diff options
Diffstat (limited to '19741-8.txt')
| -rw-r--r-- | 19741-8.txt | 968 |
1 files changed, 968 insertions, 0 deletions
diff --git a/19741-8.txt b/19741-8.txt new file mode 100644 index 0000000..edd4f10 --- /dev/null +++ b/19741-8.txt @@ -0,0 +1,968 @@ +The Project Gutenberg EBook of Altenahr en zijn omgeving, by Eduard Neuhauser + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Altenahr en zijn omgeving + De Aarde en haar Volken, 1907--Also includes a short article + "Bekoring van het Matterhornland" by J. C. Heer + +Author: Eduard Neuhauser + +Release Date: November 8, 2006 [EBook #19741] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ALTENAHR EN ZIJN OMGEVING *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + + + + + + + + + + + + ALTENAHR EN ZIJN OMGEVING + + in woord en beeld door Dr. Eduard Neuhauser. [1] + + + + Wo "Altvater Rhein" seine Hand "Jungfer Ahr" + Zur ew'gen Vermählung gereicht, + Da bracht' "Mutter Erde" ein Brautgeschenk dar, + Dein keines der fürstlichsten gleicht. + + +De meest verwende reiziger en toerist zal met volkomen bevrediging van +een uitstapje en een langer verblijf in het Ahrdal terugkeeren. Ook +ik heb dit ervaren, en vele punten, die ik in beeld heb vastgelegd, +herinneren mij aan de vroolijke en schoone uren, welke ik daar mocht +beleven. + +Aan de vriendelijke uitnoodiging van den uitgever van dit tijdschrift, +om mijn plaatjes van eenige regels tekst te doen vergezeld gaan, wil +ik, ofschoon ik geen schrijver ben, gaarne gevolg geven, en het zal mij +een genoegen wezen, om met de geëerde lezeressen en lezers deze reis +in woord en beeld te ondernemen, en eenige der meest belangwekkende +plaatsen te bezoeken, want het Ahrdal biedt om zijn vele natuurschoon +een der heerlijkste gelegenheden voor uitstapjes aan den Rijn. + +Door dit voor het grootste deel met wijngaarden bezette dal, dat, als +weinig andere dalen, rijk is aan allerlei opwekking tot studie voor +geologen, plantkundigen, geschiedkundigen, romantici en natuurvrienden, +kronkelt zich de Ahr. Op haren weg naar den Rijn neemt zij vanaf haar +493 M. boven den zeespiegel gelegen bron tot haar slechts 49 M. boven +dien spiegel zich bevindende monding 25 zijtakken op. Al die toevoer +van water en het op sommige plaatsen zeer groote verval veroorzaken +dikwijls plotselinge overstroomingen. + +De ontegenzeggelijk schoonste en romantisch meest grootsche groep van +het Ahrdal, met recht wel eens Klein Zwitserland genoemd, is het stadje +Altenahr met de steile, zoo afwisselend gevormde rotspartijen, waaraan +zich, als bij een groot geheel behoorend, de afzonderlijke plaatsjes, +die wij achtereenvolgens zullen bezoeken, waardig aansluiten. + +Maar nu op reis! Aan de lijn Keulen-Koblenz verlaten we in +Remagen den spoortrein en maken dan gebruik van het lokaaltreintje +Remagen-Adenau. Wij hebben geen verlangen naar een bezoek aan de +badplaats Neuenahr en maken van het spoorlijntje gebruik tot het +station Ahrweiler. Ahrweiler is een kreitshoofdstad, tevens de +hoofdstad van het Ahrdal, en van hier uit willen wij, toegerust met +onze camera, onze voetreis beginnen. + +Bij het wandelen door de stad kunnen we onze opmerkingen maken. De +nog in goeden staat verkeerende stadsmuren en poorten geven de plaats +een ouderwetsch aanzien, en dat is ook zeer natuurlijk, want men kan +er nog bouwwerken uit de dertiende eeuw bewonderen. + +Wij verlaten Ahrweiler door een der vele poorten, en komen zoo al +spoedig op de chaussee, die ons het doel van onzen tocht nader zal +brengen. Hier kunnen we al met ons werk beginnen, want een tooneeltje, +dat ons aan ons hollandsch vaderland herinnert, noopt ons, dit als +een eerste aandenken aan de zomerreis in onze collectie op te nemen. + +Maar hoezeer wij ook eerst aan thuis werden herinnerd, toch komen we +al gauw tot andere gedachten en zien in, dat we in een vreemd land +zijn. Vóór ons aan den weg levert de watermolen bij Ahrweiler ons +daarvan het bewijs. + +Daar zien we ook, hoe de hoogten meer samenhangende groepen vormen, +en links bemerken wij op onze wandeling het klooster Kalvariënberg, +een vroegere bedevaartplaats, nu een der beroemdste meisjesscholen, +de kostschool der nonnen van Sint Ursula. + +Wij gaan verder naar Walporzheim met zijn beroemd wijnrestaurant +St. Peter en beamen bij een flesch "Ahrblümchen" wat de oude oorkonden +uit de twaafde eeuw beweerden, dat de Walprechtishofener een uitstekend +wijntje blijft. + +Nu wordt achter Walporzheim het dal nauwer; de rotsen beginnen +wonderlijk gevormde tinnen en koepels met schilderachtige terrassen +te vertoonen. Achter het dorp is men gauw bij de Ahr, en het duurt +niet lang, of men staat onder de forsche, door velerlei sagen +verheerlijkte rotspartij de Bonte Koe, waarvan de uitloopers over +den straatweg heen steken. In den volksmond leven vele verklaringen +van den naam. Waarschijnlijk kan de afleiding gevonden worden door den +oorsprong van den naam in verband te brengen met het feit, dat bij deze +rotsen in de 16de en 17de eeuw de verschrikkelijke heksenverbrandingen +hebben plaats gehad; de bijgeloovige beschuldigingen, waarvan vrouwen +en meisjes, die naar het heette, ook nuttige staldieren betooverden, +het slachtoffer waren, hebben denkelijk den naam van zoo'n behekste +bonte koe doen overgaan op den rotswand bij de plek, waar de schuldigen +werden terechtgesteld. + +Onder die naar voren springende rots leidt de straatweg langs den +hoogen Kaiserstuhl in een bocht ons verder naar het dorp Marienthal +aan den Trotzenberg met de ruïne van denzelfden naam, geheel met dichte +klimop begroeid. Het is de ruïne van een klooster, dat in den tijd der +fransche overheersching in 1795 werd verwoest. Wij passeeren dan het +groote dorp Dernau, en komen na eene wandeling van een half uurtje +bij het zoo mooi gelegen dorp Rech, dat rechts van de Ahr tegen den +Nolls Nuck leunt. De steenen brug over de rivier werd in 1764 gebouwd, +en met een huivering kan men zich de verschrikkelijke overstrooming +voorstellen op den 21sten Juli 1804, toen de golven van de Ahr 2 1/2 +M. boven de brug stonden. + +Als we de brug overgaan, komen wij langs de kerk in de dorpsstraat +met haar vriendelijke huizen; gaan we de straat door, dan volgt een +prachtig groot bosch, dat naar het Kesselingerdal voert, waarin de +Eifel zijn uitloopers zendt. Zoo weldadig als ons in Rech het aanzien +der huizen aandoet, zoo meêlijwekkend zijn de armoedige menschen en +de schamele woningen van Staffeln, het eerste plaatsje waar we daarna +aankomen. Niets dan leemen hutten en met stroo gedekte huisjes, en +waar werkelijk nog een pannen dak te zien is, zorgen de vele gaten, +waar de pannen ontbreken, voor een levendige uitwisseling van lucht. + +Een ietwat beteren indruk krijgen we op onze wandeling van Kesseling +zelf, maar toch werden wij ook daar niet vroolijker gestemd, hetgeen +wel zal gekomen zijn, doordat een vrij sterke nevel opkwam, die ons het +uitzicht op het dal en de bergen benam. Wij maken dus rechtsomkeert +en gaan van ons uitstapje in het dal van Kesseling naar Rech terug +en van hier trekken we langs den linkeroever van de Ahr naar het +welvarende dorp Mayschoss met zijn prachtige, met wijn begroeide +bergen en de enkele nog overgebleven ruïnen van den Saffenburg, die +in 1704 verwoest werd. De 258 M. stijgens naar de ruïne hebben wij +langs een voetpad in twintig minuten afgelegd, en boven worden we +beloond door het heerlijke panorama dat we van hier genieten. + +Tegelijk bewonderen we de overblijfselen van de stoutmoedige en sterke +vesting, gebouwd door graaf Adalbert von Nürburg, die als burchtheer +van Saphinberch in 1074 in de oude oorkonden wordt genoemd en van wien +gezegd wordt, dat hij deze vesting gedoopt heeft naar zijn gemalin +Sophie von Are. Er bestond namelijk tusschen de burchtjonkvrouw von +Are en ridder Adalbert, toen hij nog op het kasteel zijner ouders, +den burcht Altenahr, woonde, een van weerszijden nog onuitgesproken +liefde. Adalbert trok, om zijne naar hij meende hopelooze liefde te +vergeten, in 1065 met de scharen kruisvaarders, die zich bij Siegfried +van Mainz hadden aangesloten, naar het Oosten en ging, toen zijn +strijdgenooten uit den krijg terugkeerden, door voor gesneuveld of +aan de vermoeienissen van den tocht bezweken. Dit brak het hart van +het beminnende, verlangende meisje. Met goedvinden harer ouders nam +zij afscheid van de wereld en richtte voor zich een kluis in op de +eenzame rotspunt tusschen Mayschoss en Rech, om met haar smart alleen +te zijn en zich gelaten op den dood voor te bereiden. + +Iedere straal van hoop scheen uitgedoofd. Maar wie beschrijft dan +ook de vreugde, toen na twee jaren een pelgrim bij de kluizenares +binnentrad, die geen ander was dan de verloren gewaande ridder +Adalbert. In het vaderlijk kasteel werd al spoedig het huwelijk +gevierd, en later ging het gelukkige paar wonen in het op de plek +van de kluis opgerichte kasteel Sophienburg. + +Wij verlaten het plateau en gaan naar beneden langs de andere zijde van +de rots dan die waarlangs we omhoog zijn gegaan; we komen dan langs +het stationsgebouw, volgen verder de Ahr, passeeren den Lochmolen, +het dorpje Laach, Reimershofen, en na nog tien minuten zien we aan +steile rotswanden heel in de hoogte de overblijfselen van den in +het jaar 1714 verwoesten burcht Are met den Riddersprong. Aan die +steile helling is de sage verbonden van een jongeling, die uit de +armen der burchtjonkvrouw von Are moest vluchten, toen haar vader +hem ontdekte, en die zijn leven door een stoutmoedigen sprong in de +diepte trachtte te redden. Daarom heet deze plaats de Rittersprung. Wie +van de hoogte op de rotsvormingen aan den oostkant neerziet, wordt +door een huivering aangegrepen. Met een paard dien sprong te wagen, +was hetzelfde als den dood te zoeken. + +Als wij de spoorwegbrug voorbij zijn, komen we aan den oudsten +tunnel van Duitschland, geopend in het jaar 1834, en zijn dan bij +het eigenlijke doel van onzen tocht, de parel van het Ahrdal, in +Altenahr. Wij slaan in het hotel-restaurant Assenmacher ons kwartier op +en vinden er rust en verkwikking na de vermoeienissen van de wandeling. + +Na den voettocht en al de indrukken van het geziene was een +middagslaapje ons welkom, maar plotseling werden we daaruit opgeschrikt +door een luidruchtig getrommel en een vroolijk rumoer der jeugd, +en zie, een dansende beer en een kameel staan vóór onze vensters, +een straattooneel uit lang vervlogen dagen, zooals wij zoo vaak in +onze jeugd op kermissen hebben gezien. + +Wij maken nu aanstalten voor de verdere wandeling, en op een weg, waar +we niet kunnen verdwalen, komen wij bij een der mooiste uitzichtpunten +van Duitschland, het Witte Kruis en de burchtruïne Ahre, ook wel +Ahrburg of verkeerdelijk Burcht Altenahr genoemd. + +Het kasteel Ahre werd door Theodorik I van Are in het begin van de 12de +eeuw gebouwd; in 1672 diende het tot verblijfplaats voor maarschalk +Turenne, die er zijn hoofdkwartier had; in 1689 kwam het in handen +der Fransche roovers en plunderaars en in 1690 werd het door Duitsche +rijkstroepen ingenomen. Na den vrede van Utrecht werd het gebouw op +bevel der regeering verwoest, daar deze kleinere vestingen de openbare +veiligheid in gevaar brachten. Dat was in 1714 toen ook Saffenburg door +hetzelfde lot werd getroffen. Met haar voorpoort, haar booggalerij, +daarachter den vierkanten toren en de gevangenis, is de ruïne van +het kasteel Ahre een der bezienswaardigste ruïnes van Europa. + +Ook verhaalt de kroniek, dat hier eens elf van de edelste patriciërs +uit Keulen in een smadelijke gevangenschap smachtten, waarbij hun +eenig tijdverdrijf een tamme muis was, in wier hol ze een beitel en +een vijl vonden. Nu konden ketenen noch tralies hen vasthouden; de +ontvluchte gevangenen, die alles hadden doorgezaagd, lieten zich van +den toren naar beneden en klauterden langs een geitepad naar het dal, +om de vrijheid te erlangen. + +Hebben we op onzen tocht naar den oostkant alleen bergen aanschouwd, +zuidwaarts reikt onze blik ver het Ahrdal in en gaarne zouden wij +op den top bij het Witte Kruis langer vertoeven, om het schoone +panorama te genieten, doch wij moeten nog een ander uitzichtpunt, +het Zwarte Kruis, bezoeken. Als we op dat plateau zijn aangekomen, +liggen Altenahr en zijn station vóór ons. Jammer genoeg, moeten wij +zoo spoedig mogelijk den terugweg inslaan, want een hevige regenbui +dwingt ons, voor vandaag de wandelingen op te geven en ons tijdelijk +tehuis op te zoeken, om daar een schuilplaats te vinden. + +Wij schijnen echter door ons gelukkig gesternte te worden begunstigd, +want de volgende morgen brengt weer vroolijken zonneschijn, hetgeen +een aansporing is om ons te haasten nog meer schoonste genieten. + +Weldra zijn wij op weg en luisteren naar de tonen van het orgel in de +kerk, tot de laatste klank heeft uitgeklonken. Dan gaan de deuren open, +en we gelooven onze oogen bijna niet, want er komen alleen mannen uit +de kerk. Het is geen vergissing, niet iets, wat we alleen in den droom +zouden verwachten te zien, neen, werkelijk schijnen enkel leden van +het sterke geslacht de kerk te bezoeken. Maar al gauw worden we beter +ingelicht, en ervaren dat ook hier het zwakke geslacht talrijker is +dan het sterke, en dat alleen de gewoonte het zoo wil, dat onder +de bewoners van Altenahr de mannelijke kerkgangers het eerst de +kerk verlaten. + +Voorbij de kerk, die in de elfde eeuw in romaanschen stijl werd +gebouwd, en waarin de doopvont bijzonder bezienswaardig is, en +langs den wijnberg krijgen we een nieuw panorama over het kerkhof en +Altenahr. Wij zien naast den burcht Ahre de beide tunnels, één voor +voetgangers, de tweede en nieuwste voor den spoorweg, dan eenige +der beroemde bazalt- en leisteenrotsen, vooral een met loodrecht +neerdalenden rotswand aan de Engelsley. + +Die zullen wij ook van naderbij bekijken en het zal ons niet spijten, +er de moeite voor te hebben gedaan. Reeds op den weg erheen worden wij +getroffen door allerlei natuurschoon en vele romantische tooneelen. In +volkomen loodrecht oprijzende massa's verrijst de rotsgigant; het +lijkt ons, alsof ieder oogenblik de afzonderlijke, losse blokken naar +beneden konden vallen en ons onder hun zwarte massa begraven. + +Wij verlaten deze aangrijpend-mooie plek, gaan verder langs het +voetpad in de Langfiech, waar rechts en links de meest afwisselende +tooneelen op elkaâr volgen, zoo schoon als wij ze elders weinig meer +zullen aantreffen, en daarenboven zoo treffend ook van idyllische rust. + +Met de zoete gedachte, laat ons hier onze tenten opslaan, keeren +wij op onze schreden terug en gaan de omgeving van Altenahr verder +doorkruisen. Langs het kerkhof komen we aan den molen en zijn dan +ook dadelijk op den grooten weg. Vóór we hier over de rails van +den spoorweg gaan, krijgen we nog een interessant kijkje op den +Ahrburcht. Na een wandeling van tien minuten bereiken wij Altenburg +met zijn eigenaardigen heuvel, het Slot genoemd. Ik zei eigenaardig, +en wel om deze reden, dat op onze, de oostelijke, zijde de heuvel +geheel met eiken en dennen is begroeid, terwijl ons de andere helling, +de westelijke, door haar liefelijke wijnbergen verrast. + +Aan den voet van den heuvel leidt de weg naar den Horn, den hoogsten +top bij Altenahr, met grootsche bosschen en een prachtig uitzicht; +bij helder weer ziet men van hier het Zevengebergte en zelfs de +spitsen van den Keulschen dom. + +Van Altenburg uit hebben wij op den ouden Romeinschen weg, die langs de +wijnbergen loopt, een nieuw en wel het schoonste panorama van Altenahr, +de ruïne en de omringende heuvels. + +Zooals reeds zoo dikwijls, valt ook hier weer het scheiden zwaar, +nu we naar het in de buurt gelegen dorp Kreuzberg gaan met zijn oud +slot en de nog oudere romeinsche brug. + +Als we de brug overgaan, komen we na een stijging van den weg bij +half vervallen huizen, en daar voorbij worden onze nieuwsgierigheid +en onze wensch om zooveel mogelijk van al het schoone te genieten, +volop bevredigd door het landschap dat zich nu voor onze oogen ontrolt. + +Wij zien het slot Kreuzberg hier aan den achterkant, dan de erbij +behoorende kerk en daartusschen den top van den bij Altenahr gelegen +heuvel de Teufelsley en het door sprookjes omsponnen Teufelsloch. Hier +moet namelijk de teleurgestelde Lucifer zijn bloedeigen grootmoeder +door den toenmaals gesloten rotswand heen hebben gejaagd en haar een +bijl achterna hebben gegooid, toen ze, in een schoon meisje veranderd, +hem voor den gek had gehouden. Zoo en niet anders moet de zeldzame +spleet in de rots zijn ontstaan. + +Rondom de kerk en het slot ziet men de prachtig aangelegde wijnbergen, +terwijl op den voorgrond aardappel- en korenvelden liggen. + +Geen bezoeker van het Ahrdal verzuime dezen weg te bezoeken. Het +halve uur, dat men noodig heeft voor oponthoud en heen- en terugreis, +mag niet op het programma van den dag ontbreken. + +Op den terugweg aan de brug gekomen, blijven we aan deze zijde +der Ahr; hier toch verheft zich onmiddellijk voor onze oogen de +vooral voor de geologen van beroep zoo belangwekkende en beroemde +plagioklaasbazaltrots, de Kotzhardt. + +Met eerbied en een zeker gevoel van genot gaan wij van daar, innerlijk +gelukkig dat het ons vergund is, ook dit bijzonder mooie stuk natuur +te hebben mogen zien en bewonderen. + +Wij geven er nu de voorkeur aan, het voor ons liggend voetpad te +volgen; in de schaduw der eiken en hazelaars komen we na twintig +minuten wandelens aan het kerkje in het bosch bij Putzfeld. + +We kunnen niet nalaten aan de vervallen kapel een bezoek te +brengen. Daar binnen gekomen, verrijzen voor onzen geest de +voorbijgegane eeuwen en alsof wij wakend droomden, zien wij met het +oog van onzen geest in de voorste banken der kapel de familie van +den bezitter van het goed, waarop eerst de aanzienlijke personen uit +de plaats volgen en ten slotte de bewoners der omliggende plaatsen, +allen aandachtig de woorden des priesters volgend, en onwillekeurig +grijpt ook ons de eerbiedige stemming aan en wij hooren de laatste +woorden van den priester, waar hij, zich tot de gemeente wendend, +zegt "Ita missa est", en na den zegen te hebben ontvangen, verlaten +wij met de gemeente het bedehuis. + +Wij gaan het bergpad af, de brug over de Ahr over en staan nu voor +Putzfeld zelf, met zijn armoedige inwoners en eigenaardig gebouwde +huizen. + +Men bemerkt, dat zelden naar dit plaatsje uitstapjes worden gemaakt, +want de straten zijn stil en ledig, en ook op de wegen ontmoeten we +op onzen verderen tocht bijna geen levend wezen. + +Wij grijpen op onzen terugweg een gunstige gelegenheid om te rijden met +vreugde aan, om weer te Altenahr te komen, terwijl we graag gebruik +maken van het aanbod van den koetsier, om met hem naar het aan den +straatweg naar Bonn gelegen dorp Kahlenborn te gaan. + +Voor we in dat dorp zelf komen, hebben we op de Kahlenborner hoogte +een prachtig vergezicht op het Zevengebergte. Binnen tien minuten +zijn we in Kahlenborn aangekomen en vinden er zoo recht en echt het +type van een duitsch dorp, dat nog weinig met de moderne beschaving +in aanraking is gekomen. + +Ofschoon wij graag het karakter van de huizen en het dorp nader wilden +leeren kennen, moesten we ditmaal daar van afzien, want in den loop +van het gesprek vernamen wij, dat in deze streek niet enkel de mooie +natuur viel te bewonderen, maar dat wij ook heerlijke kunst konden +genieten. Er bevindt zich namelijk in een zijdal van de Ahr, het +Sahrdal, een zeer armelijk dorp, Kirchsahr met een kleine kapel. Daar +vindt men boven het altaar een tryptiek van onschatbare kunstwaarde, +door Meester Koenraad van Keulen geschilderd. + +Binnen weinig tijd hebben wij den weg erheen afgelegd; wij krijgen +de schriftelijke toestemming van den daar wonenden kapelaan, om het +zeldzame kunstgewrocht op onze gevoelige plaat te mogen vastleggen, +en we luisteren met open mond naar de woorden van den leeraar, +die tevens koster is, waar hij ons vertelt, dat sinds de 34 jaren, +waarin hij op dezen post is geplaatst, reeds dikwijls beproefd werd, +de schilderij te photografeeren, doch dat tot heden noch hij, noch +iemand anders er een opname van gezien heeft. + +Nu, wij zijn gelukkiger, en we verheugen ons, dat wij deze parel van +christelijke kunst wel niet ontdekt, maar toch in beeld gereproduceerd +hebben en haar bij onze verzameling kunnen inlijven. + +Wij zijn warmen dank verschuldigd aan hen, die ons op het Sahrdal +opmerkzaam hebben gemaakt, en al was de reis wel een weinig moeilijk, +daar de tocht heen en terug ongeveer zes uren vorderde, toch vonden +we ons rijkelijk beloond door al de heerlijkheden, die wij aan kunst +en natuur te genieten kregen. + +Op den terugweg hielden we nog stil bij een kleine halte bij een +molen, waar we onder het genot van melk en brood onze krachten konden +versterken en onze herinneringen met een nieuw beeld van het Ahrdal +konden verrijken. + +Na een wandeling van twee uren komen we op de hoogte van het Sahrdal; +gaan dan verder door het liefelijke Fischeldal en keeren ten slotte +terug naar ons uitgangspunt, Altenahr. + +Eigenaardig toch, dat wij bij het begin van ons uitstapje aan ons +eigenlijk vaderland, aan Holland, werden herinnerd, en dat aan het +einde van den tocht ons kort vóór Altenahr, bij Weissenrath, ook +een landschap boeide in den trant, zooals we zoo dikwijls op onze +wandelingen in Holland aantroffen. + +Wij zijn thans aan het eind van ons uitstapje gekomen. Mogen deze +weinige regelen over Altenahr en zijn omgeving bij u den wensch hebben +gewekt, om al de heerlijkheden, die de natuur daar biedt, zelf te +gaan opzoeken en te genieten, te meer daar het uitstapje met zoo +weinig opoffering van tijd en kosten gepaard gaat en zonder eenige +moeite kan worden ondernomen. + + + +AANTEEKENING + + +[1] Deze photografieën werden bij het ten vorige jare gehouden +photographisch concours van _De Aarde en haar Volken_ met den tweeden +prijs bekroond. + + + + + + + BEKORING VAN HET MATTERHORNLAND. + + Naar het Duitsch van J. C. Heer. + + +Wallis is een heerlijk land. De reis met den spoorweg uit het Rhônedal +zuidwaarts, geeft daar van reeds een denkbeeld, want verrukkelijk +is het uitzicht op de groene voorgebergten, waarmee de hellingen +met bruine dorpen en witte kapellen bezaaid zijn; op de wijnbergen, +de golvende korenvelden, de kastanje en vijgenboomen, die zich over de +hutten buigen; op de stadjes, aanleunend tegen de heuvels en zoo aardig +zuidelijk van uiterlijk, en op de groote lijnen van het landschap, +dat meer aan Italië dan aan Zwitserland doet denken. + +Maar om de reizigers niet al te zeer in mijmeringen uit het zuiden zich +te doen verdiepen, kijkt van tijd tot tijd plotseling en onverwacht +in droomerige schoonheid een met sneeuw gekroond hoofd uit een diep +ingesneden dal te voorschijn, dat is dan een top of rotspunt van +de zilveren bergen, die het dal omsluiten. De ruischende, vlijtige +beekjes, die door de kloven zich naar de Rhône een weg banen, praten +van stille dalen, liggend onder den donder der lawinen. + +De rijke natuur is vol tegenstellingen. Den eenen dag gebruikt +men een maaltijd onder vijgenboomen, en den volgenden wandelt men +door sneeuwvelden, zooals er alleen nog aan de noordpool zijn. En +het volksleven is ook vol afwisseling. Men heeft hier nog oude, +schilderachtige kleederdrachten, een volkstaal, die met haar kloeke +scherpte aan het Nibelungenlied herinnert, merkwaardige sagen, die +philosofie en godsdienst wonderlijk dooreen mengen, en een schat van +eigenaardige, aantrekkelijke gebruiken. En de servet van den kellner +heeft de idylle nog niet verjaagd. + +Zulke dalen had ik al vele leeren kennen, maar Zermatt, dat sinds vele +tientallen van jaren in aller mond is, nog niet. Het ligt achter de +bergen verschanst als de Schoone Slaapster in het bosch. + +Zelfs wanneer men reeds in Visp is, moet men met den bergspoorweg +nog bijna een heelen namiddag reizen, tot men de plaats bereikt, +waar het hooggebergte alles in grootsche schoonheid omvat, wat er +aan kracht en ernst in zijn te vinden. + +De rit van Visp naar Zermatt is onbeschrijfelijk schoon. Eerst is men +verbaasd, hoe het toch mogelijk is, dat de spoorweg zes-en-dertig +kilometer in het bergland binnendringt, want dadelijk achter Visp +schijnt het zich als een ondoordringbare muur te sluiten. Maar de trein +vindt zijn weg door de nauwe kloof der Visp, die in geweldige sprongen +zich een weg naar beneden baant. Uit de koele golven van het schuimend +riviertje vliegt het schuim op tot aan de vensters van de coupé's. + +De locomotief klautert naar het schilderachtige dorpje Stalden, +dat als een zwaluwnest boven de in blauwen mist gedoopte landen aan +de Rhône hangt. Een sneeuwwit, sierlijk kerkje met wijn begroeide, +donkerbruine, lage huisjes van larikshout vormen het plaatsje, dat +aan den zonnekant is gelegen en een eigenaardigen romantischen indruk +maakt door een forsche, schitterend witte brug over de Visp. + +En dan, adieu, gij droom van het Zuiden! Adieu, gij noteboomen en +wijngaardbergen. Op den achtergrond van de bergspleet schitteren boven +zwarte bosschen de lichtende toppen met de eeuwige sneeuw. Hun stuift +de trein te gemoet, nu eens wandelt hij door een vlak dal, dan weer +klautert hij op tegen een bergdrempel; altijd blijft hij de trouwe +buurman van de in stroomversnellingen donderende en bruisende Visp. + +Van tijd tot tijd groet het schelle fluiten een donkerbruin bergdorp, +dat de laagte zoekt, met het witte kerkje, het eenige huis, dat de +aandacht trekt. Hoe dieper we het gebergte in gaan, des te kleiner +worden de hutten, des te lager de venstertjes. En schraler wordt van +dorp tot dorp het bosch er omheen. In het eene heeft de jeugd nog +een herfst met appels en peren; in het volgende alleen een zomer +met kersen, heel kleine, maar sappige kersen. Zij worden geplukt, +als beneden in de dalen de wijnoogst met gejuich wordt gevierd. De +volgende dorpjes hebben geen kersenboomen meer, maar op kleine akkers +die tusschen groote steenen op den zonkant zijn aangelegd, smeeken ze +van het beetje zwarte aarde om wat gouden halmen. Menigmaal echter +wordt ook het koren niet rijp; dan moet het nog half groen worden +gesneden en gedroogd op houten stellages; maar zelfs de Zermatters +verbouwen nog hun eigen koren voor hun brood. + +Eindelijk ziet men aan beide zijden van het dal alleen nog dunne +lariksbosschen met banen van lawinen er doorheen; bosschen van +oude mannen met lange, grijze mosbaarden. Boven het bosch staan de +ruwe rotsen, waarlangs enkele witte beekjes neerfladderen en boven +de rotsen komen de gletschers voor den dag met flikkeringen op de +breuken, terwijl nog weer hooger de witte sneeuwvelden en hooge +firntoppen uitsteken. + +Dan buigt de trein in andere richting; het dal wordt breeder, er +verschijnt een lachende, groene vlakte, en voor ons ligt Zermatt, +met een gillen van de locomotief begroet. + +Neen, de Matterhorn ligt voor ons! + +Niets, niets ziet men dan hem alleen. Met blinkende randen staat hij +tegen den van licht oververzadigden achtergrond van den avondhemel, +en zijn wanden steken er donker tegen af. Wat is dat een grenzenloos +koene, verrukkelijk mooie berg! Hij trekt oog en hart tot zich. Geen +van zijn buren komt hem nabij; ze wijken inderdaad van hem terug, +en zoo goed als eenzaam is hij aan den westkant van den gezichtskring. + +En nu, na den eersten tol, dien ieder aan den Matterhorn moet +brengen, merken we het dorp Zermatt. We zijn aan het station. Zermatt +ligt diep tusschen de bergen op een heerlijk groen weidetapijt, +dat door de grijze, koude spelende golfjes van de Triftbach wordt +doorsneden. Schrale bosschen en wilgen, door rotsen afgewisseld, +stijgen op als voormuren van het sneeuwgebergte en bedekken veel +toppen van de bergen voor het oog; maar alleen de Matterhorn staat +daar vrij en zonder iets vóór zich. + +Wie gezond is, kan geen half uur in Zermatt zijn, zonder plannen te +maken voor een Matterhornbestijging. Het is om het hart van pijn te +doen ineenkrimpen, als men zich door het verstand en de omstandigheden +moet laten zeggen, dat men niet mag en niet zal gaan. Ik zal geen +steen werpen op diegenen, die toch zijn gegaan; duizenden vallen in +den strik van een sterke verzoeking, en ik weet wel, dat ik nooit +meer naar Zermatt ga zonder een verlof tot een Matterhorntoer in den +zak of in het geweten. + +Goed, dat men al gauw achter de huizen komt, waar men het beeld der +Circe niet ziet. + +Zermatt heeft een type, dat ietwat italiaansch is. Twee beschavingen +ontmoeten elkaar in het dorp, de nieuwe, die haar uitdrukking +vindt in een half dozijn reusachtige hôtels, die met hun witte +voorzijden door het dal lichten, en de oude, die met een half honderd +zwartgezengde houten hutten van den tijd praat, toen men het Matterdal +nog niet kende. Twee Zürchers, Hirzel en Ulrich, hebben het in 1822 +ontdekt. Niet van Wallis, maar van Italië uit. Zeker zijn de hutten +nog dezelfde, die toentertijd door de ontdekkingsreizigers werden +aangetroffen. Vele staan op zuilen van in lagen liggende steenen +platen, zoodat ze er als paalwoningen uitzien. + +Ook de eenige straat, die Zermatt heeft, is nog zoo oneffen als voor +75 jaren; de groote steenen van het plaveisel zijn vochtig en glad, +en de grond er tusschen is door de hoeven der vele muildieren, die +erlangs gedreven worden, onderwoeld. + +Overigens is ook in dit dorp veel verfraaid, ja, als men op de +goede plaats met het gezicht naar de mooiste huizen gaat staan, +dan ziet het er bijna als een stadje uit. Eenige hutten zijn tot +bazars geworden, waar men de alpensnuisterijen koopen kan en de +uitrustings-benoodigdheden voor den bergbeklimmer-toerist. + +Het europeesche high life doorleeft in Zermatt heerlijke, lachende +dagen. Men heeft alles, wat het hart wenscht, kleine kwaadsprekerijen +en de groote couranten; het fijne, gezellige gesprek van geestrijke +menschen en bij de klauterpartijen de wilde opwinding als bij een +Derby-ren. Ieder morgen heeft, als de zon boven de kerk opgaat, de +plechtigste missa solemnis plaats en het is een vreugde, des avonds +met vermoeide leden en verbrande aangezichten terug te keeren van de +bergtochten. Dan vliegen de namen Dufourtop, Theodul, Dentblanche, Mont +Cervin, Lyskamm, Verrapas, Macugnaga door de rijen der terugkeerenden +en klinken door de gangen der hotels, zooals in een stad de namen +der beste restaurants. + +Maar één zekerheid is toch ook een heerlijkheid in Zermatt, dat is het +bewustzijn, dat men als men wil, met den eersten den besten trein weg +kan komen, als men er genoeg van heeft. Als men die zekerheid niet had, +zou ieder vreemdeling het wel willen uitschreeuwen van verlangen naar +de wijde ruimten. Na een paar weken krijgt men een bedrukkend gevoel +tusschen die bergreuzen, en men kan het haast niet langer stellen +zonder een wijden horizon en een vriendelijk landschap. + +De overmacht der natuur, die in dit dal zoo luide spreekt, stemt den +mensch tot zwijgen en melancholie. + + + + + +End of Project Gutenberg's Altenahr en zijn omgeving, by Eduard Neuhauser + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ALTENAHR EN ZIJN OMGEVING *** + +***** This file should be named 19741-8.txt or 19741-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/1/9/7/4/19741/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |