reizens van de kust. De +eerste onderzoekingen hebben weinig opgeleverd. Doch men heeft op +verschillende plaatsen kwartsachtige aders ontdekt, en al is voor +de bewerking van het erts kostbaar materiaal benoodigd, de duitsche +kapitalisten, die met dit doel syndicaten hebben gevormd, schijnen +gunstige verwachtingen van de zaak te koesteren. De ingenieur, die mij +dit alles mededeelde, vertelde althans, dat zij reeds 150 000 £ hadden +besteed aan voorbereidende werkzaamheden en aankoop van materiaal. Men +was juist tentijde van mijn bezoek ook zeer vervuld van de ontdekking +van diamantmijnen, en had een deskundige in Z.-Afrika geraadpleegd, om +de waarde der gevonden diamanten te beoordeelen. Later vernam ik, dat +deze ontdekking toch niet aan de verwachtingen had beantwoord, omdat +de diamanten, ofschoon zuiver, klein, en dus van betrekkelijk geringe +waarde waren. Het mijnwezen is hier goed geregeld door strenge wetten, +die noodzakelijk zijn bij het toezicht over uitgestrektheden gronds, +waarin geen gebaande wegen bestaan. Een dergelijke regeling wordt bij +de bosch-concessies toegepast. Deze worden voornamelijk aangevraagd +voor het zoeken naar de balata, een boom, die caoutchouc levert, en +die wel niet zoo gezocht is als de braziliaansche hevea of de castilloa +van Midden-Amerika, maar die veel opbrengt, en daardoor rijke winsten +afwerpt, als de bosschen niet te ver van een rivier zijn verwijderd. + +De expedities worden gewoonlijk georganiseerd door kooplieden uit +Georgetown, die op gemeenschappelijke kosten een boot uitrusten, waarin +werktuigen en mondvoorraad voor meerdere maanden worden geborgen. De +onderneming is altijd zeer gewaagd en onzeker. De bemanning der booten +bestaat uit eenige Indianen, die met de bochten en watervallen der +rivier vertrouwd zijn, en een troep zwarten en kleurlingen onder een +flinken "foreman," van wien grootendeels het welslagen der onderneming +afhangt. Hij moet beslissen over de keuze van de geschikte plek, en +ontvangt percenten van ieder pond caoutchouc, dat hij naar de kust +vervoert. De werklieden krijgen behalve den kost, 0.50 fr. tot 1 franc +per dag. Aan allerlei gevaren is zulk een expeditie blootgesteld en +dikwijls worden in maanden geen berichten omtrent haar vernomen; of +de aanvoerders komen terug, om hulp te vragen, welke hun volgens de +engelsche wet niet mag worden geweigerd, daar dit gelijk zou staan +met doodslag. + +Ten tijde der slavernij ontvluchtten dikwijls negers uit de plantages +en hielden zich in de bosschen schuil. Te Guyana hebben deze +"boschnegers" zich in groepen vereenigd en leven in kleine dorpen +in het woud. Zij sterven echter langzamerhand uit door ziekten, +als melaatschheid, elephantiasis, en pokken. Ook de blanke bevolking +is aan het afnemen, sedert met de suiker geen groote fortuinen meer +zijn te winnen. De enkele blanken, die zich thans nog in Guyana komen +vestigen, zijn meest Schotten, die veel weerstandsvermogen hebben, +en dikwijls betrekkingen als opzichters krijgen. In een zoo vochtig en +warm klimaat, waar moeraskoorts heerscht, moeten blanken langzamerhand +bezwijken, en als dit in een groote stad als Georgetown nog niet +merkbaar is, heeft men dit te danken aan de voortreffelijke zorg, +die hier wordt gewijd aan de volksgezondheid. Alle woningen zijn +op palen gebouwd, daar de grond overal moerassig is. Het grootste +gedeelte toch der kust van Guyana ligt lager dan de zee, en het is +niet te verwonderen dat de Hollanders hier onmiddellijk na hun komst +dezelfde maatregelen aanwendden, die zij gewoon waren in hun eigen +land in praktijk te brengen, daar hun eigen kusten geheel dezelfde +eigenaardigheden vertoonden als die van Guyana. Zij groeven een menigte +kanalen om het water af te leiden, en beschermden de kust door dijken, +sluizen en zeeweringen, welke de Engelschen, die hen in 1815 opvolgden, +slechts behoefden uit te breiden en in stand te houden. Daar voor dit +alles echter groote kapitalen werden vereischt, is het te begrijpen +dat in Guyana de grond weinig is verbrokkeld, en groote grondeigenaren +of maatschappijen er de bezitters van zijn. Kleine plantages, zooals +in Trinidad, treft men hier niet aan. + +De overgroote vochtigheid is niet het eenige bezwaar, waarmede de +landbouw hier heeft te kampen. Wanneer in het droge jaargetijde alle +vocht verdampt, wordt de aarde hard, en splijt. Het door de rivieren +aangevoerde slib wordt dan ondoordringbaar, en het is volstrekt noodig, +den bodem te besproeien. Een Engelschman, W. Russell, bijgenaamd "the +sugar king", die hier uitgestrekte bezittingen heeft, vond een zeer +vernuftig stelsel van besproeiing uit. Hij had opgemerkt, dat in een +laag gelegen gedeelte van het binnenland, gedurende het natte seizoen, +steeds een soort van reusachtige poel ontstond, die dikwijls dreigde, +de kuststreek te overstroomen. Na een kostbaar onderzoek bleek het, dat +men dit water kon gebruiken, om in het droge jaargetij de de kuststreek +te besproeien. Het zeer belangrijke werk werd ondernomen, en thans +bestaan op de meeste plantages twee soorten van kanalen; de eene dienen +voor den waterafvoer; de andere, die naar verkiezing kunnen worden +gevuld of geledigd, voor de besproeiing. Deze besproeiingskanalen +zijn door zijtakken die door de velden loopen, verbonden. Ik heb zelf +gezien, hoe binnen enkele minuten een oppervlakte van meerdere hectaren +onder water werd gezet. Door deze gemakkelijke besproeiing bekleedt +Guyana voor de suikerproductie steeds de voornaamste plaats, temeer +daar de kanalen tevens als verkeerswegen dienen voor het vervoer van +den oogst en den aanvoer van meststoffen. + +Een groot deel der bevolking van Guyana, die 300 000 zielen +telt, bevindt zich in Georgetown, een stad van meer dan 60 000 +inwoners. Berbice of Nieuw-Amsterdam is een kleine, stille stad, +die nog een hollandsch voorkomen heeft. + +Ik was langer in Guyana gebleven, dan oorspronkelijk mijn bedoeling was +geweest. Met het oog op mijn verblijf in Trinidad, en vreezende dat de +eerste regens van het winterseizoen mij misschien zouden overvallen, +eer ik mijn zending geheel zou hebben voleindigd, maakte ik gebruik +van de gelegenheid, die mij geboden werd, toen de _Ocamo_, een der +stoombooten van de lijn Pickford and Black, Georgetown passeerde, +om mij aan boord van dit schip naar Trinidad te begeven, daar ik wist +dat met deze lijn weinig passagiers reisden en de bediening aan boord +uitstekend was. Twee dagen na ons vertrek uit Georgetown wierp de +_Ocamo_ het anker in de baai van Paria, tegenover Port d'Espagne. Wij +lagen vrij ver van de kust, zoodat ik twintig minuten in een kano +moest worden geroeid, eer ik aan wal stapte. Te Port d'Espagne kreeg +ik dadelijk na mijn aankomst reeds een gevoel alsof ik mij in Frankrijk +en onder Franschen bevond. + +Te Barbados woonden zeer weinige van mijn landgenooten, en in +Georgetown scheen het wel, als of men geen andere Franschen kende, dan +de uit Cayenne ontsnapte galeiboeven; maar hier behoefde ik slechts +een kleine wandeling te doen, om mij dadelijk thuis te gevoelen. Aan +de welwillendheid der fransche families, die ik hier leerde kennen, +had ik, ook met het oog op de taak waarvoor ik hier gekomen was, veel +te danken. De heer Honoré de Verneuil, lid van het wetgevend bestuur, +die sedert mijn bezoek helaas is overleden, bewees mij al de hulp, +die ik noodig had, en ik werd niet moede, hem op onze uitstapjes +voortdurend om inlichtingen te vragen, die hij mij bereidwillig +verstrekte, daar hij reeds veertig jaren te Trinidad had gewoond, +de ontwikkeling van het eiland van nabij had gadegeslagen, en van +zijn bevindingen nauwkeurig aanteekening had gehouden. + +In sommige gedeelten van de stad wordt meer fransch of spaansch, +dan engelsch gesproken. Toen het eiland den 31sten Juli 1498 door +Christoffel Columbus werd ontdekt, woonden hier slechts enkele +Indianenstammen, welke overeenkwamen met de Galibis van het vasteland, +en waarvan de machtigste bekend waren onder den naam van Arouaken +en Chaimas. Zij deelden het lot, dat al de oorspronkelijke bewoners +der naburige eilanden wachtte. Alleen de sporen van hunne namen zijn +nog hier en daar bewaard, op plaatsen waar zij vroeger hun kampen +opsloegen, zooals Aricagua-Arouca, en Chacachacare. Columbus moet +het eiland Trinidad hebben genoemd naar de Heilige Drievuldigheid, +wegens het drietal bergtoppen, dat hij aan den horizon zag en die +nu den naam van de drie Zusters dragen. Eerst tachtig jaren na +dit bezoek van Columbus vestigden zich de eerste Spanjaarden op het +eiland. Tegen het einde der zestiende eeuw bouwden zij er eenige dorpen +en de hoofdstad San José de Oruna, die thans nog St. Jozef heet. Deze +stad heeft een aanval moeten weerstand bieden van den beroemden Sir +Walter Raleigh, die was uitgetogen om het goudland te ontdekken, het +El Dorado van alle conquistadores. In 1780 vestigde zich de eerste +Franschman in Trinidad. Dit was een zekere heer de Saint-Laurent, +die zoo getroffen was door de schoonheid van het eiland, dat hij +verschillende zijner landgenooten overhaalde, zijn voorbeeld te +volgen. Dit was het begin onzer kolonisatie, en het aantal emigranten +vermeerderde natuurlijk steeds gedurende de woelingen der fransche +revolutie. De eerste plantages werden door Franschen opgericht, +en onder het wijze bestuur van den toenmaligen gouverneur Chacon +begon de kolonie reeds tot grooten bloei te geraken, toen in 1797 een +engelsche expeditie, onder aanvoering van Sir Ralph Abercromby, zich +onder een ongegrond voorwendsel van het eiland meester maakte, dat geen +verdedigingsmiddelen bezat en zich weerloos moest overgeven. Sedert +dien tijd is Trinidad onder de engelsche heerschappij gebleven. + +Onder de soldaten en matrozen van Abercromby bevonden zich ook +enkele fransche uitgewekenen, wier afstammelingen nog thans in +de kolonie verblijf houden. Bij de eerste volkstelling, in 1783, +toen San Domingo, Guadeloupe en Martinique reeds een groot aantal +inwoners bezaten, bestond de bevolking van Trinidad slechts uit 2763 +bewoners, waaronder 126 blanken. In 1805 was dat aantal tot 25 000 +gestegen, daar thans de eerste suikerfabrieken waren opgericht en +zwarte werklieden werden geïmporteerd, uit Afrika, of de naburige +koloniën. In de volgende jaren steeg de bevolking langzaam, tot zij +in 1851 70 000 bedroeg, waaronder een klein aantal blanken, meestal +Franschen en Spanjaarden. Na de afschaffing der slavernij schijnt +het land een poos te zijn achteruitgegaan. De in vrijheid gestelde +slaven wilden niet langer voortgaan voor anderen het land te bebouwen, +en begonnen zich voor eigen rekening met veeteelt en handel bezig te +houden. Na vergeefsche pogingen om hun werk door Chineezen te laten +verrichten, volgde men het voorbeeld van Engelsch Guyana, dat reeds +de hulp van indische koelies had ingeroepen. + +Van toen af brak een tijdperk van grooten voorspoed aan voor +Trinidad. Nieuwe wegen werden aangelegd, en weldra waren de +hoofdplaatsen door een spoorweglijn verbonden. Deze lijn loopt van Port +d'Espagne naar San Fernando, met zijlijnen naar Arima, Sangre-Grande, +Princess Town, en het dal van Caparo. Het is opmerkelijk, dat al de +groote steden in de westelijke helft van het eiland zijn gelegen. De +andere zijde, die naar den Oceaan is gekeerd, is betrekkelijk weinig +bevolkt, hoewel het klimaat daar veel gematigder is. + +In 1891 telde het eiland reeds 200 000 inwoners, en thans is dat +aantal tot 280 000 gestegen, waarvan een derde Hindoes zijn. De +toenemende welvaart van het land maakte allerlei belangrijke +ondernemingen mogelijk. Port d'Espagne, dat in het begin der 19de +eeuw een armoedig dorpje was, heeft thans 40 000 inwoners, tramways, +electrisch licht, en uitstekend drinkwater. De haven is vergroot en +bezit een kolenstapelplaats, welke wedijvert met die van St. Lucia, +terwijl er sprake van is een reusachtige pier te laten aanleggen, +om ook de grootste schepen gemakkelijk hier te laten lossen. + +Daar de kolonisten van Trinidad steeds meer terrein zoeken in het +binnenland voor de aanplanting van cacaoboomen, zullen ook daar de +wegen worden uitgebreid, en men zal zoodoende steeds verder doordringen +in de boschrijke streken van Montserrat en Arima, waar de cacaocultuur +reeds prachtige resultaten heeft opgeleverd. + +De suikerproductie is langen tijd de eenige bron geweest van +Trinidad's welvaart. Ondanks de daling der prijzen is deze ook hier +niet verminderd doch, evengoed als in Guyana, op dezelfde hoogte +gebleven, ofschoon met aanzienlijk verlies. Gelukkig werkt echter de +uitbreiding der cacaocultuur mede, om dit te vergoeden. In de periode +van 1875 tot 1895 bedroeg de som, die voor uitgevoerde suiker werd +ontvangen, ongeveer 20 millioen francs minder dan in het twintigtal +jaren dat hieraan voorafging, terwijl juist de opbrengst der cacao +met 30 millioen francs vermeerderd is. Het verbruik van dit laatste +artikel neemt gedurig toe, en het verschil wordt steeds grooter. + +Men kan thans Trinidad niet bezoeken, zonder zijn aandacht te wijden +aan de kostbare plant, die zulke groote winsten afwerpt. + +De cacaoboom is in Trinidad ingevoerd omtrent 1785, door Spanjaarden +uit Venezuela. Daar de wind de grootste vijand is der jonge boomen, +draagt men zorg deze te planten tusschen andere, die snel groeien +en veel weerstandsvermogen bezitten. De boom, die gekozen wordt om +deze beschermende rol te vervullen, (men noemt hem _madre del cacao_) +is de _erythrina_. Deze verliest in Maart en April grootendeels hare +bladeren en prijkt dan met heerlijke bloesems, zoodat men overal in de +streken, waar de cacaoplantingen zijn aangelegd, de heuvels en dalen +bedekt ziet met groene bosschen, waar heerlijk geurende oranjeroode +bloesems den grond met een tapijt van bloembladeren bedekken. Tegen +het midden van de vorige eeuw werden jaarlijks 2 millioen kilogram +cacao uitgevoerd. Sedert is dat getal geregeld blijven stijgen, en +in 1900 klom het cijfer tot 15 785 000 kilogram, welke een waarde +van 25 millioen francs vertegenwoordigen. + +Daar ik gaarne zulk een plantage van nabij wilde in oogenschouw +nemen, nam ik met veel genoegen de uitnoodiging aan van den heer +Agostini, om eenige dagen bij hem te komen doorbrengen op zijn +bezittingen te Montserrat. De groote plantages van Trinidad ontstaan +meestal door den aankoop en de vereeniging tot een groot geheel van +kleinere eigendommen, door grondbezitters die over genoeg kapitaal +kunnen beschikken om op die wijze hun gemeenschappelijke belangen te +bevorderen. De Gordons, Centenos, Agostini's en andere rijke planters +van Trinidad kunnen zoodoende duizenden en duizenden zakken cacao +naar de haven van Port d'Espagne zenden. + +Als de cacaoboom vijf of zes jaar is, en zijn takken hun vollen wasdom +hebben bereikt, geeft hij voldoende schaduw om den groei van onkruid te +beletten, zoodat de bosschen verder geen ander onderhoud behoeven dan +het snoeien, het plukken en de behandeling van den oogst medebrengt. + +Bemesting is niet noodig in dit gelukkige land, waar de bodem +onuitputtelijk vruchtbaar is. Tweemaal in het jaar wordt hier +geoogst. De vruchten worden afgeplukt als ze rijp zijn en doen, wat +den vorm betreft, denken aan een langwerpige meloen. De kleur wisselt +af tusschen lichtgeel en donkerrood. De bloem is zeer klein en groeit +zonder stengel op den stam en de takken. Dikwijls ziet men aan een +zelfden boom pas ontloken bloesems naast juist gezette vruchten, +en andere, die reeds geschikt zijn om geplukt te worden. + +Vergezeld door den heer Agostini en zijn opzichter bezocht ik eerst +de plantage El Reposo en later die van San Juan, welke over een +oppervlakte van 250 hectaren geheel met cacaoboomen is beplant. Het +aantal boomen wordt op 150 000 geschat, die allen rijkelijk vrucht +dragen, en als het waar is, wat men in Trinidad beweert, dat elke +cacaoboom een zuivere winst van 1 franc vertegenwoordigt, kan men +zich van den rijkdom van den gelukkigen eigenaar dezer plantage een +tamelijk juiste voorstelling vormen. + +Terwijl op Martinique en Guadeloupe de cacaoboom slechts in enkele +streken met goed gevolg wordt gekweekt, waar alle voorwaarden, +tot zijn ontwikkeling vereischt, vervuld zijn, schijnen in Trinidad +de omstandigheden, die den groei dezer plant bevorderen, bijzonder +gunstig; want ik zag op mijn tochten hoe het eene woud het andere +opvolgde, en het geheele land scheen mij ten slotte één groote +cacaoplantage toe. Algemeen wordt deze wijze van zijn kapitaal te +beleggen dan ook als zeer zeker en winstgevend beschouwd; altoos, +wanneer men eenigen tijd kan wachten tot het rente begint af te +werpen. Deze moeilijkheid wordt trouwens gedeeltelijk uit den weg +geruimd door een zeer geschikte inrichting, een stelsel van exploitatie +bij contract; door zoogenaamde "contractors". Zoodra namelijk een +kooper in het bezit is van een stuk grond of een concessie, laat +hij voor den rechter van het district een contract opmaken, waarbij +een of meer landbouwers zich verplichten, boomen te planten, onder +toezicht van den eigenaar of diens lasthebber. Het terrein moet goed +worden onderhouden; het aantal malen, dat er gewied moet worden, +is bijvoorbeeld in het contract vastgesteld. Na verloop van een +vooraf bepaalden tijd, wordt een soort van inventaris opgemaakt, en +de contractanten ontvangen bij aflevering van den grond voor elken +boom, die in goeden staat is, van den eigenaar een eveneens van +te voren bepaalde som, die varieert tusschen 0.30 fr. en 1.25 fr., +dit hangt af van den ouderdom en de soort der boomen. Deze manier +van handelen is hier overal gebruikelijk en door de regeering tot in +bijzonderheden geregeld. Zij heeft dit voordeel, dat het risico van +de eerste proefnemingen er door vermindert, terwijl de tijd, gedurende +welken men de eerste opbrengst moet afwachten, er door wordt beperkt. + +Te Trinidad wordt de cacao in den handel gebracht na een bewerking, +die het gisten en drogen van het zaad ten doel heeft. Door de gisting +wordt het ontdaan van het weeke vruchtvleesch, dat het omgeeft, en de +scherpe smaak weggenomen. Dit gisten gebeurt in vaten, waarin de stof +nu en dan geroerd wordt, om later in andere vaten opnieuw gezuiverd +te worden. Als de cacao uit het vierde vat te voorschijn komt, na +verloop van vijf of acht dagen, al naar de behandelde soort, moet zij +gedroogd worden. De kleur van het zaad, die bij de versche vrucht van +binnen paars of donker purper was, is nu donkerbruin geworden. Het +drogen geschiedt op houten vloeren, waarboven beweegbare daken zijn +aangebracht. De inrichting is tamelijk eenvoudig; langs een soort +horizontaal raam van hard hout, dat ongeveer twintig meter lang en +vijf of zes meter breed is, loopen in de lengte rails, waarlangs op +rollen de schuin oploopende daken glijden, die zeer gemakkelijk kunnen +worden verschoven. Twee mannen zijn voldoende voor de behandeling, +die enkel beoogt, het uitgespreide zaad bloot te stellen aan de zon, +en te beschermen voor den regen. + +Na eenige dagen volgt dan de bewerking, die men het "cacao-dansen" +noemt. De arbeiders dansen werkelijk op de hoopen zaad, die zij +krachtig stampen met hun bloote voeten. Deze laatste behandeling wordt +als zeer gewichtig en onontbeerlijk beschouwd; het doel ervan is, de +laatste overblijfselen van het vruchtvleesch te verwijderen, de boonen +af te ronden en een glad en fraai voorkomen te geven. Trinidad is +bepaald de belangrijkste kolonie der wereld voor de cacaoproductie. Al +wordt aan den equator een hooger cijfer bereikt, daar alle staten, +die door de Amazone en haar bijrivieren worden besproeid, uitvoeren +naar de haven van Guayaquil, Trinidad spant toch de kroon door de +geregelde overvloedige oogsten en de uitmuntende kwaliteit van het +geleverde product. Thans is deze cultuur niet meer beperkt tot de +heuvelachtige boschstreek van Montserrat, maar breidt zich ook uit +over een nieuw, pas ter beschikking der kolonisten gesteld gedeelte +van het land, waar de grond 18 dollars per hectare kost en reeds vele +concessies tegen dien prijs zijn verleend. + +Op mijn terugreis kwam ik door het midden van het eiland, waar de +uitgestrekte vlakke velden, zonder boomen, mij aan de Ilanos van +Venezuela deden denken. + +Te Port d'Espagne vond ik een schrijven van den gouverneur, die mij +uitnoodigde hem en eenige ambtenaren te vergezellen bij een officiëel +bezoek aan het Coolies-depôt, ter gelegenheid van de aankomst eener +boot met landverhuizers. Ik had te Guyana wel veel omtrent deze +Hindoe-arbeiders vernomen; maar toch nog geen ontscheping bijgewoond +van lieden, die pas uit Indië kwamen. Te Trinidad worden de nieuw +aangekomenen ingekwartierd in een daarvoor opzettelijk ingericht +gebouw, op een der vijf eilandjes, die aan den ingang der baai liggen, +omtrent een uur van de stad, waar zij eenige dagen onder observatie +moeten blijven. + +Het was een schilderachtig schouwspel, dat ons wachtte bij onze +aankomst. Vijfhonderd zesenzeventig emigranten waren hier aan den oever +bijeen; de mannen van de vrouwen gescheiden. Hun begeleider, vergezeld +van twee inlandsche doctoren, die met het schip waren medegekomen, +liet hen zich in twee rijen scharen, zoodat zij den gouverneur en zijn +gevolg goed konden zien. Zij namen ons, terwijl wij voorbijgingen, zeer +nieuwsgierig op, en er kwam geen eind aan de eerbiedige begroetingen. + +Sommigen knielden en bogen het hoofd; de dappersten waagden het, de +kleederen der hooggeplaatste ambtenaren aan te raken. De kleeding der +mannen bestaat uit twee lappen geelachtig katoen, een is als een soort +broek om de heupen en dijen geslagen, de andere bedekt het hoofd als +een tulband, en valt af op de borst. Bij elke groep zijn altijd vijf +of zes Hindoes van hoogeren rang, die voor hun reis tien of twaalf +shillings ontvangen, en zich sirdars mogen noemen. Zij vervullen de rol +van opzichter. Sommigen van hen dragen dan ook een vilten hoofddeksel +en een soort van jasje. De vrouwen dragen een lap stof om heupen +en beenen geplooid, die als rok dienst doet, een kort lijfje zonder +mouwen, van sprekende kleur, en een andere lap stof om het hoofd. + +Het zijn indische meisjes uit de laagste volksklasse, maar allen +vertoonen de natuurlijke en waardige bevalligheid in houding en gebaar, +die het ras eigen is, en wij bewonderen de sierlijke bewegingen +van haar armen, als zij haar sluier om zich heen slaan. Zij zijn +tenger gebouwd; sommigen vertoonen het klassieke indische type. De +scheepsdokter vertelde mij, dat dezelfde engelsche maatschappij het +vervoer naar Demerara op zich had genomen. De reis duurt van vijftig +tot zestig dagen; somtijds langer. Een snelle overtocht is niet +zonder gevaar, omdat Indië het land is van de pest en de cholera; +en hoe streng ook de voorzorgsmaatregelen zijn bij het inschepen, +het is volstrekt noodig, dat de passagiers op zee blijven, tot het +incubatietijdperk van deze ziekten is verstreken. + +Een andere kwaal, waartegen de wetenschap weinig vermag, en die +vele slachtoffers eischt, is een bijzondere vorm van hersen- en +ruggemergsontsteking, die somtijds verschrikkelijk woedt in het depôt +te Calcutta. + +Als zij aan boord gaan, zijn deze landverhuizers doodarm; zij bezitten +niets, dan de lappen, die zij aan het lijf hebben. De vrouwen dragen +aan de vingers, in de ooren, en de neusgaten glazen kralen zonder +waarde. Toch zijn velen van hen na eenige jaren arbeidens in de kolonie +in staat, een stukje grond te koopen, en hun vrouwen zilveren en zelfs +gouden sieraden te verschaffen; en uit de statistiek is gebleken, +dat van de 6 943 000 francs, die op 31 December in de spaarbanken van +het eiland waren geplaatst, 2 500 000 frs aan Hindoes behoorden. Dit +feit is de beste tegenspraak van de bewering, dat de Indiërs de +kolonie doen verarmen, en om met de zwarten te kunnen wedijveren, +werken voor een hongerloon. + +De voornaamste suikerfabrieken zijn gelegen in Naparima. Velen dragen +nog fransche namen, als Sainte Madeleine, Malgré Tout, la Fortunée, +Palmiste, hoewel de bezittingen thans in handen van schotsche of +engelsche eigenaars zijn overgegaan. De spoorweg loopt door deze +streek en velen van de werklieden en veldarbeiders maken gebruik van +dit zeer goedkoope vervoermiddel. In den oogsttijd zijn de waggons +stampvol reizigers, die zich naar het veld of de fabriek begeven. Wij +kwamen voorbij groote uitgestrektheden gronds, die vroeger behoorden +aan de thans gesloten fabrieken Valsayn, Aranjuey en St. Augustin, +en die nu weder veranderen in wildernis, een treurig gevolg van de +suikercrisis. Op een van die verlaten plantages heeft de regeering een +model-boerderij laten oprichten, en de directeur, de heer Meaden, was +zoo goed, mij daar rond te leiden. Prachtige resultaten waren verkregen +door de kruising van inheemsche koeien met indische stieren. De +heer Meaden hoopte eenmaal den veestapel zooveel verbeterd te zien, +dat men niet meer al het slachtvee uit Venezuela behoefde te laten +komen. Ook boter werd op de model-boerderij vervaardigd. + +Ik had eene aanbeveling aan de directeuren der fabrieken Sainte +Madeleine en Palmiste, de heeren Peter Abel, en Ludovic de Verteuil. De +heer Abel staat aan het hoofd der allergrootste fabriek, waarop +het geheele eiland trotsch is. Sainte Madeleine behoort aan de "New +Colonial Company" die ook groote bezittingen heeft in Guyana, en de +fabriek is niet alleen belangrijk door de ontzaglijke hoeveelheid +suiker die zij jaarlijks aflevert, (150 000 zakken van 100 kilogram); +maar ook door de wijze van fabricatie, waarbij de allernieuwste +methoden worden gevolgd. De heer Ludovic de Verteuil ontving mij met +de grootste voorkomendheid. Hij was het met zijn engelschen collega +in de meeste opzichten eens, doch kon zich niet vereenigen met diens +opvattingen omtrent de behandeling der vreemde werklieden. De heer Abel +wilde deze als goed gedrilde soldaten beschouwd zien, en staat hun niet +toe, zelf als kolonisten op te treden, terwijl de heer de Verteuil +juist de uitbreiding van kleine eigendommen wenschte te bevorderen +en een voorstander was van wat men hier "cane farming" noemt. + +Ik had geen tijd meer om de "Cocal" te bezoeken, een woud van +kokosboomen, dat zich uitstrekt tusschen de kapen Mancenillier en +Guataro; noch het beroemde asphaltmeer van Bréa, dat der kolonie +jaarlijks een millioen francs opbrengt; ik wilde liever tot besluit +nog een uitstapje doen naar het Pooldistrict, om een nieuwe cultuur +te bezichtigen, waarmede onlangs de eerste proeven waren genomen; +de aanplanting van den caoutchoucboom of castilloa. + +Tot Princess Town kon ik reizen met den trein, en vandaar, eerst in +een voertuig, en toen te paard, tot aan het eind van den grooten weg, +voor kort aangelegd, midden door het dichte woud, naar den zetel +van het "Pool Syndicate", dat zich de concessie heeft verzekerd. De +uitgestrektheid van het terrein bedroeg omtrent 800 hectaren, waarvan +bij mijn bezoek nog slechts honderd waren bebouwd. Deze streek is +zeer ver van de bewoonde wereld gelegen; men zag er slechts enkele +verspreide "settlements" van zwarten of Indianen, wier uit gedroogde +klei opgetrokken hutten bedekt waren met de bladeren van een palmboom, +die hier veel voorkomt, (_copernicia, flexuosa_). + +Aan het hoofd van deze inrichting staat een zweedsche professor, +de heer Bovarius, die bijzondere studie had gemaakt van de +caoutchoucsoorten van Midden-Amerika. De grond scheen bij uitstek +vruchtbaar, en geschikt voor het beoogde doel, te oordeelen naar +de fraaie exemplaren, die ik nu reeds zag, en die afwisselden met +cacaoboomen, volgens het bij deze cultuur beoefende stelsel. Over de +opbrengst viel echter nog niet te oordeelen, eer de boomen ver genoeg +zouden zijn gevorderd, om met het insnijden te beginnen. In het achtste +jaar na de planting rekende professor Bovarius, dat zij een goede winst +zouden kunnen opleveren. Als deze onderneming slagen mag, zal Trinidad +zich weder een rijke bron te meer van welvaart zien geopend; want van +alle tropische voortbrengselen heeft de caoutchouc de grootste waarde. + +Mijn zending was thans volbracht, en ik keerde huiswaarts met +het besef, dat ik de laatste drie maanden zoo nuttig mogelijk had +besteed. Ik reisde met de "Canada" van de Trans-atlantic Company terug +naar Guadeloupe, en was door de welwillende hulp, die ik bij mijn +nasporingen had ondervonden, in staat om de Kamers van landbouw een +zeer volledig verslag van mijn onderzoek voor te leggen. Als slotsom +van mijn bevindingen kon ik hun mededeelen, dat in de laatste vijftig +jaren de engelsche kolonies, vooral Trinidad en Guyana, steeds zijn +blijven vooruitgaan, terwijl de fransche Antillen in een treurigen +toestand van verval verkeeren. De voornaamste oorzaken, waaraan dit +verval is te wijten, zijn naar mijne meening: het overwicht in onze +koloniën van de politiek, die handelsbelangen verdringt; het gemis +aan voldoende arbeidskrachten, bij gebrek aan toevoer van vreemde +werkkracht; de macht der bureaucratie, en vooral een stelsel van +invoerrechten, dat hoegenaamd geen rekening houdt met de belangen +der koloniale inwoners. + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Een Reis naar het Land van de Cacao en +de Suiker, by Th. Dufau + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CACAO EN DE SUIKER *** + +***** This file should be named 22481-8.txt or 22481-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/2/4/8/22481/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |