146 files changed, 26754 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/18406-0.txt b/18406-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..50d94a6
--- /dev/null
+++ b/18406-0.txt
@@ -0,0 +1,6266 @@
+The Project Gutenberg eBook of Maroessia, by Marko Vovtchok
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
+most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
+whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms
+of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at
+www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you
+will have to check the laws of the country where you are located before
+using this eBook.
+
+Title: Maroessia
+       De Ukraineesche Jeanne D'Arc
+
+Translators: Marko Vovtchok
+             P. J. Stahl
+             A. C. Slop
+
+Illustrator: Th. Schuler
+
+Release Date: March 12, 2022 [eBook #18406]
+
+Language: Dutch
+
+Produced by: Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading
+             Team at http://www.pgdp.net/ for Project Gutenberg
+
+*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK MAROESSIA ***
+
+
+
+
+
+
+                          P. J. Stahl
+
+
+                           Maroessia
+                  De Ukraineesche Jeanne d'Arc
+
+
+
+                          Tweede druk
+                      Geheel herzien door
+                           A. C. Slop
+
+            Met 62 illustratiën naar teekeningen van
+                          Th. Schuler
+
+
+                      D. Bolle--Rotterdam
+
+
+
+
+
+
+
+
+I.
+
+EEN ONBEKEND REIZIGER.
+
+
+Ik zal u eens iets vertellen, dat heel lang geleden in de Ukraine is
+voorgevallen, en wel in een vergeten, maar frisschen en bekoorlijken
+hoek van deze landstreek.
+
+Ik houd veel van die streken, waarover men weinig spreekt, die de
+vreemdeling niet bezoekt, die men aan zich zelf overlaat, die haar
+schuilplaatsen en haar geheimen, haar groote smarten en haar eenvoudige
+genoegens voor zich houden. De geschiedenis van die streken is meestal
+niet bekend. Men ontmoet er, wat men nergens anders vindt: zaken en
+menschen zijn er nieuw. Die landen hebben,--zonder het aan iemand te
+zeggen,--soms ook hun helden, waarachtige helden.
+
+Ik houd ook veel van helden,--vooral als zij er zich niet op beroemen,
+dat zij 't zijn,--als zij eerlijk en oprecht zijn, als zij groote
+dingen doen, zonder luidkeels te roepen: "Kijk eens aan! dat heb ik
+nu gedaan! Onthoudt mij mijn belooning daarvoor niet!" maar alleen
+omdat zij niet anders zouden kunnen dan heldhaftig te zijn.
+
+Welnu, in dat afgelegen hoekje van de Ukraine stond vroeger een huis,
+dat precies gebouwd was als andere buitenhuizen; en dit huis werd
+bewoond door een kozak, Danilo Tsjabane, en zijn gezin.
+
+Men verwarre de kozakken uit de Ukraine niet met die van den Don,
+met die mannen met hun zware baarden, hun woeste oogen, hun ruwe taal
+en hun onbeschofte manieren; zij lijken daar heelemaal niet op.
+
+De bewoners van de Ukraine laten hun baard pas groeien, als zij vijftig
+jaar zijn. Daaruit volgt, dat men in dit land alleen maar grijze
+baarden of geen baarden ziet. De jongeren hebben snorren, evenals
+de Polen. De bewoners van de Ukraine zijn groot, stevig en forsch
+gebouwd. Zij hebben voor 't grootste deel regelmatige gezichtstrekken,
+keurig gepenseelde wenkbrauwen, groote oogen, en een kalme, edele,
+eenigszins strenge gelaatsuitdrukking, die wel eens somber schijnt.
+
+In den tijd, toen de Ukraine een republiek was, zag zij zich gedurende
+verscheidene jaren tusschen twee vuren geplaatst: Rusland en Polen. Men
+zou zelfs kunnen zeggen; "tusschen vier vuren," als men de Turken
+en de Tartaren meetelde. Eindelijk had deze republiek, omdat zij het
+met de Polen niet eens kon worden, de "broederlijke" voorstellen van
+Rusland aangenomen.
+
+"Wij zijn te zwak om met onze naburen te blijven vechten. Wij hebben
+den oorlog tot dusverre met roem gevoerd; maar wij zullen tenslotte
+toch moeten verliezen. Rusland stelt ons een verbond voor. Laat ons
+dit aannemen."
+
+Zoo dacht en sprak het oude opperhoofd Bogdan Kmielnitski, en het
+volk had zijn raad opgevolgd.
+
+In het eerst ging alles goed. Vrijheid, gelijkheid, broederschap: de
+Russen eerbiedigden dat alles; maar langzamerhand kwam er verandering
+in den staat van zaken.
+
+Na verloop van nog geen jaar had het volk genoeg redenen om tegen
+zijn opperhoofd Bogdan te zeggen: "Wat hebben wij gedaan?"
+
+Toen de oude Bogdan dit hoorde, huilde hij, naar men zegt, voor het
+eerst van zijn leven.
+
+"Laat ons een poging doen om het gedane te herstellen," zei hij;
+maar hij slaagde er niet in en stierf van verdriet.
+
+Na zijn dood had de Ukraine veel beproevingen te doorstaan. Zij
+werd in twee partijen verdeeld: de eene was nog altijd voor Rusland,
+de andere hield het met Polen.
+
+Maar er was ook een derde partij ontstaan. Deze was voor de volstrekte
+onafhankelijkheid van de Ukraine. Ongelukkig was die partij niet
+talrijk. Op het tijdstip dat de zaken zoo staan begint ons verhaal.
+
+De kozak Danilo Tsjabane dan, bewoonde met zijn gezin een huis op
+het platteland.
+
+Danilo had dit huisje geërfd: zijn vader, die het van zijn vader
+gekregen had, die het ook weer van den zijnen had gekregen, had het
+hem bij zijn overlijden nagelaten. Ik weet niet, hoevele geslachten
+van de Tsjabanes daarin wel gewoond hadden.
+
+Het huis was, daar het tusschen een onafzienbare steppe en een
+uitgestrekt bosch, tusschen een diepe rivier en een grasrijke weide,
+tusschen een hoogen berg en een frissche vallei stond, prachtig
+gelegen en mooi gebouwd.
+
+In het noorden strekte zich een eindelooze steppe uit. Men zou gezegd
+hebben, dat het een oceaan van groen was, met bloemen bezaaid. In
+het zuiden verhieven zich de bergen, nu eens met boomen begroeid en
+groen gekleurd, dan weer kaal en steenachtig. De vallei, waarin geen
+rijwegen en zelfs geen voetpaden te zien waren, strekte zich aan den
+oostkant uit. De rivier, waarvan het water eene blauwachtige tint had,
+besproeide de weide.
+
+En bij dat alles, hadden de bewoners van het huisje, om hun geluk
+volmaakt te voelen in hun nabijheid goede buren en trouwe vrienden.
+
+Op feestdagen ontving het gezin van Danilo Tsjabane verscheidene
+bezoekers. Nu eens was Semene Vorosjilo de eerste, die kwam, dan
+weer Andry Kroek, of ook hoorde men reeds in de verte de heldere en
+welluidende stem van Hanna, die zoo hartelijk kon lachen, of zag men
+het kleine schuitje van Wassiel Grime aanleggen. En na deze kwamen er
+nog vijf, soms wel tien anderen, mannen en vrouwen, jongens en meisjes,
+ook wel kinderen en zelfs grijsaards; want iedereen was er op gesteld,
+Danilo te bezoeken.
+
+Op het oogenblik waarop ons verhaal begint heerschte er, zooals we
+reeds gezegd hebben, overal in de Ukraine groote verwarring.
+
+Het land, aan den eenen kant door de Russen begeerd, aan den anderen
+door de Poolsche aristocratie, van beide kanten verpletterd, was in
+vollen opstand en betreurde zijn verloren onafhankelijkheid diep. De
+Ukraine was door de Russische troepen overstroomd. Het opperhoofd
+van de Moscovitische party werd met gunsten en geschenken van den
+Czaar overladen; het opperhoofd van de Poolsche partij had zich in
+een stad versterkt en noodigde alle vrienden der vrijheid uit, zich
+bij hem aan te sluiten.
+
+Het was moeilijk partij te kiezen...
+
+
+
+Er was een samenkomst ten huize van Danilo Tsjabane. De avond was
+somber, de gasten waren in gedachten verzonken. De aanvoerders zelf
+hadden moeite om een vroolijk gezicht te zetten. Men keek elkander
+meer aan, dan men met elkaar sprak. Het was duidelijk te zien, dat
+allen onder dezelfde zorgen gedrukt gingen.
+
+Van tijd tot tijd richtte men enkele vragen tot Andry Kroek: "Waren de
+muren van Tsjigirine stevig genoeg om een aanval te weerstaan? Was er
+op de verdedigers wel staat te maken? Als men de laatste proclamatie
+van het opperhoofd nog eens voorlas? Er waren er die er niets van
+wisten. Had hij ook gehoord, of er zich veel vrijwilligers aanmeldden?"
+
+Andry Kroek, die blijkbaar zeer goed over al die dingen ingelicht
+was, antwoordde zonder eenige aarzeling. Hij beschreef de wallen,
+de grachten, de poorten en de schansen van Tsjigirine, als iemand,
+die er geweest is en dat alles meer dan eens gezien heeft, en wel
+nog niet zoo lang geleden.
+
+Terwijl de mannen praatten, stonden de spinnewielen stil: de vrouwen
+luisterden in angstige spanning. En als de mannen zwegen en rookten,
+wisselden zij op fluisterenden toon een paar woorden.
+
+"Alweer een slag bij Welika," zeide er een.
+
+"Hoeveel dooden?" vroeg Mogila.
+
+"Men heeft Terny in brand gestoken; de huizen zijn niet meer dan een
+puinhoop, en het dorp Krinitza staat nog in brand."
+
+"Weet je ook," zei een meisje, "weet je ook, of..."
+
+Maar verder kwam ze niet; tranen kwamen in haar oogen, en moedeloos
+liet zij het hoofd zinken.
+
+Een oude vrouw, met een bruinen doek om het hoofd, waaruit weelderige
+grijze lokken te voorschijn kwamen, met een koud en streng gezicht,
+waarin twee groote zwarte oogen als sterren fonkelden, zei:
+
+"Mijn zoons zijn allen dood. Ik sta alleen op de wereld. Zij zeiden
+allen: 'Wij trekken ten strijde,' en ik keek ze aan, zeggende:
+'Goed, kinderen!' en zij voegden er bij: 'De Ukraine zal haar
+onafhankelijkheid herkrijgen!' en ik antwoordde nogmaals: 'Goed,
+kinderen!' Alle drie zijn zij op het slagveld gebleven, en de Ukraine
+is nog niet vrij!"
+
+"Ach," zei een jonge vrouw, "men laat zich doodschieten, en men
+heeft nog niets gewonnen. Als men nog maar bij zich zelf kon zeggen:
+'Ik sterf, maar ik laat aan de anderen de taak over, waarnaar ik
+heb gestreefd.'"
+
+De oude vrouw viel haar in de rede.
+
+"Je hebt mij niet begrepen. Als er sprake van het vaderland is,
+dan onderhandelt men niet, dan zegt men niet bij zich zelf: 'Zal ik
+slagen?' maar: 'Het is mijn plicht,' en men gaat ten oorlog. Als men
+gedood wordt, heeft men een gelukkigen dood; goed te sterven is een
+beter lot dan slecht te leven. Mijn zoons hebben zoo gehandeld. Als
+zij nog eens ten strijde konden trekken, zouden zij het weer zoo doen."
+
+"Je hebt gelijk," zeiden verscheidene vrouwen.
+
+Anderen zeiden niets, maar begonnen zacht te huilen. De kinderen waren
+ook terneergeslagen. Zij speelden niet, zij praatten of lachten niet,
+maar zaten, heel stil, in de hoeken van de kamer, terwijl zij naar
+de groote menschen keken en naar hun gesprekken luisterden.
+
+Een klein, heel klein meisje, met blond haar, met groote, frissche
+fonkelende oogen en lippen, scheen de eenige, die geheel in haar
+eigen gedachten verdiept was. Zij nam eenige biezen in haar schort
+en vlocht daarvan een mooie mat.
+
+Het werd later op den avond, en in het vertrek werd het al somberder
+en stiller. Iedereen bewaarde het stilzwijgen: het meisje viel in
+slaap met haar onvoltooide mat tusschen haar vingers.
+
+De nacht brak aan, en de sterren fonkelden.
+
+Eensklaps werd er op het raam geklopt.
+
+Dit was zoo onverwacht, dat niemand zijn ooren wilde gelooven; maar
+men klopte nog eens, en nog eens, heel duidelijk, erg hard.
+
+De heer des huizes stond op en ging naar de deur om open te
+doen. Zijn gasten en zijn vrienden staken hun pijpen op en begonnen
+te rooken. Weer deed zich een luid geklop op de ruiten hooren. De
+rookers huiverden, de kinderen keken elkander aan. Danilo deed de
+deur half open.
+
+"Wie klopt daar?" vroeg hij.
+
+Eene stem, een krachtige en mannelijke stem antwoordde, dat een
+verdwaalde reiziger gastvrijheid vroeg.
+
+"Wees welkom!" zeide Danilo en hij deed de deur wijd open, terwijl
+hij den reiziger uitnoodigde om binnen te komen.
+
+Men zag enkele sterren, een koude avondwind drong in de warme kamer
+door; vervolgens vertoonde zich op den drempel een man, die een
+rijzige gestalte had; hij was genoodzaakt z'n hoofd te buigen, om
+binnen te kunnen komen.
+
+Zijn gezicht was een van die edele, waarop de onverschilligste
+blikken zich met een plotseling gevoel van achting vestigen. Zijn
+groote gestalte was sierlijk en lenig. Zijn heele voorkomen verried
+kalmte en sterkte; maar het meest vielen zijn oogen op, zwarte oogen,
+die fel schitterden.
+
+Danilo en zijn vrienden waren door dat alles getroffen; maar de
+Ukrainiërs kunnen hun gewaarwordingen voor zich zelf houden, en zij
+lieten er dan ook niets van blijken. Zij ontvingen den reiziger,
+zooals iedere reiziger in een fatsoenlijk huis moet ontvangen worden,
+met hartelijkheid en voorkomendheid. Men verzocht hem, bij de tafel
+plaats te nemen, en haastte zich, hem iets aan te bieden.
+
+De reiziger bleek een eenvoudig en beschaafd man te zijn. Omdat
+hij een onbekende was en bijgevolg geen recht had om zich met de
+bijzondere belangen van zijn gastheer en diens vrienden te bemoeien,
+trachtte hij zich niet op den voorgrond te plaatsen. Hij vertelde niet,
+zooals anderen dit zouden gedaan hebben, zijn avonturen. Hij meende
+vreemdelingen geen deelgenoot te moeten maken van zijn plannen, als
+hij die tenminste had. Hij deed geen vragen en antwoordde slechts
+met weinig woorden. Als hij sprak, dan was het over onderwerpen,
+die op dit oogenblik allen bezighielden: over de rampen van het land,
+over de verbrande steden, over de verwoeste velden, die hij op zijn
+weg had gezien. Danilo en zijn vrienden volgden zijn voorbeeld. Zij
+vroegen zich waarschijnlijk wel af, waar hij vandaan kwam en waar
+hij naar toe ging, en ook in welk land hij geboren was; maar omdat
+hij dat niet zei, vroegen ze 't hem niet. Men merkte wel, dat hij,
+ofschoon nog jong, veel wist. Hij kende de Turksche zeden, de Poolsche
+gewoonten, het Russische karakter, de Tartaarsche gebruiken en het
+scheen, dat de Setsj hem ook niet onbekend was. [1]
+
+Wat de Ukraine aangaat, het bleek wel, dat hij deze in allerlei
+richtingen doorkruist had, dat hij de groote steden zoowel als de
+dorpen bezocht en er misschien wel gewoond had. Meer dan een had
+zich ook afgevraagd, hoe hij aan het litteeken kwam, dat hij op
+z'n linkerwang had, waar hij deze wond had gekregen, die zeker wel
+door een scherp wapen was toegebracht. Maar dat ging hem alleen
+aan. Ieder zijn geheimen. Intusschen werd de reiziger, zonder
+twijfel ingenomen met de gulle ontvangst, die hem ten deel viel,
+uit zich zelf mededeelzamer. Hij vertelde van de veldslagen, die er
+onlangs geleverd waren. Het was, alsof men er zelf bij tegenwoordig
+was. Iedereen luisterde met ingehouden adem naar hem. De mannen,
+gewoonlijk zoo kalm, raakten in vuur: de vrouwen snikten. De kinderen
+hingen aan zijn lippen, alsof hij een mooi sprookje vertelde.
+
+Hij had juist een verhaal beëindigd; de stilte woog zwaar, ieder
+was met z'n eigen gedachten bezig. Plotseling schrikten zij op. Twee
+schoten klonken in den nacht, gevolgd door meerdere.
+
+Men luisterde scherp. De schoten kwamen van den kant der steppe. Een
+langen tijd wachtte men of er misschien nog meer zouden volgen,
+maar alles was weer stil geworden.
+
+"Zoo, wordt er in deze vreedzame streken ook al kruit
+verschoten?" vroeg de reiziger toen.
+
+"Dat schieten moet van den kant van den straatweg naar Tsjigirine
+komen," beweerde Andry Kroek.
+
+"Het is van verschillende kanten gekomen," zei Danilo hoofdschuddend.
+
+Het was intusschen al laat geworden. De vrouwen stonden op om naar
+huis terug te keeren want het werd voor de kinderen tijd om naar bed
+te gaan.
+
+Men zei elkaar op den drempel nog eenmaal goedendag, men wisselde
+een glimlach, men knikte elkander vriendelijk toe. Alles ging als
+gewoonlijk, en toch gevoelde ieder, dat er storm in aantocht was.
+
+"Wel te rusten!" zeide men. "Goeden nacht!"
+
+Toen verspreidde het heele gezelschap zich langs de donkere voetpaden
+en verdween in de duisternis. De beide trouwe vrienden Andry Kroek
+en Semene Vorosjilo bleven alleen met Danilo achter. De reiziger
+bleef ook.
+
+
+
+
+II.
+
+DE KLEINE MAROESSIA.
+
+
+Toen allen vertrokken waren begaf de vrouw des huizes zich naar een
+kamer naast die, waarin de samenkomst gehouden was.
+
+"Is er ook een middel om van hier naar Tsjigirine te komen?" vroeg
+de reiziger. Zijn stem was eenigszins gedaald, terwijl hij die vraag
+deed, zooals het onwillekeurig gaat, wanneer men voelt, dat het gevaar
+misschien dichter bij is, dan men wil zeggen.
+
+"Dat zal moeilijk gaan," antwoordde Danilo, terwijl hij ook zijn stem
+liet dalen.
+
+Zijn beide vrienden zeiden niets, maar zij bliezen een paar ontzaglijke
+rookwolken uit hun pijpen en fronsten hun zware wenkbrauwen.
+
+Dit drukte zonder woorden, maar toch heel juist uit, dat zij het
+volkomen met Danilo eens waren. De oogen van den reiziger vestigden
+zich een oogenblik op het onbeweeglijke gezicht van Danilo, vervolgens
+op de niet minder onbeweeglijke gezichten van zijn vrienden. Een
+enkele blik van zijn doordringende oogen was voldoende om hun het
+bewijs te leveren, dat hij gewoon was, het gevaar te verachten,
+en dat hij de behendigheid had om desnoods de slagen af te weren,
+die men hem toebracht.
+
+"En toch moet ik er naar toe," zeide hij na eenige oogenblikken,
+"en wel regelrecht en langs den korsten weg."
+
+"Regelrecht naar Tsjigirine?" antwoordde Andry Kroek. "Op dit oogenblik
+bestaat daar geen kans op."
+
+"Is het nog ver?" vroeg de reiziger.
+
+"De lengte van den weg doet er voor hem, die goede beenen heeft,
+weinig toe, als de weg maar goed is," zeide Semene Vorosjilo, "maar
+al was deze ook nog zoo kort, wat doet dat er toe, als hij toch
+onbegaanbaar is?"
+
+Bij het uitspreken van deze woorden sloeg Semene Vorosjilo een blik
+op den reiziger.
+
+"Het staat niet altijd aan ons, reizigers," antwoordde de onbekende,
+"den aangenaamsten weg te kiezen. Bij gebrek van een goeden, moeten
+wij ons met een slechteren tevreden stellen; maar als er eenmaal
+bepaald is, dat men ergens zal komen, is er geen terugkrabbelen
+mogelijk. Maar hij die zich een veiligen gids of een trouwen reisgenoot
+weet te verschaffen, is goed af! Ik wil het niet voor u verbergen;
+het is mij meer dan eens gebeurd dat ik, op het oogenblik, waarop
+ik er het minst aan dacht, maar er het meest behoefte aan had, een
+trouwen kameraad gevonden heb."
+
+Bij deze woorden van den vreemdeling richtten Danilo en zijn beide
+vrienden het hoofd op.
+
+"Wat U zegt is waar," antwoordde Danilo; "een dappere metgezel,
+op wien men staat kan maken, is goud waard."
+
+"Het ontbreekt in de Ukraine niet aan vastberaden mannen," zei Andry
+Kroek. "In dit opzicht kan ik zeggen, dat geen land ons vaderland
+overtreft."
+
+"Goed geantwoord, Kroek!" zeide Danilo. "De Polen kunnen er zich op
+beroemen, dat zij onverschrokken heeren hebben, de Turken schitterende
+sultans, de Moscoviten slimme en knappe mannen; wat ons betreft,
+wij kunnen één ding verklaren, dat tegen al het andere opweegt,
+en wel dat wij broeders zijn."
+
+"Op eenige uitzonderingen na heeft u gelijk," antwoordde de reiziger.
+
+"Op de beste velden vindt men wel een enkel onkruidje," liet Danilo
+hierop terstond volgen. "Is de tarwe daarom minder goed?"
+
+"Nee, zeker niet," zeide Vorosjilo. "Maar ... er is iets, dat niet
+mag worden voorbijgezien."
+
+"En dat is?" vroeg de reiziger.
+
+"Dat men niet altijd de tarwe van het onkruid kan onderscheiden. Wie
+een zwarte kap draagt, is niet altijd een monnik."
+
+"Een goede herder herkent zijn schapen, zelfs onder een
+wolfshuid!" antwoordde de vreemdeling.
+
+Er heerschte een diep stilzwijgen; men keek elkander nog eenmaal aan;
+woorden waren overbodig.
+
+"Broeders!" zei plotseling de reiziger, "de inwoners van de Setsj
+bieden u achting en vriendschap aan. Ik ben hun afgezant. Ik ga
+naar Tsjigirine."
+
+"Wij zijn tot uw orders; wij zijn uw vrienden," zeiden de drie
+Ukrainiërs als uit één mond.
+
+"Wat hebben jullie mij te vertellen? Wat weten jullie? Wat valt er
+hier voor?" vroeg de afgezant van de Setsj.
+
+"Niets goeds," antwoordde Danilo. "De een heeft een verbond van
+vriendschap met de Moscoviten gesloten; de ander is misschien op
+dit oogenblik met de Polen in onderhandeling, nadat hij de Turken
+vruchteloos uitgenoodigd heeft, hem te hulp te komen."
+
+"Ja, het is maar al te waar!" zuchtten de vrienden van Danilo en hun
+manlijke gezichten drukten diepe smart uit.
+
+"Dat is voor mij een reden te meer om naar Tsjigirine te gaan,"
+antwoordde de afgezant van de Setsj, "en liefst zonder tijd te
+verliezen."
+
+"Alle wegen zijn afgesneden," antwoordde Vorosjilo.
+
+"En de weg naar Gonna?"
+
+"Door de Moscoviten bezet en in staat van verdediging gebracht."
+
+De afgezant begon na te denken, niet over de bezwaren, maar over het
+middel om zijn doel te bereiken.
+
+"Wij, kozakken van de Setsj," zeide hij eindelijk, "wij zijn noch voor
+de Moscoviten, noch voor de Polen. Wij zijn voor de Ukrainiërs. Jullie
+begrijpen dus wel, dat ik naar Tsjigirine mòet. Van jullie beide
+opperhoofden heeft de een zich verkocht, naar men zegt ... maar
+de ander?"
+
+"De ander, de hetman Petro Dorosjenko," zeide Kroek, "is een eerlijk
+man."
+
+"Dat weet ik," zei de afgezant. "Maar omdat hij trotsch,
+hartstochtelijk en te overijld is, vrees ik, dat hij, terwijl hij de
+Ukraine wil redden, haar in het verderf stort. In zijn verbittering
+tegen de Russen vergeet hij, dat wij nog andere vijanden hebben. Hij
+is op het punt om een dwaasheid te begaan en van den regen in den
+drup te komen. Ik ben uitgestuurd om hem dit te beletten;--maar om
+daarin te slagen, moet ik hem zien en spreken. Als ik draalde..."
+
+Hier zweeg de afgezant en keek om zich heen. De vrouw des huizes was
+nog afwezig, twee kleine jongens sliepen rustig op een breede bank. Hij
+was op het punt om weer met spreken voort te gaan, toen hij eensklaps
+achter in het vertrek twee fonkelende oogen op zich gevestigd zag,
+die zijn woorden schenen te verslinden. Hij wilde opstaan en er naar
+toe gaan, toen hij tot zijn verwondering bemerkte, dat die twee
+fonkelende oogen toebehoorden aan een eenvoudig en bevallig kind,
+dat, in een donkeren hoek der kamer verscholen, hem als een betooverde
+vogel aankeek.
+
+Danilo had den blik van den afgezant gevolgd en ontdekte het meisje
+dat zijn aandacht getrokken had.
+
+"Het is mijn dochter," zeide hij, "mijn dapper kind." Hij riep haar
+"Maroessia, kom eens hier!"
+
+Maroessia kwam.
+
+Het was een echt Ukrainisch meisje met zware oogleden en met wangen,
+die door de zon gebruind waren, een echt type van haar ras. Zij droeg
+naar de wijze des lands een geborduurd hemd, een donkerblauwe jurk
+en een rooden gordel; hare prachtige blonde lokken hingen in zware
+vlechten neer, en, ofschoon gevlochten, golfden zij toch nog en
+schitterden als zijde.
+
+"Maroessia!" zei haar vader, "heb je ons gesprek afgeluisterd?"
+
+"Ik wilde het niet afluisteren," antwoordde Maroessia. "Maar
+onwillekeurig drongen de woorden tot mijn ooren door, en toen begon
+ik scherper te luisteren."
+
+"En wat heb je dan gehoord, mijn kind?"
+
+"Ik heb alles gehoord."
+
+Hare stem klonk welluidend.
+
+"Vertel me dan eens, wat je gehoord hebt, m'n kind."
+
+De fonkelende oogen van Maroessia wendden zich naar den afgezant van
+de Setsj, toen zij zei:
+
+"Ik heb begrepen, dat het noodig was, dat de groote vriend van dezen
+avond erg gauw in Tsjigirine kwam, en dat het voor het welzijn van
+de Ukraine noodig was, dat hij den hetman kon zien en spreken."
+
+"Dan heb je alles gehoord en begrepen," zeide Danilo. "Maar luister
+eens, Maroessia! Van wat je gehoord hebt, mag je tegen niemand een
+woord zeggen. Als iemand je er naar vraagt, dan weet je niets. Begrijp
+je, wat een geheim is?"
+
+"Dat is iets, dat je nooit verraden mag," zei het kind.
+
+"Welnu," zei de vader op een ernstigen toon, "je bent nu in het bezit
+van een geheim."
+
+"Ja, vader!" zei Maroessia.
+
+Danilo sprak er niet meer over. Maroessia behoefde niets te beloven,
+maar er lag in die twee woorden: "Ja, vader!" door het meisje
+gesproken, op dien toon al een belofte.
+
+"Waar is je moeder?" vroeg Danilo.
+
+"Zij maakt het avondeten klaar."
+
+"Ga haar zeggen, dat je broertjes in slaap gevallen zijn."
+
+Maroessia ging naar de deur, maar op het oogenblik, waarop zij
+deze zou opendoen, bleef zij plotseling staan luisteren naar een
+zonderling gedruisch, dat zich buiten deed hooren. Men zou gezegd
+hebben, dat het ruiters waren, die in de richting van het huis kwamen
+aanrijden. Plotseling nam dit gedruisch toe; kreten en vloeken
+vermengden zich al met het gehinnik der paarden. In een oogenblik
+was het een rumoer, alsof er een heele afdeeling kwam aanstormen.
+
+De deur van de kamer werd opengedaan. De vrouw des huizes vertoonde
+zich op den drempel; ze zag zoo wit als een doek.
+
+"Het zijn soldaten," zeide zij, "een escadron, misschien wel een
+regiment. Zij zijn er al...
+
+"Wij moeten ons kalm houden," zei Danilo vastberaden.
+
+De afgezant van de Setsj was opgestaan, maar zonder overhaasting;
+de anderen deden hetzelfde. Geen enkel woord werd er gesproken,
+ieder dacht na.
+
+De moeder van Maroessia onderzocht, of de deur wel goed gesloten was,
+en met den rug tegen den deurpost leunende, wachtte zij de bevelen
+van haar man af. Maroessia was naast haar moeder gaan staan. Haar
+lippen waren een beetje bleek, maar haar gezicht was kalm.
+
+"Vorosjilo en Kroek," zeide Danilo, "jullie moeten slapen. Mijn vrouw
+en mijn dochter zijn met naaiwerk bezig; ik ben niet thuis. Ik ben
+op bezoek bij een vriend. Vorosjilo en Kroek waren hier gekomen, om
+ossen van mij te koopen, zij hebben misschien wat te veel gedronken,
+zij snorken, terwijl zij op mij wachten... Het is er maar om te doen,
+tijd te winnen."
+
+Zich vervolgens tot den afgezant van de Setsj wendende, zei hij:
+
+"Alleen het voorgedeelte van het huis is bezet; het keukenraam komt
+in den tuin uit. Volg mij!"
+
+Dat alles was zoo vlug in zijn werk gegaan, als een verandering
+van tooneel, waarvoor de toebereidselen vooraf gemaakt zijn. De
+beide mannen lagen even gerust op de banken te slapen, als de beide
+knaapjes. De vrouw des huizes en haar dochter naaiden. Danilo en de
+afgezant waren verdwenen.
+
+"Stijgt af en klopt op de deur!" schreeuwde een ruwe stem van buiten.
+
+"Slaat die deur maar in!" riep een andere stem, gebiedender dan
+de eerste.
+
+De vrouw des huizes ging, zonder haar naaiwerk neer te leggen, naar
+het raam toe.
+
+"Wie is daar? Wat wilt u?" zei ze met een stem, waarin geen enkele
+trilling te hooren was.
+
+Maar in plaats van een antwoord, vlogen er een paar ruiten van het
+raam in stukken, en onmiddellijk daarop kwam er een ruw gezicht, rood
+van toorn, met een zwaren snorbaard, door de gebroken ruiten kijken
+en wierp naar alle hoeken van de kamer norsche en wantrouwende blikken.
+
+"Wat heb je mij zoo aan te kijken?" vroeg deze kerel norsch. "Waarom
+doe je de deur niet open? Of heb je liever, dat we ze in mekaar
+timmeren?"
+
+"De kinderen slapen," zeide zij een pas terugdeinzende, "en de beide
+mannen slapen ook. Maak niet zooveel leven!"
+
+"Zal je opendoen, schepsel?" schreeuwde de man met het roode gezicht.
+
+De vrouw van Danilo, als verlamd door den schrik, verroerde zich niet.
+
+De deur schudde onder de zware slagen der aanvallers, maar bezweek
+nog niet.
+
+Het gelukte den man met het roode gezicht, de helft van zijn lichaam
+door de gebroken ruit te wringen. Hij richtte den loop van een pistool
+op de borst van de vrouw des huizes en schreeuwde:
+
+"Als je deur binnen een seconde niet wijd openstaat, dan schiet ik
+je als een kraai dood!"
+
+De vrouw van Danilo deed een stap naar de deur; men zou haar voor
+een steenen beeld gehouden hebben, dat trachtte te gehoorzamen aan
+een bevel, dat zij niet begreep.
+
+"Vervloekt wijf!" riep de officier woedend. Maar iemand, die buiten
+stond, trok hem uit de ruit terug. Nu vertoonde zich het gezicht van
+een anderen officier.
+
+"Vrouw!" zei deze, "je heele huis zal in brand gestoken worden, en
+geen van zijn bewoners zal er levend uitkomen, als deze deur niet
+onmiddellijk toegang aan deze manschappen verleent."
+
+De vrouw des huizes, als verstijfd van schrik, snelde toen naar de
+deur; maar hetzij dat onhandigheid, hetzij schrik er de oorzaak van
+was, sleutels noch grendels schenen haar te willen gehoorzamen. "Ik doe
+al open," riep zij, "ik doe al open, Mijnheeren! Ziet u het niet? Maar
+dit slot wil niet open; ik zal het morgen dadelijk laten maken."
+
+Eindelijk ging de deur open.
+
+Dat alles had vrij lang geduurd. Soldaten en officieren snelden nu
+de woning binnen en begonnen haar heelemaal te onderzoeken. Men zou
+gezegd hebben, dat het wolven waren, die hun prooi opspoorden, welke
+plotseling verdwenen was.
+
+De kleinste der jongens, die wakker geworden was, begon luidkeels te
+huilen. De oudste keek alles aan, zonder zich te verroeren.
+
+"Schreeuwleelijk! wil je je mond wel eens houden?" zei een der
+officieren tegen het huilende kind.
+
+De officier met het roode gezicht zei niets tegen hem, maar gaf hem
+een schop, waardoor hij onder de bank rolde, waarop hij geslapen had.
+
+"Lafaard!" zeide het oudste kind. "Lafaard! Als ik groot ben..."
+
+De leelijke kerel met het roode gezicht had wel wat anders te doen dan
+naar hem te luisteren. Met een tweeden schop had hij Kroek overeind
+doen komen, die als slaapdronken scheen en zijn verwonderde oogen
+beurtelings opendeed en weer sloot.
+
+Het scheen, dat Vorosjilo, die op dezelfde wijze wakker gemaakt
+was, niet wist, wat hij van de zaak moest denken, zoo keek hij zijn
+aanvallers aan. Hij noemde den langen officier zijn kameraad Generasime
+en den ander zijn kameraad Stephane; hij glimlachte tegen den een
+en knikte den ander vriendelijk toe, waarna hij weder op zijne bank
+neerviel, zeggende:
+
+"Laten we gaan slapen: het is tijd."
+
+De soldaten keken hem beurtelings aan.
+
+"Hij is het," zeiden enkelen. "Hij is het niet," beweerden
+anderen. "Wat een schurkenvolk! Er is er geen een onder, die geen
+verrader is."
+
+"Stil!" riep de man met het roode gezicht.
+
+Hij had zich aan de tafel gezet, en terwijl hij een onbeschoften wenk
+aan de vrouw gaf, zei hij tot haar:
+
+"Kom eens wat dichterbij!"
+
+Zij voldeed aan dit bevel.
+
+"Wie ben je?" vroeg hij.
+
+"Ik ben de vrouw van Danilo Tsjabane."
+
+"Waar is je man?"
+
+"Hij is een vriend gaan bezoeken."
+
+"Wacht! Ik zal je eens leeren, wat een vriend is!" En hij nam een
+knoet, dien een van zijn soldaten droeg.
+
+"En die twee daar, die twee dronkaards, die twee honden, wie zijn dat?"
+
+En om de personen beter aan te duiden, raakte hij met zijn knoet de
+schouders van Kroek aan en vervolgens die van Vorosjilo.
+
+"Kan je je mond niet opendoen?" riep hij, terwijl hij met een
+dreigenden blik naar haar toe kwam.
+
+De vrouw deinsde terug, zooals zij zou gedaan hebben, als zij
+plotseling tegenover een wild dier gestaan had. Maar na een poging
+aangewend te hebben om haar schrik te overmeesteren: antwoordde zij:
+
+"Het zijn mijn buren, Mijnheer! Zij zijn hier gekomen om ossen te
+koopen en waren in slaap gevallen, terwijl zij op mijn man wachtten."
+
+"Ja, mijnheer! wij zijn hier gekomen om drie ossen van Danilo te
+koopen," zeide Andry Kroek, die eindelijk wakker werd. "Ja, om die
+ossen, die wij hadden beloofd morgen te zullen leveren, en nu vinden
+wij Danilo niet thuis. Nou kan je begrijpen, wat een teleurstelling
+dat voor ons was.--'Nou,' zei ik tegen mijn kameraad (hierbij wees
+hij naar Vorosjilo, die ook ontwaakt was, maar zijn oogen nog niet
+scheen te kunnen openhouden), 'nou,' zei ik tegen mijn kameraad,
+'de baas is er niet, dat is een gekke zaak.'--'Ja,' antwoordde mijn
+kameraad, 'dat is een gekke zaak; maar er is niets aan te doen.'--'Wij
+treffen het slecht!' zeide ik, 'maar het is niet anders, hij is er
+niet.'--'Ja,' antwoordde mijn kameraad, 'Danilo is er niet.'--'Dat is
+een dag verloren.'--'Ja, verloren,' antwoordde hij, 'maar wat is er
+aan te doen?'--'Je kan niet alles vooruit weten.'--'Nee,' antwoordde
+mijn kameraad, 'je kan niet alles vooruit weten.'--'Maar hoe moet
+het nu met de markt van morgen?'"
+
+"Zal je nu ook eens ophouden, kanalje?" riep de man met het
+roode gezicht. "Verraders! Ik ken die voorgewende onnoozelheid
+wel. Soldaten! bindt die schurken, en stevig ook."
+
+Dit was gauw gebeurd: Andry Kroek en Semene Vorosjilo waren in een
+oogwenk gebonden en gekneveld.
+
+Op dit oogenblik trad de heer des huizes binnen.
+
+"Wie ben je?" brulde de man met het roode gezicht, die blijkbaar het
+opperhoofd van den troep was. "Hoe heeft men je hier binnengelaten?"
+
+"Ik ben de eigenaar van deze hut, Mijnheer!" antwoordde Danilo,
+terwijl hij groette. "Ik kom zooeven thuis."
+
+"Heidaar, mannen! Zet schildwachten voor de deur, en laat niemand er
+uit of in. Hoor je?" zei de officier tegen zijn manschappen. Vervolgens
+wendde hij zich tot Danilo met de woorden:
+
+"Als je je leven op prijs stelt, antwoord mij dan. Waar is de bandiet,
+dien wij zoeken? Laat je antwoord duidelijk zijn, Judas! Als je maar
+wat om de zaak heenpraat, dan schiet ik je neer. Weet dus, wat je
+doet. Waar is de Zaporoger?"
+
+"De Zaporoger?" antwoordde Danilo verwonderd. "Het is voor de eerste
+maal, dat ik dien naam hoor. Ik ken geen Zaporoger."
+
+"Maak dat aan anderen wijs!" schreeuwde de officier. "Wil je mij wijs
+maken, dat je de bandieten niet kent, die je opstoken? Die Zaporoger
+is in het land, hij is hier binnengegaan; waar is hij? Beken het
+dadelijk, of ik steek je nest in brand en laat er jou met je vrouw
+en je kinderen in braden."
+
+"Mijnheer!" antwoordde Danilo, "ik verzeker u, dat ik nooit heb hooren
+spreken over dengene, dien u daar genoemd hebt."
+
+"Wil je niet spreken? ook goed! Je zaak is duidelijk!" En zich tot
+Vorosjilo en Andry Kroek wendende, zei hij tot hen: "Schurken, jullie
+kennen dien Zaporoger, dien de duivel hale, zeker ook niet?"
+
+"Ik vraag u wel excuus, Mijnheer!" antwoordde Semene Vorosjilo,
+die meer dood dan levend scheen, "en ik..."
+
+"Stotter niet zoo, ezel!"
+
+"Ik heb hem gezien."
+
+"Heb je hem gezien en heb je het niet dadelijk gezegd, verrader?"
+
+"Ik durfde het niet doen, Mijnheer! en verder..."
+
+"En verder, kerel?"
+
+"En verder was hij al weg."
+
+"Waar had je hem gezien?"
+
+"Op de ossenmarkt te Frosny, Mijnheer!"
+
+"Wien had hij bij zich?"
+
+"Een grooten hond, Mijnheer! een grooten, zwarten, mooien hond,
+van echt ras, die tegen iedereen blafte en die..."
+
+"Domkop! je bent zelf een hond! Er is geen sprake van den hond,
+maar van den baas en van de schurken van jou soort. Die Zaporoger
+was zeker niet alleen, een troep deugnieten volgde hem, is 't niet?"
+
+"Een troep deugnieten, Mijnheer! Welke troep?"
+
+"Liep er niet een troep mannen en vrouwen achter hem?"
+
+"Ja, Mijnheer! een heele troep. Men duwde elkaar, men schreeuwde."
+
+"De namen?..."
+
+"Welke namen, Mijnheer?"
+
+"De namen van hen, die achter hem liepen."
+
+"Maar het was een troep, Mijnheer! niets dan een troep."
+
+"Domme ezel!"
+
+"Zie je niet," zei de andere officier, "dat deze kerel idioot is? Je
+verliest je tijd met hem."
+
+"Ik verwonder mij over jou," zeide een derde officier, die gedurende
+dit geheele tooneel was blijven zitten. "Waar is die overhaasting goed
+voor? Hebben wij den tijd niet om dien ezel in hechtenis te nemen? Is
+er bij niets meer haast dan bij het fusileeren van hem? Als hij ons
+ontsnapt is, dan zal het toch niet voor lang zijn. Vergeet je, dat wij
+sedert vanmorgen als gekken rondloopen zonder te eten en te drinken,
+en dat het niet gezond is, een leege maag te hebben? Het ziet er in dit
+huisje prettig uit; zou je er wat op tegen hebben, hier eens lekker
+te eten? Na een maaltijd zullen wij des te beter geschikt zijn om de
+jacht op de bandieten te hervatten. Hemelsche goedheid! je ziet zoo
+rood als een kalkoensche haan! Heb je de aanbevelingen van den dokter
+vergeten: 'Geen aandoeningen, geen toorn, eene gematigde beweging,
+geregelde maaltijden!' En je arme vrouw, die mij zoo plechtig heeft
+laten beloven, dat ik over je zou waken en dat ik voor je zou zorgen
+als een broeder, zij zou er alles behalve mee ingenomen zijn, als
+zij had kunnen zien, aan welk eene onzinnige woede je je overgeeft..."
+
+"Zwijg!" hernam de man met het roode gezicht. "Zwijg,--en laat ons
+een avondmaal gebruiken."
+
+En, zich tot Danilo wendende, vervolgde hij:
+
+"Heb je het gehoord? Al het eten, dat er in je provisiekast is,
+moet binnen twee minuten op deze tafel staan... binnen twee minuten,
+hoor!" En hij gaf op de tafel een slag met de vuist, die het huis op
+zijne grondvesten deed trillen.
+
+"Odarka," zeide Danilo tegen zijn vrouw, "haast je wat!"
+
+Odarka ging heen en nam haar beide jongens op haar armen met zich mee;
+de oudste stribbelde tegen, hij wilde zijn vader niet verlaten.
+
+Zij kwam spoedig, beladen met levensmiddelen, terug. Zij was kalm
+en zeide niets. Intusschen dwaalden haar oogen met een zekere onrust
+door de hut heen.
+
+Semene Vorosjilo en Andry Kroek stonden met de handen op den rug en met
+de beenen door middel van stevige touwen aan elkander vastgebonden, in
+een hoek der kamer. Danilo stond, met de armen op de borst gekruist,
+in een anderen. Met uitzondering van een schildwacht, die de deur
+versperde, waren de soldaten verdwenen. De officieren hadden zich
+aan den disch neergezet, met hun sabels naast zich en hun pistolen
+op de tafel, en aten en dronken, lachten en praatten vroolijk.
+
+Maar waar was de kleine Maroessia toch?
+
+Maroessia was, zwijgend als een schim, even na de terugkomst van
+haar vader verdwenen. Had de blik van dezen, onbegrijpelijk voor
+ieder ander, haar gezegd, wat zij moest trachten te doen, of had zij
+zoo uit eigen beweging gehandeld? Zeker is 't, dat zij zonder door
+iemand opgemerkt te worden, het vertrek had verlaten, en dat zij,
+na tusschen de soldaten en de paarden, die het huis omsingelden,
+doorgeslopen te zijn, den tuin bereikt had.
+
+Zoodra het meisje daar gekomen was, bleef zij onder een grooten
+kerseboom staan en drukte met de hand op haar hart, als wilde zij
+het beletten te kloppen. Haar hoofd was gloeiend warm. Heete tranen
+stonden in haar oogen. De wind verkoelde haar voorhoofd en deed haar
+bedaren. Zij luisterde. Zou men haar vlucht bemerkt hebben? Het
+verwarde, maar eentonige gebrom van de stemmen der soldaten drong
+tot haar door en stelde haar gerust. Ook hoorde zij het geschreeuw en
+het gelach der officieren, door wie geen enkel bevel tot vervolging
+gegeven werd. Haar blik rustte nog even op het huis, dat nog alles
+bevatte, wat zij ooit liefgehad en geëerd had, toen deed ze een
+paar stappen voorwaarts. Behoedzaam drong zij in het kreupelhout
+aan den rechterkant door. Maar ze zag of hoorde niets. Vervolgens
+ging zij naar den linkerkant, aldoor luisterend, ternauwernood
+ademhalend. Haar oog bespiedde alle schaduwen; zij doorzocht tot
+zelfs de meest onwaarschijnlijke hoeken.
+
+Eindelijk stond zij stil onder de groote appelboomen en voorzichtig
+keek zij rond.
+
+Plotseling schrok ze hevig: een vogel vloog op uit zijn nest. Eene
+huivering ging over haar leden. Was zij dan zoo zwak?
+
+Zij bleef een tijd lang tegen een boom aanleunen, waarvan de schaduw
+haar verborg. De wind strooide de witte bloesems van de appelboomen op
+het groene gras. "Het is, alsof het sneeuwt!" dacht ze in zichzelf. Zij
+vreesde, dat het ritselen van de bladeren een ander geluid zou
+overstemmen, het zwakke geluid, dat haar voorovergebogen hoofd en
+haar luisterend oor schenen af te wachten, aldoor af te wachten.
+
+Maar ... wat is dat? Enkele meters van daar, tusschen twee boomen,
+vertoont zich... Zij vergist zich toch niet? Nee, het is de flinke
+en krachtige gestalte van den nieuwen vriend, voor wien haar vader en
+moeder nu moeten lijden,--voor wien ook zij alles zal trotseeren.--De
+gestalte beweegt zich, zij sluipt als een slang tusschen de boomen
+door. Zij zoekt zeker een verborgen doorgang, die naar de rivier leidt.
+
+Met een haastigen stap loopt Maroessia haar achterna. Al gauw is de
+rivier bereikt. Alleen maar een heg is er tusschen. Over deze heg buigt
+hij zich heen en kijkt in 't rond. Aan den voet van een geweldigen
+boom, waarvan de takken in de rivier hangen, heeft hij een schuitje
+ontdekt. Een schuitje! Precies, wat hij noodig heeft; de rivier, dat
+is de weg, die hem niet verraden kan. Juist wil hij de heg, die er hem
+van scheidt, overklimmen, als twee kleine handen zijn arm omvatten
+en een stem hem toefluistert: "Nee, nee, dat niet,--het schuitje
+niet! De rivier is een spiegel, waarop men zelfs van verre alles ziet."
+
+Geen wonder, dat hij hevig ontsteld was, nog meer ontsteld, dan wanneer
+hij zich plotseling door tien soldaten, van top tot teen gewapend,
+omringd had gezien; maar hij liet er niets van blijken. Men zag,
+dat hij iemand was, die al lang aan allerlei soort van verrassingen
+gewoon was.
+
+Hij keek op en herkende het meisje.
+
+"Wat doe je daar, beste meid?" vroeg hij, terwijl hij even glimlachte,
+net alsof hij haar op de wandeling had ontmoet, en nu een gesprek wilde
+aanknoopen. Maar er verliepen eenige oogenblikken, voordat Maroessia,
+vermoeid en ontroerd als zij was, iets aan haar woorden kon toevoegen.
+
+De man legde toen zijn hand op het hoofd van het meisje en streelde
+haar langs de wangen, als wilde hij tegen haar zeggen: "Bedaar wat,
+mijn kind!" Hij zelf was een toonbeeld van kracht, van behendigheid,
+van onverschrokkenheid, van moed; maar op dit oogenblik, terwijl hij
+tegenover dat kleine hijgende meisje stond, kwam er een glans van
+goedheid op zijn gezicht. Zijn krachtige hand, gewoon om wapens te
+hanteeren, legde zich zachter dan die van een moeder op Maroessia's
+schouder.
+
+"Wel m'n kind, wat wou je me nu zeggen?"
+
+"Als u de rivier overgestoken was, zoudt u niet in Tsjigirine gekomen
+zijn. En daar moet u toch naar toe. Ik heb aan een middel gedacht om
+er heen te gaan."
+
+"Ik luister naar je, mijn kind!" antwoordde de vluchteling.
+
+"Laat ons dan eerst naar dien ouden muur gaan, daarachter kunnen wij
+ons verschuilen."
+
+Zoodra zij daar gekomen waren, zei zij:
+
+"Daarginds, ver in de steppe, heeft vader een kleine hut, een
+stal, waar men in den zomer de groote ossen laat blijven, als
+men aan het hooien is, om ze niet alle avonden naar huis te moeten
+terugbrengen. Voor de deur staat een groote wagen, met hooi beladen,
+die morgen door vader naar huis had moeten worden gebracht. De ossen
+blijven tot het aanbreken van den dag in den stal. Wij kunnen daar
+beiden binnen een uur zijn. Dan zal ik, dan zullen wij, de groote
+ossen voor den wagen spannen; dan moet u zich in het hooi verschuilen,
+en dan zal ik u naar het huis van baas Kniesj brengen. Baas Kniesj
+is een vriend van vader. Hij komt dikwijls bij ons, en als hij komt,
+praat hij met de anderen. Ik kan hem alles vertellen, of als u dat
+liever niet hebt, zal ik niets tegen baas Kniesj zeggen, maar trachten
+te doen...te doen..."
+
+Zij zweeg plotseling, want zij wist niet precies, wat het meest
+gewenscht zou zijn. Toch hernam zij:
+
+"Ik zal doen, wat u mij zegt."
+
+Terwijl hij naar haar luisterde, werden zijn oogen vochtig en zacht
+zei hij tegen haar:
+
+"Wie heeft je op dat idee gebracht, Maroessia?"
+
+
+
+
+III.
+
+EEN ROOVERGESCHIEDENIS.
+
+
+"Ik ken een roovergeschiedenis, die mij daaraan deed denken,"
+antwoordde het meisje. "Ik herinnerde mij, hoe de vrouw van den
+struikroover uit het sprookje gevlucht was, en ik zei bij mezelf:
+Dat zullen wij ook doen."
+
+"Als wij toch een vrij langen weg af te leggen hebben, om aan den
+stal in de steppe te komen, kan je mij die geschiedenis onder de
+wandeling wel vertellen, is 't niet Maroessia?"
+
+"Ja dat wil ik wel. Maar mag ik u dan naar Tsjigirine brengen?"
+
+"Heel graag," antwoordde hij. "Maar zou je vader het wel goedvinden,
+dat ik je voor gids gebruik? Zou hij er later niet boos over zijn?"
+
+"Nee, dat zeker niet, want vader heeft mij aangekeken, en ik heb hem
+begrepen," zei het kind. "Zijn oogen zeiden tegen mij: voor hèm moet
+je alles verlaten, zelfs ons."
+
+"Vooruit, dan geef ik mij aan jouw leiding over, beste
+meid! Je moet mijn gids zijn, en ondertusschen kan je mij je
+geschiedenis vertellen. Ik luister Maroessia; ik hou veel van
+roovergeschiedenissen."
+
+Zij gaven elkander de hand en liepen langs den oever voort. Na verloop
+van een oogenblik zei hij tegen het meisje, omdat hij merkte, dat
+zij het stilzwijgen bewaarde:
+
+"Ik luister al, maar ik hoor niets."
+
+"O!" antwoordde zij, "ik kan u de geschiedenis niet dadelijk
+vertellen."
+
+"En waarom niet, beste meid?"
+
+"Wij zijn nog niet ver genoeg van de soldaten af; ik hoor ze nog. Ik
+ben een beetje bang, dat wij... Het zou mij zoo spijten, als het mij
+niet gelukte, u te brengen, waar u zooveel goed kunt doen."
+
+"Men moet doen, wat men verplicht is, laat er van komen, wat er van
+komen wil!"
+
+Zij hief haar hoofd op en keek hem met groote oogen aan.
+
+"Kom laat mij nu niet langer wachten, Maroessia! Ik merk wel, dat je
+niet weet, hoe graag ik sprookjes hoor vertellen."
+
+Maroessia begon:
+
+"Er was eens een kozak, die zijn dochter aan een knappen jongen man
+ten huwelijk gaf."
+
+"Daar deed hij wel aan! Je sprookje begint goed, als de echtgenoot
+ten minste een braaf man was," viel de vreemdeling in de rede.
+
+Maroessia schudde 't hoofd, in plaats van een antwoord te geven,
+en ging ongestoord verder:
+
+"Het meisje hield niet veel van hem. Hij was wel knap om te zien,
+maar zijn oogen bevielen haar niet, maar omdat haar vader erg op dit
+huwelijk gesteld was, gehoorzaamde zij en trouwde met hem.
+
+"Zoodra het huwelijk voltrokken was, nam de echtgenoot zijn jonge
+vrouw met zich mee, ver, o! heel ver.
+
+"Het huis van haar man was heel mooi, het was zelfs prachtig; het
+was bijna een paleis, maar dan een somber paleis. Het stond in zoo'n
+dicht en donker bosch, dat men de lucht bijna niet door de toppen
+van de groote boomen zien kon. De echtgenoot bleef niet dikwijls bij
+zijn vrouw. Iederen avond omhelsde hij haar en dan zei hij: 'Ik kom
+weer gauw terug, vrouwtje!' en dan vertrok hij met zijn vrienden en
+bleef soms twee, drie en zelfs wel tien dagen weg."
+
+"Dat was heel leelijk van hem," zei de afgezant.
+
+"Als hij terugkwam, praatte hij veel meer met zijn kameraden dan met
+zijn vrouw. Hij gaf haar wel allerlei sieraden; maar daar was het
+z'n vrouw niet om te doen; zij was niet ijdel; zij voelde zich diep
+ongelukkig en werd langzamerhand erg verdrietig.
+
+"Zij zei bij zich zelve: 'Omdat mijn leven zoo treurig is, wil ik
+sterven. Ja, het is gedaan...'
+
+"Maar het spreekwoord zegt terecht: 'Het verdriet komt dikwijls terug,
+maar de dood komt slechts eenmaal.' Eens, toen zij alleen in het
+groote sombere kasteel was en toen zij zich bij uitzondering eens
+opgewekt gevoelde, zei ze bij zich zelf:
+
+"'Waarom zou ik den dood zoo bedaard blijven afwachten? Ik zal eens
+wat gaan wandelen.'
+
+"En zij liep naar den tuin, die zich tusschen de steenen muren van het
+kasteel en het bosch uitstrekte. Alles groeide, alles bloeide in dien
+kleinen tuin. 'Sterven,' dacht zij, terwijl zij naar de bloemen keek,
+'dat is toch ook niet alles. Ach! als ik maar gelukkig was, dan zou
+ik veel liever blijven leven...'
+
+"Toen plukte zij een ruiker van wilde bloemen, en toen zij zag,
+dat deze zoo mooi was, zei zij tegen de bloemen: 'Waar zal ik je nu
+zetten, arme bouquet? In mijn groote kamer is het zoo somber!'
+
+"Ineens kwam er toen een andere gedachte bij haar op:
+
+"'Als ik de andere kamers eens bezocht, dan zou ik er misschien wel
+een vinden, die mij beviel.'
+
+"Zoo gezegd, zoo gedaan. Zij liep verschillende kamers door; alle
+waren groot, rijk en mooi, maar toch niet gezellig.
+
+"'Nee,' dacht zij, terwijl zij van de eene naar de andere ging,
+'deze moet ik niet hebben, deze moet ik niet hebben.'"
+
+Op dat oogenblik hield de afgezant z'n hand voor Maroessia's mond.
+
+"Wacht even!" zei hij zachtjes.
+
+"Hebt u iets gehoord?" vroeg het kind.
+
+De afgezant was op zijn knieën gaan liggen en hield zijn oor op
+den grond.
+
+Toen hij weder opstond, zei hij:
+
+"Het detachement heeft het huis van je vader verlaten; de soldaten gaan
+in galop naar den linkerkant. Als zij gevangenen met zich meenamen,
+zouden zij niet galoppeeren. Maroessia! ik geloof, dat het in het
+huis van je vader nu weer rustig is."
+
+"Goddank!"
+
+Zij liepen een tijdje zwijgend voort; ieder was in zijn eigen
+gedachten verdiept.
+
+De afgezant verbrak het eerst het stilzwijgen.
+
+"De jonge vrouw," zei hij, "liep dus van de eene kamer naar de andere,
+zonder er eene naar haar zin te vinden, en zij zeide: 'Laat ons nog
+eens zoeken!'"
+
+"Juist zoo," hernam Maroessia, "dat zeide zij! Ineens zag zij een
+zeer smalle, maar stevig gesloten en vastgegrendelde deur voor zich.
+
+"Wacht!" zei zij bij zich zelf, "de kamer, die men door deze deur
+binnenkomt, moet ik hebben, daar ben ik zeker van."
+
+"Zij deed allerlei pogingen om de deur te openen, maar deze bood
+weerstand, en hoe meer weerstand zij bood, des te grooter werd haar
+lust om er binnen te gaan."
+
+"Juist," viel de vreemdeling in de rede, "daarin herken ik de vrouwen."
+
+"Wat wilt u daarmee zeggen?" vroeg Maroessia verwonderd.
+
+"Ik wil daarmee zeggen, dat alle vrouwen graag willen weten, wat zich
+achter een gesloten deur bevindt. Maar ga voort, Maroessia! Heeft
+die jonge vrouw de deur eindelijk open gekregen?"
+
+"Ja. Den heelen dag bonsde zij op de deur, en eindelijk gelukte het
+haar open te krijgen en de onbekende kamer binnen te treden. In
+'t eerst kon zij geen hand voor haar oogen zien; want het was er
+stikdonker. Zij liep de kamer al tastende rond, maar vond nergens
+deuren of ramen. De vier muren waren overal kaal. Ontmoedigd wilde zij
+terugkeeren, toen zij eensklaps rechts van de kleine deur, die haar den
+toegang tot dit vertrek had verleend, met de hand tegen een tafeltje
+stiet, waarop zich een lantaarn bevond met een doosje lucifers er
+bij. Natuurlijk stak zij dadelijk de lantaarn op, maar ook met behulp
+daarvan kon zij geen andere deur in de kamer ontdekken. Toch gaf zij
+het nog niet op. 'Deze kamer kan het einddoel niet zijn,' dacht zij;
+'zij moet ergens heen leiden. Er moet ergens een deur zijn. Ik ga er
+niet uit, voordat ik haar gevonden heb.'"
+
+"Dat was eene stijfhoofdige vrouw," zei de afgezant.
+
+"Stijfhoofdigheid was het niet; maar er was iets, dat haar voortdreef;
+zij had een bepaalde gedachte! Zij zeide bij zich zelve: 'Mijn man
+kan komen, en als hij komt, wie weet, of hij mijn nieuwsgierigheid
+dan niet zal afkeuren!' Maar toch zette zij haar nasporingen voort."
+
+"Zij liep zoo lang in de kamer rond, totdat zij eindelijk met den
+voet tegen een ijzeren ring stiet...
+
+"Zij hield er haar lantaarn bij: het was een luik in den vloer.
+
+"Het scheen haar toe, alsof zij nooit in haar leven zoo voldaan
+was geweest.
+
+"Het luik was heel zwaar voor haar; maar als men iets met volharding
+wil, gelukt het bijna altijd, het te doen. En na veel vergeefsche
+pogingen lichtte zij het luik toch eindelijk op.
+
+"Zij zag toen de treden van een smalle trap, die op een groot zwart
+gat uitkwam. Zij was haar verkenningstocht nu eenmaal begonnen en
+wilde dien voortzetten.
+
+"En zij daalde er naar beneden."
+
+"Zij was wel moedig," vond de vreemdeling.
+
+"Zij verwachtte wel iets vreeselijks te zullen zien; maar wat zij zag,
+overtrof nog het verschrikkelijkste, dat zij zich had voorgesteld.
+
+"De kelder was geheel gevuld met bijlen, sabels, dolken, pieken,
+lansen, groote messen, knotsen, met prachtige maar met bloed bevlekte
+kleeren, met parelsnoeren, diamanten, robijnen en smaragden, met
+turkooizen en saffieren, met prachtige stoffen. Dat alles lag door
+elkander, en overal waren sporen van bloed. Toch aarzelde zij nog,
+toen haar oog op iets sneeuwwits viel, dat op een stuk zwart fluweel
+gehecht was. Het was eene blanke hand, wit als marmer, een bevallige
+vrouwenhand, met kostbare ringen versierd.
+
+"Zij zei huiverend bij zich zelf: 'Mijn man is het opperhoofd van een
+rooverbende. Ons kasteel is erger dan een hol.' En dat veroorzaakte
+haar een groot verdriet."
+
+"Ga maar niet verder met deze geschiedenis voort Maroessia!" zei de
+afgezant, "het zou je kwaad doen, vooral als zij nog verschrikkelijker
+wordt."
+
+"Misschien wel; maar wat doet dat er toe? U moet den afloop weten,
+om goed te kunnen begrijpen, wat ik bedoel." En ze vervolgde:
+
+"De jonge vrouw dacht lang over alles na. Vóór alles moest zij uit
+het verschrikkelijke onderaardsche hol zien te komen. Zij kwam er
+uit, deed het luik dicht, zette de lantaarn weder op hare plaats,
+sloot alle deuren goed achter zich dicht en trad meer dood dan levend
+haar kamer binnen. Zij was veel ongelukkiger sedert haar ontdekking,
+en toch wilde zij niet meer sterven, maar wel vluchten."
+
+"'Wat te doen?' dacht de jonge vrouw bij zich zelf. Het ondoordringbare
+bosch omgaf het kasteel aan alle kanten. Men zag er geen enkelen
+uitgang. Zeker kon zij op het gevaar af, dat zij zich ernstig zou
+wonden, door het dichte kreupelhout heensluipen. Maar verder? Wie
+zou zeggen, of zij zich, na een geheelen dag rondgeloopen te hebben,
+niet weer op de plaats zou bevinden, vanwaar zij was uitgegaan? 'Wat
+te doen? Wat te doen?' herhaalde zij bij zich zelve.
+
+"'Al moest ik onderweg sterven,' zei ze eindelijk, 'ik moet vluchten,
+en ik zal vluchten.'"
+
+De vreemde vriend volgde oplettend het verhaal, dat zijn kleine
+metgezellin hem onder het voortloopen deed. Maroessia merkte dit wel,
+en het deed haar genoegen.
+
+"Dat geeft hem wat afleiding," dacht zij.
+
+Zij zou haar verhaal wel wat hebben willen verkorten, maar dan zou
+hij het misschien minder goed begrijpen, en bovendien hadden zij den
+tijd, zij om alles te vertellen, hij om alles aan te hooren; de hut
+in de steppe, de stal met de groote ossen was nog ver weg.
+
+Zij hervatte dus:
+
+"De jonge vrouw ging opnieuw naar den tuin. Maar nauwelijks had zij
+een paar stappen gedaan of zij hoorde hoefgetrappel.
+
+"Zij bleef staan en hield haar adem in, en, verscholen achter den
+stam van een dikken boom, luisterde zij. Toen zag zij het bleeke
+gezicht van haar man te voorschijn komen uit het kreupelhout. Zijn
+gewone metgezellen volgden hem. Het scheen, alsof zij allen als door
+een tooverslag uit deze omheining van groen te voorschijn kwamen."
+
+"Zij had nog maar juist den tijd gehad om zich beter tusschen het
+kreupelhout te verbergen, en kon nu haar man ongemerkt gadeslaan. Hij
+was van zijn paard gestegen en liep met langzame schreden voort, vlak
+langs haar heen; ook de anderen gingen haar voorbij. Verscheidene
+van die woestaards hadden roode vlekken op hun kleeren.
+
+"Weldra hoorde zij de stem van haar man. Hij riep haar.
+
+"Nee, het oogenblik was nog niet daar, waarop zij voor altijd zou
+kunnen vluchten. Zij kwam moedig uit het kreupelhout te voorschijn
+en ging voor hem staan.
+
+"'Je ziet erg bleek,' zei hij tegen haar, 'en men zou zeggen, dat
+je beeft. Je zult het onder deze boomen koud gehad hebben; kom hier
+voortaan niet meer.'
+
+"Toen haalde hij uit zijn zak een klein voorwerp:
+
+"'Ziedaar! Je merkt, dat ik wel aan je gedacht heb.'
+
+"Bij deze woorden bood hij haar een ring aan, die als een kleine
+zon schitterde.
+
+"'Wil je dien hebben?'
+
+"Zij deed zich geweld aan, om dit aanbod niet van de hand te wijzen,
+en vroeg hem, waar hij dit kleinood vandaan had.
+
+"'Als mijn vraag hem in verlegenheid brengt,' zei zij bij zich zelve,
+'als er ontsteltenis op zijn gezicht te lezen is, dan zal dit een
+bewijs zijn, dat hij nog niet heelemaal verhard is.'
+
+"Maar hij antwoordde haar op een luchtigen toon:
+
+"'Ik heb hem op de jacht in handen gekregen, liefste!'
+
+"'Op de jacht?'
+
+"Tegelijkertijd dacht zij: 'Wat er ook gebeuren moge, ik zal volhouden;
+ik wil eindelijk weten, waaraan ik mij te houden heb.' Zij voegde er
+dus bij: 'De jacht op ringen? Ik heb nog nooit van mijn leven over
+zoo'n zonderlinge jacht hooren spreken.'
+
+"'Minder zonderling, dan je wel denkt,' zei hij, 'maar zeker
+vermoeiend, en zelfs zoo vermoeiend, dat ieder na den afloop ervan
+behoefte aan rust heeft. Dat is op dit oogenblik ook met mij het geval,
+daarom ga ik naar bed want ik val bijna om van den slaap. Later zal
+ik je wel eens op zoo'n jacht meenemen, en ik denk wel, dat 't in je
+smaak zal vallen.'
+
+"Daarop verliet hij haar met een lach en begaf zich ter ruste in
+den vleugel van het oude gebouw, waarin zij woonden. Zijn vrienden
+volgden zijn voorbeeld. Eenige oogenblikken daarna was zij zeker wel
+de eenige in het kasteel, die niet sliep.
+
+"Toen kwam het plan weer bij haar op om te vluchten. Ze ging voor
+de tweede maal naar den tuin en liep dadelijk naar de plaats waar ze
+haar man zoo plotseling had zien verschijnen.
+
+"Daar ging de jonge vrouw aan den voet van eene met mos begroeide
+rots zitten die tusschen de dikke wortels van een reusachtigen boom
+ingesloten was, om te overdenken wat haar te doen stond. Maar toen
+zij ertegen leunde bezweek de rots zoo plotseling onder haar gewicht,
+dat zij omver viel."
+
+"Juist zoo!" zei de afgezant, "dat was de ingang waardoor de bandieten
+binnenkwamen..."
+
+"Ja, het was de geheimzinnige deur. Zij was zoo over haar val
+verwonderd, dat zij eenige oogenblikken bleef liggen, zonder zich
+te durven verroeren. Waar was zij? Boven haar hoofd bevond zich een
+donkergroen gewelf, waardoor slechts hier en daar een plekje van den
+blauwen hemel te zien was.
+
+"Toen zij eenigszins van haar schrik bekomen was stond zij op, legde
+bij den onzichtbaren toegang een witten steen en was verstandig genoeg
+om naar het kasteel terug te keeren, om er zich van te verzekeren,
+dat haar man en zijn metgezellen niet wakker waren.
+
+"Maar die waren allen in een diepen slaap gedompeld, zooals dit gebeurt
+met iemand, die veel van zijn krachten gevergd heeft. Op haar teenen
+voortsluipend, ging zij van deur tot deur, schoof er zonder gedruisch
+de grendels op en sloot alle luiken. Dit was één goede voorzorg;
+maar zij nam nog een andere, die ook te pas kwam, namelijk om de
+lichte kleederen, die zij altijd droeg, tegen zwarte te verruilen;
+toen ging zij snel naar de plaats, die door den witten steen aangewezen
+was. Toen zij die teruggevonden had, ging ze, evenals de eerste maal,
+tegen de rots aanleunen en opende haar. De hooge steenen deur, die
+de rots verborg, was zoo ingericht, dat zij vanzelf dichtging. Nu
+begon zij te loopen, telkens weer harder.
+
+"Na verloop van een half uur bereikte zij een punt, waarop meer dan
+tien wegen uitkwamen, die alle in verschillende richtingen liepen.
+
+"Zij deed een paar passen langs den eenen, toen langs een anderen, en
+zoo alle tien. Het kwam er op aan, zich niet te vergissen. Het ongeluk
+was, dat zij allemaal op elkaar geleken, waardoor het moeilijk was,
+den eenen boven den anderen te verkiezen. Eensklaps ontdekte zij in
+een van deze gangen iets wits. Zij liep er heen. Het was een kleine,
+fijne zakdoek, waarvan de vier hoeken fraai geborduurd waren.
+
+"Ik hoor iets, dat ons volgt," zei Maroessia ineens, haar verhaal
+afbrekend. De vreemdeling had het ook gehoord. Hij nam Maroessia bij
+den arm en plaatste zich met zijn opgeheven stok voor haar.
+
+"Ach!" zei Maroessia, "het is een groote hond!"
+
+Terwijl ze dat zei deed de afgezant zoo'n plotselingen sprong, dat
+Maroessia zich niet kon verklaren, hoe hij het dier, dat zich zoo
+onverwacht aan hem vertoond had, zoo snel met zijn dikken stok had
+kunnen doodslaan.
+
+De afgezant lag met zijn eene knie op den grond. Toen hij weer opstond,
+lag het dier levenloos aan zijn voeten.
+
+"Het was een wolf," zeide hij bedaard tegen het kind, "hij moet wel
+honger gehad hebben, dat hij ons zoo van nabij gevolgd is."
+
+"O!" zeide Maroessia tegen haar vriend, "u bent ook voor niets bang."
+
+"Wel zeker," zei de afgezant, "ik ben bang voor alles, wat je
+geschiedenis afbreekt. Dus had de vrouw van den bandiet een zakdoek
+gevonden."
+
+"Ja," zei Maroessia.
+
+"Het zien van dien fijnen zakdoek, die zoo lekker rook en ongetwijfeld
+van een vrouw was, gaf haar stof tot nadenken.
+
+"'Ze zijn hier vanmorgen langs gekomen,' zei ze bij zich zelf, 'en
+als dat zoo is, komen zij er waarschijnlijk nu niet meer. Ik moet
+dien weg kiezen.'
+
+"Maar voordat ze dien insloeg, kwam de gelukkige gedachte bij haar op,
+een mooi rood lint, dat zij om haar hals droeg, zóó op te hangen aan
+een tak, die zich over een ander voetpad, dan dat, hetwelk zij wilde
+inslaan, uitstrekte, dat men het in de verte kon zien. 'Zij zullen dit
+lint zien en mij dus vervolgen langs den weg, dien ik niet ingeslagen
+heb.' Dat was niet slecht bedacht, om hen van het spoor af te brengen,
+niet waar?"
+
+"Het was zeer goed bedacht," zei de afgezant.
+
+"Gelukkig, dat zij daaraan gedacht had, liep zij vlug het pad langs,
+waar zij den geborduurden zakdoek gevonden had. Zij liep den geheelen
+dag door. De avond viel; de duisternis was zoo dik, dat zij niet meer
+wist, wat zij boven haar hoofd had, of dit een gewelf van rotsen of
+een koepeldak van bladeren was.
+
+"'Laat ik maar aldoor voortloopen,' dacht zij bij zich zelf, toen
+zij zich vermoeid voelde. 'God, die mij tot hiertoe geleid heeft,
+zal mij niet verlaten.' Eensklaps stiet zij tegen iets aan. De weg
+maakte daar een bocht; maar in plaats van zich te beklagen over
+de pijn, die zij zich zelve had berokkend, scheelde het niet veel,
+of zij had in haar verwondering een kreet van vreugde geslaakt.
+
+"Alle sterren van den hemel fonkelden eindelijk boven haar hoofd;
+geen gewelf, noch van steenen, noch van ineengegroeide takken was
+meer boven haar, zij was op een groote open plek!"
+
+"Zoo, des te beter!" zei de afgezant, "dat doet mij voor haar
+pleizier."
+
+In plaats van eenig antwoord te geven, schudde Maroessia met het
+hoofd en drukte zijn hand nog steviger.
+
+"Ongelukkig zou de vrouw van het opperhoofd der bandieten zich niet
+lang kunnen verheugen; want zij hoorde ineens heel duidelijk stemmen,
+geschreeuw en het getrappel van paarden, die in galop komen aanrennen.
+
+"Wat nu te doen? Waar een schuilplaats te vinden? Hoe zich onzichtbaar
+te maken? Naar de gang terug te keeren? Dat nooit! Dat zou hetzelfde
+zijn, als naar het kasteel terug te keeren.
+
+"Er stond op deze open plek een forsche eik met dichtgebladerde
+takken, die tot op den grond neerhingen. In een wip klom zij als een
+eekhorentje van den eenen tak op den anderen, totdat zij den hoogsten
+bereikt had. Zij had er goed aan gedaan, geen minuut te verliezen;
+een oogenblik daarna kwamen alle bandieten van vijf of zes kanten te
+gelijk te voorschijn, want alle gangen liepen op deze open plek uit.
+
+"'Welnu?' riep een haar welbekende stem tot vijf ruiters, die
+aankwamen rijden.
+
+"'Niets,' antwoordde er een. 'Ik heb niets anders gevonden dan dit,'
+en hij hield een rood lint omhoog.
+
+"Op dit lint sloeg het opperhoofd geen acht. Wist hij wel, dat zijn
+vrouw er ooit zoo een had bezeten?
+
+"'Ik heb niemand gezien,' antwoordde een tweede.
+
+"'Geen spoor,' zeide een derde.
+
+"En allen verklaarden achtereenvolgens hetzelfde.
+
+"'Laat ons nog eens zoeken!' riep de echtgenoot uit. 'Wij moeten haar
+dood of levend terugvinden. Komaan! Op weg! Ons geluk hangt er van af.'
+
+"Hij voltooide zijn volzin niet; want iets bijzonders had zijn
+aandacht getrokken.
+
+"In een oogwenk was hij van zijn paard gesprongen, had zich
+voorovergebogen en had van den grond een voorwerp opgeraapt, dat hij
+aandachtig bekeek.
+
+"'Een zakdoek!' riep hij aan de anderen toe, 'een vrouwenzakdoek! Zij,
+die wij zoeken, is niet veraf.'
+
+"Het gras was hoog en stond dicht op elkaar. Nu begonnen zij allen
+het terrein te verkennen, sommigen op handen en voeten, anderen met
+hun sabels en hun pieken; sommigen verpletterden de jonge boompjes
+onder de pooten van hun paarden, anderen velden ze door middel van
+bijlslagen neer om er zich van te verzekeren, dat de vluchtelinge
+zich daartusschen niet verscholen had.
+
+"Zij vonden hoegenaamd niets.
+
+"Intusschen keek de echtgenoot naar de lucht in de richting van den
+grooten dichtgebladerden eik.
+
+"'De bladeren van dezen boom zijn zeer dicht,' zei hij bij zich zelf;
+'al de vrouwen zijn vogels. Wie weet, of mijn vrouw er niet boven
+in zit?'
+
+"Hij neemt een lans uit de hand van een zijner manschappen, klimt op
+de onderste takken, en terwijl hij zich met de eene hand vasthoudt,
+begint hij met de andere de bovenste takken met de punt van zijn lans
+te doorboren."
+
+"Die arme vrouw!" zei de afgezant, "nu is het met haar gedaan."
+
+"Wat had zij er goed aan gedaan, haar zwarte japon aan
+te trekken!" hernam Maroessia. "Dank zij deze donkere kleur,
+bemerkte haar man haar niet. Hij stak de punt van zijn lans in de
+donkerste gedeelten van het dicht gebladerte. Verschrikt, sprakeloos,
+onbeweeglijk, hield zij den tak, die haar tot steun diende, krampachtig
+met de armen omklemd.
+
+"Driemaal drong het koude ijzer in haar vleesch door; bloed stroomde
+uit de wonden, maar zij verroerde zich niet, zij bezat dien moed,
+zij gaf geen gil en liet geen enkelen kreet hooren."
+
+"Je geschiedenis is verschrikkelijk, Maroessia! Ach! die ongelukkige!"
+
+Maroessia, die geheel met haar verhaal vervuld was, vervolgde:
+
+"De luitenant van haar man, die wel zag, dat alles vruchteloos was,
+zei toen tegen zijn kapitein:
+
+"'De tijd, dien wij op deze plek verliezen, is slechts in het voordeel
+van haar, die wij zoeken. Het dorp is dichtbij, de stad is niet ver
+verwijderd. Als wij hier een kwartier langer blijven, zal uw vrouw
+er vóór ons aankomen, kapitein! En dan is er geen verhelpen meer aan.'
+
+"Bij de gedachte, dat zijn vrouw, die blijkbaar in het bezit van zijn
+geheim was, hem zou kunnen ontsnappen, en dat zijn levenswijze dan
+bekend zou worden, kwam er een vloek over de lippen van den kapitein.
+
+"'Te paard!' riep hij uit, 'te paard en rijdt, alsof het uw leven
+gold!'
+
+"Zij gaven hun paarden de sporen en reden in gestrekten draf weg.
+
+"Het werd tijd; de arme vrouw kon zich niet meer vasthouden; zij liet
+zich op het gras neerglijden op het gevaar af, een doodelijken val
+te doen."
+
+Op dit oogenblik deed Maroessia een stap achterwaarts.
+
+"Hoort u dat?" zei zij.
+
+"Een geweerschot," antwoordde de afgezant kalm, "dat is al het derde
+sedert wij op weg zijn. Maar laat je dat niet verontrusten: het is
+voor ons uit en vrij veraf. In tijden, als de tegenwoordige, hoort
+men telkens en overal geweerschoten. De schoten werden niet in de
+richting van ons gelost, evenmin als in die van het huis van je vader."
+
+"Bent u daar zeker van?" vroeg zij.
+
+"Bepaald zeker. Als je weer hoort schieten, let er dan maar niet
+op. Men moet aan dat geluid wennen. Maar ga nu met je verhaal voort!"
+
+"De arme vrouw lag op den grond. Ik weet niet precies, hoeveel uren
+zij daar bewusteloos bleef liggen," zei Maroessia. "Toen zij weer
+tot bewustzijn kwam, was de nacht niet meer zoo zwart: de vogels
+begonnen te ontwaken, en het gras, dat geheel nat van den dauw was,
+scheen als met witte paarlen bezaaid. Zij had kracht genoeg om het
+bloed van haar wonden te stelpen en scheurde haar mooie japon aan
+stukken, om daarvan windsels te maken. Zou zij kunnen loopen? Zij
+had reeds veel bloed verloren.
+
+"Maar zij moest loopen, en zij liep ook. Zij liep met moeite;
+haar armen en haar zijde waren door de lansstooten gewond, maar
+langzamerhand schonk de beweging zelf haar nieuwe krachten.
+
+"Zij bemerkte toen, dat zij op een grooten gebaanden weg was; dit deed
+haar moed toenemen. Maar, ondanks dit alles, voelde zij haar zwakte
+vermeerderen, toen zij tot haar geluk het geratel van wielen hoorde.
+
+"Een groot rijtuig, met een massa hooi beladen,--luister goed naar
+mij!--reed langzaam voort, getrokken door twee stevige ossen, met
+groote kromme horens. Naast dit rijtuig liep een oud man, die een
+lied zong.
+
+"Zij verhaastte haar schreden, en het gelukte haar, het rijtuig en
+den voerman in te halen.
+
+"'Help mij,' zei ze tegen den grijsaard. 'Heb medelijden met mij! Ik
+heb geen krachten meer om het dorp te voet te bereiken!'
+
+"Maar tegelijkertijd hoorde zij in de verte het geschreeuw der
+struikroovers, die op hun schreden terugkeerden. Het aanbreken van
+den dag noodzaakte hen zonder twijfel om naar huis te gaan.
+
+"'Ik ben verloren,' zei zij tegen den grijsaard. 'Die menschen,
+die daar aankomen, zijn bandieten en mijn man is hun opperhoofd.'
+
+"'Verberg u in het hooi,' zei de grijsaard tegen haar, 'en houd u
+doodstil. Gauw maar!'
+
+"Spoedig was zij in het hooi verborgen en bleef daarin, zonder zich
+te verroeren. Binnen eenige oogenblikken waren de struikroovers vlak
+bij het rijtuig, dat langzaam voortreed.
+
+"'Heidaar!' riep het opperhoofd den grijsaard toe, die naast zijn
+ossen liep, terwijl hij zijn pijp rookte, 'heb je onderweg ook een
+jonge vrouw ontmoet, die scheen te vluchten?'
+
+"'Een jonge vrouw?' herhaalde de grijsaard, terwijl hij met de
+hand over zijn voorhoofd wreef, als trachtte hij zijn gedachten
+te verzamelen.
+
+"'Ja zeker, een jonge vrouw!'
+
+"'Zoo! Een jonge vrouw...'
+
+"'Wil je ook antwoorden?'
+
+"'Waarom niet?'
+
+"'Antwoord dan!'
+
+"'Ik heb geen jonge vrouw gezien.'
+
+"'Ben je daar wel zeker van? Zij moest toch denzelfden weg volgen
+als jij...'
+
+"'Dat is best mogelijk; maar ik heb niets gezien. Mijn oogen zijn
+in de laatste twee jaren erg verminderd. Zoo gaat het in de wereld:
+men wordt oud, men leeft niet eeuwig.'
+
+"'Die kerel schijnt een slimme vos te zijn,' zei de luitenant. 'Hij
+drijft den spot met ons.'
+
+"'Weet je wel, wien je voorhebt?' vroeg het opperhoofd hem.
+
+"'Hoe zou ik dat weten?' antwoordde de grijsaard. 'Het is de eerste
+maal, dat wij elkaar zien. Bovendien, weest wat ge wilt, heeren of
+struikroovers, wat kan dat een armen grijsaard schelen, die niets op
+de wereld bezit?'
+
+"'Je bezit toch je leven,' zei de luitenant.
+
+"'Mijn leven?' antwoordde de boer. 'Wat is het leven mij waard,
+als ik alle dagen hard moet werken?'
+
+"'Je leven zullen we je laten behouden, oude babbelaar, maar je hooi
+zullen wij je ontnemen.'
+
+"'Mijn hooi is mijn hooi niet. Als ik u zeg, dat ik niets op de wereld
+bezit, dan wil dat niet zeggen, dat ik zoo'n berg hooi heb. Als u
+mij dien wilt ontnemen, doet het dan, maar takelt mij eerst wat toe;
+als ik zonder wonden en zonder hooi terugkom, zal mijn heer, die niet
+met zich laat gekscheren, denken, dat ik het heb verkocht om er drank
+voor te koopen. Het komt al op hetzelfde neer, of ik stokslagen van
+hem dan wel van u krijg.'
+
+"'Oude gek!' antwoordde de luitenant, die moeite had om niet te
+lachen. 'Wij willen van je hooi maar een beetje hebben om aan onze
+paarden te geven.'
+
+"'Als dat moet, dan moet het!' zei de grijsaard, 'maar laat mij het u
+dan zelf geven en het zoo aanleggen, dat er zoo weinig mogelijk van te
+zien is. Als dat zoo kan gaan, zal ik er misschien ongedeerd afkomen.'
+
+"'Hebt u zoo genoeg?' vroeg hij na voorzichtig een tiental handenvol
+van zijn wagen genomen te hebben. 'Als ik nog meer nam zou er een
+leegte ontstaan en dat zou gezien worden, en ik zou er voor moeten
+boeten. Misschien dat het nu nog wel zal losloopen, als mijn heer
+het hooi ten minste niet naweegt.'
+
+"De luitenant knikte, als wilde hij zeggen: Zoo is het genoeg,--en
+de kapitein wendde zich tot den boer met de woorden:
+
+"'Je kunt verder gaan, maar vooraf wil ik je twee dingen te raad
+geven. Het eerste is, je niet om te keeren om te zien, wat er achter
+je voorvalt. Het tweede, tegen niemand over je ontmoeting te spreken.'
+
+"'Ik weet een geheim te bewaren,' antwoordde de oude boer met een
+onnoozel gezicht. 'Ik zal uw raad opvolgen.'
+
+"En hij gaf zijn ossen een paar slagen om hun het sein tot voortrijden
+te geven.
+
+"Na verloop van tien minuten kon hij het rennen van de paarden der
+struikroovers hooren. Het gedruisch verminderde langzamerhand en was
+eindelijk in 't geheel niet meer te hooren.
+
+"'Zij zijn het bosch weer ingegaan,' zei de grijsaard alsof hij in zich
+zelf sprak, 'maar dat is nog geen reden om zich overwinnaar te voelen.'
+
+"De raad was goed en werd opgevolgd. De jonge vrouw, die in het
+hooi verborgen was, verroerde zich niet. Een half uur daarna kwam
+het dorp,--het was meer dan een dorp, het mocht wel een kleine stad
+heeten,--in het gezicht. De wagen reed langs een breede straat, alsof
+er niets gebeurd was, toen door een groote poort een binnenplaats op.
+
+"'Ziezoo!' zei de grijsaard, 'God heeft het zoo gewild: het is
+nu gedaan.'
+
+"Op die wijze werd de vrouw van den kapitein der bandieten eindelijk
+gered.
+
+"Men bracht haar bij welgestelde en liefdadige menschen, waar iedereen
+zorg voor haar droeg tot op het oogenblik, waarop haar vader,
+onderricht van het onvoorzichtige huwelijk, dat hij haar had doen
+aangaan, haar kwam terughalen.
+
+"Men liet het bosch omsingelen in de hoop, dat men de bandieten zou
+bemachtigen; maar het was reeds te laat: het kasteel was verlaten,
+toen de justitie kwam. Toen zij het gevaar inzagen, ontdekt te worden,
+hadden zij er niet durven blijven."
+
+"Dat was jammer," zei de afgezant. "Maar de vrouw was gered, en dat
+was het voornaamste. Waarlijk! je vertelling is zeer belangrijk, en
+je hebt er wel aan gedaan, mij haar uitvoerig mee te deelen. Mooie
+sprookjes verkorten den weg."
+
+"De reden, waarom ik u dit verteld heb," zei Maroessia, "bestaat
+hierin, dat het ons van nut kan zijn."
+
+"Ik heb het begrepen, m'n kind," zei de afgezant, "heel goed
+begrepen. O, wij verstaan elkaar wel."
+
+"Toch," voegde hij er bij, "heeft de geschiedenis van de blanke hand
+met diamanten en van de lanssteken in de bladeren van den grooten
+eik mij doen huiveren."
+
+
+
+
+IV.
+
+DE VLUCHT.
+
+
+Het was nog nacht, maar de morgenkoelte deed zich reeds gevoelen. In
+een verwijderd klooster hoorde men de vroegmissen zingen; het riet
+aan den oever boog zich voor den wind.
+
+"Wij moeten nu linksaf," zei Maroessia.
+
+Twee minuten daarna betraden zij de steppe.
+
+Tot dusverre hadden zij langs den oever der rivier geloopen, bijna
+altijd beschermd door de boomen.
+
+Hoewel Maroessia en de afgezant geen tijd te verliezen hadden,
+bleven zij toch onwillekeurig stilstaan en ademden met volle teugen
+de frissche lucht van deze vlakte in.
+
+"Kijk dien kant eens uit!" zei Maroessia. "Dat zwarte stipje daarginds
+is de stal, waarover ik u gesproken heb. Nu moeten wij nog eens
+linksaf: daar zullen wij de ossen vinden."
+
+"Laat ons dan nog eens linksaf slaan," zei de afgezant.
+
+De steppe breidde zich zoo ver zij zien konden voor hen uit; een paar
+hooge hoopen hooi, die nog pas opgestapeld waren, belemmerden alleen
+het gezicht.
+
+De afgezant klom op een daarvan om te zien, of er in de verte iets
+te zien was.
+
+"Blijf daar niet staan!" riep Maroessia hem toe; "u bent zoo lang,
+men zou u van verre zien."
+
+Alles scheen rustig te zijn. De afgezant gaf aan Maroessia een wenk
+om ook eens te komen kijken en wilde er haar op helpen klimmen;
+maar dat was niet noodig; want in een oogenblik was zij er op.
+
+"'t Lijkt wel of jij vleugels hebt," zei de afgezant tegen haar.
+
+"Vader noemt mij altijd zijn klein eekhorentje," antwoordde het kind
+met een zekeren trots.
+
+Zij keek ook, maar slechts naar een enkelen kant, en wel naar dien,
+waar het huis van haar ouders stond.
+
+"Ziet u daar ginds wel?" zei ze. "Kijk eens voor mij; want mijn oogen
+zien op dit oogenblik niet goed,--het schijnt mij evenwel toe, dat
+alles er rustig is."
+
+"Ja, ja," zei de afgezant, "alles schijnt te zeggen: rust."
+
+Nadat ze nog even rondgekeken hadden, klommen zij van den hoop hooi
+af. Zij liepen nog enkele meters en kwamen nu bij eene heg, die een
+kleine vallei omgaf.
+
+"Hier is het!" zei Maroessia. "Help mij nu, den boom van de deur te
+lichten. Hier zijn de ossen, ziet u ze?"
+
+"Ik zie ze, zij zien er prachtig uit!"
+
+De beide ossen, die op het gras lagen, bleven onbeweeglijk als twee
+groote bergen. Maroessia streelde met haar kleine hand hun gehoornde
+koppen. Een dof geloei was het antwoord op de liefkoozingen van
+het kind.
+
+"Stil, stil," zei Maroessia haastig. "Je moet mij heel bedaard
+volgen! Gauw maar!"
+
+Men zou gezegd hebben, dat de ossen deze woorden van hun kleine
+meesteres begrepen, want zij stonden zonder gedruisch op en volgden
+haar gedwee.
+
+"Zij zijn veel grooter dan ik," zei Maroessia lachend, "en toch zijn
+we even oud."
+
+De wagen, met hooi beladen, stond niet ver af.
+
+De ossen waren er al spoedig voor gespannen.
+
+"Haast u!" zei Maroessia. "Waarom kijkt u mij zoo aan?"
+
+"Dat komt, omdat je zoo klein bent, Maroessia!" zei de afgezant,
+"zoo heel klein! Men zou je veeleer voor een klein vogeltje kunnen
+houden, geschapen om in deze steppen rond te fladderen en te zingen,
+dan voor iemand, die zulke belangrijke zaken aan de hand heeft!"
+
+De afgezant had gelijk. Het kleine meisje scheen nog kleiner midden
+in deze uitgestrekte vlakte, bij die ontzaglijke ossen en bij den
+grooten wagen, naast dezen reus van een man.
+
+"O, wat zou ik graag groot willen zijn!" zuchtte Maroessia. "Kijk! hier
+is de zakdoek van moeder, ik zal dien, evenals de oude vrouwen, om
+mijn hoofd doen, dan zal ik er wel heel oud uitzien, niet waar? Kijk
+mij maar eens aan!"
+
+Haar groote oogen keken hem van onder den bruinen zakdoek aan, die
+haar blonde lokken en haar schouders geheel bedekte.
+
+De afgezant keek haar teeder aan en glimlachte. Gedurende een oogenblik
+wilde of kon hij niets zeggen.
+
+Toen hij eindelijk antwoordde, was zijn stem heel zacht, zoo zacht,
+dat men zou gezegd hebben, dat het de zijne niet was.
+
+"Weet je den weg wel, Maroessia?" vroeg hij.
+
+"Ik ken dezen weg best. Je moet aldoor rechtuit tot aan het kleine
+meertje gaan, en als je daar gekomen bent, sla je rechtsaf, en dan zie
+je van den top van een heuveltje het dak van het huis van Kniesj. Als
+je daar eenmaal bent, is 't niet moeilijk om in Tsjigirine te komen. Ik
+heb Kniesj wel eens tegen vader hooren zeggen: 'Het moet al een domoor
+zijn, die dezen weg niet weet te vinden.'"
+
+"Ken je Kniesj?"
+
+"Ik ken hem, hij komt dikwijls bij ons."
+
+"Zal hij je goed ontvangen?"
+
+"Dat weet ik niet ... ik denk het wel?"
+
+"En als hij je eens slecht ontving?"
+
+"Maar hij zal ons nooit kunnen verraden, niet waar? Het is een
+vriend... O neen! een vriend van vader kan geen verrader zijn."
+
+"Weet je wel, Maroessia!" vervolgde de afgezant, terwijl hij het kleine
+meisje strak aankeek, "weet je wel, dat het land vol vreemdelingen,
+soldaten, menschen zonder medelijden is? Weet je wel, dat wij slechts
+vijanden, sabelhouwen of geweerschoten zullen ontmoeten? Weet je wel,
+dat er overal bloed vloeit? Weet je dat wel?..."
+
+"Ja," antwoordde Maroessia, "ik weet dat alles."
+
+"Booze oogen zullen je bespieden; men zal je vragen doen, waarvan al
+de woorden strikken zullen zijn, en als je onhandig antwoordt, als je
+het minste gebaar, de minste beweging maakt, als je spreekt, als je
+bloost, als je even beeft, zal alles verloren zijn... Weet je dat wel?"
+
+"O! ik zal niet onhandig antwoorden, ik zal iedereen wel goed te
+woord staan: ik ben niet bang!"
+
+"Het kan zijn, beste meid, dat wij den dood tegemoetgaan!"
+
+"Nee," zei Maroessia, "wij zullen eerst later sterven. U moet eerst
+in Tsjigirine aankomen. Als u daar eenmaal bent, zal ik sterven, als
+het zoo wezen moet!... maar u moet eerst te Tsjigirine zijn! O ja!..."
+
+De afgezant zei niets, maar hij nam het meisje in zijn armen en drukte
+haar tegen zich aan, terwijl hij haar heel zachtjes "m'n lieve kind"
+noemde.
+
+"Maroessia!" zei hij toen, "wij zullen zeer zeker noodlottige
+ontmoetingen hebben; de soldaten zullen je gevangen nemen, je
+ondervragen. Als men naar den wagen toe kwam, zelfs met het doel om
+dien te doorzoeken, dan zou je je toch wel kalm houden, dan zou je
+toch niet gelijken op een patrijs, die ziet dat de jager zijn nest,
+dat dicht in de nabijheid verborgen is, nadert. Je begrijpt mij,
+niet waar?"
+
+"Ja, ik begrijp u. Ik moet zijn... ik moet zijn... zooals u. Ik zal
+ook zoo wezen."
+
+"Als iemand je mocht vragen, waar je naar toe gaat, dan moet je
+antwoorden, dat je dezen wagen, met hooi beladen, naar de woning van
+Kniesj brengt, die het van je vader heeft gekocht. Versta je?"
+
+"Ja, ik versta het."
+
+"Als wij het huis van Kniesj goed en wel bereiken, zal deze ons zeker
+op den drempel van zijn deur te gemoet komen. Begrijp je?"
+
+"Ja."
+
+"Dan moet je tegen hem zeggen: 'Wat hebt u mooi koren op uw land
+staan! Ik heb het bewonderd, toen ik er voorbijkwam. Het is nog wel
+wat groen, maar ik geloof, dat men het desnoods zou kunnen gebruiken,
+voordat het geheel rijp is.' Dat is heel lang, beste meid! Maar je
+kunt die woorden toch wel onthouden, niet waar?"
+
+"O ja," antwoordde Maroessia. "Luister maar, ik zal ze eens herhalen!"
+
+Zij herhaalde ze en vergat niets, geen enkel woord.
+
+"Je bent een kleine schat!" zei de afgezant. "Maar laat ons nu
+voortmaken!"
+
+Hij klom op den wagen, maakte een groot gat in het hooi en verborg
+zich daarin.
+
+Maroessia zette zich neer op de plaats, die een vrachtrijder zou
+ingenomen hebben, spoorde de ossen met haar lief stemmetje aan, dat in
+'t eerst een beetje trilde. Toen zette de zware wagen zich langzaam
+in beweging.
+
+De moeilijke tocht, midden in den nacht, was begonnen...
+
+
+
+
+V.
+
+EEN ONTMOETING.
+
+
+Ossen weten nooit, hoeveel haast men heeft. De wagen reed naar den
+zin van Maroessia veel te langzaam; de afgemeten stappen der ossen
+werden op de stem van hun kleine vriendin wel wat grooter, maar zij
+liepen toch niet harder.
+
+Alles was stil; de laatste sterren flonkerden aan den hemel en
+langzamerhand brak het daglicht door; van tijd tot tijd deden een
+geweerschot of een kreet, bestemd om de schildwachten op hun hoede
+te doen zijn, die diepe stilte nog des te meer uitkomen.
+
+Maar ieder geluid, dat zich onverwachts deed hooren, joeg Maroessia een
+huivering over de leden. Hoeveel malen deed een windvlaag al het bloed
+naar haar hoofd stijgen! Ach! het was niet voor zich zelf, dat zij
+zoo gemakkelijk beefde. Wat haarzelf betrof, was zij onverschrokken,
+maar haar vrees was voor den ander. Eensklaps zei ze:
+
+"Verschuil u goed! Daar komen menschen!"
+
+Het was zoo, zij had goed gehoord. Al spoedig daarna omsingelde een
+afdeeling Russische ruiters den wagen.
+
+"Waar ga je naar toe? Waar kom je vandaan? Wie ben je?" riepen
+verscheidene barsche stemmen.
+
+"Ik ben de dochter van Danilo Tsjabane," antwoordde Maroessia.
+
+"Laat je ossen dan stilstaan!" riep een officier haar toe.
+
+Maroessia liet de ossen stilstaan.
+
+"Waar kom je vandaan?"
+
+"Van ons vandaan."
+
+"Wat bedoel je daarmee?"
+
+"Niet ver van dien kant af."
+
+"En waar ga je naar toe?"
+
+"Ik ga naar baas Kniesj toe."
+
+"Wie is Kniesj?"
+
+"Dat is een vriend van vader. Hij heeft dit hooi van ons gekocht,
+en ik breng den wagen naar hem toe."
+
+"Wat heb ik je gezegd, beste vriend?" zei een andere officier. "Het
+is een boerenwagen, en anders niet. Maar jij ziet overal verraders
+en ontsnapte gevangenen."
+
+"Wat zullen wij met onze vangst doen?... Beste meid! wil je je bij
+het regiment aansluiten? Maar och! je bent te klein, je zoudt er
+beter aan gedaan hebben, vanmorgen niet uit je wieg te komen."
+
+"Dit hooi," antwoordde de eerste officier, "is toch niet te
+versmaden." En zich tot Maroessia wendende, voegde hij er bij:
+
+"Is het huis van dien Kniesj nog veraf?"
+
+"Nog al..."
+
+"Wat bedoel je daarmee? Zou men er met den stap, waarmee je ossen
+loopen, in één uur of in twee kunnen komen?"
+
+"In twee misschien, en mogelijk ook wel in drie."
+
+"Welnu dan, ik zou er voor zijn, dat wij dezen wagen tot aan het
+huis van dien man vergezelden; en als hij op dit hooi gesteld is,
+dan moet hij het maar van ons koopen. Beste meid! is het huis van je
+vader nog al netjes ingericht? Is hij een rijk grondbezitter?"
+
+"Hij heeft een grooten tuin en veel appelen."
+
+"Dom gansje! Het is ons niet om appelen te doen... Maar komaan! laat
+ons zelf eens gaan zien, hoe het met dien Kniesj gesteld is. Het kan
+niet anders, of ons bezoek zal een aangename verrassing voor hem zijn."
+
+De officier gaf zijn paard de sporen en snelde vooruit. Zijn kameraad
+volgde hem, terwijl hij bromde:
+
+"Je bent een echte gek! Daar hebben wij nu al een geheelen dag
+doorgebracht met doelloos rond te zwerven. Waar gebruik je ons voor?"
+
+"Voorwaarts, meisje!" zeiden de soldaten tegen Maroessia. "Voorwaarts!"
+
+De wagen reed voort, omgeven door de afdeeling soldaten.
+
+Maroessia zag zich van alle kanten door woeste gestalten omringd.
+
+Terwijl zij zich angstig afvroeg, wat zij doen zou om zich aan dit
+dreigend gevaar te onttrekken, sloeg zij een blik op de gezichten van
+hen, die haar omgaven. Allen waren met lange snorren versierd, door
+de zon gebruind, hardvochtig, somber en onverzoenlijk, en schenen uit
+te rusten na vele vermoeienissen en bloeddorstige daden. "Hoevelen van
+de onzen hebben die kerels al gedood en vermoord?" vroeg het kind bij
+zichzelf. "Is het niet verschrikkelijk daaraan te denken? Zouden zij
+zich het kwaad wel herinneren, dat zij bedreven hebben? De gezichten
+van enkelen zijn somber... Misschien hebben zij niet allemaal een
+hart van steen? En als zij hem eens ontdekten! O neen! zij zouden
+geen medelijden hebben!"
+
+Ofschoon de ossen van Maroessia hun gewone logheid behielden,
+liepen zij toch met een eenigszins vluggeren stap, misschien wel
+aangespoord door het hoefgetrappel van de ruiterij en gestreeld door
+de frissche morgenkoelte. De paarden van de ruiterafdeeling liepen
+met een geregelden stap, maar van tijd tot tijd rekten die, welke het
+dichtst bij den wagen waren, den hals uit en trokken een plukje hooi,
+dat binnen hun bereik was, van den wagen af. Dit joeg Maroessia een
+huivering door de leden. Als het hooi eens instortte, als...
+
+Eensklaps bemerkte Maroessia, terwijl zij een blik op de soldaten
+sloeg, een paar oogen, die onafgewend op haar gevestigd schenen te
+zijn. Deze oogen waren doordringend als twee dolken en gloeiden als
+kooltjes vuur. Ze keken haar opmerkzaam aan, ja, en misschien wel
+met wantrouwen.
+
+Zij werd beurtelings rood en bleek en dacht dat alles verloren
+was. Maar zij zei bijzich zelf:
+
+"Ik moet zijn--zooals hij!"
+
+En zij vatte weder moed.
+
+De beide officieren reden vooruit. De een lachte, de ander bromde. De
+soldaten werden stil en schenen ten gevolge van den langzamen stap,
+waarmee zij reden, slaperig te worden.
+
+Maar waarom keek die soldaat haar zoo den heelen tijd aan?
+
+"Ik zal hem ook aankijken," besloot Maroessia bij zich zelf.
+
+En haar ontroering bedwingende, vestigde zij op haar beurt haar
+blikken op hem.
+
+De bewuste oogen behoorden aan een bejaarden, forsch gebouwden
+onderofficier, die een zeer ruw en tegelijkertijd zeer schrander
+gezicht had.
+
+Eensklaps bracht hij zijn paard naar voren en reed nu vlak naast
+Maroessia, als wilde hij haar wat dichterbij bekijken. Hij sprak in het
+eerst niet tegen haar, maar zijn doordringende oogen schenen te zeggen:
+
+"Het is toch zonderling, dat zulk een klein meisje zulk een grooten
+wagen bestuurt! Wie heeft dit zwakke kind voor zoo'n zware taak kunnen
+kiezen? Wie heeft haar zoo geheel alleen kunnen laten vertrekken
+te midden van den nacht, nu het overal oorlog is en nu de wegen zoo
+onveilig zijn?"
+
+"Leven je vader en je moeder nog, beste meid?" vroeg hij haar
+eindelijk.
+
+Daar hij dacht, dat Maroessia geen Russisch verstond, herhaalde hij
+zijn vraag, zoo goed hij kon, nog eens in de taal, die in de Ukraine
+gesproken wordt.
+
+"Heb je nog een vader? Heb je nog een moeder?"
+
+"Ja, Goddank!" antwoordde Maroessia.
+
+"Allebei?"
+
+"Allebei."
+
+Hij dacht een oogenblik na; vervolgens helderde zijn gezicht op,
+als had hij eensklaps iets van een raadsel begrepen, waarvan hij de
+oplossing tot dusverre vruchteloos had gezocht.
+
+Het hart van Maroessia sloeg geweldig. Alles draaide haar voor de
+oogen. Maar zij moest zijn--zooals hij.
+
+Zij deed haar best om zich den schijn te geven, alsof zij volmaakt
+kalm was, en vroeg op haar beurt wel met een eenigszins bevende stem,
+maar toch met een glimlach om de lippen:
+
+"En u, hebt u uw vader en moeder ook nog? Hebt u veel
+bloedverwanten? Hebt u zoons of dochters?"
+
+Was het deze kinderlijke, bevende en aarzelende stem, of was het
+eenvoudig die vraag, die weer oude herinneringen in het hart van
+dezen soldaat opwekte? Het ruwe en onverzoenlijke gezicht, dat aan
+Maroessia zooveel vrees ingeboezemd had, veranderde plotseling,
+en men had daarop eensklaps een weerkaatsing kunnen zien van alle
+gewaarwordingen, die een menschenhart kunnen vervullen.
+
+Die oogen, die haar nog pas zoo wantrouwend en uitvorschend hadden
+aangekeken, waren onmiddellijk verzacht. Zij keken Maroessia nu met
+eene zonderlinge ontroering aan. Vond hij in de trekken van het
+kleine meisje eenige gelijkenis met een kind, dat daar niet was,
+dat misschien heel ver van daar was, maar waaraan de gedachte alleen
+voldoende was om hem zacht te stemmen?
+
+"Ja, ik heb een dochtertje," antwoordde hij eindelijk.
+
+"En is dat dochtertje al groot?" vroeg Maroessia.
+
+Hij glimlachte, en men voelde, dat in dezen treurigen glimlach de
+herinnering aan een dierbaar kind opgesloten lag.
+
+"Zij is even groot als u, ten minste bijna even groot," antwoordde hij.
+
+Toen boog hij het hoofd voorover, en Maroessia durfde hem geen vragen
+meer doen. Zij liet hem met zijn gedachten bij zijn dochter.
+
+Men reed nog aldoor voort. Een rooskleurige streep vertoonde zich aan
+den gezichteinder. Een klein vogeltje deed een zacht gepiep hooren
+dat zeker als een welkomstgroet aan den dageraad bedoeld was.
+
+Niet ver van den weg bemerkte zij een klein meertje met een effen
+waterspiegel, met groene oevers, dat nog voor een gedeelte door den
+ochtendnevel bedekt was: men zou gezegd hebben, dat het een gazen
+sluier was, die langzamerhand opgelicht werd. Aan den rechterkant
+kronkelde zich een voetpad, en wel dat, hetwelk de voetgangers langs
+den kortsten weg naar het huis van Kniesj bracht. Eindelijk wees
+een witte rookzuil de plaats aan, waar het huis van den vriend haars
+vaders stond.
+
+Over het licht, dat de duisternis weldra geheel zou verdrijven, maakte
+Maroessia zich ongerust. De vroolijke stralen van de morgenzon, steeds
+zoo welkom, waren voor haar op dien ochtend vijanden, die haar konden
+verraden! Haar oogen zochten onwillekeurig naar den man die met haar
+gepraat had, zonder hem te vinden, en zij was daar bedroefd over.
+
+Onwillekeurig was zij op hem gaan rekenen als op een beschermer. Een
+ander soldaat reed nu aan haar rechterhand.
+
+"Wie is dat schepseltje daar?" vroeg deze soldaat aan een van zijn
+kameraden, na een blik op Maroessia geslagen te hebben.
+
+"Ze is niet grooter dan een notedop," antwoordde een ander soldaat.
+
+"Ze is nergens bang voor, zij reist als een kolonel van de huzaren."
+
+"Ik zou er wel wat onder willen verwedden, dat zij kruit noch kogels
+vreest!" vervolgde de eerste.
+
+"Daar heeft zij gelijk in," voegde de derde er bij. "Welke kogel zou
+voor zoo'n klein ding gevaarlijk kunnen zijn?"
+
+"Ik ken de Ukrainiërs," hernam de eerstgenoemde; "men kan niet zeggen,
+dat het een volk van hazen is. Zelfs de kleine meisjes uit dit land
+zijn dapper. Ik heb meer dan eens met mijn eigen oogen gezien, waartoe
+zij in staat zijn: het kanon buldert, het geweervuur knettert, het
+bloed vloeit bij stroomen ... zij komen op het slagveld, zij loopen
+er moedig over heen, zij rapen er de gekwetsten op, alsof zij in een
+tuin wandelden en daar rozen plukten!"
+
+"Zij sterven dan ook bij duizenden!" zei een ander.
+
+"Och! wij sterven allen op de een of andere manier," antwoordde
+iemand, dien men hoorde zonder hem te zien, omdat hij geheel achter
+twee reusachtige soldaten verscholen was. "Ja, op de een of andere
+manier; het komt er maar op aan, op de beste wijze te sterven. Maar
+wie kent dat meisje?"
+
+Een paar geweerschoten verbraken de stilte...
+
+Dit geluid verbande dadelijk iedere andere gedachte, ieder ander
+gevoel; de geheele afdeeling keek als een man met een uitvorschenden
+blik naar den horizon.
+
+De officieren hielden hun paarden in. Iedereen liet zijn meening
+hooren; maar het geweervuur begon alweer, voordat men het over de
+oorzaak ervan eens was.
+
+"Het is van onzen kant!" riep de jonge officier uit. "Er is geen
+twijfel mogelijk, het is van onzen kant, dat het gevecht begonnen
+is. Voorwaarts! Het zijn de onzen, die strijd voeren."
+
+"Heidaar, Iwan! Je moet den wagen maar tot aan het huis van dien
+Kniesj begeleiden en de zaak van het hooi in orde brengen. Voorwaarts!"
+
+Maroessia had den tijd nog niet gehad om zich te herstellen of haar
+gedachten te verzamelen, toen de afdeeling reeds in een wolk van stof
+verdwenen was. Intusschen had de oude soldaat, die met haar gepraat en
+haar over zijn dochtertje gesproken had, zich even omgekeerd en haar,
+zooals zij duidelijk had gezien, een vaarwel toegeknikt.
+
+Maroessia bleef alleen met dien Iwan, die het bevel ontvangen had,
+haar wagen tot aan het huis van Kniesj te begeleiden en de zaak van
+het hooi in orde te brengen.
+
+"Vooruit maar, kleine meid!" zei Iwan tegen haar, terwijl hij zijn
+pijp opstak.
+
+Maroessia keek Iwan aan en vond, dat hij er als een egel uitzag.
+
+"Kom, schiet een beetje op!" herhaalde hij op een strengeren toon.
+
+Maroessia spoorde haar ossen aan. Bij het plotseling vertrek van hun
+geleide hadden zij het goed geacht, te blijven staan. Toen zij de
+stem van Maroessia hoorden haastten zij zich, te gehoorzamen.
+
+De wagen had zijn afgemeten gang hernomen; Maroessia had zich onder
+voorwendsel, dat zij vermoeid was, er boven op neergezet, en terwijl
+zij er opklom, had zij kans gezien om haar kleine hand even aan haar
+grooten vriend toe te steken, wiens kalme en vertrouwende blik haar
+uit het gat, dat hij in het hooi gemaakt had, de hare ontmoet had. Dat
+had hun beiden goed gedaan. Iwan had natuurlijk nergens vermoeden van;
+hij had haar laten begaan, hij liep naast de ossen, terwijl hij zijn
+pijp rookte en voor zich keek.
+
+Wat had de oorlog daar gewoed! Tegen één groen land, dat een rijken
+oogst beloofde, hadden zij er tien over te rijden, die geheel
+verwoest waren.
+
+Het geweervuur herhaalde zich met gedurig kortere tusschenpoozen,
+en de schoten werden al duidelijker en duidelijker hoorbaar.
+
+De wagen was een van die heuveltjes opgereden, die niet zeldzaam in
+dit land zijn en waaronder de gesneuvelden in vroegere veldslagen
+begraven liggen.
+
+Toen zij boven op dit heuveltje aangekomen waren, bemerkte Maroessia
+in de vlakte een menigte tenten, half verborgen door wolken van
+zwarten rook, die soms door de opwaaiende roode vlammen verhelderd
+werden. Het was op dit terrein, dat het gevecht werd geleverd, dat
+het geweervuur hun in de verte had aangekondigd.
+
+Van tijd tot tijd hoorde men geluiden, hetzij het gekerm van menschen,
+hetzij het gehinnik van paarden; ook het geschreeuw van kinderen
+drong door de frissche morgenlucht heen.
+
+Maroessia zag voor zich het vreeselijke schouwspel van een in brand
+gestoken dorp, rijke huizen in vlammen en ineenstortende hutten.
+
+Vrouwen, die met hun kinderen in de armen radeloos heen en weer liepen
+vielen neer door onzichtbare slagen getroffen.
+
+Paarden galoppeerden zonder ruiters voort. De lijken lagen op sommige
+plaatsen opgestapeld. De lichamen der gekwetsten, die den genadeslag
+verwachtten, waren over den grond verspreid. De gelederen, straks
+nog welgevuld, waren gedund; het getal der levenden verminderde bijna
+zichtbaar. De grond was op verscheidene plaatsen rood van bloed.
+
+Niet ver van deze afschuwelijke tooneelen en recht voor haar, gelijk
+aan een oase, die zich te midden van de woestijn vertoont, stond de
+boerderij van Kniesj, door bloemen omgeven, die een heerlijken geur
+uitwasemden. Maroessia herkende iederen boom van dezen dichten tuin;
+de kleur van iedere bloem teekende zich op den groenen achtergrond af.
+
+De deur van den stal stond open, en haar jeugdige oogen onderscheidden
+een grooten troep kippen, die, zonder zich om het gevecht te
+bekommeren, op het groote voorplein heen en weer liepen; op het
+voorplein stonden wagens, ploegen, hooivorken, spaden, harken en
+schoffels.
+
+Bij de deur stond een groote hond, gitzwart en met borstelig haar,
+als een trouwe waker voor het huis van zijn baas.
+
+
+
+
+VI.
+
+BIJ DEN OUDEN KNIESJ.
+
+
+Nauwelijks stond de wagen voor de deur stil, of een jongen van
+ongeveer twaalf jaar, stevig gebouwd, en met een paar heldere oogen
+in z'n hoofd, vertoonde zich aan Maroessia.
+
+"Is pane [2] Kniesj thuis?" vroeg Maroessia.
+
+"Ben je dan om grootvader gekomen?" zei de knaap, vragende in plaats
+van te antwoorden.
+
+"Ja, om je grootvader. Is hij thuis?"
+
+"Hij is thuis."
+
+"Waar is hij dan?"
+
+"Hij is in den tuin; maar het kan ook wel zijn, dat hij in huis of
+op het land is."
+
+"Ga hem eens zeggen dat wij er zijn!"
+
+"En haast je wat!" voegde Iwan er bij, terwijl hij zijn pijp weer
+opstak.
+
+Maar de grootvader kwam reeds aan.
+
+Naar zijn uiterlijk te oordeelen, was het een goedhartig oud
+man. Hij droeg een eenvoudig boerengewaad,--een hemd en een broek
+van linnen. Zijn hoofd was bedekt met een stroohoed, dien hij
+waarschijnlijk zelf gevlochten had.
+
+Hij herkende Maroessia terstond en scheen volstrekt niet verwonderd
+haar te zien. Het tegendeel is waar; men zou gezegd hebben, dat hij
+haar verwachtte, en dat dit bezoek voor hem de eenvoudigste en de
+meest gewone zaak van de wereld was.
+
+"Zoo, beste meid!" zei hij, "hoe gaat het met je? Ik ben blij dat ik
+je weer eens zie! Kom maar in huis! Maar als je liever in de open
+lucht wilt blijven, dan kent Taras de plaatsen, waar men aardbeien
+vindt en waar de frambozen staan. Wij hebben binnen nog wat andere
+lekkernijen: honingkoeken, kleine taartjes en zelfs groote."
+
+Iwan had dit woord "taartjes" in het voorbijgaan opgevangen.
+
+"Ik zie, dat je goed van alles voorzien bent," zei hij met een stem,
+die nog wel norsch klonk, maar die toch door het vooruitzicht op
+"de groote taartjes" al wat verzacht was.
+
+"Gelukkig wel!" antwoordde de oude boer. "Kom binnen, kom binnen,
+als je honger hebt."
+
+Hij zag er zoo eenvoudig, zoo vriendelijk, zoo naïef uit, die oude
+Kniesj!
+
+"Kom binnen!" herhaalde hij. "Wat een genoegen! wat een aangename
+verrassing! Ik houd van alle soldaten... Kom binnen, Mijnheer de
+soldaat!..."
+
+De soldaat, waarmee hij zooveel ophad, was uitgeput van vermoeienis
+en hongerig als een wolf: hij volgde den ouden boer dan ook, zonder
+zich verder te laten smeeken, en zoodra hij in de kamer was, ging
+hij op een bank liggen, geeuwende, de armen uitstrekkende, de beenen
+uitrekkende, in één woord, gebruik makende van het gelukkige toeval,
+dat hem in staat stelde, aan zijn lichaam, geheel uitgeput door de
+vermoeienissen van den oorlog, een beetje rust te gunnen.
+
+Het was duidelijk te zien, dat hij den ouden Kniesj voor een onnoozelen
+en dommen kerel hield, en dat hij eigenlijk aan niets anders dacht
+dan aan zijn taartjes: wat de zaak van het hooi aangaat, die zou
+later wel ter sprake komen.
+
+Maroessia had er zich eerst mee bezig gehouden, den grooten wagen
+op het voorplein te brengen. De kleine Taras had haar daarbij
+geholpen. Toen dit gedaan was, ging zij naar de beide mannen toe.
+
+"Pane Kniesj," zei Maroessia toen, "wat hebt u mooi koren op uw land
+staan! Ik heb het bewonderd, toen ik er voorbij kwam. Het is nog wel
+wat groen, maar ik geloof, dat men het desnoods zou kunnen gebruiken,
+voordat het geheel rijp is!"
+
+"God zij geloofd, beste meid! Ja, wij zullen een goed jaar hebben!" gaf
+de oude Kniesj hierop ten antwoord.
+
+De kalme toon, waarop hij sprak, verried niet de minste ontroering. Hij
+liep de kamer op en neer, riep zijn knechts en gaf zijn bevelen met
+een vroolijke stem. Zijn oogen trachtten niet in die van het kind te
+lezen. Het was een braaf man, trotsch op zijn taartjes en zijn hammen,
+zich bij voorbaat verheugende in de gedachte aan den maaltijd, dien
+hij den vreemdeling zou aanbieden.
+
+"Heeft hij het begrepen?" vroeg Maroessia zich af. "Nee, hij heeft
+het niet begrepen! En toch..." en haar hart kromp ineen, "als hij
+het eens niet begrepen had!"
+
+Zij wist niet, wat te denken, zij wist niet, wat te doen!
+
+"Ik moet zijn, zooals hij," zeide zij eindelijk bij zich zelve,
+"ik moet moedig zijn, weten te zwijgen en weten te wachten."
+
+Zij begreep, dat de afgezant een bewijs van al deze eigenschappen
+gegeven had, door niet van den wagen af te springen, nadat hij het
+gewapend geleide tot een enkelen soldaat had zien verminderen, dien
+Iwan, dien hij gemakkelijk had kunnen verslaan, en door er nog op te
+blijven, zelfs reeds nadat de wagen het voorplein opgereden was, en
+daar zij het besluit had genomen om te zijn zooals hij, richtte zij
+geen vragen tot den ouden man en ging, zonder een woord te spreken,
+achter hem het huis in.
+
+Dit huis was vrij uitgestrekt. De meubelen bestonden uit banken van
+stevig eikenhout. Aan de gewitte muren, die in blankheid met de sneeuw
+konden wedijveren, hingen gedroogde planten, die in het vertrek een
+frisschen geur verspreidden.
+
+In het midden stond een groote massieve tafel, ook van eikenhout,
+en deze was bedekt met een fraai wit tafellaken met gekleurde franje.
+
+De oude Kniesj noodigde zijn gast uit om plaats te nemen.
+
+"Ik mag de ververschingen niet vergeten," zei hij. "Dat zal spoedig
+gedaan zijn, dat zal spoedig gedaan zijn..."
+
+En hij liep van den eenen kant naar den anderen, pakte de groote
+glazen en daalde in den kelder neer, klom naar den zolder, deed de
+provisiekast open, verzette potten en pannen, liet de lepels vallen,
+schonk van de eene flesch in de andere, ging naar de vliering om
+gerookte worsten te krijgen, kortom hij was een en al bedrijvigheid.
+
+Al deze toebereidselen, die den uitgehongerden soldaat veel beloofden,
+hielden hem in voortdurende spanning; hij meende ieder oogenblik een
+heerlijken schotel te zien verschijnen: hij rook den geur daarvan
+reeds en watertandde er van; hij beloofde zich zoo'n gastmaal, dat
+hij daardoor alles op de wereld zou vergeten, of, liever gezegd,
+hij zag de wereld slechts verward door een hoop taartjes, worsten,
+kazen, vleeschspijzen en andere lekkernijen heen.
+
+"Hoor eens, barien! [3] geef je zooveel moeite niet," zei hij van
+tijd tot tijd. "Ik zal met weinig tevreden zijn... dat is te zeggen,
+ik zal tevreden zijn met hetgeen ik daarginds zie... Ja, ik zal er
+mee tevreden zijn."
+
+"Nee, nee," antwoordde de oude Kniesj, "sta me toe dat ik u eens
+iets fatsoenlijks aanbied! Sta me dat toe, Mijnheer!... Mag ik ook
+uw naam weten?"
+
+"Ik heet Iwan," antwoordde de soldaat met een zucht, geheel ontwapend
+door de gulle gastvrijheid van den ouden boer.
+
+"Welnu, Mijnheer Iwan! u moet mij vergunnen, u het beste aan te
+bieden, wat er in mijn huis is! U moet het, u wilt een grijsaard
+toch geen verdriet aandoen, niet waar? U moet eens van mijn worsten
+proeven... en van mijn hammen ook... en dan van mijn kaas... U zult
+wel zien, wat ik u zal voorzetten."
+
+"Maar wij, soldaten, zijn niet aan zulke lekkernijen gewend. Als wij
+onzen honger maar kunnen stillen, zijn wij al tevreden," zei Iwan.
+
+"Wel zeker, wel zeker, Mijnheer Iwan! Ja, het leven van een soldaat
+is hard. Ik heb er wel eens over hooren spreken. Welnu, dat is een
+reden te meer om een poging te doen, u eens te vergasten... Ja, ja,
+geloof mij!"
+
+Maroessia, die in een hoek zat, trachtte te zijn zooals hij, aan
+wien zij onophoudelijk dacht, zou geweest zijn. Naar haar uiterlijk
+te oordeelen was zij kalm en bedaard.
+
+Maar wat er in dat hartje omging is niet om te beschrijven. Was
+haar groote vriend nog in het hooi begraven? Of was hij er al lang
+uitgekomen? Maar zou hij zich dan wel op een veilige plaats hebben
+kunnen verschuilen? En als hij het huis eens had moeten verlaten,
+waar zou zij hem dan weervinden? Welke gevaren kon hij loopen? Wat
+zou haar vader wel zeggen, als zij hem verlaten had, voordat zij hem
+het doel van zijn tocht had doen bereiken?...
+
+De kleine Taras ging, na de nieuw aangekomene nauwkeurig opgenomen te
+hebben, naar het raam toe en telde de schoten, die men zeer duidelijk
+kon hooren, ofschoon zij op een verren afstand gelost werden.
+
+Eindelijk was het maal gereed. Mijnheer Iwan begon het met een soort
+van woede te verslinden. Zijn geduld was dan ook al te lang op de
+proef gesteld.
+
+Bij den eersten hap had hij het strenge en woeste gelaat van een
+krijgsman, die er zich volstrekt niet over bekommert, zijn gehemelte
+te streelen; maar al spoedig begon zijn gezicht een wat zachter
+uitdrukking aan te nemen. Na het gebruik van eenige glazen likeur
+van frambozen, van aardbeien, van kersen en van kummel kregen zelfs
+zijn oogen een vriendelijke uitdrukking en speelde er een glimlach
+om zijn lippen.
+
+De oude Kniesj werd niet moe, hem telkens nieuwe gerechten en nieuwe
+dranken aan te bieden. Van tijd tot tijd slaakte hij een kreet.
+
+"Wacht! Dat is mooi bedacht! Ik herinner mij daar, dat ik in mijn
+provisiekast nog wat heb, dat u wel zal smaken... Wacht, wacht! Dat
+zal ik eens voor u gaan halen, Mijnheer Iwan! Dan moet u mij eens
+zeggen, hoe u het vindt."
+
+Iwan verzette zich hier niet tegen. Hij kon slechts even met het
+hoofd schudden, alsof hij wilde zeggen:
+
+"Dat lijkt mij! Maar alles lijkt mij op dit oogenblik!"
+
+"Wel, Taras, wat doe je daar?" vroeg de oude Kniesj, na weer een
+flesch voor zijn gast neergezet te hebben. "Is het nu de tijd om
+daar te staan luieren? In jou plaats zou ik eens zijn gaan kijken,
+of het tijd is om hooi aan de ossen te geven."
+
+"Wilt u wel gelooven, Mijnheer Iwan!" voegde de grijsaard er bij,
+"dat ik in Taras een flinken werkman heb? Het is een jongen, die niet
+dom is en ook niet lui."
+
+Mijnheer Iwan wilde antwoord geven, maar hij kon niets anders doen dan
+een glimlach op zijn gezicht te voorschijn brengen, die hoegenaamd
+niets zeide. Wat den kleinen Taras aangaat, die liet zich niet lang
+bidden. In een oogenblik was hij bij de deur.
+
+Het was tijd; want Maroessia kon het niet meer uithouden. Zij stond
+bedaard op en zei tegen den ouden Kniesj:
+
+"Ik zal met Taras meegaan."
+
+"Doe dat, beste meid!" antwoordde de grijsaard.
+
+En toen zij hem voorbijliep, strekte hij de hand uit en streelde haar
+zachtjes over haar lokken.
+
+Weinig had deze liefkoozing te beteekenen, maar zij gaf als door een
+tooverslag alle vertrouwen aan Maroessia terug; zij gevoelde zich
+gerustgesteld en versterkt; haar angst verdween, en ze voelde zich
+ineens veel minder angstig.
+
+"Beste barien!" zei Iwan, een wanhopige poging doende om zijn gedachten
+te verzamelen, "dat hooi van daar straks, weet je, het hooi van den
+wagen, dien ik hierheen begeleid heb, behoort aan ons toe!... Begrijp
+je me? Wij hadden het in beslag genomen, dus is het ons goed, dus
+is het ons eigendom geworden! Dat is duidelijk, niet waar? Als je er
+echter op gesteld bent, het te behouden, dan kan je er mij den prijs
+voor geven.... Geef geld, veel geld, en je moogt het hebben... En
+dat zou ik je als het beste aanraden!"
+
+"U bent heer en meester, Mijnheer Iwan!" antwoordde de oude Kniesj. "U
+kunt nemen, wat u verlangt. U bent heer en meester!"
+
+"Heel goed! dat is heel goed!" antwoordde Iwan. "Uitstekend goed!"
+
+
+
+
+VII.
+
+OP DEZELFDE PLAATS.
+
+
+Toen Maroessia het huis uitkwam, zag zij, dat de wagen, nog met
+hooi beladen op dezelfde plaats stond. Taras werkte met den meesten
+ijver. Hij klom op het wiel, trok het hooi bij handen vol van den
+wagen af en gaf dit aan de ossen.
+
+Maroessia draaide een paar keer om den wagen heen.
+
+Nadat Taras aan de ossen genoeg hooi gegeven had, begon hij te babbelen
+en vroeg het honderd uit, maar Maroessia, die nog wel een beetje in
+angst verkeerde, antwoordde hem slechts kortaf.
+
+Eensklaps kwam de gedachte bij haar op, dat haar tegenwoordigheid bij
+den wagen vreemd zou kunnen schijnen, en ze besloot om er vandaan
+te gaan. Zij liep het groote voorplein over, ging naar den tuin,
+bleef staan, keek om zich heen en sloeg een blik op de velden, die
+zich in de verte uitstrekten.
+
+"Wat nu te doen?" vroeg zij zich af. "Wat zal er van hem worden? Hoe
+hem te redden? De wagen met hooi is nog niet afgeladen. Zou hij nog..."
+
+Zij keerde naar het voorplein terug, om er zich van te overtuigen, dat
+niemand haar gadesloeg. "Als ik het zonder onvoorzichtigheid doen kan,"
+zei ze bij zich zelf, "zal ik het wagen, zoo al niet hem te roepen,
+dan toch op de een of andere wijze zijn aandacht te trekken."
+
+Maar toen zij voorbij een hoop groote steenen kwam, die tegen de
+bouwvallen van een muur opgehoopt lagen, meende zij te hooren, nee,
+hoorde zij duidelijk, alsof zij uit den grond voortkwam, een stem,
+die zij goed kende, en die tegen haar zei:
+
+"Ik dank je, kleine Maroessia! Wees maar gerust, alles gaat goed."
+
+Eerst schrok ze, maar langzamerhand herstelde zij zich en trachtte
+te zien, waar die stem wel vandaan gekomen was.
+
+De hoop steenen scheen daar reeds zeer lang gelegen te hebben. De
+steenen waren bedekt met mos, onkruid en klimplanten. Blijkbaar waren
+ze daar reeds lang geleden neergeworpen, toen men onder een gebouw,
+dat nu bijna geheel in puin lag, dezen ouden kelder had gemetseld,
+waarvan haar zoekende blik het raampje had opgemerkt, ofschoon dit
+ternauwernood zichtbaar was tusschen de menigte planten, die er
+overheen gegroeid waren.
+
+"Heb ik goed gehoord?" vroeg de kleine Maroessia zich af.
+
+Haar hart sloeg geweldig. Maar de stem, die opnieuw uit het puin kwam,
+liet zich ten tweeden male hooren.
+
+"Beste meid," zei deze stem. "Stel je gerust. Wij zijn de gevaren der
+zee gelukkig te boven gekomen en zullen in de haven niet verdrinken,
+hoop ik!"
+
+Maroessia bleef onbeweeglijk staan; zij luisterde nog eens, ofschoon
+alles nu weer stil geworden was.
+
+Deze weinige woorden, die van hem, van haar grooten vriend kwamen,
+waren even zoovele tooverwoorden, die haar laatste vrees geheel
+wegnamen.
+
+Haar hart werd van blijdschap vervuld, en haar wangen waren zoo rood,
+haar oogen schitterden zoo fel, dat Taras, op het voorplein eensklaps
+voor het meisje bleef staan.
+
+Getroffen door de verandering, die er met haar plaats gegrepen had,
+keek hij haar met een nieuwsgierigen blik aan.
+
+"Ze is zeker erg in haar schik; grootvader zal haar misschien iets
+lekkers gegeven hebben!" dacht hij. "Maar wat? Zou het peperkoek zijn
+of noten?"
+
+Maroessia verbrak het stilzwijgen met de vraag:
+
+"Willen wij eens naar den tuin gaan?"
+
+"Dat wil ik wel," antwoordde Taras met eenige aarzeling als iemand,
+die er niet zeker van is, of hij er bij zal winnen of verliezen,
+als hij zijn toestemming geeft. "Maar zeg mij eerst eens, wat heeft
+grootvader je gegeven?"
+
+"Aan wien heeft hij wat gegeven?"
+
+"Wel, aan jou immers!"
+
+"Nu, dan heeft hij je wat beloofd, en dan is het evengoed, of je het
+al hadt. Wat heeft hij je beloofd?"
+
+"Hij heeft mij niets beloofd."
+
+Taras keek haar wantrouwig aan.
+
+"Waarom kijk je dan zoo blij?" vroeg hij.
+
+"Ik?"
+
+"Ja, jij."
+
+Zij wilde zeggen: "Je verbeeldt je maar, dat ik blij kijk;" maar
+zij was niet in staat om te liegen, zelfs niet voor een goede zaak,
+en zei alleen maar:
+
+"Laat ons naar den tuin gaan."
+
+"Ik ga mee," antwoordde Taras met een schalksch gezicht.
+
+"Zullen wij er veel aardbeien vinden?" vroeg Maroessia.
+
+"Ik vind ze wel, als ik ze zoek," antwoordde Taras eenigszins trotsch.
+
+"Ik zal ook mijn best doen om ze te vinden. Denk je, dat ik er zal
+vinden?"
+
+"Dat kan wel. Het is niet zoo moeilijk. Het is een echt
+meisjeswerk! Als het er om te doen was, een mol of een egel te vangen,
+dan zou het een heel andere zaak wezen."
+
+En terwijl Taras den kant van den tuin uitging, sloop hij zachtjes
+voort, zooals het aan een echten mollenvanger past.
+
+"De kleine meisjes hebben geen moed, zoo denk ik er over!" voegde
+hij er bij. "De jongens..."
+
+"O! De jongens zijn heel moedig!" zei Maroessia, ziende, dat haar
+kleine metgezel naar een woord zocht, dat de uitstekende verdienste
+der jongens naar waarde kon uitdrukken.
+
+"Juist zoo!" antwoordde Taras, dien het pleizier deed, dat het meisje
+zooveel achting voor de jongens aan den dag legde; en hij dacht bij
+zich zelf: "Zij is zoo dom niet, als ik gedacht had!".
+
+"De jongens kunnen paardrijden!" vervolgde hij. "Zij kunnen de wildste
+paarden temmen!"
+
+"Ja zeker, dat kunnen zij," antwoordde Maroessia glimlachende.
+
+"Je zult eens zien, hoe goed ik onze merrie kan berijden. Laatst,
+toen ik de hut van de oude Hanna in galop voorbijreed, heb ik haar
+vreeselijk laten schrikken; de oude vrouw dacht, dat het een pijl van
+een Tartaar was! Zooals je weet, zijn onze oude vrouwen erg bang voor
+de Tartaren."
+
+"Die arme vrouwen!" zei Maroessia.
+
+"Maar jij moet niet bang worden; ik zal je wel verdedigen," zei hij
+met een opwelling van edelmoedigheid.
+
+"Ik dank je!" zei Maroessia.
+
+"Je moet weten, dat ik heelemaal niet bang ben. Er zal eenmaal een dag
+komen,--misschien al gauw,--waarop ik al de vijanden van onze Ukraine
+in stukken zal houwen! Wil je door deze kleine deur heengaan? Kom hier,
+aan dezen kant staan de aardbeien. Weet je wel, wat mijn plan is?"
+
+"Nee, vertel het eens!"
+
+"Nou, mijn plan is, op het legerkamp der Tartaren of der Turken aan
+te vallen, ze te dooden en hun opperhoofd gevangen te nemen... Wat
+zeg je daar wel van?"
+
+"Dat zou schitterend zijn," antwoordde Maroessia ernstig. "Schitterend,
+niet waar? Er is in Frankrijk wel een boerenmeisje geweest, dat alle
+vijanden daaruit verdreven heeft."
+
+"O!" zei Maroessia, wier oogen vlammen schoten, "wat zal zij gelukkig
+geweest zijn!"
+
+"Men heeft haar verbrand," hernam Taras.
+
+"Dat geeft niet," vond Maroessia, "toch is zij de gelukkigste van
+alle vrouwen."
+
+"Grootvader zal je hare geschiedenis wel eens vertellen, als je dat
+wilt. Een Fransche vrouw heeft hem deze in de stad verhaald. Hier
+kent men zulke geschiedenissen niet. Het meisje heette Jeanne d'Arc."
+
+"Jeanne d'Arc," zei Maroessia met de oogen vol tranen, "Jeanne
+d'Arc! Gelukkig meisje!"
+
+Taras raakte in vuur. Wat een Fransch meisje had gedaan, kon een
+Ukrainische jongen ook wel doen. Hij vertrouwde aan Maroessia de
+vele plannen toe, die zich in zijn hoofd verdrongen. En wat slaagden
+al die "schitterende" plannen naar wensch, in zijn verbeelding
+tenminste! Terwijl hij in den tuin wandelde en aardbeien zocht,
+ontwikkelde hij zijn gedachten over het laatste gevecht en betreurde
+het zeer, dat de groote hetman te langzaam in zijn aanvallen was
+geweest.
+
+Maroessia luisterde zwijgend naar hem, terwijl zij aldoor aan het
+meisje dacht, dat haar vaderland vrijgemaakt had.
+
+"In die kleine Maroessia steekt zeker wat goeds," zei Taras bij
+zich zelf. "Wat luistert zij naar mij! Het doet mij pleizier, dat
+zij volstrekt niet gelijkt op die dwaze huilebalk Mimowka, die
+altijd de eerste wil zijn, die mij dit en dat en weer wat anders wil
+leeren... Die Mimowka is een akelig kind! Maar Maroessia is een flink
+meisje... En aanstonds zal ik aardbeien voor haar plukken..."
+
+Intusschen kon Taras, terwijl hij tegen een hek aanleunde en Maroessia
+aankeek, zich niet weerhouden, bij zich zelf te zeggen:
+
+"Maar wat kijkt zij toch blij! Zij kon niet vroolijker kijken,
+als zij al de lekkernijen van de kermis voor zich uitgespreid zag
+liggen! Ik ben er zeker van, dat zij ergens een hoop peperkoek
+verborgen heeft! Zij moet mij straks haar geheim vertellen, en dan
+moet ik de helft hebben van wat zij krijgt, en misschien wel meer."
+
+
+
+
+VIII.
+
+HET ONTWAKEN VAN IWAN.
+
+
+Het was bijna middag.
+
+Sedert eenigen tijd drongen de brandende zonnestralen door het
+raampje heen, waarbij de soldaat Iwan na zijn overvloedigen maaltijd
+ingeslapen was, en vielen vlak op zijn wang. Zijn gezicht was door de
+zon vuurrood geworden. Iwan had wel is waar een onbestemd gevoel, dat
+hij zou braden; maar hij was per slot van rekening toch erg gelukkig,
+dat hij nog volstrekt geen lust had om wakker te worden. "Als ik mijn
+oogen opendoe," zei hij half slapende bij zich zelf, "als ik op een
+andere plaats ga liggen, dan is het afgeloopen met al die zaligheid,
+dan zal ik den slaap niet meer kunnen vatten!"
+
+Eensklaps echter sprong hij op, alsof men hem met een gloeiend ijzer
+had aangeraakt. Werkelijk was zijn wang brandend heet. Hij hield er
+z'n hand tegen, maar trok die dadelijk weer terug, alsof hij zich
+gebrand had.
+
+Hij ging van het raam vandaan; zijn benevelde blik vestigde zich op het
+inwendige der kamer; werktuigelijk knoopte hij zijn uniform dicht en
+deed zijn best om aan zijn gezicht dat voorkomen van onverschilligheid
+te geven, dat daaraan gewoonlijk eigen was.
+
+Waar was hij? Langzamerhand herinnerde hij zich alles weer. Hij was
+alleen! Maar waarom? Och, de oude Kniesj had zich waarschijnlijk
+verwijderd, om zijn gast rustiger te laten slapen.
+
+Maar sedert wanneer sliep hij? Een plotseling gevoel van ongerustheid
+greep hem aan.
+
+Iwan begon te roepen; zijn stem klonk schor en krijschend. Zijn
+geschreeuw weerklonk al spoedig in al de hoeken van het voorplein.
+
+"Hela! oude sufkous! Drommels! Zal je dan eindelijk komen?"
+
+Op zijn geschreeuw snelden Maroessia en de kleine Taras naar het
+huisje; maar daar zij het noodeloos achtten, zich aan de woede van
+den pas ontwaakten soldaat bloot te stellen, verscholen zij zich
+achter het dichte geboomte en luisterden.
+
+Toen Iwan zweeg, hoorde men niets... het bleef doodstil.
+
+Een oogenblik daarna begon de soldaat weer te schreeuwen:
+
+"Waar ben je, oude schurk?"
+
+Toen begreep hij wel, dat het al laat was. Met een hevigen ruk deed
+hij de deur open en verscheen met de sabel in de hand op den drempel,
+terwijl hij z'n hoofd beurtelings rechts en links wendde, als iemand,
+die niet weet in welke richting hij zijn houwen moet geven.
+
+"De duivel moge mij halen, als ik weet, naar welken kant ik moet!" riep
+de soldaat eindelijk woedend uit.
+
+Hij liep het voorplein haastig over, terwijl hij met zijn sabel in
+de lucht sloeg, en daarna nu eens tegen den muur, dan weer tegen een
+boom aankwam, als iemand, die iets wil hebben, om er zijn woede op te
+koelen. Hij struikelde eindelijk over den hoop steenen, die er bij den
+kelder lag,--dit deed Maroessia in haar schuilplaats verbleeken,--maar
+hij stond vloekende op en bevond zich eindelijk weer op het punt,
+vanwaar hij was uitgegaan, voor de deur van het huis, nog altijd
+razende en tierende.
+
+Intusschen hoorde men reeds de vriendelijke stem van den ouden Kniesj,
+die door zijn drogen hoest afgebroken werd; hij kwam met haastige
+schreden aan, als iemand, die het onaangenaam vindt, dat hij een
+persoon van gewicht heeft laten wachten.
+
+"Ik kom, Mijnheer Iwan, ik kom," zei hij met goedhartigheid en
+vriendelijkheid; "ik ben geheel tot uw orders."
+
+Iwan hoorde de stem van den ouden Kniesj zeer goed, maar het gelukte
+hem niet, er zich rekenschap van te geven, waar zij vandaan kwam.
+
+"Waar ben je?" riep hij hem toe.
+
+"Ik ben hier," antwoordde de stem van den ouden Kniesj.
+
+"Hier? Waar dan?" brulde de soldaat.
+
+"Wel, vlak voor u. Ziet ge mij dan niet?"
+
+Iwan stond werkelijk tegenover den ouden Kniesj, die hem vriendelijk
+toelachte.
+
+"Hebt u goed geslapen, Mijnheer Iwan?" vroeg de oude Kniesj, terwijl
+hij in de fonkelende oogen van den soldaat een bevestigend antwoord
+trachtte te lezen.
+
+"Ik hoop toch, dat de vliegen u niet al te erg gestoken hebben. Ik
+had alles dichtgedaan, opdat zij u wat meer met rust zouden laten."
+
+"Moge het vuur van den hemel ze braden, je vliegen!" antwoordde
+Mijnheer Iwan. "Zij zouden er beter aan gedaan hebben, als zij mij
+wat vroeger wakker gemaakt hadden."
+
+Na te veel gegeten, te veel gedronken en te veel geslapen te hebben,
+gevoelde de soldaat zich niet zeer pleizierig.
+
+"Ik ben het met u eens, Mijnheer Iwan, ik ben het volkomen met u eens,"
+antwoordde de oude Kniesj.
+
+En daar Mijnheer Iwan, in gedachten verzonken, met een knorrig gezicht
+aan zijn lange snorren trok, meende de oude man eveneens te moeten
+nadenken. Hij liet een minuut voorbijgaan en zei toen:
+
+"Met dat al, Mijnheer Iwan, moet ik toch zeggen, dat het, als men
+eenmaal slaapt, niet aangenaam is, door de vliegen wakker gemaakt
+te worden. Als men er aan denkt, dat een eerlijk man, dat zelfs een
+soldaat, van beroep een moedig man, zich evenmin als ieder ander kan
+verdedigen tegen deze ellende..."
+
+"Welke ellende?" vroeg Iwan, alsof hij opnieuw uit zijn droom
+ontwaakte.
+
+"Wel, die van de vliegen, Mijnheer Iwan. Als men er aan denkt, dat die
+ondraaglijke insecten zich maar zoo op alles neerzetten, onverschillig
+of het een generaal, een boer of een taart is ... dan vraagt men zich
+wel eens af, waartoe het onderscheid tusschen de menschen toch dient."
+
+Mijnheer Iwan viel hem in de rede:
+
+"Ik heb een geduchte pijn in m'n hoofd. In plaats van zoo te babbelen,
+zou je er beter aan doen, als je mij een glas brandewijn bracht."
+
+"Met alle genoegen, Mijnheer Iwan, met het meeste genoegen," riep
+de oude Kniesj uit. "Wat een geluk, u een dienst te kunnen bewijzen,
+Mijnheer Iwan, wat een geluk!..."
+
+Als men zijn vroolijk gezicht zag, zou men zich werkelijk afgevraagd
+hebben, of hij zich niet al te gelukkig gevoelde, aan Mijnheer Iwan
+nog eens een dienst te kunnen bewijzen.
+
+Hij liep, fier als een koning, naar zijn kast. Mijnheer Iwan volgde
+hem.
+
+De soldaat behield nog altijd zijn woest voorkomen, maar hij begon
+zijn snorren op te strijken als iemand, die iets goeds verwacht.
+
+"Ga maar zitten, Mijnheer Iwan, ga maar zitten," zei de oude man. "Ik
+zal dadelijk een glas voor u inschenken... Neem plaats, neem plaats..."
+
+"Ik heb geen tijd om te gaan zitten," antwoordde Mijnheer Iwan,
+ongevoelig voor de voorkomendheid van den ouden man. "Geef maar gauw
+op; ik zal het wel staande leegdrinken... Heb je het geld al klaar? Ik
+heb haast, ik moet vertrekken..."
+
+"Hebt u zooveel haast, Mijnheer Iwan? Wat is dat jammer! Het is
+brandewijn, zooals men ze maar zelden vindt, en als u niet zooveel
+haast hadt, zoudt u dien eens op uw gemak kunnen proeven. Ik moet u
+zeggen, Mijnheer Iwan..."
+
+"Heb je het geld klaar?"
+
+"Ik heb het klaar, Mijnheer Iwan. Toch blijft het een harde zaak voor
+zulke arme menschen als wij..."
+
+De oude man slaakte een diepen zucht en keek met een somberen blik
+naar een geldbuidel, dien hij uit zijn zak haalde.
+
+"Waartoe moeten al die praatjes dienen?" antwoordde Mijnheer Iwan hem,
+terwijl hij het groote glas brandewijn, dat Kniesj hem toegereikt had,
+leegdronk, alsof het een glas suikerwater geweest was.
+
+De oude Kniesj slaakte nogmaals een zucht, maar ditmaal was het
+eerst een echt pijnlijke zucht. Toch praatte hij niet meer, en nadat
+hij een handvol koper uit den geldbuidel genomen had, begon hij hem
+stuk voor stuk voor te tellen, terwijl hij het geld bedaard op de
+tafel neerlegde.
+
+"Hoor eens! Kan je tot drie tellen?" vroeg de soldaat aan den boer.
+
+Men kon zeker niet beweren, dat deze vraag vriendelijk werd gedaan,
+maar de toon was toch ook niet bepaald barsch; de soldaat had veeleer
+de bedoeling, innemend te zijn, want Mijnheer Iwan had, terwijl
+hij haar deed, zich zelf nog een glas brandewijn ingeschonken,
+en gewoonlijk ging zulk een handeling bij hem niet van toorn
+vergezeld. Daar hij zijn grap zonder twijfel aardig vond, vervolgde
+hij met een guitig gezicht:
+
+"Ik vraag je, of je tot drie kunt tellen? Hoe doe je dat? Laat eens
+hooren!"
+
+"Met alle genoegen, Mijnheer Iwan," antwoordde Kniesj. "Vijf,
+zes... Dat is volgens mij de beste manier om te tellen... zeven,
+acht... Wijlen mijn vader telde altijd zoo... negen, tien... en
+hij telde zoo goed, dat de sluwste menschen hem niet konden
+bedriegen... elf, twaalf."
+
+Iwan had hem laten doorpraten; alleen had hij zich met een afgetrokken
+gezicht een derde glas ingeschonken, en terwijl hij dit leegdronk,
+luisterde hij zwijgend naar de overpeinzingen van Kniesj over de
+eigenaardigheden van de Poolsche geldschieters en over hun geschiktheid
+voor zaken.
+
+Langzamerhand lagen de stapeltjes koper op een rechte lijn en was de
+geldbuidel leeg.
+
+Mijnheer Iwan schonk zich een vierde glas in, dronk dit in één teug
+leeg, en nadat hij dit gedaan had kwam zijn uiterlijk aan Kniesj nog
+woester dan vroeger voor. Op zijn voorhoofd vertoonden zich rimpels,
+die niets goeds voorspelden. Hij antwoordde met geen enkel woord op
+de vriendelijke woorden, waarmee de oude boer hem een laatst vaarwel
+toeriep. Hij bekommerde zich over 't geheel weinig om de beleefdheden
+van den armen man, maar hij telde met een norschen blik de som, die
+voor hem bestemd was, stak deze in zijn zak, verliet met haastige
+stappen het vertrek, zadelde zijn paard, dat rustig haver stond te
+eten, steeg op, verwaardigde zich, zijn hoofddeksel even op te lichten
+ter beantwoording van de diepe buigingen van Kniesj, en reed toen in
+galop weg. Spoedig was hij in de onafzienbare steppe verdwenen.
+
+"Goede reis!" mompelde de oude Kniesj, "ik hoop dat ik je nooit
+meer terugzie."
+
+
+
+
+IX.
+
+DE WARE KNIESJ.
+
+
+Terwijl de scherpe oogen van den kleinen Taras den ruiter volgden,
+die in galop door het hooge gras heenreed, wendden de blikken van
+Maroessia zich naar den ouden boer.
+
+Deze stond voor de deur en keek er naar, hoe zijn gast zich al verder
+en verder verwijderde, zonder schijnbaar aan iets anders te denken. Men
+zou gezegd hebben, dat hij er, evenals de kleine Taras, eenvoudig
+genoegen in vond, naar dien snellen galop te kijken en te luisteren
+naar het gehinnik van het paard, dat den soldaat wegvoerde. Met de
+eene hand streelde de oude boer zijn hond, die al kwispelstaartende
+naar hem toe kwam, de andere hield hij boven zijn oogen om ze tegen
+de brandende stralen der zon te beschutten.
+
+Na aldus eenige minuten gekeken te hebben, die Maroessia wel even
+zoovele uren toeschenen, ging hij in huis. Hij liep heel zachtjes,
+zonder zich te haasten, terwijl hij naar alle kanten den blik sloeg
+van een waakzamen eigenaar, die de wanorde, welke er in zijn huis
+mocht gekomen zijn, wil herstellen.
+
+"Grootvader!" zei Taras, die achter hem liep, "zeg eens, waar de vijand
+gekampeerd is. Ik denk wel, dat hij bij de Welika-Zjaroega is, maar..."
+
+"Zoo! Zijn jullie daar, kinderen?" zei de oude boer vriendelijk,
+terwijl hij bleef staan en goedaardig met z'n hoofd schudde:
+
+"Heb je veel pleizier in den tuin gehad?" vervolgde hij. "Zijn jullie
+moe? Heb je honger? Welnu, dan zal ik je wat lekkers voorzetten;
+want de soldaat heeft niet alles opgegeten. Kom maar met me mee."
+
+En hij liep voor hen uit, met een vriendelijken glimlach om de
+lippen, terwijl hij soms als een oud man kuchte. Taras en Maroessia
+kwamen achter hem aan. In een oogenblik waren de flesch en het glas,
+waarvan de soldaat zich bediend had, door Maroessia weggenomen. Een
+raam was opengezet, de versche lucht was naar binnen gedrongen, en
+de onaangename, doordringende stank van den brandewijn was vervangen
+door den heerlijken geur van een lekkere warme pastei.
+
+Ofschoon Taras zeer verlangend was om de plaats, waar de vijand zich
+gekampeerd had, met juistheid te weten te komen, hield hij zich toch
+met deze zaak niet uitsluitend bezig. Hij at als een wolf!
+
+Maroessia daarentegen at weinig. Terwijl haar kleine vingers de
+beschuit brokkelden, konden haar oogen zich niet van de gestalte van
+den ouden kozak afwenden.
+
+"Grootvader! luister eens naar mij!" zei Taras, toen hij zijn honger
+gestild had. "Als deze soldaat naar de Starie-Krestie rijdt, dan wil
+dit zeggen, dat de vijand niet meer bij de Welika-Zjaroega gekampeerd
+is. Niet waar, grootvader?"
+
+"Dat denk ik ook, beste jongen, dat denk ik ook," antwoordde de
+vriendelijke, toegevende grootvader, terwijl hij de kinderen nogmaals
+een stuk pastei gaf. "Maar je doet mij aan iets denken: je moest eens
+gaan zien, hoe het met de vischnetten gesteld is, die wij gisteren
+uitgezet hebben. Het kan best zijn, dat wij er een paar heerlijke
+baarzen in gevangen hebben. Wat dunkt je daarvan?"
+
+"Ik heb die netten heelemaal vergeten!" riep Taras uit, "geen oogenblik
+heb ik er aan gedacht!"
+
+"Zoo, zoo, zieltje zonder zorg!" zei Kniesj glimlachende.
+
+"Ik ga er dadelijk naar toe!" besloot Taras plotseling; en nadat hij
+de deur uitgesneld was, hoorde men niets anders meer dan zijn stem,
+die zijn hond Riapko, het jong van Raaf, riep.
+
+Toen werd alles stil. Maroessia was eindelijk met den ouden boer
+alleen gebleven. Deze keek haar nu oplettend aan, en wel op zoo'n
+zonderlinge wijze, dat haar hartje hevig begon te kloppen.
+
+In het geheele voorkomen van Kniesj was eensklaps een verandering
+gekomen. Met den ouden boer had plotseling een gedaanteverwisseling
+plaats gegrepen. Inplaats van een goedigen grijsaard voor zich te
+zien, die wel een beetje laf en wat ijdel was op zijn pasteien,
+zijn dranken en zijn andere aardsche goederen, zag zij nu onder
+zijn wenkbrauwen oogen fonkelen, waarvan de blik als de punt van
+een dolk tot haar doordrong; al de rimpels van zijn voorhoofd waren
+verdwenen. Zijn trekken waren norsch en streng geworden. De geheele man
+was veranderd. Zijn schouders waren breeder, zijn gestalte werkelijk
+indrukwekkend, hij leek niets meer op den ouden Kniesj.
+
+Gedurende eenige oogenblikken keek Maroessia Kniesj als een klein bang
+vogeltje aan. Kniesj sprak. Zijn stem geleek heelemaal niet meer op
+de stem, die nog pas vriendelijke woordjes tegen den soldaat Iwan zei.
+
+"Maroessia!" zei hij tegen haar. "Je vriend wenscht je te zien. Hij
+is niet veraf. Wil je weten, wat hij je te zeggen heeft?"
+
+De oogen van Maroessia antwoorden voor haar; de vreugde had haar
+de spraak benomen; maar Kniesj had haar begrepen en haar een wenk
+gegeven om hem te volgen.
+
+Hij ging heen en liep met een vasten stap naar het voorplein. De oogen
+van Maroessia zochten aan den kant van den ouden kelder naar den hoop
+steenen, die met mos en onkruid bedekt was en vanwaar de stem van haar
+vriend tot haar was doorgedrongen; maar Kniesj ging daar niet heen.
+
+Na om zich heen gekeken te hebben, floot Kniesj. De groote hond,
+Raaf genaamd, die bij de deur zat, was in een paar sprongen bij zijn
+baas, ging op zijn achterpooten zitten en wachtte, terwijl hij zijn
+schrandere oogen op den boer gevestigd hield.
+
+"Is er geen vreemdeling in de omstreken, Raaf?" zei Kniesj tegen den
+trouwen bewaker van zijn huis.
+
+Raaf deed een eigenaardig geluid hooren, dat aan zijn baas duidelijk
+zeide: "Wees maar gerust!" En ten bewijze, dat alles in de omstreken
+inderdaad rustig was en dat men bijgevolg veilig in huis kon blijven,
+begon Raaf jacht op de vliegen te maken. Blijkbaar zou Raaf zich
+hiermee niet vermaakt hebben, als er aan het huis eenig gevaar
+bedreigd had. Volkomen gerustgesteld, ging Kniesj nu met Maroessia
+weer in huis; maar toen hij de kleine gang binnentrad, liep hij de
+deur aan den rechterkant voorbij, waardoor men in het vertrek kwam,
+waar men gegeten had, en deed een deur aan den linkerkant open,
+die den toegang tot een provisiekamer verleende.
+
+Deze provisiekamer stond vol met alles, wat tot voedsel kon dienen. Men
+kon slechts met de uiterste moeite tusschen de groote zakken meel,
+gerst, rogge, erwten en boonen doorkomen.
+
+De ramen waren vrij groot, maar het licht drong er ternauwernood
+doorheen. De voorraad hop, worsten, gedroogde pruimen, kersen in
+flesschen, appelen, peren, de stapels eieren, de flesschen, die voor de
+ramen stonden, hielden het geheele vertrek in een donker waas gehuld.
+
+Maroessia bleef besluiteloos op den drempel staan, het scheen
+onmogelijk om zich een doortocht te banen.
+
+"Sla linksaf!" zei Kniesj tegen haar. Vervolgens schoof hij met zijn
+stevige handen een vat, dat met brandewijn gevuld was, weg en drukte
+toen met zijn voet op den vloer, die nu openging en voor Maroessia een
+kleine houten trap deed te voorschijn komen, die naar een onderaardsch
+gewelf scheen te voeren.
+
+"Loop zachtjes, beste meid," zei Kniesj, "kijk goed waar je je voeten
+neerzet: de treden zijn misschien wat glibberig."
+
+
+
+
+X.
+
+HET WEERZIEN.
+
+
+Zij begonnen deze smalle trap af te dalen, die onder hun gewicht boog.
+
+Maroessia had zich geen rekenschap gegeven van de manier, waarop
+de vloer zich geopend had. Zij begreep eerst, dat deze opening weer
+dichtgegaan was, toen zij zich in de duisternis bevond. Hoe dieper
+zij kwamen, des te kouder werd het. De zon was nooit in dezen diepen
+kelder doorgedrongen.
+
+Van tijd tot tijd voelde het meisje, dat een stevige hand haar
+op gevaarlijke plaatsen vasthield. Zoo bereikten zij eindelijk de
+onderste trede.
+
+Kniesj nam haar toen bij de hand, en zij begonnen voort te loopen
+door een gang, waarin het een tijdlang donker bleef. Bij een kromming
+drong er een lichtstraal van boven door, die het onderaardsche gewelf
+verlichtte, dat op die plaats veel ruimer was. De afgezant liep daarin
+met langzame schreden op en neer. Zijn oogen wendden zich terstond
+naar de bezoekers. Door het geluid van hun voetstappen opmerkzaam
+geworden, wachtte hij hen op.
+
+"Maroessia, mijn kleine raadgeefster!" zei hij, terwijl hij zich naar
+het kind vooroverboog, "wat ben ik gelukkig, je weer te zien."
+
+Maroessia keek hem blij lachend aan en legde haar kleine handje in
+zijn groote hand.
+
+"Ach!" zei ze toen, "wat zult u het vreeselijk gehad hebben in het
+hooi bij de aankomst der soldaten, en onderweg, toen Iwan om den
+wagen heen draaide, en nog zooeven, toen hij vlak in de nabijheid
+van dezen kelder struikelde!"
+
+"Ik dacht maar aan de geschiedenis van de vrouw van den struikroover,"
+antwoordde de afgezant, "maar ik was bang voor mijn geleidster."
+
+"Laat ons een beetje verder gaan," viel Kniesj hem in de rede,
+"wij zullen daar nog veiliger zijn."
+
+Zij deden een paar honderd schreden in het onderaardsche gewelf,
+dat nu eens nauwer en dan weer ruimer werd. Zij liepen beurtelings
+in het licht en in de duisternis. Overal, waar het licht doordrong,
+ontdekte men kleine trappen, die uitkwamen op deuren, welke goed
+verborgen waren en de bewoners van het onderaardsche gewelf in de
+gelegenheid stelden, zich op de hoogte te houden van alles, wat er
+op het voorplein en in den tuin voorviel.
+
+"Wij zijn niet rijk op het punt van den tijd," zei Kniesj tegen
+dengene, dien hij Tsjetsjewiek noemde.
+
+"Het is er maar om te doen, niet arm in hulpmiddelen te zijn," gaf
+deze hem ten antwoord.
+
+"Kies dan maar!" zei Kniesj; en hij wees hem naar een plaats in het
+onderaardsche gewelf, die bijna deed denken aan het magazijn van
+wapenen en van kleeren, dat de vrouw van den struikroover in het
+onderaardsche gewelf van het kasteel ontdekt had.
+
+Tsjetsjewiek boog zich voorover. Midden in een hoop kleeren van
+allerlei aard, waaronder ook afgesleten of door kogels doorboorde
+uniformen, haalde hij een langen witten baard voor den dag, en ook een
+wonderlijk gewaad, dat aan den een of anderen rondreizenden muzikant
+scheen toebehoord te hebben. Daarnaast stond een groote luit, die nog
+in een goeden toestand was. Er ontbrak niets aan de vermomming: het
+haar, de snorren, de wenkbrauwen zelfs pasten volkomen bij den baard.
+
+"Dat," zei hij opgeruimd, "is juist goed voor mij. Laat ons nu eens
+iets zoeken, dat het best voor Maroessia is."
+
+"Zal Maroessia u dan vergezellen?" vroeg Kniesj, terwijl hij een
+ouden mantel in z'n handen nam.
+
+Bij deze vraag, die in twijfel scheen te trekken, of zij den afgezant
+overal moest vergezellen, totdat deze het doel van zijn reis bereikt
+had, nam het gezicht van Maroessia een uitdrukking aan, waarin
+verontwaardiging en toorn te lezen stonden.
+
+"Wat zou mijn vader, wat zou mijn moeder, en wat zou hij er wel
+van zeggen" (hierbij wees zij naar Tsjetsjewiek), "als ik mijn taak
+slechts half volbracht?"
+
+"Maar weet je wel, beste meid, waar hij naar toe gaat?" hernam Kniesj;
+"weet je wel, dat hij ergens naar toe gaat, waar men kan sterven, en
+dat het niet waarschijnlijk is, dat men daarvan ongedeerd terugkomt?"
+
+"Zou ik daarom zoo laf zijn, hem te verlaten?"
+
+"Je bent een dapper meisje!" riep Kniesj uit... "Laat mij je eens
+omhelzen! God geve, dat mijn Taras eenmaal op je gelijken moge!"
+
+"Als Taras van mijn leeftijd was," zei Maroessia, "dan zou hij precies
+hetzelfde doen, wat ik doe. Houdt hij er zich niet aldoor mee bezig,
+alleen al de vijanden van de Ukraine uit te roeien?"
+
+"Dat is waar," zei Kniesj. "Hij denkt nu al aan niets anders dan dat."
+
+De afgezant zocht in den hoop kleedingstukken,--het was er om te doen,
+Maroessia te vermommen;--niets beviel hem echter, hij wierp alles
+weer op den grond.
+
+"De kleeren, die zij nu draagt, staan haar goed. Wat is het jammer,
+dat ik ze haar niet kan laten aanhouden!... Dit is afschuwelijk,"
+zei hij, "en dat is nog afschuwelijker."
+
+Hij bekeek een van de armoedige kleederen, die het meisje wel zouden
+gepast hebben, en legde ze ter zijde.
+
+"Het is ook niet noodig, dat zij er als een bedelares uitziet," zei
+hij bij zich zelf, terwijl hij nog eenige lompen op den hoop wierp,
+die aan niemand anders hadden kunnen toebehooren dan aan het een
+of ander ongelukkig meisje, dat haar brood van de liefdadigheid der
+voorbijgangers verwachtte. Maroessia nam het op.
+
+"Ik moet er wel als een bedelares uitzien," zei zij. "Het zal
+misschien noodig zijn, dat ik werkelijk een bedelares word. Ik kies
+dit kostuum. Deze lompen zijn juist goed voor mij."
+
+Zij liep toen naar een donkeren hoek, trok dadelijk haar mooie kleeren
+uit, en na eenige oogenblikken kwam het rijke boerinnetje als bedelares
+gekleed, terug.
+
+Gedurende dezen tijd was ook de vermomming van den afgezant voltooid.
+
+"Wat een knappe grijsaard!" zei Kniesj. "Het is je grootvader,
+Maroessia."
+
+"Het is de vriend van de Ukraine," zei het kind. "Kom, laat ons
+vertrekken!"
+
+De beide mannen hadden zich naar een hoek begeven. Zij gaven elkander
+bericht omtrent den staat van zaken. Toen Kniesj ondervraagd werd,
+antwoordde hij op de korte en bondige vragen van Tsjetsjewiek.
+
+Zijn inlichtingen waren nu juist niet erg geruststellend.
+
+"De meeningen zijn nog al uiteenloopend," zei hij; "overal heerscht
+verdeeldheid, die aan de gemeenschappelijke pogingen schade doet. Men
+is het niet eens omtrent de middelen, en nog minder omtrent de
+menschen. De eigenliefde is er bij in 't spel. De vrouwen zijn
+eigenlijk meer waard dan de mannen. U zult ze overal bereid vinden
+om goed te doen. 'De Ukraine aan de Ukrainiërs teruggeven, en dan
+met elkander twisten, indien men wil, maar niet eer,' dat zeggen
+onze vrouwen tegen ons. En zij hebben volkomen gelijk. Wij hebben
+twee hetmannen: de een is een groot heer, en de ander een vriend
+der armen. Zij zijn jaloersch op elkander: het wantrouwen maakt
+hen tot vijanden. Men zou zeggen, dat zij elkaar wel levend zouden
+willen verslinden. De Moscoviten, de Polen en de Tartaren stoken dien
+haat aan, die hun slechts dienstig kan zijn. Gezegend hij, die deze
+ontketende hartstochten weet te bedwingen!"
+
+"Men zegt, dat onze hetman ongesteld is. Is dat waar?"
+
+"Hij is oud geworden. Hij is zeer veranderd. Slechts aan den kreeft
+geven het verdriet en het lijden, als hij het vuur van te nabij ziet,
+schoone kleuren."
+
+"En de ander?"
+
+"Van den ander zult u niet dan kwaads hooren spreken."
+
+"Is niemand der onzen bij hem?"
+
+"Jawel! Anton is bij hem, maar hij denkt er alleen maar aan, hoe
+hij van hem weg kan komen. Hij zegt, dat het een onaangename taak is,
+zoo'n schurk in het oog te houden. Ingeval u hem mocht willen bezoeken,
+denk er dan aan, dat zijn vrouw werkelijk een goede ziel is. Het is
+een groote dame, maar zij heeft een warm hart. Zij heeft een zuster,
+die misschien een engel is... en die zeker op den een of anderen dag
+als een heilige, naast de martelaren, in den almanak zal prijken."
+
+"Dus," zei Tsjetsjewiek, "zou onze hetman ontmoedigd zijn?"
+
+"Dat is zoo."
+
+"Wie zijn z'n raadslieden?"
+
+"Niemand; hij blijft alleen als een gekwetste arend."
+
+"Dat doet er niet toe," zei de oude muzikant, terwijl hij zich in
+zijn volle lengte oprichtte. "Ik moet dat alles van nabij zien. Ik
+zal er zelf naar toe gaan."
+
+Maroessia ging naar Kniesj toe en zei, terwijl zij een vriendelijken
+blik op hem sloeg:
+
+"Ik heb een gewichtigen dienst van u te vragen."
+
+"Spreek op, beste meid."
+
+Zij nam hem bij de hand. Zij wilde spreken, maar kon niets anders
+uitbrengen dan:
+
+"Zult u aan mijn vader... zult u aan mijn lieve moeder zeggen..."
+
+De tranen waren te voorschijn gekomen; zij kon niets meer zeggen.
+
+De beide mannen lieten haar den tijd om tot kalmte te komen.
+
+Eindelijk hernam zij met vaste stem:
+
+"Zult u hun zeggen, dat Maroessia, als zij hen niet terugziet,
+gestorven is, en dat zij met de gedachte aan hen gestorven is,--aan
+haar broertjes ook,--aan hen en aan de Ukraine."
+
+"Beste meid," zei de oude boer, "ik hoop dat ik die droeve boodschap
+nooit hoef over te brengen. Houd moed m'n kind."
+
+Met deze woorden gaf Kniesj de luit aan de kleine bedelares in handen.
+
+"Komaan, het is tijd om te vertrekken," zei hij. "Ik zal jullie
+een eindje vergezellen en vóór het vallen van den avond naar huis
+terugkeeren."
+
+Hij liet hun het onderaardsche gewelf door een anderen uitgang
+verlaten, die hen op een achterpleintje bracht, waar oude wielen,
+oude sleden en oude ploegen, die buiten dienst gesteld waren, op een
+hoop lagen. Wie hen al spoedig daarna den weg langs had zien loopen,
+zou in hen niet degenen herkend hebben, die zich nog pas geleden in
+het onderaardsche verblijf ophielden. De oude muzikant was nu niets
+anders dan een arm man, die door de jaren en de ellende verzwakt was.
+
+Maroessia was een ongelukkig klein bedelaarskind, en de oude Kniesj
+de langzame en logge boer, wiens gastvrijheid de soldaat Iwan op
+zoo'n zware proef gesteld had.
+
+Zij liepen lang voort zonder te spreken, zooals dat gaat met menschen,
+die elkaar niets meer te zeggen hebben.
+
+Een Russisch detachement was hen voorbijgereden, zonder meer op hen
+te letten dan op het stof van den weg.
+
+Zij hadden halt gehouden. De oude muzikant zat op het gras en tokkelde
+met zijn vingers de snaren der luit, die hij van Maroessia overgenomen
+had. Hij zong met een zachte stem een eentonig lied, een soort van
+avondgebed. Zijn kleine metgezellin, die zonder twijfel door zijn
+gezang in slaap was gevallen, lag aan zijn voeten. Wat den ouden boer
+Kniesj aangaat, deze luisterde al mijmerende met gebogen hoofd.
+
+Tenslotte stonden ze weer op. Voor de laatste maal werden de handen
+in elkaar gelegd, als een laatst vaarwel sprak ieder van hen dit
+viertal woorden uit: "Alles voor het vaderland!"
+
+Zoodra zij afscheid genomen hadden, keerde de een langs denzelfden
+weg terug, terwijl de beide anderen hun tocht voortzetten. Geen van
+drieën keek nog eens om, ten einde een laatsten blik te wisselen.
+
+
+
+
+XI.
+
+WOORDEN EN MUZIEK.
+
+
+Tegen den avond bevonden de oude muzikant en zijn jonge metgezellin
+zich reeds in het gezicht van het Russische legerkamp, waarvan de
+tenten, die op een heuvel opgeslagen waren, zich langs de hellingen
+tot aan de rivier uitstrekten.
+
+De schaduwen van den avond begonnen zich over de aarde te verspreiden:
+eenige roode strepen vertoonden zich nog slechts aan den gezichteinder.
+
+In het kamp was alles stil. De vermoeienis ten gevolge van het laatste
+gevecht had alle levendigheid doen verdwijnen. De schildwachten,
+die door de laatste stralen der ondergaande zon beschenen werden,
+stonden zoo onbeweeglijk op hun post, dat men ze voor beelden zou
+aangezien hebben. Eenige soldaten kwamen en gingen nog en liepen
+langzaam de hellingen van den heuvel af; eenige zwijgende groepen,
+talrijker dan men wel zou gedacht hebben, waarvan sommige zaten, andere
+op den grond uitgestrekt lagen, waren ternauwernood te onderscheiden.
+
+Ofschoon de avond nog niet gevallen was, bemerkte men in een tent den
+flauwen glans van een kaars, waarvan het licht door de linnen wanden
+heendrong. Naarmate men naderde, hoorde men eenig zwak gedruisch, als
+dat van een wapen, hetwelk men verzet, een gekerm, een onderdrukten
+lach, een brokstuk uit een gesprek.
+
+Een schildwacht wees naar den ouden muzikant en zijne metgezellin. Er
+ontstond eenige beweging. In plaats van zich door het "Werda?" dat
+men hem toeriep, of door het zien van al die soldaten schrik te laten
+aanjagen; in plaats van terug te keeren, zooals vele anderen in zijn
+plaats zouden gedaan hebben, liep de grijsaard regelrecht naar het
+legerkamp toe.
+
+Het was een grijsaard, die zonder twijfel alles zien wilde,
+en dat wel van zeer nabij, die zeker van soldaten hield, en die
+waarschijnlijk vroeger zelf soldaat was geweest. Anders zou hij niet
+zoo onbeschroomd voortgeloopen hebben. Deze onbeschroomdheid had
+een gunstige uitwerking. Als men zich zoo uit eigen beweging aan
+gevaar blootstelt, dan heeft men meestal niets te vreezen. Na een
+groep officieren eerbiedig gegroet te hebben, die zittende of half
+liggende van hun krijgsavonturen verhaalden, vroeg hij hun, of het
+hun niet zou bevallen, als hij eens wat muziek voor hen maakte en
+zelfs iets voor hen zong.
+
+Er zijn oogenblikken waarop iedere afleiding haar eigenaardige waarde
+heeft. Zijn aanbod werd dan ook welwillend aangenomen.
+
+Men kon aan de eerste tonen, die hij aan zijn luit ontlokte,
+wel hooren, dat hij zijn vak verstond, en men luisterde dan ook
+met genoegen naar hem. De muziek heeft de gave om de gedachten van
+het gewone leven af te leiden en deze ver van de werkelijkheid weg
+te voeren.
+
+Al spoedig hielden de gesprekken op; de blikken, die zich in de ledige
+ruimte verloren, verrieden, dat iedereen de een of andere dierbare
+herinnering uit het verleden terugriep: den vader of de moeder,
+het kind of de vrouw, waarvan de oorlog hem gescheiden had. Eenige
+soldaten, wier hoofden met bebloede verbanden omgeven waren, gingen
+op hun ellebogen leunen om beter te kunnen hooren. De muzikant bezong
+het huisgezin, de kindsheid en de jeugd. Dat alles lag zoo ver in het
+verleden! Men had het aan zijn lied te danken, dat te midden van het
+legerkamp het huisgezin, waarin men geboren was, voor de oogen opdoemde
+en aan ieder herinnerd werd, dat de oorlog niet het geheele leven is.
+
+Meer dan één oog werd vochtig. De bijval, dien de grijsaard vond,
+was groot, zoo groot, dat, toen hij met zingen opgehouden had,
+verscheidene handen reeds eenig kleingeld uit hun zak hadden gehaald
+om hem dit aan te bieden.
+
+"Kom eens naderbij, kleine tooverheks!" riep een ruwe officier uit.
+
+En terwijl hij aan Maroessia een kopek voorhield, vervolgde hij:
+
+"Dat is voor je vader: kom het maar halen!"
+
+Het meisje verroerde zich niet; zij was geheel verdiept in den droom,
+waarin zij door het gezang van haar vriend verzonken was. Wat was
+het mooi, wat hij gezongen had! En wie zou gedacht hebben, dat hij
+zoo goed kon zingen?
+
+"Zal je ook komen?" riep een ander haar toe.
+
+Eenigen begonnen boos te worden.
+
+"Je moet die goede heeren bedanken, beste meid," zei de grijsaard. "Ga
+naar hen toe en strek je hand naar hen uit."
+
+Maroessia huiverde; maar hij had het bevolen, en zij gehoorzaamde
+dus. Wat beefde haar kleine hand, toen zij deze gaven aannam! Dit
+geld van den vijand brandde haar in de hand.
+
+"Dat meisje is niet leelijk," zei er een.
+
+"Zij heeft een paar oogen, die men voor een paar sterren zou houden,"
+voegde een ander er bij.
+
+"Als je groot bent, zal ik met je trouwen, hoor!"
+
+"Dat blijft afgesproken, niet waar?" zei een derde.
+
+Maar de luit van den grijsaard deed zich opnieuw hooren en sloeg
+nu een geheel anderen toon aan. Men vergat het meisje en begon weer
+te luisteren.
+
+Een jong officier met een knap uiterlijk, en nog al met zich zelf
+ingenomen, was reeds bij het eerste lied, dat er gezongen werd,
+uit zijn tent gekomen.
+
+Langzamerhand had zijn gezicht een zachtere uitdrukking aangenomen;
+zijn eigenwaan was verdwenen; hij had zijn pijp laten uitgaan en was
+in gedachten verzonken geraakt. Het lied van den grijsaard had er hem
+aan herinnerd, dat hij toch naar het beeld van God geschapen was,
+voordat hij zich naar het beeld van zijn generaal had gevormd. Hij
+had dit geheel vergeten.
+
+Na dit tweede lied vroeg men den ouden muzikant om een ander; hij
+liet zich een weinig smeeken.
+
+"Ik ben bang," zei hij, "dat het u niet zal bevallen, naar datgene
+te luisteren, waaraan ik denk. Het is treurig en somber."
+
+"Ga je gang maar," zei een lang en mager officier met een norsch en
+streng gezicht. "Ons beroep maakt, dat onze oogen droog genoeg blijven;
+wees maar niet bang, ze vochtig te maken. Het kan geen kwaad, eens
+verschillende aandoeningen te hebben, en je bent daartoe juist ter
+rechter tijd gekomen."
+
+"Wilt u het?" zei de grijsaard. "Welnu, luistert dan!"
+
+En nu zong hij een lied, waarvan de inhoud hierop neerkwam:
+
+"Het is reeds lang, zeer lang geleden, dat eenige brave lieden een
+klein vaderland hadden. Ach! het was wel een klein vaderland, maar voor
+hen was het de geheele wereld. Zij hadden het lief. Hun voorvaders
+hadden het vruchtbaar gemaakt, hun moeders hadden het versierd, hun
+zusters hadden er een paradijs van gemaakt. Zij leefden rustig zonder
+zich met hun machtige naburen te bemoeien. Op zekeren dag zeiden deze
+naburen tegen elkander: 'Dat land is gelukkig, het is rijk, het is
+bekoorlijk, het zou een schoone ring aan onzen vinger zijn.' En het
+kleine, welvarende land werd eensklaps overweldigd. De krijgsrossen
+van het machtige volk traden de kinderen van het zwakke volk onder
+de voeten. De sabels der jonge, baardelooze officieren velden de
+hoofden der grijsaards en zelfs der vrouwen, die ter bewaking van den
+huiselijken haard achtergebleven waren. De woeste en onverschrokken
+jongelieden, voor de overmacht zwichtende, kwamen in de gevechten
+om. De moedige en liefhebbende meisjes wachtten tevergeefs op de
+terugkomst van haar broeders, van haar verloofden. Huizen, dorpen,
+geheele steden verdwenen.
+
+"Welke misdaad had dit kleine volk dan bedreven? Niet de minste! Het
+was goed om ingepalmd te worden.
+
+"Wie weet echter, of dit machtige volk, door een nog machtiger
+aangevallen, niet eenmaal de straf der wedervergelding zal ondergaan?
+
+"En als dat gebeurt, in naam van welke rechtvaardigheid zouden de
+overwinnaars van heden, de overwonnenen van morgen geworden, hun
+klachten dan tot den Allerhoogste trachten op te zenden?"
+
+Bij het aanhooren van het eenvoudig verslag der feiten zochten sommigen
+niet naar de toepassing, maar anderen deden dit wel. Voor deze was
+alles duidelijk.
+
+Er ontstond een levendig gesprek.
+
+"Drommels! drommels!" zei de officier, die er zich zooeven over
+beklaagde, dat zijn oogen te lang droog gebleven waren. "Dit oude
+lied uit vervlogen tijden is juist op ons van toepassing. Zou die
+oude zanger daaraan ook gedacht hebben? Men zou zeggen, dat de wereld
+weinig veranderd is sedert de honderden jaren, dat men zingt."
+
+"Hoor eens!" zei de jonge officier. "Die zanger heeft toch eigenlijk
+geen ongelijk, maar waartoe zal zijn les dienen? Het bevel is gegeven,
+wij moeten dus oprukken."
+
+"Waarover hebben zij zich te beklagen?" zei een ander. "'De Ukraine aan
+de Ukrainiërs!' Wat moet deze uitroep beteekenen? Men wil hun Ukraine
+toch niet opeten. Die lui zijn gek. Is het dan zoo verschrikkelijk,
+als men niets anders is dan een onbekend mierennest, eindelijk een
+gedeelte van een groot rijk uit te maken?"
+
+"Laten wij intusschen ons in hun plaats stellen," zei de jonge,
+blonde officier. "Wat zij doen, zouden wij dat niet doen? Het is
+altijd onaangenaam, met kracht van wapenen overmeesterd te worden,
+niet waar? Je zult zeggen, dat zij er over honderd jaren niet meer
+aan zullen denken;--voor hen, die over honderd jaren zullen leven,
+is dit zeker waar;--maar voor hen, wier hutten in brand staan, omdat
+zij ze hebben willen verdedigen, staat de zaak toch niet gelijk."
+
+"Zulk een klein volkje heeft het recht niet om zoo te leven, als
+het zelf verkiest. Er zijn groote rijken noodig om groote dingen tot
+stand te brengen."
+
+"Dat is wel mogelijk. Maar te leven zooals men het zelf verkiest in
+een eigen landje, waarmee men hoog ingenomen is, mag toch ook niet
+verwerpelijk geacht worden."
+
+"De liefde tot het vaderland, goed voor de groote volkeren, kan voor
+de kleine niet slecht zijn," zei een jonge kapitein.
+
+"Je hebt des te meer gelijk," gaf de oude officier hierop ten antwoord,
+"omdat alles, wat te groot is, eindelijk ineenstort. Ik maak mij soms
+wel eens bang over al onze grootheid."
+
+Men ziet, dat iedereen openhartig zijn meening zei. Dit zal slechts
+de verwondering wekken van hen, die nooit in een kamp gelegerd zijn
+geweest. De krijgstucht strekt er zich alleen tot de lichamen uit. De
+tongen zijn er dikwijls minder dan elders geboeid. De vrije gedachte
+baant zich overal een weg.
+
+Men kwam langzamerhand op den veldslag van den vorigen dag en van
+den morgen terug.
+
+"Die boeren vechten als helden," zei er een.
+
+"Als duivels uit de hel," antwoordde een ruwe kerel, die zijn arm in
+een doek had hangen. "Als zij bekwame opperhoofden hadden, zou het
+niet zoo gemakkelijk gaan, ze klein te krijgen."
+
+"Door een hooivork te sterven is niet eervol voor een soldaat,"
+zei een ander. "Wie zou aan onzen armen kolonel gezegd hebben, dat
+hij zoo aan zijn eind zou komen? 'Ach! zelfs geen lansstoot!' riep
+hij uit, terwijl hij viel. Vloek over zoo'n oorlog! Wat een leelijke
+wonden! De chirurgijns weten ze niet te genezen. Zij zijn allen het
+spoor bijster. En wat een gekwetsten, en wat een dooden! Het zijn
+wolven, echte, woedende wolven. Men zou zeggen, dat zij dood zijn,
+maar 't mocht wat, zij staan op om te kijken. Nog twee overwinningen
+zooals de laatste, en als wij dan geen versterking krijgen, zullen
+wij het veld moeten ruimen."
+
+"Als onze soldaten maar vochten, zooals die menschen!" zei een oude
+officier.
+
+"Zij zouden zoo vechten," zei een gekwetste soldaat, "als zij hun
+vrouwen en hun kinderen en de huizen van hun vaderen verdedigden."
+
+Wat zag hij er bleek uit, die arme soldaat, en wat een inspanning
+had het hem gekost om zich halverwege op te richten en zulk een
+waarheid aan zijn bevelhebber te doen hooren! De officier antwoordde
+hem. Maar de soldaat hoorde hem niet meer. Hij was weer neergevallen,
+hij was dood.
+
+Den ouden zanger was niets van dit geheele gesprek ontgaan. Meende
+hij, dat hij er genoeg van gehoord had of dat hij zelf genoeg had
+laten hooren?
+
+Eensklaps hief hij zulk een vroolijk liedje aan, dat zelfs een
+kluizenaar de lust zou bekropen hebben om te gaan dansen.
+
+Het was de geschiedenis van een meisje, dat haar rok verkocht om
+een pijp voor haar minnaar te koopen, en hem deze door een regen
+van kogels heen op het slagveld bracht. Plotseling was de algemeene
+stemming veranderd. De oudsten sloegen de maat; de jongeren stemden
+met den zanger in. "Wat een prachtige zanger!" zei men. "Het is een
+prettige avond, en wie zou dat gedacht hebben?"
+
+De grijsaard zong nog eenige liedjes van denzelfden aard, tot
+groote vreugde der soldaten, die eindelijk van alle kanten van het
+legerkamp toegesneld waren; vervolgens stond hij op en zei hen allen
+vaarwel. Eenigen deden hem uitgeleide.
+
+"Blijf toch, oude stijfkop, blijf tot morgen. De nachten zijn koud,
+en de wegen zijn niet veilig. Zeg hem toch, beste meid, dat hij tot
+morgenochtend hier moet blijven. Een goede slaapplaats en een goed maal
+zijn de moeite wel waard, dat men wacht. Hij heeft immers zooveel haast
+niet! Hij heeft heel wat geld opgeloopen. De kleine blonde officier
+heeft je een goudstuk in de hand gedrukt. Ik heb het zelf gezien;
+daarvoor zal je grootvader een mooie jurk voor je kunnen koopen."
+
+Maar de grijsaard liet zich niet overhalen.
+
+"Als men een rondreizend zanger is, dient men ook rond te reizen!" zei
+hij lachende.
+
+En hij verdween met het meisje midden in de duisternis.
+
+"Luister eens!" zei Maroessia tegen hem, "ik heb drie officieren
+hooren zeggen, dat het laatste gevecht zoo bloedig is geweest, dat
+zij in geen veertien dagen in staat zullen zijn om een aanval op
+Tsjigirine te doen."
+
+
+
+
+XII.
+
+MEN NADERT.
+
+
+Maroessia en haar vriend liepen gedurende een groot gedeelte van den
+nacht voort, zonder een enkel woord met elkaar te wisselen. Nu en
+dan bleef Tsjetsjewiek staan en vroeg aan het kind, of hij haar ook
+wilde dragen.
+
+"Ik ben niet moe," antwoordde zij dan.
+
+De uren vlogen Maroessia om. Haar hart was van geestdrift vervuld. Haar
+groote vriend was ongetwijfeld voldaan. De muzikale soiree, die hij
+in het legerkamp had durven geven, had vele dingen aan het licht
+gebracht. Terwijl zijn ooren hoorden, hadden zijn oogen rondgekeken
+en geoordeeld. De overwinnaars achtten zich nog niet zeker van
+de overwinning, de overwonnenen hadden dus hun pogingen niet te
+betreuren. Er was geen reden om te wanhopen. Alles hing af van hetgeen
+Tsjetsjewiek te Tsjigirine zou vinden, maar hij moest er eerst komen.
+
+Na verscheidene uren achtereen geloopen te hebben, vertoonde zich
+eindelijk aan de oogen der reizigers de lichten van de stad en spoedig
+teekenden zich de stadsmuren en de groote gebouwen tegen den donkeren
+hemel af.
+
+Er was iets sombers in het voorkomen van deze donkere stad, waarin
+zich slechts hier en daar een enkel lichtje vertoonde. Geen enkel
+geluid drong daaruit tot hun ooren door, niets verried, dat er een
+levend wezen in was. Het was niet de verkwikkende rust van den slaap,
+maar die van een gespannen verwachting. Het gevoel van een naderend
+gevaar scheen op deze huizen, die dicht op elkaar stonden, te drukken.
+
+De duisternis, waarin Tsjigirine gehuld was, scheen opzettelijk te
+zijn. Een groot licht zou geleken hebben op een sein, waarmee de
+vijand zijn voordeel had kunnen doen. De borstweringen, de forten en
+de wallen waren blijkbaar in een goeden toestand gebracht.
+
+Tsjetsjewiek en Maroessia naderden de poort der stad. Maar hoe nu? Zij
+scheen niet bewaakt te worden. Het kleine poortje was wel is waar half
+versperd, maar daarachter bevond zich niemand, zelfs geen poortwachter.
+
+Zij deden dit poortje open, dat zonder gedruisch op zijn hengsels
+draaide. Niemand hield hen tegen, niemand ondervroeg hen. Was het
+een valstrik? Zij traden de stad binnen, zonder eenigen hinderpaal
+te ontmoeten. Toch scheen het hun toe, dat de blikken van enkele
+voorbijgangers, verwonderd, dat zij zoo onverwachts menschen
+tegenkwamen, hen met de meeste aandacht volgden.
+
+"Zeg, jongeman," zei Tsjetsjewiek tegen een jongen kozak, dien hij
+tegen het hek van een tuin zag aanleunen, "waar woont onze hetman?"
+
+De jonge kozak kwam even aan zijn hoofddeksel bij wijze van groet,
+en terwijl hij naar het uiteinde van de straat wees, waarvan eenige
+ramen half verlicht waren, zei hij tegen hem:
+
+"Als u aan het einde van deze straat gekomen zijt, moet u links
+afslaan, dan staat u vlak voor het huis van den grooten hetman."
+
+Zij liepen de aangewezen straat door, sloegen linksaf en bevonden
+zich toen inderdaad vlak voor de woning van den hetman.
+
+Het huis van den grooten hetman was niet grooter dan de andere;
+niets onderscheidde het, zelfs geen schildwacht; men kon het slechts
+daaraan herkennen, doordat er licht brandde. Twee meisjes bleven,
+toen zij deze ramen voorbijkwamen, een oogenblik staan, en terwijl
+een van haar door de ruiten keek, zei zij tegen de andere:
+
+"Het schijnt dat onze hetman nog op is."
+
+Achter de ruiten van een der kleine ramen, die verlicht waren, zag
+men het hoofd van een kozak met lange snorren, dat zich geen enkele
+maal bewoog.
+
+"Het is een schildwacht!" dacht Tsjetsjewiek bij zich zelf.
+
+De schildwacht, als het er ten minste een was, verroerde zich niet,
+als was hij in diepe gedachten verzonken.
+
+Toen men goed luisterde, hoorde men in het benedenhuis voetstappen;
+deze waren nu eens haastig, dan weer langzaam.
+
+De Tsjets klopte eenmaal, tweemaal, driemaal zachtjes op de deur.
+
+Bij het derde kloppen stond de kozak, die onbeweeglijk bij het raam
+zat, op en ging opendoen.
+
+De voetstappen, die men hoorde, hielden op.
+
+"De verre vrienden zenden den grooten hetman hun groeten," zei
+Tsjetsjewiek bij zijn binnentreden op een fluisterenden toon.
+
+Het gezicht van den kozak drukte noch verwondering, noch ongerustheid
+uit. Men kon daaruit opmaken, dat de groote hetman iederen dag
+dergelijke bezoekers ontving,--rondreizende muzikanten, die tijdingen
+van verre vrienden brachten.
+
+"Kan ik den grooten hetman zelf ook spreken, broeder?" vroeg
+Tsjetsjewiek.
+
+Maar op dit oogenblik werd de deur, die naar de aangrenzende kamer
+voerde, haastig opengedaan en vertoonde de groote hetman zich op
+den drempel.
+
+Hij zeide niets, maar zijn geheele gezicht sprak en vroeg:
+
+"Waar kom je vandaan? Van wien? Welke tijdingen breng je?"
+
+Het licht bescheen hem slechts flauw, zoodat men zijn gelaatstrekken
+niet kon onderscheiden. Maar die oogen, die doordringende en
+uitvorschende oogen, gloeiden als vuur.
+
+"Ik buig mij voor den grooten hetman neer," zei Tsjetsjewiek, terwijl
+hij een diepe buiging maakte.
+
+Maroessia, die nog aldoor naast haar grooten vriend stond, groette
+insgelijks.
+
+"Je bent beiden welkom," antwoordde de groote hetman. "Welk lied zal
+je voor mij zingen?"
+
+De toon van de stem verried een man, die gewoon was om te bevelen,
+een man, die zich niet wist in te houden, als het er om te doen was,
+zijn meening te zeggen of te verdedigen.
+
+"Welk lied, groote hetman? Ik ken er meer dan een, dat ik u kan doen
+hooren, indien u zich verwaardigt, naar mij te luisteren."
+
+De groote hetman antwoordde eerst niet.
+
+"Waar kom je vandaan?" vroeg hij eindelijk.
+
+"Van Zaporogië," antwoordde Tsjetsjewiek. "De dapperen van Zaparogië
+bieden den grooten hetman hun groeten aan."
+
+"In den tijd, waarin wij leven, heeft niemand groeten te doen of te
+ontvangen," antwoordde de hetman. "Kom in mijn kamer!"
+
+Tsjetsjewiek volgde den grooten hetman, terwijl hij Maroessia nog
+aldoor bij de hand hield, en trad het aangrenzende vertrek binnen.
+
+Dit vertrek was even eenvoudig als het eerste: de muren waren gewit,
+en er stonden houten banken in, zooals men ze in iedere boerenwoning
+aantreft.
+
+Maar er waren vele prachtige wapenen te zien: pistolen en dolken
+schitterden aan de muren.
+
+Verschillende papieren en brieven lagen er over de tafel verspreid;
+op deze papieren zag men de boelawa, den veldheersstaf van den hetman.
+
+Een der wanden was voorzien van groote houten haken, waaraan de
+galakleederen hingen, die geheel met goud, zilver en edelgesteenten
+geborduurd waren. Deze gouden borduursels, deze kostbare edelgesteenten
+fonkelden in de kamer en gaven daaraan een eigenaardig voorkomen.
+
+"Ik verzoek je, plaats te nemen," zei de groote hetman.
+
+Hij ging ook zitten, en zijn fonkelende oogen vestigden zich
+beurtelings op het gelaat van Tsjetsjewiek en op dat van Maroessia.
+
+"Waarom heb je dat kind bij je?" zei hij.
+
+"Zij is doofstom, en bovendien, zij heeft behoefte aan slaap."
+
+De groote hetman stond op, en nadat hij een prachtigen mantel van
+een der houten haken had afgenomen, wierp hij dien aan Tsjetsjewiek
+toe. Een prachtig Perzisch tapijt lag op een bank. Hij wees zijn
+bezoeker daarnaar. Tsjetsjewiek maakte daarvan in een oogenblik
+een bed gereed, waarna hij het meisje op zijn arm nam, er haar op
+neerlegde en haar met een moederlijke teederheid van het hoofd tot
+de voeten instopte.
+
+"Doofstom!" had hij heel zachtjes tegen haar gezegd, terwijl hij haar
+een kus op het voorhoofd drukte.
+
+Het bed was in een hoek van het vertrek opgemaakt. In de zijden
+plooien van den prachtigen mantel gewikkeld, vestigden de oogen van
+het kind zich onwillekeurig op haar vriend en op den grooten hetman,
+die tegenover elkander aan een tafel plaats genomen hadden, terwijl
+een kaars, die tusschen hen stond, hun gezichten verlichtte.
+
+Zij praatten op een fluisterenden toon met elkander.
+
+Maroessia luisterde nog even naar het gebrom van hun stemmen, maar
+eindelijk behaalde de vermoeidheid de overwinning. Zij viel in slaap
+en werd nu inderdaad doof en stom.
+
+
+
+
+XIII.
+
+DE HETMAN ZWICHT.
+
+
+Maroessia sliep in met een glimlach om haar lippen; zij zag in
+haar droom het ouderlijk huis, de kerseboomen, haar broertjes, al
+die bekende gezichten; maar al spoedig daarna verdween dit alles
+als in een nevel en droomde zij weer over verschrikkelijke dingen,
+van soldaten, oorlog en haar vaderland.
+
+Eensklaps werd zij wakker, richtte zich even op en keek aandachtig
+rond.
+
+Zij sliepen niet!
+
+Tsjetsjewiek zat nog steeds bij de tafel, de groote hetman stond midden
+in de kamer. Men kon het wel aan hem zien, dat hij in een opwelling van
+verontwaardiging van zijn plaats was opgestaan, maar dat de hevigheid
+van een slag, die hem met de meeste juistheid toegebracht was, hem
+als versteend had.
+
+Eindelijk sprak hij:
+
+"Dus dat willen jullie! Goed, maar het geneesmiddel zal erger dan
+de kwaal zijn. Ik weet wel, dat ik in de rivier gesprongen ben
+zonder mij te bekommeren om de plaats, waar zij doorwaadbaar is;
+maar evenmin als ik, zal jij den oever bereiken. Ons land zonder
+grenzen, zonder strijdkrachten, zonder eensgezindheid, zonder raad,
+is niets anders dan een huis, dat aan alle winden blootgesteld is,
+en onze naburen zijn zeer dwaas, dat zij ons den oorlog aandoen;
+zij hadden beter gedaan als zij even gewacht hadden totdat het land,
+door onze tweedracht verdeeld, ten gronde was gegaan."
+
+"Onze tweedracht? Wat is daarvan anders de oorzaak dan dat tweehoofdig
+bestuur?" antwoordde Tsjetsjewiek kalm. "Men moet in eendracht macht
+zoeken. Alleen daardoor is er nog hoop op redding."
+
+De groote hetman had een gevoel, alsof hij zich aan een gloeiend ijzer
+gebrand had. Hij liep de kamer eenige malen op en neer. Toen deed
+hij het raam open en sloeg een blik naar de nachtelijke duisternis.
+
+Zoo diep was de stilte en zoo hevig de ontroering van den hetman,
+dat Maroessia, ofschoon zij zich aan het andere einde van het vertrek
+bevond, het kloppen van zijn hart meende te hooren.
+
+Door de nachtlucht verfrischt, door zijn stilzwijgen zelf kalmer
+geworden, zette hij zich weder aan de kleine tafel tegenover
+Tsjetsjewiek neer.
+
+"Als ik je wel begrijp," zei hij, "reken je er op, dat ik, omdat
+ik de beste ben, aan den slechtste afstand zal doen. Omdat er geen
+opoffering te wachten is van hem, die reeds de helft van zijn Judasrol
+heeft geleerd, vraag je van mij zoo'n daad van zelfverloochening."
+
+"En dat is," zei Tsjetsjewiek, "om het hem onmogelijk te maken, zijn
+Judasrol geheel uit te spelen, om hem iedere reden, ieder voorwendsel
+te ontnemen, deze tot het einde vol te houden; 'omdat wij weten,
+dat gij de edelste der zonen van de Ukraine zijt, verzoeken wij u,
+u een tijdlang op den achtergrond te stellen.'"
+
+"Zal niemand mij van verraad of van lafhartigheid beschuldigen,
+als ik toestem in hetgeen je van mij vraagt?"
+
+"Iedereen zal integendeel de heldhaftigheid van uw opoffering
+waardeeren. Onze vrienden, die mij zenden, weten, wat het u moet
+kosten, er toe te besluiten."
+
+"En als de ellendeling ons toch eens verkocht?..."
+
+"Hij zou sterven, voordat hij zijn misdaad volbracht had," zei
+Tsjetsjewiek bedaard. "Iemand houdt hem in het oog, die niet zou
+toelaten, dat hij zich geheel onteerde."
+
+Er lagen op de tafel papier, pennen en inkt. De hetman nam een pen
+in handen. Tsjetsjewiek wendde zijn blikken naar Maroessia en las de
+angst in haar oogen. Zijn kleine vriendin voelde zich niet op haar
+gemak. Het was zoo moeilijk te doen, wat haar vriend van den grooten
+hetman vorderde, dat hij eindelijk wel eens boos kon worden. En wat
+zou er dan tusschen mannen van dit heftige ras voorvallen?
+
+Een glimlach van Tsjetsjewiek deed de kleine doofstomme begrijpen,
+dat zij gerust kon zijn.
+
+De hetman schreef en overwoog zonder twijfel ieder woord, voordat hij
+het neerschreef, en te recht. Zulke geschriften, waarin men afstand
+doet van een ambt, verdienen wel ernstig overwogen te worden.
+
+Toen het stuk voltooid was, reikte hij het aan Tsjetsjewiek over.
+
+"Ziedaar!" zei hij tegen hem, "ben je nu tevreden?"
+
+Na het gelezen te hebben, antwoordde Tsjetsjewiek hem:
+
+"Ik ben trotsch voor de Ukraine op den vrijwilligen afstand van den
+dapperste harer zonen. Als wij in dezen strijd het onderspit moeten
+delven, zal onze geschiedenis een held te meer tellen. Zij, die voor
+haar zullen sterven, zullen zich niets te verwijten hebben. U zult
+meer dan een hunner hebben verricht, u zult afstand van uw macht
+gedaan hebben om haar te redden,--zonder er zelfs zeker van te zijn,
+te zullen slagen. U geeft ons de eenige kaart in de hand, die ons
+het spel kan doen winnen."
+
+Tsjetsjewiek had het stuk opgevouwen en het verborgen in het gevest
+van een dolk, dien hij onder zijn kleed droeg.
+
+"Wanneer zal je dit stuk zijn bestemming doen bereiken?" vroeg de
+hetman. "Wanneer zal hij weten, dat ik voor de Ukraine tot alles
+bereid ben, zelfs om onder zijn bevelen te vechten, bevelen, die hij
+zelf niet in staat is te geven?"
+
+"Dat zal ik zelf doen, zoodra ik mijn tocht heb volbracht. Ik zal
+geen uur verliezen, hetman; daar kunt u op rekenen. En als alles niet
+naar wensch mocht gaan, als ik inzie, dat uw geschrift nutteloos zou
+wezen, wees dan maar gerust, dan zal ik het vernietigen. Dan zal het
+zoo goed zijn, alsof het niet geschreven was."
+
+Na deze woorden stond hij op en riep Maroessia.
+
+De hetman vergezelde hen tot op den drempel van de deur, en daar
+namen zij afscheid.
+
+Zij lieten den grooten hetman peinzend op den drempel van zijn huis
+achter en begaven zich naar de poort der stad.
+
+De straten waren verlaten; de kleine boomgaarden vol kerseboomen
+waren geheel wit van bloesems; in de verte hoorde men het gekabbel
+eener rivier.
+
+Na een honderdtal schreden gedaan te hebben, keerde Maroessia zich om,
+om nog een laatsten blik op het huis van den grooten hetman te slaan.
+
+Hij stond nog steeds op den drempel en volgde hen met een peinzenden
+blik.
+
+"Zou _hij_ Tsjigirine kunnen verdedigen?" vroeg zij aan haar vriend.
+
+"Ja, als men er een aanval op doet; maar onze vijanden zullen wel
+wat anders doen dan onze steden in te nemen."
+
+"Maar _als_ men er eens een aanval op deed?"
+
+"Hij zou zich liever laten dooden dan de stad over te geven."
+
+Zij gingen nu niet door de straten, waardoor zij bij hun komst geloopen
+hadden. Het was er Tsjetsjewiek om te doen, met eigen oogen te zien,
+hoe het in de andere wijken der stad gesteld was.
+
+Aan een onverschilligen toeschouwer zou de stad verlaten hebben
+toegeschenen; maar op een afstand van ongeveer honderd schreden van
+elkander verwijderd, zag men eenige ruwe mannen, die waarschijnlijk
+niet toevallig geposteerd stonden op plaatsen, vanwaar men alles
+nauwkeurig kon gadeslaan.
+
+Toen onze reizigers bij de poort der stad aankwamen, versperde een
+reusachtige kozak met lange snorren, die als uit den grond scheen
+opgekomen te zijn, hun den weg.
+
+"Welken weg wil je inslaan?" vroeg hij.
+
+"Dien der eerlijke lieden," luidde het antwoord.
+
+"Waar ga je naar toe?"
+
+"Naar eerlijke lieden."
+
+"Dat is een naam, die niet altijd toekomt aan hen, die zich dien zelf
+geven. Het is best mogelijk, dat je kwaadwilligen ontmoet."
+
+"Als men altijd bang voor den wolf was, zou men zich nooit in de
+bosschen durven wagen, en dan zou men niet van de aardbeien proeven."
+
+"Welnu," hernam de kozak--"als je er op staat dan kun je voor mijn part
+weer denzelfden weg gaan waarlangs je vanmorgen binnengekomen bent."
+
+Ze gingen weer verder, maar Maroessia kon zich nu niet langer inhouden
+om voldaan op te merken: "Dus de poort werd vanmorgen ook bewaakt. Des
+te beter."
+
+
+
+
+XIV.
+
+ONTMOETINGEN.
+
+
+Twee weken na de samenkomst van Tsjetsjewiek met den grooten hetman
+naderden de oude zanger en zijn trouwe metgezellin op een heerlijken
+avond met langzame schreden een dorp dat in de asch was gelegd.
+
+Hun reizen waren geen pleiziertochtjes. Men kon het wel aan hen zien,
+dat zij zich niet veroorloofd hadden veel rust te nemen: hun oogen
+schitterden van een koortsachtig vuur; hun gezichten waren door de
+zon verbrand en hun kleeren met stof bedekt; hun lippen waren bleek,
+hun voeten stukgeloopen.
+
+Met dat al liepen zij moedig voort en praatten kalm en ernstig.
+
+Met uitzondering van eenige onverwachte ontmoetingen met menschen,
+die hen tegenkwamen en die ternauwernood een woord en soms slechts
+een groet met Tsjetsjewiek wisselden, ontmoetten zij geen levend wezen.
+
+Alles was stil en verlaten; dikwijls waren zij de puinhoopen van
+huisjes, vernielde boerderijen, verwoeste velden en tuinen, half
+verbrande boomstammen, aan den eenen kant zwart, aan den anderen nog
+groen, half dood, half levend, voorbijgekomen.
+
+"Voordat de avondster aan den horizon schittert, zullen wij aan het
+graf van Nadneprowka zijn," zei Tsjetsjewiek tegen het kind.
+
+Deze graven zijn heuveltjes van een eigenaardigen vorm, die men alleen
+in de Ukraine aantreft. Zij bedekken, indien de overlevering waarheid
+spreekt, de lichamen van hen, die voor het vaderland gestorven
+zijn. Zooveel is zeker, dat de landbouwers, als zij ze toevallig
+omwoelen, daarin wapenen, ringen en halssieraden vinden.
+
+De vriend van Maroessia had zich niet bedrogen: de avondster
+schitterde nog niet aan den horizon, toen de omtrekken van het graf
+van Nadneprowka zich voor hen afteekenden.
+
+De zon was reeds ondergegaan, maar de schaduwen van den avond waren
+nog helder; het was een soort van vergulden mist. De jonge boompjes, de
+struiken en het hooge gras, die "het graf" bedekten, waren als in een
+vuurgloed gehuld. Het gebroken kruis teekende zich tegen de lucht af.
+
+Op den top van het heuveltje bleven zij staan om het prachtige uitzicht
+te bewonderen. Voor hen stroomde met dof geklater de Dnjéper, terwijl
+aan den anderen kant boschrijke bergen zich verhieven. Het was een
+prachtig gezicht en beiden stonden roerloos, getroffen door dit
+mooie natuurtafreel.
+
+Eensklaps deed een meeuw haar geschreeuw hooren. Deze meeuw scheen
+aan den oever der rivier in het riet te zitten.
+
+De oogen van den Setsj begonnen te schitteren.
+
+Het geschreeuw van de meeuw deed zich opnieuw hooren, en het scheen,
+dat 't al dichterbij gekomen was.
+
+Plotseling kwam er van den kant waar het geschreeuw van de meeuw
+zich tweemaal had doen hooren, een smalle boot te midden van het
+hooge riet te voorschijn. Zij teekende zich op de donkere golven af,
+en terwijl zij snel over het water heengleed, richtte zij zich naar
+een door de natuur gevormde baai, die zich vlak tegenover het graf
+van Nadneprowka bevond.
+
+Als men goed keek, kon men de omtrekken onderscheiden van hem, die
+de boot voortstuwde. Ja, men zag zelfs zijn muts, die van schapevacht
+vervaardigd was.
+
+Maar zonder zelfs het uiterlijk van dezen man te kunnen onderscheiden,
+kon men wel zien, dat hij een krachtigen en bedreven arm had.
+
+Deze arm hanteerde de roeiriemen, alsof het stukjes speelgoed
+waren. De boot vloog zoo snel, als een veertje, dat door den wind
+meegevoerd wordt.
+
+"Het is tijd om naar den oever te gaan," Maroessia, zei de groote
+vriend.
+
+Zonder eerst den gemakkelijksten weg te zoeken,--men zou in deze
+woeste plaats trouwens zelfs geen voetpad gevonden hebben,--liepen zij
+met haastige schreden naar beneden, liepen om een groote rots heen,
+die het voorkomen van een reusachtigen groenen gekrulden baard had,
+zóó was zij met planten en gewassen bedekt, en bevonden zich eindelijk
+aan den oever, dicht bij de rivier.
+
+"Ik hoop, dat ik jullie in een goede gezondheid terugvind!" zei een
+welbekende stem.
+
+De lichte boot was reeds op het zand van den oever getrokken, en
+bij de boot stond, met zijn kin op een der roeiriemen leunende,
+de oude Kniesj.
+
+"Gezondheid en goed geluk!" antwoordde hem de groote vriend.
+
+"Hoe gaat het, beste meid?" vroeg Kniesj, terwijl hij zijn valkenoogen
+op Maroessia gevestigd hield.
+
+"Heel goed!" gaf Maroessia ten antwoord. "En Taras?"
+
+"Taras heeft Maroessia niet vergeten."
+
+Overigens zou hij, ook al had Maroessia hem geen antwoord gegeven,
+haar antwoord wel hebben kunnen gissen, als hij haar alleen maar
+had aangekeken: iedere trek van haar gelaat verried, dat haar
+vermoeienissen vergeten waren.
+
+Maar de landbouwer, die zich niet tevreden stelde met het getuigenis,
+dat het gelukkige gezicht van het kind voor hem aflegde, ondervroeg
+met een blik haar grooten vriend.
+
+"Het gaat met mijn kleine metgezellin goed, heel goed," zei hij. "U
+kunt daaromtrent goede berichten meedeelen aan hen, die haar aan mij
+hebben toevertrouwd."
+
+"Maar komaan," ging hij voort, "het is kalm op het water. Er is geen
+enkel windje. Een tochtje in dat bootje zou me best aanstaan."
+
+Nauwelijks had hij dit gezegd, of het geschreeuw van een meeuw, zooals
+men reeds herhaalde malen gehoord had, kwam uit de grijze haren,
+die den baard van den goeden landbouwer vormden.
+
+Een dergelijk geschreeuw antwoordde hem van den oever.
+
+"Hoor je wel, Maroessia?" zei Tsjetsjewiek, "het mannetje antwoordt
+daarop."
+
+"Ik begrijp het, ik begrijp het," zei het meisje. "De meeuwen aan
+den oever van deze rivier zijn erg slim, ofschoon zij geen vleugels
+hebben."
+
+Kniesj had zijn boot in het water geduwd.
+
+"Ga jij hier maar zitten, beste meid," zei hij, terwijl hij z'n hand
+aan Maroessia toestak. Toen zij zat, stapte de Setsj zoo behendig in
+de boot, dat deze zich bijna niet bewoog. Hij nam een der roeiriemen
+in handen, en de boot gleed over de sombere wateren tusschen de beide
+oevers van den Dnjéper voort.
+
+
+
+
+XV.
+
+OP HET WATER.
+
+
+Zoodra zij midden in de rivier gekomen waren, vroeg Tsjetsjewiek:
+
+"Welke tijdingen hebt u omtrent den anderen hetman?"
+
+"Alles zal beter afloopen dan je denkt," antwoordde de landbouwer. "De
+fortuin is met de gekken. Men braadt de kippen, men plukt de ganzen,
+men maakt goede sier. In één woord, er zijn te veel vreemdelingen, te
+veel weelde, te veel verteringen. Men ontcijfert de denkbeelden van den
+heer des huizes niet gemakkelijk, weet ge? Er is misschien niemand..."
+
+"Dat zou gekker zijn," viel de groote vriend hem in de rede. "Dat
+is het lot van hen, die aan allen toebehooren; zij behooren niet aan
+zichzelf toe."
+
+"Maar de andere hetman, hoe staat het daarmee?" liet Kniesj hierop
+volgen.
+
+"Die," hernam Tsjetsjewiek, "die is een man, en als allen waren zooals
+hij, zou er nog niets verloren zijn. Hij heeft zijn verkeerdheden,
+dat is waar,--hij is niet volmaakt,--maar hij houdt van zijn land
+meer dan van zijn leven, meer zelfs dan van zijn trots. Hij heeft in
+alles toegestemd, ja, zelfs om zich bij dien domkop in de schaduw
+te stellen, en dat is mooi! want een trotsch en fier hoofd is niet
+gemakkelijk te buigen. Maar het is geschied. Hij heeft geschreven,
+al ging het dan niet zoo een twee drie."
+
+"Nu," zei Kniesj, "dat laat zich begrijpen. Het zal hem heel wat
+gekost hebben."
+
+"Hij moest het wel doen," zei Tsjetsjewiek.
+
+"Dan," hernam Kniesj, "kunnen wij zeggen, dat, dank zij u, de helft
+van de zaak afgedaan is. Nu blijft nog de andere hetman over! Die
+heeft er den slag van, om de zaak heen te draaien."
+
+"Wij zullen het wel met hem klaar spelen," merkte Tsjetsjewiek op.
+
+Plotseling spreidde hij bij den achtersteven van de boot een dikken
+mantel uit, en, terwijl hij Maroessia optilde, legde hij haar ondanks
+den tegenstand, dien zij bood, daarop neer.
+
+"Ik vergat, mijn kind te laten slapen," zei hij.
+
+"Ik wil niet slapen," zei het meisje.
+
+"Slaap dan niet, maar blijf bedaard liggen," zei de groote vriend op
+vastberaden toon. "Ik zal je aanstonds sprookjes vertellen."
+
+In plaats van achter in de boot te slapen, bleef Maroessia, half
+op haar elleboog leunende, liggen. Zij had oogen, die alles zagen,
+voordat de anderen iets bemerkten.
+
+"Daarginds, aan dien kant," zei zij, terwijl zij haar arm uitstrekte,
+"zien jullie daar niets?"
+
+"Het kind heeft gelijk," zei Kniesj, "daar zijn ze."
+
+"Stil!" beval de groote vriend.
+
+De boot vloog ten gevolge van de verdubbelde inspanning der beide
+roeiers over het water heen, en al spoedig herkende Maroessia, ondanks
+den verren afstand, in de beide mannen, waarnaar zij had gewezen,
+oude kennissen. Het waren de mannen, die zij in het huis van haar
+vader door de soldaten had zien slaan en knevelen: Semene Vorosjilo
+en Andry Kroek. God zij geloofd! Zij hadden dus weten te ontsnappen.
+
+De boot lag spoedig daarna aan. De kozakken namen hun mutsen voor de
+aangekomenen af en zeiden:
+
+"Goed geluk en gezondheid!"
+
+"Goed geluk en gezondheid!" antwoordden de groote vriend en de
+oude Kniesj.
+
+"Maroessia," zei Andry Kroek, terwijl hij een pakje te voorschijn
+haalde, "dat moest ik je geven van je moeder."
+
+Met een kleur van blijdschap nam zij het pakje aan en vroeg:
+
+"Gaat het met allen goed?"
+
+"Met allen, zoowel met de kleinen als met de grooten."
+
+"En," zei Maroessia, die zich een weinig schaamde over de vraag,
+"hoe gaat het met de kerseboomen en met den tuin?"
+
+"Wat een huishoudster!" zei Andry. "Het gaat goed met je tuin, en
+je kersen zullen, als 't een beetje meeloopt, met het warme weer
+rijp worden."
+
+"Welke tijdingen brengen jullie," vroeg Tsjetsjewiek, "in ruil voor
+die, welke ik jullie gezonden heb?"
+
+"Velen zijn tevreden," antwoordde Vorosjilo. "Die zullen klaar wezen
+en zijn het reeds, maar anderen..."
+
+"Anderen," zei Andry Kroek, hem in de rede vallende, "anderen zijn
+ongerust. Zij vinden, dat alles wat te overijld in z'n werk gaat,
+en ik geloof, dat zij gelijk hebben."
+
+En zich tot Maroessia wendend zei hij:
+
+"Ik had beloofd, je in het schuitje een sprookje te vertellen. Belofte
+maakt schuld. Als jij mijn sprookje begrijpt, dan zullen die mannen
+het ook wel begrijpen... Andry Kroek! je moet het maar oververtellen
+aan hen, die vinden, dat ik te overijld te werk ga."
+
+En hij begon zijn sprookje aldus:
+
+
+
+    De geschiedenis van den kreeft.
+
+    "Er was eens een kreeft, een kreeft, zoo mooi als de dag. Hij
+    was goed, vrij verstandig voor een kreeft, en moedig. Hij leefde
+    rustig in zijn schuilplaats; maar op zekeren dag hoorde hij van
+    alle kanten te gelijk geschreeuw en gekerm. Het schijnt, dat het
+    water gezakt was, zoo geducht gezakt, dat alles, wat in het water
+    leeft, radeloos begon te worden. Hij had sedert lang reeds bemerkt,
+    dat het water schaars werd; maar hij had evenals de anderen gedaan,
+    hij had gehoopt, dat alles zich vanzelf wel zou schikken.
+
+    Bij het hooren van zoovele klachten, zei de kreeft bij zich zelf,
+    dat dit wel nadenken verdiende. Hij dacht ernstig over de zaak na
+    en kwam tot het besluit, dat het waarlijk wel nuttig zou wezen,
+    als iemand zich opofferde om water te gaan halen. Maar aan wien
+    een taak van zooveel gewicht op te dragen?
+
+    De kreeft dacht na, maar hij kon zijn keus op niemand vestigen.
+
+    Eigenlijk stelde hij alleen in zich zelf vertrouwen. De een kende
+    den weg niet genoeg, de ander zou zich onderweg ophouden, een
+    derde zou allerlei onvoorzichtigheden begaan. De meeningen van de
+    meesten waren misschien een beetje voorbarig. Op den een viel niet
+    veel staat te maken, en de ander was te zwak om de vermoeienissen
+    van zoo'n verre reis door te staan, want het water was zeer ver.
+
+    "Ik zal zelf maar gaan," zei hij eindelijk bij zichzelf.
+
+    Hij neemt de kruik op en begeeft zich op weg, gedurende eenige
+    oogenblikken vergezeld door de toejuichingen van hen, die liever
+    anderen wilden zien werken dan het zelf te doen.
+
+    "Wat een kreeft!" riep men van alle kanten. "Wat een
+    geestkracht! Als hij zich wat haast, zullen wij gered zijn." De
+    kikvorschen weenden van aandoening, en de padden vielen van
+    blijdschap flauw.
+
+    Daar begeeft de kreeft zich op weg; hij verliest geen minuut,
+    gaat regelrecht op het doel af en loopt maar voort zonder zich
+    zelfs den tijd te gunnen om even adem te scheppen.
+
+    Maar langzamerhand doet de vermoeidheid zich voelen en begint de
+    verontwaardiging zich van hem meester te maken.
+
+    "Ben ik niet gek, dat ik zoo hard loop?" zei hij bij zich zelf. "Ik
+    vlieg als een pijl uit den boog, en dat is toch wel wat al te
+    erg. Laat ons verstandig zijn, laat ons bedaard loopen."
+
+    Hierop begon hij weer als gewoonlijk te loopen. Hij besteedde zeven
+    jaren om het water te gaan halen en tien om terug te keeren naar
+    het punt, vanwaar hij uitgegaan was. Dat moet niemand verwonderen:
+    een volle kruik is toch zwaarder en moeilijker te dragen dan
+    een leege.
+
+    Op den drempel van zijn woning aangekomen, had hij nog een soort
+    van kleine trap van vier treden te beklimmen. Het was daar,
+    waar vroeger de schuiten aanlagen. Hij klom deze vier treden op,
+    maar niet zonder moeite. Met een kruik gaat dat niet gemakkelijk.
+
+    Toen hij daar eenmaal was, keerde hij zich om en sloeg een blik
+    op den vijver en op de beken, die er in uitliepen: dat alles was
+    nu droog. Een mier zou tien mijlen in den omtrek niets gevonden
+    hebben om haar dorst te lesschen.
+
+    "Het werd hoog tijd, dat ik kwam," zei hij bij zich zelf. "Maar
+    waar zijn zij toch, die mij bij mijn vertrek toejuichten? Wat
+    een wonderlijke ontvangst is zoo'n stilzwijgen, en dat na deze
+    groote opoffering!"
+
+    Een oude nieuwsgierige ekster zat op een half verdorden boom. Zij
+    sloeg al de bewegingen van den kreeft gade en hoorde, hoe hij
+    zich verwonderde.
+
+    "Duid het hun niet ten kwade," zei zij tegen hem, "dat zij niet
+    roepen: Leve de heldhaftige kreeft! Het is hun schuld niet:
+    zij zijn allen dood. Kijk maar naar hun schalen en graten! Dat
+    is alles, wat er van hen over is... Je moet niet uit het oog
+    verliezen, dat je zeventien jaren besteed hebt om hun het water
+    te brengen, dat zij binnen één jaar hadden moeten hebben."
+
+    "De arme kreeft was zoo getroffen door de juistheid van de woorden,
+    die de ekster gesproken had, dat hij, toen hij de pooten ten
+    teeken van wanhoop ten hemel wilde heffen, de kruik, die hij droeg,
+    vergat en haar liet vallen. De kruik brak in duizend stukken, de
+    droge aarde slurpte in een oogwenk het water op, dat zij bevatte,
+    en den volgenden dag was de kreeft ook dood."
+
+
+
+"Begrijp je 't, Andry Kroek? En zullen je vrienden, die vinden, dat ik
+te overijld te werk gegaan ben, als je hun mijn sprookje verteld hebt,
+nog denken, dat zij er beter aan zouden gedaan hebben, een ander in
+plaats van mij tot boodschapper te kiezen, in mijn plaats een kreeft
+te zenden?"
+
+Andry Kroek krabde zich achter de ooren en keek op zijn neus.
+
+Vorosjilo klopte hem op den schouder.
+
+"Word wakker," zei hij tegen hem, "en laat ons de anderen wakker
+maken! Tsjetsjewiek heeft volkomen gelijk!"
+
+Zich daarop tot den afgezant wendende, vervolgde hij:
+
+"Op den bepaalden dag zal de geheele Ukraine op de been zijn;
+de vrouwen en de kinderen zullen er zich ook in mengen, als het
+noodig is."
+
+De oude Kniesj was al weer in de boot gestapt. Hij hielp er Maroessia
+in, en haar groote vriend sprong er weer met de lichtheid van een
+vogel in.
+
+De kleine boot van den oever afgeduwd, gleed opnieuw over de sombere
+golven van den Dnjéper, en de zandige kaap met de onbestemde omtrekken
+der beide mannen, die zij daarop achterlieten, verdween al spoedig
+te midden van den nevel.
+
+Toen zij aan land stapten, wees Kniesj aan Tsjetsjewiek een mooi en
+sterk zwart paard.
+
+"Neem Maroessia achter u," zei hij tegen Tsjetsjewiek, "en rijd den
+geheelen nacht door. Bij het aanbreken van den dag moet u het paard
+laten loopen; het zal den weg naar de hoeve van Samoes wel alleen
+terugvinden."
+
+De zanger steeg op het paard; Maroessia zette haar voet op het
+uiteinde van zijn laars, en in een oogenblik zat zij achter haar
+grooten vriend. Haar armen hielden hem omstrengeld, evenals het
+klimop den eik. Het paard reed in galop weg; ternauwernood hoorde
+men het geluid van zijn hoeven: men zou gezegd hebben, dat het een
+gevleugeld paard was.
+
+
+
+
+XVI.
+
+TE GADIATSJ.
+
+
+Twee dagen na het tochtje op den Dnjéper, dat wij in het vorige
+hoofdstuk beschreven hebben, was het Zondag, en de zware klokken der
+stad Gadiatsj, de residentie van den hetman, die door Zijne Majesteit
+den tsaar van Rusland begunstigd werd, deden haar plechtig gelui
+hooren en noodigden de geloovigen tot de bijwoning der vroegmissen.
+
+De dag was nog nauwelijks aangebroken, en de stad Gadiatsj met al haar
+nauwe en kromme straten, haar lage gebouwen en haar lommerrijke tuinen,
+scheen in een half doorzichtigen sluier gehuld te zijn. De menschen,
+die van alle kanten toestroomden en zich naar de kathedraal begaven,
+schenen in een donker waas gehuld te zijn.
+
+Toch was het, ondanks de schemering, gemakkelijk te zien, dat de
+meesten hunner tot den militairen stand behoorden.
+
+Den vorigen dag had het hard geregend, en de zoele lucht had een
+verkwikkende frischheid. Alles in de natuur was kalm, alles was nog
+stil onder de inwoners, zoo kalm en zoo stil, dat men het geluid der
+voetstappen op de natte straatsteenen hoorde; men zou de dauwdruppels
+hebben kunnen tellen, die er van de bladeren neervielen.
+
+De oude kathedraal scheen door een tuin omgeven te zijn. Men zag er
+allerlei boomen, die een grooten overvloed van vruchten beloofden.
+
+Een vrij talrijke menigte geloovigen had zich in de nabijheid der
+kathedraal verzameld, en terwijl men het uur afwachtte, waarop de
+dienst een aanvang zou nemen, sprak iedereen op een fluisterenden
+toon over allerlei onderwerpen.
+
+De oude rondreizende zanger, dien de lezer reeds kent, bevond zich
+ook onder deze menigte, evenals altijd vergezeld door zijn kleine
+vriendin, die het oude statige gebouw met eerbied aanstaarde.
+
+Hij zat op een trede van de stoep der kerk, als iemand, die van
+vermoeienis uitgeput is, en vertelde met een langzame en ernstige
+stem aan een talrijk gehoor, dat hem omgaf, door welke beproevingen
+de zielen der gestorvenen moeten heengaan, alvorens het hemelsch
+verblijf te bereiken. "Het is op de aarde, dat men door aanhoudende
+inspanning den hemel moet verdienen," zei hij ten slotte.
+
+Na zijn verhaal besloten te hebben met een zucht, waarop de zuchten
+van de meesten der aanwezigen het antwoord gaven, scheen de oude
+zanger eensklaps in gedachten verzonken geraakt te zijn, en zijn
+peinzende blikken dwaalden doelloos naar de omringende plaatsen af,
+die uit de schaduw begonnen te voorschijn te treden.
+
+De stilte, die er ontstaan was, werd verbroken door de aankomst van
+twee jonge kozakken, die in het oog liepen door hun verwonderlijk
+lange snorren, door hun welgevormde gestalte en door een deftigheid,
+eigen aan hen, die in beschaafde kringen verkeeren.
+
+"Goeden dag, goeden dag!" zeiden de jonge kozakken; en zij namen hun
+mutsen af en zetten deze toen met zooveel bevalligheid weder op, dat
+men had kunnen denken, dat zij zich nooit met iets anders bezighielden
+dan met groeten.
+
+"Zou onze hetman ook komen?" vroegen verscheidene stemmen te gelijk.
+
+"Hij zal komen," antwoordden de kozakken.
+
+Deze woorden, door twee heldere en welluidende stemmen uitgesproken,
+schenen den zanger uit zijn overpeinzingen te doen ontwaken, en
+terwijl hij met blijkbaar leedwezen de betere wereld vergat, waarheen
+zijn droomen hem hadden gebracht, achtte hij het toch zijn plicht,
+weder naar beneden af te dalen en zich bezig te houden met hetgeen
+de menigte zou bezighouden.
+
+"Mijn oogen zullen dan eindelijk onzen hetman kunnen bewonderen!" zei
+hij.
+
+"Zal de vrouw van den hetman ook meekomen?" vroeg een jonge vrouw.
+
+"Die zal ook meekomen," antwoordden de kozakken.
+
+"En zijn schoonzuster?"
+
+"Het is waarschijnlijk, dat die ook zal komen."
+
+"Welke schoonzuster?" vroeg de oude zanger.
+
+"Wel, de vrouw van den schoonbroeder van onzen hetman, Mefodijewna,"
+antwoordden verscheidene stemmen hem.
+
+"Mefodijewna!" herhaalde de oude zanger. "Bij ons hoort men nooit over
+haar spreken. Staat zij bij onzen hetman en zijn vrouw in de gunst?"
+
+"Dat zou ik denken!" antwoordde iemand. "Zij hoeft maar een vinger
+te verroeren, en alles geschiedt overeenkomstig haar wensen!"
+
+"Zoo! Dus geniet zij een zeer hooge gunst. Dat is zeker een groot
+geluk voor haar."
+
+"Gunst!" riep met toornige oogen een grijsaard uit. "Gunst! Is dat
+een woord gemaakt om op zoo'n vrouw toegepast te worden? Mefodijewna,
+moet u weten, bekommert zich volstrekt niet over de gunsten van
+iemand, wie het ook zij. Als u haar eenmaal gezien hebt, zult u dat
+wel begrijpen. Zij is recht als een pijl en men bemerkt gemakkelijk,
+dat zij het hoofd nooit voor iemand gebogen heeft."
+
+"Zij is dan zeker erg trotsch en hoogmoedig?" vroeg de oude zanger.
+
+En hij voegde er op een spreukachtigen toon bij:
+
+"De hoogmoedige is slechts een zeepbel, die zich alleen opblaast om
+uiteen te spatten."
+
+"Maar wat zegt u daar, oude man?" vroeg een bejaarde vrouw met een
+achtenswaardig gelaat, wier oogen van verontwaardiging fonkelden. "Wat
+zegt u daar? Weet, dat u van haar spreekt, die de eer van de stad
+en van het land is. Mefodijewna is een weldadige vlam, een lamp in
+onze duisternis.
+
+"Om zoo schitterend te zijn," hernam de stijfhoofdige zanger, "moet
+zij zich zeker nooit anders vertoonen dan blinkend van diamanten,
+bedekt met edelgesteenten, in goud gekleed!"
+
+"Je hebt het glad mis," riep er een uit de menigte uit. "Zij gaat zoo
+eenvoudig gekleed, dat men haar, als zij niet zulke fonkelend zwarte
+oogen had, niet van anderen zou kunnen onderscheiden."
+
+"Zij kleedt zich als een eenvoudige burgeres," zei een jonge kozak;
+"zij hangt de groote dame niet uit, en zij is overal, waar zij kan
+weldoen, zonder opgemerkt te worden."
+
+"Vergeef het mij!" zei de zanger. "Ik heb, zooals ik zie, uw heilige
+gelasterd, maar zij heeft er niets bij verloren. Ik heb u daardoor
+tenminste in de gelegenheid gesteld, haar hulde te bewijzen... Zoudt
+u mij ook kunnen zeggen, jongeman, wie die prachtig gekleede heeren
+zijn, die men overal in de stad ontmoet? Zouden zij ook heiligen zijn?"
+
+"Heiligen! Wel zeker niet. Het zijn vorsten, Moscovitische
+prinsen. Kunt u dat niet zien aan hun deftigen gang, aan hun oogen, die
+zij maar half opendoen en aan hun verachtelijk opgetrokken neuzen? Het
+zijn de gasten van onzen hetman. Acht dagen geleden was zijn huis er
+zóó vol van, dat de vrienden van de Ukraine er zich ongerust over
+maakten. Maar, dank zij den invloed van Mefodijewna op haar zuster
+en op haar schoonbroer, den hetman, zijn er, naar men zegt, al heel
+wat van hen vertrokken."
+
+"Vertrokken! En waarom? Hinderden die trotsche menschen dan iemand?"
+
+"Vraag dat maar aan Mefodijewna; zij vindt misschien, dat het oogenblik
+niet gunstig gekozen is, om, terwijl de helft van de Ukraine door
+de Russische bataljons overweldigd is, zoovele deftige heeren te
+ontvangen. Dat leidt onzen hetman te veel af."
+
+"Om de waarheid te zeggen," verzekerde een nieuwe spreker, "vermaakt
+men zich sedert acht dagen minder in het paleis. De hetman tracht
+zijn gasten niet meer bij zich te houden. Hij schijnt zich te midden
+van hen niet op zijn gemak te gevoelen, en men zegt, dat er weldra
+geen enkele meer in het land zal overblijven."
+
+Er ontstond plotseling een diep stilzwijgen. Men zag vader Mikaïl
+de straat langzaam doorloopen en naar de kerkdeur toe gaan. Zij,
+die zaten, stonden op. Zij, die reeds overeind waren, gingen op hun
+teenen staan.
+
+Vader Mikaïl vertoonde in geheel zijn persoon het beeld van den
+goeden herder. Zijn gemeenteleden vereerden hem hoog. Men trachtte
+in het voorbijgaan zijn zegen te ontvangen. Men zag aan zijn geheele
+houding, dat het niet alleen zijn hand was, welke dien zegen gaf,
+maar dat deze uit zijn hart kwam.
+
+De zanger naderde den geestelijke insgelijks, terwijl hij Maroessia
+bij de hand hield.
+
+"Zegen ons, vader," zei hij, "zegen dit kind! Wij komen van verre om
+God in uw kerk te aanbidden."
+
+De goede geestelijke sloeg een welwillenden blik op den grijsaard en
+op het kind.
+
+"Vader," zei de zanger, "ik heb ingezien, dat het grootste vuur te
+midden der woestijn moet uitgaan, terwijl het groene hout brandt,
+wanneer het te midden van den haard valt; en ik ben de woestijn
+ontvlucht uit behoefte om menschen te zien en weer te vinden."
+
+Toen vader Mikaïl deze woorden hoorde, huiverde hij. Zijn heldere,
+vriendelijke oogen vestigden zich met bijzondere aandacht op den
+ouden pelgrim.
+
+Hij knikte ten bewijze van instemming met de woorden van den grijsaard
+en zei tegen hem:
+
+"Als ge van verre komt, als ge het geheele land doorkruist hebt,
+zult ge wel vele smarten gezien en vele gevaren ontmoet hebben. De
+wegen zijn niet veilig..."
+
+"Hij, die naakt is," antwoordde de zanger, "behoeft niet te vreezen,
+dat men hem zijn hemd zal ontstelen. Hij, die niets anders dan zijn
+leven te verliezen heeft, brengt de dieven niet in verzoeking, en hij,
+die geen vrees voor den dood koestert, kan overal heengaan."
+
+De goede geestelijke huiverde opnieuw.
+
+"Staat ons koren nog te velde?" vroeg hij aan den zanger.
+
+Vader Mikaïl deed deze vraag langzaam, terwijl hij op ieder woord
+drukte, ofschoon de vraag zelf toch zoo eenvoudig was.
+
+"Ons koren," antwoordde de zanger, "ligt in eenige streken reeds op
+den grond, en het zijn niet altijd de eigenaars, die het afgemaaid
+hebben. Wat het andere betreft, en ik spreek van dat der beste velden,
+ofschoon het overal nog niet geheel rijp is, geloof ik toch, dat het
+verstandig zou wezen, niet met de inzameling te wachten. Wie kan de
+stormen van morgen vooruitzien? Het koren, dat rijp is, staat prachtig,
+mijn vader!"
+
+"Dat God u verhoore, mijn zoon!" antwoordde de eerwaardige priester
+met kalmte; "ik bedank u voor de goede tijding, die ge mij brengt."
+
+"Onze hetman! Onze hetman!" riep men eensklaps van alle kanten.
+
+Vader Mikaïl trad de kerk binnen.
+
+"Onze hetman ziet er vandaag niet bijzonder vroolijk uit," merkte
+iemand onder de menigte op.
+
+"Je zou kunnen zeggen, dat hij er knorrig uitziet," vond een ander.
+
+"Ik heb hem eergisteren ontmoet," vertelde een oude vrouw. "Zijn
+voorhoofd was toen diep gerimpeld."
+
+De aankomst van twee andere personen maakte, dat de oude vrouw niet
+voortging.
+
+"De schoonzuster van den hetman," fluisterde men van alle kanten.
+
+"Mefodijewna," zei er een tegen den ouden zanger, terwijl hij hem
+aanstiet.
+
+Al had men hem dit ook niet gezegd, dan zou deze dat toch wel
+vermoed hebben. In hetgeen hij gehoord had, was niets overdrevens:
+het origineel beantwoordde volkomen aan het portret dat de menschen
+van haar geteekend hadden.
+
+Zij ging vlak voorbij Maroessia heen. Bij de laatste trede waagde
+het kieine meisje het, haar bij de mouw van haar geborduurd gewaad
+vast te grijpen.
+
+"Mevrouw," zei ze zacht tegen haar, "u hebt dezen zakdoek laten
+vallen," en zij bood haar een rooden zakdoek aan.
+
+De jonge vrouw bleef staan, keek naar den rooden zakdoek, vervolgens
+naar de kleine, die haar dien aanbood, en antwoordde:
+
+"Wel bedankt, lief kind! Het zou mij gespeten hebben, als ik hem
+verloren had."
+
+De groote oogen der beminlijke vrouw vestigden een doordringenden blik
+op het kind en wendden zich van haar met belangstelling naar den ouden
+zanger. "Je bent hier niet uit deze streken," zei zij tegen het kind,
+"ik heb je ten minste nog nooit gezien; kom je van verre, beste meid?"
+
+"Van heel ver," antwoordde Maroessia.
+
+"Dan begrijp ik, waarom je er zoo vermoeid uitziet. Uit welk gedeelte
+van de Ukraine kom je dan?"
+
+"Dat hoofdje zal nooit al de namen kunnen onthouden van de plaatsen,
+die zij bezocht heeft," zei de oude zanger. "Wij hebben vele dingen
+en vele menschen gezien, Mevrouw, goede en kwade, velden, vernield
+door de veldslagen, en koren, de laatste hoop van de Ukraine, nog te
+velde. Maar, God zij dank! wij hebben onzen weg gevonden; zooals men
+bij ons zegt: ofschoon de bespanning verkeerd is, gaat het rijtuig
+toch regelrecht naar de markt."
+
+"Zoo," antwoordde Mefodijewna, "hebben jullie veel gereisd! Welnu,
+als straks de dienst afgeloopen is, ga dan naar den hetman toe, en
+vraag of hij niet een paar liederen wil hooren. Aan mij moet ge uw
+reis vertellen."
+
+Zij gaf met de hand, bij wijze van liefkoozing, een zacht tikje op
+de wang van Maroessia en verdween, te midden der menigte, in de kerk.
+
+Men hoorde reeds de stem van vader Mikaïl, die den dienst begon.
+
+
+
+
+XVII.
+
+SPEEL NIET MET DOLKEN!
+
+
+De dienst was geëindigd. De groote hetman was in zijn paleis
+teruggekomen. De warmte was drukkend, de zon verblindde door haar
+licht.
+
+Eenige zwarte wolken die van het westen kwamen, vertoonden zich aan
+den gezichteinder.
+
+"Wij zullen vanavond een hevig onweder krijgen," merkte de hetman op
+terwijl hij naar de lucht keek.
+
+Hij stond op een terras, dat zich voor zijn woning bevond en sprak
+deze woorden met zoo'n ongerustheid uit, dat een Russisch heer, zijn
+laatste gast, iemand op rijpen leeftijd en met een blonden baard, zich
+niet kon weerhouden, er hem zijn verwondering over te kennen te geven.
+
+"Ieder Christen moet sidderen," antwoordde de hetman, terwijl hij
+een kruis sloeg, "als God zijn stem door middel van den donder doet
+hooren."
+
+"God," antwoordde de Russische heer, "zal ons goed en wel aan dit
+onweer en aan alle andere doen ontkomen. Ik erken intusschen, dat de
+zwarte wolken een dreigend aanzien hebben."
+
+"Zeer dreigend inderdaad," vond de hetman.
+
+De wolken dreven met de snelheid van schepen, die door den storm
+voortgestuwd worden.
+
+De groote hetman drukte de hand tegen zijn voorhoofd, terwijl er een
+pijnlijke trek om z'n mond kwam.
+
+De tegenwoordigheid van zijn gast hinderde hem. Als die zijn gedachten
+eens kon lezen... Wat zou hij dan zien? Verwarring, besluiteloosheid,
+bitter berouw.
+
+Wat te doen? Wat te besluiten? Waarom had God hem in zulke moeilijke
+omstandigheden het opperhoofd van zijn volk gemaakt? Hoe zou hij zich
+uit de klauwen van den Russischen adelaar losrukken? De Russische
+afgezant las zijn gedachten als in een boek op het gelaat van den
+forsch gebouwden hetman. De vos speelde met den olifant.
+
+Maar plotseling klaarde het gezicht van den hetman op; als die van
+een pruilend kind, dat een nieuw stuk speelgoed ziet liggen. Hij had,
+terwijl hij de laan insloeg, die op het terras uitkwam, een soort
+van bedelaar gezien, die door een klein meisje vergezeld was. Deze
+bedelaar had een luit bij zich. Het was een muzikant. Deze afleiding
+kwam hem op dit oogenblik juist van pas.
+
+"Die menschen kennen liedjes," zei hij, zich tot zijn spion, zijn gast,
+wendende, "waaraan ik de voorkeur geef boven al onze concerten."
+
+Hij gaf aan een kozak een wenk en beval hem, den ouden zanger en zijn
+kleine metgezellin bij zich te laten komen.
+
+"Zal de groote hetman zich verwaardigen, mij aan te hooren?" zei
+de grijsaard, terwijl hij deze woorden deed vergezeld gaan van een
+eerbiedigen blik, die met den nederigsten groet gelijkstond.
+
+De goedheid van den grooten hetman ging zoover, dat hij met zijn
+blanke hand naar een plek in den hoek van het terras wees, waar de
+muzikant kon gaan zitten.
+
+"Daar," zei hij tegen hem, "zal de zon je niet hinderen."
+
+De Russische heer, die van nature een opmerker was, zag wel, dat
+de schouders van den ouden zanger zeer breed en forsch waren, en
+verwonderde er zich over, dat het grove hemd, dat ze bedekte, wit als
+sneeuw was. Hij zou zijn gezicht wel eens goed hebben willen zien,
+maar de groote hetman was in een goedhartige stemming en had tegen
+den grijsaard gezegd:
+
+"Je kunt je muts wel ophouden, oudje."
+
+De muzikant begon, na eenige tonen aan zijn luit ontlokt te hebben,
+te zingen.
+
+Wat een krachtige en toch zachte stem had hij, en wat bespeelde hij
+z'n instrument mooi!
+
+De hetman, die op zijn tijd een kunstminnaar was, voelde er zich
+door opgewekt. Het gezang was prachtig en door deze zuivere muziek
+aangetrokken, vertoonden de vrouw van den grooten hetman en zijn
+schoonzuster zich aan het uiteinde van het terras, vlak bij den
+ouden zanger.
+
+Mefodijewna herkende het kleine meisje, dat haar den rooden zakdoek had
+ter hand gesteld, en dat zij had uitgenoodigd, op het kasteel te komen.
+
+Met den elleboog op een grooten bloempot leunende, waarin een zeldzame
+plant groeide, gaf zij aan Maroessia een wenk om bij haar te komen. De
+bloempot was zoo hoog en het kind zoo klein, dat zij haar geheel voor
+den hetman en zelfs voor den Russischen heer verborg.
+
+Het kind haalde uit haar mouw een dolk te voorschijn en stopte dien
+heimelijk in den zak der schoonzuster.
+
+Zag Mefodijewna die beweging? Haar gelaat verried niets. Haar groote
+oogen staarden in de ruimte, en zij was geheel in de muziek verdiept.
+
+Maroessia had haar plaats naast haar grooten vriend hernomen, zonder
+dat iemand bemerkt had, dat zij die een oogenblik had verlaten.
+
+De zanger zong op dit oogenblik:
+
+"Het Paradijs is voor de rechtvaardigen bestemd... voor hen alleen."
+
+"Voor hen alleen," mompelde de groote hetman.
+
+"De onderdrukkers, de overwinnaars zullen er hun slaven zien
+binnentreden, maar de engel met het vlammend zwaard zal hun den
+toegang daartoe ontzeggen."
+
+De Russische heer had genoeg van dit gezang. Hij scheen een geeuw
+te onderdrukken.
+
+"Dat zijn dingen," zei de groote hetman, "die men nooit moest
+vergeten."
+
+"Ken je het lied van den bandiet?" vroeg de Russische heer aan den
+zanger. "Zing het eens voor ons:"
+
+"Tot mijn diep leedwezen, Excellentie, ken ik het niet," antwoordde
+de grijsaard.
+
+"Dat is jammer!" zei de vriendelijke heer. "Het zou deze dame zeker
+vermaakt hebben. De dames hebben een zekere voorliefde voor beruchte
+schurken."
+
+Mefodijewna vestigde, hoe verre zij ook verwijderd mocht zijn,
+zoo'n fellen blik op den hoveling, dat deze de oogen neersloeg,
+terwijl een vluchtige blos zich op zijn gelaat vertoonde.
+
+"Je luit is een zonderling iets," zei de Russische heer tegen den
+zanger, om het gesprek op iets anders te brengen. "Het is geen gewoon
+instrument. Weet je dat wel? Welnu, tracht het lied van den bandiet
+te leeren: het is echte poëzie! Je hebt daar waarlijk een zeer mooie
+luit! Ik zou haar wel eens meer van nabij willen bezien. Geef haar
+mij eens, oudje."
+
+"Daar hebt ge haar, Excellentie," antwoordde de oude zanger, terwijl
+hij hem het bewuste instrument aanbood. "Bekijk het goed, onderzoek
+het, en u zult zien, dat het een ware schat is."
+
+De Russische heer haalde, terwijl hij hartelijk lachte, eenige
+onwelluidende tonen uit het instrument, zette zich op een trede van
+het terras neer en herhaalde nogmaals:
+
+"Het is beslist een erge mooie luit!"
+
+Terwijl de Russische heer zijn bewondering over de luit te kennen gaf,
+keek hij er eigenlijk niet naar; daarentegen vestigde hij, zonder
+het te laten blijken, een doordringenden blik op den bezitter van
+het genoemde instrument. Maar de eigenaar der luit, ofschoon hij,
+naar den schijn te oordeelen, een uiterst eenvoudig man was, werd
+door die onbescheidene blikken niet in 't minst in verwarring gebracht.
+
+Met al den eerbied aan een hooggeplaatst persoon verschuldigd, maar
+zonder eenige verlegenheid, verklaarde hij aan Zijne Excellentie
+de samenstelling der luit. Men zou zelfs gezegd hebben, dat deze
+verklaringen, in plaats van hem verward of verlegen te maken, hem
+zeer vermaakten.
+
+"Weet je wel, dat dit instrument, als je het verkocht, je genoeg zou
+opbrengen om een geruimen tijd te kunnen uitrusten?"
+
+"Dat weet ik," antwoordde de zanger, "maar de echte muzikant wil
+evenmin van zijn luit scheiden, wanneer hij die liefheeft, als de
+ruiter van zijn paard. Al is men ook arm, daarom is het toch niet
+verboden, smaak in schoone dingen te vinden. Mijn kleeding is wel
+is waar armzalig, Mijnheer, maar men heeft mij voor deze luit meer
+dan eens genoeg aangeboden om mij even prachtige kleederen aan te
+schaffen als de uwe, en ik heb geweigerd."
+
+"Hij heeft er den slag van," zei de Russische heer bij zich zelf,
+"zijn koopwaar aan te prijzen; om haar des te duurder te verkoopen
+geeft hij zich den schijn, dat hij er den prijs van kent."
+
+De bedelaar was naderbij gekomen.
+
+"Daar ge een kenner zijt," zei hij, "moet ge dit instrument eens op
+uw gemak bekijken, Mijnheer. Het zou zeker meer op zijn plaats zijn
+in de schoone handen van deze rijke dames dan in de mijne; maar toch
+zal het in de mijne blijven."
+
+"Ik heb je in de gaten," dacht de Russische heer; "je bent een slimme
+kwant, je hoopt mij af te zetten, en je denkt, dat ik je zoo maar
+een aanzienlijke som zal aanbieden om je luit aan de voeten van de
+schoone Mefodijewna te kunnen neerleggen. Zie maar, dat je anderen
+zoo beetneemt, oude slimmerd!... Dus," zei hij, "is dat je schat,
+je fortuin?"
+
+"Deze luit, en ook dit, Mijnheer."
+
+Bij deze woorden haalde hij een dolk te voorschijn, in alle opzichten
+gelijk aan dien, waarin wij hem bij den anderen hetman zijn kostbare
+tijding hebben zien wegsluiten, precies eender ook als dien, welken
+Maroessia een oogenblik te voren in den zak van de schoonzuster van
+den hetman gestoken had.
+
+"Waarlijk!" zei de Russische heer, die een liefhebber van mooie wapenen
+was, "dat is inderdaad een kostbaar voorwerp;" en terwijl hij de hand
+aan den grijsaard toestak, zeiden zijn oogen, die van begeerlijkheid
+fonkelden, hem duidelijk: "Ik wil dien verwonderlijken dolk wel eens
+van naderbij bekijken."
+
+Zonder twijfel om den hartstocht van den Russischen heer op te wekken,
+draaide de slimme grijsaard zijn wapen heen en weer, trok het uit
+de schede en deed het er weder in, maar zonder het hem ter hand
+te stellen.
+
+"Deze dolk is mijn vriend," zei hij; "hij is mijn verdediger, hij is
+mijn leger; als wij bij elkander zijn, vreezen wij niets; bovendien
+is hij mij heilig, want ik heb hem van mijn vader."
+
+"Laat mij hem dan eens even in handen nemen," zei de heer; "ik zal
+hem niet opeten."
+
+Na eenig nadenken reikte de zanger den dolk aan hem over.
+
+De groote hetman, wien dit kleine tooneel voor een oogenblik afgeleid
+had, was weer in gedachten verzonken geraakt. Hij schrikte eensklaps
+op. Een groote droppel water, die een hevigen stortregen aankondigde,
+was op zijn hand gevallen. Het gerommel van den donder, in het eerst
+dof, was naderbij gekomen; het onweer kwam snel opzetten. De hemel
+was in een oogenblik donker als de nacht geworden.
+
+"Geef dien man zijn dolk terug," zei hij tegen zijn gast, "en laat
+ons in huis gaan!"
+
+"Wat een dolk!" zei de groote heer met bewondering; en terwijl hij
+dien heen en weer bewoog, liet hij hem in het licht der bliksemstralen
+glinsteren.
+
+"Ik wil dien dolk hebben," zei hij eindelijk op een gebiedenden toon
+tegen den grijsaard. "Noem mij den prijs, verkoop hem aan mij!"
+
+Zijn toon was niet die van iemand, die iets wenscht te koopen, maar
+van iemand, die kan nemen en ook zal nemen, wat hij wel zoo goed wil
+zijn om te koopen. Het was een bevel, en daar de grijsaard toch het
+stilzwijgen bleef bewaren, voegde de Russische heer er bij:
+
+"Verkoop hem aan mij; het geld maakt alles goed."
+
+"Alles?" antwoordde de oude Ukrainiër, terwijl hij zijn kalmte trachtte
+te bewaren. "Wat? Zelfs de eer? Zelfs de vrijheid?"
+
+"Nu ja!" riep de adellijke heer uit, "zelfs wat jij eer noemt en wat
+lieden van jou slag vrijheid noemen!"
+
+Terwijl hij den grijsaard vlak in het gezicht keek, antwoordde hij op
+de gedachte, die de vraag van den gewaanden zanger aan hem ontsluierd
+had, met deze woorden:
+
+"Als de Ukraine onder het bestuur der Russen rijk wordt, zal zij zich
+niet lang meer herinneren, dat zij fier en vrij is geweest."
+
+Op het oogenblik, waarop hij deze woorden uitsprak, werd de lucht
+als in vuur gezet door zulk een hevigen donderslag, dat al degenen,
+die op het terras waren, en Mefodijewna zelf, zich verwonderden,
+dat zij waren blijven staan.
+
+De hetman was naar zijn kamer gesneld; zijn vrouw volgde hem daarheen
+zichtbaar verward. Mefodijewna aarzelde en wilde, ofschoon blijkbaar
+tegen haar zin, het terras eveneens verlaten.
+
+Maar waarom scheen Maroessia, die naast haar grooten vriend was blijven
+staan, in een standbeeld veranderd te zijn? Waarom die plotselinge
+bleekheid op het gelaat van Tsjetsjewiek zelf?
+
+"Mefodijewna!" riep hij, terwijl hij de hand naar de schoonzuster
+van den hetman uitstrekte.
+
+Er lag als een bezwering in het gebaar en als een bevel in de
+plotseling verjeugdigde stem van den ouden zanger.
+
+De jonge vrouw keerde zich plotseling om.
+
+"Zie," zei Tsjetsjewiek tegen haar, "zie! Er is voor de
+rechtvaardigheid van God slechts een seconde noodig geweest om dengene
+ter aarde te werpen, die zoo aanstonds onze Ukraine zoo uit de hoogte
+beschouwde."
+
+De jonge vrouw had met de oogen de aanwijzing gevolgd, die de
+uitgestrekte arm van Tsjetsjewiek haar gaf. Op haar beurt verwonderd
+over hetgeen zij zag, was Mefodijewna een stap teruggedeinsd.
+
+Maar, eensklaps terugkeerende, zei zij met een bewogen stem: "God
+heeft de Ukraine van haar bittersten vijand verlost."
+
+De edele heer lag, door den bliksem getroffen, op den grond.
+
+Tsjetsjewiek boog zich voorover; hij haalde zijn dolk uit de verstijfde
+hand van den adellijken heer. Het wapen, door den onvoorzichtige te
+midden van het onweder heen en weer gezwaaid, had den bliksem zonder
+twijfel tot geleider gediend.
+
+Den liefhebber van den dolk vervolgens op zijn forsche armen nemende,
+bracht Tsjetsjewiek, door Mefodijewna en Maroessia gevolgd, hem met
+haastige schreden naar de vertrekken van den grooten hetman.
+
+
+
+
+XVIII.
+
+HET GELUKKIGE JAAR.
+
+
+Gedurende meer dan een jaar kon de Ukraine gelooven, dat zij voor
+immer vrij zou worden. Als één man was het geheele land opgestaan. De
+overweldigers, over een zoo plotselingen, zoo algemeenen, zoo
+vrijwilligen opstand verwonderd, waren verdwenen. Iedereen had zijn
+land, zijn hut, zijn landhoeve of zijn huis hernomen, heroverd. Meer
+nog, iedereen had zijn oogst nog eens kunnen binnenhalen. Voet voor
+voet, van meer tot rivier, van steppe tot bosch, had de vijand moeten
+terugwijken. De hetman van Tsjigirine was, na de stad heldhaftig
+verdedigd en gered te hebben, na wonderen van dapperheid te hebben
+verricht, gesneuveld, maar gesneuveld als een held, tevreden gestorven,
+te midden der zegepraal. Een man, tot dusverre onbekend, Tsjetsjewiek,
+de leeuw, zooals men hem weldra algemeen genoemd had, streed aan zijn
+zijde te midden van het krijgsgewoel, waarin hij bezweken was. De
+onverschrokken leeuw had het lijk van zijn opperhoofd, met wonden
+bedekt, aan den vijand ontrukt en zich in zijn plaats aan het hoofd
+der beweging gesteld.
+
+Van den kant van Gadiatsj had de andere hetman, als opperhoofd erkend,
+zijn vroegere dapperheid teruggekregen. Men had dikwijls aan zijn
+rechterhand een beeldschoone amazone gezien, die wel is waar geen
+bevelen gaf, maar die zich altijd te midden van de hevigste gevechten
+vertoonde, en wier tegenwoordigheid de macht had om aller geestdrift
+op te wekken, aller moed aan te vuren. Zij werd overal gevolgd door
+een soort van kleinen onverschrokken page, die haar tot vaandeldrager
+diende, en die, op een vurig zwart paard gezeten, zijn vlag met een
+dappere hand liet wapperen te midden der kogels, zonder zich om het
+gevaar te bekommeren. De soldaten aanbaden dit kleine soldaatje, dat
+schoon was als een engel. Was het inderdaad een engel of slechts een
+kind of, zooals sommigen beweerden, een eenvoudig dorpsmeisje, dat door
+een goddelijke vlam, een bovenmenschelijken moed bezield werd, en dat
+niets kon doen terugdeinzen? De page was alles te gelijk. Alles was
+waar; want het was Maroessia. Het was een tweede Jeanne d'Arc in een
+land, waar de naam van Jeanne d'Arc zeker nooit was uitgesproken. Daar
+Tsjetsjewiek genoodzaakt was om overal te gelijk te zijn, had hij haar
+aan de zorg van Mefodijewna toevertrouwd. Zij waren onafscheidelijk:
+wie de eene zag, zag ook de andere. Overigens mengden alle vrouwen
+zich in den strijd; het was werkelijk een heilige oorlog. De Russen
+zelf konden hun bewondering over die krachtige poging tot verkrijging
+der vrijheid niet onthouden.
+
+O! dat was een schoone tijd! De kinderen van de kinderen uit dien
+tijd hebben er niets van vergeten. De laatste krachtsinspanning van
+de geheele Ukraine, dat is de roem, zelfs na de nederlaag. Gelukkig de
+kleine of groote volkeren, die het recht hebben, hun _Gloria victis!_
+[4] te zingen.
+
+De winter was dat jaar buitengewoon streng; de raven en de wolven,
+die het meest daartegen gehard waren, stierven in de bosschen ten
+gevolge van de koude. De boeren zitten, als vroeger rondom de kachel
+geschaard. In hun hutten onder de bescherming der opgehoopte sneeuw
+zijn ze volkomen veilig. De vijand is niet meer te vreezen: hij heeft
+zijn winterkwartieren in de steden betrokken. Men kan eindelijk
+van zijn roemrijke wonden genezen, zonder ze te verbergen, alsof
+ze een schande waren. Het is niet meer noodig in den kelder neer
+te dalen om zijn wapenen schoon te maken en te herstellen; men kan
+dit op zijn gemak doen en tevens van de vermoeienissen van den krijg
+uitrusten. Van dorp tot dorp kan men elkaar herkennen, elkaar bezoeken,
+zijn verliezen opsommen. De plannen en de toebereidselen voor de nieuwe
+worsteling houden de aandacht der opperhoofden geheel bezig. Waar is
+Tsjetsjewiek? Vraag liever, waar hij niet is. Maar waar hij zich het
+meest vertoont,--al ware het ook slechts voor een oogenblik,--dat
+is in een ontoegankelijke schuilplaats, door hem gekozen en aan de
+zorg van zijn twee voornaamste adjudanten toevertrouwd. Is het nog
+noodig, de namen van Mefodijewna en Maroessia te noemen? Aan hen
+schijnt de gedwongen werkeloosheid van den winter, die verloren tijd,
+zeer lang toe. Als er eeuwige minuten zijn, dan zijn het de nutteloos
+doorgebrachte minuten.
+
+
+                               *
+                            *     *
+
+
+Kerstmis.
+
+
+Maar waaraan denkt Maroessia sedert eenigen tijd? Vruchteloos doet
+zij haar best om vroolijk te zijn. Het schijnt, dat haar een droom
+overstelpt, die haar van haar vrienden scheidt; zij is daar niet meer,
+haar blikken dwalen in de verte af. Waar gaan zij heen? welke plaats
+zouden zij willen bereiken? en hoe het te verklaren, dat zij zelfs in
+het bijzijn van Tsjetsjewiek afgetrokken is? Het hart van een meisje
+is een donker bosch; er zijn goede oogen noodig om den weg daarin te
+vinden: welnu, haar groote vriend heeft zulke goede oogen.
+
+Dien morgen was het hoofd van Maroessia meer dan gewoonlijk
+voorovergebogen en dwaalden haar blauwe oogen meer doelloos rond,
+en toch scheen de zon. Als men uit het raam, waarvoor het peinzende
+kind onbeweeglijk zat, een blik sloeg op het land, dat geheel met
+sneeuw bedekt was, als men deze als een spiegel van gepolijst zilver
+in het heldere licht der zon zag schitteren, dan zou men zeggen, dat
+er geen andere dan heldere en vroolijke gedachten bij Maroessia hadden
+moeten opkomen. Maar neen, zij zweeg, en indien zij leed, dan wilde
+zij toch zeker haar verdriet niet mededeelen aan hen, die zij liefhad.
+
+Haar groote vriend wisselde een blik met Mefodijewna. Het oogenblik
+om te spreken was gekomen. Terwijl hij de hand op den schouder van
+Maroessia legde, wekte hij haar uit haar gedachten en vestigde haar
+aandacht op een slede, die ingespannen voor de deur stond.
+
+"Zie je hem niet?" zei hij. "Herken je je lieveling Ieskra niet? Hij
+staat van ongeduld te trappelen. Hij wou, dat hij maar op weg kon gaan.
+
+"Om u weer mee te nemen..." zei het kind diep bewogen.
+
+"Om mij mee te nemen, ja," antwoordde haar groote vriend. "Maar er
+zouden desnoods wel twee plaatsen in deze slede zijn, en als zeker
+iemand mij wilde vergezellen, zou ik niet alleen vertrekken."
+
+"Zeker iemand?" zei Maroessia, wier blik zich op Mefodijewna gevestigd
+had; "zeker iemand?" En wat er meer in dien blik lag opgesloten,
+scheen te zeggen: "Dan zal ik zonder vrienden achterblijven. Welnu,
+als het noodig is... laat mij dan alleen!" Maar deze zwijgende klacht
+had zich zelfs niet in een zucht geuit.
+
+"Er is van mij geen sprake," zei Mefodijewna glimlachende. "Neen. _Ik_
+moet integendeel hier blijven; en boven dien zou de tweede plaats te
+klein zijn voor een groot mensch zooals ik."
+
+"Om goed te slagen," hernam haar groote vriend, "zou ik een kleine
+metgezellin moeten hebben, die ik desnoods onder mijn mantel zou
+kunnen wegstoppen, maar wier hartje mij nochtans gedurende een lange
+en snelle reis zou warm houden. Ik zou een metgezellin moeten hebben,
+vast besloten om denzelfden weg als ik af te leggen, die niet bang
+was voor de winterkoude en aan wie het meer dan aan eenig ander kon
+behagen, den kant uit te gaan, dien ik uitga, er zich met eigen oogen
+en ooren van te gaan overtuigen, hoe het daarginds, daarginds in de
+hut met de kerseboomen gaat,--weet je, Maroessia, die zelfde hut,
+waarin wij kennis gemaakt hebben,--hoe het met een vader, met een
+moeder en met broertjes gaat, die misschien al vreezen, dat er in
+dit jaar bij gelegenheid van het Kerstfeest voor de eerste maal een
+plaats aan hun tafel ledig zal blijven staan."
+
+Maroessia heeft het begrepen; een kreet is ontsnapt, vervolgens een
+snik; zij huilt van geluk, maar door haar tranen heen schittert een
+glimlach, een glimlach, zoo vol dankbaarheid ten opzichte van haar
+beide vrienden, dat ook hun oogen vochtig worden.
+
+"O! Kerstmis, Kerstmis! in de hut van vader! Kerstmis bij moeder en
+mijn broertjes! O, u kunt ook alles raden, u hebt begrepen, dat ik
+daaraan onwillekeurig dacht, nu de dag van het groote feest al meer
+en meer nadert!"
+
+En tranen stroomden er opnieuw langs haar wangen.
+
+De toebereidselen waren spoedig gemaakt; het vertrek had eenige
+oogenblikken daarna plaats. Bij een vluchtigen blik zag men in de
+slede slechts een enkel man, in zijn witsjoera gewikkeld, die het
+sein tot vertrekken aan een sterk paard gaf, dat niets liever wilde
+dan den tocht te aanvaarden; maar onder den wijden mantel van den
+reiziger ontdekte Mefodijewna, die voor het raam stond, twee groote
+blauwe oogen, wier vriendelijke blikken op haar gevestigd waren.
+
+Vier dagen daarna was de slede teruggekomen. Maroessia, met een hart
+vol van de vreugde, die zij verschaft en genoten had, Maroessia,
+gezegend door haar vader en haar moeder, met liefkoozingen overladen
+door haar broertjes, verheerlijkt door alle buren, geëerd door al
+de vrienden van haar vader en door de onbekenden zelf, die wisten,
+dat zij, al was zij nog maar een klein meisje, tusschen den Leeuw en
+de schoone Mefodijewna, een grooten dienst aan de Ukraine bewezen
+had,--Maroessia had haar plaats bij haar groote vriendin weer
+ingenomen. Zij had op dezen tocht haar moed vernieuwd. Het spreekwoord
+heeft wel gelijk, als het zegt: Het vaderlijk huis is een volle beker
+voor het dorstige kind.
+
+
+                               *
+                            *     *
+
+
+En daarna...
+
+
+Waarom kunnen wij het hier niet bij laten? Waarom moeten wij de
+geschiedenis in haar bittere werkelijkheid volgen? Waarom zijn wij
+verplicht, alles te zeggen, tot aan het besluit voort te gaan en na
+het schitterende begin het treurige einde te verhalen?
+
+De leeuw Tsjetsjewiek had, na alles gereedgemaakt te hebben, kunnen
+gelooven, dat in het tweede jaar zijn pogingen met succes bekroond
+zouden worden. Iedereen geloofde dit, meer dan hij zelf. Men verzekerde
+zelfs, dat er bij de beraadslagingen van den vijand meer dan eens
+sprake van was geweest, aan dezen dappere onder al de dapperen, aan
+dezen edelmoedige onder al de edelmoedigen, een vrede, een eervolle
+schikking aan te bieden, aannemelijk zoowel voor de Ukraine als voor
+hem zelf. Men zou dien jeugdigen held tot vriend, tot bondgenoot hebben
+willen hebben; men zou daarginds gewild hebben, dat hij aan geheel
+Rusland toebehoorde. Iedereen vertelde over zijn heldendaden. Wat was
+hij schoon en verschrikkelijk te midden der veldslagen, maar wat was
+hij, zoodra de strijd geëindigd was, medelijdend en zacht!
+
+Het verhaal van zijn verdediging van Gadiatsj, tot drie malen op
+den vijand heroverd, was in aller mond; het leeft nu nog in aller
+herinnering; het zal niet verloren gaan. Er ontbreekt slechts een
+Homerus [5] om hem onsterfelijk te maken. Het leger, dat hij bevochten
+had, verheerlijkte hem; van beide kanten noemden de gekwetsten,
+de stervenden, hem hun vader. Iedereen riep hem ter hulp. De leeuw
+Tsjetsjewiek, Mefodijewna en de engel Maroessia,--dat zijn de
+gestalten, die voor altijd aan de Ukraine dierbaar zullen blijven.
+
+Maar waar zijn wij thans? Helaas! herinner u het duistere begin,
+de nachtelijke tochten, de geheime samenzweringen,--daar zijn wij nu
+weer aan toe! Ja, dat alles zal weder beginnen.
+
+De machtige vijand heeft intusschen zijn tijd wel besteed. Hij is
+in ontzaglijken getale teruggekomen. Zij weten maar al te goed, zij
+hebben geleerd, en gezien dat er met de Ukraniërs niet te spotten
+valt. Daarom zullen zij al hun troepen op de been brengen en door
+overmacht dat kleine dappere volk trachten te overwinnen.
+
+
+
+
+XIX.
+
+LAATSTE KRANSEN.
+
+
+Alles was ongelukkig en noodlottig gegaan!
+
+"Hebben wij nog ver te loopen?" vroeg Maroessia.
+
+"Je bent zeker erg vermoeid, liefste?" vroeg haar groote vriend
+aan haar.
+
+"Neen, ik ben niet vermoeid; ik wilde alleen maar weten, of wij nog
+een groot stuk af te leggen hebben."
+
+"Gelukkig niet. Zie je dat bosch aan onze rechterhand? Welnu, daarin
+zullen wij uitrusten. Maar zijn je krachten uitgeput, mijn kind?"
+
+"Neen, neen... Heusch niet."
+
+"Je zegt, dat je niet vermoeid bent," hernam haar groote vriend
+glimlachende. "Ben je daar wel zeker van? Ach, m'n kind, ik zie het
+aan je gezicht, je bent doodop; kom, ik zal je dragen."
+
+En voordat de kleine het kon beletten, zat zij op zijn arm.
+
+"Neen, neen, ik wil niet, dat u mij draagt!" riep het kleine meisje
+uit. "U bent meer vermoeid dan ik; ik wil het niet, ik wil het niet..."
+
+En bij zich zelf zeide zij: "Als een soldaat, die den oorlog zoolang
+meegemaakt heeft," (die soldaat was zij), "die overwinnaar en zelfs
+overwonnene geweest is, zich laat dragen, terwijl hij niet eens
+gekwetst is, dat is schandelijk!"
+
+Maar de forsche armen van haar grooten vriend wisten niet van loslaten,
+als zij eens iets omvat hielden. Eenige zoete woordjes overwonnen
+den tegenstand van den kleinen soldaat. Maroessia sloeg haar armen om
+den gebruinden hals van haar vriend en legde haar vermoeid hoofd op
+zijn krachtigen schouder neer. Na een geheel jaar, waarin zij alles
+had overtroffen, wat men van haar leeftijd kon verwachten, gevoelde
+de kleine heldin zich gelukkig, weer een kind te zijn.
+
+De dag liep ten einde. De stralen der zon waren niet zoo brandend
+meer. De weg, of liever het voetpad, kronkelde zich nu eens door
+velden, waarop gerst, rogge en tarwe stonden,--er waren dien kant uit
+nog eenige velden, die niet verwoest waren,--dan weer door kleine
+boschjes, vol bloemen, geuren en vogelnestjes. Vogels, vlinders en
+bijen vlogen en gonsden, alsof er niets in de wereld veranderd was;
+hun kleine Ukraine was niet overrompeld en wist niets van de algemeene
+ellende af. De stralen der zon drongen door de bladeren heen, zonder
+zich te herinneren, dat zij nog den vorigen dag, en niet zeer ver
+van daar, een bloedbad hadden beschenen.
+
+Zij gingen nu langs een korenveld. "Wat een hoop korenbloemen!" zei
+de groote vriend; "kijk eens, Maroessia, wij hebben er nooit zooveel
+en zulke mooie gezien."
+
+"Hoor eens, Maroessia," ging hij voort, "ik geloof, dat wij hier
+eens gaan zitten; je kleine vingertjes kunnen dan eens een krans van
+korenbloemen voor mij vlechten."
+
+Hij had het kleine meisje op het gras neergezet, en terwijl hij
+zijn langen arm uitstrekte, begon hij al de korenbloemen te plukken,
+die er binnen zijn bereik waren.
+
+"Pluk de stelen niet te kort af," zei Maroessia tegen hem, "dan zal
+het gemakkelijker gaan om er een krans van te vlechten."
+
+Maar haar groote vriend was in bloemenplukken niet erg bedreven. Om
+lange stelen te krijgen, rukte hij soms de heele plant uit den grond.
+
+"Dat moet u niet doen," zei Maroessia tegen hem, "dat is jammer voor
+hen, die hier na ons zullen voorbijkomen, en ook voor het volgende
+jaar. De uitgetrokken planten bloeien nooit meer uit. Zoo plukt men
+geen bloemen. Als u bij moeder waart, zoudt u beknord worden!"
+
+De groote vriend vond deze bestraffing verdiend, maar hij liet er
+zich niet door ontmoedigen. Hij trachtte het nu beter te doen.
+
+"Ik ben slecht met het plukken van bloemen bekend," zei hij. "Ik ben
+als die arme jongen, die, toen hij God in de kerk wilde aanbidden
+en den grond kussen, een grooten buil in zijn voorhoofd kreeg, omdat
+hij tegen de steenen aanstiet."
+
+"Zeg mij maar niets, om mij aan het lachen te maken!" riep Maroessia
+hem toe. "Houd maar op! Het is genoeg! Kom nu bij mij zitten. U hebt
+er zooveel geplukt, dat ik er geen raad mee weet. Ik ben er bijna
+onder bedolven, 't Is genoeg om honderd kransen te vlechten."
+
+En de kleine trachtte een weinig orde in den oogst van haar vriend
+te brengen.
+
+"Zeg het mij maar ronduit," zei haar groote vriend. "Wil je er nog
+meer hebben?"
+
+"Wel nee, het is genoeg, het is tienmaal meer dan ik noodig heb. Ga
+nu ook wat uitrusten."
+
+Haar groote vriend zette zich naast haar neer en volgde met veel
+belangstelling, nu eens het werk der kleine vingers, die een krans
+vlochten, dan weder de veranderingen op het gelaat van Maroessia. Was
+zij zooeven nog vroolijk, thans was zij plotseling ernstig geworden.
+
+"Waar denkt mijn kind aan?" zei hij tegen Maroessia.
+
+Zij aarzelde hierop te antwoorden; maar al spoedig verborg zij haar
+blond kopje aan de borst van haar vriend en zei tegen hem:
+
+"Ik dacht aan de korenbloemen bij ons huis en aan de kransen, die
+ik vroeger vlocht, en ook aan die, welke moeder voor mij maakte,
+toen ik ook nog klein was."
+
+"Dat was in den gelukkigen tijd," zei Tsjetsjewiek, "toen de kinderen
+zelf de verplichting niet hadden om kleine helden te zijn. Ach,
+beste meid, mijn komst in het huis van je vader en moeder is geen
+geluk voor je geweest, en evenmin voor hen."
+
+Het kind legde hem eensklaps de hand op den mond en begon te huilen.
+
+"Zwijg!" zei ze zacht. "Ontneem mij den moed niet, dien vader zelf
+mij heeft bevolen,--den moed, dien ik nog noodig heb, en dien ik moet
+hebben en zal hebben tot aan het einde. Vertel liever eens, waar is
+Mefodijewna, onze Mefodijewna, die zooveel van u hield? Waar is de
+vrije Ukraine?"
+
+Tsjetsjewiek viel haar in de rede.
+
+"Ja, waar is Mefodijewna?"
+
+Zijn hoofd viel somber op zijn beide handen. Geen van beiden dacht
+meer aan spreken.
+
+Het kind was opgestaan.
+
+Bij het hooren van haar stem deed de man dit ook; beiden namen elkander
+bij de hand en begaven zich weer op weg. Na even voortgeloopen te
+hebben, bemerkten zij een dorp. Een smal, met gras begroeid pad voerde
+er heen.
+
+"Zie je dit dorp, Maroessia?" zei de groote vriend tegen haar.
+
+"Ja, ik zie het," antwoordde zij.
+
+"Het is een groot dorp, niet waar?"
+
+"Ja, het schijnt mij groot toe."
+
+"Welnu, hoe grooter een dorp in onze ongelukkige Ukraine is, des te
+meer echtgenooten, moeders, zusters, verloofden en kinderen bevinden
+zich daarin; want langs dezen weg en langs andere zijn mannen, zonen,
+broeders, aanstaanden en vaders ten strijde getrokken, en niemand
+kan zeggen, hoe zij daaruit zullen terugkeeren. Die tijden zijn
+vreeselijk. Maroessia, begrijp je dat?"
+
+"Of ik het begrijp!" riep zij uit.
+
+Zij liepen nog een geruimen tijd zwijgend voort.
+
+Het bosch, dat zich in de verte als een donkere massa uitstrekte,
+begon, naarmate men het naderde, zijn mooie, groene kleur weer aan te
+nemen. Men zag aan den kant het donker groen der eiken en de lichtere
+bladeren der berken.
+
+"Wij zijn er in," zei haar groote vriend, terwijl hij de takken
+wegboog en in het kreupelhout doordrong. "Wij zullen zoo aanstonds
+aan een dichte plek komen, waar wij opnieuw halt zullen houden."
+
+Deze dichte plek was niet zoo gemakkelijk te vinden. Het bosch was
+zoo dicht, dat het bijna onmogelijk was, verder te komen. Zonder
+nog te spreken van de takken, die in het gezicht sloegen, van
+de doornstruiken, die de kleederen scheurden en van de vermolmde
+boomstammen, die den doortocht versperden, verbond de reusachtige
+hop al deze takken van boven, terwijl het wilde klimop en duizend
+kruipende planten ze beneden met elkaar vereenigden.
+
+De groote vriend van Maroessia wist echter wel, waar hij moest zijn;
+hij had een doel, want hij onderzocht elken struik zorgvuldig, terwijl
+hij naar alle geluiden luisterde en nu en dan bleef stilstaan om
+na te denken en om op den grond en in het gras het spoor te vinden,
+dat hij wenschte te ontdekken.
+
+Eindelijk kwamen zij op de dichte plek aan. Vlak daarbij bevond zich
+een open plaats, waar ruimte genoeg was, om halt te houden.
+
+"Rust wat uit, Maroessia. Zie je dit gras en dit mos? Onze rijke hetman
+zelf bezat zulk een schitterend tapijt niet. O, als deze weelde hem
+voldoende geweest was! Als hij er zich vroeger rekenschap van had
+gegeven, dat het goud de slechtste der afgoden is. Ga onder dezen
+eik zitten: dat is de groote hetman van het bosch. Hij telt misschien
+wel duizend jaren. Hij heeft alles gezien, zonder zich te verroeren."
+
+Dicht bij dezen forschen eik lag op den grond, door de jaren
+overwonnen, de tronk van een anderen eik, die in zijn tijd had moeten
+wedijveren met dien, welke overeind was blijven staan. Toen de Setsj
+er een blik op sloeg, zei hij bij zich zelf: "De bijl heeft nooit dien
+boom aangeraakt. Hij heeft nooit de gewelddadigheden der menschen
+te verduren gehad, zijn oude ledematen vertoonen geen enkele wond,
+de bliksem heeft hem zelfs ontzien, en toch ligt hij daar op den
+grond. Zoo neemt alles, wat een begin heeft, na verloop van dagen
+of eeuwen een einde. Nog eenige jaren, en deze reus zal tot stof
+terugkeeren; maar het stof is vruchtbaar, en weldra zal de eik in een
+grasscheutje veranderen. Zoowel in het groot als in het klein is het
+waar, dat de dingen zich zelf opwekken."
+
+Het kind luisterde verwonderd naar hem.
+
+"Hij is somber," zei zij bij zich zelf, "en daar heeft hij wel
+reden voor."
+
+Zonderling genoeg zag men op den naakten tronk van den ouden eik een
+krans van korenbloemen liggen, bijna gelijk aan dien, welken Maroessia
+gevlochten had. Hoe kwam dat? De korenbloemen zagen er nog frisch uit.
+
+De blikken van Maroessia wendden zich te gelijk met die van haar
+grooten vriend naar dit zonderling verschijnsel. Maar Maroessia gaf
+er haar verbazing niet over te kennen, terwijl haar stilzwijgen haar
+vriend niet verwonderde. Hij nam den krans in handen en legde dien
+op den schoot van Maroessia.
+
+"Die twee zijn juist een paar," zei hij. "Deze krans zegt ons, dat
+wij in dit bosch niet alleen zijn; onze vrienden zijn op marsch,
+en onze voorhoede is vooruitgegaan."
+
+Eensklaps weerklonk er uit het dichtste van het bosch een geschreeuw,
+maar het was niets anders dan het geschreeuw van een vogel, naar het
+althans aan Maroessia toescheen.
+
+"Het is zonder twijfel een jongmensch," zei haar groote vriend. "Zijn
+stem is nog niet tot volkomen ontwikkeling gekomen. Een man in de
+kracht zijns levens zou zich beter hebben doen verstaan."
+
+
+
+------
+FIGURE
+------
+Man met snor draagt meisje.
+
+
+En nu deed haar groote vriend met behulp van zijn vingers, die hij naar
+zijn lippen had gebracht, zoo'n scherp vogelgeschreeuw hooren, dat de
+krachtigste zanger van het bosch er zich in zou vergist hebben. Dit
+geschreeuw, dat zonder twijfel verscheidene mijlen ver in den omtrek
+werd gehoord, werd weldra beantwoord. Van drie verschillende kanten
+antwoordde hem een dergelijk geschreeuw.
+
+"Je moet je niet ongerust maken," zei Tsjetsjewiek tegen
+Maroessia. "Begrijp je, waarom het te doen is? Ik ben genoodzaakt,
+je eenige oogenblikken alleen te laten. Blijf daar, verander niet
+van plaats, ik zal je spoedig komen halen. Verlaat je post niet."
+
+"Ik zal hier blijven," antwoordde Maroessia.
+
+En zij dacht: "Het zijn zeker vrienden, aan wie hij bevelen of
+aanwijzingen heeft gegeven voor het overige gedeelte van onze gevluchte
+manschappen, die evenals wij vervolgd worden. Het is om ze te redden,
+om ze te leiden of om ze nogmaals te verzamelen."
+
+Haar groote vriend had de takken weggebogen, hij wilde zich een weg
+door het kreupelbosch banen, maar er kwam een gedachte bij hem op; hij
+wilde nog eenmaal een blik slaan op zijn dappere kleine metgezellin.
+
+"Vooral geen sombere gedachten!" zei hij tegen haar. "Laat niets je
+terneerslaan, noch vandaag, noch ooit."
+
+"Neen, ik zal niet somber wezen," antwoordde Maroessia. "Ik zal
+standvastig zijn. Wees maar gerust, ik ben nu tot alles in staat,
+zelfs om te sterven."
+
+Zij wisselden een laatsten blik. Toen verdween haar groote vriend in
+het dichte bosch.
+
+
+
+
+XX.
+
+DE DOORBOORDE ZAKDOEK.
+
+
+Maroessia boog zich voorover, om het geluid van zijn voetstappen des
+te langer te hooren. Zoolang zij hem kon hooren, verbeeldde zij zich,
+dat hij nog bij haar was. Maar weldra hield het gekraak van takken en
+het geritsel van bladeren geheel op. Maroessia liet haar beide kransen
+vallen, haar lief kopje boog zich voorover en, zonder het te weten,
+begon zij na te denken, ja, na te denken.
+
+Zij had zooveel schitterende dingen gezien, zij had zooveel
+geheimzinnige en zooveel verschrikkelijke gebeurtenissen meegemaakt,
+en de laatste waren zoo treurig! De verdedigers van de Ukraine,
+eerst zoo beroemd, daar alles voor hen week, waren verslagen en daarna
+verstrooid. "Ik geloof wel," zei ze bij zich zelf, "dat mijn vriend een
+laatste poging wil wagen. Het is misschien wel een wanhopige poging,
+maar toch zal hij haar doen!" Zij had gedurende dien langdurigen tocht
+wel gevoeld, dat ieder van hun schreden een gevaar verborg. Welnu, wat
+zou dat? Konden haar groote vriend en zij, de waarachtige Ukrainiërs,
+de Ukraine wel overleven? Is het niet beter, te verdwijnen met hetgeen
+men liefheeft?
+
+Zij pijnigde zich het hoofd af, om er zich een verklaring van te geven,
+dat de menschen, in plaats van elkander lief te hebben, wat haar zoo
+gemakkelijk toescheen, hun best deden om elkander kwaad te doen. "Zocht
+vader dan twist met zijn buren? Is hij ooit op de gedachte gekomen,
+het land en het huis van een ander te nemen, hoewel hij er een paar
+heel mooi vond? Waarom wil men ons van onze Ukraine berooven? Zij is
+vruchtbaar, zij is het rijkste land van de aarde: is dat een reden
+om diegenen daaruit te verdrijven, aan wie zij toebehoort?"
+
+Het bosch werd somber, een onzichtbare hand trok langzamerhand een
+reusachtigen zwarten sluier over deze massa's groen. Dat deed haar
+denken aan het bosch uit haar sprookje van den bandiet en aan de vlucht
+van de arme vrouw, wier geschiedenis zij aan haar vriend had verteld,
+toen zij hem voor de eerste maal zag. "Zij was niet ongelukkiger
+dan ik," dacht zij, "maar ik heb toch nog liever mijn verdriet dan
+het hare."
+
+De laatste lichtstralen, die door de bladeren heendrongen, speelden op
+de takken. Zij verdwenen eindelijk geheel, en toen werd het eensklaps
+stikdonker. Maroessia stond verwonderd op.
+
+"Hij heeft tegen mij gezegd: 'Ik zal je _spoedig_ komen halen,--ik
+zal je slechts _eenige oogenblikken_ alleen laten,--verlaat je post
+niet.' Welnu, ik ben op mijn post, er is al een geruime tijd verloopen,
+en hij keert niet terug, en geen enkel geluid wijst er op dat hij
+gauw hier zal zijn."
+
+De natuur bleef zwijgen. Deze doodelijke stilte maakte, ondanks haar
+goeden wil, dat Maroessia bang werd.
+
+Maar eensklaps deden zich van alle kanten geweerschoten hooren, meer
+dan honderd, meer dan duizend misschien; men zou gezegd hebben, dat
+men op alle plaatsen in het bosch te gelijk aan het vechten was. Het
+duurde ongeveer tien minuten, die aan het kind een eeuw toeschenen.
+
+Maroessia zou wel door de boomen hebben willen heenkijken. Als door
+een electrischen schok getroffen, was zij op haar teenen gaan staan.
+
+"Hij is het, hij is het, die zich te midden van dit vuur bevindt,"
+zei ze bij zichzelf. "Hij was gewapend, hij zal een weg hebben willen
+banen voor de manschappen van ons leger. Zij zullen in dit bosch vol
+hinderlagen overrompeld zijn!"
+
+En terwijl zij haar brandend voorhoofd met haar handen bedekte,
+voegde zij er bij:
+
+"Ik wil niet meer denken. Waartoe dient dat ook? Men moet zijn lot
+met gelatenheid afwachten!"
+
+Zij ging weer aan den voet van den grooten eik zitten en bad voor
+alles, wat haar dierbaar was.
+
+Op het oogenblik, waarop zij zei: "Heer! geef, dat ik hem nog eens
+terugzie!" meende zij te droomen, meende zij de bladeren te hooren
+ristelen, de takken te hooren kraken. Maar neen, zij droomde niet:
+het geluid kwam van nabij, slechts eenige schreden van daar; haar
+wangen werden plotseling met een blos overtogen. Haar oogen vestigden
+zich op de plek, waar het gedruisch vandaan kwam. De takken weken
+van elkaar, en de gestalte van haar grooten vriend, verlicht door
+de zilveren maan, die juist was opgekomen, vertoonde zich aan haar
+tusschen het geboomte. Maar was het haar groote vriend wel, of was het
+slechts zijn schim? Zijn gezicht was zoo bleek, dat de vreugdekreet,
+dien zij wilde uiten, op haar lippen bestierf.
+
+"Maroessia," zei haar groote vriend tegen haar, "zie je dien rooden
+zakdoek?"
+
+"Ja, ik zie hem."
+
+"Welnu, ik zal je naar den kant van het bosch brengen. Ik zal je den
+weg wijzen. Je moet maar rechtuit loopen, aldoor rechtuit, totdat je
+aan een boekweitveld komt; je moet dit veld overloopen; het wordt
+door een voetpad gekruist. Dit voetpad zal je naar een kleine brug
+brengen: op die kleine brug moet je je beide kransen neerleggen. Aan
+den anderen kant van de brug zal je links, achter een molentje, een
+klein bosch zien. Er zal uit dit bosch een man te voorschijn komen. Als
+hij tegen je zegt: 'Dat God je ter hulpe zij!' moet je hem antwoorden:
+'God heeft mij geholpen!' En dan moet je hem dezen zakdoek geven. Je
+begrijpt mij wel, niet waar, Maroessia? Zal je niets vergeten?"
+
+Haar groote vriend sprak langzaam, veel langzamer dan hij gewoon
+was; men zou gezegd hebben, dat hij niet vlugger kon spreken. Hij
+werd gedurig bleeker; groote zweetdruppels parelden er op zijn
+voorhoofd. Hij ging tegen een boom aanleunen.
+
+"U bent gewond!" zei Maroessia tegen hem. "Ze hebben u geraakt!"
+
+"Het is maar een lichte schram, Maroessia. Morgen zal er niets meer
+van te zien zijn. Ga m'n kind... vlug!"
+
+Hij nam haar bij de hand.
+
+"Wat is uw hand koud!" riep het kind uit.
+
+"Denk maar niet aan mijn hand. Haast je wat! Eerst naar de brug,
+dan de twee kransen daarop neerleggen en eindelijk den zakdoek geven
+aan den man, die uit het boschje zal komen, als hij tegen je zegt:
+'Dat God je ter hulpe zij!' Moed gehouden, Maroessia! Het is voor
+het geluk van het overblijfsel der moedige verdedigers van de Ukraine!"
+
+De groote vriend trachtte voor Maroessia een doortocht door het
+kreupelhout te banen, maar zijn krachten schoten daartoe te kort. Deze
+zwakheid van hem, dien zij als de verpersoonlijking van alle kracht
+beschouwde, maakte het meisje angstig. Voor de eerste maal beefde
+zij voor den vriend, dien zij als onkwetsbaar had beschouwd. Maar zij
+richtte geen vragen tot hem. Zij begreep, dat hij alles had gezegd,
+wat hij wilde zeggen.
+
+Eensklaps bogen twee gespierde armen de takken van elkander. Verwonderd
+wierp het meisje zich voor haar grooten vriend neer, dien zij
+bedreigd dacht.
+
+"Vrees niets, Maroessia," zei Tsjetsjewiek tegen haar, "het is een
+vriend, een beproefde en getrouwe vriend."
+
+Maroessia bemerkte te midden der takken een boer van een rijzige
+gestalte, die haar eerbiedig, maar vriendelijk groette. Het was
+merkbaar, dat het niet voor de eerste maal was, dat hij Maroessia zag.
+
+"Het is mijn kameraad Peter," zei Tsjetsjewiek. "Kijk hem maar eens
+aan! Ook hij is een eik!"
+
+"Hij is bijna nog langer dan gij," zei ze uiterst verwonderd.
+
+Peter verspreidde en brak de takken, die aan Maroessia den doortocht
+belemmerden. Hij liep achteruit en zijn ongeruste blik wendde zich
+niet van Tsjetsjewiek af.
+
+Maroessia zag wel, dat hij dacht, dat haar groote vriend hulp noodig
+had. Maar Tsjetsjewiek, die zich van boom tot boom ondersteunde,
+zei tegen hem:
+
+"Ga toch heen, Peter! Aan mij moet je niet denken, maar aan de
+anderen. Je moet tot elken prijs voorkomen, dat zij in deze verwenschte
+hinderlaag vallen."
+
+Bij deze woorden keerde Peter zich plotseling om; de takken bogen of
+braken onder het gewicht van zijn lichaam en van zijn voeten, alsof
+er een stier voorbijging. Maroessia verwachtte niet, dat zij zoo
+spoedig uit het bosch zou komen. Het was haar grooten vriend gelukt,
+haar te volgen. Hij wilde haar zijn aanwijzingen nog eens herhalen.
+
+"Je ziet den weg,--het boekweitveld en het voetpad zijn rechts,--aan
+het einde van het voetpad is de kleine brug,--de beide kransen moeten
+op die kleine brug neergelegd worden. Links aan den anderen kant
+is de molen en het kleine bosch, de man en de zakdoek. Daar moet je
+heen. Haast je, liefste, haast je! Hier is de zakdoek!..."
+
+
+
+------
+FIGURE
+
+Ieder hecht er zijn bloemkrans aan. Blz. 194.
+------
+
+
+
+Deze zakdoek geleek zoozeer op dien, welken zij eenmaal aan de
+schoonzuster van den hetman had aangeboden, dat zij zich afvroeg,
+of het niet dezelfde was, en of hij wederom niet voor haar bestemd
+zou wezen.
+
+Maroessia nam den zakdoek en zei tegen haar vriend, terwijl zij haar
+voorhoofd aan hem toestak:
+
+"Alles zal geschieden, zooals u gezegd hebt."
+
+Tsjetsjewiek had zich niet zonder inspanning voorover gebogen, om
+haar een kus te geven. Maar toen hij zich weder oprichtte, zag zij
+wel, dat hij waggelde. Als Peter zich niet had gehaast om hem vast
+te houden, zou hij gevallen zijn... Maroessia bemerkte toen, dat er
+bloed op haar mouw zat.
+
+"Dat is uw bloed!" zei zij tegen hem. "Waar bent u gekwetst? Aan uw
+arm? Laat mij de wond verbinden. Zooals u weet, heeft Mefodijewna
+een goede ziekenverpleegster van mij gemaakt."
+
+"Wees verstandig, Maroessia," zei haar groote vriend. "Ik heb tot nu
+toe aan alle gevechten deelgenomen, zonder bijna geraakt te zijn. Dat
+was niet billijk. Ik had mijn deel niet. Deze wond is niets. Een
+geweerschot in den arm beteekent niet veel. Wij hebben ons ook
+niet op weg begeven om aardbeien te eten. Peter zal dat wel in orde
+brengen. Ga nu toch heen, beste meid, en haast je wat! Wij praten te
+veel. Als het je gelukt, dezen zakdoek te overhandigen aan dengene,
+die hem verwacht, zal je een goed werk doen. Maar daar bedenk ik nog
+wat: wikkel dien zakdoek om je hoofd, dan zal men hem spoediger en
+reeds in de verte zien, en op je blond haar zal hij goed staan."
+
+"Maar moet u dan hier blijven? Men moet alles in dit bosch
+wantrouwen... Zal ik er u terugvinden?"
+
+Terwijl zij deze vraag deed, wikkelde zij met een bevende hand den
+rooden zakdoek om haar hoofd.
+
+"Ik zal hier blijven," gaf haar vriend haar ten antwoord, "en als ik
+er niet kan blijven, zal ik wel weer bij je weten te komen. Zou iets
+ons kunnen scheiden?"
+
+Ditmaal was het een geweerschot, dat voor het kind antwoordde, en
+vervolgens een tweede. Van tien kanten te gelijk deed het geweervuur
+zich hooren, niet dichtbij, maar veraf.
+
+"Zij zijn weer in het bosch gekomen om een aanval te doen," zei
+Peter. "Over vijf minuten kunnen zij hier zijn."
+
+De leeuw had zich weder opgericht. Peter had hem een van zijn pistolen
+in de hand gegeven, waarvan hij zich nog kon bedienen.
+
+"Komaan!" zei Tsjetsjewiek tegen Maroessia. "Ga! loop! vlieg, als je
+kunt! en vergeet al het overige. Het is voor de Ukraine en voor je
+groote vriendin. De zakdoek zal haar van je spreken..."
+
+Maroessia vloog weg als een pijl uit een boog. Maar toen zij aan het
+voetpad gekomen was, dat door het boekweitveld heenliep, kon de kleine
+gazel geen weerstand bieden aan de verzoeking om zich om te keeren,
+ten einde een poging te doen om hem, dien zij met zooveel verdriet
+verlaten had, nog eenmaal te zien. Er was niemand meer op de grens
+van het bosch. Het geweervuur had niet aangehouden. In het bosch was
+het weer doodstil geworden.
+
+Maroessia ging weer verder. Van vermoeidheid was geen sprake meer;
+haar vriend had het verlangd; zij had vleugels aan de voeten. Het
+boekweitveld is overgeloopen, daar is de kleine brug, zij legt
+er haar beide kransen op neer. Een dof geluid was tot haar ooren
+doorgedrongen. Zij luistert, het geluid komt naderbij en wordt
+duidelijk hoorbaar. Het moet het getrappel zijn van een paard, dat in
+galop voortrijdt. Is de ruiter een vriend of een vijand? Het is geen
+kozak. In de verte zou men zeggen, dat het een Tartaar was. Toen zij
+met den ouden zanger reisde, ontweken zij die Tartaren altijd. Zij
+keert terug en loopt de brug nog eens over. Gelukkig liggen de
+kransen er nog op. Maroessia is tevreden. Zij zal zich in het riet
+verschuilen. De ruiter komt met lossen teugel aanrijden. Zou hij
+haar opgemerkt hebben? Zij hoopt van niet. Maar nauwelijks had
+Maroessia eenige schreden door dit riet gedaan, dat aan den kant
+van den stroom groeide, of er viel een schot. De roode zakdoek,
+evenals het lieve kopje, dat hij omgaf, waren te midden van het riet
+neergevallen. Men zou gezegd hebben, dat het een patrijs was, die in
+zijn vlucht gestuit wordt.
+
+De Tartaarsche ruiter is de brug overgereden. Hij wil er zich van
+verzekeren, dat zijn schot raak is geweest; op zijn paard gezeten,
+zoekt hij en bemerkt het bevallige lichaam, dat daar op den grond
+uitgestrekt ligt. Het is slechts een kind! Maar wat beteekent die
+roode zakdoek, dien zij om het hoofd heeft? Het is een vod, die zijn
+kogel doorboord heeft. Het is niet de moeite waard, dien op te rapen.
+
+De ruiter spoort zijn paard weder aan, vervolgt zijn weg en verdwijnt
+als iemand, die in zijn verwachting teleurgesteld is. Maroessia
+was voor hem slechts een schim, die zich op zijn weg even aan hem
+vertoond had.
+
+Alles is weder stil geworden. De zaak was ook zoo vlug in haar werk
+gegaan. Men zou zeggen, dat er niets bij die brug was voorgevallen.
+
+Intusschen komt er een boer, die een zwaren takkenbos op zijn schouders
+draagt, met langzame schreden uit het kleine bosch, dat Maroessia
+links van de brug moest vinden. Vervolgens loopt hij den molen voorbij,
+die door het heldere licht der maan verzilverd wordt. Hij heeft geen
+haast, hij kijkt rechts noch links. Hij heeft er geen vermoeden op,
+dat de weg, dien hij wil inslaan, kort geleden niet veilig was.
+
+Hij loopt de brug op. Hij ziet de beide kransen liggen, hij raapt ze op
+en haakt ze aan zijn takkenbos vast. Zeker heeft hij dochtertjes. Hij
+zal de kransen aan haar geven. Hij is de brug overgeloopen. Zijn
+last wordt hem te zwaar. Hij legt dien voor een oogenblik neer en
+leunt, om uit te rusten, met zijn armen op den boomstam, die aan deze
+eenvoudige brug tot leuning dient. Vandaar kijkt hij werktuigelijk
+in de rondte. Wat ziet hij daar in het riet liggen? Men zou zeggen,
+dat het een ruiker roode bloemen was. Hij moet dat meer van nabij
+bezien. Het is een meisje. Een van haar voeten hangt in het water. Hij
+nadert. Hij tilt het ontzielde lichaam op en trekt het een weinig op
+den kant. Hij kijkt met medelijden naar het schoon gelaat, dat door den
+dood verbleekt is, legt de hand op het kleine, moedige hart, dat niet
+meer klopt, slaat het teeken des kruises, spreekt deze woorden uit:
+"Dat God je ter hulpe zij!" waarop het kind niet meer kan antwoorden:
+"God heeft mij geholpen," staat op en verwijdert zich, terwijl hij zijn
+takkenbos vergeet en alleen zijn kransen behoudt, in aller ijl. Hij is
+de brug weder overgegaan. Waar gaat hij zoo haastig heen? Verder dan
+den molen, naar den kant van het bosch. Wat heeft hij een haast om
+er weer in te komen! Wat drukt hij aan zijn borst, wat verbergt hij
+onder zijn kleeren? Het is de roode zakdoek, die het blonde hoofd
+versierde, het hoofd van het meisje, dat haar vaderland zoo lief
+had. Hij neemt dien mede. De roode zakdoek en de kransen zijn ter
+bestemder plaatse aangekomen. Maroessia heeft haar taak volbracht. De
+anderen, de laatste getrouwen, en haar groote vriendin zijn gered!
+
+
+
+
+XXI.
+
+GLORIA VICTIS!
+
+
+Dat alles is al lang, heel lang geleden. Na verloop van honderd,
+misschien wel van tweehonderd jaren, blijft er slechts een legende van
+over. Nog heden ten dage kan men op een heuvel, door menschenhanden
+gemaakt, den hoogsten van alle van dezelfde soort, die men in dit
+land aantreft, een groot kruis van graniet zien staan. Op dit kruis
+is met de punt van een dolk een naam gegrift: _Maroessia_.
+
+De geheele heuvel heet de Koergane, dat is het graf van het meisje. Het
+is bedekt met een prachtig tapijt van groen, steeds bezaaid met
+prachtige en geurige bloemen, die slechts daar groeien, die men
+nooit elders heeft gezien en die men nimmer elders zien zal. Die
+bloemen zijn prachtig. Als men ze verplant, weigeren zij te groeien:
+zij sterven terstond. Men heeft getracht, ze op andere plaatsen te
+zaaien: zij komen er zelfs niet op. Men heeft ze een naam gegeven,
+den eenigen, die er voor past: men noemt ze Maroessia's.
+
+Men vertelt, dat een kozak, beroemd door zijn moed, zijn verstand,
+zijn schoonheid en zijn goedheid, en meer nog door zijn liefde voor
+zijn vaderland, dezen grooten heuvel alleen heeft opgeworpen.
+
+Hij had slechts één arm, daar hij den anderen verloren had in het
+laatste gevecht, dat er voor de onafhankelijkheid van de Ukraine
+geleverd werd; en met de eenige hand, die hem overbleef, de aarde hand
+voor hand aandragende, heeft hij dezen heuvel opgeworpen. Hij had
+er vele jaren aan besteed. Nog op jeugdigen leeftijd was hij er mee
+begonnen, zijn baard en zijn haar waren grijs geworden, toen hij het
+voltooide. Intusschen zeggen sommigen, dat een kleine jongen, Taras
+genaamd, hem zoolang, zoolang had gebeden en gesmeekt, totdat hij
+zijn hulp had aangenomen, en dat op den langen duur ook deze jongen
+bij dit werk oud geworden was. De legende zegt verder, dat, toen
+de Koergane hoog genoeg was, en toen het kruis er op was geplaatst,
+de kozak zich aan den voet daarvan neerzette en er tot aan zijn dood
+weende. Vóór dien dag had niemand een leeuw tranen zien storten. Het
+zijn de tranen, die er aan zijn oogen ontvloeiden, welke deze zoo mooie
+en geurige bloemen deden ontluiken, die vroeger nooit in eenig deel
+van de wereld hadden gebloeid. Zij, die de taal der bloemen weten te
+verstaan, verzekeren, dat men ze op avonden, als het volle maan is,
+kan hooren fluisteren: "Wij kunnen nergens anders bloeien dan op het
+graf van hen, die hun leven voor het vaderland hebben gegeven." De
+kinderen, jongens en meisjes, vergezeld van hun ouders, komen alle
+jaren uit alle deelen van het land, om een bedevaart te doen naar het
+graf van het kleine meisje. Ieder hecht er zijn bloemkrans aan. Zij
+brengen er portretten heen, medailles, ter eere van Maroessia geslagen.
+
+En er is er geen, die niet Maroessia had willen zijn...
+
+
+EINDE.
+
+
+
+
+
+
+
+INHOUD.
+
+
+I.        Een onbekend reiziger 1
+II.       De kleine Maroessia 12
+III.      Een roovergeschiedenis 30
+IV.       De vlucht 50
+V.        Een ontmoeting 56
+VI.       Bij den ouden Kniesj 68
+VII.      Op dezelfde plaats 77
+VIII.     Het ontwaken van Iwan 84
+IX.       De ware Kniesj 92
+X.        Men ziet elkaar terug 98
+XI.       Woorden en muziek 107
+XII.      Men nadert 117
+XIII.     De hetman zwicht 124
+XIV.      Ontmoetingen 131
+XV.       Op het water 135
+XVI.      Te Gadiatsj 143
+XVII.     Speel niet met dolken! 154
+XVIII.    Het gelukkige jaar 164
+XIX.      Laatste kransen 173
+XX.       De doorboorde zakdoek 182
+XXI.      Gloria victis! 192
+
+
+
+
+
+AANTEEKENINGEN
+
+
+[1] De Setsj is een eiland in den Dnjepr, waar de Zaporoger kozakken
+hun legerkamp hadden opgeslagen.
+
+[2] _Pane_, in Polen en in Klein-Rusland het woord voor Mijnheer.
+
+[3] _Barien_, een Rutheensch woord, dat zooveel beteekent als baas.
+
+[4] Eere zij den overwonnenen!
+
+[5] Homerus was de bekendste dichter der oudheid. Hij bezong de
+heldendaden van zijn landgenooten, de Grieken.
+
+*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK MAROESSIA ***
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions will
+be renamed.
+
+Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright
+law means that no one owns a United States copyright in these works,
+so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the
+United States without permission and without paying copyright
+royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part
+of this license, apply to copying and distributing Project
+Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm
+concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark,
+and may not be used if you charge for an eBook, except by following
+the terms of the trademark license, including paying royalties for use
+of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for
+copies of this eBook, complying with the trademark license is very
+easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation
+of derivative works, reports, performances and research. Project
+Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away--you may
+do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected
+by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark
+license, especially commercial redistribution.
+
+START: FULL LICENSE
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full
+Project Gutenberg-tm License available with this file or online at
+www.gutenberg.org/license.
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project
+Gutenberg-tm electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or
+destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your
+possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a
+Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound
+by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the
+person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph
+1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this
+agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm
+electronic works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the
+Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection
+of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual
+works in the collection are in the public domain in the United
+States. If an individual work is unprotected by copyright law in the
+United States and you are located in the United States, we do not
+claim a right to prevent you from copying, distributing, performing,
+displaying or creating derivative works based on the work as long as
+all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope
+that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting
+free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm
+works in compliance with the terms of this agreement for keeping the
+Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily
+comply with the terms of this agreement by keeping this work in the
+same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when
+you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are
+in a constant state of change. If you are outside the United States,
+check the laws of your country in addition to the terms of this
+agreement before downloading, copying, displaying, performing,
+distributing or creating derivative works based on this work or any
+other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no
+representations concerning the copyright status of any work in any
+country other than the United States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other
+immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear
+prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work
+on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the
+phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed,
+performed, viewed, copied or distributed:
+
+  This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
+  most other parts of the world at no cost and with almost no
+  restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it
+  under the terms of the Project Gutenberg License included with this
+  eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the
+  United States, you will have to check the laws of the country where
+  you are located before using this eBook.
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is
+derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not
+contain a notice indicating that it is posted with permission of the
+copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in
+the United States without paying any fees or charges. If you are
+redistributing or providing access to a work with the phrase "Project
+Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply
+either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or
+obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm
+trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any
+additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms
+will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works
+posted with the permission of the copyright holder found at the
+beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including
+any word processing or hypertext form. However, if you provide access
+to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format
+other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official
+version posted on the official Project Gutenberg-tm website
+(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense
+to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means
+of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain
+Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the
+full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works
+provided that:
+
+* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+  the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+  you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed
+  to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has
+  agreed to donate royalties under this paragraph to the Project
+  Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid
+  within 60 days following each date on which you prepare (or are
+  legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty
+  payments should be clearly marked as such and sent to the Project
+  Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in
+  Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg
+  Literary Archive Foundation."
+
+* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+  you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+  does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+  License. You must require such a user to return or destroy all
+  copies of the works possessed in a physical medium and discontinue
+  all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm
+  works.
+
+* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of
+  any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+  electronic work is discovered and reported to you within 90 days of
+  receipt of the work.
+
+* You comply with all other terms of this agreement for free
+  distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project
+Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than
+are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing
+from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of
+the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the Foundation as set
+forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+works not protected by U.S. copyright law in creating the Project
+Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm
+electronic works, and the medium on which they may be stored, may
+contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate
+or corrupt data, transcription errors, a copyright or other
+intellectual property infringement, a defective or damaged disk or
+other medium, a computer virus, or computer codes that damage or
+cannot be read by your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium
+with your written explanation. The person or entity that provided you
+with the defective work may elect to provide a replacement copy in
+lieu of a refund. If you received the work electronically, the person
+or entity providing it to you may choose to give you a second
+opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If
+the second copy is also defective, you may demand a refund in writing
+without further opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO
+OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT
+LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of
+damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement
+violates the law of the state applicable to this agreement, the
+agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or
+limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or
+unenforceability of any provision of this agreement shall not void the
+remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in
+accordance with this agreement, and any volunteers associated with the
+production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm
+electronic works, harmless from all liability, costs and expenses,
+including legal fees, that arise directly or indirectly from any of
+the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this
+or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or
+additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any
+Defect you cause.
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of
+computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It
+exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations
+from people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future
+generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see
+Sections 3 and 4 and the Foundation information page at
+www.gutenberg.org
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by
+U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's business office is located at 809 North 1500 West,
+Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up
+to date contact information can be found at the Foundation's website
+and official page at www.gutenberg.org/contact
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without
+widespread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine-readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To SEND
+DONATIONS or determine the status of compliance for any particular
+state visit www.gutenberg.org/donate
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations. To
+donate, please visit: www.gutenberg.org/donate
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project
+Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be
+freely shared with anyone. For forty years, he produced and
+distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of
+volunteer support.
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in
+the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not
+necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper
+edition.
+
+Most people start at our website which has the main PG search
+facility: www.gutenberg.org
+
+This website includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/18406-0.zip b/18406-0.zip
new file mode 100644
index 0000000..c075f0a
--- /dev/null
+++ b/18406-0.zip
diff --git a/18406-h.zip b/18406-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..9ba5ebe
--- /dev/null
+++ b/18406-h.zip
diff --git a/18406-h/18406-h.htm b/18406-h/18406-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..cc91302
--- /dev/null
+++ b/18406-h/18406-h.htm
@@ -0,0 +1,7108 @@
+<!DOCTYPE html
+PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2022-03-12T09:49:10Z using SAXON HE 9.9.1.8 . -->
+<html lang="nl">
+<head>
+<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8">
+<title>Maroessia: De Ukraineesche Jeanne d’Arc</title>
+<meta name="generator" content="tei2html.xsl, see https://github.com/jhellingman/tei2html">
+<meta name="author" content="Marko Vovtchok [pseud. van Mariya Oleksandrivna Vilinska, 1833–1907]">
+<link rel="coverpage" href="images/front.jpg">
+<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
+<meta name="DC.Creator" content="Marko Vovtchok [pseud. van Mariya Oleksandrivna Vilinska, 1833–1907]">
+<meta name="DC.Title" content="Maroessia: De Ukraineesche Jeanne d’Arc">
+<meta name="DC.Date" content="2006-05-16">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900">
+<meta name="DC.Format" content="text/html">
+<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg">
+<meta name="DC.Rights" content="Dit boek is vrij van auteursrechten in de Verenigde Staten. Als u elders woont, raadpleeg dan alstublieft de wetgeving in uw land voordat u dit boek downloadt.">
+<meta name="DC.Identifier" content="https://www.gutenberg.org/ebooks/18406">
+<style type="text/css"> /* <![CDATA[ */
+html {
+line-height: 1.3;
+}
+body {
+margin: 0;
+}
+main {
+display: block;
+}
+h1 {
+font-size: 2em;
+margin: 0.67em 0;
+}
+hr {
+height: 0;
+overflow: visible;
+}
+pre {
+font-family: monospace, monospace;
+font-size: 1em;
+}
+a {
+background-color: transparent;
+}
+abbr[title] {
+border-bottom: none;
+text-decoration: underline;
+text-decoration: underline dotted;
+}
+b, strong {
+font-weight: bolder;
+}
+code, kbd, samp {
+font-family: monospace, monospace;
+font-size: 1em;
+}
+small {
+font-size: 80%;
+}
+sub, sup {
+font-size: 67%;
+line-height: 0;
+position: relative;
+vertical-align: baseline;
+}
+sub {
+bottom: -0.25em;
+}
+sup {
+top: -0.5em;
+}
+img {
+border-style: none;
+}
+body {
+font-family: serif;
+font-size: 100%;
+text-align: left;
+margin-top: 2.4em;
+}
+div.front, div.body {
+margin-bottom: 7.2em;
+}
+div.back {
+margin-bottom: 2.4em;
+}
+.div0 {
+margin-top: 7.2em;
+margin-bottom: 7.2em;
+}
+.div1 {
+margin-top: 5.6em;
+margin-bottom: 5.6em;
+}
+.div2 {
+margin-top: 4.8em;
+margin-bottom: 4.8em;
+}
+.div3 {
+margin-top: 3.6em;
+margin-bottom: 3.6em;
+}
+.div4 {
+margin-top: 2.4em;
+margin-bottom: 2.4em;
+}
+.div5, .div6, .div7 {
+margin-top: 1.44em;
+margin-bottom: 1.44em;
+}
+.div0:last-child, .div1:last-child, .div2:last-child, .div3:last-child,
+.div4:last-child, .div5:last-child, .div6:last-child, .div7:last-child {
+margin-bottom: 0;
+}
+blockquote div.front, blockquote div.body, blockquote div.back {
+margin-top: 0;
+margin-bottom: 0;
+}
+.divBody .div1:first-child, .divBody .div2:first-child, .divBody .div3:first-child, .divBody .div4:first-child,
+.divBody .div5:first-child, .divBody .div6:first-child, .divBody .div7:first-child {
+margin-top: 0;
+}
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4, .h5, .h6 {
+clear: both;
+font-style: normal;
+text-transform: none;
+}
+h3, .h3 {
+font-size: 1.2em;
+}
+h3.label {
+font-size: 1em;
+margin-bottom: 0;
+}
+h4, .h4 {
+font-size: 1em;
+}
+.alignleft {
+text-align: left;
+}
+.alignright {
+text-align: right;
+}
+.alignblock {
+text-align: justify;
+}
+p.tb, hr.tb, .par.tb {
+margin: 1.6em auto;
+text-align: center;
+}
+p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument {
+font-size: 0.9em;
+text-indent: 0;
+}
+p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument {
+margin: 1.58em 10%;
+}
+td.tocDivNum {
+vertical-align: top;
+}
+td.tocPageNum {
+vertical-align: bottom;
+}
+.opener, .address {
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+}
+.addrline {
+margin-top: 0;
+margin-bottom: 0;
+}
+.dateline {
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+text-align: right;
+}
+.salute {
+margin-top: 1.6em;
+margin-left: 3.58em;
+text-indent: -2em;
+}
+.signed {
+margin-top: 1.6em;
+margin-left: 3.58em;
+text-indent: -2em;
+}
+.epigraph {
+font-size: 0.9em;
+width: 60%;
+margin-left: auto;
+}
+.epigraph span.bibl {
+display: block;
+text-align: right;
+}
+.trailer {
+clear: both;
+margin-top: 3.6em;
+}
+span.abbr, abbr {
+white-space: nowrap;
+}
+span.parnum {
+font-weight: bold;
+}
+span.corr, span.gap {
+border-bottom: 1px dotted red;
+}
+span.num, span.trans, span.trans {
+border-bottom: 1px dotted gray;
+}
+span.measure {
+border-bottom: 1px dotted green;
+}
+.ex {
+letter-spacing: 0.2em;
+}
+.sc {
+font-variant: small-caps;
+}
+.asc {
+font-variant: small-caps;
+text-transform: lowercase;
+}
+.uc {
+text-transform: uppercase;
+}
+.tt {
+font-family: monospace;
+}
+.underline {
+text-decoration: underline;
+}
+.overline, .overtilde {
+text-decoration: overline;
+}
+.rm {
+font-style: normal;
+}
+.red {
+color: red;
+}
+hr {
+clear: both;
+border: none;
+border-bottom: 1px solid black;
+width: 45%;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+margin-top: 1em;
+text-align: center;
+}
+hr.dotted {
+border-bottom: 2px dotted black;
+}
+hr.dashed {
+border-bottom: 2px dashed black;
+}
+.aligncenter {
+text-align: center;
+}
+h1, h2, .h1, .h2 {
+font-size: 1.44em;
+line-height: 1.5;
+}
+h1.label, h2.label {
+font-size: 1.2em;
+margin-bottom: 0;
+}
+h5, h6 {
+font-size: 1em;
+font-style: italic;
+}
+p, .par {
+text-indent: 0;
+}
+p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line {
+text-transform: uppercase;
+}
+.hangq {
+text-indent: -0.32em;
+}
+.hangqq {
+text-indent: -0.42em;
+}
+.hangqqq {
+text-indent: -0.84em;
+}
+p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter {
+float: left;
+clear: left;
+margin: 0 0.05em 0 0;
+padding: 0;
+line-height: 0.8;
+font-size: 420%;
+vertical-align: super;
+}
+blockquote, p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote {
+font-size: 0.9em;
+margin: 1.58em 5%;
+}
+.pageNum a, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover, a.hidden:hover, a.hidden {
+text-decoration: none;
+}
+.advertisement, .advertisements {
+background-color: #FFFEE0;
+border: black 1px dotted;
+color: #000;
+margin: 2em 5%;
+padding: 1em;
+}
+.footnotes .body, .footnotes .div1 {
+padding: 0;
+}
+.fnarrow {
+color: #AAAAAA;
+font-weight: bold;
+text-decoration: none;
+}
+.fnarrow:hover, .fnreturn:hover {
+color: #660000;
+}
+.fnreturn {
+color: #AAAAAA;
+font-size: 80%;
+font-weight: bold;
+text-decoration: none;
+vertical-align: 0.25em;
+}
+a {
+text-decoration: none;
+}
+a:hover {
+text-decoration: underline;
+background-color: #e9f5ff;
+}
+a.noteRef, a.pseudoNoteRef {
+font-size: 67%;
+line-height: 0;
+position: relative;
+vertical-align: baseline;
+top: -0.5em;
+text-decoration: none;
+margin-left: 0.1em;
+}
+.displayfootnote {
+display: none;
+}
+div.footnotes {
+font-size: 80%;
+margin-top: 1em;
+padding: 0;
+}
+hr.fnsep {
+margin-left: 0;
+margin-right: 0;
+text-align: left;
+width: 25%;
+}
+p.footnote, .par.footnote {
+margin-bottom: 0.5em;
+margin-top: 0.5em;
+}
+p.footnote .fnlabel, .par.footnote .fnlabel {
+float: left;
+margin-left: -0.1em;
+margin-top: 0.9em;
+min-width: 1.0em;
+padding-right: 0.4em;
+}
+.apparatusnote {
+text-decoration: none;
+}
+.apparatusnote:target, .fndiv:target {
+background-color: #eaf3ff;
+}
+table.tocList {
+width: 100%;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+border-width: 0;
+border-collapse: collapse;
+}
+td.tocPageNum, td.tocDivNum {
+text-align: right;
+min-width: 10%;
+border-width: 0;
+white-space: nowrap;
+}
+td.tocDivNum {
+padding-left: 0;
+padding-right: 0.5em;
+}
+td.tocPageNum {
+padding-left: 0.5em;
+padding-right: 0;
+}
+td.tocDivTitle {
+width: auto;
+}
+p.tocPart, .par.tocPart {
+margin: 1.58em 0;
+font-variant: small-caps;
+}
+p.tocChapter, .par.tocChapter {
+margin: 1.58em 0;
+}
+p.tocSection, .par.tocSection {
+margin: 0.7em 5%;
+}
+table.tocList td {
+vertical-align: top;
+}
+table.tocList td.tocPageNum {
+vertical-align: bottom;
+}
+table.inner {
+display: inline-table;
+border-collapse: collapse;
+width: 100%;
+}
+td.itemNum {
+text-align: right;
+min-width: 5%;
+padding-right: 0.8em;
+}
+td.innerContainer {
+padding: 0;
+margin: 0;
+}
+.index {
+font-size: 80%;
+}
+.index p {
+text-indent: -1em;
+margin-left: 1em;
+}
+.indexToc {
+text-align: center;
+}
+.transcriberNote {
+background-color: #DDE;
+border: black 1px dotted;
+color: #000;
+font-family: sans-serif;
+font-size: 80%;
+margin: 2em 5%;
+padding: 1em;
+}
+.missingTarget {
+text-decoration: line-through;
+color: red;
+}
+.correctionTable {
+width: 75%;
+}
+.width20 {
+width: 20%;
+}
+.width40 {
+width: 40%;
+}
+p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint {
+color: #666666;
+font-size: 80%;
+}
+span.musictime {
+vertical-align: middle;
+display: inline-block;
+text-align: center;
+}
+span.musictime, span.musictime span.top, span.musictime span.bottom {
+padding: 1px 0.5px;
+font-size: xx-small;
+font-weight: bold;
+line-height: 0.7em;
+}
+span.musictime span.bottom {
+display: block;
+}
+ul {
+list-style-type: none;
+}
+.splitListTable {
+margin-left: 0;
+}
+.splitListTable td {
+vertical-align: top;
+}
+.numberedItem {
+text-indent: -3em;
+margin-left: 3em;
+}
+.numberedItem .itemNumber {
+float: left;
+position: relative;
+left: -3.5em;
+width: 3em;
+display: inline-block;
+text-align: right;
+}
+.itemGroupTable {
+border-collapse: collapse;
+margin-left: 0;
+}
+.itemGroupTable td {
+padding: 0;
+margin: 0;
+vertical-align: middle;
+}
+.itemGroupBrace {
+padding: 0 0.5em !important;
+}
+.titlePage {
+border: #DDDDDD 2px solid;
+margin: 3em 0 7em 0;
+padding: 5em 10% 6em 10%;
+text-align: center;
+}
+.titlePage .docTitle {
+line-height: 1.7;
+margin: 2em 0 2em 0;
+font-weight: bold;
+}
+.titlePage .docTitle .mainTitle {
+font-size: 1.8em;
+}
+.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle,
+.titlePage .docTitle .volumeTitle {
+font-size: 1.44em;
+}
+.titlePage .byline {
+margin: 2em 0 2em 0;
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.5;
+}
+.titlePage .byline .docAuthor {
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+.titlePage .figure {
+margin: 2em auto;
+}
+.titlePage .docImprint {
+margin: 4em 0 0 0;
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.5;
+}
+.titlePage .docImprint .docDate {
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+div.figure {
+text-align: center;
+}
+.figure {
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+}
+.floatLeft {
+float: left;
+margin: 10px 10px 10px 0;
+}
+.floatRight {
+float: right;
+margin: 10px 0 10px 10px;
+}
+p.figureHead, .par.figureHead {
+font-size: 100%;
+text-align: center;
+}
+.figAnnotation {
+font-size: 80%;
+position: relative;
+margin: 0 auto;
+}
+.figTopLeft, .figBottomLeft {
+float: left;
+}
+.figTopRight, .figBottomRight {
+float: right;
+}
+.figure p, .figure .par {
+font-size: 80%;
+margin-top: 0;
+text-align: center;
+}
+img {
+border-width: 0;
+}
+td.galleryFigure {
+text-align: center;
+vertical-align: middle;
+}
+td.galleryCaption {
+text-align: center;
+vertical-align: top;
+}
+body {
+padding: 1.58em 16%;
+}
+.pageNum {
+display: inline;
+font-size: 8.4pt;
+font-style: normal;
+margin: 0;
+padding: 0;
+position: absolute;
+right: 1%;
+text-align: right;
+letter-spacing: normal;
+}
+.marginnote {
+font-size: 0.8em;
+height: 0;
+left: 1%;
+position: absolute;
+text-indent: 0;
+width: 14%;
+text-align: left;
+}
+.right-marginnote {
+font-size: 0.8em;
+height: 0;
+right: 3%;
+position: absolute;
+text-indent: 0;
+text-align: right;
+width: 11%
+}
+.cut-in-left-note {
+font-size: 0.8em;
+left: 1%;
+float: left;
+text-indent: 0;
+width: 14%;
+text-align: left;
+padding: 0.8em 0.8em 0.8em 0;
+}
+.cut-in-right-note {
+font-size: 0.8em;
+left: 1%;
+float: right;
+text-indent: 0;
+width: 14%;
+text-align: right;
+padding: 0.8em 0 0.8em 0.8em;
+}
+span.tocPageNum, span.flushright {
+position: absolute;
+right: 16%;
+top: auto;
+text-indent: 0;
+}
+.pglink::after {
+content: "\0000A0\01F4D8";
+font-size: 80%;
+font-style: normal;
+font-weight: normal;
+}
+.catlink::after {
+content: "\0000A0\01F4C7";
+font-size: 80%;
+font-style: normal;
+font-weight: normal;
+}
+.exlink::after, .wplink::after, .biblink::after, .qurlink::after, .seclink::after {
+content: "\0000A0\002197\00FE0F";
+color: blue;
+font-size: 80%;
+font-style: normal;
+font-weight: normal;
+}
+.pglink:hover {
+background-color: #DCFFDC;
+}
+.catlink:hover {
+background-color: #FFFFDC;
+}
+.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover, .qurlink:hover, .seclin:hover {
+background-color: #FFDCDC;
+}
+body {
+background: #FFFFFF;
+font-family: serif;
+}
+body, a.hidden {
+color: black;
+}
+h1, h2, .h1, .h2 {
+text-align: center;
+font-variant: small-caps;
+font-weight: normal;
+}
+p.byline {
+text-align: center;
+font-style: italic;
+margin-bottom: 2em;
+}
+.div2 p.byline, .div3 p.byline, .div4 p.byline, .div5 p.byline, .div6 p.byline, .div7 p.byline {
+text-align: left;
+}
+.figureHead, .noteRef, .pseudoNoteRef, .marginnote, .right-marginnote, p.legend, .verseNum {
+color: #660000;
+}
+.rightnote, .pageNum, .lineNum, .pageNum a {
+color: #AAAAAA;
+}
+a.hidden:hover, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover {
+color: red;
+}
+h1, h2, h3, h4, h5, h6 {
+font-weight: normal;
+}
+table {
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+}
+.tablecaption {
+text-align: center;
+}
+.arab { font-family: Scheherazade, serif; }
+.aran { font-family: 'Awami Nastaliq', serif; }
+.grek { font-family: 'Charis SIL', serif; }
+.hebr { font-family: Shlomo, 'Ezra SIL', serif; }
+.syrc { font-family: 'Serto Jerusalem', serif; }
+/* CSS rules generated from rendition elements in TEI file */
+div.advertisement img {
+mix-blend-mode: darken;
+}
+/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */
+.cover-imagewidth {
+width:540px;
+}
+.p000width {
+width:501px;
+}
+.p001width {
+width:548px;
+}
+.p003width {
+width:497px;
+}
+.p009width {
+width:502px;
+}
+.p011width {
+width:356px;
+}
+.p012width {
+width:546px;
+}
+.p017width {
+width:505px;
+}
+.p028width {
+width:381px;
+}
+.p030width {
+width:548px;
+}
+.p041width {
+width:498px;
+}
+.p048width {
+width:365px;
+}
+.p050width {
+width:555px;
+}
+.p054width {
+width:356px;
+}
+.p056width {
+width:551px;
+}
+.p057width {
+width:497px;
+}
+.p061width {
+width:364px;
+}
+.p065width {
+width:496px;
+}
+.p068width {
+width:551px;
+}
+.p073width {
+width:498px;
+}
+.p075width {
+width:362px;
+}
+.p077width {
+width:557px;
+}
+.p081width {
+width:501px;
+}
+.p083width {
+width:362px;
+}
+.p084width {
+width:551px;
+}
+.p089width {
+width:504px;
+}
+.p090width {
+width:364px;
+}
+.p092width {
+width:554px;
+}
+.p096width {
+width:357px;
+}
+.p097width {
+width:499px;
+}
+.p098width {
+width:552px;
+}
+.p103width {
+width:364px;
+}
+.p105width {
+width:495px;
+}
+.p107width {
+width:544px;
+}
+.p113width {
+width:497px;
+}
+.p114width {
+width:357px;
+}
+.p117width {
+width:548px;
+}
+.p121width {
+width:496px;
+}
+.p122width {
+width:364px;
+}
+.p124width {
+width:554px;
+}
+.p127width {
+width:366px;
+}
+.p129width {
+width:499px;
+}
+.p131width {
+width:553px;
+}
+.p135width {
+width:545px;
+}
+.p137width {
+width:504px;
+}
+.p143width {
+width:552px;
+}
+.p145width {
+width:500px;
+}
+.p151width {
+width:356px;
+}
+.p153width {
+width:503px;
+}
+.p154width {
+width:556px;
+}
+.p161width {
+width:505px;
+}
+.p162width {
+width:356px;
+}
+.p164width {
+width:554px;
+}
+.p169width {
+width:500px;
+}
+.p171width {
+width:355px;
+}
+.p173width {
+width:550px;
+}
+.p177width {
+width:503px;
+}
+.p180width {
+width:357px;
+}
+.p182width {
+width:554px;
+}
+.p187width {
+width:506px;
+}
+.p191width {
+width:545px;
+}
+.p192width {
+width:548px;
+}
+.p193width {
+width:366px;
+}
+.xd31e2629 {
+text-align:center;
+}
+.adwidth {
+width:521px;
+}
+.xd31e2884 {
+text-align:right;
+}
+.spinewidth {
+width:720px;
+}
+.backwidth {
+width:531px;
+}
+@media handheld {
+}
+/* ]]> */ </style>
+</head>
+<body>
+<div lang='en' xml:lang='en'>
+<p style='text-align:center; font-size:1.2em; font-weight:bold'>The Project Gutenberg eBook of <span lang='nl' xml:lang='nl'>Maroessia</span>, by Marko Vovtchok</p>
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
+most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
+whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms
+of the Project Gutenberg License included with this eBook or online
+at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you
+are not located in the United States, you will have to check the laws of the
+country where you are located before using this eBook.
+</div>
+</div>
+
+<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Title: <span lang='nl' xml:lang='nl'>Maroessia</span></p>
+<p style='display:block; margin-left:2em; text-indent:0; margin-top:0; margin-bottom:1em;'><span lang='nl' xml:lang='nl'>De Ukraineesche Jeanne D'Arc</span></p>
+<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Translators: Marko Vovtchok</p>
+<p style='display:block; margin-top:0; margin-bottom:0; margin-left:2em;'>P. J. Stahl</p>
+<p style='display:block; margin-top:0; margin-bottom:0; margin-left:2em;'>A. C. Slop</p>
+<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Illustrator: Th. Schuler</p>
+<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Release Date: March 12, 2022 [eBook #18406]</p>
+<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Language: Dutch</p>
+  <p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em; text-align:left'>Produced by: Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project Gutenberg</p>
+<div style='margin-top:2em; margin-bottom:4em'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='nl' xml:lang='nl'>MAROESSIA</span> ***</div>
+<div class="front">
+<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure cover-imagewidth"><img src="images/front.jpg" alt="Oorspronkelijke voorkant." width="540" height="720"></div><p>
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="div1 frontispiece"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p000width"><img src="images/p000.jpg" alt="“Vader noemt mij altijd zijn klein eekhorentje.” Blz. 51." width="501" height="720"><p class="figureHead">“Vader noemt mij altijd zijn klein eekhorentje.” Blz. 51.</p>
+</div><p>
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="titlePage">
+<div class="byline"> <span class="docAuthor">P. J. Stahl</span>
+</div>
+<div class="docTitle">
+<div class="mainTitle">Maroessia</div><br><div class="subTitle">De Ukraineesche Jeanne d’Arc</div>
+</div>
+<div class="byline"> Tweede druk
+<br>Geheel herzien door
+<br><span class="docAuthor">A. C. Slop</span>
+<br>Met 62 illustratiën naar teekeningen van
+<br><span class="docAuthor">Th. Schuler</span>
+</div>
+<div class="docImprint">D. Bolle—Rotterdam</div>
+</div>
+<p><span class="pageNum" id="pb1">[<a href="#pb1">1</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="body">
+<div id="ch1" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2641">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">I.</h2>
+<h2 class="main">Een onbekend reiziger.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p001width"><img src="images/p001.jpg" alt="Traditioneel houten huis." width="548" height="421"></div><p>
+</p>
+<p>Ik zal u eens iets vertellen, dat heel lang geleden in de Ukraine is voorgevallen,
+en wel in een vergeten, maar frisschen en bekoorlijken hoek van deze landstreek.
+</p>
+<p>Ik houd veel van die streken, waarover men weinig spreekt, die de vreemdeling niet
+bezoekt, die men aan zich zelf overlaat, die haar schuilplaatsen en haar geheimen,
+haar groote smarten en haar eenvoudige genoegens voor zich houden. De geschiedenis
+van die streken is meestal niet bekend. Men ontmoet er, wat men nergens anders vindt:
+zaken en menschen zijn er nieuw. Die landen hebben,—zonder het aan iemand te zeggen,—soms
+ook hun helden, waarachtige helden.
+</p>
+<p>Ik houd ook veel van helden,—vooral als zij er zich niet op beroemen, dat zij ’t zijn,—als
+zij eerlijk en oprecht zijn, als zij groote dingen doen, zonder luidkeels te roepen:
+“Kijk <span class="pageNum" id="pb2">[<a href="#pb2">2</a>]</span>eens aan! dat heb ik nu gedaan! Onthoudt mij mijn belooning daarvoor niet!” maar alleen
+omdat zij niet anders zouden kunnen dan heldhaftig te zijn.
+</p>
+<p>Welnu, in dat afgelegen hoekje van de Ukraine stond vroeger een huis, dat precies
+gebouwd was als andere buitenhuizen; en dit huis werd bewoond door een kozak, Danilo
+Tsjabane, en zijn gezin.
+</p>
+<p>Men verwarre de kozakken uit de Ukraine niet met die van den Don, met die mannen met
+hun zware baarden, hun woeste oogen, hun ruwe taal en hun onbeschofte manieren; zij
+lijken daar heelemaal niet op.
+</p>
+<p>De bewoners van de Ukraine laten hun baard pas groeien, als zij vijftig jaar zijn.
+Daaruit volgt, dat men in dit land alleen maar grijze baarden of geen baarden ziet.
+De jongeren hebben snorren, evenals de Polen. De bewoners van de Ukraine zijn groot,
+stevig en forsch gebouwd. Zij hebben voor ’t grootste deel regelmatige gezichtstrekken,
+keurig gepenseelde wenkbrauwen, groote oogen, en een kalme, edele, eenigszins strenge
+gelaatsuitdrukking, die wel eens somber schijnt.
+</p>
+<p>In den tijd, toen de Ukraine een republiek was, zag zij zich gedurende verscheidene
+jaren tusschen twee vuren geplaatst: Rusland en Polen. Men zou zelfs kunnen zeggen;
+“tusschen vier vuren,” als men de Turken en de Tartaren meetelde. Eindelijk had deze
+republiek, omdat zij het met de Polen niet eens kon worden, de “broederlijke” voorstellen
+van Rusland aangenomen.
+</p>
+<p>“Wij zijn te zwak om met onze naburen te blijven vechten. Wij hebben den oorlog tot
+dusverre met roem gevoerd; maar wij zullen tenslotte toch moeten verliezen. Rusland
+stelt ons een verbond voor. Laat ons dit aannemen.”
+</p>
+<p>Zoo dacht en sprak het oude opperhoofd Bogdan Kmielnitski, en het volk had zijn raad
+opgevolgd.
+</p>
+<p>In het eerst ging alles goed. Vrijheid, gelijkheid, broederschap: de Russen eerbiedigden
+dat alles; maar langzamerhand <span class="pageNum" id="pb3">[<a href="#pb3">3</a>]</span>kwam er verandering in den staat van zaken.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p003width"><img src="images/p003.jpg" alt="Danilo Tsjabane en zijn gezin. Blz. 2." width="497" height="720"><p class="figureHead">Danilo Tsjabane en zijn gezin. Blz. 2.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Na verloop van nog geen jaar had het volk genoeg redenen <span class="pageNum" id="pb4">[<a href="#pb4">4</a>]</span>om tegen zijn opperhoofd Bogdan te zeggen: “Wat hebben wij gedaan?”
+</p>
+<p>Toen de oude Bogdan dit hoorde, huilde hij, naar men zegt, voor het eerst van zijn
+leven.
+</p>
+<p>“Laat ons een poging doen om het gedane te herstellen,” zei hij; maar hij slaagde
+er niet in en stierf van verdriet.
+</p>
+<p>Na zijn dood had de Ukraine veel beproevingen te doorstaan. Zij werd in twee partijen
+verdeeld: de eene was nog altijd voor Rusland, de andere hield het met Polen.
+</p>
+<p>Maar er was ook een derde partij ontstaan. Deze was voor de volstrekte onafhankelijkheid
+van de Ukraine. Ongelukkig was die partij niet talrijk. Op het tijdstip dat de zaken
+zoo staan begint ons verhaal.
+</p>
+<p>De kozak Danilo Tsjabane dan, bewoonde met zijn gezin een huis op het platteland.
+</p>
+<p>Danilo had dit huisje geërfd: zijn vader, die het van zijn vader gekregen had, die
+het ook weer van den zijnen had gekregen, had het hem bij zijn overlijden nagelaten.
+Ik weet niet, hoevele geslachten van de Tsjabanes daarin wel gewoond hadden.
+</p>
+<p>Het huis was, daar het tusschen een onafzienbare steppe en een uitgestrekt bosch,
+tusschen een diepe rivier en een grasrijke weide, tusschen een hoogen berg en een
+frissche vallei stond, prachtig gelegen en mooi gebouwd.
+</p>
+<p>In het noorden strekte zich een eindelooze steppe uit. Men zou gezegd hebben, dat
+het een oceaan van groen was, met bloemen bezaaid. In het zuiden verhieven zich de
+bergen, nu eens met boomen begroeid en groen gekleurd, dan weer kaal en steenachtig.
+De vallei, waarin geen rijwegen en zelfs geen voetpaden te zien waren, strekte zich
+aan den oostkant uit. De rivier, waarvan het water eene blauwachtige tint had, besproeide
+de weide.
+</p>
+<p>En bij dat alles, hadden de bewoners van het huisje, om hun geluk volmaakt te voelen
+in hun nabijheid goede buren en trouwe vrienden.
+<span class="pageNum" id="pb5">[<a href="#pb5">5</a>]</span></p>
+<p>Op feestdagen ontving het gezin van Danilo Tsjabane verscheidene bezoekers. Nu eens
+was Semene Vorosjilo de eerste, die kwam, dan weer Andry Kroek, of ook hoorde men
+reeds in de verte de heldere en welluidende stem van Hanna, die zoo hartelijk kon
+lachen, of zag men het kleine schuitje van Wassiel Grime aanleggen. En na deze kwamen
+er nog vijf, soms wel tien anderen, mannen en vrouwen, jongens en meisjes, ook wel
+kinderen en zelfs grijsaards; want iedereen was er op gesteld, Danilo te bezoeken.
+</p>
+<p>Op het oogenblik waarop ons verhaal begint heerschte er, zooals we reeds gezegd hebben,
+overal in de Ukraine groote verwarring.
+</p>
+<p>Het land, aan den eenen kant door de Russen begeerd, aan den anderen door de Poolsche
+aristocratie, van beide kanten verpletterd, was in vollen opstand en betreurde zijn
+verloren onafhankelijkheid diep. De Ukraine was door de Russische troepen overstroomd.
+Het opperhoofd van de Moscovitische party werd met gunsten en geschenken van den Czaar
+overladen; het opperhoofd van de Poolsche partij had zich in een stad versterkt en
+noodigde alle vrienden der vrijheid uit, zich bij hem aan te sluiten.
+</p>
+<p>Het was moeilijk partij te kiezen …
+</p>
+<hr class="tb"><p>
+</p>
+<p>Er was een samenkomst ten huize van Danilo Tsjabane. De avond was somber, de gasten
+waren in gedachten verzonken. De aanvoerders zelf hadden moeite om een vroolijk gezicht
+te zetten. Men keek elkander meer aan, dan men met elkaar sprak. Het was duidelijk
+te zien, dat allen onder dezelfde zorgen gedrukt gingen.
+</p>
+<p>Van tijd tot tijd richtte men enkele vragen tot Andry Kroek: “Waren de muren van Tsjigirine
+stevig genoeg om een aanval te weerstaan? Was er op de verdedigers wel staat te maken?
+Als men de laatste proclamatie van het opperhoofd nog eens voorlas? Er waren er die
+er niets van wisten. Had hij ook gehoord, of er zich veel vrijwilligers aanmeldden?”
+<span class="pageNum" id="pb6">[<a href="#pb6">6</a>]</span></p>
+<p>Andry Kroek, die blijkbaar zeer goed over al die dingen ingelicht was, antwoordde
+zonder eenige aarzeling. Hij beschreef de wallen, de grachten, de poorten en de schansen
+van Tsjigirine, als iemand, die er geweest is en dat alles meer dan eens gezien heeft,
+en wel nog niet zoo lang geleden.
+</p>
+<p>Terwijl de mannen praatten, stonden de spinnewielen stil: de vrouwen luisterden in
+angstige spanning. En als de mannen zwegen en rookten, wisselden zij op fluisterenden
+toon een paar woorden.
+</p>
+<p>“Alweer een slag bij Welika,” zeide er een.
+</p>
+<p>“Hoeveel dooden?” vroeg Mogila.
+</p>
+<p>“Men heeft Terny in brand gestoken; de huizen zijn niet meer dan een puinhoop, en
+het dorp Krinitza staat nog in brand.”
+</p>
+<p>“Weet je ook,” zei een meisje, “weet je ook, of …”
+</p>
+<p>Maar verder kwam ze niet; tranen kwamen in haar oogen, en moedeloos liet zij het hoofd
+zinken.
+</p>
+<p>Een oude vrouw, met een bruinen doek om het hoofd, waaruit weelderige grijze lokken
+te voorschijn kwamen, met een koud en streng gezicht, waarin twee groote zwarte oogen
+als sterren fonkelden, zei:
+</p>
+<p>“Mijn zoons zijn allen dood. Ik sta alleen op de wereld. Zij zeiden allen: ‘Wij trekken
+ten strijde,’ en ik keek ze aan, zeggende: ‘Goed, kinderen!’ en zij voegden er bij:
+‘De Ukraine zal haar onafhankelijkheid herkrijgen!’ en ik antwoordde nogmaals: ‘Goed,
+kinderen!’ Alle drie zijn zij op het slagveld gebleven, en de Ukraine is nog niet
+vrij!”
+</p>
+<p>“Ach,” zei een jonge vrouw, “men laat zich doodschieten, en men heeft nog niets gewonnen.
+Als men nog maar bij zich zelf kon zeggen: ‘Ik sterf, maar ik laat aan de anderen
+de taak over, waarnaar ik heb gestreefd.’<span class="corr" id="xd31e187" title="Niet in bron">”</span>
+</p>
+<p>De oude vrouw viel haar in de rede.
+</p>
+<p>“Je hebt mij niet begrepen. Als er sprake van het vaderland is, dan onderhandelt men
+niet, dan zegt men niet bij zich zelf: ‘Zal ik slagen?’ maar: ‘Het is mijn plicht,’
+en men gaat ten oorlog. Als men gedood wordt, heeft men een <span class="pageNum" id="pb7">[<a href="#pb7">7</a>]</span>gelukkigen dood; goed te sterven is een beter lot dan slecht te leven. Mijn zoons
+hebben zoo gehandeld. Als zij nog eens ten strijde konden trekken, zouden zij het
+weer zoo doen.”
+</p>
+<p>“Je hebt gelijk,” zeiden verscheidene vrouwen.
+</p>
+<p>Anderen zeiden niets, maar begonnen zacht te huilen. De kinderen waren ook terneergeslagen.
+Zij speelden niet, zij praatten of lachten niet, maar zaten, heel stil, in de hoeken
+van de kamer, terwijl zij naar de groote menschen keken en naar hun gesprekken luisterden.
+</p>
+<p>Een klein, heel klein meisje, met blond haar, met groote, frissche fonkelende oogen
+en lippen, scheen de eenige, die geheel in haar eigen gedachten verdiept was. Zij
+nam eenige biezen in haar schort en vlocht daarvan een mooie mat.
+</p>
+<p>Het werd later op den avond, en in het vertrek werd het al somberder en stiller. Iedereen
+bewaarde het stilzwijgen: het meisje viel in slaap met haar onvoltooide mat tusschen
+haar vingers.
+</p>
+<p>De nacht brak aan, en de sterren fonkelden.
+</p>
+<p>Eensklaps werd er op het raam geklopt.
+</p>
+<p>Dit was zoo onverwacht, dat niemand zijn ooren wilde gelooven; maar men klopte nog
+eens, en nog eens, heel duidelijk, erg hard.
+</p>
+<p>De heer des huizes stond op en ging naar de deur om open te doen. Zijn gasten en zijn
+vrienden staken hun pijpen op en begonnen te rooken. Weer deed zich een luid geklop
+op de ruiten hooren. De rookers huiverden, de kinderen keken elkander aan. Danilo
+deed de deur half open.
+</p>
+<p>“Wie klopt daar?” vroeg hij.
+</p>
+<p>Eene stem, een krachtige en mannelijke stem antwoordde, dat een verdwaalde reiziger
+gastvrijheid vroeg.
+</p>
+<p>“Wees welkom!” zeide Danilo en hij deed de deur wijd open, terwijl hij den reiziger
+uitnoodigde om binnen te komen.
+</p>
+<p>Men zag enkele sterren, een koude avondwind drong in de warme kamer door; vervolgens
+vertoonde zich op den drempel een man, die een rijzige gestalte had; hij was genoodzaakt
+<span class="pageNum" id="pb8">[<a href="#pb8">8</a>]</span>z’n hoofd te buigen, om binnen te kunnen komen.
+</p>
+<p>Zijn gezicht was een van die edele, waarop de onverschilligste blikken zich met een
+plotseling gevoel van achting vestigen. Zijn groote gestalte was sierlijk en lenig.
+Zijn heele voorkomen verried kalmte en sterkte; maar het meest vielen zijn oogen op,
+zwarte oogen, die fel schitterden.
+</p>
+<p>Danilo en zijn vrienden waren door dat alles getroffen; maar de Ukrainiërs kunnen
+hun gewaarwordingen voor zich zelf houden, en zij lieten er dan ook niets van blijken.
+Zij ontvingen den reiziger, zooals iedere reiziger in een fatsoenlijk huis moet ontvangen
+worden, met hartelijkheid en voorkomendheid. Men verzocht hem, bij de tafel plaats
+te nemen, en haastte zich, hem iets aan te bieden.
+</p>
+<p>De reiziger bleek een eenvoudig en beschaafd man te zijn. Omdat hij een onbekende
+was en bijgevolg geen recht had om zich met de bijzondere belangen van zijn gastheer
+en diens vrienden te bemoeien, trachtte hij zich niet op den voorgrond te plaatsen.
+Hij vertelde niet, zooals anderen dit zouden gedaan hebben, zijn avonturen. Hij meende
+vreemdelingen geen deelgenoot te moeten maken van zijn plannen, als hij die tenminste
+had. Hij deed geen vragen en antwoordde slechts met weinig woorden. Als hij sprak,
+dan was het over onderwerpen, die op dit oogenblik allen bezighielden: over de rampen
+van het land, over de verbrande steden, over de verwoeste velden, die hij op zijn
+weg had gezien. Danilo en zijn vrienden volgden zijn voorbeeld. Zij vroegen zich waarschijnlijk
+wel af, waar hij vandaan kwam en waar hij naar toe ging, en ook in welk land hij geboren
+was; maar omdat hij dat niet zei, vroegen ze ’t hem niet. Men merkte wel, dat hij,
+ofschoon nog jong, veel wist. Hij kende de Turksche zeden, de Poolsche gewoonten,
+het Russische karakter, de Tartaarsche gebruiken en het scheen, dat de Setsj hem ook
+niet onbekend was.<a class="noteRef" id="xd31e215src" href="#xd31e215">1</a>
+<span class="pageNum" id="pb9">[<a href="#pb9">9</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p009width"><img src="images/p009.jpg" alt="“Wees welkom!” zeide Danilo. Blz. 7." width="502" height="720"><p class="figureHead">“Wees welkom!” zeide Danilo. Blz. 7.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Wat de Ukraine aangaat, het bleek wel, dat hij deze in allerlei richtingen doorkruist
+had, dat hij de groote steden <span class="pageNum" id="pb10">[<a href="#pb10">10</a>]</span>zoowel als de dorpen bezocht en er misschien wel gewoond had. Meer dan een had zich
+ook afgevraagd, hoe hij aan het litteeken kwam, dat hij op z’n linkerwang had, waar
+hij deze wond had gekregen, die zeker wel door een scherp wapen was toegebracht. Maar
+dat ging hem alleen aan. Ieder zijn geheimen. Intusschen werd de reiziger, zonder
+twijfel ingenomen met de gulle ontvangst, die hem ten deel viel, uit zich zelf mededeelzamer.
+Hij vertelde van de veldslagen, die er onlangs geleverd waren. Het was, alsof men
+er zelf bij tegenwoordig was. Iedereen luisterde met ingehouden adem naar hem. De
+mannen, gewoonlijk zoo kalm, raakten in vuur: de vrouwen snikten. De kinderen hingen
+aan zijn lippen, alsof hij een mooi sprookje vertelde.
+</p>
+<p>Hij had juist een verhaal beëindigd; de stilte woog zwaar, ieder was met z’n eigen
+gedachten bezig. Plotseling schrikten zij op. Twee schoten klonken in den nacht, gevolgd
+door meerdere.
+</p>
+<p>Men luisterde scherp. De schoten kwamen van den kant der steppe. Een langen tijd wachtte
+men of er misschien nog meer zouden volgen, maar alles was weer stil geworden.
+</p>
+<p>“Zoo, wordt er in deze vreedzame streken ook al kruit verschoten?” vroeg de reiziger
+toen.
+</p>
+<p>“Dat schieten moet van den kant van den straatweg naar Tsjigirine komen,” beweerde
+Andry Kroek.
+</p>
+<p>“Het is van verschillende kanten gekomen,” zei Danilo hoofdschuddend.
+</p>
+<p>Het was intusschen al laat geworden. De vrouwen stonden op om naar huis terug te keeren
+want het werd voor de kinderen tijd om naar bed te gaan.
+</p>
+<p>Men zei elkaar op den drempel nog eenmaal goedendag, men wisselde een glimlach, men
+knikte elkander vriendelijk toe. Alles ging als gewoonlijk, en toch gevoelde ieder,
+dat er storm in aantocht was.
+</p>
+<p>“Wel te rusten!” zeide men. “Goeden nacht!”
+</p>
+<p>Toen verspreidde het heele gezelschap zich langs de donkere <span class="pageNum" id="pb11">[<a href="#pb11">11</a>]</span>voetpaden en verdween in de duisternis. De beide trouwe vrienden Andry Kroek en Semene
+Vorosjilo bleven alleen met Danilo achter. De reiziger bleef ook.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p011width"><img src="images/p011.jpg" alt="Man met snor." width="356" height="504"></div><p>
+<span class="pageNum" id="pb12">[<a href="#pb12">12</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd31e215">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e215src">1</a></span> De Setsj is een eiland in den Dnjepr, waar de Zaporoger kozakken hun legerkamp hadden
+opgeslagen.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd31e215src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch2" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2650">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">II.</h2>
+<h2 class="main">De kleine Maroessia.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p012width"><img src="images/p012.jpg" alt="Vrouw met twee kinderen, die word bedreigt door een man met een pistool, die door een raam naarbinnen komt." width="546" height="424"></div><p>
+</p>
+<p>Toen allen vertrokken waren begaf de vrouw des huizes zich naar een kamer naast die,
+waarin de samenkomst gehouden was.
+</p>
+<p>“Is er ook een middel om van hier naar Tsjigirine te komen?” vroeg de reiziger. Zijn
+stem was eenigszins gedaald, terwijl hij die vraag deed, zooals het onwillekeurig
+gaat, wanneer men voelt, dat het gevaar misschien dichter bij is, dan men wil zeggen.
+</p>
+<p>“Dat zal moeilijk gaan,” antwoordde Danilo, terwijl hij ook zijn stem liet dalen.
+</p>
+<p>Zijn beide vrienden zeiden niets, maar zij bliezen een paar ontzaglijke rookwolken
+uit hun pijpen en fronsten hun zware wenkbrauwen.
+</p>
+<p>Dit drukte zonder woorden, maar toch heel juist uit, dat zij het volkomen met Danilo
+eens waren. De oogen van <span class="pageNum" id="pb13">[<a href="#pb13">13</a>]</span>den reiziger vestigden zich een oogenblik op het onbeweeglijke gezicht van Danilo,
+vervolgens op de niet minder onbeweeglijke gezichten van zijn vrienden. Een enkele
+blik van zijn doordringende oogen was voldoende om hun het bewijs te leveren, dat
+hij gewoon was, het gevaar te verachten, en dat hij de behendigheid had om desnoods
+de slagen af te weren, die men hem toebracht.
+</p>
+<p>“En toch moet ik er naar toe,” zeide hij na eenige oogenblikken, “en wel regelrecht
+en langs den korsten weg.”
+</p>
+<p>“Regelrecht naar Tsjigirine?” antwoordde Andry Kroek. “Op dit oogenblik bestaat daar
+geen kans op.”
+</p>
+<p>“Is het nog ver?” vroeg de reiziger.
+</p>
+<p>“De lengte van den weg doet er voor hem, die goede beenen heeft, weinig toe, als de
+weg maar goed is,” zeide Semene Vorosjilo, “maar al was deze ook nog zoo kort, wat
+doet dat er toe, als hij toch onbegaanbaar is?”
+</p>
+<p>Bij het uitspreken van deze woorden sloeg Semene Vorosjilo een blik op den reiziger.
+</p>
+<p>“Het staat niet altijd aan ons, reizigers,” antwoordde de onbekende, “den aangenaamsten
+weg te kiezen. Bij gebrek van een goeden, moeten wij ons met een slechteren tevreden
+stellen; maar als er eenmaal bepaald is, dat men ergens zal komen, is er geen terugkrabbelen
+mogelijk. Maar hij die zich een veiligen gids of een trouwen reisgenoot weet te verschaffen,
+is goed af! Ik wil het niet voor u verbergen; het is mij meer dan eens gebeurd dat
+ik, op het oogenblik, waarop ik er het minst aan dacht, maar er het meest behoefte
+aan had, een trouwen kameraad gevonden heb.”
+</p>
+<p>Bij deze woorden van den vreemdeling richtten Danilo en zijn beide vrienden het hoofd
+op.
+</p>
+<p>“Wat U zegt is waar,” antwoordde Danilo; “een dappere metgezel, op wien men staat
+kan maken, is goud waard.”
+</p>
+<p>“Het ontbreekt in de Ukraine niet aan vastberaden mannen,” zei Andry Kroek. “In dit
+opzicht kan ik zeggen, dat geen land ons vaderland overtreft.”
+<span class="pageNum" id="pb14">[<a href="#pb14">14</a>]</span></p>
+<p>“Goed geantwoord, Kroek!” zeide Danilo. “De Polen kunnen er zich op beroemen, dat
+zij onverschrokken heeren hebben, de Turken schitterende sultans, de Moscoviten slimme
+en knappe mannen; wat ons betreft, wij kunnen één ding verklaren, dat tegen al het
+andere opweegt, en wel dat wij broeders zijn.”
+</p>
+<p>“Op eenige uitzonderingen na heeft u gelijk,” antwoordde de reiziger.
+</p>
+<p>“Op de beste velden vindt men wel een enkel onkruidje,” liet Danilo hierop terstond
+volgen. “Is de tarwe daarom minder goed?”
+</p>
+<p>“Nee, zeker niet,” zeide Vorosjilo. “Maar … er is iets, dat niet mag worden voorbijgezien.”
+</p>
+<p>“En dat is?” vroeg de reiziger.
+</p>
+<p>“Dat men niet altijd de tarwe van het onkruid kan onderscheiden. Wie een zwarte kap
+draagt, is niet altijd een monnik.”
+</p>
+<p>“Een goede herder herkent zijn schapen, zelfs onder een wolfshuid!” antwoordde de
+vreemdeling.
+</p>
+<p>Er heerschte een diep stilzwijgen; men keek elkander nog eenmaal aan; woorden waren
+overbodig.
+</p>
+<p>“Broeders<span id="xd31e286"></span>!” zei plotseling de reiziger, “de inwoners van de Setsj bieden u achting en vriendschap
+aan. Ik ben hun afgezant. Ik ga naar Tsjigirine.”
+</p>
+<p>“Wij zijn tot uw orders; wij zijn uw vrienden,” zeiden de drie Ukrainiërs als uit
+één mond.
+</p>
+<p>“Wat hebben jullie mij te vertellen? Wat weten jullie? Wat valt er hier voor?” vroeg
+de afgezant van de Setsj.
+</p>
+<p>“Niets goeds,” antwoordde Danilo. “De een heeft een verbond van vriendschap met de
+Moscoviten gesloten; de ander is misschien op dit oogenblik met de Polen in onderhandeling,
+nadat hij de Turken vruchteloos uitgenoodigd heeft, hem te hulp te komen.”
+</p>
+<p>“Ja, het is maar al te waar!” zuchtten de vrienden van Danilo en hun manlijke gezichten
+drukten diepe smart uit.
+</p>
+<p>“Dat is voor mij een reden te meer om naar Tsjigirine te <span class="pageNum" id="pb15">[<a href="#pb15">15</a>]</span>gaan,” antwoordde de afgezant van de Setsj, “en liefst zonder tijd te verliezen.”
+</p>
+<p>“Alle wegen zijn afgesneden,” antwoordde Vorosjilo.
+</p>
+<p>“En de weg naar Gonna?”
+</p>
+<p>“Door de Moscoviten bezet en in staat van verdediging gebracht.”
+</p>
+<p>De afgezant begon na te denken, niet over de bezwaren, maar over het middel om zijn
+doel te bereiken.
+</p>
+<p>“Wij, kozakken van de Setsj,” zeide hij eindelijk, “wij zijn noch voor de Moscoviten,
+noch voor de Polen. Wij zijn voor de Ukrainiërs. Jullie begrijpen dus wel, dat ik
+naar Tsjigirine mòet. Van jullie beide opperhoofden heeft de een zich verkocht, naar
+men zegt … maar de ander?”
+</p>
+<p>“De ander, de hetman Petro Dorosjenko,” zeide Kroek, “is een eerlijk man.”
+</p>
+<p>“Dat weet ik,” zei de afgezant. “Maar omdat hij trotsch, hartstochtelijk en te overijld
+is, vrees ik, dat hij, terwijl hij de Ukraine wil redden, haar in het verderf stort.
+In zijn verbittering tegen de Russen vergeet hij, dat wij nog andere vijanden hebben.
+Hij is op het punt om een dwaasheid te begaan en van den regen in den drup te komen.
+Ik ben uitgestuurd om hem dit te beletten;—maar om daarin te slagen, moet ik hem zien
+en spreken. Als ik draalde …”
+</p>
+<p>Hier zweeg de afgezant en keek om zich heen. De vrouw des huizes was nog afwezig,
+twee kleine jongens sliepen rustig op een breede bank. Hij was op het punt om weer
+met spreken voort te gaan, toen hij eensklaps achter in het vertrek twee fonkelende
+oogen op zich gevestigd zag, die zijn woorden schenen te verslinden. Hij wilde opstaan
+en er naar toe gaan, toen hij tot zijn verwondering bemerkte, dat die twee fonkelende
+oogen toebehoorden aan een eenvoudig en bevallig kind, dat, in een donkeren hoek der
+kamer verscholen, hem als een betooverde vogel aankeek.
+</p>
+<p>Danilo had den blik van den afgezant gevolgd en ontdekte het meisje dat zijn aandacht
+getrokken had.
+<span class="pageNum" id="pb16">[<a href="#pb16">16</a>]</span></p>
+<p>“Het is mijn dochter,” zeide hij, “mijn dapper kind.” Hij riep haar “Maroessia, kom
+eens hier!”
+</p>
+<p>Maroessia kwam.
+</p>
+<p>Het was een echt Ukrainisch meisje met zware oogleden en met wangen, die door de zon
+gebruind waren, een echt type van haar ras. Zij droeg naar de wijze des lands een
+geborduurd hemd, een donkerblauwe jurk en een rooden gordel; hare prachtige blonde
+lokken hingen in zware vlechten neer, en, ofschoon gevlochten, golfden zij toch nog
+en schitterden als zijde.
+</p>
+<p>“Maroessia!” zei haar vader, “heb je ons gesprek afgeluisterd?”
+</p>
+<p>“Ik wilde het niet afluisteren,” antwoordde Maroessia. “Maar onwillekeurig drongen
+de woorden tot mijn ooren door, en toen begon ik scherper te luisteren.”
+</p>
+<p>“En wat heb je dan gehoord, mijn kind?”
+</p>
+<p>“Ik heb alles gehoord.”
+</p>
+<p>Hare stem klonk welluidend.
+</p>
+<p>“Vertel me dan eens, wat je gehoord hebt, m’n kind.”
+</p>
+<p>De fonkelende oogen van Maroessia wendden zich naar den afgezant van de Setsj, toen
+zij zei:
+</p>
+<p>“Ik heb begrepen, dat het noodig was, dat de groote vriend van dezen avond erg gauw
+in Tsjigirine kwam, en dat het voor het welzijn van de Ukraine noodig was, dat hij
+den hetman kon zien en spreken.”
+</p>
+<p>“Dan heb je alles gehoord en begrepen,” zeide Danilo. “Maar luister eens, Maroessia!
+Van wat je gehoord hebt, mag je tegen niemand een woord zeggen. Als iemand je er naar
+vraagt, dan weet je niets. Begrijp je, wat een geheim is?”
+</p>
+<p>“Dat is iets, dat je nooit verraden mag,” zei het kind.
+</p>
+<p>“Welnu,” zei de vader op een ernstigen toon, “je bent nu in het bezit van een geheim.”
+</p>
+<p>“Ja, vader!” zei Maroessia.
+</p>
+<p>Danilo sprak er niet meer over. Maroessia behoefde niets te beloven, maar er lag in
+die twee woorden: “Ja, vader!” <span class="pageNum" id="pb17">[<a href="#pb17">17</a>]</span>door het meisje gesproken, op dien toon al een belofte.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p017width"><img src="images/p017.jpg" alt="“Begrijp je, wat een geheim is?” Blz. 16." width="505" height="720"><p class="figureHead">“Begrijp je, wat een geheim is?” Blz. 16.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>“Waar is je moeder?” vroeg Danilo.
+<span class="pageNum" id="pb18">[<a href="#pb18">18</a>]</span></p>
+<p>“Zij maakt het avondeten klaar.”
+</p>
+<p>“Ga haar zeggen, dat je broertjes in slaap gevallen zijn.”
+</p>
+<p>Maroessia ging naar de deur, maar op het oogenblik, waarop zij deze zou opendoen,
+bleef zij plotseling staan luisteren naar een zonderling gedruisch, dat zich buiten
+deed hooren. Men zou gezegd hebben, dat het ruiters waren, die in de richting van
+het huis kwamen aanrijden. Plotseling nam dit gedruisch toe; kreten en vloeken vermengden
+zich al met het gehinnik der paarden. In een oogenblik was het een rumoer, alsof er
+een heele afdeeling kwam aanstormen.
+</p>
+<p>De deur van de kamer werd opengedaan. De vrouw des huizes vertoonde zich op den drempel;
+ze zag zoo wit als een doek.
+</p>
+<p>“Het zijn soldaten,” zeide zij, “een escadron, misschien wel een regiment. Zij zijn
+er al …
+</p>
+<p>“Wij moeten ons kalm houden,” zei Danilo vastberaden.
+</p>
+<p>De afgezant van de Setsj was opgestaan, maar zonder overhaasting; de anderen deden
+hetzelfde. Geen enkel woord werd er gesproken, ieder dacht na.
+</p>
+<p>De moeder van Maroessia onderzocht, of de deur wel goed gesloten was, en met den rug
+tegen den deurpost leunende, wachtte zij de bevelen van haar man af. Maroessia was
+naast haar moeder gaan staan. Haar lippen waren een beetje bleek, maar haar gezicht
+was kalm.
+</p>
+<p>“Vorosjilo en Kroek,” zeide Danilo, “jullie moeten slapen. Mijn vrouw en mijn dochter
+zijn met naaiwerk bezig; ik ben niet thuis. Ik ben op bezoek bij een vriend. Vorosjilo
+en Kroek waren hier gekomen, om ossen van mij te koopen, zij hebben misschien wat
+te veel gedronken, zij snorken, terwijl zij op mij wachten … Het is er maar om te
+doen, tijd te winnen.”
+</p>
+<p>Zich vervolgens tot den afgezant van de Setsj wendende, zei hij:
+</p>
+<p>“Alleen het voorgedeelte van het huis is bezet; het keukenraam komt in den tuin uit.
+Volg mij!”
+<span class="pageNum" id="pb19">[<a href="#pb19">19</a>]</span></p>
+<p>Dat alles was zoo vlug in zijn werk gegaan, als een verandering van tooneel, waarvoor
+de toebereidselen vooraf gemaakt zijn. De beide mannen lagen even gerust op de banken
+te slapen, als de beide knaapjes. De vrouw des huizes en haar dochter naaiden. Danilo
+en de afgezant waren verdwenen.
+</p>
+<p>“Stijgt af en klopt op de deur!” schreeuwde een ruwe stem van buiten.
+</p>
+<p>“Slaat die deur maar in!” riep een andere stem, gebiedender dan de eerste.
+</p>
+<p>De vrouw des huizes ging, zonder haar naaiwerk neer te leggen, naar het raam toe.
+</p>
+<p>“Wie is daar? Wat wilt u?” zei ze met een stem, waarin geen enkele trilling te hooren
+was.
+</p>
+<p>Maar in plaats van een antwoord, vlogen er een paar ruiten van het raam in stukken,
+en onmiddellijk daarop kwam er een ruw gezicht, rood van toorn, met een zwaren snorbaard,
+door de gebroken ruiten kijken en wierp naar alle hoeken van de kamer norsche en wantrouwende
+blikken.
+</p>
+<p>“Wat heb je mij zoo aan te kijken?” vroeg deze kerel norsch. “Waarom doe je de deur
+niet open? Of heb je liever, dat we ze in mekaar timmeren?”
+</p>
+<p>“De kinderen slapen,” zeide zij een pas terugdeinzende, “en de beide mannen slapen
+ook. Maak niet zooveel leven!”
+</p>
+<p>“Zal je opendoen, schepsel?” schreeuwde de man met het roode gezicht.
+</p>
+<p>De vrouw van Danilo, als verlamd door den schrik, verroerde zich niet.
+</p>
+<p>De deur schudde onder de zware slagen der aanvallers, maar bezweek nog niet.
+</p>
+<p>Het gelukte den man met het roode gezicht, de helft van zijn lichaam door de gebroken
+ruit te wringen. Hij richtte den loop van een pistool op de borst van de vrouw des
+huizes en schreeuwde:
+</p>
+<p>“Als je deur binnen een seconde niet wijd openstaat, dan schiet ik je als een kraai
+dood!”
+<span class="pageNum" id="pb20">[<a href="#pb20">20</a>]</span></p>
+<p>De vrouw van Danilo deed een stap naar de deur; men zou haar voor een steenen beeld
+gehouden hebben, dat trachtte te gehoorzamen aan een bevel, dat zij niet begreep.
+</p>
+<p>“Vervloekt wijf!” riep de officier woedend. Maar iemand, die buiten stond, trok hem
+uit de ruit terug. Nu vertoonde zich het gezicht van een anderen officier.
+</p>
+<p>“Vrouw!” zei deze, “je heele huis zal in brand gestoken worden, en geen van zijn bewoners
+zal er levend uitkomen, als deze deur niet onmiddellijk toegang aan deze manschappen
+verleent.”
+</p>
+<p>De vrouw des huizes, als verstijfd van schrik, snelde toen naar de deur; maar hetzij
+dat onhandigheid, hetzij schrik er de oorzaak van was, sleutels noch grendels schenen
+haar te willen gehoorzamen. “Ik doe al open,” riep zij, “ik doe al open, Mijnheeren!
+Ziet u het niet? Maar dit slot wil niet open; ik zal het morgen dadelijk laten maken.”
+</p>
+<p>Eindelijk ging de deur open.
+</p>
+<p>Dat alles had vrij lang geduurd. Soldaten en officieren snelden nu de woning binnen
+en begonnen haar heelemaal te onderzoeken. Men zou gezegd hebben, dat het wolven waren,
+die hun prooi opspoorden, welke plotseling verdwenen was.
+</p>
+<p>De kleinste der jongens, die wakker geworden was, begon luidkeels te huilen. De oudste
+keek alles aan, zonder zich te verroeren.
+</p>
+<p>“Schreeuwleelijk! wil je je mond wel eens houden?” zei een der officieren tegen het
+huilende kind.
+</p>
+<p>De officier met het roode gezicht zei niets tegen hem, maar gaf hem een schop, waardoor
+hij onder de bank rolde, waarop hij geslapen had.
+</p>
+<p>“Lafaard!” zeide het oudste kind. “Lafaard! Als ik groot ben …”
+</p>
+<p>De leelijke kerel met het roode gezicht had wel wat anders te doen dan naar hem te
+luisteren. Met een tweeden schop had hij Kroek overeind doen komen, die als slaapdronken
+scheen en zijn verwonderde oogen beurtelings opendeed en weer sloot.
+<span class="pageNum" id="pb21">[<a href="#pb21">21</a>]</span></p>
+<p>Het scheen, dat Vorosjilo, die op dezelfde wijze wakker gemaakt was, niet wist, wat
+hij van de zaak moest denken, zoo keek hij zijn aanvallers aan. Hij noemde den langen
+officier zijn kameraad Generasime en den ander zijn kameraad Stephane; hij glimlachte
+tegen den een en knikte den ander vriendelijk toe, waarna hij weder op zijne bank
+neerviel, zeggende:
+</p>
+<p>“Laten we gaan slapen: het is tijd.”
+</p>
+<p>De soldaten keken hem beurtelings aan.
+</p>
+<p>“Hij is het,” zeiden enkelen. “Hij is het niet,” beweerden anderen. “Wat een schurkenvolk!
+Er is er geen een onder, die geen verrader is.”
+</p>
+<p>“Stil!” riep de man met het roode gezicht.
+</p>
+<p>Hij had zich aan de tafel gezet, en terwijl hij een onbeschoften wenk aan de vrouw
+gaf, zei hij tot haar:
+</p>
+<p>“Kom eens wat dichterbij!”
+</p>
+<p>Zij voldeed aan dit bevel.
+</p>
+<p>“Wie ben je?” vroeg hij.
+</p>
+<p>“Ik ben de vrouw van Danilo Tsjabane.”
+</p>
+<p>“Waar is je man?”
+</p>
+<p>“Hij is een vriend gaan bezoeken.”
+</p>
+<p>“Wacht! Ik zal je eens leeren, wat een vriend is!” En hij nam een knoet, dien een
+van zijn soldaten droeg.
+</p>
+<p>“En die twee daar, die twee dronkaards, die twee honden, wie zijn dat?”
+</p>
+<p>En om de personen beter aan te duiden, raakte hij met zijn knoet de schouders van
+Kroek aan en vervolgens die van Vorosjilo.
+</p>
+<p>“Kan je je mond niet opendoen?” riep hij, terwijl hij met een dreigenden blik naar
+haar toe kwam.
+</p>
+<p>De vrouw deinsde terug, zooals zij zou gedaan hebben, als zij plotseling tegenover
+een wild dier gestaan had. Maar na een poging aangewend te hebben om haar schrik te
+overmeesteren: antwoordde zij:
+</p>
+<p>“Het zijn mijn buren, Mijnheer! Zij zijn hier gekomen om <span class="pageNum" id="pb22">[<a href="#pb22">22</a>]</span>ossen te koopen en waren in slaap gevallen, terwijl zij op mijn man wachtten.”
+</p>
+<p>“Ja, mijnheer! wij zijn hier gekomen om drie ossen van Danilo te koopen,” zeide Andry
+Kroek, die eindelijk wakker werd. “Ja, om die ossen, die wij hadden beloofd morgen
+te zullen leveren, en nu vinden wij Danilo niet thuis. Nou kan je begrijpen, wat een
+teleurstelling dat voor ons was.—‘Nou,’ zei ik tegen mijn kameraad (hierbij wees hij
+naar Vorosjilo, die ook ontwaakt was, maar zijn oogen nog niet scheen te kunnen openhouden),
+‘nou,’ zei ik tegen mijn kameraad, ‘de baas is er niet, dat is een gekke zaak.’—‘Ja,’
+antwoordde mijn kameraad, ‘dat is een gekke zaak; maar er is niets aan te doen.’—‘Wij
+treffen het slecht!’ zeide ik, ‘maar het is niet anders, hij is er niet.’—‘Ja,’ antwoordde
+mijn kameraad, ‘Danilo is er niet.’—‘Dat is een dag verloren.’—‘Ja, verloren,’ antwoordde
+hij, ‘maar wat is er aan te doen?’—‘Je kan niet alles vooruit weten.’—‘Nee,’ antwoordde
+mijn kameraad, ‘je kan niet alles vooruit weten.’—‘Maar hoe moet het nu met de markt
+van morgen?’<span class="corr" id="xd31e405" title="Niet in bron">”</span>
+</p>
+<p>“Zal je nu ook eens ophouden, kanalje?” riep de man met het roode gezicht. “Verraders!
+Ik ken die voorgewende onnoozelheid wel. Soldaten! bindt die schurken, en stevig ook.”
+</p>
+<p>Dit was gauw gebeurd: Andry Kroek en Semene Vorosjilo waren in een oogwenk gebonden
+en gekneveld.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik trad de heer des huizes binnen.
+</p>
+<p>“Wie ben je?” brulde de man met het roode gezicht, die blijkbaar het opperhoofd van
+den troep was. “Hoe heeft men je hier binnengelaten?”
+</p>
+<p>“Ik ben de eigenaar van deze hut, Mijnheer!” antwoordde Danilo, terwijl hij groette.
+“Ik kom zooeven thuis.”
+</p>
+<p>“Heidaar, mannen! Zet schildwachten voor de deur, en laat niemand er uit of in. Hoor
+je?” zei de officier tegen zijn manschappen. Vervolgens wendde hij zich tot Danilo
+met de woorden:
+</p>
+<p>“Als je je leven op prijs stelt, antwoord mij dan. Waar is <span class="pageNum" id="pb23">[<a href="#pb23">23</a>]</span>de bandiet, dien wij zoeken? Laat je antwoord duidelijk zijn, Judas! Als je maar wat
+om de zaak heenpraat, dan schiet ik je neer. Weet dus, wat je doet. Waar is de Zaporoger?”
+</p>
+<p>“De Zaporoger?” antwoordde Danilo verwonderd. “Het is voor de eerste maal, dat ik
+dien naam hoor. Ik ken geen Zaporoger.”
+</p>
+<p>“Maak dat aan anderen wijs!” schreeuwde de officier. “Wil je mij wijs maken, dat je
+de bandieten niet kent, die je opstoken? Die Zaporoger is in het land, hij is hier
+binnengegaan; waar is hij? Beken het dadelijk, of ik steek je nest in brand en laat
+er jou met je vrouw en je kinderen in braden.”
+</p>
+<p>“Mijnheer!” antwoordde Danilo, “ik verzeker u, dat ik nooit heb hooren spreken over
+dengene, dien u daar genoemd hebt.”
+</p>
+<p>“Wil je niet spreken? ook goed! Je zaak is duidelijk!” En zich tot Vorosjilo en Andry
+Kroek wendende, zei hij tot hen: “Schurken, jullie kennen dien Zaporoger, dien de
+duivel hale, zeker ook niet?”
+</p>
+<p>“Ik vraag u wel excuus, Mijnheer!” antwoordde Semene Vorosjilo, die meer dood dan
+levend scheen, “en ik …”
+</p>
+<p>“Stotter niet zoo, ezel!”
+</p>
+<p>“Ik heb hem gezien.”
+</p>
+<p>“Heb je hem gezien en heb je het niet dadelijk gezegd, verrader?”
+</p>
+<p>“Ik durfde het niet doen, Mijnheer! en verder …”
+</p>
+<p>“En verder, kerel?”
+</p>
+<p>“En verder was hij al weg.”
+</p>
+<p>“Waar had je hem gezien?”
+</p>
+<p>“Op de ossenmarkt te Frosny, Mijnheer!”
+</p>
+<p>“Wien had hij bij zich?”
+</p>
+<p>“Een grooten hond, Mijnheer! een grooten, zwarten, mooien hond, van echt ras, die
+tegen iedereen blafte en die …”
+</p>
+<p>“Domkop! je bent zelf een hond! Er is geen sprake van den hond, maar van den baas
+en van de schurken van jou <span class="pageNum" id="pb24">[<a href="#pb24">24</a>]</span>soort. Die Zaporoger was zeker niet alleen, een troep deugnieten volgde hem, is ’t
+niet?”
+</p>
+<p>“Een troep deugnieten, Mijnheer! Welke troep?”
+</p>
+<p>“Liep er niet een troep mannen en vrouwen achter hem?”
+</p>
+<p>“Ja, Mijnheer! een heele troep. Men duwde elkaar, men schreeuwde.”
+</p>
+<p>“De namen?…”
+</p>
+<p>“Welke namen, Mijnheer?”
+</p>
+<p>“De namen van hen, die achter hem liepen.”
+</p>
+<p>“Maar het was een troep, Mijnheer! niets dan een troep.”
+</p>
+<p>“Domme ezel!”
+</p>
+<p>“Zie je niet,” zei de andere officier, “dat deze kerel idioot is? Je verliest je tijd
+met hem.”
+</p>
+<p>“Ik verwonder mij over jou,” zeide een derde officier, die gedurende dit geheele tooneel
+was blijven zitten. “Waar is die overhaasting goed voor? Hebben wij den tijd niet
+om dien ezel in hechtenis te nemen? Is er bij niets meer haast dan bij het fusileeren
+van hem? Als hij ons ontsnapt is, dan zal het toch niet voor lang zijn. Vergeet je,
+dat wij sedert vanmorgen als gekken rondloopen zonder te eten en te drinken, en dat
+het niet gezond is, een leege maag te hebben? Het ziet er in dit huisje prettig uit;
+zou je er wat op tegen hebben, hier eens lekker te eten? Na een maaltijd zullen wij
+des te beter geschikt zijn om de jacht op de bandieten te hervatten. Hemelsche goedheid!
+je ziet zoo rood als een kalkoensche haan! Heb je de aanbevelingen van den dokter
+vergeten: ‘Geen aandoeningen, geen toorn, eene gematigde beweging, geregelde maaltijden!’
+En je arme vrouw, die mij zoo plechtig heeft laten beloven, dat ik over je zou waken
+en dat ik voor je zou zorgen als een broeder, zij zou er alles behalve mee ingenomen
+zijn, als zij had kunnen zien, aan welk eene onzinnige woede je je overgeeft …”
+</p>
+<p>“Zwijg!” hernam de man met het roode gezicht. “Zwijg,—en laat ons een avondmaal gebruiken.”
+</p>
+<p>En, zich tot Danilo wendende, vervolgde hij:
+<span class="pageNum" id="pb25">[<a href="#pb25">25</a>]</span></p>
+<p>“Heb je het gehoord? Al het eten, dat er in je provisiekast is, moet binnen twee minuten
+op deze tafel staan … binnen twee minuten, hoor!” En hij gaf op de tafel een slag
+met de vuist, die het huis op zijne grondvesten deed trillen.
+</p>
+<p>“Odarka,” zeide Danilo tegen zijn vrouw, “haast je wat!”
+</p>
+<p>Odarka ging heen en nam haar beide jongens op haar armen met zich mee; de oudste stribbelde
+tegen, hij wilde zijn vader niet verlaten.
+</p>
+<p>Zij kwam spoedig, beladen met levensmiddelen, terug. Zij was kalm en zeide niets.
+Intusschen dwaalden haar oogen met een zekere onrust door de hut heen.
+</p>
+<p>Semene Vorosjilo en Andry Kroek stonden met de handen op den rug en met de beenen
+door middel van stevige touwen aan elkander vastgebonden, in een hoek der kamer. Danilo
+stond, met de armen op de borst gekruist, in een anderen. Met uitzondering van een
+schildwacht, die de deur versperde, waren de soldaten verdwenen. De officieren hadden
+zich aan den disch neergezet, met hun sabels naast zich en hun pistolen op de tafel,
+en aten en dronken, lachten en praatten vroolijk.
+</p>
+<p>Maar waar was de kleine Maroessia toch?
+</p>
+<p>Maroessia was, zwijgend als een schim, even na de terugkomst van haar vader verdwenen.
+Had de blik van dezen, onbegrijpelijk voor ieder ander, haar gezegd, wat zij moest
+trachten te doen, of had zij zoo uit eigen beweging gehandeld? Zeker is ’t, dat zij
+zonder door iemand opgemerkt te worden, het vertrek had verlaten, en dat zij, na tusschen
+de soldaten en de paarden, die het huis omsingelden, doorgeslopen te zijn, den tuin
+bereikt had.
+</p>
+<p>Zoodra het meisje daar gekomen was, bleef zij onder een grooten kerseboom staan en
+drukte met de hand op haar hart, als wilde zij het beletten te kloppen. Haar hoofd
+was gloeiend warm. Heete tranen stonden in haar oogen. De wind verkoelde haar voorhoofd
+en deed haar bedaren. Zij luisterde. Zou men haar vlucht bemerkt hebben? Het verwarde,
+<span class="pageNum" id="pb26">[<a href="#pb26">26</a>]</span>maar eentonige gebrom van de stemmen der soldaten drong tot haar door en stelde haar
+gerust. Ook hoorde zij het geschreeuw en het gelach der officieren, door wie geen
+enkel bevel tot vervolging gegeven werd. Haar blik rustte nog even op het huis, dat
+nog alles bevatte, wat zij ooit liefgehad en geëerd had, toen deed ze een paar stappen
+voorwaarts. Behoedzaam drong zij in het kreupelhout aan den rechterkant door. Maar
+ze zag of hoorde niets. Vervolgens ging zij naar den linkerkant, aldoor luisterend,
+ternauwernood ademhalend. Haar oog bespiedde alle schaduwen; zij doorzocht tot zelfs
+de meest onwaarschijnlijke hoeken.
+</p>
+<p>Eindelijk stond zij stil onder de groote appelboomen en voorzichtig keek zij rond.
+</p>
+<p>Plotseling schrok ze hevig: een vogel vloog op uit zijn nest. Eene huivering ging
+over haar leden. Was zij dan zoo zwak?
+</p>
+<p>Zij bleef een tijd lang tegen een boom aanleunen, waarvan de schaduw haar verborg.
+De wind strooide de witte bloesems van de appelboomen op het groene gras. “Het is,
+alsof het sneeuwt!” dacht ze in zichzelf. Zij vreesde, dat het ritselen van de bladeren
+een ander geluid zou overstemmen, het zwakke geluid, dat haar voorovergebogen hoofd
+en haar luisterend oor schenen af te wachten, aldoor af te wachten.
+</p>
+<p>Maar … wat is dat? Enkele meters van daar, tusschen twee boomen, vertoont zich … Zij
+vergist zich toch niet? Nee, het is de flinke en krachtige gestalte van den nieuwen
+vriend, voor wien haar vader en moeder nu moeten lijden,—voor wien ook zij alles zal
+trotseeren.—De gestalte beweegt zich, zij sluipt als een slang tusschen de boomen
+door. Zij zoekt zeker een verborgen doorgang, die naar de rivier leidt.
+</p>
+<p>Met een haastigen stap loopt Maroessia haar achterna. Al gauw is de rivier bereikt.
+Alleen maar een heg is er tusschen. Over deze heg buigt hij zich heen en kijkt in
+’t rond. Aan den voet van een geweldigen boom, waarvan de takken in de rivier hangen,
+heeft hij een schuitje ontdekt. Een schuitje! Precies, wat hij noodig heeft; de rivier,
+dat is de weg, die <span class="pageNum" id="pb27">[<a href="#pb27">27</a>]</span>hem niet verraden kan. Juist wil hij de heg, die er hem van scheidt, overklimmen,
+als twee kleine handen zijn arm omvatten en een stem hem toefluistert: “Nee, nee,
+dat niet,—het schuitje niet! De rivier is een spiegel, waarop men zelfs van verre
+alles ziet.”
+</p>
+<p>Geen wonder, dat hij hevig ontsteld was, nog meer ontsteld, dan wanneer hij zich plotseling
+door tien soldaten, van top tot teen gewapend, omringd had gezien; maar hij liet er
+niets van blijken. Men zag, dat hij iemand was, die al lang aan allerlei soort van
+verrassingen gewoon was.
+</p>
+<p>Hij keek op en herkende het meisje.
+</p>
+<p>“Wat doe je daar, beste meid?” vroeg hij, terwijl hij even glimlachte, net alsof hij
+haar op de wandeling had ontmoet, en nu een gesprek wilde aanknoopen. Maar er verliepen
+eenige oogenblikken, voordat Maroessia, vermoeid en ontroerd als zij was, iets aan
+haar woorden kon toevoegen.
+</p>
+<p>De man legde toen zijn hand op het hoofd van het meisje en streelde haar langs de
+wangen, als wilde hij tegen haar zeggen: “Bedaar wat, mijn kind!” Hij zelf was een
+toonbeeld van kracht, van behendigheid, van onverschrokkenheid, van moed; maar op
+dit oogenblik, terwijl hij tegenover dat kleine hijgende meisje stond, kwam er een
+glans van goedheid op zijn gezicht. Zijn krachtige hand, gewoon om wapens te hanteeren,
+legde zich zachter dan die van een moeder op Maroessia’s schouder.
+</p>
+<p>“Wel m’n kind, wat wou je me nu zeggen?”
+</p>
+<p>“Als u de rivier overgestoken was, zoudt u niet in Tsjigirine gekomen zijn. En daar
+moet u toch naar toe. Ik heb aan een middel gedacht om er heen te gaan.”
+</p>
+<p>“Ik luister naar je, mijn kind!” antwoordde de vluchteling.
+</p>
+<p>“Laat ons dan eerst naar dien ouden muur gaan, daarachter kunnen wij ons verschuilen.”
+</p>
+<p>Zoodra zij daar gekomen waren, zei zij:
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p028width"><img src="images/p028.jpg" alt="Meisje." width="381" height="525"></div><p>
+</p>
+<p>“Daarginds, ver in de steppe, heeft vader een kleine hut, een stal, waar men in den
+zomer de groote ossen laat blijven, <span class="pageNum" id="pb28">[<a href="#pb28">28</a>]</span>als men aan het hooien is, om ze niet alle avonden naar huis te moeten terugbrengen.
+Voor de deur staat een groote wagen, met hooi beladen, die morgen door vader naar
+huis had moeten worden gebracht. De ossen blijven tot het aanbreken van den dag in
+den stal. Wij kunnen daar beiden binnen een uur zijn. Dan zal ik, dan zullen wij,
+de groote ossen voor den wagen spannen; dan moet u zich in het hooi verschuilen, en
+dan zal ik u naar het huis van baas Kniesj brengen. Baas Kniesj is een vriend van
+vader. Hij komt dikwijls bij ons, en als hij komt, praat hij met de anderen. Ik kan
+hem alles vertellen, of als u dat liever niet hebt, zal ik niets tegen <span class="pageNum" id="pb29">[<a href="#pb29">29</a>]</span>baas Kniesj zeggen, maar trachten te doen … te doen …”
+</p>
+<p>Zij zweeg plotseling, want zij wist niet precies, wat het meest gewenscht zou zijn.
+Toch hernam zij:
+</p>
+<p>“Ik zal doen, wat u mij zegt.”
+</p>
+<p>Terwijl hij naar haar luisterde, werden zijn oogen vochtig en zacht zei hij tegen
+haar:
+</p>
+<p>“Wie heeft je op dat idee gebracht, Maroessia?”
+<span class="pageNum" id="pb30">[<a href="#pb30">30</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch3" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2659">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">III.</h2>
+<h2 class="main">Een roovergeschiedenis.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p030width"><img src="images/p030.jpg" alt="Vrouw in bos." width="548" height="433"></div><p>
+</p>
+<p>“Ik ken een roovergeschiedenis, die mij daaraan deed denken,” antwoordde het meisje.
+“Ik herinnerde mij, hoe de vrouw van den struikroover uit het sprookje gevlucht was,
+en ik zei bij mezelf: Dat zullen wij ook doen.”
+</p>
+<p>“Als wij toch een vrij langen weg af te leggen hebben, om aan den stal in de steppe
+te komen, kan je mij die geschiedenis onder de wandeling wel vertellen, is ’t niet
+Maroessia?”
+</p>
+<p>“Ja dat wil ik wel. Maar mag ik u dan naar Tsjigirine brengen?”
+</p>
+<p>“Heel graag,” antwoordde hij. “Maar zou je vader het wel goedvinden, dat ik je voor
+gids gebruik? Zou hij er later niet boos over zijn?”
+</p>
+<p>“Nee, dat zeker niet, want vader heeft mij aangekeken, <span class="pageNum" id="pb31">[<a href="#pb31">31</a>]</span>en ik heb hem begrepen,” zei het kind. “Zijn oogen zeiden tegen mij: voor hèm moet
+je alles verlaten, zelfs ons.”
+</p>
+<p>“Vooruit, dan geef ik mij aan jouw leiding over, beste meid! Je moet mijn gids zijn,
+en ondertusschen kan je mij je geschiedenis vertellen. Ik luister Maroessia; ik hou
+veel van roovergeschiedenissen.”
+</p>
+<p>Zij gaven elkander de hand en liepen langs den oever voort. Na verloop van een oogenblik
+zei hij tegen het meisje, omdat hij merkte, dat zij het stilzwijgen bewaarde:
+</p>
+<p>“Ik luister al, maar ik hoor niets.”
+</p>
+<p>“O!” antwoordde zij, “ik kan u de geschiedenis niet dadelijk vertellen.”
+</p>
+<p>“En waarom niet, beste meid?”
+</p>
+<p>“Wij zijn nog niet ver genoeg van de soldaten af; ik hoor ze nog. Ik ben een beetje
+bang, dat wij … Het zou mij zoo spijten, als het mij niet gelukte, u te brengen, waar
+u zooveel goed kunt doen.”
+</p>
+<p>“Men moet doen, wat men verplicht is, laat er van komen, wat er van komen wil!”
+</p>
+<p>Zij hief haar hoofd op en keek hem met groote oogen aan.
+</p>
+<p>“Kom laat mij nu niet langer wachten, Maroessia! Ik merk wel, dat je niet weet, hoe
+graag ik sprookjes hoor vertellen.”
+</p>
+<p>Maroessia begon:
+</p>
+<p>“Er was eens een kozak, die zijn dochter aan een knappen jongen man ten huwelijk gaf.”
+</p>
+<p>“Daar deed hij wel aan! Je sprookje begint goed, als de echtgenoot ten minste een
+braaf man was,” viel de vreemdeling in de rede.
+</p>
+<p>Maroessia schudde ’t hoofd, in plaats van een antwoord te geven, en ging ongestoord
+verder:
+</p>
+<p>“Het meisje hield niet veel van hem. Hij was wel knap om te zien, maar zijn oogen
+bevielen haar niet, maar omdat haar vader erg op dit huwelijk gesteld was, gehoorzaamde
+zij en trouwde met hem.
+<span class="pageNum" id="pb32">[<a href="#pb32">32</a>]</span></p>
+<p>“Zoodra het huwelijk voltrokken was, nam de echtgenoot zijn jonge vrouw met zich mee,
+ver, o! heel ver.
+</p>
+<p><span class="corr" id="xd31e537" title="Niet in bron">“</span>Het huis van haar man was heel mooi, het was zelfs prachtig; het was bijna een paleis,
+maar dan een somber paleis. Het stond in zoo’n dicht en donker bosch, dat men de lucht
+bijna niet door de toppen van de groote boomen zien kon. De echtgenoot bleef niet
+dikwijls bij zijn vrouw. Iederen avond omhelsde hij haar en dan zei hij: ‘Ik kom weer
+gauw terug, vrouwtje!’ en dan vertrok hij met zijn vrienden en bleef soms twee, drie
+en zelfs wel tien dagen weg.”
+</p>
+<p>“Dat was heel leelijk van hem,” zei de afgezant.
+</p>
+<p>“Als hij terugkwam, praatte hij veel meer met zijn kameraden dan met zijn vrouw. Hij
+gaf haar wel allerlei sieraden; maar daar was het z’n vrouw niet om te doen; zij was
+niet ijdel; zij voelde zich diep ongelukkig en werd langzamerhand erg verdrietig.
+</p>
+<p>“Zij zei bij zich zelve: ‘Omdat mijn leven zoo treurig is, wil ik sterven. Ja, het
+is gedaan …’
+</p>
+<p>“Maar het spreekwoord zegt terecht: ‘Het verdriet komt dikwijls terug, maar de dood
+komt slechts eenmaal.’ Eens, toen zij alleen in het groote sombere kasteel was en
+toen zij zich bij uitzondering eens opgewekt gevoelde, zei ze bij zich zelf:
+</p>
+<p>“ ‘Waarom zou ik den dood zoo bedaard blijven afwachten? Ik zal eens wat gaan wandelen.’
+</p>
+<p>“En zij liep naar den tuin, die zich tusschen de steenen muren van het kasteel en
+het bosch uitstrekte. Alles groeide, alles bloeide in dien kleinen tuin. ‘Sterven,’
+dacht zij, terwijl zij naar de bloemen keek, ‘dat is toch ook niet alles. Ach! als
+ik maar gelukkig was, dan zou ik veel liever blijven leven …’
+</p>
+<p>“Toen plukte zij een ruiker van wilde bloemen, en toen zij zag, dat deze zoo mooi
+was, zei zij tegen de bloemen: ‘Waar zal ik je nu zetten, arme bouquet? In mijn groote
+kamer is het zoo somber!’
+</p>
+<p>“Ineens kwam er toen een andere gedachte bij haar op:
+<span class="pageNum" id="pb33">[<a href="#pb33">33</a>]</span></p>
+<p>“ ‘Als ik de andere kamers eens bezocht, dan zou ik er misschien wel een vinden, die
+mij beviel.’
+</p>
+<p>“Zoo gezegd, zoo gedaan. Zij liep verschillende kamers door; alle waren groot, rijk
+en mooi, maar toch niet gezellig.
+</p>
+<p>“ ‘Nee,’ dacht zij, terwijl zij van de eene naar de andere ging, ‘deze moet ik niet
+hebben, deze moet ik niet hebben.’<span class="corr" id="xd31e554" title="Niet in bron">”</span>
+</p>
+<p>Op dat oogenblik hield de afgezant z’n hand voor Maroessia’s mond.
+</p>
+<p>“Wacht even!” zei hij zachtjes.
+</p>
+<p>“Hebt u iets gehoord?” vroeg het kind.
+</p>
+<p>De afgezant was op zijn knieën gaan liggen en hield zijn oor op den grond.
+</p>
+<p>Toen hij weder opstond, zei hij:
+</p>
+<p>“Het detachement heeft het huis van je vader verlaten; de soldaten gaan in galop naar
+den linkerkant. Als zij gevangenen met zich meenamen, zouden zij niet galoppeeren.
+Maroessia! ik geloof, dat het in het huis van je vader nu weer rustig is.”
+</p>
+<p>“Goddank!”
+</p>
+<p>Zij liepen een tijdje zwijgend voort; ieder was in zijn eigen gedachten verdiept.
+</p>
+<p>De afgezant verbrak het eerst het stilzwijgen.
+</p>
+<p>“De jonge vrouw,” zei hij, “liep dus van de eene kamer naar de andere, zonder er eene
+naar haar zin te vinden, en zij zeide: ‘Laat ons nog eens zoeken!’ ”
+</p>
+<p>“Juist zoo,” hernam Maroessia, “dat zeide zij! Ineens zag zij een zeer smalle, maar
+stevig gesloten en vastgegrendelde deur voor zich.
+</p>
+<p>“Wacht!” zei zij bij zich zelf, “de kamer, die men door deze deur binnenkomt, moet
+ik hebben, daar ben ik zeker van.”
+</p>
+<p>“Zij deed allerlei pogingen om de deur te openen, maar deze bood weerstand, en hoe
+meer weerstand zij bood, des te grooter werd haar lust om er binnen te gaan.”
+</p>
+<p>“Juist,” viel de vreemdeling in de rede, “daarin herken ik de vrouwen.”
+<span class="pageNum" id="pb34">[<a href="#pb34">34</a>]</span></p>
+<p>“Wat wilt u daarmee zeggen?” vroeg Maroessia verwonderd.
+</p>
+<p>“Ik wil daarmee zeggen, dat alle vrouwen graag willen weten, wat zich achter een gesloten
+deur bevindt. Maar ga voort, Maroessia! Heeft die jonge vrouw de deur eindelijk open
+gekregen?”
+</p>
+<p>“Ja. Den heelen dag bonsde zij op de deur, en eindelijk gelukte het haar open te krijgen
+en de onbekende kamer binnen te treden. In ’t eerst kon zij geen hand voor haar oogen
+zien; want het was er stikdonker. Zij liep de kamer al tastende rond, maar vond nergens
+deuren of ramen. De vier muren waren overal kaal. Ontmoedigd wilde zij terugkeeren,
+toen zij eensklaps rechts van de kleine deur, die haar den toegang tot dit vertrek
+had verleend, met de hand tegen een tafeltje stiet, waarop zich een lantaarn bevond
+met een doosje lucifers er bij. Natuurlijk stak zij dadelijk de lantaarn op, maar
+ook met behulp daarvan kon zij geen andere deur in de kamer ontdekken. Toch gaf zij
+het nog niet op. ‘Deze kamer kan het einddoel niet zijn,’ dacht zij; ‘zij moet ergens
+heen leiden. Er moet ergens een deur zijn. Ik ga er niet uit, voordat ik haar gevonden
+heb.’<span class="corr" id="xd31e577" title="Niet in bron">”</span>
+</p>
+<p>“Dat was eene stijfhoofdige vrouw,” zei de afgezant.
+</p>
+<p>“Stijfhoofdigheid was het niet; maar er was iets, dat haar voortdreef; zij had een
+bepaalde gedachte! Zij zeide bij zich zelve: ‘Mijn man kan komen, en als hij komt,
+wie weet, of hij mijn nieuwsgierigheid dan niet zal afkeuren!’ Maar toch zette zij
+haar nasporingen voort.”
+</p>
+<p>“Zij liep zoo lang in de kamer rond, totdat zij eindelijk met den voet tegen een ijzeren
+ring stiet …
+</p>
+<p>“Zij hield er haar lantaarn bij: het was een luik in den vloer.
+</p>
+<p>“Het scheen haar toe, alsof zij nooit in haar leven zoo voldaan was geweest.
+</p>
+<p>“Het luik was heel zwaar voor haar; maar als men iets met volharding wil, gelukt het
+bijna altijd, het te doen. <span class="pageNum" id="pb35">[<a href="#pb35">35</a>]</span>En na veel vergeefsche pogingen lichtte zij het luik toch eindelijk op.
+</p>
+<p>“Zij zag toen de treden van een smalle trap, die op een groot zwart gat uitkwam. Zij
+was haar verkenningstocht nu eenmaal begonnen en wilde dien voortzetten.
+</p>
+<p>“En zij daalde er naar beneden.”
+</p>
+<p>“Zij was wel moedig,” vond de vreemdeling.
+</p>
+<p>“Zij verwachtte wel iets vreeselijks te zullen zien; maar wat zij zag, overtrof nog
+het verschrikkelijkste, dat zij zich had voorgesteld.<span id="xd31e594"></span>
+</p>
+<p>“De kelder was geheel gevuld met bijlen, sabels, dolken, pieken, lansen, groote messen,
+knotsen, met prachtige maar met bloed bevlekte kleeren, met parelsnoeren, diamanten,
+robijnen en smaragden, met turkooizen en saffieren, met prachtige stoffen. Dat alles
+lag door elkander, en overal waren sporen van bloed. Toch aarzelde zij nog, toen haar
+oog op iets sneeuwwits viel, dat op een stuk zwart fluweel gehecht was. Het was eene
+blanke hand, wit als marmer, een bevallige vrouwenhand, met kostbare ringen versierd.
+</p>
+<p>“Zij zei huiverend bij zich zelf: ‘Mijn man is het opperhoofd van een rooverbende.
+Ons kasteel is erger dan een hol.’ En dat veroorzaakte haar een groot verdriet.<span class="corr" id="xd31e599" title="Niet in bron">”</span>
+</p>
+<p>“Ga maar niet verder met deze geschiedenis voort Maroessia!” zei de afgezant, “het
+zou je kwaad doen, vooral als zij nog verschrikkelijker wordt.”
+</p>
+<p>“Misschien wel; maar wat doet dat er toe? U moet den afloop weten, om goed te kunnen
+begrijpen, wat ik bedoel.” En ze vervolgde:
+</p>
+<p>“De jonge vrouw dacht lang over alles na. Vóór alles moest zij uit het verschrikkelijke
+onderaardsche hol zien te komen. Zij kwam er uit, deed het luik dicht, zette de lantaarn
+weder op hare plaats, sloot alle deuren goed achter zich dicht en trad meer dood dan
+levend haar kamer binnen. Zij was veel ongelukkiger sedert haar ontdekking, en toch
+wilde zij niet meer sterven, maar wel vluchten.”
+<span class="pageNum" id="pb36">[<a href="#pb36">36</a>]</span></p>
+<p>“ ‘Wat te doen?’ dacht de jonge vrouw bij zich zelf. Het ondoordringbare bosch omgaf
+het kasteel aan alle kanten. Men zag er geen enkelen uitgang. Zeker kon zij op het
+gevaar af, dat zij zich ernstig zou wonden, door het dichte kreupelhout heensluipen.
+Maar verder? Wie zou zeggen, of zij zich, na een geheelen dag rondgeloopen te hebben,
+niet weer op de plaats zou bevinden, vanwaar zij was uitgegaan? ‘Wat te doen? Wat
+te doen?’ herhaalde zij bij zich zelve.
+</p>
+<p>“ ‘Al moest ik onderweg sterven,’ zei ze eindelijk, ‘ik moet vluchten, en ik zal vluchten.’ ”
+</p>
+<p>De vreemde vriend volgde oplettend het verhaal, dat zijn kleine metgezellin hem onder
+het voortloopen deed. Maroessia merkte dit wel, en het deed haar genoegen.
+</p>
+<p>“Dat geeft hem wat afleiding,” dacht zij.
+</p>
+<p>Zij zou haar verhaal wel wat hebben willen verkorten, maar dan zou hij het misschien
+minder goed begrijpen, en bovendien hadden zij den tijd, zij om alles te vertellen,
+hij om alles aan te hooren; de hut in de steppe, de stal met de groote ossen was nog
+ver weg.
+</p>
+<p>Zij hervatte dus:
+</p>
+<p>“De jonge vrouw ging opnieuw naar den tuin. Maar nauwelijks had zij een paar stappen
+gedaan of zij hoorde hoefgetrappel.
+</p>
+<p>“Zij bleef staan en hield haar adem in, en, verscholen achter den stam van een dikken
+boom, luisterde zij. Toen zag zij het bleeke gezicht van haar man te voorschijn komen
+uit het kreupelhout. Zijn gewone metgezellen volgden hem. Het scheen, alsof zij allen
+als door een tooverslag uit deze <span class="corr" id="xd31e616" title="Bron: omheinig">omheining</span> van groen te voorschijn kwamen.”
+</p>
+<p>“Zij had nog maar juist den tijd gehad om zich beter tusschen het kreupelhout te verbergen,
+en kon nu haar man ongemerkt gadeslaan. Hij was van zijn paard gestegen en liep met
+langzame schreden voort, vlak langs haar heen; ook de anderen gingen haar voorbij.
+Verscheidene van die woestaards hadden roode vlekken op hun kleeren.
+<span class="pageNum" id="pb37">[<a href="#pb37">37</a>]</span></p>
+<p>“Weldra hoorde zij de stem van haar man. Hij riep haar.
+</p>
+<p>“Nee, het oogenblik was nog niet daar, waarop zij voor altijd zou kunnen vluchten.
+Zij kwam moedig uit het kreupelhout te voorschijn en ging voor hem staan.
+</p>
+<p>“ ‘Je ziet erg bleek,’ zei hij tegen haar, ‘en men zou zeggen, dat je beeft. Je zult
+het onder deze boomen koud gehad hebben; kom hier voortaan niet meer.’
+</p>
+<p>“Toen haalde hij uit zijn zak een klein voorwerp:
+</p>
+<p>“ ‘Ziedaar! Je merkt, dat ik wel aan je gedacht heb.’
+</p>
+<p>“Bij deze woorden bood hij haar een ring aan, die als een kleine zon schitterde.
+</p>
+<p>“ ‘Wil je dien hebben?’
+</p>
+<p>“Zij deed zich geweld aan, om dit aanbod niet van de hand te wijzen, en vroeg hem,
+waar hij dit kleinood vandaan had.
+</p>
+<p>“ ‘Als mijn vraag hem in verlegenheid brengt,’ zei zij bij zich zelve, ‘als er ontsteltenis
+op zijn gezicht te lezen is, dan zal dit een bewijs zijn, dat hij nog niet heelemaal
+verhard is.’
+</p>
+<p>“Maar hij antwoordde haar op een luchtigen toon:
+</p>
+<p>“ ‘Ik heb hem op de jacht in handen gekregen, liefste!’
+</p>
+<p>“ ‘Op de jacht?’
+</p>
+<p>“Tegelijkertijd dacht zij: ‘Wat er ook gebeuren moge, ik zal volhouden; ik wil eindelijk
+weten, waaraan ik mij te houden heb.’ Zij voegde er dus bij: ‘De jacht op ringen?
+Ik heb nog nooit van mijn leven over zoo’n zonderlinge jacht hooren spreken.’
+</p>
+<p>“ ‘Minder zonderling, dan je wel denkt,’ zei hij, ‘maar zeker vermoeiend, en zelfs
+zoo vermoeiend, dat ieder na den afloop ervan behoefte aan rust heeft. Dat is op dit
+oogenblik ook met mij het geval, daarom ga ik naar bed want ik val bijna om van den
+slaap. Later zal ik je wel eens op zoo’n jacht meenemen, en ik denk wel, dat ’t in
+je smaak zal vallen.’
+</p>
+<p>“Daarop verliet hij haar met een lach en begaf zich ter ruste in den vleugel van het
+oude gebouw, waarin zij woonden. <span class="pageNum" id="pb38">[<a href="#pb38">38</a>]</span>Zijn vrienden volgden zijn voorbeeld. Eenige oogenblikken daarna was zij zeker wel
+de eenige in het kasteel, die niet sliep.
+</p>
+<p>“Toen kwam het plan weer bij haar op om te vluchten. Ze ging voor de tweede maal naar
+den tuin en liep dadelijk naar de plaats waar ze haar man zoo plotseling had zien
+verschijnen.
+</p>
+<p><span class="corr" id="xd31e644" title="Niet in bron">“</span>Daar ging de jonge vrouw aan den voet van eene met mos begroeide rots zitten die tusschen
+de dikke wortels van een reusachtigen boom ingesloten was, om te overdenken wat haar
+te doen stond. Maar toen zij ertegen leunde bezweek de rots zoo plotseling onder haar
+gewicht, dat zij omver viel.<span class="corr" id="xd31e646" title="Niet in bron">”</span>
+</p>
+<p>“Juist zoo!” zei de afgezant, “dat was de ingang waardoor de bandieten binnenkwamen …”
+</p>
+<p>“Ja, het was de geheimzinnige deur. Zij was zoo over haar val verwonderd, dat zij
+eenige oogenblikken bleef liggen, zonder zich te durven verroeren. Waar was zij? Boven
+haar hoofd bevond zich een donkergroen gewelf, waardoor slechts hier en daar een plekje
+van den blauwen hemel te zien was.
+</p>
+<p>“Toen zij eenigszins van haar schrik bekomen was stond zij op, legde bij den onzichtbaren
+toegang een witten steen en was verstandig genoeg om naar het kasteel terug te keeren,
+om er zich van te verzekeren, dat haar man en zijn metgezellen niet wakker waren.
+</p>
+<p>“Maar die waren allen in een diepen slaap gedompeld, zooals dit gebeurt met iemand,
+die veel van zijn krachten gevergd heeft. Op haar teenen voortsluipend, ging zij van
+deur tot deur, schoof er zonder gedruisch de grendels op en sloot alle luiken. Dit
+was één goede voorzorg; maar zij nam nog een andere, die ook te pas kwam, namelijk
+om de lichte kleederen, die zij altijd droeg, tegen zwarte te verruilen; toen ging
+zij snel naar de plaats, die door den witten steen aangewezen was. Toen zij die teruggevonden
+had, ging ze, evenals de eerste maal, tegen de rots aanleunen en opende haar. De hooge
+steenen deur, die de rots verborg, was zoo <span class="pageNum" id="pb39">[<a href="#pb39">39</a>]</span>ingericht, dat zij vanzelf dichtging. Nu begon zij te loopen, telkens weer harder.
+</p>
+<p>“Na verloop van een half uur bereikte zij een punt, waarop meer dan tien wegen uitkwamen,
+die alle in verschillende richtingen liepen.<span id="xd31e657"></span>
+</p>
+<p>“Zij deed een paar passen langs den eenen, toen langs een anderen, en zoo alle tien.
+Het kwam er op aan, zich niet te vergissen. Het ongeluk was, dat zij allemaal op elkaar
+geleken, waardoor het moeilijk was, den eenen boven den anderen te verkiezen. Eensklaps
+ontdekte zij in een van deze gangen iets wits. Zij liep er heen. Het was een kleine,
+fijne zakdoek, waarvan de vier hoeken fraai geborduurd waren.
+</p>
+<p>“Ik hoor iets, dat ons volgt,” zei Maroessia ineens, haar verhaal afbrekend. De vreemdeling
+had het ook gehoord. Hij nam Maroessia bij den arm en plaatste zich met zijn opgeheven
+stok voor haar.
+</p>
+<p>“Ach!” zei Maroessia, “het is een groote hond!”
+</p>
+<p>Terwijl ze dat zei deed de afgezant zoo’n plotselingen sprong, dat Maroessia zich
+niet kon verklaren, hoe hij het dier, dat zich zoo onverwacht aan hem vertoond had,
+zoo snel met zijn dikken stok had kunnen doodslaan.
+</p>
+<p>De afgezant lag met zijn eene knie op den grond. Toen hij weer opstond, lag het dier
+levenloos aan zijn voeten.
+</p>
+<p>“Het was een wolf,” zeide hij bedaard tegen het kind, “hij moet wel honger gehad hebben,
+dat hij ons zoo van nabij gevolgd is.”
+</p>
+<p>“O!” zeide Maroessia tegen haar vriend, “u bent ook voor niets bang.”
+</p>
+<p>“Wel zeker,” zei de afgezant, “ik ben bang voor alles, wat je geschiedenis afbreekt.
+Dus had de vrouw van den bandiet een zakdoek gevonden.”
+</p>
+<p>“Ja,” zei Maroessia.
+</p>
+<p>“Het zien van dien fijnen zakdoek, die zoo lekker rook en ongetwijfeld van een vrouw
+was, gaf haar stof tot nadenken.
+<span class="pageNum" id="pb40">[<a href="#pb40">40</a>]</span></p>
+<p>“ ‘Ze zijn hier vanmorgen langs gekomen,’ zei ze bij zich zelf, ‘en als dat zoo is,
+komen zij er waarschijnlijk nu niet meer. Ik moet dien weg kiezen.’
+</p>
+<p>“Maar voordat ze dien insloeg, kwam de gelukkige gedachte bij haar op, een mooi rood
+lint, dat zij om haar hals droeg, zóó op te hangen aan een tak, die zich over een
+ander voetpad, dan dat, hetwelk zij wilde inslaan, uitstrekte, dat men het in de verte
+kon zien. ‘Zij zullen dit lint zien en mij dus vervolgen langs den weg, dien ik niet
+ingeslagen heb.’ Dat was niet slecht bedacht, om hen van het spoor af te brengen,
+niet waar?”
+</p>
+<p>“Het was zeer goed bedacht,” zei de afgezant.
+</p>
+<p>“Gelukkig, dat zij daaraan gedacht had, liep zij vlug het pad langs, waar zij den
+geborduurden zakdoek gevonden had. Zij liep den geheelen dag door. De avond viel;
+de duisternis was zoo dik, dat zij niet meer wist, wat zij boven haar hoofd had, of
+dit een gewelf van rotsen of een koepeldak van bladeren was.
+</p>
+<p>“ ‘Laat ik maar aldoor voortloopen,’ dacht zij bij zich zelf, toen zij zich vermoeid
+voelde. ‘God, die mij tot hiertoe geleid heeft, zal mij niet verlaten.’ Eensklaps
+stiet zij tegen iets aan. De weg maakte daar een bocht; maar in plaats van zich te
+beklagen over de pijn, die zij zich zelve had berokkend, scheelde het niet veel, of
+zij had in haar verwondering een kreet van vreugde geslaakt.
+</p>
+<p>“Alle sterren van den hemel fonkelden eindelijk boven haar hoofd; geen gewelf, noch
+van steenen, noch van ineengegroeide takken was meer boven haar, zij was op een groote
+open plek!”
+</p>
+<p>“Zoo, des te beter!” zei de afgezant, “dat doet mij voor haar pleizier.”
+</p>
+<p>In plaats van eenig antwoord te geven, schudde Maroessia met het hoofd en drukte zijn
+hand nog steviger.
+</p>
+<p>“Ongelukkig zou de vrouw van het opperhoofd der bandieten zich niet lang kunnen verheugen;
+want zij hoorde ineens <span class="pageNum" id="pb41">[<a href="#pb41">41</a>]</span><span class="pageNum" id="pb42">[<a href="#pb42">42</a>]</span>heel duidelijk stemmen, geschreeuw en het getrappel van paarden, die in galop komen
+aanrennen.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p041width"><img src="images/p041.jpg" alt="Hij stak de punt van zijn lans in de donkerste gedeelten van het dicht gebladerte. Blz 43." width="498" height="720"><p class="figureHead">Hij stak de punt van zijn lans in de donkerste gedeelten van het dicht gebladerte.
+Blz 43.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>“Wat nu te doen? Waar een schuilplaats te vinden? Hoe zich onzichtbaar te maken? Naar
+de gang terug te keeren? Dat nooit! Dat zou hetzelfde zijn, als naar het kasteel terug
+te keeren.
+</p>
+<p>“Er stond op deze open plek een forsche eik met dichtgebladerde takken, die tot op
+den grond neerhingen. In een wip klom zij als een eekhorentje van den eenen tak op
+den anderen, totdat zij den hoogsten bereikt had. Zij had er goed aan gedaan, geen
+minuut te verliezen; een oogenblik daarna kwamen alle bandieten van vijf of zes kanten
+te gelijk te voorschijn, want alle gangen liepen op deze open plek uit.
+</p>
+<p>“ ‘Welnu?’ riep een haar welbekende stem tot vijf ruiters, die aankwamen rijden.
+</p>
+<p>“ ‘Niets,’ antwoordde er een. ‘Ik heb niets anders gevonden dan dit,’ en hij hield
+een rood lint omhoog.
+</p>
+<p>“Op dit lint sloeg het opperhoofd geen acht. Wist hij wel, dat zijn vrouw er ooit
+zoo een had bezeten?
+</p>
+<p>“ ‘Ik heb niemand gezien,’ antwoordde een tweede.
+</p>
+<p>“ ‘Geen spoor,’ zeide een derde.
+</p>
+<p>“En allen verklaarden achtereenvolgens hetzelfde.
+</p>
+<p>“ ‘Laat ons nog eens zoeken!’ riep de echtgenoot uit. ‘Wij moeten haar dood of levend
+terugvinden. Komaan! Op weg! Ons geluk hangt er van af.’
+</p>
+<p>“Hij voltooide zijn volzin niet; want iets bijzonders had zijn aandacht getrokken.
+</p>
+<p>“In een oogwenk was hij van zijn paard gesprongen, had zich voorovergebogen en had
+van den grond een voorwerp opgeraapt, dat hij aandachtig bekeek.
+</p>
+<p>“ ‘Een zakdoek!’ riep hij aan de anderen toe, ‘een vrouwenzakdoek! Zij, die wij zoeken,
+is niet veraf.’
+</p>
+<p>“Het gras was hoog en stond dicht op elkaar. Nu begonnen zij allen het terrein te
+verkennen, sommigen op handen en voeten, anderen met hun sabels en hun pieken; sommigen
+<span class="pageNum" id="pb43">[<a href="#pb43">43</a>]</span>verpletterden de jonge boompjes onder de pooten van hun paarden, anderen velden ze
+door middel van bijlslagen neer om er zich van te verzekeren, dat de vluchtelinge
+zich daartusschen niet verscholen had.
+</p>
+<p>“Zij vonden hoegenaamd niets.
+</p>
+<p>“Intusschen keek de echtgenoot naar de lucht in de richting van den grooten dichtgebladerden
+eik.
+</p>
+<p>“ ‘De bladeren van dezen boom zijn zeer dicht,’ zei hij bij zich zelf; ‘al de vrouwen
+zijn vogels. Wie weet, of mijn vrouw er niet boven in zit?’
+</p>
+<p>“Hij neemt een lans uit de hand van een zijner manschappen, klimt op de onderste takken,
+en terwijl hij zich met de eene hand vasthoudt, begint hij met de andere de bovenste
+takken met de punt van zijn lans te doorboren.”
+</p>
+<p>“Die arme vrouw!” zei de afgezant, “nu is het met haar gedaan.”
+</p>
+<p>“Wat had zij er goed aan gedaan, haar zwarte japon aan te trekken!” hernam Maroessia.
+“Dank zij deze donkere kleur, bemerkte haar man haar niet. Hij stak de punt van zijn
+lans in de donkerste gedeelten van het dicht gebladerte. Verschrikt, sprakeloos, onbeweeglijk,
+hield zij den tak, die haar tot steun diende, krampachtig met de armen omklemd.
+</p>
+<p>“Driemaal drong het koude ijzer in haar vleesch door; bloed stroomde uit de wonden,
+maar zij verroerde zich niet, zij bezat dien moed, zij gaf geen gil en liet geen enkelen
+kreet hooren.”
+</p>
+<p>“Je geschiedenis is verschrikkelijk, Maroessia! Ach! die ongelukkige!”
+</p>
+<p>Maroessia, die geheel met haar verhaal vervuld was, vervolgde:
+</p>
+<p>“De luitenant van haar man, die wel zag, dat alles vruchteloos was, zei toen tegen
+zijn kapitein:
+</p>
+<p>“ ‘De tijd, dien wij op deze plek verliezen, is slechts in het voordeel van haar,
+die wij zoeken. Het dorp is dichtbij, de stad is niet ver verwijderd. Als wij hier
+een kwartier langer <span class="pageNum" id="pb44">[<a href="#pb44">44</a>]</span>blijven, zal uw vrouw er vóór ons aankomen, kapitein! En dan is er geen verhelpen
+meer aan.’
+</p>
+<p>“Bij de gedachte, dat zijn vrouw, die blijkbaar in het bezit van zijn geheim was,
+hem zou kunnen ontsnappen, en dat zijn levenswijze dan bekend zou worden, kwam er
+een vloek over de lippen van den kapitein.
+</p>
+<p>“ ‘Te paard!’ riep hij uit, ‘te paard en rijdt, alsof het uw leven gold!’
+</p>
+<p>“Zij gaven hun paarden de sporen en reden in gestrekten draf weg.
+</p>
+<p>“Het werd tijd; de arme vrouw kon zich niet meer vasthouden; zij liet zich op het
+gras neerglijden op het gevaar af, een doodelijken val te doen.<span class="corr" id="xd31e728" title="Niet in bron">”</span>
+</p>
+<p>Op dit oogenblik deed Maroessia een stap achterwaarts.
+</p>
+<p>“Hoort u dat?” zei zij.
+</p>
+<p>“Een geweerschot,” antwoordde de afgezant kalm, “dat is al het derde sedert wij op
+weg zijn. Maar laat je dat niet verontrusten: het is voor ons uit en vrij veraf. In
+tijden, als de tegenwoordige, hoort men telkens en overal geweerschoten. De schoten
+werden niet in de richting van ons gelost, evenmin als in die van het huis van je
+vader.”
+</p>
+<p>“Bent u daar zeker van?” vroeg zij.
+</p>
+<p>“Bepaald zeker. Als je weer hoort schieten, let er dan maar niet op. Men moet aan
+dat geluid wennen. Maar ga nu met je verhaal voort!”
+</p>
+<p>“De arme vrouw lag op den grond. Ik weet niet precies, hoeveel uren zij daar bewusteloos
+bleef liggen,” zei Maroessia. “Toen zij weer tot bewustzijn kwam, was de nacht niet
+meer zoo zwart: de vogels begonnen te ontwaken, en het gras, dat geheel nat van den
+dauw was, scheen als met witte paarlen bezaaid. Zij had kracht genoeg om het bloed
+van haar wonden te stelpen en scheurde haar mooie japon aan stukken, om daarvan windsels
+te maken. Zou zij kunnen loopen? Zij had reeds veel bloed verloren.
+</p>
+<p>“Maar zij moest loopen, en zij liep ook. Zij liep met moeite; <span class="pageNum" id="pb45">[<a href="#pb45">45</a>]</span>haar armen en haar zijde waren door de lansstooten gewond, maar langzamerhand schonk
+de beweging zelf haar nieuwe krachten.
+</p>
+<p>“Zij bemerkte toen, dat zij op een grooten gebaanden weg was; dit deed haar moed toenemen.
+Maar, ondanks dit alles, voelde zij haar zwakte vermeerderen, toen zij tot haar geluk
+het geratel van wielen hoorde.
+</p>
+<p>“Een groot rijtuig, met een massa hooi beladen,—luister goed naar mij!—reed langzaam
+voort, getrokken door twee stevige ossen, met groote kromme horens. Naast dit rijtuig
+liep een oud man, die een lied zong.
+</p>
+<p>“Zij verhaastte haar schreden, en het gelukte haar, het rijtuig en den voerman in
+te halen.
+</p>
+<p>“ ‘Help mij,’ zei ze tegen den grijsaard. ‘Heb medelijden met mij! Ik heb geen krachten
+meer om het dorp te voet te bereiken!’
+</p>
+<p>“Maar tegelijkertijd hoorde zij in de verte het geschreeuw der struikroovers, die
+op hun schreden terugkeerden. Het aanbreken van den dag noodzaakte hen zonder twijfel
+om naar huis te gaan.
+</p>
+<p>“ ‘Ik ben verloren,’ zei zij tegen den grijsaard. ‘Die menschen, die daar aankomen,
+zijn bandieten en mijn man is hun opperhoofd.’
+</p>
+<p>“ ‘Verberg u in het hooi,’ zei de grijsaard tegen haar, ‘en houd u doodstil. Gauw
+maar!<span class="corr" id="xd31e749" title="Niet in bron">’</span>
+</p>
+<p><span class="corr" id="xd31e752" title="Niet in bron">“</span>Spoedig was zij in het hooi verborgen en bleef daarin, zonder zich te verroeren. Binnen
+eenige oogenblikken waren de struikroovers vlak bij het rijtuig, dat langzaam voortreed.
+</p>
+<p>“ ‘Heidaar!’ riep het opperhoofd den grijsaard toe, die naast zijn ossen liep, terwijl
+hij zijn pijp rookte, ‘heb je onderweg ook een jonge vrouw ontmoet, die scheen te
+vluchten?’
+</p>
+<p>“ ‘Een jonge vrouw?’ herhaalde de grijsaard, terwijl hij met de hand over zijn voorhoofd
+wreef, als trachtte hij zijn gedachten te verzamelen.
+<span class="pageNum" id="pb46">[<a href="#pb46">46</a>]</span></p>
+<p>“ ‘Ja zeker, een jonge vrouw!’
+</p>
+<p>“ ‘Zoo! Een jonge vrouw …’
+</p>
+<p>“ ‘Wil je ook antwoorden?’
+</p>
+<p>“ ‘Waarom niet?’
+</p>
+<p>“ ‘Antwoord dan!’
+</p>
+<p>“ ‘Ik heb geen jonge vrouw gezien.’
+</p>
+<p>“ ‘Ben je daar wel zeker van? Zij moest toch denzelfden weg volgen als jij …’
+</p>
+<p>“ ‘Dat is best mogelijk; maar ik heb niets gezien. Mijn oogen zijn in de laatste twee
+jaren erg verminderd. Zoo gaat het in de wereld: men wordt oud, men leeft niet eeuwig.’
+</p>
+<p>“ ‘Die kerel schijnt een slimme vos te zijn,’ zei de luitenant. ‘Hij drijft den spot
+met ons.’
+</p>
+<p>“ ‘Weet je wel, wien je voorhebt?’ vroeg het opperhoofd hem.
+</p>
+<p>“ ‘Hoe zou ik dat weten?’ antwoordde de grijsaard. ‘Het is de eerste maal, dat wij
+elkaar zien. Bovendien, weest wat ge wilt, heeren of struikroovers, wat kan dat een
+armen grijsaard schelen, die niets op de wereld bezit?’
+</p>
+<p>“ ‘Je bezit toch je leven,’ zei de luitenant.
+</p>
+<p>“ ‘Mijn leven?’ antwoordde de boer. ‘Wat is het leven mij waard, als ik alle dagen
+hard moet werken?’
+</p>
+<p>“ ‘Je leven zullen we je laten behouden, oude babbelaar, maar je hooi zullen wij je
+ontnemen.’
+</p>
+<p>“ ‘Mijn hooi is mijn hooi niet. Als ik u zeg, dat ik niets op de wereld bezit, dan
+wil dat niet zeggen, dat ik zoo’n berg hooi heb. Als u mij dien wilt ontnemen, doet
+het dan, maar takelt mij eerst wat toe; als ik zonder wonden en zonder hooi terugkom,
+zal mijn heer, die niet met zich laat gekscheren, denken, dat ik het heb verkocht
+om er drank voor te koopen. Het komt al op hetzelfde neer, of ik stokslagen van hem
+dan wel van u krijg.’
+</p>
+<p>“ ‘Oude gek!’ antwoordde de luitenant, die moeite had om niet te lachen. ‘Wij willen
+van je hooi maar een beetje hebben om aan onze paarden te geven.’
+<span class="pageNum" id="pb47">[<a href="#pb47">47</a>]</span></p>
+<p>“ ‘Als dat moet, dan moet het!’ zei de grijsaard, ‘maar laat mij het u dan zelf geven
+en het zoo aanleggen, dat er zoo weinig mogelijk van te zien is. Als dat zoo kan gaan,
+zal ik er misschien ongedeerd afkomen.’
+</p>
+<p><span class="corr" id="xd31e780" title="Niet in bron">“</span>‘Hebt u zoo genoeg?’ vroeg hij na voorzichtig een tiental handenvol van zijn wagen
+genomen te hebben. ‘Als ik nog meer nam zou er een leegte ontstaan en dat zou gezien
+worden, en ik zou er voor moeten boeten. Misschien dat het nu nog wel zal losloopen,
+als mijn heer het hooi ten minste niet naweegt.’
+</p>
+<p>“De luitenant knikte, als wilde hij zeggen: Zoo is het genoeg,—en de kapitein wendde
+zich tot den boer met de woorden:
+</p>
+<p>“ ‘Je kunt verder gaan, maar vooraf wil ik je twee dingen te raad geven. Het eerste
+is, je niet om te keeren om te zien, wat er achter je voorvalt. Het tweede, tegen
+niemand over je ontmoeting te spreken.’
+</p>
+<p>“ ‘Ik weet een geheim te bewaren,’ antwoordde de oude boer met een onnoozel gezicht.
+‘Ik zal uw raad opvolgen.’
+</p>
+<p>“En hij gaf zijn ossen een paar slagen om hun het sein tot voortrijden te geven.
+</p>
+<p>“Na verloop van tien minuten kon hij het rennen van de paarden der struikroovers hooren.
+Het gedruisch verminderde langzamerhand en was eindelijk in ’t geheel niet meer te
+hooren.
+</p>
+<p>“ ‘Zij zijn het bosch weer ingegaan,’ zei de grijsaard alsof hij in zich zelf sprak,
+‘maar dat is nog geen reden om zich overwinnaar te voelen.’
+</p>
+<p>“De raad was goed en werd opgevolgd. De jonge vrouw, die in het hooi verborgen was,
+verroerde zich niet. Een half uur daarna kwam het dorp,—het was meer dan een dorp,
+het mocht wel een kleine stad heeten,—in het gezicht. De wagen reed langs een breede
+straat, alsof er niets gebeurd was, toen door een groote poort een binnenplaats op.
+<span class="pageNum" id="pb48">[<a href="#pb48">48</a>]</span></p>
+<p>“ ‘Ziezoo!’ zei de grijsaard, ‘God heeft het zoo gewild: het is nu gedaan.’
+</p>
+<p>“Op die wijze werd de vrouw van den kapitein der bandieten eindelijk gered.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p048width"><img src="images/p048.jpg" alt="Vrouwenhand." width="365" height="498"></div><p>
+</p>
+<p>“Men bracht haar bij welgestelde en liefdadige menschen, waar iedereen zorg voor haar
+droeg tot op het oogenblik, waarop haar vader, onderricht van het onvoorzichtige huwelijk,
+dat hij haar had doen aangaan, haar kwam terughalen.
+</p>
+<p>“Men liet het bosch omsingelen in de hoop, dat men de bandieten zou bemachtigen; maar
+het was reeds te laat: het kasteel was verlaten, toen de justitie kwam. Toen zij het
+<span class="pageNum" id="pb49">[<a href="#pb49">49</a>]</span>gevaar inzagen, ontdekt te worden, hadden zij er niet durven blijven.”
+</p>
+<p>“Dat was jammer,” zei de afgezant. “Maar de vrouw was gered, en dat was het voornaamste.
+Waarlijk! je vertelling is zeer belangrijk, en je hebt er wel aan gedaan, mij haar
+uitvoerig mee te deelen. Mooie sprookjes verkorten den weg.”
+</p>
+<p>“De reden, waarom ik u dit verteld heb,” zei Maroessia, “bestaat hierin, dat het ons
+van nut kan zijn.”
+</p>
+<p>“Ik heb het begrepen, m’n kind,” zei de afgezant, “heel goed begrepen. O, wij verstaan
+elkaar wel.”
+</p>
+<p>“Toch,” voegde hij er bij, “heeft de geschiedenis van de blanke hand met diamanten
+en van de lanssteken in de bladeren van den grooten eik mij doen huiveren.”
+<span class="pageNum" id="pb50">[<a href="#pb50">50</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch4" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2668">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">IV.</h2>
+<h2 class="main">De vlucht.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p050width"><img src="images/p050.jpg" alt="Wagen in het donker." width="555" height="432"></div><p>
+</p>
+<p>Het was nog nacht, maar de morgenkoelte deed zich reeds gevoelen. In een verwijderd
+klooster hoorde men de vroegmissen zingen; het riet aan den oever boog zich voor den
+wind.
+</p>
+<p>“Wij moeten nu linksaf,” zei Maroessia.
+</p>
+<p>Twee minuten daarna betraden zij de steppe.
+</p>
+<p>Tot dusverre hadden zij langs den oever der rivier geloopen, bijna altijd beschermd
+door de boomen.
+</p>
+<p>Hoewel Maroessia en de afgezant geen tijd te verliezen hadden, bleven zij toch onwillekeurig
+stilstaan en ademden met volle teugen de frissche lucht van deze vlakte in.
+</p>
+<p>“Kijk dien kant eens uit!” zei Maroessia. “Dat zwarte <span class="pageNum" id="pb51">[<a href="#pb51">51</a>]</span>stipje daarginds is de stal, waarover ik u gesproken heb. Nu moeten wij nog eens linksaf:
+daar zullen wij de ossen vinden.”
+</p>
+<p>“Laat ons dan nog eens linksaf slaan,” zei de afgezant.
+</p>
+<p>De steppe breidde zich zoo ver zij zien konden voor hen uit; een paar hooge hoopen
+hooi, die nog pas opgestapeld waren, belemmerden alleen het gezicht.
+</p>
+<p>De afgezant klom op een daarvan om te zien, of er in de verte iets te zien was.
+</p>
+<p>“Blijf daar niet staan!” riep Maroessia hem toe; “u bent zoo lang, men zou u van verre
+zien.”
+</p>
+<p>Alles scheen rustig te zijn. De afgezant gaf aan Maroessia een wenk om ook eens te
+komen kijken en wilde er haar op helpen klimmen; maar dat was niet noodig; want in
+een oogenblik was zij er op.
+</p>
+<p>“’t Lijkt wel of jij vleugels hebt,” zei de afgezant tegen haar.
+</p>
+<p>“Vader noemt mij altijd zijn klein eekhorentje,” antwoordde het kind met een zekeren
+trots.
+</p>
+<p>Zij keek ook, maar slechts naar een enkelen kant, en wel naar dien, waar het huis
+van haar ouders stond.
+</p>
+<p>“Ziet u daar ginds wel?” zei ze. “Kijk eens voor mij; want mijn oogen zien op dit
+oogenblik niet goed,—het schijnt mij evenwel toe, dat alles er rustig is.”
+</p>
+<p>“Ja, ja,” zei de afgezant, “alles schijnt te zeggen: rust.”
+</p>
+<p>Nadat ze nog even rondgekeken hadden, klommen zij van den hoop hooi af. Zij liepen
+nog enkele meters en kwamen nu bij eene heg, die een kleine vallei omgaf.
+</p>
+<p>“Hier is het!” zei Maroessia. “Help mij nu, den boom van de deur te lichten. Hier
+zijn de ossen, ziet u ze?”
+</p>
+<p>“Ik zie ze, zij zien er prachtig uit!”
+</p>
+<p>De beide ossen, die op het gras lagen, bleven onbeweeglijk als twee groote bergen.
+Maroessia streelde met haar kleine hand hun gehoornde koppen. Een dof geloei was het
+antwoord op de liefkoozingen van het kind.
+</p>
+<p>“Stil, stil,” zei Maroessia haastig. “Je moet mij heel bedaard volgen! Gauw maar!”
+<span class="pageNum" id="pb52">[<a href="#pb52">52</a>]</span></p>
+<p>Men zou gezegd hebben, dat de ossen deze woorden van hun kleine meesteres begrepen,
+want zij stonden zonder gedruisch op en volgden haar gedwee.
+</p>
+<p>“Zij zijn veel grooter dan ik,” zei Maroessia lachend, “en toch zijn we even oud.”
+</p>
+<p>De wagen, met hooi beladen, stond niet ver af.
+</p>
+<p>De ossen waren er al spoedig voor gespannen.
+</p>
+<p>“Haast u!” zei Maroessia. “Waarom kijkt u mij zoo aan?”
+</p>
+<p>“Dat komt, omdat je zoo klein bent, Maroessia!” zei de afgezant, “zoo heel klein!
+Men zou je veeleer voor een klein vogeltje kunnen houden, geschapen om in deze steppen
+rond te fladderen en te zingen, dan voor iemand, die zulke belangrijke zaken aan de
+hand heeft!”
+</p>
+<p>De afgezant had gelijk. Het kleine meisje scheen nog kleiner midden in deze uitgestrekte
+vlakte, bij die ontzaglijke ossen en bij den grooten wagen, naast dezen reus van een
+man.
+</p>
+<p>“O, wat zou ik graag groot willen zijn!” zuchtte Maroessia. “Kijk! hier is de zakdoek
+van moeder, ik zal dien, evenals de oude vrouwen, om mijn hoofd doen, dan zal ik er
+wel heel oud uitzien, niet waar? Kijk mij maar eens aan!”
+</p>
+<p>Haar groote oogen keken hem van onder den bruinen zakdoek aan, die haar blonde lokken
+en haar schouders geheel bedekte.
+</p>
+<p>De afgezant keek haar teeder aan en glimlachte. Gedurende een oogenblik wilde of kon
+hij niets zeggen.
+</p>
+<p>Toen hij eindelijk antwoordde, was zijn stem heel zacht, zoo zacht, dat men zou gezegd
+hebben, dat het de zijne niet was.
+</p>
+<p>“Weet je den weg wel, Maroessia?” vroeg hij.
+</p>
+<p>“Ik ken dezen weg best. Je moet aldoor rechtuit tot aan het kleine meertje gaan, en
+als je daar gekomen bent, sla je rechtsaf, en dan zie je van den top van een heuveltje
+het dak van het huis van Kniesj. Als je daar eenmaal bent, is ’t niet moeilijk om
+in Tsjigirine te komen. Ik heb Kniesj wel eens tegen vader hooren zeggen: ‘Het moet
+al een domoor zijn, die dezen weg niet weet te vinden.’ ”
+<span class="pageNum" id="pb53">[<a href="#pb53">53</a>]</span></p>
+<p>“Ken je Kniesj?”
+</p>
+<p>“Ik ken hem, hij komt dikwijls bij ons.”
+</p>
+<p>“Zal hij je goed ontvangen?”
+</p>
+<p>“Dat weet ik niet … ik denk het wel?”
+</p>
+<p>“En als hij je eens slecht ontving?”
+</p>
+<p>“Maar hij zal ons nooit kunnen verraden, niet waar? Het is een vriend … O neen! een
+vriend van vader kan geen verrader zijn.”
+</p>
+<p>“Weet je wel, Maroessia!” vervolgde de afgezant, terwijl hij het kleine meisje strak
+aankeek, “weet je wel, dat het land vol vreemdelingen, soldaten, menschen zonder medelijden
+is? Weet je wel, dat wij slechts vijanden, sabelhouwen of geweerschoten zullen ontmoeten?
+Weet je wel, dat er overal bloed vloeit? Weet je dat wel?…”
+</p>
+<p>“Ja,” antwoordde Maroessia, “ik weet dat alles.”
+</p>
+<p>“Booze oogen zullen je bespieden; men zal je vragen doen, waarvan al de woorden strikken
+zullen zijn, en als je onhandig antwoordt, als je het minste gebaar, de minste beweging
+maakt, als je spreekt, als je bloost, als je even beeft, zal alles verloren zijn …
+Weet je dat wel?”
+</p>
+<p>“O! ik zal niet onhandig antwoorden, ik zal iedereen wel goed te woord staan: ik ben
+niet bang!”
+</p>
+<p>“Het kan zijn, beste meid, dat wij den dood tegemoetgaan!”
+</p>
+<p>“Nee,” zei Maroessia, “wij zullen eerst later sterven. U moet eerst in Tsjigirine
+aankomen. Als u daar eenmaal bent, zal ik sterven, als het zoo wezen moet!… maar u
+moet eerst te Tsjigirine zijn! O ja!…”
+</p>
+<p>De afgezant zei niets, maar hij nam het meisje in zijn armen en drukte haar tegen
+zich aan, terwijl hij haar heel zachtjes “m’n lieve kind” noemde.
+</p>
+<p>“Maroessia!” zei hij toen, “wij zullen zeer zeker noodlottige ontmoetingen hebben;
+de soldaten zullen je gevangen nemen, je ondervragen. Als men naar den wagen toe kwam,
+zelfs met het doel om dien te doorzoeken, dan zou je je toch wel kalm <span class="pageNum" id="pb54">[<a href="#pb54">54</a>]</span>houden, dan zou je toch niet gelijken op een patrijs, die ziet dat de jager zijn nest,
+dat dicht in de nabijheid verborgen is, nadert. Je begrijpt mij, niet waar?”
+</p>
+<p>“Ja, ik begrijp u. Ik moet zijn … ik moet zijn … zooals u. Ik zal ook zoo wezen.”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p054width"><img src="images/p054.jpg" alt="Oude man en meisje in het donker." width="356" height="501"></div><p>
+</p>
+<p>“Als iemand je mocht vragen, waar je naar toe gaat, dan moet je antwoorden, dat je
+dezen wagen, met hooi beladen, naar de woning van Kniesj brengt, die het van je vader
+heeft gekocht. Versta je?”
+</p>
+<p>“Ja, ik versta het.”
+</p>
+<p>“Als wij het huis van Kniesj goed en wel bereiken, zal deze <span class="pageNum" id="pb55">[<a href="#pb55">55</a>]</span>ons zeker op den drempel van zijn deur te gemoet komen. Begrijp je?”
+</p>
+<p>“Ja.”
+</p>
+<p>“Dan moet je tegen hem zeggen: ‘Wat hebt u mooi koren op uw land staan! Ik heb het
+bewonderd, toen ik er voorbijkwam. Het is nog wel wat groen, maar ik geloof, dat men
+het desnoods zou kunnen gebruiken, voordat het geheel rijp is.’ Dat is heel lang,
+beste meid! Maar je kunt die woorden toch wel onthouden, niet waar?”
+</p>
+<p>“O ja,” antwoordde Maroessia. “Luister maar, ik zal ze eens herhalen!”
+</p>
+<p>Zij herhaalde ze en vergat niets, geen enkel woord.
+</p>
+<p>“Je bent een kleine schat!” zei de afgezant. “Maar laat ons nu voortmaken!”
+</p>
+<p>Hij klom op den wagen, maakte een groot gat in het hooi en verborg zich daarin.
+</p>
+<p>Maroessia zette zich neer op de plaats, die een vrachtrijder zou ingenomen hebben,
+spoorde de ossen met haar lief stemmetje aan, dat in ’t eerst een beetje trilde. Toen
+zette de zware wagen zich langzaam in beweging.
+</p>
+<p>De moeilijke tocht, midden in den nacht, was begonnen …
+<span class="pageNum" id="pb56">[<a href="#pb56">56</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch5" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2677">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">V.</h2>
+<h2 class="main">Een ontmoeting.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p056width"><img src="images/p056.jpg" alt="Soldaten te paard." width="551" height="428"></div><p>
+</p>
+<p>Ossen weten nooit, hoeveel haast men heeft. De wagen reed naar den zin van Maroessia
+veel te langzaam; de afgemeten stappen der ossen werden op de stem van hun kleine
+vriendin wel wat grooter, maar zij liepen toch niet harder.
+</p>
+<p>Alles was stil; de laatste sterren flonkerden aan den hemel en langzamerhand brak
+het daglicht door; van tijd tot tijd deden een geweerschot of een kreet, bestemd om
+de schildwachten op hun hoede te doen zijn, die diepe stilte nog des te meer uitkomen.
+</p>
+<p>Maar ieder geluid, dat zich onverwachts deed hooren, joeg Maroessia een huivering
+over de leden. Hoeveel malen deed een windvlaag al het bloed naar haar hoofd stijgen!
+Ach! het was niet voor zich zelf, dat zij zoo gemakkelijk beefde. Wat <span class="pageNum" id="pb57">[<a href="#pb57">57</a>]</span></p>
+<p>haarzelf betrof, was zij onverschrokken, maar haar vrees was voor den ander. Eensklaps
+zei ze:
+<span class="pageNum" id="pb58">[<a href="#pb58">58</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p057width"><img src="images/p057.jpg" alt="“Waar ga je naar toe? Waar kom je vandaan?” Blz. 58." width="497" height="720"><p class="figureHead">“Waar ga je naar toe? Waar kom je vandaan?” Blz. 58.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>“Verschuil u goed! Daar komen menschen!”
+</p>
+<p>Het was zoo, zij had goed gehoord. Al spoedig daarna omsingelde een afdeeling Russische
+ruiters den wagen.
+</p>
+<p>“Waar ga je naar toe? Waar kom je vandaan? Wie ben je?” riepen verscheidene barsche
+stemmen.
+</p>
+<p>“Ik ben de dochter van Danilo Tsjabane,” antwoordde Maroessia.
+</p>
+<p>“Laat je ossen dan stilstaan!” riep een officier haar toe.
+</p>
+<p>Maroessia liet de ossen stilstaan.
+</p>
+<p>“Waar kom je vandaan?”
+</p>
+<p>“Van ons vandaan.”
+</p>
+<p>“Wat bedoel je daarmee?”
+</p>
+<p>“Niet ver van dien kant af.”
+</p>
+<p>“En waar ga je naar toe?”
+</p>
+<p>“Ik ga naar baas Kniesj toe.”
+</p>
+<p>“Wie is Kniesj?”
+</p>
+<p>“Dat is een vriend van vader. Hij heeft dit hooi van ons gekocht, en ik breng den
+wagen naar hem toe.”
+</p>
+<p>“Wat heb ik je gezegd, beste vriend?” zei een andere officier. “Het is een boerenwagen,
+en anders niet. Maar jij ziet overal verraders en ontsnapte gevangenen.”
+</p>
+<p>“Wat zullen wij met onze vangst doen?… Beste meid! wil je je bij het regiment aansluiten?
+Maar och! je bent te klein, je zoudt er beter aan gedaan hebben, vanmorgen niet uit
+je wieg te komen.”
+</p>
+<p>“Dit hooi,” antwoordde de eerste officier, “is toch niet te versmaden.” En zich tot
+Maroessia wendende, voegde hij er bij:
+</p>
+<p>“Is het huis van dien Kniesj nog veraf?”
+</p>
+<p>“Nog al …”
+</p>
+<p>“Wat bedoel je daarmee? Zou men er met den stap, waarmee je ossen loopen, in één uur
+of in twee kunnen komen?”
+</p>
+<p>“In twee misschien, en mogelijk ook wel in drie.”
+</p>
+<p>“Welnu dan, ik zou er voor zijn, dat wij dezen wagen tot aan het huis van dien man
+vergezelden; en als hij op dit <span class="pageNum" id="pb59">[<a href="#pb59">59</a>]</span>hooi gesteld is, dan moet hij het maar van ons koopen. Beste meid! is het huis van
+je vader nog al netjes ingericht? Is hij een rijk grondbezitter?”
+</p>
+<p>“Hij heeft een grooten tuin en veel appelen.”
+</p>
+<p>“Dom gansje! Het is ons niet om appelen te doen … Maar komaan! laat ons zelf eens
+gaan zien, hoe het met dien Kniesj gesteld is. Het kan niet anders, of ons bezoek
+zal een aangename verrassing voor hem zijn.”
+</p>
+<p>De officier gaf zijn paard de sporen en snelde vooruit. Zijn kameraad volgde hem,
+terwijl hij bromde:
+</p>
+<p>“Je bent een echte gek! Daar hebben wij nu al een geheelen dag doorgebracht met doelloos
+rond te zwerven. Waar gebruik je ons voor?”
+</p>
+<p>“Voorwaarts, meisje!” zeiden de soldaten tegen Maroessia. “Voorwaarts!”
+</p>
+<p>De wagen reed voort, omgeven door de afdeeling soldaten.
+</p>
+<p>Maroessia zag zich van alle kanten door woeste gestalten omringd.
+</p>
+<p>Terwijl zij zich angstig afvroeg, wat zij doen zou om zich aan dit dreigend gevaar
+te onttrekken, sloeg zij een blik op de gezichten van hen, die haar omgaven. Allen
+waren met lange snorren versierd, door de zon gebruind, hardvochtig, somber en onverzoenlijk,
+en schenen uit te rusten na vele vermoeienissen en bloeddorstige daden. “Hoevelen
+van de onzen hebben die kerels al gedood en vermoord?” vroeg het kind bij zichzelf.
+“Is het niet verschrikkelijk daaraan te denken? Zouden zij zich het kwaad wel herinneren,
+dat zij bedreven hebben? De gezichten van enkelen zijn somber … Misschien hebben zij
+niet allemaal een hart van steen? En als zij hem eens ontdekten! O neen! zij zouden
+geen medelijden hebben!”
+</p>
+<p>Ofschoon de ossen van Maroessia hun gewone logheid behielden, liepen zij toch met
+een eenigszins vluggeren stap, misschien wel aangespoord door het hoefgetrappel van
+de ruiterij en gestreeld door de frissche morgenkoelte. De paarden <span class="pageNum" id="pb60">[<a href="#pb60">60</a>]</span>van de ruiterafdeeling liepen met een geregelden stap, maar van tijd tot tijd rekten
+die, welke het dichtst bij den wagen waren, den hals uit en trokken een plukje hooi,
+dat binnen hun bereik was, van den wagen af. Dit joeg Maroessia een huivering door
+de leden. Als het hooi eens instortte, als …
+</p>
+<p>Eensklaps bemerkte Maroessia, terwijl zij een blik op de soldaten sloeg, een paar
+oogen, die onafgewend op haar gevestigd schenen te zijn. Deze oogen waren doordringend
+als twee dolken en gloeiden als kooltjes vuur. Ze keken haar opmerkzaam aan, ja, en
+misschien wel met wantrouwen.
+</p>
+<p>Zij werd beurtelings rood en bleek en dacht dat alles verloren was. Maar zij zei <span class="sic">bijzich zelf</span>:
+</p>
+<p>“Ik moet zijn—zooals hij!”
+</p>
+<p>En zij vatte weder moed.
+</p>
+<p>De beide officieren reden vooruit. De een lachte, de ander bromde. De soldaten werden
+stil en schenen ten gevolge van den langzamen stap, waarmee zij reden, slaperig te
+worden.
+</p>
+<p>Maar waarom keek die soldaat haar zoo den heelen tijd aan?
+</p>
+<p>“Ik zal hem ook aankijken,” besloot Maroessia bij zich zelf.
+</p>
+<p>En haar ontroering bedwingende, vestigde zij op haar beurt haar blikken op hem.
+</p>
+<p>De bewuste oogen behoorden aan een bejaarden, forsch gebouwden onderofficier, die
+een zeer ruw en tegelijkertijd zeer schrander gezicht had.
+</p>
+<p>Eensklaps bracht hij zijn paard naar voren en reed nu vlak naast Maroessia, als wilde
+hij haar wat dichterbij bekijken. Hij sprak in het eerst niet tegen haar, maar zijn
+doordringende oogen schenen te zeggen:
+</p>
+<p>“Het is toch zonderling, dat zulk een klein meisje zulk een grooten wagen bestuurt!
+Wie heeft dit zwakke kind voor zoo’n zware taak kunnen kiezen? Wie heeft haar zoo
+geheel alleen kunnen laten vertrekken te midden van den nacht, nu het overal oorlog
+is en nu de wegen zoo onveilig zijn?”
+<span class="pageNum" id="pb61">[<a href="#pb61">61</a>]</span></p>
+<p>“Leven je vader en je moeder nog, beste meid?” vroeg hij haar eindelijk.
+</p>
+<p>Daar hij dacht, dat Maroessia geen Russisch verstond, herhaalde hij zijn vraag, zoo
+goed hij kon, nog eens in de taal, die in de Ukraine gesproken wordt.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p061width"><img src="images/p061.jpg" alt="Soldaat met bontmuts en grote snor." width="364" height="498"></div><p>
+</p>
+<p>“Heb je nog een vader? Heb je nog een moeder?”
+</p>
+<p>“Ja, Goddank!” antwoordde Maroessia.
+</p>
+<p>“Allebei?”
+</p>
+<p>“Allebei.”
+</p>
+<p>Hij dacht een oogenblik na; vervolgens helderde zijn gezicht op, als had hij eensklaps
+iets van een raadsel begrepen, <span class="pageNum" id="pb62">[<a href="#pb62">62</a>]</span>waarvan hij de oplossing tot dusverre vruchteloos had gezocht.
+</p>
+<p>Het hart van Maroessia sloeg geweldig. Alles draaide haar voor de oogen. Maar zij
+moest zijn—zooals hij.
+</p>
+<p>Zij deed haar best om zich den schijn te geven, alsof zij volmaakt kalm was, en vroeg
+op haar beurt wel met een eenigszins bevende stem, maar toch met een glimlach om de
+lippen:
+</p>
+<p>“En u, hebt u uw vader en moeder ook nog? Hebt u veel bloedverwanten? Hebt u zoons
+of dochters?”
+</p>
+<p>Was het deze kinderlijke, bevende en aarzelende stem, of was het eenvoudig die vraag,
+die weer oude herinneringen in het hart van dezen soldaat opwekte? Het ruwe en onverzoenlijke
+gezicht, dat aan Maroessia zooveel vrees ingeboezemd had, veranderde plotseling, en
+men had daarop eensklaps een weerkaatsing kunnen zien van alle gewaarwordingen, die
+een menschenhart kunnen vervullen.
+</p>
+<p>Die oogen, die haar nog pas zoo wantrouwend en uitvorschend hadden aangekeken, waren
+onmiddellijk verzacht. Zij keken Maroessia nu met eene zonderlinge ontroering aan.
+Vond hij in de trekken van het kleine meisje eenige gelijkenis met een kind, dat daar
+niet was, dat misschien heel ver van daar was, maar waaraan de gedachte alleen voldoende
+was om hem zacht te stemmen?
+</p>
+<p>“Ja, ik heb een dochtertje,” antwoordde hij eindelijk.
+</p>
+<p>“En is dat dochtertje al groot?” vroeg Maroessia.
+</p>
+<p>Hij glimlachte, en men voelde, dat in dezen treurigen glimlach de herinnering aan
+een dierbaar kind opgesloten lag.
+</p>
+<p>“Zij is even groot als u, ten minste bijna even groot,” antwoordde hij.
+</p>
+<p>Toen boog hij het hoofd voorover, en Maroessia durfde hem geen vragen meer doen. Zij
+liet hem met zijn gedachten bij zijn dochter.
+</p>
+<p>Men reed nog aldoor voort. Een rooskleurige streep vertoonde zich aan den gezichteinder.
+Een klein vogeltje deed <span class="pageNum" id="pb63">[<a href="#pb63">63</a>]</span>een zacht gepiep hooren dat zeker als een welkomstgroet aan den dageraad bedoeld was.
+</p>
+<p>Niet ver van den weg bemerkte zij een klein meertje met een effen waterspiegel, met
+groene oevers, dat nog voor een gedeelte door den ochtendnevel bedekt was: men zou
+gezegd hebben, dat het een gazen sluier was, die langzamerhand opgelicht werd. Aan
+den rechterkant kronkelde zich een voetpad, en wel dat, hetwelk de voetgangers langs
+den kortsten weg naar het huis van Kniesj bracht. Eindelijk wees een witte rookzuil
+de plaats aan, waar het huis van den vriend haars vaders stond.
+</p>
+<p>Over het licht, dat de duisternis weldra geheel zou verdrijven, maakte Maroessia zich
+ongerust. De vroolijke stralen van de morgenzon, steeds zoo welkom, waren voor haar
+op dien ochtend vijanden, die haar konden verraden! Haar oogen zochten onwillekeurig
+naar den man die met haar gepraat had, zonder hem te vinden, en zij was daar bedroefd
+over.
+</p>
+<p>Onwillekeurig was zij op hem gaan rekenen als op een beschermer. Een ander soldaat
+reed nu aan haar rechterhand.
+</p>
+<p>“Wie is dat schepseltje daar?” vroeg deze soldaat aan een van zijn kameraden, na een
+blik op Maroessia geslagen te hebben.
+</p>
+<p>“Ze is niet grooter dan een notedop,” antwoordde een ander soldaat.
+</p>
+<p>“Ze is nergens bang voor, zij reist als een kolonel van de huzaren.”
+</p>
+<p>“Ik zou er wel wat onder willen verwedden, dat zij kruit noch kogels vreest!” vervolgde
+de eerste.
+</p>
+<p>“Daar heeft zij gelijk in,” voegde de derde er bij. “Welke kogel zou voor zoo’n klein
+ding gevaarlijk kunnen zijn?”
+</p>
+<p>“Ik ken de Ukrainiërs,” hernam de eerstgenoemde; “men kan niet zeggen, dat het een
+volk van hazen is. Zelfs de kleine meisjes uit dit land zijn dapper. Ik heb meer dan
+eens met mijn eigen oogen gezien, waartoe zij in staat zijn: het <span class="pageNum" id="pb64">[<a href="#pb64">64</a>]</span>kanon buldert, het geweervuur knettert, het bloed vloeit bij stroomen … zij komen
+op het slagveld, zij loopen er moedig over heen, zij rapen er de gekwetsten op, alsof
+zij in een tuin wandelden en daar rozen plukten!”
+</p>
+<p>“Zij sterven dan ook bij duizenden!” zei een ander.
+</p>
+<p>“Och! wij sterven allen op de een of andere manier,” antwoordde iemand, dien men hoorde
+zonder hem te zien, omdat hij geheel achter twee reusachtige soldaten verscholen was.
+“Ja, op de een of andere manier; het komt er maar op aan, op de beste wijze te sterven.
+Maar wie kent dat meisje?”
+</p>
+<p>Een paar geweerschoten verbraken de stilte …
+</p>
+<p>Dit geluid verbande dadelijk iedere andere gedachte, ieder ander gevoel; de geheele
+afdeeling keek als een man met een uitvorschenden blik naar den horizon.
+</p>
+<p>De officieren hielden hun paarden in. Iedereen liet zijn meening hooren; maar het
+geweervuur begon alweer, voordat men het over de oorzaak ervan eens was.
+</p>
+<p>“Het is van onzen kant!” riep de jonge officier uit. “Er is geen twijfel mogelijk,
+het is van onzen kant, dat het gevecht begonnen is. Voorwaarts! Het zijn de onzen,
+die strijd voeren.”
+</p>
+<p>“Heidaar, Iwan! Je moet den wagen maar tot aan het huis van dien Kniesj begeleiden
+en de zaak van het hooi in orde brengen. Voorwaarts!”
+</p>
+<p>Maroessia had den tijd nog niet gehad om zich te herstellen of haar gedachten te verzamelen,
+toen de afdeeling reeds in een wolk van stof verdwenen was. Intusschen had de oude
+soldaat, die met haar gepraat en haar over zijn dochtertje gesproken had, zich even
+omgekeerd en haar, zooals zij duidelijk had gezien, een vaarwel toegeknikt.
+</p>
+<p>Maroessia bleef alleen met dien Iwan, die het bevel ontvangen had, haar wagen tot
+aan het huis van Kniesj te begeleiden en de zaak van het hooi in orde te brengen.
+</p>
+<p>“Vooruit maar, kleine meid!” zei Iwan tegen haar, terwijl hij zijn pijp opstak.
+<span class="pageNum" id="pb65">[<a href="#pb65">65</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p065width"><img src="images/p065.jpg" alt="“Dat lijkt mij! Maar alles lijkt mij op dit oogenblik!” Blz. 74." width="496" height="720"><p class="figureHead">“Dat lijkt mij! Maar alles lijkt mij op dit oogenblik!” Blz. 74.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Maroessia keek Iwan aan en vond, dat hij er als een egel uitzag.
+<span class="pageNum" id="pb66">[<a href="#pb66">66</a>]</span></p>
+<p>“Kom, schiet een beetje op!” herhaalde hij op een strengeren toon.
+</p>
+<p>Maroessia spoorde haar ossen aan. Bij het plotseling vertrek van hun geleide hadden
+zij het goed geacht, te blijven staan. Toen zij de stem van Maroessia hoorden haastten
+zij zich, te gehoorzamen.
+</p>
+<p>De wagen had zijn afgemeten gang hernomen; Maroessia had zich onder voorwendsel, dat
+zij vermoeid was, er boven op neergezet, en terwijl zij er opklom, had zij kans gezien
+om haar kleine hand even aan haar grooten vriend toe te steken, wiens kalme en vertrouwende
+blik haar uit het gat, dat hij in het hooi gemaakt had, de hare ontmoet had. Dat had
+hun beiden goed gedaan. Iwan had natuurlijk nergens vermoeden van; hij had haar laten
+begaan, hij liep naast de ossen, terwijl hij zijn pijp rookte en voor zich keek.
+</p>
+<p>Wat had de oorlog daar gewoed! Tegen één groen land, dat een rijken oogst beloofde,
+hadden zij er tien over te rijden, die geheel verwoest waren.
+</p>
+<p>Het geweervuur herhaalde zich met gedurig kortere tusschenpoozen, en de schoten werden
+al duidelijker en duidelijker hoorbaar.
+</p>
+<p>De wagen was een van die heuveltjes opgereden, die niet zeldzaam in dit land zijn
+en waaronder de gesneuvelden in vroegere veldslagen begraven liggen.
+</p>
+<p>Toen zij boven op dit heuveltje aangekomen waren, bemerkte Maroessia in de vlakte
+een menigte tenten, half verborgen door wolken van zwarten rook, die soms door de
+opwaaiende roode vlammen verhelderd werden. Het was op dit terrein, dat het gevecht
+werd geleverd, dat het geweervuur hun in de verte had aangekondigd.
+</p>
+<p>Van tijd tot tijd hoorde men geluiden, hetzij het gekerm van menschen, hetzij het
+gehinnik van paarden; ook het geschreeuw van kinderen drong door de frissche morgenlucht
+heen.
+</p>
+<p>Maroessia zag voor zich het vreeselijke schouwspel van een <span class="pageNum" id="pb67">[<a href="#pb67">67</a>]</span>in brand gestoken dorp, rijke huizen in vlammen en ineenstortende hutten.
+</p>
+<p>Vrouwen, die met hun kinderen in de armen radeloos heen en weer liepen vielen neer
+door onzichtbare slagen getroffen.
+</p>
+<p>Paarden galoppeerden zonder ruiters voort. De lijken lagen op sommige plaatsen opgestapeld.
+De lichamen der gekwetsten, die den genadeslag verwachtten, waren over den grond verspreid.
+De gelederen, straks nog welgevuld, waren gedund; het getal der levenden verminderde
+bijna zichtbaar. De grond was op verscheidene plaatsen rood van bloed.
+</p>
+<p>Niet ver van deze afschuwelijke tooneelen en recht voor haar, gelijk aan een oase,
+die zich te midden van de woestijn vertoont, stond de boerderij van Kniesj, door bloemen
+omgeven, die een heerlijken geur uitwasemden. Maroessia herkende iederen boom van
+dezen dichten tuin; de kleur van iedere bloem teekende zich op den groenen achtergrond
+af.
+</p>
+<p>De deur van den stal stond open, en haar jeugdige oogen onderscheidden een grooten
+troep kippen, die, zonder zich om het gevecht te bekommeren, op het groote voorplein
+heen en weer liepen; op het voorplein stonden wagens, ploegen, hooivorken, spaden,
+harken en schoffels.
+</p>
+<p>Bij de deur stond een groote hond, gitzwart en met borstelig haar, als een trouwe
+waker voor het huis van zijn baas.
+<span class="pageNum" id="pb68">[<a href="#pb68">68</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch6" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2686">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">VI.</h2>
+<h2 class="main">Bij den ouden Kniesj.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p068width"><img src="images/p068.jpg" alt="Soldaat liggend op bank." width="551" height="429"></div><p>
+</p>
+<p>Nauwelijks stond de wagen voor de deur stil, of een jongen van ongeveer twaalf jaar,
+stevig gebouwd, en met een paar heldere oogen in z’n hoofd, vertoonde zich aan Maroessia.
+</p>
+<p>“Is pane<a class="noteRef" id="xd31e1078src" href="#xd31e1078">1</a> Kniesj thuis?” vroeg Maroessia.
+</p>
+<p>“Ben je dan om grootvader gekomen?” zei de knaap, vragende in plaats van te antwoorden.
+</p>
+<p>“Ja, om je grootvader. Is hij thuis?”
+</p>
+<p>“Hij is thuis.”
+</p>
+<p>“Waar is hij dan?”
+</p>
+<p>“Hij is in den tuin; maar het kan ook wel zijn, dat hij in huis of op het land is.”
+</p>
+<p>“Ga hem eens zeggen dat wij er zijn!”
+<span class="pageNum" id="pb69">[<a href="#pb69">69</a>]</span></p>
+<p>“En haast je wat!” voegde Iwan er bij, terwijl hij zijn pijp weer opstak.
+</p>
+<p>Maar de grootvader kwam reeds aan.
+</p>
+<p>Naar zijn uiterlijk te oordeelen, was het een goedhartig oud man. Hij droeg een eenvoudig
+boerengewaad,—een hemd en een broek van linnen. Zijn hoofd was bedekt met een stroohoed,
+dien hij waarschijnlijk zelf gevlochten had.
+</p>
+<p>Hij herkende Maroessia terstond en scheen volstrekt niet verwonderd haar te zien.
+Het tegendeel is waar; men zou gezegd hebben, dat hij haar verwachtte, en dat dit
+bezoek voor hem de eenvoudigste en de meest gewone zaak van de wereld was.
+</p>
+<p>“Zoo, beste meid!” zei hij, “hoe gaat het met je? Ik ben blij dat ik je weer eens
+zie! Kom maar in huis! Maar als je liever in de open lucht wilt blijven, dan kent
+Taras de plaatsen, waar men aardbeien vindt en waar de frambozen staan. Wij hebben
+binnen nog wat andere lekkernijen: honingkoeken, kleine taartjes en zelfs groote.”
+</p>
+<p>Iwan had dit woord “taartjes” in het voorbijgaan opgevangen.
+</p>
+<p>“Ik zie, dat je goed van alles voorzien bent,” zei hij met een stem, die nog wel norsch
+klonk, maar die toch door het vooruitzicht op “de groote taartjes” al wat verzacht
+was.
+</p>
+<p>“Gelukkig wel!” antwoordde de oude boer. “Kom binnen, kom binnen, als je honger hebt.”
+</p>
+<p>Hij zag er zoo eenvoudig, zoo vriendelijk, zoo naïef uit, die oude Kniesj!
+</p>
+<p>“Kom binnen!” herhaalde hij. “Wat een genoegen! wat een aangename verrassing! Ik houd
+van alle soldaten … Kom binnen, Mijnheer de soldaat!…”
+</p>
+<p>De soldaat, waarmee hij zooveel ophad, was uitgeput van vermoeienis en hongerig als
+een wolf: hij volgde den ouden boer dan ook, zonder zich verder te laten smeeken,
+en zoodra hij in de kamer was, ging hij op een bank liggen, geeuwende, de armen uitstrekkende,
+de beenen uitrekkende, in één woord, <span class="pageNum" id="pb70">[<a href="#pb70">70</a>]</span>gebruik makende van het gelukkige toeval, dat hem in staat stelde, aan zijn lichaam,
+geheel uitgeput door de vermoeienissen van den oorlog, een beetje rust te gunnen.
+</p>
+<p>Het was duidelijk te zien, dat hij den ouden Kniesj voor een onnoozelen en dommen
+kerel hield, en dat hij eigenlijk aan niets anders dacht dan aan zijn taartjes: wat
+de zaak van het hooi aangaat, die zou later wel ter sprake komen.
+</p>
+<p>Maroessia had er zich eerst mee bezig gehouden, den grooten wagen op het voorplein
+te brengen. De kleine Taras had haar daarbij geholpen. Toen dit gedaan was, ging zij
+naar de beide mannen toe.
+</p>
+<p>“Pane Kniesj,” zei Maroessia toen, “wat hebt u mooi koren op uw land staan! Ik heb
+het bewonderd, toen ik er voorbij kwam. Het is nog wel wat groen, maar ik geloof,
+dat men het desnoods zou kunnen gebruiken, voordat het geheel rijp is!”
+</p>
+<p>“God zij geloofd, beste meid! Ja, wij zullen een goed jaar hebben!” gaf de oude Kniesj
+hierop ten antwoord.
+</p>
+<p>De kalme toon, waarop hij sprak, verried niet de minste ontroering. Hij liep de kamer
+op en neer, riep zijn knechts en gaf zijn bevelen met een vroolijke stem. Zijn oogen
+trachtten niet in die van het kind te lezen. Het was een braaf man, trotsch op zijn
+taartjes en zijn hammen, zich bij voorbaat verheugende in de gedachte aan den maaltijd,
+dien hij den vreemdeling zou aanbieden.
+</p>
+<p>“Heeft hij het begrepen?” vroeg Maroessia zich af. “Nee, hij heeft het niet begrepen!
+En toch …” en haar hart kromp ineen, “als hij het eens niet begrepen had!”
+</p>
+<p>Zij wist niet, wat te denken, zij wist niet, wat te doen!
+</p>
+<p>“Ik moet zijn, zooals hij,” zeide zij eindelijk bij zich zelve, “ik moet moedig zijn,
+weten te zwijgen en weten te wachten.”
+</p>
+<p>Zij begreep, dat de afgezant een bewijs van al deze eigenschappen gegeven had, door
+niet van den wagen af te springen, nadat hij het gewapend geleide tot een enkelen
+soldaat had zien verminderen, dien Iwan, dien hij gemakkelijk had <span class="pageNum" id="pb71">[<a href="#pb71">71</a>]</span>kunnen verslaan, en door er nog op te blijven, zelfs reeds nadat de wagen het voorplein
+opgereden was, en daar zij het besluit had genomen om te zijn zooals hij, richtte
+zij geen vragen tot den ouden man en ging, zonder een woord te spreken, achter hem
+het huis in.
+</p>
+<p>Dit huis was vrij uitgestrekt. De meubelen bestonden uit banken van stevig eikenhout.
+Aan de gewitte muren, die in blankheid met de sneeuw konden wedijveren, hingen gedroogde
+planten, die in het vertrek een frisschen geur verspreidden.
+</p>
+<p>In het midden stond een groote massieve tafel, ook van eikenhout, en deze was bedekt
+met een fraai wit tafellaken met gekleurde franje.
+</p>
+<p>De oude Kniesj noodigde zijn gast uit om plaats te nemen.
+</p>
+<p>“Ik mag de ververschingen niet vergeten,” zei hij. “Dat zal spoedig gedaan zijn, dat
+zal spoedig gedaan zijn …”
+</p>
+<p>En hij liep van den eenen kant naar den anderen, pakte de groote glazen en daalde
+in den kelder neer, klom naar den zolder, deed de provisiekast open, verzette potten
+en pannen, liet de lepels vallen, schonk van de eene flesch in de andere, ging naar
+de vliering om gerookte worsten te krijgen, kortom hij was een en al bedrijvigheid.
+</p>
+<p>Al deze toebereidselen, die den uitgehongerden soldaat veel beloofden, hielden hem
+in voortdurende spanning; hij meende ieder oogenblik een heerlijken schotel te zien
+verschijnen: hij rook den geur daarvan reeds en watertandde er van; hij beloofde zich
+zoo’n gastmaal, dat hij daardoor alles op de wereld zou vergeten, of, liever gezegd,
+hij zag de wereld slechts verward door een hoop taartjes, worsten, kazen, vleeschspijzen
+en andere lekkernijen heen.
+</p>
+<p>“Hoor eens, barien!<a class="noteRef" id="xd31e1127src" href="#xd31e1127">2</a> geef je zooveel moeite niet,” zei hij van tijd tot tijd. “Ik zal met weinig tevreden
+zijn … dat is te zeggen, ik zal tevreden zijn met hetgeen ik daarginds <span class="pageNum" id="pb72">[<a href="#pb72">72</a>]</span>zie … Ja, ik zal er mee tevreden zijn.”
+</p>
+<p>“Nee, nee,” antwoordde de oude Kniesj, “sta me toe dat ik u eens iets fatsoenlijks
+aanbied! Sta me dat toe, Mijnheer!… Mag ik ook uw naam weten?”
+</p>
+<p>“Ik heet Iwan,” antwoordde de soldaat met een zucht, geheel ontwapend door de gulle
+gastvrijheid van den ouden boer.
+</p>
+<p>“Welnu, Mijnheer Iwan! u moet mij vergunnen, u het beste aan te bieden, wat er in
+mijn huis is! U moet het, u wilt een grijsaard toch geen verdriet aandoen, niet waar?
+U moet eens van mijn worsten proeven … en van mijn hammen ook … en dan van mijn kaas …
+U zult wel zien, wat ik u zal voorzetten.”
+</p>
+<p>“Maar wij, soldaten, zijn niet aan zulke lekkernijen gewend. Als wij onzen honger
+maar kunnen stillen, zijn wij al tevreden,” zei Iwan.
+</p>
+<p>“Wel zeker, wel zeker, Mijnheer Iwan! Ja, het leven van een soldaat is hard. Ik heb
+er wel eens over hooren spreken. Welnu, dat is een reden te meer om een poging te
+doen, u eens te vergasten … Ja, ja, geloof mij!”
+</p>
+<p>Maroessia, die in een hoek zat, trachtte te zijn zooals hij, aan wien zij onophoudelijk
+dacht, zou geweest zijn. Naar haar uiterlijk te oordeelen was zij kalm en bedaard.
+</p>
+<p>Maar wat er in dat hartje omging is niet om te beschrijven. Was haar groote vriend
+nog in het hooi begraven? Of was hij er al lang uitgekomen? Maar zou hij zich dan
+wel op een veilige plaats hebben kunnen verschuilen? En als hij het huis eens had
+moeten verlaten, waar zou zij hem dan weervinden? Welke gevaren kon hij loopen? Wat
+zou haar vader wel zeggen, als zij hem verlaten had, voordat zij hem het doel van
+zijn tocht had doen bereiken?…
+</p>
+<p>De kleine Taras ging, na de nieuw aangekomene nauwkeurig opgenomen te hebben, naar
+het raam toe en telde de schoten, die men zeer duidelijk kon hooren, ofschoon zij
+op een verren afstand gelost werden.
+<span class="pageNum" id="pb73">[<a href="#pb73">73</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p073width"><img src="images/p073.jpg" alt="“Wees maar gerust, alles gaat goed.” Blz. 78." width="498" height="720"><p class="figureHead">“Wees maar gerust, alles gaat goed.” Blz. 78.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Eindelijk was het maal gereed. Mijnheer Iwan begon het met een soort van woede te
+verslinden. Zijn geduld was dan <span class="pageNum" id="pb74">[<a href="#pb74">74</a>]</span>ook al te lang op de proef gesteld.
+</p>
+<p>Bij den eersten hap had hij het strenge en woeste gelaat van een krijgsman, die er
+zich volstrekt niet over bekommert, zijn gehemelte te streelen; maar al spoedig begon
+zijn gezicht een wat zachter uitdrukking aan te nemen. Na het gebruik van eenige glazen
+likeur van frambozen, van aardbeien, van kersen en van kummel kregen zelfs zijn oogen
+een vriendelijke uitdrukking en speelde er een glimlach om zijn lippen.
+</p>
+<p>De oude Kniesj werd niet moe, hem telkens nieuwe gerechten en nieuwe dranken aan te
+bieden. Van tijd tot tijd slaakte hij een kreet.
+</p>
+<p>“Wacht! Dat is mooi bedacht! Ik herinner mij daar, dat ik in mijn provisiekast nog
+wat heb, dat u wel zal smaken … Wacht, wacht! Dat zal ik eens voor u gaan halen, Mijnheer
+Iwan! Dan moet u mij eens zeggen, hoe u het vindt.”
+</p>
+<p>Iwan verzette zich hier niet tegen. Hij kon slechts even met het hoofd schudden, alsof
+hij wilde zeggen:
+</p>
+<p>“Dat lijkt mij! Maar alles lijkt mij op dit oogenblik!”
+</p>
+<p>“Wel, Taras, wat doe je daar?” vroeg de oude Kniesj, na weer een flesch voor zijn
+gast neergezet te hebben. “Is het nu de tijd om daar te staan luieren? In jou plaats
+zou ik eens zijn gaan kijken, of het tijd is om hooi aan de ossen te geven.”
+</p>
+<p>“Wilt u wel gelooven, Mijnheer Iwan!” voegde de grijsaard er bij, “dat ik in Taras
+een flinken werkman heb? Het is een jongen, die niet dom is en ook niet lui.”
+</p>
+<p>Mijnheer Iwan wilde antwoord geven, maar hij kon niets anders doen dan een glimlach
+op zijn gezicht te voorschijn brengen, die hoegenaamd niets zeide. Wat den kleinen
+Taras aangaat, die liet zich niet lang bidden. In een oogenblik was hij bij de deur.
+</p>
+<p>Het was tijd; want Maroessia kon het niet meer uithouden. Zij stond bedaard op en
+zei tegen den ouden Kniesj:
+</p>
+<p>“Ik zal met Taras meegaan.”
+</p>
+<p>“Doe dat, beste meid!” antwoordde de grijsaard.
+<span class="pageNum" id="pb75">[<a href="#pb75">75</a>]</span></p>
+<p>En toen zij hem voorbijliep, strekte hij de hand uit en streelde haar zachtjes over
+haar lokken.
+</p>
+<p>Weinig had deze liefkoozing te beteekenen, maar zij gaf als door een tooverslag alle
+vertrouwen aan Maroessia terug; zij gevoelde zich gerustgesteld en versterkt; haar
+angst verdween, en ze voelde zich ineens veel minder angstig.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p075width"><img src="images/p075.jpg" alt="Oude man met dienblad." width="362" height="493"></div><p>
+</p>
+<p>“Beste barien!” zei Iwan, een wanhopige poging doende om zijn gedachten te verzamelen,
+“dat hooi van daar straks, weet je, het hooi van den wagen, dien ik hierheen begeleid
+heb, behoort aan ons toe!… Begrijp je me? Wij hadden het in beslag genomen, dus is
+het ons goed, dus is het ons eigendom geworden! Dat is duidelijk, niet waar? Als je
+er echter <span class="pageNum" id="pb76">[<a href="#pb76">76</a>]</span>op gesteld bent, het te behouden, dan kan je er mij den prijs voor geven.… Geef geld,
+veel geld, en je moogt het hebben … En dat zou ik je als het beste aanraden!”
+</p>
+<p>“U bent heer en meester, Mijnheer Iwan!” antwoordde de oude Kniesj. “U kunt nemen,
+wat u verlangt. U bent heer en meester!”
+</p>
+<p>“Heel goed! dat is heel goed!” antwoordde Iwan. “Uitstekend goed!”
+<span class="pageNum" id="pb77">[<a href="#pb77">77</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd31e1078">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1078src">1</a></span> <i>Pane</i>, in Polen en in Klein-Rusland het woord voor Mijnheer.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd31e1078src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+<div class="fndiv" id="xd31e1127">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1127src">2</a></span> <i>Barien</i>, een Rutheensch woord, dat zooveel beteekent als baas.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd31e1127src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch7" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2695">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">VII.</h2>
+<h2 class="main">Op dezelfde plaats.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p077width"><img src="images/p077.jpg" alt="Meisje op bospad." width="557" height="429"></div><p>
+</p>
+<p>Toen Maroessia het huis uitkwam, zag zij, dat de wagen, nog met hooi beladen op dezelfde
+plaats stond. Taras werkte met den meesten ijver. Hij klom op het wiel, trok het hooi
+bij handen vol van den wagen af en gaf dit aan de ossen.
+</p>
+<p>Maroessia draaide een paar keer om den wagen heen.
+</p>
+<p>Nadat Taras aan de ossen genoeg hooi gegeven had, begon hij te babbelen en vroeg het
+honderd uit, maar Maroessia, die nog wel een beetje in angst verkeerde, antwoordde
+hem slechts kortaf.
+</p>
+<p>Eensklaps kwam de gedachte bij haar op, dat haar tegenwoordigheid bij den wagen vreemd
+zou kunnen schijnen, en ze besloot om er vandaan te gaan. Zij liep het groote voorplein
+over, ging naar den tuin, bleef staan, keek om zich heen en sloeg een blik op de velden,
+die zich in de verte uitstrekten.
+<span class="pageNum" id="pb78">[<a href="#pb78">78</a>]</span></p>
+<p>“Wat nu te doen?” vroeg zij zich af. “Wat zal er van hem worden? Hoe hem te redden?
+De wagen met hooi is nog niet afgeladen. Zou hij nog …”
+</p>
+<p>Zij keerde naar het voorplein terug, om er zich van te overtuigen, dat niemand haar
+gadesloeg. “Als ik het zonder onvoorzichtigheid doen kan,” zei ze bij zich zelf, “zal
+ik het wagen, zoo al niet hem te roepen, dan toch op de een of andere wijze zijn aandacht
+te trekken.”
+</p>
+<p>Maar toen zij voorbij een hoop groote steenen kwam, die tegen de bouwvallen van een
+muur opgehoopt lagen, meende zij te hooren, nee, hoorde zij duidelijk, alsof zij uit
+den grond voortkwam, een stem, die zij goed kende, en die tegen haar zei:
+</p>
+<p>“Ik dank je, kleine Maroessia! Wees maar gerust, alles gaat goed.”
+</p>
+<p>Eerst schrok ze, maar langzamerhand herstelde zij zich en trachtte te zien, waar die
+stem wel vandaan gekomen was.
+</p>
+<p>De hoop steenen scheen daar reeds zeer lang gelegen te hebben. De steenen waren bedekt
+met mos, onkruid en klimplanten. Blijkbaar waren ze daar reeds lang geleden neergeworpen,
+toen men onder een gebouw, dat nu bijna geheel in puin lag, dezen ouden kelder had
+gemetseld, waarvan haar zoekende blik het raampje had opgemerkt, ofschoon dit ternauwernood
+zichtbaar was tusschen de menigte planten, die er overheen gegroeid waren.
+</p>
+<p>“Heb ik goed gehoord?” vroeg de kleine Maroessia zich af.
+</p>
+<p>Haar hart sloeg geweldig. Maar de stem, die opnieuw uit het puin kwam, liet zich ten
+tweeden male hooren.
+</p>
+<p>“Beste meid,” zei deze stem. “Stel je gerust. Wij zijn de gevaren der zee gelukkig
+te boven gekomen en zullen in de haven niet verdrinken, hoop ik!”
+</p>
+<p>Maroessia bleef onbeweeglijk staan; zij luisterde nog eens, ofschoon alles nu weer
+stil geworden was.
+</p>
+<p>Deze weinige woorden, die van hem, van haar grooten vriend kwamen, waren even zoovele
+tooverwoorden, die haar <span class="pageNum" id="pb79">[<a href="#pb79">79</a>]</span>laatste vrees geheel wegnamen.
+</p>
+<p>Haar hart werd van blijdschap vervuld, en haar wangen waren zoo rood, haar oogen schitterden
+zoo fel, dat Taras, op het voorplein eensklaps voor het meisje bleef staan.
+</p>
+<p>Getroffen door de verandering, die er met haar plaats gegrepen had, keek hij haar
+met een nieuwsgierigen blik aan.
+</p>
+<p>“Ze is zeker erg in haar schik; grootvader zal haar misschien iets lekkers gegeven
+hebben!” dacht hij. “Maar wat? Zou het peperkoek zijn of noten?”
+</p>
+<p>Maroessia verbrak het stilzwijgen met de vraag:
+</p>
+<p>“Willen wij eens naar den tuin gaan?”
+</p>
+<p>“Dat wil ik wel,” antwoordde Taras met eenige aarzeling als iemand, die er niet zeker
+van is, of hij er bij zal winnen of verliezen, als hij zijn toestemming geeft. “Maar
+zeg mij eerst eens, wat heeft grootvader je gegeven?”
+</p>
+<p>“Aan wien heeft hij wat gegeven?”
+</p>
+<p>“Wel, aan jou immers!”
+</p>
+<p>“Nu, dan heeft hij je wat beloofd, en dan is het evengoed, of je het al hadt. Wat
+heeft hij je beloofd?”
+</p>
+<p>“Hij heeft mij niets beloofd.”
+</p>
+<p>Taras keek haar wantrouwig aan.
+</p>
+<p>“Waarom kijk je dan zoo blij?” vroeg hij.
+</p>
+<p>“Ik?”
+</p>
+<p>“Ja, jij.”
+</p>
+<p>Zij wilde zeggen: “Je verbeeldt je maar, dat ik blij kijk;” maar zij was niet in staat
+om te liegen, zelfs niet voor een goede zaak, en zei alleen maar:
+</p>
+<p>“Laat ons naar den tuin gaan.”
+</p>
+<p>“Ik ga mee,” antwoordde Taras met een schalksch gezicht.
+</p>
+<p>“Zullen wij er veel aardbeien vinden?” vroeg Maroessia.
+</p>
+<p>“Ik vind ze wel, als ik ze zoek,” antwoordde Taras eenigszins trotsch.
+</p>
+<p>“Ik zal ook mijn best doen om ze te vinden. Denk je, dat ik er zal vinden?”
+</p>
+<p>“Dat kan wel. Het is niet zoo moeilijk. Het is een echt <span class="pageNum" id="pb80">[<a href="#pb80">80</a>]</span>meisjeswerk! Als het er om te doen was, een mol of een egel te vangen, dan zou het
+een heel andere zaak wezen.”
+</p>
+<p>En terwijl Taras den kant van den tuin uitging, sloop hij zachtjes voort, zooals het
+aan een echten mollenvanger past.
+</p>
+<p>“De kleine meisjes hebben geen moed, zoo denk ik er over!” voegde hij er bij. “De
+jongens …”
+</p>
+<p>“O! De jongens zijn heel moedig!” zei Maroessia, ziende, dat haar kleine metgezel
+naar een woord zocht, dat de uitstekende verdienste der jongens naar waarde kon uitdrukken.
+</p>
+<p>“Juist zoo!” antwoordde Taras, dien het pleizier deed, dat het meisje zooveel achting
+voor de jongens aan den dag legde; en hij dacht bij zich zelf: “Zij is zoo dom niet,
+als ik gedacht had!”.
+</p>
+<p>“De jongens kunnen paardrijden!” vervolgde hij. “Zij kunnen de wildste paarden temmen!”
+</p>
+<p>“Ja zeker, dat kunnen zij,” antwoordde Maroessia glimlachende.
+</p>
+<p>“Je zult eens zien, hoe goed ik onze merrie kan berijden. Laatst, toen ik de hut van
+de oude Hanna in galop voorbijreed, heb ik haar vreeselijk laten schrikken; de oude
+vrouw dacht, dat het een pijl van een Tartaar was! Zooals je weet, zijn onze oude
+vrouwen erg bang voor de Tartaren.”
+</p>
+<p>“Die arme vrouwen!” zei Maroessia.
+</p>
+<p>“Maar jij moet niet bang worden; ik zal je wel verdedigen,” zei hij met een opwelling
+van edelmoedigheid.
+</p>
+<p>“Ik dank je!” zei Maroessia.
+</p>
+<p>“Je moet weten, dat ik heelemaal niet bang ben. Er zal eenmaal een dag komen,—misschien
+al gauw,—waarop ik al de vijanden van onze Ukraine in stukken zal houwen! Wil je door
+deze kleine deur heengaan? Kom hier, aan dezen kant staan de aardbeien. Weet je wel,
+wat mijn plan is?”
+</p>
+<p>“Nee, vertel het eens!”
+</p>
+<p>“Nou, mijn plan is, op het legerkamp der Tartaren of der Turken aan te vallen, ze
+te dooden en hun opperhoofd gevangen te nemen … Wat zeg je daar wel van?”
+<span class="pageNum" id="pb81">[<a href="#pb81">81</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p081width"><img src="images/p081.jpg" alt="“Waar ben je, oude schurk?”" width="501" height="720"><p class="figureHead">“Waar ben je, oude schurk?”</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>“Dat zou schitterend zijn,” antwoordde Maroessia ernstig. “Schitterend, niet waar?
+Er is in Frankrijk wel een boerenmeisje <span class="pageNum" id="pb82">[<a href="#pb82">82</a>]</span>geweest, dat alle vijanden daaruit verdreven heeft.”
+</p>
+<p>“O!” zei Maroessia, wier oogen vlammen schoten, “wat zal zij gelukkig geweest zijn!”
+</p>
+<p>“Men heeft haar verbrand,” hernam Taras.
+</p>
+<p>“Dat geeft niet,” vond Maroessia, “toch is zij de gelukkigste van alle vrouwen.”
+</p>
+<p>“Grootvader zal je hare geschiedenis wel eens vertellen, als je dat wilt. Een Fransche
+vrouw heeft hem deze in de stad verhaald. Hier kent men zulke geschiedenissen niet.
+Het meisje heette Jeanne d’Arc.”
+</p>
+<p>“Jeanne d’Arc,” zei Maroessia met de oogen vol tranen, “Jeanne d’Arc! Gelukkig meisje!”
+</p>
+<p>Taras raakte in vuur. Wat een Fransch meisje had gedaan, kon een Ukrainische jongen
+ook wel doen. Hij vertrouwde aan Maroessia de vele plannen toe, die zich in zijn hoofd
+verdrongen. En wat slaagden al die “schitterende” plannen naar wensch, in zijn verbeelding
+tenminste! Terwijl hij in den tuin wandelde en aardbeien zocht, ontwikkelde hij zijn
+gedachten over het laatste gevecht en betreurde het zeer, dat de groote hetman te
+langzaam in zijn aanvallen was geweest.
+</p>
+<p>Maroessia luisterde zwijgend naar hem, terwijl zij aldoor aan het meisje dacht, dat
+haar vaderland vrijgemaakt had.
+</p>
+<p>“In die kleine Maroessia steekt zeker wat goeds,” zei Taras bij zich zelf. “Wat luistert
+zij naar mij! Het doet mij pleizier, dat zij volstrekt niet gelijkt op die dwaze huilebalk
+Mimowka, die altijd de eerste wil zijn, die mij dit en dat en weer wat anders wil
+leeren … Die Mimowka is een akelig kind! Maar Maroessia is een flink meisje … En aanstonds
+zal ik aardbeien voor haar plukken …”
+</p>
+<p>Intusschen kon Taras, terwijl hij tegen een hek aanleunde en Maroessia aankeek, zich
+niet weerhouden, bij zich zelf te zeggen:
+</p>
+<p>“Maar wat kijkt zij toch blij! Zij kon niet vroolijker kijken, als zij al de lekkernijen
+van de kermis voor zich uitgespreid <span class="pageNum" id="pb83">[<a href="#pb83">83</a>]</span>zag liggen! Ik ben er zeker van, dat zij ergens een hoop peperkoek verborgen heeft!
+Zij moet mij straks haar geheim vertellen, en dan moet ik de helft hebben van wat
+zij krijgt, en misschien wel meer.”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p083width"><img src="images/p083.jpg" alt="Jongen en meisje bij omgevallen bomen." width="362" height="489"></div><p>
+<span class="pageNum" id="pb84">[<a href="#pb84">84</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch8" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2704">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">VIII.</h2>
+<h2 class="main">Het ontwaken van Iwan.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p084width"><img src="images/p084.jpg" alt="Man te paard, kijkend naar brandende steppe." width="551" height="429"></div><p>
+</p>
+<p>Het was bijna middag.
+</p>
+<p>Sedert eenigen tijd drongen de brandende zonnestralen door het raampje heen, waarbij
+de soldaat Iwan na zijn overvloedigen maaltijd ingeslapen was, en vielen vlak op zijn
+wang. Zijn gezicht was door de zon vuurrood geworden. Iwan had wel is waar een onbestemd
+gevoel, dat hij zou braden; maar hij was per slot van rekening toch erg gelukkig,
+dat hij nog volstrekt geen lust had om wakker te worden. “Als ik mijn oogen opendoe,”
+zei hij half slapende bij zich zelf, “als ik op een andere plaats ga liggen, dan is
+het afgeloopen met al die zaligheid, dan zal ik den slaap niet meer kunnen vatten!”
+</p>
+<p>Eensklaps echter sprong hij op, alsof men hem met een gloeiend ijzer had aangeraakt.
+Werkelijk was zijn wang <span class="pageNum" id="pb85">[<a href="#pb85">85</a>]</span>brandend heet. Hij hield er z’n hand tegen, maar trok die dadelijk weer terug, alsof
+hij zich gebrand had.
+</p>
+<p>Hij ging van het raam vandaan; zijn benevelde blik vestigde zich op het inwendige
+der kamer; werktuigelijk knoopte hij zijn uniform dicht en deed zijn best om aan zijn
+gezicht dat voorkomen van onverschilligheid te geven, dat daaraan gewoonlijk eigen
+was.
+</p>
+<p>Waar was hij? Langzamerhand herinnerde hij zich alles weer. Hij was alleen! Maar waarom?
+Och, de oude Kniesj had zich waarschijnlijk verwijderd, om zijn gast rustiger te laten
+slapen.
+</p>
+<p>Maar sedert wanneer sliep hij? Een plotseling gevoel van ongerustheid greep hem aan.
+</p>
+<p>Iwan begon te roepen; zijn stem klonk schor en krijschend. Zijn geschreeuw weerklonk
+al spoedig in al de hoeken van het voorplein.
+</p>
+<p>“Hela! oude sufkous! Drommels! Zal je dan eindelijk komen?”
+</p>
+<p>Op zijn geschreeuw snelden Maroessia en de kleine Taras naar het huisje; maar daar
+zij het noodeloos achtten, zich aan de woede van den pas ontwaakten soldaat bloot
+te stellen, verscholen zij zich achter het dichte geboomte en luisterden.
+</p>
+<p>Toen Iwan zweeg, hoorde men niets … het bleef doodstil.
+</p>
+<p>Een oogenblik daarna begon de soldaat weer te schreeuwen:
+</p>
+<p>“Waar ben je, oude schurk?”
+</p>
+<p>Toen begreep hij wel, dat het al laat was. Met een hevigen ruk deed hij de deur open
+en verscheen met de sabel in de hand op den drempel, terwijl hij z’n hoofd beurtelings
+rechts en links wendde, als iemand, die niet weet in welke richting hij zijn houwen
+moet geven.
+</p>
+<p>“De duivel moge mij halen, als ik weet, naar welken kant ik moet!” riep de soldaat
+eindelijk woedend uit.
+</p>
+<p>Hij liep het voorplein haastig over, terwijl hij met zijn sabel in de lucht sloeg,
+en daarna nu eens tegen den muur, dan weer tegen een boom aankwam, als iemand, die
+iets <span class="pageNum" id="pb86">[<a href="#pb86">86</a>]</span>wil hebben, om er zijn woede op te koelen. Hij struikelde eindelijk over den hoop
+steenen, die er bij den kelder lag,—dit deed Maroessia in haar schuilplaats verbleeken,—maar
+hij stond vloekende op en bevond zich eindelijk weer op het punt, vanwaar hij was
+uitgegaan, voor de deur van het huis, nog altijd razende en tierende.
+</p>
+<p>Intusschen hoorde men reeds de vriendelijke stem van den ouden Kniesj, die door zijn
+drogen hoest afgebroken werd; hij kwam met haastige schreden aan, als iemand, die
+het onaangenaam vindt, dat hij een persoon van gewicht heeft laten wachten.
+</p>
+<p>“Ik kom, Mijnheer Iwan, ik kom,” zei hij met goedhartigheid en vriendelijkheid; “ik
+ben geheel tot uw orders.”
+</p>
+<p>Iwan hoorde de stem van den ouden Kniesj zeer goed, maar het gelukte hem niet, er
+zich rekenschap van te geven, waar zij vandaan kwam.
+</p>
+<p>“Waar ben je?” riep hij hem toe.
+</p>
+<p>“Ik ben hier,” antwoordde de stem van den ouden Kniesj.
+</p>
+<p>“Hier? Waar dan?” brulde de soldaat.
+</p>
+<p>“Wel, vlak voor u. Ziet ge mij dan niet?”
+</p>
+<p>Iwan stond werkelijk tegenover den ouden Kniesj, die hem vriendelijk toelachte.
+</p>
+<p>“Hebt u goed geslapen, Mijnheer Iwan?” vroeg de oude Kniesj, terwijl hij in de fonkelende
+oogen van den soldaat een bevestigend antwoord trachtte te lezen.
+</p>
+<p>“Ik hoop toch, dat de vliegen u niet al te erg gestoken hebben. Ik had alles dichtgedaan,
+opdat zij u wat meer met rust zouden laten.”
+</p>
+<p>“Moge het vuur van den hemel ze braden, je vliegen!” antwoordde Mijnheer Iwan. “Zij
+zouden er beter aan gedaan hebben, als zij mij wat vroeger wakker gemaakt hadden.”
+</p>
+<p>Na te veel gegeten, te veel gedronken en te veel geslapen te hebben, gevoelde de soldaat
+zich niet zeer pleizierig.
+</p>
+<p>“Ik ben het met u eens, Mijnheer Iwan, ik ben het volkomen met u eens,” antwoordde
+de oude Kniesj.
+<span class="pageNum" id="pb87">[<a href="#pb87">87</a>]</span></p>
+<p>En daar Mijnheer Iwan, in gedachten verzonken, met een knorrig gezicht aan zijn lange
+snorren trok, meende de oude man eveneens te moeten nadenken. Hij liet een minuut
+voorbijgaan en zei toen:
+</p>
+<p>“Met dat al, Mijnheer Iwan, moet ik toch zeggen, dat het, als men eenmaal slaapt,
+niet aangenaam is, door de vliegen wakker gemaakt te worden. Als men er aan denkt,
+dat een eerlijk man, dat zelfs een soldaat, van beroep een moedig man, zich evenmin
+als ieder ander kan verdedigen tegen deze ellende …”
+</p>
+<p>“Welke ellende?” vroeg Iwan, alsof hij opnieuw uit zijn droom ontwaakte.
+</p>
+<p>“Wel, die van de vliegen, Mijnheer Iwan. Als men er aan denkt, dat die ondraaglijke
+insecten zich maar zoo op alles neerzetten, onverschillig of het een generaal, een
+boer of een taart is … dan vraagt men zich wel eens af, waartoe het onderscheid tusschen
+de menschen toch dient.”
+</p>
+<p>Mijnheer Iwan viel hem in de rede:
+</p>
+<p>“Ik heb een geduchte pijn in m’n hoofd. In plaats van zoo te babbelen, zou je er beter
+aan doen, als je mij een glas brandewijn bracht.”
+</p>
+<p>“Met alle genoegen, Mijnheer Iwan, met het meeste genoegen,” riep de oude Kniesj uit.
+“Wat een geluk, u een dienst te kunnen bewijzen, Mijnheer Iwan, wat een geluk!…”
+</p>
+<p>Als men zijn vroolijk gezicht zag, zou men zich werkelijk afgevraagd hebben, of hij
+zich niet al te gelukkig gevoelde, aan Mijnheer Iwan nog eens een dienst te kunnen
+bewijzen.
+</p>
+<p>Hij liep, fier als een koning, naar zijn kast. Mijnheer Iwan volgde hem.
+</p>
+<p>De soldaat behield nog altijd zijn woest voorkomen, maar hij begon zijn snorren op
+te strijken als iemand, die iets goeds verwacht.
+</p>
+<p>“Ga maar zitten, Mijnheer Iwan, ga maar zitten,” zei de oude man. “Ik zal dadelijk
+een glas voor u inschenken … Neem plaats, neem plaats …”
+<span class="pageNum" id="pb88">[<a href="#pb88">88</a>]</span></p>
+<p>“Ik heb geen tijd om te gaan zitten,” antwoordde Mijnheer Iwan, ongevoelig voor de
+voorkomendheid van den ouden man. “Geef maar gauw op; ik zal het wel staande leegdrinken …
+Heb je het geld al klaar? Ik heb haast, ik moet vertrekken …”
+</p>
+<p>“Hebt u zooveel haast, Mijnheer Iwan? Wat is dat jammer! Het is brandewijn, zooals
+men ze maar zelden vindt, en als u niet zooveel haast hadt, zoudt u dien eens op uw
+gemak kunnen proeven. Ik moet u zeggen, Mijnheer Iwan …”
+</p>
+<p>“Heb je het geld klaar?”
+</p>
+<p>“Ik heb het klaar, Mijnheer Iwan. Toch blijft het een harde zaak voor zulke arme menschen
+als wij …”
+</p>
+<p>De oude man slaakte een diepen zucht en keek met een somberen blik naar een geldbuidel,
+dien hij uit zijn zak haalde.
+</p>
+<p>“Waartoe moeten al die praatjes dienen?” antwoordde Mijnheer Iwan hem, terwijl hij
+het groote glas brandewijn, dat Kniesj hem toegereikt had, leegdronk, alsof het een
+glas suikerwater geweest was.
+</p>
+<p>De oude Kniesj slaakte nogmaals een zucht, maar ditmaal was het eerst een echt pijnlijke
+zucht. Toch praatte hij niet meer, en nadat hij een handvol koper uit den geldbuidel
+genomen had, begon hij hem stuk voor stuk voor te tellen, terwijl hij het geld bedaard
+op de tafel neerlegde.
+</p>
+<p>“Hoor eens! Kan je tot drie tellen?” vroeg de soldaat aan den boer.
+</p>
+<p>Men kon zeker niet beweren, dat deze vraag vriendelijk werd gedaan, maar de toon was
+toch ook niet bepaald barsch; de soldaat had veeleer de bedoeling, innemend te zijn,
+want Mijnheer Iwan had, terwijl hij haar deed, zich zelf nog een glas brandewijn ingeschonken,
+en gewoonlijk ging zulk een handeling bij hem niet van toorn vergezeld. Daar hij zijn
+grap zonder twijfel aardig vond, vervolgde hij met een guitig gezicht:
+</p>
+<p>“Ik vraag je, of je tot drie kunt tellen? Hoe doe je dat? Laat eens hooren!”
+<span class="pageNum" id="pb89">[<a href="#pb89">89</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p089width"><img src="images/p089.jpg" alt="“Kijk goed waar je je voeten neerzet.” Blz. 96." width="504" height="720"><p class="figureHead">“Kijk goed waar je je voeten neerzet.” Blz. 96.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>“Met alle genoegen, Mijnheer Iwan,” antwoordde Kniesj. “Vijf, zes … Dat is volgens
+mij de beste manier om te tellen … <span class="pageNum" id="pb90">[<a href="#pb90">90</a>]</span>zeven, acht … Wijlen mijn vader telde altijd zoo … negen, tien … en hij telde zoo
+goed, dat de sluwste menschen hem niet konden bedriegen … elf, twaalf.”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p090width"><img src="images/p090.jpg" alt="Slapende man met grote snor." width="364" height="493"></div><p>
+</p>
+<p>Iwan had hem laten doorpraten; alleen had hij zich met een afgetrokken gezicht een
+derde glas ingeschonken, en terwijl hij dit leegdronk, luisterde hij zwijgend naar
+de overpeinzingen van Kniesj over de eigenaardigheden van de Poolsche geldschieters
+en over hun geschiktheid voor zaken.
+</p>
+<p>Langzamerhand lagen de stapeltjes koper op een rechte lijn en was de geldbuidel leeg.
+</p>
+<p>Mijnheer Iwan schonk zich een vierde glas in, dronk dit in één teug leeg, en nadat
+hij dit gedaan had kwam zijn <span class="pageNum" id="pb91">[<a href="#pb91">91</a>]</span>uiterlijk aan Kniesj nog woester dan vroeger voor. Op zijn voorhoofd vertoonden zich
+rimpels, die niets goeds voorspelden. Hij antwoordde met geen enkel woord op de vriendelijke
+woorden, waarmee de oude boer hem een laatst vaarwel toeriep. Hij bekommerde zich
+over ’t geheel weinig om de beleefdheden van den armen man, maar hij telde met een
+norschen blik de som, die voor hem bestemd was, stak deze in zijn zak, verliet met
+haastige stappen het vertrek, zadelde zijn paard, dat rustig haver stond te eten,
+steeg op, verwaardigde zich, zijn hoofddeksel even op te lichten ter beantwoording
+van de diepe buigingen van Kniesj, en reed toen in galop weg. Spoedig was hij in de
+onafzienbare steppe verdwenen.
+</p>
+<p>“Goede reis!” mompelde de oude Kniesj, “ik hoop dat ik je nooit meer terugzie.”
+<span class="pageNum" id="pb92">[<a href="#pb92">92</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch9" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2713">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">IX.</h2>
+<h2 class="main">De ware Kniesj.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p092width"><img src="images/p092.jpg" alt="Oude man met meisje en hond." width="554" height="428"></div><p>
+</p>
+<p>Terwijl de scherpe oogen van den kleinen Taras den ruiter volgden, die in galop door
+het hooge gras heenreed, wendden de blikken van Maroessia zich naar den ouden boer.
+</p>
+<p>Deze stond voor de deur en keek er naar, hoe zijn gast zich al verder en verder verwijderde,
+zonder schijnbaar aan iets anders te denken. Men zou gezegd hebben, dat hij er, evenals
+de kleine Taras, eenvoudig genoegen in vond, naar dien snellen galop te kijken en
+te luisteren naar het gehinnik van het paard, dat den soldaat wegvoerde. Met de eene
+hand streelde de oude boer zijn hond, die al kwispelstaartende naar hem toe kwam,
+de andere hield hij boven zijn oogen om ze tegen de brandende stralen der zon te beschutten.
+</p>
+<p>Na aldus eenige minuten gekeken te hebben, die Maroessia wel even zoovele uren toeschenen,
+ging hij in huis. Hij liep <span class="pageNum" id="pb93">[<a href="#pb93">93</a>]</span>heel zachtjes, zonder zich te haasten, terwijl hij naar alle kanten den blik sloeg
+van een waakzamen eigenaar, die de wanorde, welke er in zijn huis mocht gekomen zijn,
+wil herstellen.
+</p>
+<p>“Grootvader!” zei Taras, die achter hem liep, “zeg eens, waar de vijand gekampeerd
+is. Ik denk wel, dat hij bij de Welika-Zjaroega is, maar …”
+</p>
+<p>“Zoo! Zijn jullie daar, kinderen?” zei de oude boer vriendelijk, terwijl hij bleef
+staan en goedaardig met z’n hoofd schudde:
+</p>
+<p>“Heb je veel pleizier in den tuin gehad?” vervolgde hij. “Zijn jullie moe? Heb je
+honger? Welnu, dan zal ik je wat lekkers voorzetten; want de soldaat heeft niet alles
+opgegeten. Kom maar met me mee.”
+</p>
+<p>En hij liep voor hen uit, met een vriendelijken glimlach om de lippen, terwijl hij
+soms als een oud man kuchte. Taras en Maroessia kwamen achter hem aan. In een oogenblik
+waren de flesch en het glas, waarvan de soldaat zich bediend had, door Maroessia weggenomen.
+Een raam was opengezet, de versche lucht was naar binnen gedrongen, en de onaangename,
+doordringende stank van den brandewijn was vervangen door den heerlijken geur van
+een lekkere warme pastei.
+</p>
+<p>Ofschoon Taras zeer verlangend was om de plaats, waar de vijand zich gekampeerd had,
+met juistheid te weten te komen, hield hij zich toch met deze zaak niet uitsluitend
+bezig. Hij at als een wolf!
+</p>
+<p>Maroessia daarentegen at weinig. Terwijl haar kleine vingers de beschuit brokkelden,
+konden haar oogen zich niet van de gestalte van den ouden kozak afwenden.
+</p>
+<p>“Grootvader! luister eens naar mij!” zei Taras, toen hij zijn honger gestild had.
+“Als deze soldaat naar de Starie-Krestie rijdt, dan wil dit zeggen, dat de vijand
+niet meer bij de Welika-Zjaroega gekampeerd is. Niet waar, grootvader?”
+<span class="pageNum" id="pb94">[<a href="#pb94">94</a>]</span></p>
+<p>“Dat denk ik ook, beste jongen, dat denk ik ook,” antwoordde de vriendelijke, toegevende
+grootvader, terwijl hij de kinderen nogmaals een stuk pastei gaf. “Maar je doet mij
+aan iets denken: je moest eens gaan zien, hoe het met de vischnetten gesteld is, die
+wij gisteren uitgezet hebben. Het kan best zijn, dat wij er een paar heerlijke baarzen
+in gevangen hebben. Wat dunkt je daarvan?”
+</p>
+<p>“Ik heb die netten heelemaal vergeten!” riep Taras uit, “geen oogenblik heb ik er
+aan gedacht!”
+</p>
+<p>“Zoo, zoo, zieltje zonder zorg!” zei Kniesj glimlachende.
+</p>
+<p>“Ik ga er dadelijk naar toe!” besloot Taras plotseling; en nadat hij de deur uitgesneld
+was, hoorde men niets anders meer dan zijn stem, die zijn hond Riapko, het jong van
+Raaf, riep.
+</p>
+<p>Toen werd alles stil. Maroessia was eindelijk met den ouden boer alleen gebleven.
+Deze keek haar nu oplettend aan, en wel op zoo’n zonderlinge wijze, dat haar hartje
+hevig begon te kloppen.
+</p>
+<p>In het geheele voorkomen van Kniesj was eensklaps een verandering gekomen. Met den
+ouden boer had plotseling een gedaanteverwisseling plaats gegrepen. Inplaats van een
+goedigen grijsaard voor zich te zien, die wel een beetje laf en wat ijdel was op zijn
+pasteien, zijn dranken en zijn andere aardsche goederen, zag zij nu onder zijn wenkbrauwen
+oogen fonkelen, waarvan de blik als de punt van een dolk tot haar doordrong; al de
+rimpels van zijn voorhoofd waren verdwenen. Zijn trekken waren norsch en streng geworden.
+De geheele man was veranderd. Zijn schouders waren breeder, zijn gestalte werkelijk
+indrukwekkend, hij leek niets meer op den ouden Kniesj.
+</p>
+<p>Gedurende eenige oogenblikken keek Maroessia Kniesj als een klein bang vogeltje aan.
+Kniesj sprak. Zijn stem geleek heelemaal niet meer op de stem, die nog pas vriendelijke
+woordjes tegen den soldaat Iwan zei<span class="corr" id="xd31e1411" title="Bron: , .">.</span>
+</p>
+<p>“Maroessia!” zei hij tegen haar. “Je vriend wenscht je te zien. <span class="pageNum" id="pb95">[<a href="#pb95">95</a>]</span>Hij is niet veraf. Wil je weten, wat hij je te zeggen heeft?”
+</p>
+<p>De oogen van Maroessia antwoorden voor haar; de vreugde had haar de spraak benomen;
+maar Kniesj had haar begrepen en haar een wenk gegeven om hem te volgen.
+</p>
+<p>Hij ging heen en liep met een vasten stap naar het voorplein. De oogen van Maroessia
+zochten aan den kant van den ouden kelder naar den hoop steenen, die met mos en onkruid
+bedekt was en vanwaar de stem van haar vriend tot haar was doorgedrongen; maar Kniesj
+ging daar niet heen.
+</p>
+<p>Na om zich heen gekeken te hebben, floot Kniesj. De groote hond, Raaf genaamd, die
+bij de deur zat, was in een paar sprongen bij zijn baas, ging op zijn achterpooten
+zitten en wachtte, terwijl hij zijn schrandere oogen op den boer gevestigd hield.
+</p>
+<p>“Is er geen vreemdeling in de omstreken, Raaf?” zei Kniesj tegen den trouwen bewaker
+van zijn huis.
+</p>
+<p>Raaf deed een eigenaardig geluid hooren, dat aan zijn baas duidelijk zeide: “Wees
+maar gerust!” En ten bewijze, dat alles in de omstreken inderdaad rustig was en dat
+men bijgevolg veilig in huis kon blijven, begon Raaf jacht op de vliegen te maken.
+Blijkbaar zou Raaf zich hiermee niet vermaakt hebben, als er aan het huis eenig gevaar
+bedreigd had. Volkomen gerustgesteld, ging Kniesj nu met Maroessia weer in huis; maar
+toen hij de kleine gang binnentrad, liep hij de deur aan den rechterkant voorbij,
+waardoor men in het vertrek kwam, waar men gegeten had, en deed een deur aan den linkerkant
+open, die den toegang tot een provisiekamer verleende.
+</p>
+<p>Deze provisiekamer stond vol met alles, wat tot voedsel kon dienen. Men kon slechts
+met de uiterste moeite tusschen de groote zakken meel, gerst, rogge, erwten en boonen
+doorkomen.
+</p>
+<p>De ramen waren vrij groot, maar het licht drong er ternauwernood doorheen. De voorraad
+hop, worsten, gedroogde pruimen, kersen in flesschen, appelen, peren, de stapels <span class="pageNum" id="pb96">[<a href="#pb96">96</a>]</span>eieren, de flesschen, die voor de ramen stonden, hielden het geheele vertrek in een
+donker waas gehuld.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p096width"><img src="images/p096.jpg" alt="Oude man met hond voor hooiwagen." width="357" height="497"></div><p>
+</p>
+<p>Maroessia bleef besluiteloos op den drempel staan, het scheen onmogelijk om zich een
+doortocht te banen.
+</p>
+<p>“Sla linksaf!” zei Kniesj tegen haar. Vervolgens schoof hij met zijn stevige handen
+een vat, dat met brandewijn gevuld was, weg en drukte toen met zijn voet op den vloer,
+die nu openging en voor Maroessia een kleine houten trap deed te voorschijn komen,
+die naar een onderaardsch gewelf scheen te voeren.
+</p>
+<p>“Loop zachtjes, beste meid,” zei Kniesj, “kijk goed waar je je voeten neerzet: de
+treden zijn misschien wat glibberig.”
+<span class="pageNum" id="pb97">[<a href="#pb97">97</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p097width"><img src="images/p097.jpg" alt="“Alles voor het vaderland!” Blz. 106." width="499" height="720"><p class="figureHead">“Alles voor het vaderland!” Blz. 106.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb98">[<a href="#pb98">98</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch10" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2722">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">X.</h2>
+<h2 class="main">Het weerzien.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p098width"><img src="images/p098.jpg" alt="Twee mannen, waarvan een met luit, en meisje liggend op de grond." width="552" height="432"></div><p>
+</p>
+<p>Zij begonnen deze smalle trap af te dalen, die onder hun gewicht boog.
+</p>
+<p>Maroessia had zich geen rekenschap gegeven van de manier, waarop de vloer zich geopend
+had. Zij begreep eerst, dat deze opening weer dichtgegaan was, toen zij zich in de
+duisternis bevond. Hoe dieper zij kwamen, des te kouder werd het. De zon was nooit
+in dezen diepen kelder doorgedrongen.
+</p>
+<p>Van tijd tot tijd voelde het meisje, dat een stevige hand haar op gevaarlijke plaatsen
+vasthield. Zoo bereikten zij eindelijk de onderste trede.
+</p>
+<p>Kniesj nam haar toen bij de hand, en zij begonnen voort te loopen door een gang, waarin
+het een tijdlang donker <span class="pageNum" id="pb99">[<a href="#pb99">99</a>]</span>bleef. Bij een kromming drong er een lichtstraal van boven door, die het onderaardsche
+gewelf verlichtte, dat op die plaats veel ruimer was. De afgezant liep daarin met
+langzame schreden op en neer. Zijn oogen wendden zich terstond naar de bezoekers.
+Door het geluid van hun voetstappen opmerkzaam geworden, wachtte hij hen op.
+</p>
+<p>“Maroessia, mijn kleine raadgeefster!” zei hij, terwijl hij zich naar het kind vooroverboog,
+“wat ben ik gelukkig, je weer te zien.”
+</p>
+<p>Maroessia keek hem blij lachend aan en legde haar kleine handje in zijn groote hand.
+</p>
+<p>“Ach!” zei ze toen, “wat zult u het vreeselijk gehad hebben in het hooi bij de aankomst
+der soldaten, en onderweg, toen Iwan om den wagen heen draaide, en nog zooeven, toen
+hij vlak in de nabijheid van dezen kelder struikelde!”
+</p>
+<p>“Ik dacht maar aan de geschiedenis van de vrouw van den struikroover,” antwoordde
+de afgezant, “maar ik was bang voor mijn geleidster.”
+</p>
+<p>“Laat ons een beetje verder gaan,” viel Kniesj hem in de rede, “wij zullen daar nog
+veiliger zijn.”
+</p>
+<p>Zij deden een paar honderd schreden in het onderaardsche gewelf, dat nu eens nauwer
+en dan weer ruimer werd. Zij liepen beurtelings in het licht en in de duisternis.
+Overal, waar het licht doordrong, ontdekte men kleine trappen, die uitkwamen op deuren,
+welke goed verborgen waren en de bewoners van het onderaardsche gewelf in de gelegenheid
+stelden, zich op de hoogte te houden van alles, wat er op het voorplein en in den
+tuin voorviel.
+</p>
+<p>“Wij zijn niet rijk op het punt van den tijd,” zei Kniesj tegen dengene, dien hij
+Tsjetsjewiek noemde.
+</p>
+<p>“Het is er maar om te doen, niet arm in hulpmiddelen te zijn,” gaf deze hem ten antwoord.
+</p>
+<p>“Kies dan maar!” zei Kniesj; en hij wees hem naar een plaats in het onderaardsche
+gewelf, die bijna deed denken aan het magazijn van wapenen en van kleeren, dat de
+vrouw <span class="pageNum" id="pb100">[<a href="#pb100">100</a>]</span>van den struikroover in het onderaardsche gewelf van het kasteel ontdekt had.
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek boog zich voorover. Midden in een hoop kleeren van allerlei aard, waaronder
+ook afgesleten of door kogels doorboorde uniformen, haalde hij een langen witten baard
+voor den dag, en ook een wonderlijk gewaad, dat aan den een of anderen rondreizenden
+muzikant scheen toebehoord te hebben. Daarnaast stond een groote luit, die nog in
+een goeden toestand was. Er ontbrak niets aan de vermomming: het haar, de snorren,
+de wenkbrauwen zelfs pasten volkomen bij den baard.
+</p>
+<p>“Dat,” zei hij opgeruimd, “is juist goed voor mij. Laat ons nu eens iets zoeken, dat
+het best voor Maroessia is.”
+</p>
+<p>“Zal Maroessia u dan vergezellen?” vroeg Kniesj, terwijl hij een ouden mantel in z’n
+handen nam.
+</p>
+<p>Bij deze vraag, die in twijfel scheen te trekken, of zij den afgezant overal moest
+vergezellen, totdat deze het doel van zijn reis bereikt had, nam het gezicht van Maroessia
+een uitdrukking aan, waarin verontwaardiging en toorn te lezen stonden.
+</p>
+<p>“Wat zou mijn vader, wat zou mijn moeder, en wat zou hij er wel van zeggen” (hierbij
+wees zij naar Tsjetsjewiek), “als ik mijn taak slechts half volbracht?”
+</p>
+<p>“Maar weet je wel, beste meid, waar hij naar toe gaat?” hernam Kniesj; “weet je wel,
+dat hij ergens naar toe gaat, waar men kan sterven, en dat het niet waarschijnlijk
+is, dat men daarvan ongedeerd terugkomt?”
+</p>
+<p>“Zou ik daarom zoo laf zijn, hem te verlaten?”
+</p>
+<p>“Je bent een dapper meisje!” riep Kniesj uit … “Laat mij je eens omhelzen! God geve,
+dat mijn Taras eenmaal op je gelijken moge!”
+</p>
+<p>“Als Taras van mijn leeftijd was,” zei Maroessia, “dan zou hij precies hetzelfde doen,
+wat ik doe. Houdt hij er zich niet aldoor mee bezig, alleen al de vijanden van de
+Ukraine uit te roeien?”
+<span class="pageNum" id="pb101">[<a href="#pb101">101</a>]</span></p>
+<p>“Dat is waar,” zei Kniesj. “Hij denkt nu al aan niets anders dan dat.”
+</p>
+<p>De afgezant zocht in den hoop kleedingstukken,—het was er om te doen, Maroessia te
+vermommen;—niets beviel hem echter, hij wierp alles weer op den grond.
+</p>
+<p>“De kleeren, die zij nu draagt, staan haar goed. Wat is het jammer, dat ik ze haar
+niet kan laten aanhouden!… Dit is afschuwelijk,” zei hij, “en dat is nog afschuwelijker.”
+</p>
+<p>Hij bekeek een van de armoedige kleederen, die het meisje wel zouden gepast hebben,
+en legde ze ter zijde.
+</p>
+<p>“Het is ook niet noodig, dat zij er als een bedelares uitziet,” zei hij bij zich zelf,
+terwijl hij nog eenige lompen op den hoop wierp, die aan niemand anders hadden kunnen
+toebehooren dan aan het een of ander ongelukkig meisje, dat haar brood van de liefdadigheid
+der voorbijgangers verwachtte. Maroessia nam het op.
+</p>
+<p>“Ik moet er wel als een bedelares uitzien,” zei zij. “Het zal misschien noodig zijn,
+dat ik werkelijk een bedelares word. Ik kies dit kostuum. Deze lompen zijn juist goed
+voor mij.”
+</p>
+<p>Zij liep toen naar een donkeren hoek, trok dadelijk haar mooie kleeren uit, en na
+eenige oogenblikken kwam het rijke boerinnetje als bedelares gekleed, terug.
+</p>
+<p>Gedurende dezen tijd was ook de vermomming van den afgezant voltooid.
+</p>
+<p>“Wat een knappe grijsaard!” zei Kniesj. “Het is je grootvader, Maroessia.”
+</p>
+<p>“Het is de vriend van de Ukraine,” zei het kind. “Kom, laat ons vertrekken!”
+</p>
+<p>De beide mannen hadden zich naar een hoek begeven. Zij gaven elkander bericht omtrent
+den staat van zaken. Toen Kniesj ondervraagd werd, antwoordde hij op de korte en bondige
+vragen van Tsjetsjewiek.
+</p>
+<p>Zijn inlichtingen waren nu juist niet erg geruststellend.
+</p>
+<p>“De meeningen zijn nog al uiteenloopend,” zei hij; “overal <span class="pageNum" id="pb102">[<a href="#pb102">102</a>]</span>heerscht verdeeldheid, die aan de gemeenschappelijke pogingen schade doet. Men is
+het niet eens omtrent de middelen, en nog minder omtrent de menschen. De eigenliefde
+is er bij in ’t spel. De vrouwen zijn eigenlijk meer waard dan de mannen. U zult ze
+overal bereid vinden om goed te doen. ‘De Ukraine aan de Ukrainiërs teruggeven, en
+dan met elkander twisten, indien men wil, maar niet eer,’ dat zeggen onze vrouwen
+tegen ons. En zij hebben volkomen gelijk. Wij hebben twee hetmannen: de een is een
+groot heer, en de ander een vriend der armen. Zij zijn jaloersch op elkander: het
+wantrouwen maakt hen tot vijanden. Men zou zeggen, dat zij elkaar wel levend zouden
+willen verslinden. De Moscoviten, de Polen en de Tartaren stoken dien haat aan, die
+hun slechts dienstig kan zijn. Gezegend hij, die deze ontketende hartstochten weet
+te bedwingen!”
+</p>
+<p>“Men zegt, dat onze hetman ongesteld is. Is dat waar?”
+</p>
+<p>“Hij is oud geworden. Hij is zeer veranderd. Slechts aan den kreeft geven het verdriet
+en het lijden, als hij het vuur van te nabij ziet, schoone kleuren.”
+</p>
+<p>“En de ander?”
+</p>
+<p>“Van den ander zult u niet dan kwaads hooren spreken.”
+</p>
+<p>“Is niemand der onzen bij hem?”
+</p>
+<p>“Jawel! Anton is bij hem, maar hij denkt er alleen maar aan, hoe hij van hem weg kan
+komen. Hij zegt, dat het een onaangename taak is, zoo’n schurk in het oog te houden.
+Ingeval u hem mocht willen bezoeken, denk er dan aan, dat zijn vrouw werkelijk een
+goede ziel is. Het is een groote dame, maar zij heeft een warm hart. Zij heeft een
+zuster, die misschien een engel is … en die zeker op den een of anderen dag als een
+heilige, naast de martelaren, in den almanak zal prijken.”
+</p>
+<p>“Dus,” zei Tsjetsjewiek, “zou onze hetman ontmoedigd zijn?”
+</p>
+<p>“Dat is zoo.”
+</p>
+<p>“Wie zijn z’n raadslieden?”
+<span class="pageNum" id="pb103">[<a href="#pb103">103</a>]</span></p>
+<p>“Niemand; hij blijft alleen als een gekwetste arend.”
+</p>
+<p>“Dat doet er niet toe,” zei de oude muzikant, terwijl hij zich in zijn volle lengte
+oprichtte. “Ik moet dat alles van nabij zien. Ik zal er zelf naar toe gaan.”
+</p>
+<p>Maroessia ging naar Kniesj toe en zei, terwijl zij een vriendelijken blik op hem sloeg:
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p103width"><img src="images/p103.jpg" alt="Meisje dat trap afloopt in richting van man met snor." width="364" height="493"></div><p>
+</p>
+<p>“Ik heb een gewichtigen dienst van u te vragen.”
+</p>
+<p>“Spreek op, beste meid.”
+</p>
+<p>Zij nam hem bij de hand. Zij wilde spreken, maar kon niets anders uitbrengen dan:
+</p>
+<p>“Zult u aan mijn vader … zult u aan mijn lieve moeder zeggen …”
+<span class="pageNum" id="pb104">[<a href="#pb104">104</a>]</span></p>
+<p>De tranen waren te voorschijn gekomen; zij kon niets meer zeggen.
+</p>
+<p>De beide mannen lieten haar den tijd om tot kalmte te komen.
+</p>
+<p>Eindelijk hernam zij met vaste stem:
+</p>
+<p>“Zult u hun zeggen, dat Maroessia, als zij hen niet terugziet, gestorven is, en dat
+zij met de gedachte aan hen gestorven is,—aan haar broertjes ook,—aan hen en aan de
+Ukraine.”
+</p>
+<p>“Beste meid,” zei de oude boer, “ik hoop dat ik die droeve boodschap nooit hoef over
+te brengen. Houd moed m’n kind.”
+</p>
+<p>Met deze woorden gaf Kniesj de luit aan de kleine bedelares in handen.
+</p>
+<p>“Komaan, het is tijd om te vertrekken,” zei hij. “Ik zal jullie een eindje vergezellen
+en vóór het vallen van den avond naar huis terugkeeren.”
+</p>
+<p>Hij liet hun het onderaardsche gewelf door een anderen uitgang verlaten, die hen op
+een achterpleintje bracht, waar oude wielen, oude sleden en oude ploegen, die buiten
+dienst gesteld waren, op een hoop lagen. Wie hen al spoedig daarna den weg langs had
+zien loopen, zou in hen niet degenen herkend hebben, die zich nog pas geleden in het
+onderaardsche verblijf ophielden. De oude muzikant was nu niets anders dan een arm
+man, die door de jaren en de ellende verzwakt was.
+</p>
+<p>Maroessia was een ongelukkig klein bedelaarskind, en de oude Kniesj de langzame en
+logge boer, wiens gastvrijheid de soldaat Iwan op zoo’n zware proef gesteld had.
+</p>
+<p>Zij liepen lang voort zonder te spreken, zooals dat gaat met menschen, die elkaar
+niets meer te zeggen hebben.
+</p>
+<p>Een Russisch detachement was hen voorbijgereden, zonder meer op hen te letten dan
+op het stof van den weg.
+</p>
+<p>Zij hadden halt gehouden. De oude muzikant zat op het gras en tokkelde met zijn vingers
+de snaren der luit, die hij van Maroessia overgenomen had. Hij zong met een zachte
+<span class="pageNum" id="pb105">[<a href="#pb105">105</a>]</span>stem een eentonig lied, een soort van avondgebed. Zijn kleine metgezellin, die zonder
+twijfel door zijn gezang in slaap was <span class="pageNum" id="pb106">[<a href="#pb106">106</a>]</span>gevallen, lag aan zijn voeten. Wat den ouden boer Kniesj aangaat, deze luisterde al
+mijmerende met gebogen hoofd.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p105width"><img src="images/p105.jpg" alt="“Welke misdaad had dit kleine volk dan bedreven?” blz 111." width="495" height="720"><p class="figureHead">“Welke misdaad had dit kleine volk dan bedreven?” blz 111.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Tenslotte stonden ze weer op. Voor de laatste maal werden de handen in elkaar gelegd,
+als een laatst vaarwel sprak ieder van hen dit viertal woorden uit: “Alles voor het
+vaderland!”
+</p>
+<p>Zoodra zij afscheid genomen hadden, keerde de een langs denzelfden weg terug, terwijl
+de beide anderen hun tocht voortzetten. Geen van drieën keek nog eens om, ten einde
+een laatsten blik te wisselen.
+<span class="pageNum" id="pb107">[<a href="#pb107">107</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch11" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2731">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XI.</h2>
+<h2 class="main">Woorden en muziek.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p107width"><img src="images/p107.jpg" alt="Oude man en meisje voor tentenkamp in het donker." width="544" height="416"></div><p>
+</p>
+<p>Tegen den avond bevonden de oude muzikant en zijn jonge metgezellin zich reeds in
+het gezicht van het Russische legerkamp, waarvan de tenten, die op een heuvel opgeslagen
+waren, zich langs de hellingen tot aan de rivier uitstrekten.
+</p>
+<p>De schaduwen van den avond begonnen zich over de aarde te verspreiden: eenige roode
+strepen vertoonden zich nog slechts aan den gezichteinder.
+</p>
+<p>In het kamp was alles stil. De vermoeienis ten gevolge van het laatste gevecht had
+alle levendigheid doen verdwijnen. De schildwachten, die door de laatste stralen der
+ondergaande zon beschenen werden, stonden zoo onbeweeglijk op hun post, dat men ze
+voor beelden zou aangezien hebben. Eenige soldaten kwamen en gingen nog en liepen
+langzaam <span class="pageNum" id="pb108">[<a href="#pb108">108</a>]</span>de hellingen van den heuvel af; eenige zwijgende groepen, talrijker dan men wel zou
+gedacht hebben, waarvan sommige zaten, andere op den grond uitgestrekt lagen, waren
+ternauwernood te onderscheiden.
+</p>
+<p>Ofschoon de avond nog niet gevallen was, bemerkte men in een tent den flauwen glans
+van een kaars, waarvan het licht door de linnen wanden heendrong. Naarmate men naderde,
+hoorde men eenig zwak gedruisch, als dat van een wapen, hetwelk men verzet, een gekerm,
+een onderdrukten lach, een brokstuk uit een gesprek.
+</p>
+<p>Een schildwacht wees naar den ouden muzikant en zijne metgezellin. Er ontstond eenige
+beweging. In plaats van zich door het “Werda?” dat men hem toeriep, of door het zien
+van al die soldaten schrik te laten aanjagen; in plaats van terug te keeren, zooals
+vele anderen in zijn plaats zouden gedaan hebben, liep de grijsaard regelrecht naar
+het legerkamp toe.
+</p>
+<p>Het was een grijsaard, die zonder twijfel alles zien wilde, en dat wel van zeer nabij,
+die zeker van soldaten hield, en die waarschijnlijk vroeger zelf soldaat was geweest.
+Anders zou hij niet zoo onbeschroomd voortgeloopen hebben. Deze onbeschroomdheid had
+een gunstige uitwerking. Als men zich zoo uit eigen beweging aan gevaar blootstelt,
+dan heeft men meestal niets te vreezen. Na een groep officieren eerbiedig gegroet
+te hebben, die zittende of half liggende van hun krijgsavonturen verhaalden, vroeg
+hij hun, of het hun niet zou bevallen, als hij eens wat muziek voor hen maakte en
+zelfs iets voor hen zong.
+</p>
+<p>Er zijn oogenblikken waarop iedere afleiding haar eigenaardige waarde heeft. Zijn
+aanbod werd dan ook welwillend aangenomen.
+</p>
+<p>Men kon aan de eerste tonen, die hij aan zijn luit ontlokte, wel hooren, dat hij zijn
+vak verstond, en men luisterde dan ook met genoegen naar hem. De muziek heeft de gave
+om de gedachten van het gewone leven af te leiden en deze ver <span class="pageNum" id="pb109">[<a href="#pb109">109</a>]</span>van de werkelijkheid weg te voeren.
+</p>
+<p>Al spoedig hielden de gesprekken op; de blikken, die zich in de ledige ruimte verloren,
+verrieden, dat iedereen de een of andere dierbare herinnering uit het verleden terugriep:
+den vader of de moeder, het kind of de vrouw, waarvan de oorlog hem gescheiden had.
+Eenige soldaten, wier hoofden met bebloede verbanden omgeven waren, gingen op hun
+ellebogen leunen om beter te kunnen hooren. De muzikant bezong het huisgezin, de kindsheid
+en de jeugd. Dat alles lag zoo ver in het verleden! Men had het aan zijn lied te danken,
+dat te midden van het legerkamp het huisgezin, waarin men geboren was, voor de oogen
+opdoemde en aan ieder herinnerd werd, dat de oorlog niet het geheele leven is.
+</p>
+<p>Meer dan één oog werd vochtig. De bijval, dien de grijsaard vond, was groot, zoo groot,
+dat, toen hij met zingen opgehouden had, verscheidene handen reeds eenig kleingeld
+uit hun zak hadden gehaald om hem dit aan te bieden.
+</p>
+<p>“Kom eens naderbij, kleine tooverheks!” riep een ruwe officier uit.
+</p>
+<p>En terwijl hij aan Maroessia een kopek voorhield, vervolgde hij:
+</p>
+<p>“Dat is voor je vader: kom het maar halen!”
+</p>
+<p>Het meisje verroerde zich niet; zij was geheel verdiept in den droom, waarin zij door
+het gezang van haar vriend verzonken was. Wat was het mooi, wat hij gezongen had!
+En wie zou gedacht hebben, dat hij zoo goed kon zingen?
+</p>
+<p>“Zal je ook komen?” riep een ander haar toe.
+</p>
+<p>Eenigen begonnen boos te worden.
+</p>
+<p>“Je moet die goede heeren bedanken, beste meid,” zei de grijsaard. “Ga naar hen toe
+en strek je hand naar hen uit.”
+</p>
+<p>Maroessia huiverde; maar hij had het bevolen, en zij gehoorzaamde dus. Wat beefde
+haar kleine hand, toen zij deze gaven aannam! Dit geld van den vijand brandde haar
+in de hand.
+</p>
+<p>“Dat meisje is niet leelijk,” zei er een.
+<span class="pageNum" id="pb110">[<a href="#pb110">110</a>]</span></p>
+<p>“Zij heeft een paar oogen, die men voor een paar sterren zou houden,” voegde een ander
+er bij.
+</p>
+<p>“Als je groot bent, zal ik met je trouwen, hoor!”
+</p>
+<p>“Dat blijft afgesproken, niet waar?” zei een derde.
+</p>
+<p>Maar de luit van den grijsaard deed zich opnieuw hooren en sloeg nu een geheel anderen
+toon aan. Men vergat het meisje en begon weer te luisteren.
+</p>
+<p>Een jong officier met een knap uiterlijk, en nog al met zich zelf ingenomen, was reeds
+bij het eerste lied, dat er gezongen werd, uit zijn tent gekomen.
+</p>
+<p>Langzamerhand had zijn gezicht een zachtere uitdrukking aangenomen; zijn eigenwaan
+was verdwenen; hij had zijn pijp laten uitgaan en was in gedachten verzonken geraakt.
+Het lied van den grijsaard had er hem aan herinnerd, dat hij toch naar het beeld van
+God geschapen was, voordat hij zich naar het beeld van zijn generaal had gevormd.
+Hij had dit geheel vergeten.
+</p>
+<p>Na dit tweede lied vroeg men den ouden muzikant om een ander; hij liet zich een weinig
+smeeken.
+</p>
+<p>“Ik ben bang,” zei hij, “dat het u niet zal bevallen, naar datgene te luisteren, waaraan
+ik denk. Het is treurig en somber.”
+</p>
+<p>“Ga je gang maar,” zei een lang en mager officier met een norsch en streng gezicht.
+“Ons beroep maakt, dat onze oogen droog genoeg blijven; wees maar niet bang, ze vochtig
+te maken. Het kan geen kwaad, eens verschillende aandoeningen te hebben, en je bent
+daartoe juist ter rechter tijd gekomen.”
+</p>
+<p>“Wilt u het?” zei de grijsaard. “Welnu, luistert dan!”
+</p>
+<p>En nu zong hij een lied, waarvan de inhoud hierop neerkwam:
+</p>
+<p>“Het is reeds lang, zeer lang geleden, dat eenige brave lieden een klein vaderland
+hadden. Ach! het was wel een klein vaderland, maar voor hen was het de geheele wereld.
+Zij hadden het lief. Hun voorvaders hadden het vruchtbaar <span class="pageNum" id="pb111">[<a href="#pb111">111</a>]</span>gemaakt, hun moeders hadden het versierd, hun zusters hadden er een paradijs van gemaakt.
+Zij leefden rustig zonder zich met hun machtige naburen te bemoeien. Op zekeren dag
+zeiden deze naburen tegen elkander: ‘Dat land is gelukkig, het is rijk, het is bekoorlijk,
+het zou een schoone ring aan onzen vinger zijn.’ En het kleine, welvarende land werd
+eensklaps overweldigd. De krijgsrossen van het machtige volk traden de kinderen van
+het zwakke volk onder de voeten. De sabels der jonge, baardelooze officieren velden
+de hoofden der grijsaards en zelfs der vrouwen, die ter bewaking van den huiselijken
+haard achtergebleven waren. De woeste en onverschrokken jongelieden, voor de overmacht
+zwichtende, kwamen in de gevechten om. De moedige en liefhebbende meisjes wachtten
+tevergeefs op de terugkomst van haar broeders, van haar verloofden. Huizen, dorpen,
+geheele steden verdwenen.
+</p>
+<p>“Welke misdaad had dit kleine volk dan bedreven? Niet de minste! Het was goed om ingepalmd
+te worden.
+</p>
+<p>“Wie weet echter, of dit machtige volk, door een nog machtiger aangevallen, niet eenmaal
+de straf der wedervergelding zal ondergaan?
+</p>
+<p>“En als dat gebeurt, in naam van welke rechtvaardigheid zouden de overwinnaars van
+heden, de overwonnenen van morgen geworden, hun klachten dan tot den Allerhoogste
+trachten op te zenden?”
+</p>
+<p>Bij het aanhooren van het eenvoudig verslag der feiten zochten sommigen niet naar
+de toepassing, maar anderen deden dit wel. Voor deze was alles duidelijk.
+</p>
+<p>Er ontstond een levendig gesprek.
+</p>
+<p>“Drommels! drommels!” zei de officier, die er zich zooeven over beklaagde, dat zijn
+oogen te lang droog gebleven waren. “Dit oude lied uit vervlogen tijden is juist op
+ons van toepassing. Zou die oude zanger daaraan ook gedacht hebben? Men zou zeggen,
+dat de wereld weinig veranderd is sedert de honderden jaren, dat men zingt.”
+<span class="pageNum" id="pb112">[<a href="#pb112">112</a>]</span></p>
+<p>“Hoor eens!” zei de jonge officier. “Die zanger heeft toch eigenlijk geen ongelijk,
+maar waartoe zal zijn les dienen? Het bevel is gegeven, wij moeten dus oprukken.”
+</p>
+<p>“Waarover hebben zij zich te beklagen?” zei een ander. “ ‘De Ukraine aan de Ukrainiërs!’
+Wat moet deze uitroep beteekenen? Men wil hun Ukraine toch niet opeten. Die lui zijn
+gek. Is het dan zoo verschrikkelijk, als men niets anders is dan een onbekend mierennest,
+eindelijk een gedeelte van een groot rijk uit te maken?”
+</p>
+<p>“Laten wij intusschen ons in hun plaats stellen,” zei de jonge, blonde officier. “Wat
+zij doen, zouden wij dat niet doen? Het is altijd onaangenaam, met kracht van wapenen
+overmeesterd te worden, niet waar? Je zult zeggen, dat zij er over honderd jaren niet
+meer aan zullen denken;—voor hen, die over honderd jaren zullen leven, is dit zeker
+waar;—maar voor hen, wier hutten in brand staan, omdat zij ze hebben willen verdedigen,
+staat de zaak toch niet gelijk.”
+</p>
+<p>“Zulk een klein volkje heeft het recht niet om zoo te leven, als het zelf verkiest.
+Er zijn groote rijken noodig om groote dingen tot stand te brengen.”
+</p>
+<p>“Dat is wel mogelijk. Maar te leven zooals men het zelf verkiest in een eigen landje,
+waarmee men hoog ingenomen is, mag toch ook niet verwerpelijk geacht worden.”
+</p>
+<p>“De liefde tot het vaderland, goed voor de groote volkeren, kan voor de kleine niet
+slecht zijn,” zei een jonge kapitein.
+</p>
+<p>“Je hebt des te meer gelijk,” gaf de oude officier hierop ten antwoord, “omdat alles,
+wat te groot is, eindelijk ineenstort. Ik maak mij soms wel eens bang over al onze
+grootheid.”
+</p>
+<p>Men ziet, dat iedereen openhartig zijn meening zei. Dit zal slechts de verwondering
+wekken van hen, die nooit in een kamp gelegerd zijn geweest. De krijgstucht strekt
+er zich alleen tot de lichamen uit. De tongen zijn er dikwijls minder dan elders geboeid.
+De vrije gedachte baant zich overal een weg.
+<span class="pageNum" id="pb113">[<a href="#pb113">113</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p113width"><img src="images/p113.jpg" alt="“Ik buig mij voor den grooten hetman neer.” Blz 120." width="497" height="720"><p class="figureHead">“Ik buig mij voor den grooten hetman neer.” Blz 120.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Men kwam langzamerhand op den veldslag van den vorigen dag en van den morgen terug.
+<span class="pageNum" id="pb114">[<a href="#pb114">114</a>]</span></p>
+<p>“Die boeren vechten als helden,” zei er een.
+</p>
+<p>“Als duivels uit de hel,” antwoordde een ruwe kerel, die zijn arm in een doek had
+hangen. “Als zij bekwame opperhoofden hadden, zou het niet zoo gemakkelijk gaan, ze
+klein te krijgen.”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p114width"><img src="images/p114.jpg" alt="Drie soldaten, waarvan er twee zitten en een ligt." width="357" height="499"></div><p>
+</p>
+<p>“Door een hooivork te sterven is niet eervol voor een soldaat,” zei een ander. “Wie
+zou aan onzen armen kolonel gezegd hebben, dat hij zoo aan zijn eind zou komen? ‘Ach!
+zelfs geen lansstoot!’ riep hij uit, terwijl hij viel. Vloek over zoo’n oorlog! Wat
+een leelijke wonden! De chirurgijns weten ze niet te genezen. Zij zijn allen het spoor
+bijster. En wat een gekwetsten, en wat een dooden! Het zijn wolven, echte, <span class="pageNum" id="pb115">[<a href="#pb115">115</a>]</span>woedende wolven. Men zou zeggen, dat zij dood zijn, maar ’t mocht wat, zij staan op
+om te kijken. Nog twee overwinningen zooals de laatste, en als wij dan geen versterking
+krijgen, zullen wij het veld moeten ruimen.”
+</p>
+<p>“Als onze soldaten maar vochten, zooals die menschen!” zei een oude officier.
+</p>
+<p>“Zij zouden zoo vechten,” zei een gekwetste soldaat, “als zij hun vrouwen en hun kinderen
+en de huizen van hun vaderen verdedigden.”
+</p>
+<p>Wat zag hij er bleek uit, die arme soldaat, en wat een inspanning had het hem gekost
+om zich halverwege op te richten en zulk een waarheid aan zijn bevelhebber te doen
+hooren! De officier antwoordde hem. Maar de soldaat hoorde hem niet meer. Hij was
+weer neergevallen, hij was dood.
+</p>
+<p>Den ouden zanger was niets van dit geheele gesprek ontgaan. Meende hij, dat hij er
+genoeg van gehoord had of dat hij zelf genoeg had laten hooren?
+</p>
+<p>Eensklaps hief hij zulk een vroolijk liedje aan, dat zelfs een kluizenaar de lust
+zou bekropen hebben om te gaan dansen.
+</p>
+<p>Het was de geschiedenis van een meisje, dat haar rok verkocht om een pijp voor haar
+minnaar te koopen, en hem deze door een regen van kogels heen op het slagveld bracht.
+Plotseling was de algemeene stemming veranderd. De oudsten sloegen de maat; de jongeren
+stemden met den zanger in. “Wat een prachtige zanger!” zei men. <span class="corr" id="xd31e1654" title="Niet in bron">“</span>Het is een prettige avond, en wie zou dat gedacht hebben?”
+</p>
+<p>De grijsaard zong nog eenige liedjes van denzelfden aard, tot groote vreugde der soldaten,
+die eindelijk van alle kanten van het legerkamp toegesneld waren; vervolgens stond
+hij op en zei hen allen vaarwel. Eenigen deden hem uitgeleide.
+</p>
+<p>“Blijf toch, oude stijfkop, blijf tot morgen. De nachten zijn koud, en de wegen zijn
+niet veilig. Zeg hem toch, beste meid, dat hij tot morgenochtend hier moet blijven.
+Een goede slaapplaats en een goed maal zijn de moeite wel waard, <span class="pageNum" id="pb116">[<a href="#pb116">116</a>]</span>dat men wacht. Hij heeft immers zooveel haast niet! Hij heeft heel wat geld opgeloopen.
+De kleine blonde officier heeft je een goudstuk in de hand gedrukt. Ik heb het zelf
+gezien; daarvoor zal je grootvader een mooie jurk voor je kunnen koopen.”
+</p>
+<p>Maar de grijsaard liet zich niet overhalen.
+</p>
+<p>“Als men een rondreizend zanger is, dient men ook rond te reizen!” zei hij lachende.
+</p>
+<p>En hij verdween met het meisje midden in de duisternis.
+</p>
+<p>“Luister eens!” zei Maroessia tegen hem, “ik heb drie officieren hooren zeggen, dat
+het laatste gevecht zoo bloedig is geweest, dat zij in geen veertien dagen in staat
+zullen zijn om een aanval op Tsjigirine te doen.”
+<span class="pageNum" id="pb117">[<a href="#pb117">117</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch12" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2741">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XII.</h2>
+<h2 class="main">Men nadert.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p117width"><img src="images/p117.jpg" alt="Ukrainse stad in het donker." width="548" height="424"></div><p>
+</p>
+<p>Maroessia en haar vriend liepen gedurende een groot gedeelte van den nacht voort,
+zonder een enkel woord met elkaar te wisselen. Nu en dan bleef Tsjetsjewiek staan
+en vroeg aan het kind, of hij haar ook wilde dragen.
+</p>
+<p>“Ik ben niet moe,” antwoordde zij dan.
+</p>
+<p>De uren vlogen Maroessia om. Haar hart was van geestdrift vervuld. Haar groote vriend
+was ongetwijfeld voldaan. De muzikale soiree, die hij in het legerkamp had durven
+geven, had vele dingen aan het licht gebracht. Terwijl zijn ooren hoorden, hadden
+zijn oogen rondgekeken en geoordeeld. De overwinnaars achtten zich nog niet zeker
+van de overwinning, de overwonnenen hadden dus hun pogingen niet te betreuren. Er
+was geen reden om te wanhopen. Alles hing <span class="pageNum" id="pb118">[<a href="#pb118">118</a>]</span>af van hetgeen Tsjetsjewiek te Tsjigirine zou vinden, maar hij moest er eerst komen.
+</p>
+<p>Na verscheidene uren achtereen geloopen te hebben, vertoonde zich eindelijk aan de
+oogen der reizigers de lichten van de stad en spoedig teekenden zich de stadsmuren
+en de groote gebouwen tegen den donkeren hemel af.
+</p>
+<p>Er was iets sombers in het voorkomen van deze donkere stad, waarin zich slechts hier
+en daar een enkel lichtje vertoonde. Geen enkel geluid drong daaruit tot hun ooren
+door, niets verried, dat er een levend wezen in was. Het was niet de verkwikkende
+rust van den slaap, maar die van een gespannen verwachting. Het gevoel van een naderend
+gevaar scheen op deze huizen, die dicht op elkaar stonden, te drukken.
+</p>
+<p>De duisternis, waarin Tsjigirine gehuld was, scheen opzettelijk te zijn. Een groot
+licht zou geleken hebben op een sein, waarmee de vijand zijn voordeel had kunnen doen.
+De borstweringen, de forten en de wallen waren blijkbaar in een goeden toestand gebracht.
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek en Maroessia naderden de poort der stad. Maar hoe nu? Zij scheen niet
+bewaakt te worden. Het kleine poortje was wel is waar half versperd, maar daarachter
+bevond zich niemand, zelfs geen poortwachter.
+</p>
+<p>Zij deden dit poortje open, dat zonder gedruisch op zijn hengsels draaide. Niemand
+hield hen tegen, niemand ondervroeg hen. Was het een valstrik? Zij traden de stad
+binnen, zonder eenigen hinderpaal te ontmoeten. Toch scheen het hun toe, dat de blikken
+van enkele voorbijgangers, verwonderd, dat zij zoo onverwachts menschen tegenkwamen,
+hen met de meeste aandacht volgden.
+</p>
+<p>“Zeg, jongeman,” zei Tsjetsjewiek tegen een jongen kozak, dien hij tegen het hek van
+een tuin zag aanleunen, “waar woont onze hetman?”
+</p>
+<p>De jonge kozak kwam even aan zijn hoofddeksel bij wijze van groet, en terwijl hij
+naar het uiteinde van de straat wees, waarvan eenige ramen half verlicht waren, zei
+hij tegen hem:
+<span class="pageNum" id="pb119">[<a href="#pb119">119</a>]</span></p>
+<p>“Als u aan het einde van deze straat gekomen zijt, moet u links afslaan, dan staat
+u vlak voor het huis van den grooten hetman.”
+</p>
+<p>Zij liepen de aangewezen straat door, sloegen linksaf en bevonden zich toen inderdaad
+vlak voor de woning van den hetman.
+</p>
+<p>Het huis van den grooten hetman was niet grooter dan de andere; niets onderscheidde
+het, zelfs geen schildwacht; men kon het slechts daaraan herkennen, doordat er licht
+brandde. Twee meisjes bleven, toen zij deze ramen voorbijkwamen, een oogenblik staan,
+en terwijl een van haar door de ruiten keek, zei zij tegen de andere:
+</p>
+<p>“Het schijnt dat onze hetman nog op is.”
+</p>
+<p>Achter de ruiten van een der kleine ramen, die verlicht waren, zag men het hoofd van
+een kozak met lange snorren, dat zich geen enkele maal bewoog.
+</p>
+<p>“Het is een schildwacht!” dacht Tsjetsjewiek bij zich zelf.
+</p>
+<p>De schildwacht, als het er ten minste een was, verroerde zich niet, als was hij in
+diepe gedachten verzonken.
+</p>
+<p>Toen men goed luisterde, hoorde men in het benedenhuis voetstappen; deze waren nu
+eens haastig, dan weer langzaam.
+</p>
+<p>De Tsjets klopte eenmaal, tweemaal, driemaal zachtjes op de deur.
+</p>
+<p>Bij het derde kloppen stond de kozak, die onbeweeglijk bij het raam zat, op en ging
+opendoen.
+</p>
+<p>De voetstappen, die men hoorde, hielden op.
+</p>
+<p>“De verre vrienden zenden den grooten hetman hun groeten,” zei Tsjetsjewiek bij zijn
+binnentreden op een fluisterenden toon.
+</p>
+<p>Het gezicht van den kozak drukte noch verwondering, noch ongerustheid uit. Men kon
+daaruit opmaken, dat de groote hetman iederen dag dergelijke bezoekers ontving,—rondreizende
+muzikanten, die tijdingen van verre vrienden brachten.
+<span class="pageNum" id="pb120">[<a href="#pb120">120</a>]</span></p>
+<p>“Kan ik den grooten hetman zelf ook spreken, broeder?” vroeg Tsjetsjewiek.
+</p>
+<p>Maar op dit oogenblik werd de deur, die naar de aangrenzende kamer voerde, haastig
+opengedaan en vertoonde de groote hetman zich op den drempel.
+</p>
+<p>Hij zeide niets, maar zijn geheele gezicht sprak en vroeg:
+</p>
+<p>“Waar kom je vandaan? Van wien? Welke tijdingen breng je?”
+</p>
+<p>Het licht bescheen hem slechts flauw, zoodat men zijn gelaatstrekken niet kon onderscheiden.
+Maar die oogen, die doordringende en uitvorschende oogen, gloeiden als vuur.
+</p>
+<p>“Ik buig mij voor den grooten hetman neer,” zei Tsjetsjewiek, terwijl hij een diepe
+buiging maakte.
+</p>
+<p>Maroessia, die nog aldoor naast haar grooten vriend stond, groette insgelijks.
+</p>
+<p>“Je bent beiden welkom,” antwoordde de groote hetman. “Welk lied zal je voor mij zingen?”
+</p>
+<p>De toon van de stem verried een man, die gewoon was om te bevelen, een man, die zich
+niet wist in te houden, als het er om te doen was, zijn meening te zeggen of te verdedigen.
+</p>
+<p>“Welk lied, groote hetman? Ik ken er meer dan een, dat ik u kan doen hooren, indien
+u zich verwaardigt, naar mij te luisteren.”
+</p>
+<p>De groote hetman antwoordde eerst niet.
+</p>
+<p>“Waar kom je vandaan?” vroeg hij eindelijk.
+</p>
+<p>“Van Zaporogië,” antwoordde Tsjetsjewiek. “De dapperen van Zaparogië bieden den grooten
+hetman hun groeten aan.”
+</p>
+<p>“In den tijd, waarin wij leven, heeft niemand groeten te doen of te ontvangen,” antwoordde
+de hetman. “Kom in mijn kamer!”
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek volgde den grooten hetman, terwijl hij Maroessia nog aldoor bij de hand
+hield, en trad het aangrenzende vertrek binnen.
+</p>
+<p>Dit vertrek was even eenvoudig als het eerste: de muren <span class="pageNum" id="pb121">[<a href="#pb121">121</a>]</span>waren gewit, en er stonden houten banken in, zooals men ze in iedere boerenwoning
+aantreft.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p121width"><img src="images/p121.jpg" alt="Zij sliepen niet! Blz. 124." width="496" height="720"><p class="figureHead">Zij sliepen niet! Blz. 124.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb122">[<a href="#pb122">122</a>]</span></p>
+<p>Maar er waren vele prachtige wapenen te zien: pistolen en dolken schitterden aan de
+muren.
+</p>
+<p>Verschillende papieren en brieven lagen er over de tafel verspreid; op deze papieren
+zag men de boelawa, den veldheersstaf van den hetman.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p122width"><img src="images/p122.jpg" alt="Diverse wapens." width="364" height="495"></div><p>
+</p>
+<p>Een der wanden was voorzien van groote houten haken, waaraan de galakleederen hingen,
+die geheel met goud, zilver en edelgesteenten geborduurd waren. Deze gouden borduursels,
+deze kostbare edelgesteenten fonkelden in de kamer en gaven daaraan een eigenaardig
+voorkomen.
+</p>
+<p>“Ik verzoek je, plaats te nemen,” zei de groote hetman.
+</p>
+<p>Hij ging ook zitten, en zijn fonkelende oogen vestigden <span class="pageNum" id="pb123">[<a href="#pb123">123</a>]</span>zich beurtelings op het gelaat van Tsjetsjewiek en op dat van Maroessia.
+</p>
+<p>“Waarom heb je dat kind bij je?” zei hij.
+</p>
+<p>“Zij is doofstom, en bovendien, zij heeft behoefte aan slaap.”
+</p>
+<p>De groote hetman stond op, en nadat hij een prachtigen mantel van een der houten haken
+had afgenomen, wierp hij dien aan Tsjetsjewiek toe. Een prachtig Perzisch tapijt lag
+op een bank. Hij wees zijn bezoeker daarnaar. Tsjetsjewiek maakte daarvan in een oogenblik
+een bed gereed, waarna hij het meisje op zijn arm nam, er haar op neerlegde en haar
+met een moederlijke teederheid van het hoofd tot de voeten instopte.
+</p>
+<p>“Doofstom!” had hij heel zachtjes tegen haar gezegd, terwijl hij haar een kus op het
+voorhoofd drukte.
+</p>
+<p>Het bed was in een hoek van het vertrek opgemaakt. In de zijden plooien van den prachtigen
+mantel gewikkeld, vestigden de oogen van het kind zich onwillekeurig op haar vriend
+en op den grooten hetman, die tegenover elkander aan een tafel plaats genomen hadden,
+terwijl een kaars, die tusschen hen stond, hun gezichten verlichtte.
+</p>
+<p>Zij praatten op een fluisterenden toon met elkander.
+</p>
+<p>Maroessia luisterde nog even naar het gebrom van hun stemmen, maar eindelijk behaalde
+de vermoeidheid de overwinning. Zij viel in slaap en werd nu inderdaad doof en stom.
+<span class="pageNum" id="pb124">[<a href="#pb124">124</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch13" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2750">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XIII.</h2>
+<h2 class="main">De hetman zwicht.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p124width"><img src="images/p124.jpg" alt="Oude man met meisje spreekt met duistere figuur." width="554" height="429"></div><p>
+</p>
+<p>Maroessia sliep in met een glimlach om haar lippen; zij zag in haar droom het ouderlijk
+huis, de kerseboomen, haar broertjes, al die bekende gezichten; maar al spoedig daarna
+verdween dit alles als in een nevel en droomde zij weer over verschrikkelijke dingen,
+van soldaten, oorlog en haar vaderland.
+</p>
+<p>Eensklaps werd zij wakker, richtte zich even op en keek aandachtig rond.
+</p>
+<p>Zij sliepen niet!
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek zat nog steeds bij de tafel, de groote hetman stond midden in de kamer.
+Men kon het wel aan hem zien, dat hij in een opwelling van verontwaardiging van zijn
+plaats was opgestaan, maar dat de hevigheid van een slag, die hem <span class="pageNum" id="pb125">[<a href="#pb125">125</a>]</span>met de meeste juistheid toegebracht was, hem als versteend had.
+</p>
+<p>Eindelijk sprak hij:
+</p>
+<p>“Dus dat willen jullie! Goed, maar het geneesmiddel zal erger dan de kwaal zijn. Ik
+weet wel, dat ik in de rivier gesprongen ben zonder mij te bekommeren om de plaats,
+waar zij doorwaadbaar is; maar evenmin als ik, zal jij den oever bereiken. Ons land
+zonder grenzen, zonder strijdkrachten, zonder eensgezindheid, zonder raad, is niets
+anders dan een huis, dat aan alle winden blootgesteld is, en onze naburen zijn zeer
+dwaas, dat zij ons den oorlog aandoen; zij hadden beter gedaan als zij even gewacht
+hadden totdat het land, door onze tweedracht verdeeld, ten gronde was gegaan.”
+</p>
+<p>“Onze tweedracht? Wat is daarvan anders de oorzaak dan dat tweehoofdig bestuur?” antwoordde
+Tsjetsjewiek kalm. “Men moet in eendracht macht zoeken. Alleen daardoor is er nog
+hoop op redding.”
+</p>
+<p>De groote hetman had een gevoel, alsof hij zich aan een gloeiend ijzer gebrand had.
+Hij liep de kamer eenige malen op en neer. Toen deed hij het raam open en sloeg een
+blik naar de nachtelijke duisternis.
+</p>
+<p>Zoo diep was de stilte en zoo hevig de ontroering van den hetman, dat Maroessia, ofschoon
+zij zich aan het andere einde van het vertrek bevond, het kloppen van zijn hart meende
+te hooren.
+</p>
+<p>Door de nachtlucht verfrischt, door zijn stilzwijgen zelf kalmer geworden, zette hij
+zich weder aan de kleine tafel tegenover Tsjetsjewiek neer.
+</p>
+<p>“Als ik je wel begrijp,” zei hij, “reken je er op, dat ik, omdat ik de beste ben,
+aan den slechtste afstand zal doen. Omdat er geen opoffering te wachten is van hem,
+die reeds de helft van zijn Judasrol heeft geleerd, vraag je van mij zoo’n daad van
+zelfverloochening.”
+</p>
+<p>“En dat is,” zei Tsjetsjewiek, “om het hem onmogelijk te maken, zijn Judasrol geheel
+uit te spelen, om hem iedere <span class="pageNum" id="pb126">[<a href="#pb126">126</a>]</span>reden, ieder voorwendsel te ontnemen, deze tot het einde vol te houden; ‘omdat wij
+weten, dat gij de edelste der zonen van de Ukraine zijt, verzoeken wij u, u een tijdlang
+op den achtergrond te stellen.’<span class="corr" id="xd31e1786" title="Niet in bron">”</span>
+</p>
+<p>“Zal niemand mij van verraad of van lafhartigheid beschuldigen, als ik toestem in
+hetgeen je van mij vraagt?”
+</p>
+<p>“Iedereen zal integendeel de heldhaftigheid van uw opoffering waardeeren. Onze vrienden,
+die mij zenden, weten, wat het u moet kosten, er toe te besluiten.”
+</p>
+<p>“En als de ellendeling ons toch eens verkocht?…”
+</p>
+<p>“Hij zou sterven, voordat hij zijn misdaad volbracht had,” zei Tsjetsjewiek bedaard.
+“Iemand houdt hem in het oog, die niet zou toelaten, dat hij zich geheel onteerde.”
+</p>
+<p>Er lagen op de tafel papier, pennen en inkt. De hetman nam een pen in handen. Tsjetsjewiek
+wendde zijn blikken naar Maroessia en las de angst in haar oogen. Zijn kleine vriendin
+voelde zich niet op haar gemak. Het was zoo moeilijk te doen, wat haar vriend van
+den grooten hetman vorderde, dat hij eindelijk wel eens boos kon worden. En wat zou
+er dan tusschen mannen van dit heftige ras voorvallen?
+</p>
+<p>Een glimlach van Tsjetsjewiek deed de kleine doofstomme begrijpen, dat zij gerust
+kon zijn.
+</p>
+<p>De hetman schreef en overwoog zonder twijfel ieder woord, voordat hij het neerschreef,
+en te recht. Zulke geschriften, waarin men afstand doet van een ambt, verdienen wel
+ernstig overwogen te worden.
+</p>
+<p>Toen het stuk voltooid was, reikte hij het aan Tsjetsjewiek over.
+</p>
+<p>“Ziedaar!” zei hij tegen hem, “ben je nu tevreden?”
+</p>
+<p>Na het gelezen te hebben, antwoordde Tsjetsjewiek hem:
+</p>
+<p>“Ik ben trotsch voor de Ukraine op den vrijwilligen afstand van den dapperste harer
+zonen. Als wij in dezen strijd het onderspit moeten delven, zal onze geschiedenis
+een held te meer tellen. Zij, die voor haar zullen sterven, zullen zich niets te verwijten
+hebben. U zult meer dan een hunner hebben <span class="pageNum" id="pb127">[<a href="#pb127">127</a>]</span>verricht, u zult afstand van uw macht gedaan hebben om haar te redden,—zonder er zelfs
+zeker van te zijn, te zullen slagen. U geeft ons de eenige kaart in de hand, die ons
+het spel kan doen winnen.”
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek had het stuk opgevouwen en het verborgen in het gevest van een dolk,
+dien hij onder zijn kleed droeg.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p127width"><img src="images/p127.jpg" alt="Man met snor schrijvend met ganzeveer." width="366" height="494"></div><p>
+</p>
+<p>“Wanneer zal je dit stuk zijn bestemming doen bereiken?” vroeg de hetman. “Wanneer
+zal hij weten, dat ik voor de Ukraine tot alles bereid ben, zelfs om onder zijn bevelen
+te vechten, bevelen, die hij zelf niet in staat is te geven?”
+</p>
+<p>“Dat zal ik zelf doen, zoodra ik mijn tocht heb volbracht. Ik zal geen uur verliezen,
+hetman; daar kunt u op rekenen. <span class="pageNum" id="pb128">[<a href="#pb128">128</a>]</span>En als alles niet naar wensch mocht gaan, als ik inzie, dat uw geschrift nutteloos
+zou wezen, wees dan maar gerust, dan zal ik het vernietigen. Dan zal het zoo goed
+zijn, alsof het niet geschreven was.”
+</p>
+<p>Na deze woorden stond hij op en riep Maroessia.
+</p>
+<p>De hetman vergezelde hen tot op den drempel van de deur, en daar namen zij afscheid.
+</p>
+<p>Zij lieten den grooten hetman peinzend op den drempel van zijn huis achter en begaven
+zich naar de poort der stad.
+</p>
+<p>De straten waren verlaten; de kleine boomgaarden vol kerseboomen waren geheel wit
+van bloesems; in de verte hoorde men het gekabbel eener rivier.
+</p>
+<p>Na een honderdtal schreden gedaan te hebben, keerde Maroessia zich om, om nog een
+laatsten blik op het huis van den grooten hetman te slaan.
+</p>
+<p>Hij stond nog steeds op den drempel en volgde hen met een peinzenden blik.
+</p>
+<p>“Zou <span class="ex">hij</span> Tsjigirine kunnen verdedigen?” vroeg zij aan haar vriend.
+</p>
+<p>“Ja, als men er een aanval op doet; maar onze vijanden zullen wel wat anders doen
+dan onze steden in te nemen.”
+</p>
+<p>“Maar <span class="ex">als</span> men er eens een aanval op deed?”
+</p>
+<p>“Hij zou zich liever laten dooden dan de stad over te geven.”
+</p>
+<p>Zij gingen nu niet door de straten, waardoor zij bij hun komst geloopen hadden. Het
+was er Tsjetsjewiek om te doen, met eigen oogen te zien, hoe het in de andere wijken
+der stad gesteld was.
+</p>
+<p>Aan een onverschilligen toeschouwer zou de stad verlaten hebben toegeschenen; maar
+op een afstand van ongeveer honderd schreden van elkander verwijderd, zag men eenige
+ruwe mannen, die waarschijnlijk niet toevallig geposteerd stonden op plaatsen, vanwaar
+men alles nauwkeurig kon gadeslaan.
+</p>
+<p>Toen onze reizigers bij de poort der stad aankwamen, <span class="pageNum" id="pb129">[<a href="#pb129">129</a>]</span>versperde een reusachtige kozak met lange snorren, die als uit den grond scheen opgekomen
+te zijn, hun den weg.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p129width"><img src="images/p129.jpg" alt="Plotseling kwam er een boot uit het hooge riet. Blz. 132." width="499" height="720"><p class="figureHead">Plotseling kwam er een boot uit het hooge riet. Blz. 132.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb130">[<a href="#pb130">130</a>]</span></p>
+<p>“Welken weg wil je inslaan?” vroeg hij.
+</p>
+<p>“Dien der eerlijke lieden,” luidde het antwoord.
+</p>
+<p>“Waar ga je naar toe?”
+</p>
+<p>“Naar eerlijke lieden.”
+</p>
+<p>“Dat is een naam, die niet altijd toekomt aan hen, die zich dien zelf geven. Het is
+best mogelijk, dat je kwaadwilligen ontmoet.”
+</p>
+<p>“Als men altijd bang voor den wolf was, zou men zich nooit in de bosschen durven wagen,
+en dan zou men niet van de aardbeien proeven.”
+</p>
+<p>“Welnu,<span class="corr" id="xd31e1853" title="Niet in bron">”</span> hernam de kozak—“als je er op staat dan kun je voor mijn part weer denzelfden weg
+gaan waarlangs je vanmorgen binnengekomen bent.”
+</p>
+<p>Ze gingen weer verder, maar Maroessia kon zich nu niet langer inhouden om voldaan
+op te merken: “Dus de poort werd vanmorgen ook bewaakt. Des te beter.”
+<span class="pageNum" id="pb131">[<a href="#pb131">131</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch14" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2759">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XIV.</h2>
+<h2 class="main">Ontmoetingen.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p131width"><img src="images/p131.jpg" alt="Twee mannen met meisje in roeiboot." width="553" height="430"></div><p>
+</p>
+<p>Twee weken na de samenkomst van Tsjetsjewiek met den grooten hetman naderden de oude
+zanger en zijn trouwe metgezellin op een heerlijken avond met langzame schreden een
+dorp dat in de asch was gelegd.
+</p>
+<p>Hun reizen waren geen pleiziertochtjes. Men kon het wel aan hen zien, dat zij zich
+niet veroorloofd hadden veel rust te nemen: hun oogen schitterden van een koortsachtig
+vuur; hun gezichten waren door de zon verbrand en hun kleeren met stof bedekt; hun
+lippen waren bleek, hun voeten stukgeloopen.
+</p>
+<p>Met dat al liepen zij moedig voort en praatten kalm en ernstig.
+</p>
+<p>Met uitzondering van eenige onverwachte ontmoetingen met menschen, die hen tegenkwamen
+en die ternauwernood <span class="pageNum" id="pb132">[<a href="#pb132">132</a>]</span>een woord en soms slechts een groet met Tsjetsjewiek wisselden, ontmoetten zij geen
+levend wezen.
+</p>
+<p>Alles was stil en verlaten; dikwijls waren zij de puinhoopen van huisjes, vernielde
+boerderijen, verwoeste velden en tuinen, half verbrande boomstammen, aan den eenen
+kant zwart, aan den anderen nog groen, half dood, half levend, voorbijgekomen.
+</p>
+<p>“Voordat de avondster aan den horizon schittert, zullen wij aan het graf van Nadneprowka
+zijn,” zei Tsjetsjewiek tegen het kind.
+</p>
+<p>Deze graven zijn heuveltjes van een eigenaardigen vorm, die men alleen in de Ukraine
+aantreft. Zij bedekken, indien de overlevering waarheid spreekt, de lichamen van hen,
+die voor het vaderland gestorven zijn. Zooveel is zeker, dat de landbouwers, als zij
+ze toevallig omwoelen, daarin wapenen, ringen en halssieraden vinden.
+</p>
+<p>De vriend van Maroessia had zich niet bedrogen: de avondster schitterde nog niet aan
+den horizon, toen de omtrekken van het graf van Nadneprowka zich voor hen afteekenden.
+</p>
+<p>De zon was reeds ondergegaan, maar de schaduwen van den avond waren nog helder; het
+was een soort van vergulden mist. De jonge boompjes, de struiken en het hooge gras,
+die “het graf” bedekten, waren als in een vuurgloed gehuld. Het gebroken kruis teekende
+zich tegen de lucht af.
+</p>
+<p>Op den top van het heuveltje bleven zij staan om het prachtige uitzicht te bewonderen.
+Voor hen stroomde met dof geklater de Dnjéper, terwijl aan den anderen kant boschrijke
+bergen zich verhieven. Het was een prachtig gezicht en beiden stonden roerloos, getroffen
+door dit mooie natuurtafreel.
+</p>
+<p>Eensklaps deed een meeuw haar geschreeuw hooren. Deze meeuw scheen aan den oever der
+rivier in het riet te zitten.
+</p>
+<p>De oogen van den Setsj begonnen te schitteren.
+</p>
+<p>Het geschreeuw van de meeuw deed zich opnieuw hooren, en het scheen, dat ’t al dichterbij
+gekomen was.
+</p>
+<p>Plotseling kwam er van den kant waar het geschreeuw <span class="pageNum" id="pb133">[<a href="#pb133">133</a>]</span>van de meeuw zich tweemaal had doen hooren, een smalle boot te midden van het hooge
+riet te voorschijn. Zij teekende zich op de donkere golven af, en terwijl zij snel
+over het water heengleed, richtte zij zich naar een door de natuur gevormde baai,
+die zich vlak tegenover het graf van Nadneprowka bevond.
+</p>
+<p>Als men goed keek, kon men de omtrekken onderscheiden van hem, die de boot voortstuwde.
+Ja, men zag zelfs zijn muts, die van schapevacht vervaardigd was.
+</p>
+<p>Maar zonder zelfs het uiterlijk van dezen man te kunnen onderscheiden, kon men wel
+zien, dat hij een krachtigen en bedreven arm had.
+</p>
+<p>Deze arm hanteerde de roeiriemen, alsof het stukjes speelgoed waren. De boot vloog
+zoo snel, als een veertje, dat door den wind meegevoerd wordt.
+</p>
+<p>“Het is tijd om naar den oever te gaan,” Maroessia, zei de groote vriend.
+</p>
+<p>Zonder eerst den gemakkelijksten weg te zoeken,—men zou in deze woeste plaats trouwens
+zelfs geen voetpad gevonden hebben,—liepen zij met haastige schreden naar beneden,
+liepen om een groote rots heen, die het voorkomen van een reusachtigen groenen gekrulden
+baard had, zóó was zij met planten en gewassen bedekt, en bevonden zich eindelijk
+aan den oever, dicht bij de rivier.
+</p>
+<p>“Ik hoop, dat ik jullie in een goede gezondheid terugvind!” zei een welbekende stem.
+</p>
+<p>De lichte boot was reeds op het zand van den oever getrokken, en bij de boot stond,
+met zijn kin op een der roeiriemen leunende, de oude Kniesj.
+</p>
+<p>“Gezondheid en goed geluk!” antwoordde hem de groote vriend.
+</p>
+<p>“Hoe gaat het, beste meid?” vroeg Kniesj, terwijl hij zijn valkenoogen op Maroessia
+gevestigd hield.
+</p>
+<p>“Heel goed!” gaf Maroessia ten antwoord. “En Taras?”
+</p>
+<p>“Taras heeft Maroessia niet vergeten.”
+<span class="pageNum" id="pb134">[<a href="#pb134">134</a>]</span></p>
+<p>Overigens zou hij, ook al had Maroessia hem geen antwoord gegeven, haar antwoord wel
+hebben kunnen gissen, als hij haar alleen maar had aangekeken: iedere trek van haar
+gelaat verried, dat haar vermoeienissen vergeten waren.
+</p>
+<p>Maar de landbouwer, die zich niet tevreden stelde met het getuigenis, dat het gelukkige
+gezicht van het kind voor hem aflegde, ondervroeg met een blik haar grooten vriend.
+</p>
+<p>“Het gaat met mijn kleine metgezellin goed, heel goed,” zei hij. “U kunt daaromtrent
+goede berichten meedeelen aan hen, die haar aan mij hebben toevertrouwd.”
+</p>
+<p>“Maar komaan,” ging hij voort, “het is kalm op het water. Er is geen enkel windje.
+Een tochtje in dat bootje zou me best aanstaan.”
+</p>
+<p>Nauwelijks had hij dit gezegd, of het geschreeuw van een meeuw, zooals men reeds herhaalde
+malen gehoord had, kwam uit de grijze haren, die den baard van den goeden landbouwer
+vormden.
+</p>
+<p>Een dergelijk geschreeuw antwoordde hem van den oever.
+</p>
+<p>“Hoor je wel, Maroessia?” zei Tsjetsjewiek, “het mannetje antwoordt daarop.”
+</p>
+<p>“Ik begrijp het, ik begrijp het,” zei het meisje. “De meeuwen aan den oever van deze
+rivier zijn erg slim, ofschoon zij geen vleugels hebben.”
+</p>
+<p>Kniesj had zijn boot in het water geduwd.
+</p>
+<p>“Ga jij hier maar zitten, beste meid,” zei hij, terwijl hij z’n hand aan Maroessia
+toestak. Toen zij zat, stapte de Setsj zoo behendig in de boot, dat deze zich bijna
+niet bewoog. Hij nam een der roeiriemen in handen, en de boot gleed over de sombere
+wateren tusschen de beide oevers van den Dnjéper voort.
+<span class="pageNum" id="pb135">[<a href="#pb135">135</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch15" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2768">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XV.</h2>
+<h2 class="main">Op het water.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p135width"><img src="images/p135.jpg" alt="Twee mannen in boot met paard op de oever." width="545" height="420"></div><p>
+</p>
+<p>Zoodra zij midden in de rivier gekomen waren, vroeg Tsjetsjewiek:
+</p>
+<p>“Welke tijdingen hebt u omtrent den anderen hetman?”
+</p>
+<p>“Alles zal beter afloopen dan je denkt,” antwoordde de landbouwer. “De fortuin is
+met de gekken. Men braadt de kippen, men plukt de ganzen, men maakt goede sier. In
+één woord, er zijn te veel vreemdelingen, te veel weelde, te veel verteringen. Men
+ontcijfert de denkbeelden van den heer des huizes niet gemakkelijk, weet ge? Er is
+misschien niemand …”
+</p>
+<p>“Dat zou gekker zijn,” viel de groote vriend hem in de rede. “Dat is het lot van hen,
+die aan allen toebehooren; zij behooren niet aan zichzelf toe.”
+</p>
+<p>“Maar de andere hetman, hoe staat het daarmee?” liet Kniesj hierop volgen.
+<span class="pageNum" id="pb136">[<a href="#pb136">136</a>]</span></p>
+<p>“Die,” hernam Tsjetsjewiek, “die is een man, en als allen waren zooals hij, zou er
+nog niets verloren zijn. Hij heeft zijn verkeerdheden, dat is waar,—hij is niet volmaakt,—maar
+hij houdt van zijn land meer dan van zijn leven, meer zelfs dan van zijn trots. Hij
+heeft in alles toegestemd, ja, zelfs om zich bij dien domkop in de schaduw te stellen,
+en dat is mooi! want een trotsch en fier hoofd is niet gemakkelijk te buigen. Maar
+het is geschied. Hij heeft geschreven, al ging het dan niet zoo een twee drie.”
+</p>
+<p>“Nu,” zei Kniesj, “dat laat zich begrijpen. Het zal hem heel wat gekost hebben.”
+</p>
+<p>“Hij moest het wel doen,” zei Tsjetsjewiek.
+</p>
+<p>“Dan,” hernam Kniesj, “kunnen wij zeggen, dat, dank zij u, de helft van de zaak afgedaan
+is. Nu blijft nog de andere hetman over! Die heeft er den slag van, om de zaak heen
+te draaien.”
+</p>
+<p>“Wij zullen het wel met hem klaar spelen,” merkte Tsjetsjewiek op.
+</p>
+<p>Plotseling spreidde hij bij den achtersteven van de boot een dikken mantel uit, en,
+terwijl hij Maroessia optilde, legde hij haar ondanks den tegenstand, dien zij bood,
+daarop neer.
+</p>
+<p>“Ik vergat, mijn kind te laten slapen,” zei hij.
+</p>
+<p>“Ik wil niet slapen,” zei het meisje.
+</p>
+<p>“Slaap dan niet, maar blijf bedaard liggen,” zei de groote vriend op vastberaden toon.
+“Ik zal je aanstonds sprookjes vertellen.”
+</p>
+<p>In plaats van achter in de boot te slapen, bleef Maroessia, half op haar elleboog
+leunende, liggen. Zij had oogen, die alles zagen, voordat de anderen iets bemerkten.
+</p>
+<p>“Daarginds, aan dien kant,” zei zij, terwijl zij haar arm uitstrekte, “zien jullie
+daar niets?”
+</p>
+<p>“Het kind heeft gelijk,” zei Kniesj, “daar zijn ze.”
+</p>
+<p>“Stil!” beval de groote vriend.
+</p>
+<p>De boot vloog ten gevolge van de verdubbelde inspanning der beide roeiers over het
+water heen, en al spoedig herkende <span class="pageNum" id="pb137">[<a href="#pb137">137</a>]</span>Maroessia, ondanks den verren afstand, in de beide mannen, waarnaar zij had gewezen,
+oude kennissen. Het <span class="pageNum" id="pb138">[<a href="#pb138">138</a>]</span>waren de mannen, die zij in het huis van haar vader door de soldaten had zien slaan
+en knevelen: Semene Vorosjilo en Andry Kroek. God zij geloofd! Zij hadden dus weten
+te ontsnappen.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p137width"><img src="images/p137.jpg" alt="Men zou gezegd hebben, dat het een gevleugeld paard was. Blz. 142." width="504" height="720"><p class="figureHead">Men zou gezegd hebben, dat het een gevleugeld paard was. Blz. 142.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>De boot lag spoedig daarna aan. De kozakken namen hun mutsen voor de aangekomenen
+af en zeiden:
+</p>
+<p>“Goed geluk en gezondheid!”
+</p>
+<p>“Goed geluk en gezondheid!” antwoordden de groote vriend en de oude Kniesj.
+</p>
+<p>“Maroessia,” zei Andry Kroek, terwijl hij een pakje te voorschijn haalde, “dat moest
+ik je geven van je moeder.”
+</p>
+<p>Met een kleur van blijdschap nam zij het pakje aan en vroeg:
+</p>
+<p>“Gaat het met allen goed?”
+</p>
+<p>“Met allen, zoowel met de kleinen als met de grooten.”
+</p>
+<p>“En,” zei Maroessia, die zich een weinig schaamde over de vraag, “hoe gaat het met
+de kerseboomen en met den tuin?”
+</p>
+<p>“Wat een huishoudster!” zei Andry. “Het gaat goed met je tuin, en je kersen zullen,
+als ’t een beetje meeloopt, met het warme weer rijp worden.”
+</p>
+<p>“Welke tijdingen brengen jullie,” vroeg Tsjetsjewiek, “in ruil voor die, welke ik
+jullie gezonden heb?”
+</p>
+<p>“Velen zijn tevreden,” antwoordde Vorosjilo. “Die zullen klaar wezen en zijn het reeds,
+maar anderen …”
+</p>
+<p>“Anderen,” zei Andry Kroek, hem in de rede vallende, “anderen zijn ongerust. Zij vinden,
+dat alles wat te overijld in z’n werk gaat, en ik geloof, dat zij gelijk hebben.”
+</p>
+<p>En zich tot Maroessia wendend zei hij:
+</p>
+<p>“Ik had beloofd, je in het schuitje een sprookje te vertellen. Belofte maakt schuld.
+Als jij mijn sprookje begrijpt, dan zullen die mannen het ook wel begrijpen … Andry
+Kroek! je moet het maar oververtellen aan hen, die vinden, dat ik te overijld te werk
+ga.”
+</p>
+<p>En hij begon zijn sprookje aldus:
+<span class="pageNum" id="pb139">[<a href="#pb139">139</a>]</span></p>
+<blockquote>
+<div class="body">
+<div class="div1 chapter">
+<div class="divHead">
+<h2 class="main">De geschiedenis van den kreeft.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">“Er was eens een kreeft, een kreeft, zoo mooi als de dag. Hij was goed, vrij verstandig
+voor een kreeft, en moedig. Hij leefde rustig in zijn schuilplaats; maar op zekeren
+dag hoorde hij van alle kanten te gelijk geschreeuw en gekerm. Het schijnt, dat het
+water gezakt was, zoo geducht gezakt, dat alles, wat in het water leeft, radeloos
+begon te worden. Hij had sedert lang reeds bemerkt, dat het water schaars werd; maar
+hij had evenals de anderen gedaan, hij had gehoopt, dat alles zich vanzelf wel zou
+schikken.
+</p>
+<p>Bij het hooren van zoovele klachten, zei de kreeft bij zich zelf, dat dit wel nadenken
+verdiende. Hij dacht ernstig over de zaak na en kwam tot het besluit, dat het waarlijk
+wel nuttig zou wezen, als iemand zich opofferde om water te gaan halen. Maar aan wien
+een taak van zooveel gewicht op te dragen?
+</p>
+<p>De kreeft dacht na, maar hij kon zijn keus op niemand vestigen.
+</p>
+<p>Eigenlijk stelde hij alleen in zich zelf vertrouwen. De een kende den weg niet genoeg,
+de ander zou zich onderweg ophouden, een derde zou allerlei onvoorzichtigheden begaan.
+De meeningen van de meesten waren misschien een beetje voorbarig. Op den een viel
+niet veel staat te maken, en de ander was te zwak om de vermoeienissen van zoo’n verre
+reis door te staan, want het water was zeer ver.
+</p>
+<p>“Ik zal zelf maar gaan,” zei hij eindelijk bij zichzelf.
+</p>
+<p>Hij neemt de kruik op en begeeft zich op weg, gedurende eenige oogenblikken vergezeld
+door de toejuichingen van hen, die liever anderen wilden zien werken dan het zelf
+te doen.
+</p>
+<p>“Wat een kreeft!” riep men van alle kanten. “Wat een geestkracht! Als hij zich wat
+haast, zullen wij gered zijn.” De kikvorschen weenden van aandoening, en de padden
+vielen van blijdschap flauw.
+</p>
+<p>Daar begeeft de kreeft zich op weg; hij verliest geen <span class="pageNum" id="pb140">[<a href="#pb140">140</a>]</span>minuut, gaat regelrecht op het doel af en loopt maar voort zonder zich zelfs den tijd
+te gunnen om even adem te scheppen.
+</p>
+<p>Maar langzamerhand doet de vermoeidheid zich voelen en begint de verontwaardiging
+zich van hem meester te maken.
+</p>
+<p>“Ben ik niet gek, dat ik zoo hard loop?” zei hij bij zich zelf. “Ik vlieg als een
+pijl uit den boog, en dat is toch wel wat al te erg. Laat ons verstandig zijn, laat
+ons bedaard loopen.”
+</p>
+<p>Hierop begon hij weer als gewoonlijk te loopen. Hij besteedde zeven jaren om het water
+te gaan halen en tien om terug te keeren naar het punt, vanwaar hij uitgegaan was.
+Dat moet niemand verwonderen: een volle kruik is toch zwaarder en moeilijker te dragen
+dan een leege.
+</p>
+<p>Op den drempel van zijn woning aangekomen, had hij nog een soort van kleine trap van
+vier treden te beklimmen. Het was daar, waar vroeger de schuiten aanlagen. Hij klom
+deze vier treden op, maar niet zonder moeite. Met een kruik gaat dat niet gemakkelijk.
+</p>
+<p>Toen hij daar eenmaal was, keerde hij zich om en sloeg een blik op den vijver en op
+de beken, die er in uitliepen: dat alles was nu droog. Een mier zou tien mijlen in
+den omtrek niets gevonden hebben om haar dorst te lesschen.
+</p>
+<p>“Het werd hoog tijd, dat ik kwam,” zei hij bij zich zelf. “Maar waar zijn zij toch,
+die mij bij mijn vertrek toejuichten? Wat een wonderlijke ontvangst is zoo’n stilzwijgen,
+en dat na deze groote opoffering!”
+</p>
+<p>Een oude nieuwsgierige ekster zat op een half verdorden boom. Zij sloeg al de bewegingen
+van den kreeft gade en hoorde, hoe hij zich verwonderde.
+</p>
+<p>“Duid het hun niet ten kwade,” zei zij tegen hem, “dat zij niet roepen: Leve de heldhaftige
+kreeft! Het is hun schuld niet: zij zijn allen dood. Kijk maar naar hun schalen en
+graten! Dat is alles, wat er van hen over is … Je moet niet uit het oog verliezen,
+dat je zeventien jaren besteed hebt om hun het water te brengen, dat zij binnen één
+jaar hadden moeten hebben.”
+<span class="pageNum" id="pb141">[<a href="#pb141">141</a>]</span></p>
+<p>“De arme kreeft was zoo getroffen door de juistheid van de woorden, die de ekster
+gesproken had, dat hij, toen hij de pooten ten teeken van wanhoop ten hemel wilde
+heffen, de kruik, die hij droeg, vergat en haar liet vallen. De kruik brak in duizend
+stukken, de droge aarde slurpte in een oogwenk het water op, dat zij bevatte, en den
+volgenden dag was de kreeft ook dood.”
+</p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</blockquote><p>
+</p>
+<p>“Begrijp je ’t, Andry Kroek? En zullen je vrienden, die vinden, dat ik te overijld
+te werk gegaan ben, als je hun mijn sprookje verteld hebt, nog denken, dat zij er
+beter aan zouden gedaan hebben, een ander in plaats van mij tot boodschapper te kiezen,
+in mijn plaats een kreeft te zenden?”
+</p>
+<p>Andry Kroek krabde zich achter de ooren en keek op zijn neus.
+</p>
+<p>Vorosjilo klopte hem op den schouder.
+</p>
+<p>“Word wakker,” zei hij tegen hem, “en laat ons de anderen wakker maken! Tsjetsjewiek
+heeft volkomen gelijk!”
+</p>
+<p>Zich daarop tot den afgezant wendende, vervolgde hij:
+</p>
+<p>“Op den bepaalden dag zal de geheele Ukraine op de been zijn; de vrouwen en de kinderen
+zullen er zich ook in mengen, als het noodig is.”
+</p>
+<p>De oude Kniesj was al weer in de boot gestapt. Hij hielp er Maroessia in, en haar
+groote vriend sprong er weer met de lichtheid van een vogel in.
+</p>
+<p>De kleine boot van den oever afgeduwd, gleed opnieuw over de sombere golven van den
+Dnjéper, en de zandige kaap met de onbestemde omtrekken der beide mannen, die zij
+daarop achterlieten, verdween al spoedig te midden van den nevel.
+</p>
+<p>Toen zij aan land stapten, wees Kniesj aan Tsjetsjewiek een mooi en sterk zwart paard.
+</p>
+<p>“Neem Maroessia achter u,” zei hij tegen Tsjetsjewiek, “en rijd den geheelen nacht
+door. Bij het aanbreken van den dag moet u het paard laten loopen; het zal den weg
+naar de hoeve van Samoes wel alleen terugvinden.”
+<span class="pageNum" id="pb142">[<a href="#pb142">142</a>]</span></p>
+<p>De zanger steeg op het paard; Maroessia zette haar voet op het uiteinde van zijn laars,
+en in een oogenblik zat zij achter haar grooten vriend. Haar armen hielden hem omstrengeld,
+evenals het klimop den eik. Het paard reed in galop weg; ternauwernood hoorde men
+het geluid van zijn hoeven: men zou gezegd hebben, dat het een gevleugeld paard was.
+<span class="pageNum" id="pb143">[<a href="#pb143">143</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch16" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2777">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XVI.</h2>
+<h2 class="main">Te Gadiatsj.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p143width"><img src="images/p143.jpg" alt="Mensen die zich naar de Kathedraal begeven." width="552" height="428"></div><p>
+</p>
+<p>Twee dagen na het tochtje op den Dnjéper, dat wij in het vorige hoofdstuk beschreven
+hebben, was het Zondag, en de zware klokken der stad Gadiatsj, de residentie van den
+hetman, die door Zijne Majesteit den tsaar van Rusland begunstigd werd, deden haar
+plechtig gelui hooren en noodigden de geloovigen tot de bijwoning der vroegmissen.
+</p>
+<p>De dag was nog nauwelijks aangebroken, en de stad Gadiatsj met al haar nauwe en kromme
+straten, haar lage gebouwen en haar lommerrijke tuinen, scheen in een half doorzichtigen
+sluier gehuld te zijn. De menschen, die van alle kanten toestroomden en zich naar
+de kathedraal begaven, schenen in een donker waas gehuld te zijn.
+</p>
+<p>Toch was het, ondanks de schemering, gemakkelijk te <span class="pageNum" id="pb144">[<a href="#pb144">144</a>]</span>zien, dat de meesten hunner tot den militairen stand behoorden.
+</p>
+<p>Den vorigen dag had het hard geregend, en de zoele lucht had een verkwikkende frischheid.
+Alles in de natuur was kalm, alles was nog stil onder de inwoners, zoo kalm en zoo
+stil, dat men het geluid der voetstappen op de natte straatsteenen hoorde; men zou
+de dauwdruppels hebben kunnen tellen, die er van de bladeren neervielen.
+</p>
+<p>De oude kathedraal scheen door een tuin omgeven te zijn. Men zag er allerlei boomen,
+die een grooten overvloed van vruchten beloofden.
+</p>
+<p>Een vrij talrijke menigte geloovigen had zich in de nabijheid der kathedraal verzameld,
+en terwijl men het uur afwachtte, waarop de dienst een aanvang zou nemen, sprak iedereen
+op een fluisterenden toon over allerlei onderwerpen.
+</p>
+<p>De oude rondreizende zanger, dien de lezer reeds kent, bevond zich ook onder deze
+menigte, evenals altijd vergezeld door zijn kleine vriendin, die het oude statige
+gebouw met eerbied aanstaarde.
+</p>
+<p>Hij zat op een trede van de stoep der kerk, als iemand, die van vermoeienis uitgeput
+is, en vertelde met een langzame en ernstige stem aan een talrijk gehoor, dat hem
+omgaf, door welke beproevingen de zielen der gestorvenen moeten heengaan, alvorens
+het hemelsch verblijf te bereiken. “Het is op de aarde, dat men door aanhoudende inspanning
+den hemel moet verdienen,” zei hij ten slotte.
+</p>
+<p>Na zijn verhaal besloten te hebben met een zucht, waarop de zuchten van de meesten
+der aanwezigen het antwoord gaven, scheen de oude zanger eensklaps in gedachten verzonken
+geraakt te zijn, en zijn peinzende blikken dwaalden doelloos naar de omringende plaatsen
+af, die uit de schaduw begonnen te voorschijn te treden.
+</p>
+<p>De stilte, die er ontstaan was, werd verbroken door de aankomst van twee jonge kozakken,
+die in het oog liepen door hun verwonderlijk lange snorren, door hun welgevormde <span class="pageNum" id="pb145">[<a href="#pb145">145</a>]</span>gestalte en door een deftigheid, eigen aan hen, die in beschaafde kringen verkeeren.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p145width"><img src="images/p145.jpg" alt="“Wel bedankt, lief kind!” Blz. 150." width="500" height="720"><p class="figureHead">“Wel bedankt, lief kind!” Blz. 150.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb146">[<a href="#pb146">146</a>]</span></p>
+<p>“Goeden dag, goeden dag!” zeiden de jonge kozakken; en zij namen hun mutsen af en
+zetten deze toen met zooveel bevalligheid weder op, dat men had kunnen denken, dat
+zij zich nooit met iets anders bezighielden dan met groeten.
+</p>
+<p>“Zou onze hetman ook komen?” vroegen verscheidene stemmen te gelijk.
+</p>
+<p>“Hij zal komen,” antwoordden de kozakken.
+</p>
+<p>Deze woorden, door twee heldere en welluidende stemmen uitgesproken, schenen den zanger
+uit zijn overpeinzingen te doen ontwaken, en terwijl hij met blijkbaar leedwezen de
+betere wereld vergat, waarheen zijn droomen hem hadden gebracht, achtte hij het toch
+zijn plicht, weder naar beneden af te dalen en zich bezig te houden met hetgeen de
+menigte zou bezighouden.
+</p>
+<p>“Mijn oogen zullen dan eindelijk onzen hetman kunnen bewonderen!” zei hij.
+</p>
+<p>“Zal de vrouw van den hetman ook meekomen?” vroeg een jonge vrouw.
+</p>
+<p>“Die zal ook meekomen,” antwoordden de kozakken.
+</p>
+<p>“En zijn schoonzuster?”
+</p>
+<p>“Het is waarschijnlijk, dat die ook zal komen.”
+</p>
+<p>“Welke schoonzuster?” vroeg de oude zanger.
+</p>
+<p>“Wel, de vrouw van den schoonbroeder van onzen hetman, Mefodijewna,” antwoordden verscheidene
+stemmen hem.
+</p>
+<p>“Mefodijewna!” herhaalde de oude zanger. “Bij ons hoort men nooit over haar spreken.
+Staat zij bij onzen hetman en zijn vrouw in de gunst?”
+</p>
+<p>“Dat zou ik denken!” antwoordde iemand. “Zij hoeft maar een vinger te verroeren, en
+alles geschiedt overeenkomstig haar wensen!”
+</p>
+<p>“Zoo! Dus geniet zij een zeer hooge gunst. Dat is zeker een groot geluk voor haar.”
+</p>
+<p>“Gunst!” riep met toornige oogen een grijsaard uit. “Gunst! Is dat een woord gemaakt
+om op zoo’n vrouw toegepast te worden? Mefodijewna, moet u weten, bekommert zich volstrekt
+<span class="pageNum" id="pb147">[<a href="#pb147">147</a>]</span>niet over de gunsten van iemand, wie het ook zij. Als u haar eenmaal gezien hebt,
+zult u dat wel begrijpen. Zij is recht als een pijl en men bemerkt gemakkelijk, dat
+zij het hoofd nooit voor iemand gebogen heeft.”
+</p>
+<p>“Zij is dan zeker erg trotsch en hoogmoedig?” vroeg de oude zanger.
+</p>
+<p>En hij voegde er op een spreukachtigen toon bij:
+</p>
+<p>“De hoogmoedige is slechts een zeepbel, die zich alleen opblaast om uiteen te spatten.”
+</p>
+<p>“Maar wat zegt u daar, oude man?” vroeg een bejaarde vrouw met een achtenswaardig
+gelaat, wier oogen van verontwaardiging fonkelden. “Wat zegt u daar? Weet, dat u van
+haar spreekt, die de eer van de stad en van het land is. Mefodijewna is een weldadige
+vlam, een lamp in onze duisternis.
+</p>
+<p>“Om zoo schitterend te zijn,” hernam de stijfhoofdige zanger, “moet zij zich zeker
+nooit anders vertoonen dan blinkend van diamanten, bedekt met edelgesteenten, in goud
+gekleed!”
+</p>
+<p>“Je hebt het glad mis,” riep er een uit de menigte uit. “Zij gaat zoo eenvoudig gekleed,
+dat men haar, als zij niet zulke fonkelend zwarte oogen had, niet van anderen zou
+kunnen onderscheiden.”
+</p>
+<p>“Zij kleedt zich als een eenvoudige burgeres,” zei een jonge kozak; “zij hangt de
+groote dame niet uit, en zij is overal, waar zij kan weldoen, zonder opgemerkt te
+worden.”
+</p>
+<p>“Vergeef het mij!” zei de zanger. “Ik heb, zooals ik zie, uw heilige gelasterd, maar
+zij heeft er niets bij verloren. Ik heb u daardoor tenminste in de gelegenheid gesteld,
+haar hulde te bewijzen … Zoudt u mij ook kunnen zeggen, jongeman, wie die prachtig
+gekleede heeren zijn, die men overal in de stad ontmoet? Zouden zij ook heiligen zijn?”
+</p>
+<p>“Heiligen! Wel zeker niet. Het zijn vorsten, Moscovitische prinsen. Kunt u dat niet
+zien aan hun deftigen gang, aan hun oogen, die zij maar half opendoen en aan hun verachtelijk
+<span class="pageNum" id="pb148">[<a href="#pb148">148</a>]</span>opgetrokken neuzen? Het zijn de gasten van onzen hetman. Acht dagen geleden was zijn
+huis er zóó vol van, dat de vrienden van de Ukraine er zich ongerust over maakten.
+Maar, dank zij den invloed van Mefodijewna op haar zuster en op haar schoonbroer,
+den hetman, zijn er, naar men zegt, al heel wat van hen vertrokken.”
+</p>
+<p>“Vertrokken! En waarom? Hinderden die trotsche menschen dan iemand?”
+</p>
+<p>“Vraag dat maar aan Mefodijewna; zij vindt misschien, dat het oogenblik niet gunstig
+gekozen is, om, terwijl de helft van de Ukraine door de Russische bataljons overweldigd
+is, zoovele deftige heeren te ontvangen. Dat leidt onzen hetman te veel af.”
+</p>
+<p>“Om de waarheid te zeggen,” verzekerde een nieuwe spreker, “vermaakt men zich sedert
+acht dagen minder in het paleis. De hetman tracht zijn gasten niet meer bij zich te
+houden. Hij schijnt zich te midden van hen niet op zijn gemak te gevoelen, en men
+zegt, dat er weldra geen enkele meer in het land zal overblijven.”
+</p>
+<p>Er ontstond plotseling een diep stilzwijgen. Men zag vader Mikaïl de straat langzaam
+doorloopen en naar de kerkdeur toe gaan. Zij, die zaten, stonden op. Zij, die reeds
+overeind waren, gingen op hun teenen staan.
+</p>
+<p>Vader Mikaïl vertoonde in geheel zijn persoon het beeld van den goeden herder. Zijn
+gemeenteleden vereerden hem hoog. Men trachtte in het voorbijgaan zijn zegen te ontvangen.
+Men zag aan zijn geheele houding, dat het niet alleen zijn hand was, welke dien zegen
+gaf, maar dat deze uit zijn hart kwam.
+</p>
+<p>De zanger naderde den geestelijke insgelijks, terwijl hij Maroessia bij de hand hield.
+</p>
+<p>“Zegen ons, vader<span class="corr" id="xd31e2091" title="Niet in bron">,”</span> zei hij, “zegen dit kind! Wij komen van verre om God in uw kerk te aanbidden.”
+</p>
+<p>De goede geestelijke sloeg een welwillenden blik op den grijsaard en op het kind.
+<span class="pageNum" id="pb149">[<a href="#pb149">149</a>]</span></p>
+<p>“Vader,” zei de zanger, “ik heb ingezien, dat het grootste vuur te midden der woestijn
+moet uitgaan, terwijl het groene hout brandt, wanneer het te midden van den haard
+valt; en ik ben de woestijn ontvlucht uit behoefte om menschen te zien en weer te
+vinden.”
+</p>
+<p>Toen vader Mikaïl deze woorden hoorde, huiverde hij. Zijn heldere, vriendelijke oogen
+vestigden zich met bijzondere aandacht op den ouden pelgrim.
+</p>
+<p>Hij knikte ten bewijze van instemming met de woorden van den grijsaard en zei tegen
+hem:
+</p>
+<p>“Als ge van verre komt, als ge het geheele land doorkruist hebt, zult ge wel vele
+smarten gezien en vele gevaren ontmoet hebben. De wegen zijn niet veilig …”
+</p>
+<p>“Hij, die naakt is,” antwoordde de zanger, “behoeft niet te vreezen, dat men hem zijn
+hemd zal ontstelen. Hij, die niets anders dan zijn leven te verliezen heeft, brengt
+de dieven niet in verzoeking, en hij, die geen vrees voor den dood koestert, kan overal
+heengaan.”
+</p>
+<p>De goede geestelijke huiverde opnieuw.
+</p>
+<p>“Staat ons koren nog te velde?” vroeg hij aan den zanger.
+</p>
+<p>Vader Mikaïl deed deze vraag langzaam, terwijl hij op ieder woord drukte, ofschoon
+de vraag zelf toch zoo eenvoudig was.
+</p>
+<p>“Ons koren,” antwoordde de zanger, “ligt in eenige streken reeds op den grond, en
+het zijn niet altijd de eigenaars, die het afgemaaid hebben. Wat het andere betreft,
+en ik spreek van dat der beste velden, ofschoon het overal nog niet geheel rijp is,
+geloof ik toch, dat het verstandig zou wezen, niet met de inzameling te wachten. Wie
+kan de stormen van morgen vooruitzien? Het koren, dat rijp is, staat prachtig, mijn
+vader!”
+</p>
+<p>“Dat God u verhoore, mijn zoon!” antwoordde de eerwaardige priester met kalmte; “ik
+bedank u voor de goede tijding, die ge mij brengt.”
+</p>
+<p>“Onze hetman! Onze hetman!” riep men eensklaps van alle kanten.
+<span class="pageNum" id="pb150">[<a href="#pb150">150</a>]</span></p>
+<p>Vader Mikaïl trad de kerk binnen.
+</p>
+<p>“Onze hetman ziet er vandaag niet bijzonder vroolijk uit,” merkte iemand onder de
+menigte op.
+</p>
+<p>“Je zou kunnen zeggen, dat hij er knorrig uitziet,” vond een ander.
+</p>
+<p>“Ik heb hem eergisteren ontmoet,” vertelde een oude vrouw. “Zijn voorhoofd was toen
+diep gerimpeld.”
+</p>
+<p>De aankomst van twee andere personen maakte, dat de oude vrouw niet voortging.
+</p>
+<p>“De schoonzuster van den hetman,” fluisterde men van alle kanten.
+</p>
+<p>“Mefodijewna,” zei er een tegen den ouden zanger, terwijl hij hem aanstiet.
+</p>
+<p>Al had men hem dit ook niet gezegd, dan zou deze dat toch wel vermoed hebben. In hetgeen
+hij gehoord had, was niets overdrevens: het origineel beantwoordde volkomen aan het
+portret dat de menschen van haar geteekend hadden.
+</p>
+<p>Zij ging vlak voorbij Maroessia heen. Bij de laatste trede waagde het kieine meisje
+het, haar bij de mouw van haar geborduurd gewaad vast te grijpen.
+</p>
+<p>“Mevrouw,” zei ze zacht tegen haar, “u hebt dezen zakdoek laten vallen,” en zij bood
+haar een rooden zakdoek aan.
+</p>
+<p>De jonge vrouw bleef staan, keek naar den rooden zakdoek, vervolgens naar de kleine,
+die haar dien aanbood, en antwoordde:
+</p>
+<p>“Wel bedankt, lief kind! Het zou mij gespeten hebben, als ik hem verloren had.”
+</p>
+<p>De groote oogen der beminlijke vrouw vestigden een doordringenden blik op het kind
+en wendden zich van haar met belangstelling naar den ouden zanger. “Je bent hier niet
+uit deze streken,” zei zij tegen het kind, “ik heb je ten minste nog nooit gezien;
+kom je van verre, beste meid?”
+</p>
+<p>“Van heel ver,” antwoordde Maroessia.
+</p>
+<p>“Dan begrijp ik, waarom je er zoo vermoeid uitziet. Uit welk gedeelte van de Ukraine
+kom je dan?”
+<span class="pageNum" id="pb151">[<a href="#pb151">151</a>]</span></p>
+<p>“Dat hoofdje zal nooit al de namen kunnen onthouden van de plaatsen, die zij bezocht
+heeft,” zei de oude zanger. “Wij hebben vele dingen en vele menschen gezien, Mevrouw,
+goede en kwade, velden, vernield door de veldslagen, en koren, de laatste hoop van
+de Ukraine, nog te velde. Maar, God zij dank! wij hebben onzen weg gevonden; zooals
+men bij ons zegt: ofschoon de bespanning verkeerd is, gaat het rijtuig toch regelrecht
+naar de markt.”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p151width"><img src="images/p151.jpg" alt="Ukrains geestelijke." width="356" height="501"></div><p>
+</p>
+<p>“Zoo,” antwoordde Mefodijewna, “hebben jullie veel gereisd! Welnu, als straks de dienst
+afgeloopen is, ga dan naar <span class="pageNum" id="pb152">[<a href="#pb152">152</a>]</span>den hetman toe, en vraag of hij niet een paar liederen wil hooren. Aan mij moet ge
+uw reis vertellen.”
+</p>
+<p>Zij gaf met de hand, bij wijze van liefkoozing, een zacht tikje op de wang van Maroessia
+en verdween, te midden der menigte, in de kerk.
+</p>
+<p>Men hoorde reeds de stem van vader Mikaïl, die den dienst begon.
+<span class="pageNum" id="pb153">[<a href="#pb153">153</a>]</span>
+</p>
+<div class="figure p153width"><img src="images/p153.jpg" alt="De jonge vrouw keerde zich plotseling om. Blz. 162." width="503" height="720"><p class="figureHead">De jonge vrouw keerde zich plotseling om. Blz. 162.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb154">[<a href="#pb154">154</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch17" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2786">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XVII.</h2>
+<h2 class="main">Speel niet met dolken!</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p154width"><img src="images/p154.jpg" alt="Mannen op trap." width="556" height="432"></div><p>
+</p>
+<p>De dienst was geëindigd. De groote hetman was in zijn paleis teruggekomen. De warmte
+was drukkend, de zon verblindde door haar licht.
+</p>
+<p>Eenige zwarte wolken die van het westen kwamen, vertoonden zich aan den gezichteinder.
+</p>
+<p>“Wij zullen vanavond een hevig onweder krijgen,” merkte de hetman op terwijl hij naar
+de lucht keek.
+</p>
+<p>Hij stond op een terras, dat zich voor zijn woning bevond en sprak deze woorden met
+zoo’n ongerustheid uit, dat een Russisch heer, zijn laatste gast, iemand op rijpen
+leeftijd en met een blonden baard, zich niet kon weerhouden, er hem zijn verwondering
+over te kennen te geven.
+</p>
+<p>“Ieder Christen moet sidderen,” antwoordde de hetman, <span class="pageNum" id="pb155">[<a href="#pb155">155</a>]</span>terwijl hij een kruis sloeg, “als God zijn stem door middel van den donder doet hooren.”
+</p>
+<p>“God,” antwoordde de Russische heer, “zal ons goed en wel aan dit onweer en aan alle
+andere doen ontkomen. Ik erken intusschen, dat de zwarte wolken een dreigend aanzien
+hebben.”
+</p>
+<p>“Zeer dreigend inderdaad,” vond de hetman.
+</p>
+<p>De wolken dreven met de snelheid van schepen, die door den storm voortgestuwd worden.
+</p>
+<p>De groote hetman drukte de hand tegen zijn voorhoofd, terwijl er een pijnlijke trek
+om z’n mond kwam.
+</p>
+<p>De tegenwoordigheid van zijn gast hinderde hem. Als die zijn gedachten eens kon lezen …
+Wat zou hij dan zien? Verwarring, besluiteloosheid, bitter berouw.
+</p>
+<p>Wat te doen? Wat te besluiten? Waarom had God hem in zulke moeilijke omstandigheden
+het opperhoofd van zijn volk gemaakt? Hoe zou hij zich uit de klauwen van den Russischen
+adelaar losrukken? De Russische afgezant las zijn gedachten als in een boek op het
+gelaat van den forsch gebouwden hetman. De vos speelde met den olifant.
+</p>
+<p>Maar plotseling klaarde het gezicht van den hetman op; als die van een pruilend kind,
+dat een nieuw stuk speelgoed ziet liggen. Hij had, terwijl hij de laan insloeg, die
+op het terras uitkwam, een soort van bedelaar gezien, die door een klein meisje vergezeld
+was. Deze bedelaar had een luit bij zich. Het was een muzikant. Deze afleiding kwam
+hem op dit oogenblik juist van pas.
+</p>
+<p>“Die menschen kennen liedjes,” zei hij, zich tot zijn spion, zijn gast, wendende,
+“waaraan ik de voorkeur geef boven al onze concerten.”
+</p>
+<p>Hij gaf aan een kozak een wenk en beval hem, den ouden zanger en zijn kleine metgezellin
+bij zich te laten komen.
+</p>
+<p>“Zal de groote hetman zich verwaardigen, mij aan te hooren?” zei de grijsaard, terwijl
+hij deze woorden deed vergezeld gaan van een eerbiedigen blik, die met den nederigsten
+<span class="pageNum" id="pb156">[<a href="#pb156">156</a>]</span>groet gelijkstond.
+</p>
+<p>De goedheid van den grooten hetman ging zoover, dat hij met zijn blanke hand naar
+een plek in den hoek van het terras wees, waar de muzikant kon gaan zitten.
+</p>
+<p>“Daar,” zei hij tegen hem, “zal de zon je niet hinderen.”
+</p>
+<p>De Russische heer, die van nature een opmerker was, zag wel, dat de schouders van
+den ouden zanger zeer breed en forsch waren, en verwonderde er zich over, dat het
+grove hemd, dat ze bedekte, wit als sneeuw was. Hij zou zijn gezicht wel eens goed
+hebben willen zien, maar de groote hetman was in een goedhartige stemming en had tegen
+den grijsaard gezegd:
+</p>
+<p>“Je kunt je muts wel ophouden, oudje.”
+</p>
+<p>De muzikant begon, na eenige tonen aan zijn luit ontlokt te hebben, te zingen.
+</p>
+<p>Wat een krachtige en toch zachte stem had hij, en wat bespeelde hij z’n instrument
+mooi!
+</p>
+<p>De hetman, die op zijn tijd een kunstminnaar was, voelde er zich door opgewekt. Het
+gezang was prachtig en door deze zuivere muziek aangetrokken, vertoonden de vrouw
+van den grooten hetman en zijn schoonzuster zich aan het uiteinde van het terras,
+vlak bij den ouden zanger.
+</p>
+<p>Mefodijewna herkende het kleine meisje, dat haar den rooden zakdoek had ter hand gesteld,
+en dat zij had uitgenoodigd, op het kasteel te komen.
+</p>
+<p>Met den elleboog op een grooten bloempot leunende, waarin een zeldzame plant groeide,
+gaf zij aan Maroessia een wenk om bij haar te komen. De bloempot was zoo hoog en het
+kind zoo klein, dat zij haar geheel voor den hetman en zelfs voor den Russischen heer
+verborg.
+</p>
+<p>Het kind haalde uit haar mouw een dolk te voorschijn en stopte dien heimelijk in den
+zak der schoonzuster.
+</p>
+<p>Zag Mefodijewna die beweging? Haar gelaat verried niets. Haar groote oogen staarden
+in de ruimte, en zij was geheel in de muziek verdiept.
+<span class="pageNum" id="pb157">[<a href="#pb157">157</a>]</span></p>
+<p>Maroessia had haar plaats naast haar grooten vriend hernomen, zonder dat iemand bemerkt
+had, dat zij die een oogenblik had verlaten.
+</p>
+<p>De zanger zong op dit oogenblik:
+</p>
+<p>“Het Paradijs is voor de rechtvaardigen bestemd … voor hen alleen.”
+</p>
+<p>“Voor hen alleen,” mompelde de groote hetman.
+</p>
+<p>“De onderdrukkers, de overwinnaars zullen er hun slaven zien binnentreden, maar de
+engel met het vlammend zwaard zal hun den toegang daartoe ontzeggen.”
+</p>
+<p>De Russische heer had genoeg van dit gezang. Hij scheen een geeuw te onderdrukken.
+</p>
+<p>“Dat zijn dingen,” zei de groote hetman, “die men nooit moest vergeten.”
+</p>
+<p>“Ken je het lied van den bandiet?” vroeg de Russische heer aan den zanger. “Zing het
+eens voor ons:”
+</p>
+<p>“Tot mijn diep leedwezen, Excellentie, ken ik het niet,” antwoordde de grijsaard.
+</p>
+<p>“Dat is jammer!” zei de vriendelijke heer. “Het zou deze dame zeker vermaakt hebben.
+De dames hebben een zekere voorliefde voor beruchte schurken.”
+</p>
+<p>Mefodijewna vestigde, hoe verre zij ook verwijderd mocht zijn, zoo’n fellen blik op
+den hoveling, dat deze de oogen neersloeg, terwijl een vluchtige blos zich op zijn
+gelaat vertoonde.
+</p>
+<p>“Je luit is een zonderling iets,” zei de Russische heer tegen den zanger, om het gesprek
+op iets anders te brengen. “Het is geen gewoon instrument. Weet je dat wel? Welnu,
+tracht het lied van den bandiet te leeren: het is echte poëzie! Je hebt daar waarlijk
+een zeer mooie luit! Ik zou haar wel eens meer van nabij willen bezien. Geef haar
+mij eens, oudje.”
+</p>
+<p>“Daar hebt ge haar, Excellentie,” antwoordde de oude zanger, terwijl hij hem het bewuste
+instrument aanbood. “Bekijk het goed, onderzoek het, en u zult zien, dat het een ware
+schat is.”
+</p>
+<p>De Russische heer haalde, terwijl hij hartelijk lachte, eenige <span class="pageNum" id="pb158">[<a href="#pb158">158</a>]</span>onwelluidende tonen uit het instrument, zette zich op een trede van het terras neer
+en herhaalde nogmaals:
+</p>
+<p>“Het is beslist een erge mooie luit!”
+</p>
+<p>Terwijl de Russische heer zijn bewondering over de luit te kennen gaf, keek hij er
+eigenlijk niet naar; daarentegen vestigde hij, zonder het te laten blijken, een doordringenden
+blik op den bezitter van het genoemde instrument. Maar de eigenaar der luit, ofschoon
+hij, naar den schijn te oordeelen, een uiterst eenvoudig man was, werd door die onbescheidene
+blikken niet in ’t minst in verwarring gebracht.
+</p>
+<p>Met al den eerbied aan een hooggeplaatst persoon verschuldigd, maar zonder eenige
+verlegenheid, verklaarde hij aan Zijne Excellentie de samenstelling der luit. Men
+zou zelfs gezegd hebben, dat deze verklaringen, in plaats van hem verward of verlegen
+te maken, hem zeer vermaakten.
+</p>
+<p>“Weet je wel, dat dit instrument, als je het verkocht, je genoeg zou opbrengen om
+een geruimen tijd te kunnen uitrusten?”
+</p>
+<p>“Dat weet ik,” antwoordde de zanger, “maar de echte muzikant wil evenmin van zijn
+luit scheiden, wanneer hij die liefheeft, als de ruiter van zijn paard. Al is men
+ook arm, daarom is het toch niet verboden, smaak in schoone dingen te vinden. Mijn
+kleeding is wel is waar armzalig, Mijnheer, maar men heeft mij voor deze luit meer
+dan eens genoeg aangeboden om mij even prachtige kleederen aan te schaffen als de
+uwe, en ik heb geweigerd.”
+</p>
+<p>“Hij heeft er den slag van,” zei de Russische heer bij zich zelf, “zijn koopwaar aan
+te prijzen; om haar des te duurder te verkoopen geeft hij zich den schijn, dat hij
+er den prijs van kent.”
+</p>
+<p>De bedelaar was naderbij gekomen.
+</p>
+<p>“Daar ge een kenner zijt,” zei hij, “moet ge dit instrument eens op uw gemak bekijken,
+Mijnheer. Het zou zeker meer op zijn plaats zijn in de schoone handen van deze rijke
+dames dan in de mijne; maar toch zal het in de mijne blijven.”
+<span class="pageNum" id="pb159">[<a href="#pb159">159</a>]</span></p>
+<p>“Ik heb je in de gaten,” dacht de Russische heer; “je bent een slimme kwant, je hoopt
+mij af te zetten, en je denkt, dat ik je zoo maar een aanzienlijke som zal aanbieden
+om je luit aan de voeten van de schoone Mefodijewna te kunnen neerleggen. Zie maar,
+dat je anderen zoo beetneemt, oude slimmerd!… Dus,” zei hij, “is dat je schat, je
+fortuin?”
+</p>
+<p>“Deze luit, en ook dit, Mijnheer.”
+</p>
+<p>Bij deze woorden haalde hij een dolk te voorschijn, in alle opzichten gelijk aan dien,
+waarin wij hem bij den anderen hetman zijn kostbare tijding hebben zien wegsluiten,
+precies eender ook als dien, welken Maroessia een oogenblik te voren in den zak van
+de schoonzuster van den hetman gestoken had.
+</p>
+<p>“Waarlijk!” zei de Russische heer, die een liefhebber van mooie wapenen was, “dat
+is inderdaad een kostbaar voorwerp;” en terwijl hij de hand aan den grijsaard toestak,
+zeiden zijn oogen, die van begeerlijkheid fonkelden, hem duidelijk: “Ik wil dien verwonderlijken
+dolk wel eens van naderbij bekijken.”
+</p>
+<p>Zonder twijfel om den hartstocht van den Russischen heer op te wekken, draaide de
+slimme grijsaard zijn wapen heen en weer, trok het uit de schede en deed het er weder
+in, maar zonder het hem ter hand te stellen.
+</p>
+<p>“Deze dolk is mijn vriend,” zei hij; “hij is mijn verdediger, hij is mijn leger; als
+wij bij elkander zijn, vreezen wij niets; bovendien is hij mij heilig, <span class="corr" id="xd31e2229" title="Bron: wat">want</span> ik heb hem van mijn vader.”
+</p>
+<p>“Laat mij hem dan eens even in handen nemen,” zei de heer; “ik zal hem niet opeten.”
+</p>
+<p>Na eenig nadenken reikte de zanger den dolk aan hem over<span class="corr" id="xd31e2235" title="Niet in bron">.</span>
+</p>
+<p>De groote hetman, wien dit kleine tooneel voor een oogenblik afgeleid had, was weer
+in gedachten verzonken geraakt. Hij schrikte eensklaps op. Een groote droppel water,
+die een hevigen stortregen aankondigde, was op zijn hand gevallen. Het gerommel van
+den donder, in het eerst dof, was naderbij <span class="pageNum" id="pb160">[<a href="#pb160">160</a>]</span>gekomen; het onweer kwam snel opzetten. De hemel was in een oogenblik donker als de
+nacht geworden.
+</p>
+<p>“Geef dien man zijn dolk terug,” zei hij tegen zijn gast, “en laat ons in huis gaan!”
+</p>
+<p>“Wat een dolk!” zei de groote heer met bewondering; en terwijl hij dien heen en weer
+bewoog, liet hij hem in het licht der bliksemstralen glinsteren.
+</p>
+<p>“Ik wil dien dolk hebben,” zei hij eindelijk op een gebiedenden toon tegen den grijsaard.
+“Noem mij den prijs, verkoop hem aan mij!”
+</p>
+<p>Zijn toon was niet die van iemand, die iets wenscht te koopen, maar van iemand, die
+kan nemen en ook zal nemen, wat hij wel zoo goed wil zijn om te koopen. Het was een
+bevel, en daar de grijsaard toch het stilzwijgen bleef bewaren, voegde de Russische
+heer er bij:
+</p>
+<p>“Verkoop hem aan mij; het geld maakt alles goed.”
+</p>
+<p>“Alles?” antwoordde de oude Ukrainiër, terwijl hij zijn kalmte trachtte te bewaren.
+“Wat? Zelfs de eer? Zelfs de vrijheid?”
+</p>
+<p>“Nu ja!” riep de adellijke heer uit, “zelfs wat jij eer noemt en wat lieden van jou
+slag vrijheid noemen!”
+</p>
+<p>Terwijl hij den grijsaard vlak in het gezicht keek, antwoordde hij op de gedachte,
+die de vraag van den gewaanden zanger aan hem ontsluierd had, met deze woorden:
+</p>
+<p>“Als de Ukraine onder het bestuur der Russen rijk wordt, zal zij zich niet lang meer
+herinneren, dat zij fier en vrij is geweest.”
+</p>
+<p>Op het oogenblik, waarop hij deze woorden uitsprak, werd de lucht als in vuur gezet
+door zulk een hevigen donderslag, dat al degenen, die op het terras waren, en Mefodijewna
+zelf, zich verwonderden, dat zij waren blijven staan.
+</p>
+<p>De hetman was naar zijn kamer gesneld; zijn vrouw volgde hem daarheen zichtbaar verward.
+Mefodijewna aarzelde en wilde, ofschoon blijkbaar tegen haar zin, het terras eveneens
+verlaten.
+<span class="pageNum" id="pb161">[<a href="#pb161">161</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p161width"><img src="images/p161.jpg" alt="Alles was waar; want het was Maroessia. Blz. 165." width="505" height="720"><p class="figureHead">Alles was waar; want het was Maroessia. Blz. 165.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Maar waarom scheen Maroessia, die naast haar grooten vriend was blijven staan, in
+een standbeeld veranderd te <span class="pageNum" id="pb162">[<a href="#pb162">162</a>]</span>zijn? Waarom die plotselinge bleekheid op het gelaat van Tsjetsjewiek zelf?
+</p>
+<p>“Mefodijewna!” riep hij, terwijl hij de hand naar de schoonzuster van den hetman uitstrekte.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p162width"><img src="images/p162.jpg" alt="Luit." width="356" height="504"></div><p>
+</p>
+<p>Er lag als een bezwering in het gebaar en als een bevel in de plotseling verjeugdigde
+stem van den ouden zanger.
+</p>
+<p>De jonge vrouw keerde zich plotseling om.
+</p>
+<p>“Zie,” zei Tsjetsjewiek tegen haar, “zie! Er is voor de rechtvaardigheid van God slechts
+een seconde noodig geweest om dengene ter aarde te werpen, die zoo aanstonds onze
+Ukraine zoo uit de hoogte beschouwde.”
+<span class="pageNum" id="pb163">[<a href="#pb163">163</a>]</span></p>
+<p>De jonge vrouw had met de oogen de aanwijzing gevolgd, die de uitgestrekte arm van
+Tsjetsjewiek haar gaf. Op haar beurt verwonderd over hetgeen zij zag, was Mefodijewna
+een stap teruggedeinsd.
+</p>
+<p>Maar, eensklaps terugkeerende, zei zij met een bewogen stem: “God heeft de Ukraine
+van haar bittersten vijand verlost.”
+</p>
+<p>De edele heer lag, door den bliksem getroffen, op den grond.
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek boog zich voorover; hij haalde zijn dolk uit de verstijfde hand van den
+adellijken heer. Het wapen, door den onvoorzichtige te midden van het onweder heen
+en weer gezwaaid, had den bliksem zonder twijfel tot geleider gediend.
+</p>
+<p>Den liefhebber van den dolk vervolgens op zijn forsche armen nemende, bracht Tsjetsjewiek,
+door Mefodijewna en Maroessia gevolgd, hem met haastige schreden naar de vertrekken
+van den grooten hetman.
+<span class="pageNum" id="pb164">[<a href="#pb164">164</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch18" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2795">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XVIII.</h2>
+<h2 class="main">Het gelukkige jaar.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p164width"><img src="images/p164.jpg" alt="Soldaten die aan het vechten zijn." width="554" height="430"></div><p>
+</p>
+<p>Gedurende meer dan een jaar kon de Ukraine gelooven, dat zij voor immer vrij zou worden.
+Als één man was het geheele land opgestaan. De overweldigers, over een zoo plotselingen,
+zoo algemeenen, zoo vrijwilligen opstand verwonderd, waren verdwenen. Iedereen had
+zijn land, zijn hut, zijn landhoeve of zijn huis hernomen, heroverd. Meer nog, iedereen
+had zijn oogst nog eens kunnen binnenhalen. Voet voor voet, van meer tot rivier, van
+steppe tot bosch, had de vijand moeten terugwijken. De hetman van Tsjigirine was,
+na de stad heldhaftig verdedigd en gered te hebben, na wonderen van dapperheid te
+hebben verricht, gesneuveld, maar gesneuveld als een held, tevreden gestorven, te
+midden der zegepraal. Een man, tot dusverre onbekend, Tsjetsjewiek, de <span class="pageNum" id="pb165">[<a href="#pb165">165</a>]</span>leeuw, zooals men hem weldra algemeen genoemd had, streed aan zijn zijde te midden
+van het krijgsgewoel, waarin hij bezweken was. De onverschrokken leeuw had het lijk
+van zijn opperhoofd, met wonden bedekt, aan den vijand ontrukt en zich in zijn plaats
+aan het hoofd der beweging gesteld.
+</p>
+<p>Van den kant van Gadiatsj had de andere hetman, als opperhoofd erkend, zijn vroegere
+dapperheid teruggekregen. Men had dikwijls aan zijn rechterhand een beeldschoone amazone
+gezien, die wel is waar geen bevelen gaf, maar die zich altijd te midden van de hevigste
+gevechten vertoonde, en wier tegenwoordigheid de macht had om aller geestdrift op
+te wekken, aller moed aan te vuren. Zij werd overal gevolgd door een soort van kleinen
+onverschrokken page, die haar tot vaandeldrager diende, en die, op een vurig zwart
+paard gezeten, zijn vlag met een dappere hand liet wapperen te midden der kogels,
+zonder zich om het gevaar te bekommeren. De soldaten aanbaden dit kleine soldaatje,
+dat schoon was als een engel. Was het inderdaad een engel of slechts een kind of,
+zooals sommigen beweerden, een eenvoudig dorpsmeisje, dat door een goddelijke vlam,
+een bovenmenschelijken moed bezield werd, en dat niets kon doen terugdeinzen? De page
+was alles te gelijk. Alles was waar; want het was Maroessia. Het was een tweede Jeanne
+d’Arc in een land, waar de naam van Jeanne d’Arc zeker nooit was uitgesproken. Daar
+Tsjetsjewiek genoodzaakt was om overal te gelijk te zijn, had hij haar aan de zorg
+van Mefodijewna toevertrouwd. Zij waren onafscheidelijk: wie de eene zag, zag ook
+de andere. Overigens mengden alle vrouwen zich in den strijd; het was werkelijk een
+heilige oorlog. De Russen zelf konden hun bewondering over die krachtige poging tot
+verkrijging der vrijheid niet onthouden.
+</p>
+<p>O! dat was een schoone tijd! De kinderen van de kinderen uit dien tijd hebben er niets
+van vergeten. De laatste krachtsinspanning van de geheele Ukraine, dat is de roem,
+zelfs na de nederlaag. Gelukkig de kleine of groote volkeren, die het <span class="pageNum" id="pb166">[<a href="#pb166">166</a>]</span>recht hebben, hun <i>Gloria victis!</i><a class="noteRef" id="xd31e2301src" href="#xd31e2301">1</a> te zingen.
+</p>
+<p>De winter was dat jaar buitengewoon streng; de raven en de wolven, die het meest daartegen
+gehard waren, stierven in de bosschen ten gevolge van de koude. De boeren zitten,
+als vroeger rondom de kachel geschaard. In hun hutten onder de bescherming der opgehoopte
+sneeuw zijn ze volkomen veilig. De vijand is niet meer te vreezen: hij heeft zijn
+winterkwartieren in de steden betrokken. Men kan eindelijk van zijn roemrijke wonden
+genezen, zonder ze te verbergen, alsof ze een schande waren. Het is niet meer noodig
+in den kelder neer te dalen om zijn wapenen schoon te maken en te herstellen; men
+kan dit op zijn gemak doen en tevens van de vermoeienissen van den krijg uitrusten.
+Van dorp tot dorp kan men elkaar herkennen, elkaar bezoeken, zijn verliezen opsommen.
+De plannen en de toebereidselen voor de nieuwe worsteling houden de aandacht der opperhoofden
+geheel bezig. Waar is Tsjetsjewiek? Vraag liever, waar hij niet is. Maar waar hij
+zich het meest vertoont,—al ware het ook slechts voor een oogenblik,—dat is in een
+ontoegankelijke schuilplaats, door hem gekozen en aan de zorg van zijn twee voornaamste
+adjudanten toevertrouwd. Is het nog noodig, de namen van Mefodijewna en Maroessia
+te noemen? Aan hen schijnt de gedwongen werkeloosheid van den winter, die verloren
+tijd, zeer lang toe. Als er eeuwige minuten zijn, dan zijn het de nutteloos doorgebrachte
+minuten.
+</p>
+<hr class="tb"><p>
+</p>
+<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h3 class="main">Kerstmis.</h3>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Maar waaraan denkt Maroessia sedert eenigen tijd? Vruchteloos doet zij haar best om
+vroolijk te zijn. Het schijnt, dat haar een droom overstelpt, die haar van haar vrienden
+<span class="pageNum" id="pb167">[<a href="#pb167">167</a>]</span>scheidt; zij is daar niet meer, haar blikken dwalen in de verte af. Waar gaan zij
+heen? welke plaats zouden zij willen bereiken? en hoe het te verklaren, dat zij zelfs
+in het bijzijn van Tsjetsjewiek afgetrokken is? Het hart van een meisje is een donker
+bosch; er zijn goede oogen noodig om den weg daarin te vinden: welnu, haar groote
+vriend heeft zulke goede oogen.
+</p>
+<p>Dien morgen was het hoofd van Maroessia meer dan gewoonlijk voorovergebogen en dwaalden
+haar blauwe oogen meer doelloos rond, en toch scheen de zon. Als men uit het raam,
+waarvoor het peinzende kind onbeweeglijk zat, een blik sloeg op het land, dat geheel
+met sneeuw bedekt was, als men deze als een spiegel van gepolijst zilver in het heldere
+licht der zon zag schitteren, dan zou men zeggen, dat er geen andere dan heldere en
+vroolijke gedachten bij Maroessia hadden moeten opkomen. Maar neen, zij zweeg, en
+indien zij leed, dan wilde zij toch zeker haar verdriet niet mededeelen aan hen, die
+zij liefhad.
+</p>
+<p>Haar groote vriend wisselde een blik met Mefodijewna. Het oogenblik om te spreken
+was gekomen. Terwijl hij de hand op den schouder van Maroessia legde, wekte hij haar
+uit haar gedachten en vestigde haar aandacht op een slede, die ingespannen voor de
+deur stond.
+</p>
+<p>“Zie je hem niet?” zei hij. “Herken je je lieveling Ieskra niet? Hij staat van ongeduld
+te trappelen. Hij wou, dat hij maar op weg kon gaan.
+</p>
+<p>“Om u weer mee te nemen …” zei het kind diep bewogen.
+</p>
+<p>“Om mij mee te nemen, ja,” antwoordde haar groote vriend. “Maar er zouden desnoods
+wel twee plaatsen in deze slede zijn, en als zeker iemand mij wilde vergezellen, zou
+ik niet alleen vertrekken.”
+</p>
+<p>“Zeker iemand?” zei Maroessia, wier blik zich op Mefodijewna gevestigd had; “zeker
+iemand?” En wat er meer in dien blik lag opgesloten, scheen te zeggen: “Dan zal ik
+zonder vrienden achterblijven. Welnu, als het noodig is … <span class="pageNum" id="pb168">[<a href="#pb168">168</a>]</span>laat mij dan alleen!” Maar deze zwijgende klacht had zich zelfs niet in een zucht
+geuit.
+</p>
+<p>“Er is van mij geen sprake,” zei Mefodijewna glimlachende. “Neen. <span class="ex">Ik</span> moet integendeel hier blijven; en boven dien zou de tweede plaats te klein zijn voor
+een groot mensch zooals ik.”
+</p>
+<p>“Om goed te slagen,” hernam haar groote vriend, “zou ik een kleine metgezellin moeten
+hebben, die ik desnoods onder mijn mantel zou kunnen wegstoppen, maar wier hartje
+mij nochtans gedurende een lange en snelle reis zou warm houden. Ik zou een metgezellin
+moeten hebben, vast besloten om denzelfden weg als ik af te leggen, die niet bang
+was voor de winterkoude en aan wie het meer dan aan eenig ander kon behagen, den kant
+uit te gaan, dien ik uitga, er zich met eigen oogen en ooren van te gaan overtuigen,
+hoe het daarginds, daarginds in de hut met de kerseboomen gaat,—weet je, Maroessia,
+die zelfde hut, waarin wij kennis gemaakt hebben,—hoe het met een vader, met een moeder
+en met broertjes gaat, die misschien al vreezen, dat er in dit jaar bij gelegenheid
+van het Kerstfeest voor de eerste maal een plaats aan hun tafel ledig zal blijven
+staan.”
+</p>
+<p>Maroessia heeft het begrepen; een kreet is ontsnapt, vervolgens een snik; zij huilt
+van geluk, maar door haar tranen heen schittert een glimlach, een glimlach, zoo vol
+dankbaarheid ten opzichte van haar beide vrienden, dat ook hun oogen vochtig worden.
+</p>
+<p>“O! Kerstmis, Kerstmis! in de hut van vader! Kerstmis bij moeder en mijn broertjes!
+O, u kunt ook alles raden, u hebt begrepen, dat ik daaraan onwillekeurig dacht, nu
+de dag van het groote feest al meer en meer nadert!”
+</p>
+<p>En tranen stroomden er opnieuw langs haar wangen.
+</p>
+<p>De toebereidselen waren spoedig gemaakt; het vertrek had eenige oogenblikken daarna
+plaats. Bij een vluchtigen blik zag men in de slede slechts een enkel man, in zijn
+witsjoera gewikkeld, die het sein tot vertrekken aan een sterk paard <span class="pageNum" id="pb169">[<a href="#pb169">169</a>]</span>gaf, dat niets liever wilde dan den tocht te aanvaarden; maar onder den wijden mantel
+van den reiziger ontdekte <span class="pageNum" id="pb170">[<a href="#pb170">170</a>]</span>Mefodijewna, die voor het raam stond, twee groote blauwe oogen, wier vriendelijke
+blikken op haar gevestigd waren.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p169width"><img src="images/p169.jpg" alt="“Vooral geen sombere gedachten!” Blz. 181." width="500" height="720"><p class="figureHead">“Vooral geen sombere gedachten!” Blz. 181.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Vier dagen daarna was de slede teruggekomen. Maroessia, met een hart vol van de vreugde,
+die zij verschaft en genoten had, Maroessia, gezegend door haar vader en haar moeder,
+met liefkoozingen overladen door haar broertjes, verheerlijkt door alle buren, geëerd
+door al de vrienden van haar vader en door de onbekenden zelf, die wisten, dat zij,
+al was zij nog maar een klein meisje, tusschen den Leeuw en de schoone Mefodijewna,
+een grooten dienst aan de Ukraine bewezen had,—Maroessia had haar plaats bij haar
+groote vriendin weer ingenomen. Zij had op dezen tocht haar moed vernieuwd. Het spreekwoord
+heeft wel gelijk, als het zegt: Het vaderlijk huis is een volle beker voor het dorstige
+kind.
+</p>
+<hr class="tb"><p>
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h3 class="main">En daarna …</h3>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Waarom kunnen wij het hier niet bij laten? Waarom moeten wij de geschiedenis in haar
+bittere werkelijkheid volgen? Waarom zijn wij verplicht, alles te zeggen, tot aan
+het besluit voort te gaan en na het schitterende begin het treurige einde te verhalen?
+</p>
+<p>De leeuw Tsjetsjewiek had, na alles gereedgemaakt te hebben, kunnen gelooven, dat
+in het tweede jaar zijn pogingen met succes bekroond zouden worden. Iedereen geloofde
+dit, meer dan hij zelf. Men verzekerde zelfs, dat er bij de beraadslagingen van den
+vijand meer dan eens sprake van was geweest, aan dezen dappere onder al de dapperen,
+aan dezen edelmoedige onder al de edelmoedigen, een vrede, een eervolle schikking
+aan te bieden, aannemelijk zoowel voor de Ukraine als voor hem zelf. Men zou dien
+jeugdigen held tot vriend, tot bondgenoot hebben willen hebben; men zou daarginds
+gewild hebben, dat hij aan geheel Rusland toebehoorde. <span class="pageNum" id="pb171">[<a href="#pb171">171</a>]</span>Iedereen vertelde over zijn heldendaden. Wat was hij schoon en verschrikkelijk te
+midden der veldslagen, maar wat was hij, zoodra de strijd geëindigd was, medelijdend
+en zacht!
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p171width"><img src="images/p171.jpg" alt="Meisje op een paard." width="355" height="500"></div><p>
+</p>
+<p>Het verhaal van zijn verdediging van Gadiatsj, tot drie malen op den vijand heroverd,
+was in aller mond; het leeft nu nog in aller herinnering; het zal niet verloren gaan.
+Er ontbreekt slechts een Homerus<a class="noteRef" id="xd31e2361src" href="#xd31e2361">2</a> om hem onsterfelijk te maken. Het leger, dat hij bevochten had, verheerlijkte hem;
+van beide kanten noemden de gekwetsten, de stervenden, hem <span class="pageNum" id="pb172">[<a href="#pb172">172</a>]</span>hun vader. Iedereen riep hem ter hulp. De leeuw Tsjetsjewiek, Mefodijewna en de engel
+Maroessia,—dat zijn de gestalten, die voor altijd aan de Ukraine dierbaar zullen blijven.
+</p>
+<p>Maar waar zijn wij thans? Helaas! herinner u het duistere begin, de nachtelijke tochten,
+de geheime samenzweringen,—daar zijn wij nu weer aan toe! Ja, dat alles zal weder
+beginnen.
+</p>
+<p>De machtige vijand heeft intusschen zijn tijd wel besteed. Hij is in ontzaglijken
+getale teruggekomen. Zij weten maar al te goed, zij hebben geleerd, en gezien dat
+er met de Ukraniërs niet te spotten valt. Daarom zullen zij al hun troepen op de been
+brengen en door overmacht dat kleine dappere volk trachten te overwinnen.
+<span class="pageNum" id="pb173">[<a href="#pb173">173</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd31e2301">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2301src">1</a></span> Eere zij den overwonnenen!&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd31e2301src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+<div class="fndiv" id="xd31e2361">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2361src">2</a></span> Homerus was de bekendste dichter der oudheid. Hij bezong de heldendaden van zijn landgenooten,
+de Grieken.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd31e2361src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch19" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2804">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XIX.</h2>
+<h2 class="main">Laatste kransen.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p173width"><img src="images/p173.jpg" alt="Zittende oude man met meisje." width="550" height="425"></div><p>
+</p>
+<p>Alles was ongelukkig en noodlottig gegaan!
+</p>
+<p>“Hebben wij nog ver te loopen?” vroeg Maroessia.
+</p>
+<p>“Je bent zeker erg vermoeid, liefste?” vroeg haar groote vriend aan haar.
+</p>
+<p>“Neen, ik ben niet vermoeid; ik wilde alleen maar weten, of wij nog een groot stuk
+af te leggen hebben.”
+</p>
+<p>“Gelukkig niet. Zie je dat bosch aan onze rechterhand? Welnu, daarin zullen wij uitrusten.
+Maar zijn je krachten uitgeput, mijn kind?”
+</p>
+<p>“Neen, neen … Heusch niet.”
+</p>
+<p>“Je zegt, dat je niet vermoeid bent,” hernam haar groote vriend glimlachende. “Ben
+je daar wel zeker van? Ach, m’n kind, ik zie het aan je gezicht, je bent doodop; kom,
+ik zal je dragen.”
+<span class="pageNum" id="pb174">[<a href="#pb174">174</a>]</span></p>
+<p>En voordat de kleine het kon beletten, zat zij op zijn arm.
+</p>
+<p>“Neen, neen, ik wil niet, dat u mij draagt!” riep het kleine meisje uit. “U bent meer
+vermoeid dan ik; ik wil het niet, ik wil het niet …”
+</p>
+<p>En bij zich zelf zeide zij: “Als een soldaat, die den oorlog zoolang meegemaakt heeft,”
+(die soldaat was zij), “die overwinnaar en zelfs overwonnene geweest is, zich laat
+dragen, terwijl hij niet eens gekwetst is, dat is schandelijk!”
+</p>
+<p>Maar de forsche armen van haar grooten vriend wisten niet van loslaten, als zij eens
+iets omvat hielden. Eenige zoete woordjes overwonnen den tegenstand van den kleinen
+soldaat. Maroessia sloeg haar armen om den gebruinden hals van haar vriend en legde
+haar vermoeid hoofd op zijn krachtigen schouder neer. Na een geheel jaar, waarin zij
+alles had overtroffen, wat men van haar leeftijd kon verwachten, gevoelde de kleine
+heldin zich gelukkig, weer een kind te zijn.
+</p>
+<p>De dag liep ten einde. De stralen der zon waren niet zoo brandend meer. De weg, of
+liever het voetpad, kronkelde zich nu eens door velden, waarop gerst, rogge en tarwe
+stonden,—er waren dien kant uit nog eenige velden, die niet verwoest waren,—dan weer
+door kleine boschjes, vol bloemen, geuren en vogelnestjes. Vogels, vlinders en bijen
+vlogen en gonsden, alsof er niets in de wereld veranderd was; hun kleine Ukraine was
+niet overrompeld en wist niets van de algemeene ellende af. De stralen der zon drongen
+door de bladeren heen, zonder zich te herinneren, dat zij nog den vorigen dag, en
+niet zeer ver van daar, een bloedbad hadden beschenen.
+</p>
+<p>Zij gingen nu langs een korenveld. “Wat een hoop korenbloemen!” zei de groote vriend;
+“kijk eens, Maroessia, wij hebben er nooit zooveel en zulke mooie gezien.”
+</p>
+<p>“Hoor eens, Maroessia,” ging hij voort, “ik geloof, dat wij hier eens gaan zitten;
+je kleine vingertjes kunnen dan eens een krans van korenbloemen voor mij vlechten.”
+</p>
+<p>Hij had het kleine meisje op het gras neergezet, en terwijl <span class="pageNum" id="pb175">[<a href="#pb175">175</a>]</span>hij zijn langen arm uitstrekte, begon hij al de korenbloemen te plukken, die er binnen
+zijn bereik waren.
+</p>
+<p>“Pluk de stelen niet te kort af,” zei Maroessia tegen hem, “dan zal het gemakkelijker
+gaan om er een krans van te vlechten.”
+</p>
+<p>Maar haar groote vriend was in bloemenplukken niet erg bedreven. Om lange stelen te
+krijgen, rukte hij soms de heele plant uit den grond.
+</p>
+<p>“Dat moet u niet doen,” zei Maroessia tegen hem, “dat is jammer voor hen, die hier
+na ons zullen voorbijkomen, en ook voor het volgende jaar. De uitgetrokken planten
+bloeien nooit meer uit. Zoo plukt men geen bloemen. Als u bij moeder waart, zoudt
+u beknord worden!”
+</p>
+<p>De groote vriend vond deze bestraffing verdiend, maar hij liet er zich niet door ontmoedigen.
+Hij trachtte het nu beter te doen.
+</p>
+<p>“Ik ben slecht met het plukken van bloemen bekend,” zei hij. “Ik ben als die arme
+jongen, die, toen hij God in de kerk wilde aanbidden en den grond kussen, een grooten
+buil in zijn voorhoofd kreeg, omdat hij tegen de steenen aanstiet.”
+</p>
+<p>“Zeg mij maar niets, om mij aan het lachen te maken!” riep Maroessia hem toe. “Houd
+maar op! Het is genoeg! Kom nu bij mij zitten. U hebt er zooveel geplukt, dat ik er
+geen raad mee weet. Ik ben er bijna onder bedolven, ’t Is genoeg om honderd kransen
+te vlechten.”
+</p>
+<p>En de kleine trachtte een weinig orde in den oogst van haar vriend te brengen.
+</p>
+<p>“Zeg het mij maar ronduit,” zei haar groote vriend. “Wil je er nog meer hebben?”
+</p>
+<p>“Wel nee, het is genoeg, het is tienmaal meer dan ik noodig heb. Ga nu ook wat uitrusten.”
+</p>
+<p>Haar groote vriend zette zich naast haar neer en volgde met veel belangstelling, nu
+eens het werk der kleine vingers, die een krans vlochten, dan weder de veranderingen
+op het gelaat van Maroessia. Was zij zooeven nog vroolijk, thans <span class="pageNum" id="pb176">[<a href="#pb176">176</a>]</span>was zij plotseling ernstig geworden.
+</p>
+<p>“Waar denkt mijn kind aan?” zei hij tegen Maroessia.
+</p>
+<p>Zij aarzelde hierop te antwoorden; maar al spoedig verborg zij haar blond kopje aan
+de borst van haar vriend en zei tegen hem:
+</p>
+<p>“Ik dacht aan de korenbloemen bij ons huis en aan de kransen, die ik vroeger vlocht,
+en ook aan die, welke moeder voor mij maakte, toen ik ook nog klein was.”
+</p>
+<p>“Dat was in den gelukkigen tijd,” zei Tsjetsjewiek, “toen de kinderen zelf de verplichting
+niet hadden om kleine helden te zijn. Ach, beste meid, mijn komst in het huis van
+je vader en moeder is geen geluk voor je geweest, en evenmin voor hen.”
+</p>
+<p>Het kind legde hem eensklaps de hand op den mond en begon te huilen.
+</p>
+<p>“Zwijg!” zei ze zacht. “Ontneem mij den moed niet, dien vader zelf mij heeft bevolen,—den
+moed, dien ik nog noodig heb, en dien ik moet hebben en zal hebben tot aan het einde.
+Vertel liever eens, waar is Mefodijewna, onze Mefodijewna, die zooveel van u hield?
+Waar is de vrije Ukraine?”
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek viel haar in de rede.
+</p>
+<p>“Ja, waar is Mefodijewna?”
+</p>
+<p>Zijn hoofd viel somber op zijn beide handen. Geen van beiden dacht meer aan spreken.
+</p>
+<p>Het kind was opgestaan.
+</p>
+<p>Bij het hooren van haar stem deed de man dit ook; beiden namen elkander bij de hand
+en begaven zich weer op weg. Na even voortgeloopen te hebben, bemerkten zij een dorp.
+Een smal, met gras begroeid pad voerde er heen.
+</p>
+<p>“Zie je dit dorp, Maroessia?” zei de groote vriend tegen haar.
+</p>
+<p>“Ja, ik zie het,” antwoordde zij.
+</p>
+<p>“Het is een groot dorp, niet waar?”
+</p>
+<p>“Ja, het schijnt mij groot toe.”
+</p>
+<p>“Welnu, hoe grooter een dorp in onze ongelukkige Ukraine <span class="pageNum" id="pb177">[<a href="#pb177">177</a>]</span>is, des te meer echtgenooten, moeders, zusters, verloofden en kinderen bevinden zich
+daarin; want langs dezen weg en <span class="pageNum" id="pb178">[<a href="#pb178">178</a>]</span>langs andere zijn mannen, zonen, broeders, aanstaanden en vaders ten strijde getrokken,
+en niemand kan zeggen, hoe zij daaruit zullen terugkeeren. Die tijden zijn vreeselijk.
+Maroessia, begrijp je dat?”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p177width"><img src="images/p177.jpg" alt="Men zou gezegd hebben, dat het een patrijs was. Blz. 190" width="503" height="720"><p class="figureHead">Men zou gezegd hebben, dat het een patrijs was. Blz. 190</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>“Of ik het begrijp!” riep zij uit.
+</p>
+<p>Zij liepen nog een geruimen tijd zwijgend voort.
+</p>
+<p>Het bosch, dat zich in de verte als een donkere massa uitstrekte, begon, naarmate
+men het naderde, zijn mooie, groene kleur weer aan te nemen. Men zag aan den kant
+het donker groen der eiken en de lichtere bladeren der berken.
+</p>
+<p>“Wij zijn er in,” zei haar groote vriend, terwijl hij de takken wegboog en in het
+kreupelhout doordrong. “Wij zullen zoo aanstonds aan een dichte plek komen, waar wij
+opnieuw halt zullen houden.”
+</p>
+<p>Deze dichte plek was niet zoo gemakkelijk te vinden. Het bosch was zoo dicht, dat
+het bijna onmogelijk was, verder te komen. Zonder nog te spreken van de takken, die
+in het gezicht sloegen, van de doornstruiken, die de kleederen scheurden en van de
+vermolmde boomstammen, die den doortocht versperden, verbond de reusachtige hop al
+deze takken van boven, terwijl het wilde klimop en duizend kruipende planten ze beneden
+met elkaar vereenigden.
+</p>
+<p>De groote vriend van Maroessia wist echter wel, waar hij moest zijn; hij had een doel,
+want hij onderzocht elken struik zorgvuldig, terwijl hij naar alle geluiden luisterde
+en nu en dan bleef stilstaan om na te denken en om op den grond en in het gras het
+spoor te vinden, dat hij wenschte te ontdekken.
+</p>
+<p>Eindelijk kwamen zij op de dichte plek aan. Vlak daarbij bevond zich een open plaats,
+waar ruimte genoeg was, om halt te houden.
+</p>
+<p>“Rust wat uit, Maroessia. Zie je dit gras en dit mos? Onze rijke hetman zelf bezat
+zulk een schitterend tapijt niet. O, als deze weelde hem voldoende geweest was! Als
+hij er zich vroeger rekenschap van had gegeven, dat het goud de slechtste <span class="pageNum" id="pb179">[<a href="#pb179">179</a>]</span>der afgoden is. Ga onder dezen eik zitten: dat is de groote hetman van het bosch.
+Hij telt misschien wel duizend jaren. Hij heeft alles gezien, zonder zich te verroeren.”
+</p>
+<p>Dicht bij dezen forschen eik lag op den grond, door de jaren overwonnen, de tronk
+van een anderen eik, die in zijn tijd had moeten wedijveren met dien, welke overeind
+was blijven staan. Toen de Setsj er een blik op sloeg, zei hij bij zich zelf: “De
+bijl heeft nooit dien boom aangeraakt. Hij heeft nooit de gewelddadigheden der menschen
+te verduren gehad, zijn oude ledematen vertoonen geen enkele wond, de bliksem heeft
+hem zelfs ontzien, en toch ligt hij daar op den grond. Zoo neemt alles, wat een begin
+heeft, na verloop van dagen of eeuwen een einde. Nog eenige jaren, en deze reus zal
+tot stof terugkeeren; maar het stof is vruchtbaar, en weldra zal de eik in een grasscheutje
+veranderen. Zoowel in het groot als in het klein is het waar, dat de dingen zich zelf
+opwekken.”
+</p>
+<p>Het kind luisterde verwonderd naar hem.
+</p>
+<p>“Hij is somber,” zei zij bij zich zelf<span class="corr" id="xd31e2457" title="Niet in bron">,</span> <span class="corr" id="xd31e2459" title="Niet in bron">“</span>en daar heeft hij wel reden voor.”
+</p>
+<p>Zonderling genoeg zag men op den naakten tronk van den ouden eik een krans van korenbloemen
+liggen, bijna gelijk aan dien, welken Maroessia gevlochten had. Hoe kwam dat? De korenbloemen
+zagen er nog frisch uit.
+</p>
+<p>De blikken van Maroessia wendden zich te gelijk met die van haar grooten vriend naar
+dit zonderling verschijnsel. Maar Maroessia gaf er haar verbazing niet over te kennen,
+terwijl haar stilzwijgen haar vriend niet verwonderde. Hij nam den krans in handen
+en legde dien op den schoot van Maroessia.
+</p>
+<p>“Die twee zijn juist een paar,” zei hij. “Deze krans zegt ons, dat wij in dit bosch
+niet alleen zijn; onze vrienden zijn op marsch, en onze voorhoede is vooruitgegaan.”
+</p>
+<p>Eensklaps weerklonk er uit het dichtste van het bosch een geschreeuw, maar het was
+niets anders dan het geschreeuw van een vogel, naar het althans aan Maroessia toescheen.
+<span class="pageNum" id="pb180">[<a href="#pb180">180</a>]</span></p>
+<p>“Het is zonder twijfel een jongmensch,” zei haar groote vriend. “Zijn stem is nog
+niet tot volkomen ontwikkeling gekomen. Een man in de kracht zijns levens zou zich
+beter hebben doen verstaan.”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p180width"><img src="images/p180.jpg" alt="Man met snor draagt meisje." width="357" height="496"></div><p>
+</p>
+<p>En nu deed haar groote vriend met behulp van zijn vingers, die hij naar zijn lippen
+had gebracht, zoo’n scherp vogelgeschreeuw hooren, dat de krachtigste zanger van het
+bosch er zich in zou vergist hebben. Dit geschreeuw, dat zonder twijfel verscheidene
+mijlen ver in den omtrek werd gehoord, werd weldra beantwoord. Van drie verschillende
+kanten antwoordde hem een dergelijk geschreeuw.
+<span class="pageNum" id="pb181">[<a href="#pb181">181</a>]</span></p>
+<p>“Je moet je niet ongerust maken,” zei Tsjetsjewiek tegen Maroessia. “Begrijp je, waarom
+het te doen is? Ik ben genoodzaakt, je eenige oogenblikken alleen te laten. Blijf
+daar, verander niet van plaats, ik zal je spoedig komen halen. Verlaat je post niet.”
+</p>
+<p>“Ik zal hier blijven,” antwoordde Maroessia.
+</p>
+<p>En zij dacht: “Het zijn zeker vrienden, aan wie hij bevelen of aanwijzingen heeft
+gegeven voor het overige gedeelte van onze gevluchte manschappen, die evenals wij
+vervolgd worden. Het is om ze te redden, om ze te leiden of om ze nogmaals te verzamelen.”
+</p>
+<p>Haar groote vriend had de takken weggebogen, hij wilde zich een weg door het kreupelbosch
+banen, maar er kwam een gedachte bij hem op; hij wilde nog eenmaal een blik slaan
+op zijn dappere kleine metgezellin.
+</p>
+<p>“Vooral geen sombere gedachten!” zei hij tegen haar. “Laat niets je terneerslaan,
+noch vandaag, noch ooit.”
+</p>
+<p>“Neen, ik zal niet somber wezen,” antwoordde Maroessia. “Ik zal standvastig zijn.
+Wees maar gerust, ik ben nu tot alles in staat, zelfs om te sterven.”
+</p>
+<p>Zij wisselden een laatsten blik. Toen verdween haar groote vriend in het dichte bosch.
+<span class="pageNum" id="pb182">[<a href="#pb182">182</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch20" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2813">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XX.</h2>
+<h2 class="main">De doorboorde zakdoek.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p182width"><img src="images/p182.jpg" alt="Meisje met soldaten in bos." width="554" height="431"></div><p>
+</p>
+<p>Maroessia boog zich voorover, om het geluid van zijn voetstappen des te langer te
+hooren. Zoolang zij hem kon hooren, verbeeldde zij zich, dat hij nog bij haar was.
+Maar weldra hield het gekraak van takken en het geritsel van bladeren geheel op. Maroessia
+liet haar beide kransen vallen, haar lief kopje boog zich voorover en, zonder het
+te weten, begon zij na te denken, ja, na te denken.
+</p>
+<p>Zij had zooveel schitterende dingen gezien, zij had zooveel geheimzinnige en zooveel
+verschrikkelijke gebeurtenissen meegemaakt, en de laatste waren zoo treurig! De verdedigers
+van de Ukraine, eerst zoo beroemd, daar alles voor hen week, waren verslagen en daarna
+verstrooid. “Ik geloof wel,” zei ze bij zich zelf, “dat mijn vriend een laatste poging
+wil wagen. <span class="pageNum" id="pb183">[<a href="#pb183">183</a>]</span>Het is misschien wel een wanhopige poging, maar toch zal hij haar doen!” Zij had gedurende
+dien langdurigen tocht wel gevoeld, dat ieder van hun schreden een gevaar verborg.
+Welnu, wat zou dat? Konden haar groote vriend en zij, de waarachtige Ukrainiërs, de
+Ukraine wel overleven? Is het niet beter, te verdwijnen met hetgeen men liefheeft?
+</p>
+<p>Zij pijnigde zich het hoofd af, om er zich een verklaring van te geven, dat de menschen,
+in plaats van elkander lief te hebben, wat haar zoo gemakkelijk toescheen, hun best
+deden om elkander kwaad te doen. “Zocht vader dan twist met zijn buren? Is hij ooit
+op de gedachte gekomen, het land en het huis van een ander te nemen, hoewel hij er
+een paar heel mooi vond? Waarom wil men ons van onze Ukraine berooven? Zij is vruchtbaar,
+zij is het rijkste land van de aarde: is dat een reden om diegenen daaruit te verdrijven,
+aan wie zij toebehoort?”
+</p>
+<p>Het bosch werd somber, een onzichtbare hand trok langzamerhand een reusachtigen zwarten
+sluier over deze massa’s groen. Dat deed haar denken aan het bosch uit haar sprookje
+van den bandiet en aan de vlucht van de arme vrouw, wier geschiedenis zij aan haar
+vriend had verteld, toen zij hem voor de eerste maal zag. “Zij was niet ongelukkiger
+dan ik,” dacht zij, “maar ik heb toch nog liever mijn verdriet dan het hare.”
+</p>
+<p>De laatste lichtstralen, die door de bladeren heendrongen, speelden op de takken.
+Zij verdwenen eindelijk geheel, en toen werd het eensklaps stikdonker. Maroessia stond
+verwonderd op.
+</p>
+<p>“Hij heeft tegen mij gezegd: ‘Ik zal je <span class="ex">spoedig</span> komen halen,—ik zal je slechts <span class="ex">eenige oogenblikken</span> alleen laten,—verlaat je post niet.’ Welnu, ik ben op mijn post, er is al een geruime
+tijd verloopen, en hij keert niet terug, en geen enkel geluid wijst er op dat hij
+gauw hier zal zijn.”
+</p>
+<p>De natuur bleef zwijgen. Deze doodelijke stilte maakte, ondanks haar goeden wil, dat
+Maroessia bang werd.
+<span class="pageNum" id="pb184">[<a href="#pb184">184</a>]</span></p>
+<p>Maar eensklaps deden zich van alle kanten geweerschoten hooren, meer dan honderd,
+meer dan duizend misschien; men zou gezegd hebben, dat men op alle plaatsen in het
+bosch te gelijk aan het vechten was. Het duurde ongeveer tien minuten, die aan het
+kind een eeuw toeschenen.
+</p>
+<p>Maroessia zou wel door de boomen hebben willen heenkijken. Als door een electrischen
+schok getroffen, was zij op haar teenen gaan staan.
+</p>
+<p>“Hij is het, hij is het, die zich te midden van dit vuur bevindt,” zei ze bij zichzelf.
+“Hij was gewapend, hij zal een weg hebben willen banen voor de manschappen van ons
+leger. Zij zullen in dit bosch vol hinderlagen overrompeld zijn!”
+</p>
+<p>En terwijl zij haar brandend voorhoofd met haar handen bedekte, voegde zij er bij:
+</p>
+<p>“Ik wil niet meer denken. Waartoe dient dat ook? Men moet zijn lot met gelatenheid
+afwachten!”
+</p>
+<p>Zij ging weer aan den voet van den grooten eik zitten en bad voor alles, wat haar
+dierbaar was.
+</p>
+<p>Op het oogenblik, waarop zij zei: “Heer! geef, dat ik hem nog eens terugzie!” meende
+zij te droomen, meende zij de bladeren te hooren ristelen, de takken te hooren kraken.
+Maar neen, zij droomde niet: het geluid kwam van nabij, slechts eenige schreden van
+daar; haar wangen werden plotseling met een blos overtogen. Haar oogen vestigden zich
+op de plek, waar het gedruisch vandaan kwam. De takken weken van elkaar, en de gestalte
+van haar grooten vriend, verlicht door de zilveren maan, die juist was opgekomen,
+vertoonde zich aan haar tusschen het geboomte. Maar was het haar groote vriend wel,
+of was het slechts zijn schim? Zijn gezicht was zoo bleek, dat de vreugdekreet, dien
+zij wilde uiten, op haar lippen bestierf.
+</p>
+<p>“Maroessia,” zei haar groote vriend tegen haar, “zie je dien rooden zakdoek?”
+</p>
+<p>“Ja, ik zie hem.”
+<span class="pageNum" id="pb185">[<a href="#pb185">185</a>]</span></p>
+<p>“Welnu, ik zal je naar den kant van het bosch brengen. Ik zal je den weg wijzen. Je
+moet maar rechtuit loopen, aldoor rechtuit, totdat je aan een boekweitveld komt; je
+moet dit veld overloopen; het wordt door een voetpad gekruist. Dit voetpad zal je
+naar een kleine brug brengen: op die kleine brug moet je je beide kransen neerleggen.
+Aan den anderen kant van de brug zal je links, achter een molentje, een klein bosch
+zien. Er zal uit dit bosch een man te voorschijn komen. Als hij tegen je zegt: ‘Dat
+God je ter hulpe zij!’ moet je hem antwoorden: ‘God heeft mij geholpen!’ En dan moet
+je hem dezen zakdoek geven. Je begrijpt mij wel, niet waar, Maroessia? Zal je niets
+vergeten?”
+</p>
+<p>Haar groote vriend sprak langzaam, veel langzamer dan hij gewoon was; men zou gezegd
+hebben, dat hij niet vlugger kon spreken. Hij werd gedurig bleeker; groote zweetdruppels
+parelden er op zijn voorhoofd. Hij ging tegen een boom aanleunen.
+</p>
+<p>“U bent gewond!” zei Maroessia tegen hem. “Ze hebben u geraakt!”
+</p>
+<p>“Het is maar een lichte schram, Maroessia. Morgen zal er niets meer van te zien zijn.
+Ga m’n kind … vlug!”
+</p>
+<p>Hij nam haar bij de hand.
+</p>
+<p>“Wat is uw hand koud!” riep het kind uit.
+</p>
+<p>“Denk maar niet aan mijn hand. Haast je wat! Eerst naar de brug, dan de twee kransen
+daarop neerleggen en eindelijk den zakdoek geven aan den man, die uit het boschje
+zal komen, als hij tegen je zegt: ‘Dat God je ter hulpe zij!’ Moed gehouden, Maroessia!
+Het is voor het geluk van het overblijfsel der moedige verdedigers van de Ukraine!”
+</p>
+<p>De groote vriend trachtte voor Maroessia een doortocht door het kreupelhout te banen,
+maar zijn krachten schoten daartoe te kort. Deze zwakheid van hem, dien zij als de
+verpersoonlijking van alle kracht beschouwde, maakte het meisje angstig. Voor de eerste
+maal beefde zij voor den vriend, dien zij als onkwetsbaar had beschouwd. Maar zij
+<span class="pageNum" id="pb186">[<a href="#pb186">186</a>]</span>richtte geen vragen tot hem. Zij begreep, dat hij alles had gezegd, wat hij wilde
+zeggen.
+</p>
+<p>Eensklaps bogen twee gespierde armen de takken van elkander. Verwonderd wierp het
+meisje zich voor haar grooten vriend neer, dien zij bedreigd dacht.
+</p>
+<p>“Vrees niets, Maroessia,” zei Tsjetsjewiek tegen haar, “het is een vriend, een beproefde
+en getrouwe vriend.”
+</p>
+<p>Maroessia bemerkte te midden der takken een boer van een rijzige gestalte, die haar
+eerbiedig, maar vriendelijk groette. Het was merkbaar, dat het niet voor de eerste
+maal was, dat hij Maroessia zag.
+</p>
+<p>“Het is mijn kameraad Peter,” zei Tsjetsjewiek. “Kijk hem maar eens aan! Ook hij is
+een eik!”
+</p>
+<p>“Hij is bijna nog langer dan gij,” zei ze uiterst verwonderd.
+</p>
+<p>Peter verspreidde en brak de takken, die aan Maroessia den doortocht belemmerden.
+Hij liep achteruit en zijn ongeruste blik wendde zich niet van Tsjetsjewiek af.
+</p>
+<p>Maroessia zag wel, dat hij dacht, dat haar groote vriend hulp noodig had. Maar Tsjetsjewiek,
+die zich van boom tot boom ondersteunde, zei tegen hem:
+</p>
+<p>“Ga toch heen, Peter! Aan mij moet je niet denken, maar aan de anderen. Je moet tot
+elken prijs voorkomen, dat zij in deze verwenschte hinderlaag vallen.”
+</p>
+<p>Bij deze woorden keerde Peter zich plotseling om; de takken bogen of braken onder
+het gewicht van zijn lichaam en van zijn voeten, alsof er een stier voorbijging. Maroessia
+verwachtte niet, dat zij zoo spoedig uit het bosch zou komen. Het was haar grooten
+vriend gelukt, haar te volgen. Hij wilde haar zijn aanwijzingen nog eens herhalen.
+</p>
+<p>“Je ziet den weg,—het boekweitveld en het voetpad zijn rechts,—aan het einde van het
+voetpad is de kleine brug,—de beide kransen moeten op die kleine brug neergelegd worden.
+Links aan den anderen kant is de molen en het kleine bosch, de man en de zakdoek.
+Daar moet je heen. Haast je, liefste, haast je! Hier is de zakdoek!…”
+<span class="pageNum" id="pb187">[<a href="#pb187">187</a>]</span>
+</p>
+<div class="figure p187width"><img src="images/p187.jpg" alt="Ieder hecht er zijn bloemkrans aan. Blz. 194." width="506" height="720"><p class="figureHead">Ieder hecht er zijn bloemkrans aan. Blz. 194.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Deze zakdoek geleek zoozeer op dien, welken zij <span class="corr" id="xd31e2557" title="Bron: eenmaa">eenmaal</span> aan de schoonzuster van den hetman had aangeboden, dat <span class="pageNum" id="pb188">[<a href="#pb188">188</a>]</span>zij zich afvroeg, of het niet dezelfde was, en of hij wederom niet voor haar bestemd
+zou wezen.
+</p>
+<p>Maroessia nam den zakdoek en zei tegen haar vriend, terwijl zij haar voorhoofd aan
+hem toestak:
+</p>
+<p>“Alles zal geschieden, zooals u gezegd hebt.”
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek had zich niet zonder inspanning voorover gebogen, om haar een kus te
+geven. Maar toen hij zich weder oprichtte, zag zij wel, dat hij waggelde. Als Peter
+zich niet had gehaast om hem vast te houden, zou hij gevallen zijn … Maroessia bemerkte
+toen, dat er bloed op haar mouw zat.
+</p>
+<p>“Dat is uw bloed!” zei zij tegen hem. “Waar bent u gekwetst? Aan uw arm? Laat mij
+de wond verbinden. Zooals u weet, heeft Mefodijewna een goede ziekenverpleegster van
+mij gemaakt.”
+</p>
+<p>“Wees verstandig, Maroessia,” zei haar groote vriend. “Ik heb tot nu toe aan alle
+gevechten deelgenomen, zonder bijna geraakt te zijn. Dat was niet billijk. Ik had
+mijn deel niet. Deze wond is niets. Een geweerschot in den arm beteekent niet veel.
+Wij hebben ons ook niet op weg begeven om aardbeien te eten. Peter zal dat wel in
+orde brengen. Ga nu toch heen, beste meid, en haast je wat! Wij praten te veel. Als
+het je gelukt, dezen zakdoek te overhandigen aan dengene, die hem verwacht, zal je
+een goed werk doen. Maar daar bedenk ik nog wat: wikkel dien zakdoek om je hoofd,
+dan zal men hem spoediger en reeds in de verte zien, en op je blond haar zal hij goed
+staan.”
+</p>
+<p>“Maar moet u dan hier blijven? Men moet alles in dit bosch wantrouwen … Zal ik er
+u terugvinden?”
+</p>
+<p>Terwijl zij deze vraag deed, wikkelde zij met een bevende hand den rooden zakdoek
+om haar hoofd.
+</p>
+<p>“Ik zal hier blijven,” gaf haar vriend haar ten antwoord, “en als ik er niet kan blijven,
+zal ik wel weer bij je weten te komen. Zou iets ons kunnen scheiden?”
+</p>
+<p>Ditmaal was het een geweerschot, dat voor het kind antwoordde, en vervolgens een tweede.
+Van tien kanten te gelijk <span class="pageNum" id="pb189">[<a href="#pb189">189</a>]</span>deed het geweervuur zich hooren, niet dichtbij, maar veraf.
+</p>
+<p>“Zij zijn weer in het bosch gekomen om een aanval te doen,” zei Peter. “Over vijf
+minuten kunnen zij hier zijn.”
+</p>
+<p>De leeuw had zich weder opgericht. Peter had hem een van zijn pistolen in de hand
+gegeven, waarvan hij zich nog kon bedienen.
+</p>
+<p>“Komaan!” zei Tsjetsjewiek tegen Maroessia. “Ga! loop! vlieg, als je kunt! en vergeet
+al het overige. Het is voor de Ukraine en voor je groote vriendin. De zakdoek zal
+haar van je spreken …”
+</p>
+<p>Maroessia vloog weg als een pijl uit een boog. Maar toen zij aan het voetpad gekomen
+was, dat door het boekweitveld heenliep, kon de kleine gazel geen weerstand bieden
+aan de verzoeking om zich om te keeren, ten einde een poging te doen om hem, dien
+zij met zooveel verdriet verlaten had, nog eenmaal te zien. Er was niemand meer op
+de grens van het bosch. Het geweervuur had niet aangehouden. In het bosch was het
+weer doodstil geworden.
+</p>
+<p>Maroessia ging weer verder. Van vermoeidheid was geen sprake meer; haar vriend had
+het verlangd; zij had vleugels aan de voeten. Het boekweitveld is overgeloopen, daar
+is de kleine brug, zij legt er haar beide kransen op neer. Een dof geluid was tot
+haar ooren doorgedrongen. Zij luistert, het geluid komt naderbij en wordt duidelijk
+hoorbaar. Het moet het getrappel zijn van een paard, dat in galop voortrijdt. Is de
+ruiter een vriend of een vijand? Het is geen kozak. In de verte zou men zeggen, dat
+het een Tartaar was. Toen zij met den ouden zanger reisde, ontweken zij die Tartaren
+altijd. Zij keert terug en loopt de brug nog eens over. Gelukkig liggen de kransen
+er nog op. Maroessia is tevreden. Zij zal zich in het riet verschuilen. De ruiter
+komt met lossen teugel aanrijden. Zou hij haar opgemerkt hebben? Zij hoopt van niet.
+Maar nauwelijks had Maroessia eenige schreden door dit riet gedaan, dat aan den kant
+van den stroom groeide, of er viel een schot. De roode zakdoek, <span class="pageNum" id="pb190">[<a href="#pb190">190</a>]</span>evenals het lieve kopje, dat hij omgaf, waren te midden van het riet neergevallen.
+Men zou gezegd hebben, dat het een patrijs was, die in zijn vlucht gestuit wordt.
+</p>
+<p>De Tartaarsche ruiter is de brug overgereden. Hij wil er zich van verzekeren, dat
+zijn schot raak is geweest; op zijn paard gezeten, zoekt hij en bemerkt het bevallige
+lichaam, dat daar op den grond uitgestrekt ligt. Het is slechts een kind! Maar wat
+beteekent die roode zakdoek, dien zij om het hoofd heeft? Het is een vod, die zijn
+kogel doorboord heeft. Het is niet de moeite waard, dien op te rapen.
+</p>
+<p>De ruiter spoort zijn paard weder aan, vervolgt zijn weg en verdwijnt als iemand,
+die in zijn verwachting teleurgesteld is. Maroessia was voor hem slechts een schim,
+die zich op zijn weg even aan hem vertoond had.
+</p>
+<p>Alles is weder stil geworden. De zaak was ook zoo vlug in haar werk gegaan. Men zou
+zeggen, dat er niets bij die brug was voorgevallen.
+</p>
+<p>Intusschen komt er een boer, die een zwaren takkenbos op zijn schouders draagt, met
+langzame schreden uit het kleine bosch, dat Maroessia links van de brug moest vinden.
+Vervolgens loopt hij den molen voorbij, die door het heldere licht der maan verzilverd
+wordt. Hij heeft geen haast, hij kijkt rechts noch links. Hij heeft er geen vermoeden
+op, dat de weg, dien hij wil inslaan, kort geleden niet veilig was.
+</p>
+<p>Hij loopt de brug op. Hij ziet de beide kransen liggen, hij raapt ze op en haakt ze
+aan zijn takkenbos vast. Zeker heeft hij dochtertjes. Hij zal de kransen aan haar
+geven. Hij is de brug overgeloopen. Zijn last wordt hem te zwaar. Hij legt dien voor
+een oogenblik neer en leunt, om uit te rusten, met zijn armen op den boomstam, die
+aan deze eenvoudige brug tot leuning dient. Vandaar kijkt hij werktuigelijk in de
+rondte. Wat ziet hij daar in het riet liggen? Men zou zeggen, dat het een ruiker roode
+bloemen was. Hij moet dat meer van nabij bezien. Het is een meisje. Een van haar voeten
+hangt in het water. Hij nadert. Hij tilt het ontzielde lichaam <span class="pageNum" id="pb191">[<a href="#pb191">191</a>]</span>op en trekt het een weinig op den kant. Hij kijkt met medelijden naar het schoon gelaat,
+dat door den dood verbleekt is, legt de hand op het kleine, moedige hart, dat niet
+meer klopt, slaat het teeken des kruises, spreekt deze woorden uit: “Dat God je ter
+hulpe zij!” waarop het kind niet meer kan antwoorden: “God heeft mij geholpen,” staat
+op en verwijdert zich, terwijl hij zijn takkenbos vergeet en alleen zijn kransen behoudt,
+in aller ijl. Hij is de brug weder overgegaan. Waar gaat hij zoo haastig heen? Verder
+dan den molen, naar den kant van het bosch. Wat heeft hij een haast om er weer in
+te komen! Wat drukt hij aan zijn borst, wat verbergt hij onder zijn kleeren? Het is
+de roode zakdoek, die het blonde hoofd versierde, het hoofd van het meisje, dat haar
+vaderland zoo lief had. Hij neemt dien mede. De roode <span class="corr" id="xd31e2592" title="Bron: zadkdoek">zakdoek</span> en de kransen zijn ter bestemder plaatse aangekomen. Maroessia heeft haar taak volbracht.
+De anderen, de laatste getrouwen, en haar groote vriendin zijn gered!
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p191width"><img src="images/p191.jpg" alt="Bladerkrans liggend tussen het riet." width="545" height="364"></div><p>
+<span class="pageNum" id="pb192">[<a href="#pb192">192</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch21" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2822">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XXI.</h2>
+<h2 class="main">Gloria victis!</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure p192width"><img src="images/p192.jpg" alt="Dode jonge vrouw." width="548" height="383"></div><p>
+</p>
+<p>Dat alles is al lang, heel lang geleden. Na verloop van honderd, misschien wel van
+tweehonderd jaren, blijft er slechts een legende van over. Nog heden ten dage kan
+men op een heuvel, door menschenhanden gemaakt, den hoogsten van alle van dezelfde
+soort, die men in dit land aantreft, een groot kruis van graniet zien staan. Op dit
+kruis is met de punt van een dolk een naam gegrift: <span class="sc">Maroessia</span>.
+</p>
+<p>De geheele heuvel heet de Koergane, dat is het graf van het meisje. Het is bedekt
+met een prachtig tapijt van groen, steeds bezaaid met prachtige en geurige bloemen,
+die slechts daar groeien, die men nooit elders heeft gezien en die men nimmer elders
+zien zal. Die bloemen zijn prachtig. Als men ze verplant, weigeren zij te groeien:
+zij sterven terstond. Men heeft getracht, ze op andere plaatsen te zaaien: zij komen
+er zelfs niet op. Men heeft ze een naam gegeven, den eenigen, die er voor past: men
+noemt ze Maroessia’s.
+<span class="pageNum" id="pb193">[<a href="#pb193">193</a>]</span></p>
+<p>Men vertelt, dat een kozak, beroemd door zijn moed, zijn verstand, zijn schoonheid
+en zijn goedheid, en meer nog door zijn liefde voor zijn vaderland, dezen grooten
+heuvel alleen heeft opgeworpen.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p193width"><img src="images/p193.jpg" alt="Treurende oude man bij graf." width="366" height="494"></div><p>
+</p>
+<p>Hij had slechts één arm, daar hij den anderen verloren had in het laatste gevecht,
+dat er voor de onafhankelijkheid van de Ukraine geleverd werd; en met de eenige hand,
+die hem overbleef, de aarde hand voor hand aandragende, heeft hij dezen heuvel opgeworpen.
+Hij had er vele jaren aan besteed. Nog op jeugdigen leeftijd was hij er mee begonnen,
+zijn baard en zijn haar waren grijs geworden, toen hij het <span class="pageNum" id="pb194">[<a href="#pb194">194</a>]</span>voltooide. Intusschen zeggen sommigen, dat een kleine jongen, Taras genaamd, hem zoolang,
+zoolang had gebeden en gesmeekt, totdat hij zijn hulp had aangenomen, en dat op den
+langen duur ook deze jongen bij dit werk oud geworden was. De legende zegt verder,
+dat, toen de Koergane hoog genoeg was, en toen het kruis er op was geplaatst, de kozak
+zich aan den voet daarvan neerzette en er tot aan zijn dood weende. Vóór dien dag
+had niemand een leeuw tranen zien storten. Het zijn de tranen, die er aan zijn oogen
+ontvloeiden, welke deze zoo mooie en geurige bloemen deden ontluiken, die vroeger
+nooit in eenig deel van de wereld hadden gebloeid. Zij, die de taal der bloemen weten
+te verstaan, verzekeren, dat men ze op avonden, als het volle maan is, kan hooren
+fluisteren: “Wij kunnen nergens anders bloeien dan op het graf van hen, die hun leven
+voor het vaderland hebben gegeven.” De kinderen, jongens en meisjes, vergezeld van
+hun ouders, komen alle jaren uit alle deelen van het land, om een bedevaart te doen
+naar het graf van het kleine meisje. Ieder hecht er zijn bloemkrans aan. Zij brengen
+er portretten heen, medailles, ter eere van Maroessia geslagen.
+</p>
+<p>En er is er geen, die niet Maroessia had willen zijn …
+</p>
+<p class="trailer xd31e2629"><span class="sc">Einde.</span></p>
+<p><span class="pageNum" id="pb195">[<a href="#pb195">195</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="back">
+<div id="toc" class="div1 contents"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Inhoud.</h2>
+<table class="tocList">
+<tr>
+<td class="tocDivNum">I.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch1" id="xd31e2641">Een onbekend reiziger</a> </td>
+<td class="tocPageNum">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">II.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch2" id="xd31e2650">De kleine Maroessia</a> </td>
+<td class="tocPageNum">12</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">III.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch3" id="xd31e2659">Een roovergeschiedenis</a> </td>
+<td class="tocPageNum">30</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">IV.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch4" id="xd31e2668">De vlucht</a> </td>
+<td class="tocPageNum">50</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">V.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch5" id="xd31e2677">Een ontmoeting</a> </td>
+<td class="tocPageNum">56</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">VI.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch6" id="xd31e2686">Bij den ouden Kniesj</a> </td>
+<td class="tocPageNum">68</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">VII.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch7" id="xd31e2695">Op dezelfde plaats</a> </td>
+<td class="tocPageNum">77</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">VIII.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch8" id="xd31e2704">Het ontwaken van Iwan</a> </td>
+<td class="tocPageNum">84</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">IX.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch9" id="xd31e2713">De ware Kniesj</a> </td>
+<td class="tocPageNum">92</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">X.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch10" id="xd31e2722">Men ziet elkaar terug</a> </td>
+<td class="tocPageNum">98</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XI.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch11" id="xd31e2731">Woorden en muziek</a> </td>
+<td class="tocPageNum">107</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XII.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch12" id="xd31e2741">Men nadert</a> </td>
+<td class="tocPageNum">117</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XIII.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch13" id="xd31e2750">De hetman zwicht</a> </td>
+<td class="tocPageNum">124</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XIV.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch14" id="xd31e2759">Ontmoetingen</a> </td>
+<td class="tocPageNum">131</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XV.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch15" id="xd31e2768">Op het water</a> </td>
+<td class="tocPageNum">135</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XVI.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch16" id="xd31e2777">Te Gadiatsj</a> </td>
+<td class="tocPageNum">143</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XVII.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch17" id="xd31e2786">Speel niet met dolken!</a> </td>
+<td class="tocPageNum">154</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XVIII.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch18" id="xd31e2795">Het gelukkige jaar</a> </td>
+<td class="tocPageNum">164</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XIX.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch19" id="xd31e2804">Laatste kransen</a> </td>
+<td class="tocPageNum">173</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XX.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch20" id="xd31e2813">De doorboorde zakdoek</a> </td>
+<td class="tocPageNum">182</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XXI.</td>
+<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch21" id="xd31e2822">Gloria victis!</a> </td>
+<td class="tocPageNum">192</td>
+</tr>
+</table>
+<p><span class="pageNum" id="pb196">[<a href="#pb196">196</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="div1 advertisement"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Uitgaven van firma D. Bolle te Rotterdam</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure adwidth"><img src="images/ad.jpg" alt="Afbeelding van drie uitgaven van “Alleen op de Wereld.”" width="521" height="258"></div><p>
+</p>
+<p>Drie uitgaven van het met goud bekroonde meesterwerk
+<b>Alleen op de Wereld</b>
+</p>
+<p>door <b>Hector Malot</b>
+</p>
+<p>Voor Nederland bewerkt door <b>Gerard Keller</b>
+</p>
+<p>1. <b>Prachtuitgave</b>, met 8 kunstdrukplaten, ingenaaid slechts <b>ƒ&nbsp;1.80</b>, in rijken prachtband <b>ƒ&nbsp;2.90</b>.
+</p>
+<p>2. <b>Volledige volksuitgave</b>, met 21 nieuwe illustratiën naar teekeningen van J.&nbsp;C. Nijland, ingenaaid slechts
+<b>ƒ&nbsp;1.20</b>, in royalen prachtband <b>ƒ&nbsp;1.90</b>.
+</p>
+<p>3. <b>Verkorte jeugduitgave</b>, speciaal bestemd voor kinderen beneden 12 jaar, met talrijke illustratiën, ingenaaid
+slechts <b>ƒ&nbsp;0.90</b>, in prachtband slechts <b>ƒ&nbsp;1.50</b>.
+</p>
+<p>“Zelden, misschien nooit, las ik een boek, zoo rein, zoo eenvoudig en toch zoo boeiend
+en vol afwisseling als dit meesterwerk van Hector Malot.”
+</p>
+<p class="xd31e2884"><i>Gerard Keller</i>.
+</p>
+<p>“Het boek ademt overal een zachten, humanen geest, stemt den mensch beter en maakt
+hem zedelijk krachtiger.”
+</p>
+<p class="xd31e2884"><i>Het Vaderland</i>.
+</p>
+<p>“Het is van het begin tot het einde boeiend en vol afwisseling.”
+</p>
+<p class="xd31e2884"><i>De Gids</i>.
+</p>
+<p>“Wij zijn dan ook zelden in de gelegenheid een werk van dien aard zoo onvoorwaardelijk
+aan te bevelen.”
+</p>
+<p class="xd31e2884"><i>Het Huisgezin</i>.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure spinewidth"><img src="images/spine.jpg" alt="Oorspronkelijke rug." width="720" height="80"></div><p>
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure backwidth"><img src="images/back.jpg" alt="Oorspronkelijke achterkant." width="531" height="720"></div><p>
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="transcriberNote">
+<h2 class="main">Colofon</h2>
+<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3>
+<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen
+van welke soort dan ook. U mag het kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden
+van de Project Gutenberg Licentie in dit eBoek of on-line op <a class="seclink xd31e41" title="Externe link" href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.
+</p>
+<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions
+whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project
+Gutenberg License included with this eBook or online at <a class="seclink xd31e41" title="Externe link" href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.
+</p>
+<p>Maroessia, het verhaal van de Oekraïnse Jeanne d’Arc. Dit oorspronkelijk door Marko
+Vovtchok (pseudoniem van mevrouw Mariya Oleksandrivna Vilinska, 1833–1907) in het
+Russisch op schrift gestelde verhaal werd in 1878 in het Frans vertaald en bewerkt
+door P.-J. Stahl, (een pseudoniem van de bekende Jules Verne uitgever Pierre-Jules
+Hetzel, 1814–1886), en verscheen voor het eerst in het Nederlands in 1880 bij Noordhoff
+en Smit in Groningen. Dit exemplaar is de uitgave uit 1910, opnieuw bewerkt door A.&nbsp;C.
+Slop, en verscheen bij Bolle in Rotterdam. De illustraties, van Théophile Schuler
+(1821–1878), komen uit de eerste Franse uitgave, en zijn in de typerende stijl van
+de tijd.
+&lt;--
+Oekraïns (1930): https://archive.org/details/tvorymarkavovchk02vovc/page/246/mode/2up
+Russisch (1874): https://archive.org/details/skazkiibyl00vovc/page/n183/mode/2up
+--&gt;
+</p>
+<h3 class="main">Metadata</h3>
+<table class="colophonMetadata" summary="Metadata">
+<tr>
+<td><b>Titel:</b></td>
+<td>Maroessia: De Ukraineesche Jeanne d’Arc</td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Auteur:</b></td>
+<td>Marko Vovtchok [pseud. van Mariya Oleksandrivna Vilinska, 1833–1907]</td>
+<td><a href="https://viaf.org/viaf/32150777/" class="seclink">Info</a></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Illustrator:</b></td>
+<td>Théophile Schuler (1821–1878)</td>
+<td><a href="https://viaf.org/viaf/17229379/" class="seclink">Info</a></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Vertaler:</b></td>
+<td>A. C. Slop</td>
+<td><a href="https://viaf.org/viaf/288796422/" class="seclink">Info</a></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Redacteur:</b></td>
+<td>P. J. Stahl [pseud. Pierre-Jules Hetzel, 1814–1886]</td>
+<td><a href="https://viaf.org/viaf/51700032/" class="seclink">Info</a></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Uitgiftedatum:</b></td>
+<td>2006-05-16</td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Taal:</b></td>
+<td>Nederlands (Spelling De Vries-Te Winkel)</td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Oorspronkelijke uitgiftedatum:</b></td>
+<td>[1910]</td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Project Gutenberg:</b></td>
+<td><a href="https://www.gutenberg.org/ebooks/18406" class="seclink">18406</a></td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>GitHub:</b></td>
+<td><a href="https://github.com/GutenbergSource/18406-Vovtchok-Maroessia" class="seclink">18406-Vovtchok-Maroessia</a></td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>QR-code:</b></td>
+<td colspan="2"><img src="images/qr18406.png" alt="QR-code van Project Gutenberg URL" width="148" height="148"></td>
+</tr>
+</table>
+<h3 class="main">Codering</h3>
+<p class="first">Dit bestand is in de oude spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren.
+Afgebroken woorden aan het einde van de regel zijn hersteld.
+</p>
+<p>Hoewel in dit werk laag liggende aanhalingstekens openen worden gebruikt, zijn deze
+gecodeerd met “.</p>
+<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3>
+<ul>
+<li>2006-05-12 Begonnen.
+</li>
+<li>2010-05-07 Verbeteringen voor ePub.
+</li>
+<li>2022-03-12 Hogere resolutie afbeeldingen.
+</li>
+</ul>
+<h3 class="main">Externe Referenties</h3>
+<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn dat deze links
+voor u niet werken.</p>
+<h3 class="main">Verbeteringen</h3>
+<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p>
+<table class="correctionTable" summary="Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst.">
+<tr>
+<th>Bladzijde</th>
+<th>Bron</th>
+<th>Verbetering</th>
+<th>Bewerkingsafstand</th>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e187">6</a>, <a class="pageref" href="#xd31e405">22</a>, <a class="pageref" href="#xd31e554">33</a>, <a class="pageref" href="#xd31e577">34</a>, <a class="pageref" href="#xd31e599">35</a>, <a class="pageref" href="#xd31e646">38</a>, <a class="pageref" href="#xd31e728">44</a>, <a class="pageref" href="#xd31e1786">126</a>, <a class="pageref" href="#xd31e1853">130</a></td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom">”</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e286">14</a></td>
+<td class="width40 bottom">,</td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Verwijderd</i>]
+</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e537">32</a>, <a class="pageref" href="#xd31e644">38</a>, <a class="pageref" href="#xd31e752">45</a>, <a class="pageref" href="#xd31e780">47</a>, <a class="pageref" href="#xd31e1654">115</a>, <a class="pageref" href="#xd31e2459">179</a></td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom">“</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e594">35</a>, <a class="pageref" href="#xd31e657">39</a></td>
+<td class="width40 bottom">”</td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Verwijderd</i>]
+</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e616">36</a></td>
+<td class="width40 bottom">omheinig</td>
+<td class="width40 bottom">omheining</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e749">45</a></td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom">’</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1411">94</a></td>
+<td class="width40 bottom">, .</td>
+<td class="width40 bottom">.</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2091">148</a></td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom">,”</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2229">159</a></td>
+<td class="width40 bottom">wat</td>
+<td class="width40 bottom">want</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2235">159</a></td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom">.</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2457">179</a></td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom">,</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2557">187</a></td>
+<td class="width40 bottom">eenmaa</td>
+<td class="width40 bottom">eenmaal</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2592">191</a></td>
+<td class="width40 bottom">zadkdoek</td>
+<td class="width40 bottom">zakdoek</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+</table>
+</div>
+</div>
+<div lang='en' xml:lang='en'>
+<div style='display:block; margin-top:4em'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='nl' xml:lang='nl'>MAROESSIA</span> ***</div>
+<div style='text-align:left'>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+Updated editions will replace the previous one&#8212;the old editions will
+be renamed.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright
+law means that no one owns a United States copyright in these works,
+so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United
+States without permission and without paying copyright
+royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part
+of this license, apply to copying and distributing Project
+Gutenberg&#8482; electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG&#8482;
+concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark,
+and may not be used if you charge for an eBook, except by following
+the terms of the trademark license, including paying royalties for use
+of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for
+copies of this eBook, complying with the trademark license is very
+easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation
+of derivative works, reports, performances and research. Project
+Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away&#8212;you may
+do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected
+by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark
+license, especially commercial redistribution.
+</div>
+
+<div style='margin:0.83em 0; font-size:1.1em; text-align:center'>START: FULL LICENSE<br />
+<span style='font-size:smaller'>THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE<br />
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK</span>
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+To protect the Project Gutenberg&#8482; mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase &#8220;Project
+Gutenberg&#8221;), you agree to comply with all the terms of the Full
+Project Gutenberg&#8482; License available with this file or online at
+www.gutenberg.org/license.
+</div>
+
+<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'>
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg&#8482; electronic works
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg&#8482;
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or
+destroy all copies of Project Gutenberg&#8482; electronic works in your
+possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a
+Project Gutenberg&#8482; electronic work and you do not agree to be bound
+by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person
+or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.B. &#8220;Project Gutenberg&#8221; is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg&#8482; electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg&#8482; electronic works if you follow the terms of this
+agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg&#8482;
+electronic works. See paragraph 1.E below.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (&#8220;the
+Foundation&#8221; or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection
+of Project Gutenberg&#8482; electronic works. Nearly all the individual
+works in the collection are in the public domain in the United
+States. If an individual work is unprotected by copyright law in the
+United States and you are located in the United States, we do not
+claim a right to prevent you from copying, distributing, performing,
+displaying or creating derivative works based on the work as long as
+all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope
+that you will support the Project Gutenberg&#8482; mission of promoting
+free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg&#8482;
+works in compliance with the terms of this agreement for keeping the
+Project Gutenberg&#8482; name associated with the work. You can easily
+comply with the terms of this agreement by keeping this work in the
+same format with its attached full Project Gutenberg&#8482; License when
+you share it without charge with others.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are
+in a constant state of change. If you are outside the United States,
+check the laws of your country in addition to the terms of this
+agreement before downloading, copying, displaying, performing,
+distributing or creating derivative works based on this work or any
+other Project Gutenberg&#8482; work. The Foundation makes no
+representations concerning the copyright status of any work in any
+country other than the United States.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other
+immediate access to, the full Project Gutenberg&#8482; License must appear
+prominently whenever any copy of a Project Gutenberg&#8482; work (any work
+on which the phrase &#8220;Project Gutenberg&#8221; appears, or with which the
+phrase &#8220;Project Gutenberg&#8221; is associated) is accessed, displayed,
+performed, viewed, copied or distributed:
+</div>
+
+<blockquote>
+  <div style='display:block; margin:1em 0'>
+    This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most
+    other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
+    whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms
+    of the Project Gutenberg License included with this eBook or online
+    at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you
+    are not located in the United States, you will have to check the laws
+    of the country where you are located before using this eBook.
+  </div>
+</blockquote>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg&#8482; electronic work is
+derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not
+contain a notice indicating that it is posted with permission of the
+copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in
+the United States without paying any fees or charges. If you are
+redistributing or providing access to a work with the phrase &#8220;Project
+Gutenberg&#8221; associated with or appearing on the work, you must comply
+either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or
+obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg&#8482;
+trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg&#8482; electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any
+additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms
+will be linked to the Project Gutenberg&#8482; License for all works
+posted with the permission of the copyright holder found at the
+beginning of this work.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg&#8482;
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg&#8482;.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg&#8482; License.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including
+any word processing or hypertext form. However, if you provide access
+to or distribute copies of a Project Gutenberg&#8482; work in a format
+other than &#8220;Plain Vanilla ASCII&#8221; or other format used in the official
+version posted on the official Project Gutenberg&#8482; website
+(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense
+to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means
+of obtaining a copy upon request, of the work in its original &#8220;Plain
+Vanilla ASCII&#8221; or other form. Any alternate format must include the
+full Project Gutenberg&#8482; License as specified in paragraph 1.E.1.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg&#8482; works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg&#8482; electronic works
+provided that:
+</div>
+
+<div style='margin-left:0.7em;'>
+    <div style='text-indent:-0.7em'>
+        &#8226; You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+        the use of Project Gutenberg&#8482; works calculated using the method
+        you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed
+        to the owner of the Project Gutenberg&#8482; trademark, but he has
+        agreed to donate royalties under this paragraph to the Project
+        Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid
+        within 60 days following each date on which you prepare (or are
+        legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty
+        payments should be clearly marked as such and sent to the Project
+        Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in
+        Section 4, &#8220;Information about donations to the Project Gutenberg
+        Literary Archive Foundation.&#8221;
+    </div>
+
+    <div style='text-indent:-0.7em'>
+        &#8226; You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+        you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+        does not agree to the terms of the full Project Gutenberg&#8482;
+        License. You must require such a user to return or destroy all
+        copies of the works possessed in a physical medium and discontinue
+        all use of and all access to other copies of Project Gutenberg&#8482;
+        works.
+    </div>
+
+    <div style='text-indent:-0.7em'>
+        &#8226; You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of
+        any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+        electronic work is discovered and reported to you within 90 days of
+        receipt of the work.
+    </div>
+
+    <div style='text-indent:-0.7em'>
+        &#8226; You comply with all other terms of this agreement for free
+        distribution of Project Gutenberg&#8482; works.
+    </div>
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project
+Gutenberg&#8482; electronic work or group of works on different terms than
+are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing
+from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of
+the Project Gutenberg&#8482; trademark. Contact the Foundation as set
+forth in Section 3 below.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.F.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+works not protected by U.S. copyright law in creating the Project
+Gutenberg&#8482; collection. Despite these efforts, Project Gutenberg&#8482;
+electronic works, and the medium on which they may be stored, may
+contain &#8220;Defects,&#8221; such as, but not limited to, incomplete, inaccurate
+or corrupt data, transcription errors, a copyright or other
+intellectual property infringement, a defective or damaged disk or
+other medium, a computer virus, or computer codes that damage or
+cannot be read by your equipment.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the &#8220;Right
+of Replacement or Refund&#8221; described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg&#8482; trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg&#8482; electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium
+with your written explanation. The person or entity that provided you
+with the defective work may elect to provide a replacement copy in
+lieu of a refund. If you received the work electronically, the person
+or entity providing it to you may choose to give you a second
+opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If
+the second copy is also defective, you may demand a refund in writing
+without further opportunities to fix the problem.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you &#8216;AS-IS&#8217;, WITH NO
+OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT
+LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of
+damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement
+violates the law of the state applicable to this agreement, the
+agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or
+limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or
+unenforceability of any provision of this agreement shall not void the
+remaining provisions.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg&#8482; electronic works in
+accordance with this agreement, and any volunteers associated with the
+production, promotion and distribution of Project Gutenberg&#8482;
+electronic works, harmless from all liability, costs and expenses,
+including legal fees, that arise directly or indirectly from any of
+the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this
+or any Project Gutenberg&#8482; work, (b) alteration, modification, or
+additions or deletions to any Project Gutenberg&#8482; work, and (c) any
+Defect you cause.
+</div>
+
+<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'>
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg&#8482;
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+Project Gutenberg&#8482; is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of
+computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It
+exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations
+from people in all walks of life.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg&#8482;&#8217;s
+goals and ensuring that the Project Gutenberg&#8482; collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg&#8482; and future
+generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see
+Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org.
+</div>
+
+<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'>
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation&#8217;s EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by
+U.S. federal laws and your state&#8217;s laws.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+The Foundation&#8217;s business office is located at 809 North 1500 West,
+Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up
+to date contact information can be found at the Foundation&#8217;s website
+and official page at www.gutenberg.org/contact
+</div>
+
+<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'>
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+Project Gutenberg&#8482; depends upon and cannot survive without widespread
+public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine-readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To SEND
+DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state
+visit <a href="https://www.gutenberg.org/donate/">www.gutenberg.org/donate</a>.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+Please check the Project Gutenberg web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations. To
+donate, please visit: www.gutenberg.org/donate
+</div>
+
+<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'>
+Section 5. General Information About Project Gutenberg&#8482; electronic works
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project
+Gutenberg&#8482; concept of a library of electronic works that could be
+freely shared with anyone. For forty years, he produced and
+distributed Project Gutenberg&#8482; eBooks with only a loose network of
+volunteer support.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+Project Gutenberg&#8482; eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in
+the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not
+necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper
+edition.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+Most people start at our website which has the main PG search
+facility: <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>.
+</div>
+
+<div style='display:block; margin:1em 0'>
+This website includes information about Project Gutenberg&#8482;,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+</div>
+
+</div>
+</div>
+</body>
+</html>
diff --git a/18406-h/images/ad.jpg b/18406-h/images/ad.jpg
new file mode 100644
index 0000000..cd0c1b3
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/ad.jpg
diff --git a/18406-h/images/back.jpg b/18406-h/images/back.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9ea6be0
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/back.jpg
diff --git a/18406-h/images/front.jpg b/18406-h/images/front.jpg
new file mode 100644
index 0000000..2833955
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/front.jpg
diff --git a/18406-h/images/logo.jpg b/18406-h/images/logo.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8a9b3b3
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/logo.jpg
diff --git a/18406-h/images/p000.jpg b/18406-h/images/p000.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e527fc6
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p000.jpg
diff --git a/18406-h/images/p001.jpg b/18406-h/images/p001.jpg
new file mode 100644
index 0000000..94a6a37
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p001.jpg
diff --git a/18406-h/images/p003.jpg b/18406-h/images/p003.jpg
new file mode 100644
index 0000000..efbbe58
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p003.jpg
diff --git a/18406-h/images/p009.jpg b/18406-h/images/p009.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4349383
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p009.jpg
diff --git a/18406-h/images/p011.jpg b/18406-h/images/p011.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8e1a8cd
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p011.jpg
diff --git a/18406-h/images/p012.jpg b/18406-h/images/p012.jpg
new file mode 100644
index 0000000..65101f5
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p012.jpg
diff --git a/18406-h/images/p017.jpg b/18406-h/images/p017.jpg
new file mode 100644
index 0000000..98d9299
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p017.jpg
diff --git a/18406-h/images/p028.jpg b/18406-h/images/p028.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ffd7595
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p028.jpg
diff --git a/18406-h/images/p030.jpg b/18406-h/images/p030.jpg
new file mode 100644
index 0000000..321b18a
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p030.jpg
diff --git a/18406-h/images/p041.jpg b/18406-h/images/p041.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d0a9a6c
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p041.jpg
diff --git a/18406-h/images/p048.jpg b/18406-h/images/p048.jpg
new file mode 100644
index 0000000..22a8df9
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p048.jpg
diff --git a/18406-h/images/p050.jpg b/18406-h/images/p050.jpg
new file mode 100644
index 0000000..113e58b
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p050.jpg
diff --git a/18406-h/images/p054.jpg b/18406-h/images/p054.jpg
new file mode 100644
index 0000000..36fc899
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p054.jpg
diff --git a/18406-h/images/p056.jpg b/18406-h/images/p056.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ef0111c
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p056.jpg
diff --git a/18406-h/images/p057.jpg b/18406-h/images/p057.jpg
new file mode 100644
index 0000000..aae932f
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p057.jpg
diff --git a/18406-h/images/p061.jpg b/18406-h/images/p061.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8fde9f8
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p061.jpg
diff --git a/18406-h/images/p065.jpg b/18406-h/images/p065.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c1eaceb
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p065.jpg
diff --git a/18406-h/images/p068.jpg b/18406-h/images/p068.jpg
new file mode 100644
index 0000000..603c21e
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p068.jpg
diff --git a/18406-h/images/p073.jpg b/18406-h/images/p073.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1ebf318
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p073.jpg
diff --git a/18406-h/images/p075.jpg b/18406-h/images/p075.jpg
new file mode 100644
index 0000000..881a438
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p075.jpg
diff --git a/18406-h/images/p077.jpg b/18406-h/images/p077.jpg
new file mode 100644
index 0000000..102159b
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p077.jpg
diff --git a/18406-h/images/p081.jpg b/18406-h/images/p081.jpg
new file mode 100644
index 0000000..32fec1e
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p081.jpg
diff --git a/18406-h/images/p083.jpg b/18406-h/images/p083.jpg
new file mode 100644
index 0000000..53cde28
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p083.jpg
diff --git a/18406-h/images/p084.jpg b/18406-h/images/p084.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c42a6a1
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p084.jpg
diff --git a/18406-h/images/p089.jpg b/18406-h/images/p089.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b53a370
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p089.jpg
diff --git a/18406-h/images/p090.jpg b/18406-h/images/p090.jpg
new file mode 100644
index 0000000..081b0d4
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p090.jpg
diff --git a/18406-h/images/p092.jpg b/18406-h/images/p092.jpg
new file mode 100644
index 0000000..fa55e0e
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p092.jpg
diff --git a/18406-h/images/p096.jpg b/18406-h/images/p096.jpg
new file mode 100644
index 0000000..378c347
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p096.jpg
diff --git a/18406-h/images/p097.jpg b/18406-h/images/p097.jpg
new file mode 100644
index 0000000..03bf1d9
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p097.jpg
diff --git a/18406-h/images/p098.jpg b/18406-h/images/p098.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b4c412b
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p098.jpg
diff --git a/18406-h/images/p103.jpg b/18406-h/images/p103.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f367eb9
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p103.jpg
diff --git a/18406-h/images/p105.jpg b/18406-h/images/p105.jpg
new file mode 100644
index 0000000..417ffd5
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p105.jpg
diff --git a/18406-h/images/p107.jpg b/18406-h/images/p107.jpg
new file mode 100644
index 0000000..2fc1b2f
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p107.jpg
diff --git a/18406-h/images/p113.jpg b/18406-h/images/p113.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a6d071f
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p113.jpg
diff --git a/18406-h/images/p114.jpg b/18406-h/images/p114.jpg
new file mode 100644
index 0000000..83baa95
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p114.jpg
diff --git a/18406-h/images/p117.jpg b/18406-h/images/p117.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d161eb7
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p117.jpg
diff --git a/18406-h/images/p121.jpg b/18406-h/images/p121.jpg
new file mode 100644
index 0000000..34131a8
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p121.jpg
diff --git a/18406-h/images/p122.jpg b/18406-h/images/p122.jpg
new file mode 100644
index 0000000..00a0189
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p122.jpg
diff --git a/18406-h/images/p124.jpg b/18406-h/images/p124.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0b12df7
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p124.jpg
diff --git a/18406-h/images/p127.jpg b/18406-h/images/p127.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d2e2a33
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p127.jpg
diff --git a/18406-h/images/p129.jpg b/18406-h/images/p129.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e26ebd3
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p129.jpg
diff --git a/18406-h/images/p131.jpg b/18406-h/images/p131.jpg
new file mode 100644
index 0000000..16e57a7
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p131.jpg
diff --git a/18406-h/images/p135.jpg b/18406-h/images/p135.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ebd00e1
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p135.jpg
diff --git a/18406-h/images/p137.jpg b/18406-h/images/p137.jpg
new file mode 100644
index 0000000..89f062d
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p137.jpg
diff --git a/18406-h/images/p143.jpg b/18406-h/images/p143.jpg
new file mode 100644
index 0000000..aa1f346
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p143.jpg
diff --git a/18406-h/images/p145.jpg b/18406-h/images/p145.jpg
new file mode 100644
index 0000000..968581d
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p145.jpg
diff --git a/18406-h/images/p151.jpg b/18406-h/images/p151.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9e2de26
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p151.jpg
diff --git a/18406-h/images/p153.jpg b/18406-h/images/p153.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a23cee2
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p153.jpg
diff --git a/18406-h/images/p154.jpg b/18406-h/images/p154.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b2d6b76
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p154.jpg
diff --git a/18406-h/images/p161.jpg b/18406-h/images/p161.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8a0ff6b
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p161.jpg
diff --git a/18406-h/images/p162.jpg b/18406-h/images/p162.jpg
new file mode 100644
index 0000000..85860f3
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p162.jpg
diff --git a/18406-h/images/p164.jpg b/18406-h/images/p164.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a4e2b95
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p164.jpg
diff --git a/18406-h/images/p169.jpg b/18406-h/images/p169.jpg
new file mode 100644
index 0000000..42e438a
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p169.jpg
diff --git a/18406-h/images/p171.jpg b/18406-h/images/p171.jpg
new file mode 100644
index 0000000..02bc6ca
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p171.jpg
diff --git a/18406-h/images/p173.jpg b/18406-h/images/p173.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e036e1e
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p173.jpg
diff --git a/18406-h/images/p177.jpg b/18406-h/images/p177.jpg
new file mode 100644
index 0000000..583af76
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p177.jpg
diff --git a/18406-h/images/p180.jpg b/18406-h/images/p180.jpg
new file mode 100644
index 0000000..96bc12c
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p180.jpg
diff --git a/18406-h/images/p182.jpg b/18406-h/images/p182.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1efe9e0
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p182.jpg
diff --git a/18406-h/images/p187.jpg b/18406-h/images/p187.jpg
new file mode 100644
index 0000000..883a2c0
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p187.jpg
diff --git a/18406-h/images/p191.jpg b/18406-h/images/p191.jpg
new file mode 100644
index 0000000..512569c
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p191.jpg
diff --git a/18406-h/images/p192.jpg b/18406-h/images/p192.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6a82a78
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p192.jpg
diff --git a/18406-h/images/p193.jpg b/18406-h/images/p193.jpg
new file mode 100644
index 0000000..53e2672
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/p193.jpg
diff --git a/18406-h/images/qr18406.png b/18406-h/images/qr18406.png
new file mode 100644
index 0000000..813c77e
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/qr18406.png
diff --git a/18406-h/images/spine.jpg b/18406-h/images/spine.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a8ad60b
--- /dev/null
+++ b/18406-h/images/spine.jpg
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..52dcb26
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #18406 (https://www.gutenberg.org/ebooks/18406)
diff --git a/old/20060516-.zip b/old/20060516-.zip
new file mode 100644
index 0000000..1f4fa3c
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-.zip
diff --git a/old/20060516-18406-8.txt b/old/20060516-18406-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..bf8ebee
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-8.txt
@@ -0,0 +1,6296 @@
+Project Gutenberg's Maroessia, by Mrs. Mariya Oleksandrivna Vilinska
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Maroessia
+       De Ukraineesche Jeanne D'Arc
+
+Author: Mrs. Mariya Oleksandrivna Vilinska
+
+Editor: P.J. Stahl
+
+Illustrator: Th. Schuler
+
+Translator: A.C. Slop
+
+Release Date: May 16, 2006 [EBook #18406]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MAROESSIA ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+                          P. J. Stahl
+
+
+                           Maroessia
+                  De Ukraineesche Jeanne d'Arc
+
+
+
+                          Tweede druk
+                      Geheel herzien door
+                           A. C. Slop
+
+            Met 62 illustrati�n naar teekeningen van
+                          Th. Schuler
+
+
+                      D. Bolle--Rotterdam
+
+
+
+
+
+
+
+
+I.
+
+EEN ONBEKEND REIZIGER.
+
+
+Ik zal u eens iets vertellen, dat heel lang geleden in de Ukraine is
+voorgevallen, en wel in een vergeten, maar frisschen en bekoorlijken
+hoek van deze landstreek.
+
+Ik houd veel van die streken, waarover men weinig spreekt, die de
+vreemdeling niet bezoekt, die men aan zich zelf overlaat, die haar
+schuilplaatsen en haar geheimen, haar groote smarten en haar eenvoudige
+genoegens voor zich houden. De geschiedenis van die streken is meestal
+niet bekend. Men ontmoet er, wat men nergens anders vindt: zaken en
+menschen zijn er nieuw. Die landen hebben,--zonder het aan iemand te
+zeggen,--soms ook hun helden, waarachtige helden.
+
+Ik houd ook veel van helden,--vooral als zij er zich niet op beroemen,
+dat zij 't zijn,--als zij eerlijk en oprecht zijn, als zij groote
+dingen doen, zonder luidkeels te roepen: "Kijk eens aan! dat heb ik
+nu gedaan! Onthoudt mij mijn belooning daarvoor niet!" maar alleen
+omdat zij niet anders zouden kunnen dan heldhaftig te zijn.
+
+Welnu, in dat afgelegen hoekje van de Ukraine stond vroeger een huis,
+dat precies gebouwd was als andere buitenhuizen; en dit huis werd
+bewoond door een kozak, Danilo Tsjabane, en zijn gezin.
+
+Men verwarre de kozakken uit de Ukraine niet met die van den Don,
+met die mannen met hun zware baarden, hun woeste oogen, hun ruwe taal
+en hun onbeschofte manieren; zij lijken daar heelemaal niet op.
+
+De bewoners van de Ukraine laten hun baard pas groeien, als zij vijftig
+jaar zijn. Daaruit volgt, dat men in dit land alleen maar grijze
+baarden of geen baarden ziet. De jongeren hebben snorren, evenals
+de Polen. De bewoners van de Ukraine zijn groot, stevig en forsch
+gebouwd. Zij hebben voor 't grootste deel regelmatige gezichtstrekken,
+keurig gepenseelde wenkbrauwen, groote oogen, en een kalme, edele,
+eenigszins strenge gelaatsuitdrukking, die wel eens somber schijnt.
+
+In den tijd, toen de Ukraine een republiek was, zag zij zich gedurende
+verscheidene jaren tusschen twee vuren geplaatst: Rusland en Polen. Men
+zou zelfs kunnen zeggen; "tusschen vier vuren," als men de Turken
+en de Tartaren meetelde. Eindelijk had deze republiek, omdat zij het
+met de Polen niet eens kon worden, de "broederlijke" voorstellen van
+Rusland aangenomen.
+
+"Wij zijn te zwak om met onze naburen te blijven vechten. Wij hebben
+den oorlog tot dusverre met roem gevoerd; maar wij zullen tenslotte
+toch moeten verliezen. Rusland stelt ons een verbond voor. Laat ons
+dit aannemen."
+
+Zoo dacht en sprak het oude opperhoofd Bogdan Kmielnitski, en het
+volk had zijn raad opgevolgd.
+
+In het eerst ging alles goed. Vrijheid, gelijkheid, broederschap: de
+Russen eerbiedigden dat alles; maar langzamerhand kwam er verandering
+in den staat van zaken.
+
+Na verloop van nog geen jaar had het volk genoeg redenen om tegen
+zijn opperhoofd Bogdan te zeggen: "Wat hebben wij gedaan?"
+
+Toen de oude Bogdan dit hoorde, huilde hij, naar men zegt, voor het
+eerst van zijn leven.
+
+"Laat ons een poging doen om het gedane te herstellen," zei hij;
+maar hij slaagde er niet in en stierf van verdriet.
+
+Na zijn dood had de Ukraine veel beproevingen te doorstaan. Zij
+werd in twee partijen verdeeld: de eene was nog altijd voor Rusland,
+de andere hield het met Polen.
+
+Maar er was ook een derde partij ontstaan. Deze was voor de volstrekte
+onafhankelijkheid van de Ukraine. Ongelukkig was die partij niet
+talrijk. Op het tijdstip dat de zaken zoo staan begint ons verhaal.
+
+De kozak Danilo Tsjabane dan, bewoonde met zijn gezin een huis op
+het platteland.
+
+Danilo had dit huisje ge�rfd: zijn vader, die het van zijn vader
+gekregen had, die het ook weer van den zijnen had gekregen, had het
+hem bij zijn overlijden nagelaten. Ik weet niet, hoevele geslachten
+van de Tsjabanes daarin wel gewoond hadden.
+
+Het huis was, daar het tusschen een onafzienbare steppe en een
+uitgestrekt bosch, tusschen een diepe rivier en een grasrijke weide,
+tusschen een hoogen berg en een frissche vallei stond, prachtig
+gelegen en mooi gebouwd.
+
+In het noorden strekte zich een eindelooze steppe uit. Men zou gezegd
+hebben, dat het een oceaan van groen was, met bloemen bezaaid. In
+het zuiden verhieven zich de bergen, nu eens met boomen begroeid en
+groen gekleurd, dan weer kaal en steenachtig. De vallei, waarin geen
+rijwegen en zelfs geen voetpaden te zien waren, strekte zich aan den
+oostkant uit. De rivier, waarvan het water eene blauwachtige tint had,
+besproeide de weide.
+
+En bij dat alles, hadden de bewoners van het huisje, om hun geluk
+volmaakt te voelen in hun nabijheid goede buren en trouwe vrienden.
+
+Op feestdagen ontving het gezin van Danilo Tsjabane verscheidene
+bezoekers. Nu eens was Semene Vorosjilo de eerste, die kwam, dan
+weer Andry Kroek, of ook hoorde men reeds in de verte de heldere en
+welluidende stem van Hanna, die zoo hartelijk kon lachen, of zag men
+het kleine schuitje van Wassiel Grime aanleggen. En na deze kwamen er
+nog vijf, soms wel tien anderen, mannen en vrouwen, jongens en meisjes,
+ook wel kinderen en zelfs grijsaards; want iedereen was er op gesteld,
+Danilo te bezoeken.
+
+Op het oogenblik waarop ons verhaal begint heerschte er, zooals we
+reeds gezegd hebben, overal in de Ukraine groote verwarring.
+
+Het land, aan den eenen kant door de Russen begeerd, aan den anderen
+door de Poolsche aristocratie, van beide kanten verpletterd, was in
+vollen opstand en betreurde zijn verloren onafhankelijkheid diep. De
+Ukraine was door de Russische troepen overstroomd. Het opperhoofd
+van de Moscovitische party werd met gunsten en geschenken van den
+Czaar overladen; het opperhoofd van de Poolsche partij had zich in
+een stad versterkt en noodigde alle vrienden der vrijheid uit, zich
+bij hem aan te sluiten.
+
+Het was moeilijk partij te kiezen...
+
+
+
+Er was een samenkomst ten huize van Danilo Tsjabane. De avond was
+somber, de gasten waren in gedachten verzonken. De aanvoerders zelf
+hadden moeite om een vroolijk gezicht te zetten. Men keek elkander
+meer aan, dan men met elkaar sprak. Het was duidelijk te zien, dat
+allen onder dezelfde zorgen gedrukt gingen.
+
+Van tijd tot tijd richtte men enkele vragen tot Andry Kroek: "Waren de
+muren van Tsjigirine stevig genoeg om een aanval te weerstaan? Was er
+op de verdedigers wel staat te maken? Als men de laatste proclamatie
+van het opperhoofd nog eens voorlas? Er waren er die er niets van
+wisten. Had hij ook gehoord, of er zich veel vrijwilligers aanmeldden?"
+
+Andry Kroek, die blijkbaar zeer goed over al die dingen ingelicht
+was, antwoordde zonder eenige aarzeling. Hij beschreef de wallen,
+de grachten, de poorten en de schansen van Tsjigirine, als iemand,
+die er geweest is en dat alles meer dan eens gezien heeft, en wel
+nog niet zoo lang geleden.
+
+Terwijl de mannen praatten, stonden de spinnewielen stil: de vrouwen
+luisterden in angstige spanning. En als de mannen zwegen en rookten,
+wisselden zij op fluisterenden toon een paar woorden.
+
+"Alweer een slag bij Welika," zeide er een.
+
+"Hoeveel dooden?" vroeg Mogila.
+
+"Men heeft Terny in brand gestoken; de huizen zijn niet meer dan een
+puinhoop, en het dorp Krinitza staat nog in brand."
+
+"Weet je ook," zei een meisje, "weet je ook, of..."
+
+Maar verder kwam ze niet; tranen kwamen in haar oogen, en moedeloos
+liet zij het hoofd zinken.
+
+Een oude vrouw, met een bruinen doek om het hoofd, waaruit weelderige
+grijze lokken te voorschijn kwamen, met een koud en streng gezicht,
+waarin twee groote zwarte oogen als sterren fonkelden, zei:
+
+"Mijn zoons zijn allen dood. Ik sta alleen op de wereld. Zij zeiden
+allen: 'Wij trekken ten strijde,' en ik keek ze aan, zeggende:
+'Goed, kinderen!' en zij voegden er bij: 'De Ukraine zal haar
+onafhankelijkheid herkrijgen!' en ik antwoordde nogmaals: 'Goed,
+kinderen!' Alle drie zijn zij op het slagveld gebleven, en de Ukraine
+is nog niet vrij!"
+
+"Ach," zei een jonge vrouw, "men laat zich doodschieten, en men
+heeft nog niets gewonnen. Als men nog maar bij zich zelf kon zeggen:
+'Ik sterf, maar ik laat aan de anderen de taak over, waarnaar ik
+heb gestreefd.'"
+
+De oude vrouw viel haar in de rede.
+
+"Je hebt mij niet begrepen. Als er sprake van het vaderland is,
+dan onderhandelt men niet, dan zegt men niet bij zich zelf: 'Zal ik
+slagen?' maar: 'Het is mijn plicht,' en men gaat ten oorlog. Als men
+gedood wordt, heeft men een gelukkigen dood; goed te sterven is een
+beter lot dan slecht te leven. Mijn zoons hebben zoo gehandeld. Als
+zij nog eens ten strijde konden trekken, zouden zij het weer zoo doen."
+
+"Je hebt gelijk," zeiden verscheidene vrouwen.
+
+Anderen zeiden niets, maar begonnen zacht te huilen. De kinderen waren
+ook terneergeslagen. Zij speelden niet, zij praatten of lachten niet,
+maar zaten, heel stil, in de hoeken van de kamer, terwijl zij naar
+de groote menschen keken en naar hun gesprekken luisterden.
+
+Een klein, heel klein meisje, met blond haar, met groote, frissche
+fonkelende oogen en lippen, scheen de eenige, die geheel in haar
+eigen gedachten verdiept was. Zij nam eenige biezen in haar schort
+en vlocht daarvan een mooie mat.
+
+Het werd later op den avond, en in het vertrek werd het al somberder
+en stiller. Iedereen bewaarde het stilzwijgen: het meisje viel in
+slaap met haar onvoltooide mat tusschen haar vingers.
+
+De nacht brak aan, en de sterren fonkelden.
+
+Eensklaps werd er op het raam geklopt.
+
+Dit was zoo onverwacht, dat niemand zijn ooren wilde gelooven; maar
+men klopte nog eens, en nog eens, heel duidelijk, erg hard.
+
+De heer des huizes stond op en ging naar de deur om open te
+doen. Zijn gasten en zijn vrienden staken hun pijpen op en begonnen
+te rooken. Weer deed zich een luid geklop op de ruiten hooren. De
+rookers huiverden, de kinderen keken elkander aan. Danilo deed de
+deur half open.
+
+"Wie klopt daar?" vroeg hij.
+
+Eene stem, een krachtige en mannelijke stem antwoordde, dat een
+verdwaalde reiziger gastvrijheid vroeg.
+
+"Wees welkom!" zeide Danilo en hij deed de deur wijd open, terwijl
+hij den reiziger uitnoodigde om binnen te komen.
+
+Men zag enkele sterren, een koude avondwind drong in de warme kamer
+door; vervolgens vertoonde zich op den drempel een man, die een
+rijzige gestalte had; hij was genoodzaakt z'n hoofd te buigen, om
+binnen te kunnen komen.
+
+Zijn gezicht was een van die edele, waarop de onverschilligste
+blikken zich met een plotseling gevoel van achting vestigen. Zijn
+groote gestalte was sierlijk en lenig. Zijn heele voorkomen verried
+kalmte en sterkte; maar het meest vielen zijn oogen op, zwarte oogen,
+die fel schitterden.
+
+Danilo en zijn vrienden waren door dat alles getroffen; maar de
+Ukraini�rs kunnen hun gewaarwordingen voor zich zelf houden, en zij
+lieten er dan ook niets van blijken. Zij ontvingen den reiziger,
+zooals iedere reiziger in een fatsoenlijk huis moet ontvangen worden,
+met hartelijkheid en voorkomendheid. Men verzocht hem, bij de tafel
+plaats te nemen, en haastte zich, hem iets aan te bieden.
+
+De reiziger bleek een eenvoudig en beschaafd man te zijn. Omdat
+hij een onbekende was en bijgevolg geen recht had om zich met de
+bijzondere belangen van zijn gastheer en diens vrienden te bemoeien,
+trachtte hij zich niet op den voorgrond te plaatsen. Hij vertelde niet,
+zooals anderen dit zouden gedaan hebben, zijn avonturen. Hij meende
+vreemdelingen geen deelgenoot te moeten maken van zijn plannen, als
+hij die tenminste had. Hij deed geen vragen en antwoordde slechts
+met weinig woorden. Als hij sprak, dan was het over onderwerpen,
+die op dit oogenblik allen bezighielden: over de rampen van het land,
+over de verbrande steden, over de verwoeste velden, die hij op zijn
+weg had gezien. Danilo en zijn vrienden volgden zijn voorbeeld. Zij
+vroegen zich waarschijnlijk wel af, waar hij vandaan kwam en waar
+hij naar toe ging, en ook in welk land hij geboren was; maar omdat
+hij dat niet zei, vroegen ze 't hem niet. Men merkte wel, dat hij,
+ofschoon nog jong, veel wist. Hij kende de Turksche zeden, de Poolsche
+gewoonten, het Russische karakter, de Tartaarsche gebruiken en het
+scheen, dat de Setsj hem ook niet onbekend was. [1]
+
+Wat de Ukraine aangaat, het bleek wel, dat hij deze in allerlei
+richtingen doorkruist had, dat hij de groote steden zoowel als de
+dorpen bezocht en er misschien wel gewoond had. Meer dan een had
+zich ook afgevraagd, hoe hij aan het litteeken kwam, dat hij op
+z'n linkerwang had, waar hij deze wond had gekregen, die zeker wel
+door een scherp wapen was toegebracht. Maar dat ging hem alleen
+aan. Ieder zijn geheimen. Intusschen werd de reiziger, zonder
+twijfel ingenomen met de gulle ontvangst, die hem ten deel viel,
+uit zich zelf mededeelzamer. Hij vertelde van de veldslagen, die er
+onlangs geleverd waren. Het was, alsof men er zelf bij tegenwoordig
+was. Iedereen luisterde met ingehouden adem naar hem. De mannen,
+gewoonlijk zoo kalm, raakten in vuur: de vrouwen snikten. De kinderen
+hingen aan zijn lippen, alsof hij een mooi sprookje vertelde.
+
+Hij had juist een verhaal be�indigd; de stilte woog zwaar, ieder
+was met z'n eigen gedachten bezig. Plotseling schrikten zij op. Twee
+schoten klonken in den nacht, gevolgd door meerdere.
+
+Men luisterde scherp. De schoten kwamen van den kant der steppe. Een
+langen tijd wachtte men of er misschien nog meer zouden volgen,
+maar alles was weer stil geworden.
+
+"Zoo, wordt er in deze vreedzame streken ook al kruit
+verschoten?" vroeg de reiziger toen.
+
+"Dat schieten moet van den kant van den straatweg naar Tsjigirine
+komen," beweerde Andry Kroek.
+
+"Het is van verschillende kanten gekomen," zei Danilo hoofdschuddend.
+
+Het was intusschen al laat geworden. De vrouwen stonden op om naar
+huis terug te keeren want het werd voor de kinderen tijd om naar bed
+te gaan.
+
+Men zei elkaar op den drempel nog eenmaal goedendag, men wisselde
+een glimlach, men knikte elkander vriendelijk toe. Alles ging als
+gewoonlijk, en toch gevoelde ieder, dat er storm in aantocht was.
+
+"Wel te rusten!" zeide men. "Goeden nacht!"
+
+Toen verspreidde het heele gezelschap zich langs de donkere voetpaden
+en verdween in de duisternis. De beide trouwe vrienden Andry Kroek
+en Semene Vorosjilo bleven alleen met Danilo achter. De reiziger
+bleef ook.
+
+
+
+
+II.
+
+DE KLEINE MAROESSIA.
+
+
+Toen allen vertrokken waren begaf de vrouw des huizes zich naar een
+kamer naast die, waarin de samenkomst gehouden was.
+
+"Is er ook een middel om van hier naar Tsjigirine te komen?" vroeg
+de reiziger. Zijn stem was eenigszins gedaald, terwijl hij die vraag
+deed, zooals het onwillekeurig gaat, wanneer men voelt, dat het gevaar
+misschien dichter bij is, dan men wil zeggen.
+
+"Dat zal moeilijk gaan," antwoordde Danilo, terwijl hij ook zijn stem
+liet dalen.
+
+Zijn beide vrienden zeiden niets, maar zij bliezen een paar ontzaglijke
+rookwolken uit hun pijpen en fronsten hun zware wenkbrauwen.
+
+Dit drukte zonder woorden, maar toch heel juist uit, dat zij het
+volkomen met Danilo eens waren. De oogen van den reiziger vestigden
+zich een oogenblik op het onbeweeglijke gezicht van Danilo, vervolgens
+op de niet minder onbeweeglijke gezichten van zijn vrienden. Een
+enkele blik van zijn doordringende oogen was voldoende om hun het
+bewijs te leveren, dat hij gewoon was, het gevaar te verachten,
+en dat hij de behendigheid had om desnoods de slagen af te weren,
+die men hem toebracht.
+
+"En toch moet ik er naar toe," zeide hij na eenige oogenblikken,
+"en wel regelrecht en langs den korsten weg."
+
+"Regelrecht naar Tsjigirine?" antwoordde Andry Kroek. "Op dit oogenblik
+bestaat daar geen kans op."
+
+"Is het nog ver?" vroeg de reiziger.
+
+"De lengte van den weg doet er voor hem, die goede beenen heeft,
+weinig toe, als de weg maar goed is," zeide Semene Vorosjilo, "maar
+al was deze ook nog zoo kort, wat doet dat er toe, als hij toch
+onbegaanbaar is?"
+
+Bij het uitspreken van deze woorden sloeg Semene Vorosjilo een blik
+op den reiziger.
+
+"Het staat niet altijd aan ons, reizigers," antwoordde de onbekende,
+"den aangenaamsten weg te kiezen. Bij gebrek van een goeden, moeten
+wij ons met een slechteren tevreden stellen; maar als er eenmaal
+bepaald is, dat men ergens zal komen, is er geen terugkrabbelen
+mogelijk. Maar hij die zich een veiligen gids of een trouwen reisgenoot
+weet te verschaffen, is goed af! Ik wil het niet voor u verbergen;
+het is mij meer dan eens gebeurd dat ik, op het oogenblik, waarop
+ik er het minst aan dacht, maar er het meest behoefte aan had, een
+trouwen kameraad gevonden heb."
+
+Bij deze woorden van den vreemdeling richtten Danilo en zijn beide
+vrienden het hoofd op.
+
+"Wat U zegt is waar," antwoordde Danilo; "een dappere metgezel,
+op wien men staat kan maken, is goud waard."
+
+"Het ontbreekt in de Ukraine niet aan vastberaden mannen," zei Andry
+Kroek. "In dit opzicht kan ik zeggen, dat geen land ons vaderland
+overtreft."
+
+"Goed geantwoord, Kroek!" zeide Danilo. "De Polen kunnen er zich op
+beroemen, dat zij onverschrokken heeren hebben, de Turken schitterende
+sultans, de Moscoviten slimme en knappe mannen; wat ons betreft,
+wij kunnen ��n ding verklaren, dat tegen al het andere opweegt,
+en wel dat wij broeders zijn."
+
+"Op eenige uitzonderingen na heeft u gelijk," antwoordde de reiziger.
+
+"Op de beste velden vindt men wel een enkel onkruidje," liet Danilo
+hierop terstond volgen. "Is de tarwe daarom minder goed?"
+
+"Nee, zeker niet," zeide Vorosjilo. "Maar ... er is iets, dat niet
+mag worden voorbijgezien."
+
+"En dat is?" vroeg de reiziger.
+
+"Dat men niet altijd de tarwe van het onkruid kan onderscheiden. Wie
+een zwarte kap draagt, is niet altijd een monnik."
+
+"Een goede herder herkent zijn schapen, zelfs onder een
+wolfshuid!" antwoordde de vreemdeling.
+
+Er heerschte een diep stilzwijgen; men keek elkander nog eenmaal aan;
+woorden waren overbodig.
+
+"Broeders,!" zei plotseling de reiziger, "de inwoners van de Setsj
+bieden u achting en vriendschap aan. Ik ben hun afgezant. Ik ga
+naar Tsjigirine."
+
+"Wij zijn tot uw orders; wij zijn uw vrienden," zeiden de drie
+Ukraini�rs als uit ��n mond.
+
+"Wat hebben jullie mij te vertellen? Wat weten jullie? Wat valt er
+hier voor?" vroeg de afgezant van de Setsj.
+
+"Niets goeds," antwoordde Danilo. "De een heeft een verbond van
+vriendschap met de Moscoviten gesloten; de ander is misschien op
+dit oogenblik met de Polen in onderhandeling, nadat hij de Turken
+vruchteloos uitgenoodigd heeft, hem te hulp te komen."
+
+"Ja, het is maar al te waar!" zuchtten de vrienden van Danilo en hun
+manlijke gezichten drukten diepe smart uit.
+
+"Dat is voor mij een reden te meer om naar Tsjigirine te gaan,"
+antwoordde de afgezant van de Setsj, "en liefst zonder tijd te
+verliezen."
+
+"Alle wegen zijn afgesneden," antwoordde Vorosjilo.
+
+"En de weg naar Gonna?"
+
+"Door de Moscoviten bezet en in staat van verdediging gebracht."
+
+De afgezant begon na te denken, niet over de bezwaren, maar over het
+middel om zijn doel te bereiken.
+
+"Wij, kozakken van de Setsj," zeide hij eindelijk, "wij zijn noch voor
+de Moscoviten, noch voor de Polen. Wij zijn voor de Ukraini�rs. Jullie
+begrijpen dus wel, dat ik naar Tsjigirine m�et. Van jullie beide
+opperhoofden heeft de een zich verkocht, naar men zegt ... maar
+de ander?"
+
+"De ander, de hetman Petro Dorosjenko," zeide Kroek, "is een eerlijk
+man."
+
+"Dat weet ik," zei de afgezant. "Maar omdat hij trotsch,
+hartstochtelijk en te overijld is, vrees ik, dat hij, terwijl hij de
+Ukraine wil redden, haar in het verderf stort. In zijn verbittering
+tegen de Russen vergeet hij, dat wij nog andere vijanden hebben. Hij
+is op het punt om een dwaasheid te begaan en van den regen in den
+drup te komen. Ik ben uitgestuurd om hem dit te beletten;--maar om
+daarin te slagen, moet ik hem zien en spreken. Als ik draalde..."
+
+Hier zweeg de afgezant en keek om zich heen. De vrouw des huizes was
+nog afwezig, twee kleine jongens sliepen rustig op een breede bank. Hij
+was op het punt om weer met spreken voort te gaan, toen hij eensklaps
+achter in het vertrek twee fonkelende oogen op zich gevestigd zag,
+die zijn woorden schenen te verslinden. Hij wilde opstaan en er naar
+toe gaan, toen hij tot zijn verwondering bemerkte, dat die twee
+fonkelende oogen toebehoorden aan een eenvoudig en bevallig kind,
+dat, in een donkeren hoek der kamer verscholen, hem als een betooverde
+vogel aankeek.
+
+Danilo had den blik van den afgezant gevolgd en ontdekte het meisje
+dat zijn aandacht getrokken had.
+
+"Het is mijn dochter," zeide hij, "mijn dapper kind." Hij riep haar
+"Maroessia, kom eens hier!"
+
+Maroessia kwam.
+
+Het was een echt Ukrainisch meisje met zware oogleden en met wangen,
+die door de zon gebruind waren, een echt type van haar ras. Zij droeg
+naar de wijze des lands een geborduurd hemd, een donkerblauwe jurk
+en een rooden gordel; hare prachtige blonde lokken hingen in zware
+vlechten neer, en, ofschoon gevlochten, golfden zij toch nog en
+schitterden als zijde.
+
+"Maroessia!" zei haar vader, "heb je ons gesprek afgeluisterd?"
+
+"Ik wilde het niet afluisteren," antwoordde Maroessia. "Maar
+onwillekeurig drongen de woorden tot mijn ooren door, en toen begon
+ik scherper te luisteren."
+
+"En wat heb je dan gehoord, mijn kind?"
+
+"Ik heb alles gehoord."
+
+Hare stem klonk welluidend.
+
+"Vertel me dan eens, wat je gehoord hebt, m'n kind."
+
+De fonkelende oogen van Maroessia wendden zich naar den afgezant van
+de Setsj, toen zij zei:
+
+"Ik heb begrepen, dat het noodig was, dat de groote vriend van dezen
+avond erg gauw in Tsjigirine kwam, en dat het voor het welzijn van
+de Ukraine noodig was, dat hij den hetman kon zien en spreken."
+
+"Dan heb je alles gehoord en begrepen," zeide Danilo. "Maar luister
+eens, Maroessia! Van wat je gehoord hebt, mag je tegen niemand een
+woord zeggen. Als iemand je er naar vraagt, dan weet je niets. Begrijp
+je, wat een geheim is?"
+
+"Dat is iets, dat je nooit verraden mag," zei het kind.
+
+"Welnu," zei de vader op een ernstigen toon, "je bent nu in het bezit
+van een geheim."
+
+"Ja, vader!" zei Maroessia.
+
+Danilo sprak er niet meer over. Maroessia behoefde niets te beloven,
+maar er lag in die twee woorden: "Ja, vader!" door het meisje
+gesproken, op dien toon al een belofte.
+
+"Waar is je moeder?" vroeg Danilo.
+
+"Zij maakt het avondeten klaar."
+
+"Ga haar zeggen, dat je broertjes in slaap gevallen zijn."
+
+Maroessia ging naar de deur, maar op het oogenblik, waarop zij
+deze zou opendoen, bleef zij plotseling staan luisteren naar een
+zonderling gedruisch, dat zich buiten deed hooren. Men zou gezegd
+hebben, dat het ruiters waren, die in de richting van het huis kwamen
+aanrijden. Plotseling nam dit gedruisch toe; kreten en vloeken
+vermengden zich al met het gehinnik der paarden. In een oogenblik
+was het een rumoer, alsof er een heele afdeeling kwam aanstormen.
+
+De deur van de kamer werd opengedaan. De vrouw des huizes vertoonde
+zich op den drempel; ze zag zoo wit als een doek.
+
+"Het zijn soldaten," zeide zij, "een escadron, misschien wel een
+regiment. Zij zijn er al...
+
+"Wij moeten ons kalm houden," zei Danilo vastberaden.
+
+De afgezant van de Setsj was opgestaan, maar zonder overhaasting;
+de anderen deden hetzelfde. Geen enkel woord werd er gesproken,
+ieder dacht na.
+
+De moeder van Maroessia onderzocht, of de deur wel goed gesloten was,
+en met den rug tegen den deurpost leunende, wachtte zij de bevelen
+van haar man af. Maroessia was naast haar moeder gaan staan. Haar
+lippen waren een beetje bleek, maar haar gezicht was kalm.
+
+"Vorosjilo en Kroek," zeide Danilo, "jullie moeten slapen. Mijn vrouw
+en mijn dochter zijn met naaiwerk bezig; ik ben niet thuis. Ik ben
+op bezoek bij een vriend. Vorosjilo en Kroek waren hier gekomen, om
+ossen van mij te koopen, zij hebben misschien wat te veel gedronken,
+zij snorken, terwijl zij op mij wachten... Het is er maar om te doen,
+tijd te winnen."
+
+Zich vervolgens tot den afgezant van de Setsj wendende, zei hij:
+
+"Alleen het voorgedeelte van het huis is bezet; het keukenraam komt
+in den tuin uit. Volg mij!"
+
+Dat alles was zoo vlug in zijn werk gegaan, als een verandering
+van tooneel, waarvoor de toebereidselen vooraf gemaakt zijn. De
+beide mannen lagen even gerust op de banken te slapen, als de beide
+knaapjes. De vrouw des huizes en haar dochter naaiden. Danilo en de
+afgezant waren verdwenen.
+
+"Stijgt af en klopt op de deur!" schreeuwde een ruwe stem van buiten.
+
+"Slaat die deur maar in!" riep een andere stem, gebiedender dan
+de eerste.
+
+De vrouw des huizes ging, zonder haar naaiwerk neer te leggen, naar
+het raam toe.
+
+"Wie is daar? Wat wilt u?" zei ze met een stem, waarin geen enkele
+trilling te hooren was.
+
+Maar in plaats van een antwoord, vlogen er een paar ruiten van het
+raam in stukken, en onmiddellijk daarop kwam er een ruw gezicht, rood
+van toorn, met een zwaren snorbaard, door de gebroken ruiten kijken
+en wierp naar alle hoeken van de kamer norsche en wantrouwende blikken.
+
+"Wat heb je mij zoo aan te kijken?" vroeg deze kerel norsch. "Waarom
+doe je de deur niet open? Of heb je liever, dat we ze in mekaar
+timmeren?"
+
+"De kinderen slapen," zeide zij een pas terugdeinzende, "en de beide
+mannen slapen ook. Maak niet zooveel leven!"
+
+"Zal je opendoen, schepsel?" schreeuwde de man met het roode gezicht.
+
+De vrouw van Danilo, als verlamd door den schrik, verroerde zich niet.
+
+De deur schudde onder de zware slagen der aanvallers, maar bezweek
+nog niet.
+
+Het gelukte den man met het roode gezicht, de helft van zijn lichaam
+door de gebroken ruit te wringen. Hij richtte den loop van een pistool
+op de borst van de vrouw des huizes en schreeuwde:
+
+"Als je deur binnen een seconde niet wijd openstaat, dan schiet ik
+je als een kraai dood!"
+
+De vrouw van Danilo deed een stap naar de deur; men zou haar voor
+een steenen beeld gehouden hebben, dat trachtte te gehoorzamen aan
+een bevel, dat zij niet begreep.
+
+"Vervloekt wijf!" riep de officier woedend. Maar iemand, die buiten
+stond, trok hem uit de ruit terug. Nu vertoonde zich het gezicht van
+een anderen officier.
+
+"Vrouw!" zei deze, "je heele huis zal in brand gestoken worden, en
+geen van zijn bewoners zal er levend uitkomen, als deze deur niet
+onmiddellijk toegang aan deze manschappen verleent."
+
+De vrouw des huizes, als verstijfd van schrik, snelde toen naar de
+deur; maar hetzij dat onhandigheid, hetzij schrik er de oorzaak van
+was, sleutels noch grendels schenen haar te willen gehoorzamen. "Ik doe
+al open," riep zij, "ik doe al open, Mijnheeren! Ziet u het niet? Maar
+dit slot wil niet open; ik zal het morgen dadelijk laten maken."
+
+Eindelijk ging de deur open.
+
+Dat alles had vrij lang geduurd. Soldaten en officieren snelden nu
+de woning binnen en begonnen haar heelemaal te onderzoeken. Men zou
+gezegd hebben, dat het wolven waren, die hun prooi opspoorden, welke
+plotseling verdwenen was.
+
+De kleinste der jongens, die wakker geworden was, begon luidkeels te
+huilen. De oudste keek alles aan, zonder zich te verroeren.
+
+"Schreeuwleelijk! wil je je mond wel eens houden?" zei een der
+officieren tegen het huilende kind.
+
+De officier met het roode gezicht zei niets tegen hem, maar gaf hem
+een schop, waardoor hij onder de bank rolde, waarop hij geslapen had.
+
+"Lafaard!" zeide het oudste kind. "Lafaard! Als ik groot ben..."
+
+De leelijke kerel met het roode gezicht had wel wat anders te doen dan
+naar hem te luisteren. Met een tweeden schop had hij Kroek overeind
+doen komen, die als slaapdronken scheen en zijn verwonderde oogen
+beurtelings opendeed en weer sloot.
+
+Het scheen, dat Vorosjilo, die op dezelfde wijze wakker gemaakt
+was, niet wist, wat hij van de zaak moest denken, zoo keek hij zijn
+aanvallers aan. Hij noemde den langen officier zijn kameraad Generasime
+en den ander zijn kameraad Stephane; hij glimlachte tegen den een
+en knikte den ander vriendelijk toe, waarna hij weder op zijne bank
+neerviel, zeggende:
+
+"Laten we gaan slapen: het is tijd."
+
+De soldaten keken hem beurtelings aan.
+
+"Hij is het," zeiden enkelen. "Hij is het niet," beweerden
+anderen. "Wat een schurkenvolk! Er is er geen een onder, die geen
+verrader is."
+
+"Stil!" riep de man met het roode gezicht.
+
+Hij had zich aan de tafel gezet, en terwijl hij een onbeschoften wenk
+aan de vrouw gaf, zei hij tot haar:
+
+"Kom eens wat dichterbij!"
+
+Zij voldeed aan dit bevel.
+
+"Wie ben je?" vroeg hij.
+
+"Ik ben de vrouw van Danilo Tsjabane."
+
+"Waar is je man?"
+
+"Hij is een vriend gaan bezoeken."
+
+"Wacht! Ik zal je eens leeren, wat een vriend is!" En hij nam een
+knoet, dien een van zijn soldaten droeg.
+
+"En die twee daar, die twee dronkaards, die twee honden, wie zijn dat?"
+
+En om de personen beter aan te duiden, raakte hij met zijn knoet de
+schouders van Kroek aan en vervolgens die van Vorosjilo.
+
+"Kan je je mond niet opendoen?" riep hij, terwijl hij met een
+dreigenden blik naar haar toe kwam.
+
+De vrouw deinsde terug, zooals zij zou gedaan hebben, als zij
+plotseling tegenover een wild dier gestaan had. Maar na een poging
+aangewend te hebben om haar schrik te overmeesteren: antwoordde zij:
+
+"Het zijn mijn buren, Mijnheer! Zij zijn hier gekomen om ossen te
+koopen en waren in slaap gevallen, terwijl zij op mijn man wachtten."
+
+"Ja, mijnheer! wij zijn hier gekomen om drie ossen van Danilo te
+koopen," zeide Andry Kroek, die eindelijk wakker werd. "Ja, om die
+ossen, die wij hadden beloofd morgen te zullen leveren, en nu vinden
+wij Danilo niet thuis. Nou kan je begrijpen, wat een teleurstelling
+dat voor ons was.--'Nou,' zei ik tegen mijn kameraad (hierbij wees
+hij naar Vorosjilo, die ook ontwaakt was, maar zijn oogen nog niet
+scheen te kunnen openhouden), 'nou,' zei ik tegen mijn kameraad,
+'de baas is er niet, dat is een gekke zaak.'--'Ja,' antwoordde mijn
+kameraad, 'dat is een gekke zaak; maar er is niets aan te doen.'--'Wij
+treffen het slecht!' zeide ik, 'maar het is niet anders, hij is er
+niet.'--'Ja,' antwoordde mijn kameraad, 'Danilo is er niet.'--'Dat is
+een dag verloren.'--'Ja, verloren,' antwoordde hij, 'maar wat is er
+aan te doen?'--'Je kan niet alles vooruit weten.'--'Nee,' antwoordde
+mijn kameraad, 'je kan niet alles vooruit weten.'--'Maar hoe moet
+het nu met de markt van morgen?'"
+
+"Zal je nu ook eens ophouden, kanalje?" riep de man met het
+roode gezicht. "Verraders! Ik ken die voorgewende onnoozelheid
+wel. Soldaten! bindt die schurken, en stevig ook."
+
+Dit was gauw gebeurd: Andry Kroek en Semene Vorosjilo waren in een
+oogwenk gebonden en gekneveld.
+
+Op dit oogenblik trad de heer des huizes binnen.
+
+"Wie ben je?" brulde de man met het roode gezicht, die blijkbaar het
+opperhoofd van den troep was. "Hoe heeft men je hier binnengelaten?"
+
+"Ik ben de eigenaar van deze hut, Mijnheer!" antwoordde Danilo,
+terwijl hij groette. "Ik kom zooeven thuis."
+
+"Heidaar, mannen! Zet schildwachten voor de deur, en laat niemand er
+uit of in. Hoor je?" zei de officier tegen zijn manschappen. Vervolgens
+wendde hij zich tot Danilo met de woorden:
+
+"Als je je leven op prijs stelt, antwoord mij dan. Waar is de bandiet,
+dien wij zoeken? Laat je antwoord duidelijk zijn, Judas! Als je maar
+wat om de zaak heenpraat, dan schiet ik je neer. Weet dus, wat je
+doet. Waar is de Zaporoger?"
+
+"De Zaporoger?" antwoordde Danilo verwonderd. "Het is voor de eerste
+maal, dat ik dien naam hoor. Ik ken geen Zaporoger."
+
+"Maak dat aan anderen wijs!" schreeuwde de officier. "Wil je mij wijs
+maken, dat je de bandieten niet kent, die je opstoken? Die Zaporoger
+is in het land, hij is hier binnengegaan; waar is hij? Beken het
+dadelijk, of ik steek je nest in brand en laat er jou met je vrouw
+en je kinderen in braden."
+
+"Mijnheer!" antwoordde Danilo, "ik verzeker u, dat ik nooit heb hooren
+spreken over dengene, dien u daar genoemd hebt."
+
+"Wil je niet spreken? ook goed! Je zaak is duidelijk!" En zich tot
+Vorosjilo en Andry Kroek wendende, zei hij tot hen: "Schurken, jullie
+kennen dien Zaporoger, dien de duivel hale, zeker ook niet?"
+
+"Ik vraag u wel excuus, Mijnheer!" antwoordde Semene Vorosjilo,
+die meer dood dan levend scheen, "en ik..."
+
+"Stotter niet zoo, ezel!"
+
+"Ik heb hem gezien."
+
+"Heb je hem gezien en heb je het niet dadelijk gezegd, verrader?"
+
+"Ik durfde het niet doen, Mijnheer! en verder..."
+
+"En verder, kerel?"
+
+"En verder was hij al weg."
+
+"Waar had je hem gezien?"
+
+"Op de ossenmarkt te Frosny, Mijnheer!"
+
+"Wien had hij bij zich?"
+
+"Een grooten hond, Mijnheer! een grooten, zwarten, mooien hond,
+van echt ras, die tegen iedereen blafte en die..."
+
+"Domkop! je bent zelf een hond! Er is geen sprake van den hond,
+maar van den baas en van de schurken van jou soort. Die Zaporoger
+was zeker niet alleen, een troep deugnieten volgde hem, is 't niet?"
+
+"Een troep deugnieten, Mijnheer! Welke troep?"
+
+"Liep er niet een troep mannen en vrouwen achter hem?"
+
+"Ja, Mijnheer! een heele troep. Men duwde elkaar, men schreeuwde."
+
+"De namen?..."
+
+"Welke namen, Mijnheer?"
+
+"De namen van hen, die achter hem liepen."
+
+"Maar het was een troep, Mijnheer! niets dan een troep."
+
+"Domme ezel!"
+
+"Zie je niet," zei de andere officier, "dat deze kerel idioot is? Je
+verliest je tijd met hem."
+
+"Ik verwonder mij over jou," zeide een derde officier, die gedurende
+dit geheele tooneel was blijven zitten. "Waar is die overhaasting goed
+voor? Hebben wij den tijd niet om dien ezel in hechtenis te nemen? Is
+er bij niets meer haast dan bij het fusileeren van hem? Als hij ons
+ontsnapt is, dan zal het toch niet voor lang zijn. Vergeet je, dat wij
+sedert vanmorgen als gekken rondloopen zonder te eten en te drinken,
+en dat het niet gezond is, een leege maag te hebben? Het ziet er in dit
+huisje prettig uit; zou je er wat op tegen hebben, hier eens lekker
+te eten? Na een maaltijd zullen wij des te beter geschikt zijn om de
+jacht op de bandieten te hervatten. Hemelsche goedheid! je ziet zoo
+rood als een kalkoensche haan! Heb je de aanbevelingen van den dokter
+vergeten: 'Geen aandoeningen, geen toorn, eene gematigde beweging,
+geregelde maaltijden!' En je arme vrouw, die mij zoo plechtig heeft
+laten beloven, dat ik over je zou waken en dat ik voor je zou zorgen
+als een broeder, zij zou er alles behalve mee ingenomen zijn, als
+zij had kunnen zien, aan welk eene onzinnige woede je je overgeeft..."
+
+"Zwijg!" hernam de man met het roode gezicht. "Zwijg,--en laat ons
+een avondmaal gebruiken."
+
+En, zich tot Danilo wendende, vervolgde hij:
+
+"Heb je het gehoord? Al het eten, dat er in je provisiekast is,
+moet binnen twee minuten op deze tafel staan... binnen twee minuten,
+hoor!" En hij gaf op de tafel een slag met de vuist, die het huis op
+zijne grondvesten deed trillen.
+
+"Odarka," zeide Danilo tegen zijn vrouw, "haast je wat!"
+
+Odarka ging heen en nam haar beide jongens op haar armen met zich mee;
+de oudste stribbelde tegen, hij wilde zijn vader niet verlaten.
+
+Zij kwam spoedig, beladen met levensmiddelen, terug. Zij was kalm
+en zeide niets. Intusschen dwaalden haar oogen met een zekere onrust
+door de hut heen.
+
+Semene Vorosjilo en Andry Kroek stonden met de handen op den rug en met
+de beenen door middel van stevige touwen aan elkander vastgebonden, in
+een hoek der kamer. Danilo stond, met de armen op de borst gekruist,
+in een anderen. Met uitzondering van een schildwacht, die de deur
+versperde, waren de soldaten verdwenen. De officieren hadden zich
+aan den disch neergezet, met hun sabels naast zich en hun pistolen
+op de tafel, en aten en dronken, lachten en praatten vroolijk.
+
+Maar waar was de kleine Maroessia toch?
+
+Maroessia was, zwijgend als een schim, even na de terugkomst van
+haar vader verdwenen. Had de blik van dezen, onbegrijpelijk voor
+ieder ander, haar gezegd, wat zij moest trachten te doen, of had zij
+zoo uit eigen beweging gehandeld? Zeker is 't, dat zij zonder door
+iemand opgemerkt te worden, het vertrek had verlaten, en dat zij,
+na tusschen de soldaten en de paarden, die het huis omsingelden,
+doorgeslopen te zijn, den tuin bereikt had.
+
+Zoodra het meisje daar gekomen was, bleef zij onder een grooten
+kerseboom staan en drukte met de hand op haar hart, als wilde zij
+het beletten te kloppen. Haar hoofd was gloeiend warm. Heete tranen
+stonden in haar oogen. De wind verkoelde haar voorhoofd en deed haar
+bedaren. Zij luisterde. Zou men haar vlucht bemerkt hebben? Het
+verwarde, maar eentonige gebrom van de stemmen der soldaten drong
+tot haar door en stelde haar gerust. Ook hoorde zij het geschreeuw en
+het gelach der officieren, door wie geen enkel bevel tot vervolging
+gegeven werd. Haar blik rustte nog even op het huis, dat nog alles
+bevatte, wat zij ooit liefgehad en ge�erd had, toen deed ze een
+paar stappen voorwaarts. Behoedzaam drong zij in het kreupelhout
+aan den rechterkant door. Maar ze zag of hoorde niets. Vervolgens
+ging zij naar den linkerkant, aldoor luisterend, ternauwernood
+ademhalend. Haar oog bespiedde alle schaduwen; zij doorzocht tot
+zelfs de meest onwaarschijnlijke hoeken.
+
+Eindelijk stond zij stil onder de groote appelboomen en voorzichtig
+keek zij rond.
+
+Plotseling schrok ze hevig: een vogel vloog op uit zijn nest. Eene
+huivering ging over haar leden. Was zij dan zoo zwak?
+
+Zij bleef een tijd lang tegen een boom aanleunen, waarvan de schaduw
+haar verborg. De wind strooide de witte bloesems van de appelboomen op
+het groene gras. "Het is, alsof het sneeuwt!" dacht ze in zichzelf. Zij
+vreesde, dat het ritselen van de bladeren een ander geluid zou
+overstemmen, het zwakke geluid, dat haar voorovergebogen hoofd en
+haar luisterend oor schenen af te wachten, aldoor af te wachten.
+
+Maar ... wat is dat? Enkele meters van daar, tusschen twee boomen,
+vertoont zich... Zij vergist zich toch niet? Nee, het is de flinke
+en krachtige gestalte van den nieuwen vriend, voor wien haar vader en
+moeder nu moeten lijden,--voor wien ook zij alles zal trotseeren.--De
+gestalte beweegt zich, zij sluipt als een slang tusschen de boomen
+door. Zij zoekt zeker een verborgen doorgang, die naar de rivier leidt.
+
+Met een haastigen stap loopt Maroessia haar achterna. Al gauw is de
+rivier bereikt. Alleen maar een heg is er tusschen. Over deze heg buigt
+hij zich heen en kijkt in 't rond. Aan den voet van een geweldigen
+boom, waarvan de takken in de rivier hangen, heeft hij een schuitje
+ontdekt. Een schuitje! Precies, wat hij noodig heeft; de rivier, dat
+is de weg, die hem niet verraden kan. Juist wil hij de heg, die er hem
+van scheidt, overklimmen, als twee kleine handen zijn arm omvatten
+en een stem hem toefluistert: "Nee, nee, dat niet,--het schuitje
+niet! De rivier is een spiegel, waarop men zelfs van verre alles ziet."
+
+Geen wonder, dat hij hevig ontsteld was, nog meer ontsteld, dan wanneer
+hij zich plotseling door tien soldaten, van top tot teen gewapend,
+omringd had gezien; maar hij liet er niets van blijken. Men zag,
+dat hij iemand was, die al lang aan allerlei soort van verrassingen
+gewoon was.
+
+Hij keek op en herkende het meisje.
+
+"Wat doe je daar, beste meid?" vroeg hij, terwijl hij even glimlachte,
+net alsof hij haar op de wandeling had ontmoet, en nu een gesprek wilde
+aanknoopen. Maar er verliepen eenige oogenblikken, voordat Maroessia,
+vermoeid en ontroerd als zij was, iets aan haar woorden kon toevoegen.
+
+De man legde toen zijn hand op het hoofd van het meisje en streelde
+haar langs de wangen, als wilde hij tegen haar zeggen: "Bedaar wat,
+mijn kind!" Hij zelf was een toonbeeld van kracht, van behendigheid,
+van onverschrokkenheid, van moed; maar op dit oogenblik, terwijl hij
+tegenover dat kleine hijgende meisje stond, kwam er een glans van
+goedheid op zijn gezicht. Zijn krachtige hand, gewoon om wapens te
+hanteeren, legde zich zachter dan die van een moeder op Maroessia's
+schouder.
+
+"Wel m'n kind, wat wou je me nu zeggen?"
+
+"Als u de rivier overgestoken was, zoudt u niet in Tsjigirine gekomen
+zijn. En daar moet u toch naar toe. Ik heb aan een middel gedacht om
+er heen te gaan."
+
+"Ik luister naar je, mijn kind!" antwoordde de vluchteling.
+
+"Laat ons dan eerst naar dien ouden muur gaan, daarachter kunnen wij
+ons verschuilen."
+
+Zoodra zij daar gekomen waren, zei zij:
+
+"Daarginds, ver in de steppe, heeft vader een kleine hut, een
+stal, waar men in den zomer de groote ossen laat blijven, als
+men aan het hooien is, om ze niet alle avonden naar huis te moeten
+terugbrengen. Voor de deur staat een groote wagen, met hooi beladen,
+die morgen door vader naar huis had moeten worden gebracht. De ossen
+blijven tot het aanbreken van den dag in den stal. Wij kunnen daar
+beiden binnen een uur zijn. Dan zal ik, dan zullen wij, de groote
+ossen voor den wagen spannen; dan moet u zich in het hooi verschuilen,
+en dan zal ik u naar het huis van baas Kniesj brengen. Baas Kniesj
+is een vriend van vader. Hij komt dikwijls bij ons, en als hij komt,
+praat hij met de anderen. Ik kan hem alles vertellen, of als u dat
+liever niet hebt, zal ik niets tegen baas Kniesj zeggen, maar trachten
+te doen...te doen..."
+
+Zij zweeg plotseling, want zij wist niet precies, wat het meest
+gewenscht zou zijn. Toch hernam zij:
+
+"Ik zal doen, wat u mij zegt."
+
+Terwijl hij naar haar luisterde, werden zijn oogen vochtig en zacht
+zei hij tegen haar:
+
+"Wie heeft je op dat idee gebracht, Maroessia?"
+
+
+
+
+III.
+
+EEN ROOVERGESCHIEDENIS.
+
+
+"Ik ken een roovergeschiedenis, die mij daaraan deed denken,"
+antwoordde het meisje. "Ik herinnerde mij, hoe de vrouw van den
+struikroover uit het sprookje gevlucht was, en ik zei bij mezelf:
+Dat zullen wij ook doen."
+
+"Als wij toch een vrij langen weg af te leggen hebben, om aan den
+stal in de steppe te komen, kan je mij die geschiedenis onder de
+wandeling wel vertellen, is 't niet Maroessia?"
+
+"Ja dat wil ik wel. Maar mag ik u dan naar Tsjigirine brengen?"
+
+"Heel graag," antwoordde hij. "Maar zou je vader het wel goedvinden,
+dat ik je voor gids gebruik? Zou hij er later niet boos over zijn?"
+
+"Nee, dat zeker niet, want vader heeft mij aangekeken, en ik heb hem
+begrepen," zei het kind. "Zijn oogen zeiden tegen mij: voor h�m moet
+je alles verlaten, zelfs ons."
+
+"Vooruit, dan geef ik mij aan jouw leiding over, beste
+meid! Je moet mijn gids zijn, en ondertusschen kan je mij je
+geschiedenis vertellen. Ik luister Maroessia; ik hou veel van
+roovergeschiedenissen."
+
+Zij gaven elkander de hand en liepen langs den oever voort. Na verloop
+van een oogenblik zei hij tegen het meisje, omdat hij merkte, dat
+zij het stilzwijgen bewaarde:
+
+"Ik luister al, maar ik hoor niets."
+
+"O!" antwoordde zij, "ik kan u de geschiedenis niet dadelijk
+vertellen."
+
+"En waarom niet, beste meid?"
+
+"Wij zijn nog niet ver genoeg van de soldaten af; ik hoor ze nog. Ik
+ben een beetje bang, dat wij... Het zou mij zoo spijten, als het mij
+niet gelukte, u te brengen, waar u zooveel goed kunt doen."
+
+"Men moet doen, wat men verplicht is, laat er van komen, wat er van
+komen wil!"
+
+Zij hief haar hoofd op en keek hem met groote oogen aan.
+
+"Kom laat mij nu niet langer wachten, Maroessia! Ik merk wel, dat je
+niet weet, hoe graag ik sprookjes hoor vertellen."
+
+Maroessia begon:
+
+"Er was eens een kozak, die zijn dochter aan een knappen jongen man
+ten huwelijk gaf."
+
+"Daar deed hij wel aan! Je sprookje begint goed, als de echtgenoot
+ten minste een braaf man was," viel de vreemdeling in de rede.
+
+Maroessia schudde 't hoofd, in plaats van een antwoord te geven,
+en ging ongestoord verder:
+
+"Het meisje hield niet veel van hem. Hij was wel knap om te zien,
+maar zijn oogen bevielen haar niet, maar omdat haar vader erg op dit
+huwelijk gesteld was, gehoorzaamde zij en trouwde met hem.
+
+"Zoodra het huwelijk voltrokken was, nam de echtgenoot zijn jonge
+vrouw met zich mee, ver, o! heel ver.
+
+"Het huis van haar man was heel mooi, het was zelfs prachtig; het
+was bijna een paleis, maar dan een somber paleis. Het stond in zoo'n
+dicht en donker bosch, dat men de lucht bijna niet door de toppen
+van de groote boomen zien kon. De echtgenoot bleef niet dikwijls bij
+zijn vrouw. Iederen avond omhelsde hij haar en dan zei hij: 'Ik kom
+weer gauw terug, vrouwtje!' en dan vertrok hij met zijn vrienden en
+bleef soms twee, drie en zelfs wel tien dagen weg."
+
+"Dat was heel leelijk van hem," zei de afgezant.
+
+"Als hij terugkwam, praatte hij veel meer met zijn kameraden dan met
+zijn vrouw. Hij gaf haar wel allerlei sieraden; maar daar was het
+z'n vrouw niet om te doen; zij was niet ijdel; zij voelde zich diep
+ongelukkig en werd langzamerhand erg verdrietig.
+
+"Zij zei bij zich zelve: 'Omdat mijn leven zoo treurig is, wil ik
+sterven. Ja, het is gedaan...'
+
+"Maar het spreekwoord zegt terecht: 'Het verdriet komt dikwijls terug,
+maar de dood komt slechts eenmaal.' Eens, toen zij alleen in het
+groote sombere kasteel was en toen zij zich bij uitzondering eens
+opgewekt gevoelde, zei ze bij zich zelf:
+
+"'Waarom zou ik den dood zoo bedaard blijven afwachten? Ik zal eens
+wat gaan wandelen.'
+
+"En zij liep naar den tuin, die zich tusschen de steenen muren van het
+kasteel en het bosch uitstrekte. Alles groeide, alles bloeide in dien
+kleinen tuin. 'Sterven,' dacht zij, terwijl zij naar de bloemen keek,
+'dat is toch ook niet alles. Ach! als ik maar gelukkig was, dan zou
+ik veel liever blijven leven...'
+
+"Toen plukte zij een ruiker van wilde bloemen, en toen zij zag,
+dat deze zoo mooi was, zei zij tegen de bloemen: 'Waar zal ik je nu
+zetten, arme bouquet? In mijn groote kamer is het zoo somber!'
+
+"Ineens kwam er toen een andere gedachte bij haar op:
+
+"'Als ik de andere kamers eens bezocht, dan zou ik er misschien wel
+een vinden, die mij beviel.'
+
+"Zoo gezegd, zoo gedaan. Zij liep verschillende kamers door; alle
+waren groot, rijk en mooi, maar toch niet gezellig.
+
+"'Nee,' dacht zij, terwijl zij van de eene naar de andere ging,
+'deze moet ik niet hebben, deze moet ik niet hebben.'"
+
+Op dat oogenblik hield de afgezant z'n hand voor Maroessia's mond.
+
+"Wacht even!" zei hij zachtjes.
+
+"Hebt u iets gehoord?" vroeg het kind.
+
+De afgezant was op zijn knie�n gaan liggen en hield zijn oor op
+den grond.
+
+Toen hij weder opstond, zei hij:
+
+"Het detachement heeft het huis van je vader verlaten; de soldaten gaan
+in galop naar den linkerkant. Als zij gevangenen met zich meenamen,
+zouden zij niet galoppeeren. Maroessia! ik geloof, dat het in het
+huis van je vader nu weer rustig is."
+
+"Goddank!"
+
+Zij liepen een tijdje zwijgend voort; ieder was in zijn eigen
+gedachten verdiept.
+
+De afgezant verbrak het eerst het stilzwijgen.
+
+"De jonge vrouw," zei hij, "liep dus van de eene kamer naar de andere,
+zonder er eene naar haar zin te vinden, en zij zeide: 'Laat ons nog
+eens zoeken!'"
+
+"Juist zoo," hernam Maroessia, "dat zeide zij! Ineens zag zij een
+zeer smalle, maar stevig gesloten en vastgegrendelde deur voor zich.
+
+"Wacht!" zei zij bij zich zelf, "de kamer, die men door deze deur
+binnenkomt, moet ik hebben, daar ben ik zeker van."
+
+"Zij deed allerlei pogingen om de deur te openen, maar deze bood
+weerstand, en hoe meer weerstand zij bood, des te grooter werd haar
+lust om er binnen te gaan."
+
+"Juist," viel de vreemdeling in de rede, "daarin herken ik de vrouwen."
+
+"Wat wilt u daarmee zeggen?" vroeg Maroessia verwonderd.
+
+"Ik wil daarmee zeggen, dat alle vrouwen graag willen weten, wat zich
+achter een gesloten deur bevindt. Maar ga voort, Maroessia! Heeft
+die jonge vrouw de deur eindelijk open gekregen?"
+
+"Ja. Den heelen dag bonsde zij op de deur, en eindelijk gelukte het
+haar open te krijgen en de onbekende kamer binnen te treden. In
+'t eerst kon zij geen hand voor haar oogen zien; want het was er
+stikdonker. Zij liep de kamer al tastende rond, maar vond nergens
+deuren of ramen. De vier muren waren overal kaal. Ontmoedigd wilde zij
+terugkeeren, toen zij eensklaps rechts van de kleine deur, die haar den
+toegang tot dit vertrek had verleend, met de hand tegen een tafeltje
+stiet, waarop zich een lantaarn bevond met een doosje lucifers er
+bij. Natuurlijk stak zij dadelijk de lantaarn op, maar ook met behulp
+daarvan kon zij geen andere deur in de kamer ontdekken. Toch gaf zij
+het nog niet op. 'Deze kamer kan het einddoel niet zijn,' dacht zij;
+'zij moet ergens heen leiden. Er moet ergens een deur zijn. Ik ga er
+niet uit, voordat ik haar gevonden heb.'"
+
+"Dat was eene stijfhoofdige vrouw," zei de afgezant.
+
+"Stijfhoofdigheid was het niet; maar er was iets, dat haar voortdreef;
+zij had een bepaalde gedachte! Zij zeide bij zich zelve: 'Mijn man
+kan komen, en als hij komt, wie weet, of hij mijn nieuwsgierigheid
+dan niet zal afkeuren!' Maar toch zette zij haar nasporingen voort."
+
+"Zij liep zoo lang in de kamer rond, totdat zij eindelijk met den
+voet tegen een ijzeren ring stiet...
+
+"Zij hield er haar lantaarn bij: het was een luik in den vloer.
+
+"Het scheen haar toe, alsof zij nooit in haar leven zoo voldaan
+was geweest.
+
+"Het luik was heel zwaar voor haar; maar als men iets met volharding
+wil, gelukt het bijna altijd, het te doen. En na veel vergeefsche
+pogingen lichtte zij het luik toch eindelijk op.
+
+"Zij zag toen de treden van een smalle trap, die op een groot zwart
+gat uitkwam. Zij was haar verkenningstocht nu eenmaal begonnen en
+wilde dien voortzetten.
+
+"En zij daalde er naar beneden."
+
+"Zij was wel moedig," vond de vreemdeling.
+
+"Zij verwachtte wel iets vreeselijks te zullen zien; maar wat zij zag,
+overtrof nog het verschrikkelijkste, dat zij zich had voorgesteld.
+
+"De kelder was geheel gevuld met bijlen, sabels, dolken, pieken,
+lansen, groote messen, knotsen, met prachtige maar met bloed bevlekte
+kleeren, met parelsnoeren, diamanten, robijnen en smaragden, met
+turkooizen en saffieren, met prachtige stoffen. Dat alles lag door
+elkander, en overal waren sporen van bloed. Toch aarzelde zij nog,
+toen haar oog op iets sneeuwwits viel, dat op een stuk zwart fluweel
+gehecht was. Het was eene blanke hand, wit als marmer, een bevallige
+vrouwenhand, met kostbare ringen versierd.
+
+"Zij zei huiverend bij zich zelf: 'Mijn man is het opperhoofd van een
+rooverbende. Ons kasteel is erger dan een hol.' En dat veroorzaakte
+haar een groot verdriet."
+
+"Ga maar niet verder met deze geschiedenis voort Maroessia!" zei de
+afgezant, "het zou je kwaad doen, vooral als zij nog verschrikkelijker
+wordt."
+
+"Misschien wel; maar wat doet dat er toe? U moet den afloop weten,
+om goed te kunnen begrijpen, wat ik bedoel." En ze vervolgde:
+
+"De jonge vrouw dacht lang over alles na. V��r alles moest zij uit
+het verschrikkelijke onderaardsche hol zien te komen. Zij kwam er
+uit, deed het luik dicht, zette de lantaarn weder op hare plaats,
+sloot alle deuren goed achter zich dicht en trad meer dood dan levend
+haar kamer binnen. Zij was veel ongelukkiger sedert haar ontdekking,
+en toch wilde zij niet meer sterven, maar wel vluchten."
+
+"'Wat te doen?' dacht de jonge vrouw bij zich zelf. Het ondoordringbare
+bosch omgaf het kasteel aan alle kanten. Men zag er geen enkelen
+uitgang. Zeker kon zij op het gevaar af, dat zij zich ernstig zou
+wonden, door het dichte kreupelhout heensluipen. Maar verder? Wie
+zou zeggen, of zij zich, na een geheelen dag rondgeloopen te hebben,
+niet weer op de plaats zou bevinden, vanwaar zij was uitgegaan? 'Wat
+te doen? Wat te doen?' herhaalde zij bij zich zelve.
+
+"'Al moest ik onderweg sterven,' zei ze eindelijk, 'ik moet vluchten,
+en ik zal vluchten.'"
+
+De vreemde vriend volgde oplettend het verhaal, dat zijn kleine
+metgezellin hem onder het voortloopen deed. Maroessia merkte dit wel,
+en het deed haar genoegen.
+
+"Dat geeft hem wat afleiding," dacht zij.
+
+Zij zou haar verhaal wel wat hebben willen verkorten, maar dan zou
+hij het misschien minder goed begrijpen, en bovendien hadden zij den
+tijd, zij om alles te vertellen, hij om alles aan te hooren; de hut
+in de steppe, de stal met de groote ossen was nog ver weg.
+
+Zij hervatte dus:
+
+"De jonge vrouw ging opnieuw naar den tuin. Maar nauwelijks had zij
+een paar stappen gedaan of zij hoorde hoefgetrappel.
+
+"Zij bleef staan en hield haar adem in, en, verscholen achter den
+stam van een dikken boom, luisterde zij. Toen zag zij het bleeke
+gezicht van haar man te voorschijn komen uit het kreupelhout. Zijn
+gewone metgezellen volgden hem. Het scheen, alsof zij allen als door
+een tooverslag uit deze omheining van groen te voorschijn kwamen."
+
+"Zij had nog maar juist den tijd gehad om zich beter tusschen het
+kreupelhout te verbergen, en kon nu haar man ongemerkt gadeslaan. Hij
+was van zijn paard gestegen en liep met langzame schreden voort, vlak
+langs haar heen; ook de anderen gingen haar voorbij. Verscheidene
+van die woestaards hadden roode vlekken op hun kleeren.
+
+"Weldra hoorde zij de stem van haar man. Hij riep haar.
+
+"Nee, het oogenblik was nog niet daar, waarop zij voor altijd zou
+kunnen vluchten. Zij kwam moedig uit het kreupelhout te voorschijn
+en ging voor hem staan.
+
+"'Je ziet erg bleek,' zei hij tegen haar, 'en men zou zeggen, dat
+je beeft. Je zult het onder deze boomen koud gehad hebben; kom hier
+voortaan niet meer.'
+
+"Toen haalde hij uit zijn zak een klein voorwerp:
+
+"'Ziedaar! Je merkt, dat ik wel aan je gedacht heb.'
+
+"Bij deze woorden bood hij haar een ring aan, die als een kleine
+zon schitterde.
+
+"'Wil je dien hebben?'
+
+"Zij deed zich geweld aan, om dit aanbod niet van de hand te wijzen,
+en vroeg hem, waar hij dit kleinood vandaan had.
+
+"'Als mijn vraag hem in verlegenheid brengt,' zei zij bij zich zelve,
+'als er ontsteltenis op zijn gezicht te lezen is, dan zal dit een
+bewijs zijn, dat hij nog niet heelemaal verhard is.'
+
+"Maar hij antwoordde haar op een luchtigen toon:
+
+"'Ik heb hem op de jacht in handen gekregen, liefste!'
+
+"'Op de jacht?'
+
+"Tegelijkertijd dacht zij: 'Wat er ook gebeuren moge, ik zal volhouden;
+ik wil eindelijk weten, waaraan ik mij te houden heb.' Zij voegde er
+dus bij: 'De jacht op ringen? Ik heb nog nooit van mijn leven over
+zoo'n zonderlinge jacht hooren spreken.'
+
+"'Minder zonderling, dan je wel denkt,' zei hij, 'maar zeker
+vermoeiend, en zelfs zoo vermoeiend, dat ieder na den afloop ervan
+behoefte aan rust heeft. Dat is op dit oogenblik ook met mij het geval,
+daarom ga ik naar bed want ik val bijna om van den slaap. Later zal
+ik je wel eens op zoo'n jacht meenemen, en ik denk wel, dat 't in je
+smaak zal vallen.'
+
+"Daarop verliet hij haar met een lach en begaf zich ter ruste in
+den vleugel van het oude gebouw, waarin zij woonden. Zijn vrienden
+volgden zijn voorbeeld. Eenige oogenblikken daarna was zij zeker wel
+de eenige in het kasteel, die niet sliep.
+
+"Toen kwam het plan weer bij haar op om te vluchten. Ze ging voor
+de tweede maal naar den tuin en liep dadelijk naar de plaats waar ze
+haar man zoo plotseling had zien verschijnen.
+
+"Daar ging de jonge vrouw aan den voet van eene met mos begroeide
+rots zitten die tusschen de dikke wortels van een reusachtigen boom
+ingesloten was, om te overdenken wat haar te doen stond. Maar toen
+zij ertegen leunde bezweek de rots zoo plotseling onder haar gewicht,
+dat zij omver viel."
+
+"Juist zoo!" zei de afgezant, "dat was de ingang waardoor de bandieten
+binnenkwamen..."
+
+"Ja, het was de geheimzinnige deur. Zij was zoo over haar val
+verwonderd, dat zij eenige oogenblikken bleef liggen, zonder zich
+te durven verroeren. Waar was zij? Boven haar hoofd bevond zich een
+donkergroen gewelf, waardoor slechts hier en daar een plekje van den
+blauwen hemel te zien was.
+
+"Toen zij eenigszins van haar schrik bekomen was stond zij op, legde
+bij den onzichtbaren toegang een witten steen en was verstandig genoeg
+om naar het kasteel terug te keeren, om er zich van te verzekeren,
+dat haar man en zijn metgezellen niet wakker waren.
+
+"Maar die waren allen in een diepen slaap gedompeld, zooals dit gebeurt
+met iemand, die veel van zijn krachten gevergd heeft. Op haar teenen
+voortsluipend, ging zij van deur tot deur, schoof er zonder gedruisch
+de grendels op en sloot alle luiken. Dit was ��n goede voorzorg;
+maar zij nam nog een andere, die ook te pas kwam, namelijk om de
+lichte kleederen, die zij altijd droeg, tegen zwarte te verruilen;
+toen ging zij snel naar de plaats, die door den witten steen aangewezen
+was. Toen zij die teruggevonden had, ging ze, evenals de eerste maal,
+tegen de rots aanleunen en opende haar. De hooge steenen deur, die
+de rots verborg, was zoo ingericht, dat zij vanzelf dichtging. Nu
+begon zij te loopen, telkens weer harder.
+
+"Na verloop van een half uur bereikte zij een punt, waarop meer dan
+tien wegen uitkwamen, die alle in verschillende richtingen liepen.
+
+"Zij deed een paar passen langs den eenen, toen langs een anderen, en
+zoo alle tien. Het kwam er op aan, zich niet te vergissen. Het ongeluk
+was, dat zij allemaal op elkaar geleken, waardoor het moeilijk was,
+den eenen boven den anderen te verkiezen. Eensklaps ontdekte zij in
+een van deze gangen iets wits. Zij liep er heen. Het was een kleine,
+fijne zakdoek, waarvan de vier hoeken fraai geborduurd waren.
+
+"Ik hoor iets, dat ons volgt," zei Maroessia ineens, haar verhaal
+afbrekend. De vreemdeling had het ook gehoord. Hij nam Maroessia bij
+den arm en plaatste zich met zijn opgeheven stok voor haar.
+
+"Ach!" zei Maroessia, "het is een groote hond!"
+
+Terwijl ze dat zei deed de afgezant zoo'n plotselingen sprong, dat
+Maroessia zich niet kon verklaren, hoe hij het dier, dat zich zoo
+onverwacht aan hem vertoond had, zoo snel met zijn dikken stok had
+kunnen doodslaan.
+
+De afgezant lag met zijn eene knie op den grond. Toen hij weer opstond,
+lag het dier levenloos aan zijn voeten.
+
+"Het was een wolf," zeide hij bedaard tegen het kind, "hij moet wel
+honger gehad hebben, dat hij ons zoo van nabij gevolgd is."
+
+"O!" zeide Maroessia tegen haar vriend, "u bent ook voor niets bang."
+
+"Wel zeker," zei de afgezant, "ik ben bang voor alles, wat je
+geschiedenis afbreekt. Dus had de vrouw van den bandiet een zakdoek
+gevonden."
+
+"Ja," zei Maroessia.
+
+"Het zien van dien fijnen zakdoek, die zoo lekker rook en ongetwijfeld
+van een vrouw was, gaf haar stof tot nadenken.
+
+"'Ze zijn hier vanmorgen langs gekomen,' zei ze bij zich zelf, 'en
+als dat zoo is, komen zij er waarschijnlijk nu niet meer. Ik moet
+dien weg kiezen.'
+
+"Maar voordat ze dien insloeg, kwam de gelukkige gedachte bij haar op,
+een mooi rood lint, dat zij om haar hals droeg, z�� op te hangen aan
+een tak, die zich over een ander voetpad, dan dat, hetwelk zij wilde
+inslaan, uitstrekte, dat men het in de verte kon zien. 'Zij zullen dit
+lint zien en mij dus vervolgen langs den weg, dien ik niet ingeslagen
+heb.' Dat was niet slecht bedacht, om hen van het spoor af te brengen,
+niet waar?"
+
+"Het was zeer goed bedacht," zei de afgezant.
+
+"Gelukkig, dat zij daaraan gedacht had, liep zij vlug het pad langs,
+waar zij den geborduurden zakdoek gevonden had. Zij liep den geheelen
+dag door. De avond viel; de duisternis was zoo dik, dat zij niet meer
+wist, wat zij boven haar hoofd had, of dit een gewelf van rotsen of
+een koepeldak van bladeren was.
+
+"'Laat ik maar aldoor voortloopen,' dacht zij bij zich zelf, toen
+zij zich vermoeid voelde. 'God, die mij tot hiertoe geleid heeft,
+zal mij niet verlaten.' Eensklaps stiet zij tegen iets aan. De weg
+maakte daar een bocht; maar in plaats van zich te beklagen over
+de pijn, die zij zich zelve had berokkend, scheelde het niet veel,
+of zij had in haar verwondering een kreet van vreugde geslaakt.
+
+"Alle sterren van den hemel fonkelden eindelijk boven haar hoofd;
+geen gewelf, noch van steenen, noch van ineengegroeide takken was
+meer boven haar, zij was op een groote open plek!"
+
+"Zoo, des te beter!" zei de afgezant, "dat doet mij voor haar
+pleizier."
+
+In plaats van eenig antwoord te geven, schudde Maroessia met het
+hoofd en drukte zijn hand nog steviger.
+
+"Ongelukkig zou de vrouw van het opperhoofd der bandieten zich niet
+lang kunnen verheugen; want zij hoorde ineens heel duidelijk stemmen,
+geschreeuw en het getrappel van paarden, die in galop komen aanrennen.
+
+"Wat nu te doen? Waar een schuilplaats te vinden? Hoe zich onzichtbaar
+te maken? Naar de gang terug te keeren? Dat nooit! Dat zou hetzelfde
+zijn, als naar het kasteel terug te keeren.
+
+"Er stond op deze open plek een forsche eik met dichtgebladerde
+takken, die tot op den grond neerhingen. In een wip klom zij als een
+eekhorentje van den eenen tak op den anderen, totdat zij den hoogsten
+bereikt had. Zij had er goed aan gedaan, geen minuut te verliezen;
+een oogenblik daarna kwamen alle bandieten van vijf of zes kanten te
+gelijk te voorschijn, want alle gangen liepen op deze open plek uit.
+
+"'Welnu?' riep een haar welbekende stem tot vijf ruiters, die
+aankwamen rijden.
+
+"'Niets,' antwoordde er een. 'Ik heb niets anders gevonden dan dit,'
+en hij hield een rood lint omhoog.
+
+"Op dit lint sloeg het opperhoofd geen acht. Wist hij wel, dat zijn
+vrouw er ooit zoo een had bezeten?
+
+"'Ik heb niemand gezien,' antwoordde een tweede.
+
+"'Geen spoor,' zeide een derde.
+
+"En allen verklaarden achtereenvolgens hetzelfde.
+
+"'Laat ons nog eens zoeken!' riep de echtgenoot uit. 'Wij moeten haar
+dood of levend terugvinden. Komaan! Op weg! Ons geluk hangt er van af.'
+
+"Hij voltooide zijn volzin niet; want iets bijzonders had zijn
+aandacht getrokken.
+
+"In een oogwenk was hij van zijn paard gesprongen, had zich
+voorovergebogen en had van den grond een voorwerp opgeraapt, dat hij
+aandachtig bekeek.
+
+"'Een zakdoek!' riep hij aan de anderen toe, 'een vrouwenzakdoek! Zij,
+die wij zoeken, is niet veraf.'
+
+"Het gras was hoog en stond dicht op elkaar. Nu begonnen zij allen
+het terrein te verkennen, sommigen op handen en voeten, anderen met
+hun sabels en hun pieken; sommigen verpletterden de jonge boompjes
+onder de pooten van hun paarden, anderen velden ze door middel van
+bijlslagen neer om er zich van te verzekeren, dat de vluchtelinge
+zich daartusschen niet verscholen had.
+
+"Zij vonden hoegenaamd niets.
+
+"Intusschen keek de echtgenoot naar de lucht in de richting van den
+grooten dichtgebladerden eik.
+
+"'De bladeren van dezen boom zijn zeer dicht,' zei hij bij zich zelf;
+'al de vrouwen zijn vogels. Wie weet, of mijn vrouw er niet boven
+in zit?'
+
+"Hij neemt een lans uit de hand van een zijner manschappen, klimt op
+de onderste takken, en terwijl hij zich met de eene hand vasthoudt,
+begint hij met de andere de bovenste takken met de punt van zijn lans
+te doorboren."
+
+"Die arme vrouw!" zei de afgezant, "nu is het met haar gedaan."
+
+"Wat had zij er goed aan gedaan, haar zwarte japon aan
+te trekken!" hernam Maroessia. "Dank zij deze donkere kleur,
+bemerkte haar man haar niet. Hij stak de punt van zijn lans in de
+donkerste gedeelten van het dicht gebladerte. Verschrikt, sprakeloos,
+onbeweeglijk, hield zij den tak, die haar tot steun diende, krampachtig
+met de armen omklemd.
+
+"Driemaal drong het koude ijzer in haar vleesch door; bloed stroomde
+uit de wonden, maar zij verroerde zich niet, zij bezat dien moed,
+zij gaf geen gil en liet geen enkelen kreet hooren."
+
+"Je geschiedenis is verschrikkelijk, Maroessia! Ach! die ongelukkige!"
+
+Maroessia, die geheel met haar verhaal vervuld was, vervolgde:
+
+"De luitenant van haar man, die wel zag, dat alles vruchteloos was,
+zei toen tegen zijn kapitein:
+
+"'De tijd, dien wij op deze plek verliezen, is slechts in het voordeel
+van haar, die wij zoeken. Het dorp is dichtbij, de stad is niet ver
+verwijderd. Als wij hier een kwartier langer blijven, zal uw vrouw
+er v��r ons aankomen, kapitein! En dan is er geen verhelpen meer aan.'
+
+"Bij de gedachte, dat zijn vrouw, die blijkbaar in het bezit van zijn
+geheim was, hem zou kunnen ontsnappen, en dat zijn levenswijze dan
+bekend zou worden, kwam er een vloek over de lippen van den kapitein.
+
+"'Te paard!' riep hij uit, 'te paard en rijdt, alsof het uw leven
+gold!'
+
+"Zij gaven hun paarden de sporen en reden in gestrekten draf weg.
+
+"Het werd tijd; de arme vrouw kon zich niet meer vasthouden; zij liet
+zich op het gras neerglijden op het gevaar af, een doodelijken val
+te doen."
+
+Op dit oogenblik deed Maroessia een stap achterwaarts.
+
+"Hoort u dat?" zei zij.
+
+"Een geweerschot," antwoordde de afgezant kalm, "dat is al het derde
+sedert wij op weg zijn. Maar laat je dat niet verontrusten: het is
+voor ons uit en vrij veraf. In tijden, als de tegenwoordige, hoort
+men telkens en overal geweerschoten. De schoten werden niet in de
+richting van ons gelost, evenmin als in die van het huis van je vader."
+
+"Bent u daar zeker van?" vroeg zij.
+
+"Bepaald zeker. Als je weer hoort schieten, let er dan maar niet
+op. Men moet aan dat geluid wennen. Maar ga nu met je verhaal voort!"
+
+"De arme vrouw lag op den grond. Ik weet niet precies, hoeveel uren
+zij daar bewusteloos bleef liggen," zei Maroessia. "Toen zij weer
+tot bewustzijn kwam, was de nacht niet meer zoo zwart: de vogels
+begonnen te ontwaken, en het gras, dat geheel nat van den dauw was,
+scheen als met witte paarlen bezaaid. Zij had kracht genoeg om het
+bloed van haar wonden te stelpen en scheurde haar mooie japon aan
+stukken, om daarvan windsels te maken. Zou zij kunnen loopen? Zij
+had reeds veel bloed verloren.
+
+"Maar zij moest loopen, en zij liep ook. Zij liep met moeite;
+haar armen en haar zijde waren door de lansstooten gewond, maar
+langzamerhand schonk de beweging zelf haar nieuwe krachten.
+
+"Zij bemerkte toen, dat zij op een grooten gebaanden weg was; dit deed
+haar moed toenemen. Maar, ondanks dit alles, voelde zij haar zwakte
+vermeerderen, toen zij tot haar geluk het geratel van wielen hoorde.
+
+"Een groot rijtuig, met een massa hooi beladen,--luister goed naar
+mij!--reed langzaam voort, getrokken door twee stevige ossen, met
+groote kromme horens. Naast dit rijtuig liep een oud man, die een
+lied zong.
+
+"Zij verhaastte haar schreden, en het gelukte haar, het rijtuig en
+den voerman in te halen.
+
+"'Help mij,' zei ze tegen den grijsaard. 'Heb medelijden met mij! Ik
+heb geen krachten meer om het dorp te voet te bereiken!'
+
+"Maar tegelijkertijd hoorde zij in de verte het geschreeuw der
+struikroovers, die op hun schreden terugkeerden. Het aanbreken van
+den dag noodzaakte hen zonder twijfel om naar huis te gaan.
+
+"'Ik ben verloren,' zei zij tegen den grijsaard. 'Die menschen,
+die daar aankomen, zijn bandieten en mijn man is hun opperhoofd.'
+
+"'Verberg u in het hooi,' zei de grijsaard tegen haar, 'en houd u
+doodstil. Gauw maar!'
+
+"Spoedig was zij in het hooi verborgen en bleef daarin, zonder zich
+te verroeren. Binnen eenige oogenblikken waren de struikroovers vlak
+bij het rijtuig, dat langzaam voortreed.
+
+"'Heidaar!' riep het opperhoofd den grijsaard toe, die naast zijn
+ossen liep, terwijl hij zijn pijp rookte, 'heb je onderweg ook een
+jonge vrouw ontmoet, die scheen te vluchten?'
+
+"'Een jonge vrouw?' herhaalde de grijsaard, terwijl hij met de
+hand over zijn voorhoofd wreef, als trachtte hij zijn gedachten
+te verzamelen.
+
+"'Ja zeker, een jonge vrouw!'
+
+"'Zoo! Een jonge vrouw...'
+
+"'Wil je ook antwoorden?'
+
+"'Waarom niet?'
+
+"'Antwoord dan!'
+
+"'Ik heb geen jonge vrouw gezien.'
+
+"'Ben je daar wel zeker van? Zij moest toch denzelfden weg volgen
+als jij...'
+
+"'Dat is best mogelijk; maar ik heb niets gezien. Mijn oogen zijn
+in de laatste twee jaren erg verminderd. Zoo gaat het in de wereld:
+men wordt oud, men leeft niet eeuwig.'
+
+"'Die kerel schijnt een slimme vos te zijn,' zei de luitenant. 'Hij
+drijft den spot met ons.'
+
+"'Weet je wel, wien je voorhebt?' vroeg het opperhoofd hem.
+
+"'Hoe zou ik dat weten?' antwoordde de grijsaard. 'Het is de eerste
+maal, dat wij elkaar zien. Bovendien, weest wat ge wilt, heeren of
+struikroovers, wat kan dat een armen grijsaard schelen, die niets op
+de wereld bezit?'
+
+"'Je bezit toch je leven,' zei de luitenant.
+
+"'Mijn leven?' antwoordde de boer. 'Wat is het leven mij waard,
+als ik alle dagen hard moet werken?'
+
+"'Je leven zullen we je laten behouden, oude babbelaar, maar je hooi
+zullen wij je ontnemen.'
+
+"'Mijn hooi is mijn hooi niet. Als ik u zeg, dat ik niets op de wereld
+bezit, dan wil dat niet zeggen, dat ik zoo'n berg hooi heb. Als u
+mij dien wilt ontnemen, doet het dan, maar takelt mij eerst wat toe;
+als ik zonder wonden en zonder hooi terugkom, zal mijn heer, die niet
+met zich laat gekscheren, denken, dat ik het heb verkocht om er drank
+voor te koopen. Het komt al op hetzelfde neer, of ik stokslagen van
+hem dan wel van u krijg.'
+
+"'Oude gek!' antwoordde de luitenant, die moeite had om niet te
+lachen. 'Wij willen van je hooi maar een beetje hebben om aan onze
+paarden te geven.'
+
+"'Als dat moet, dan moet het!' zei de grijsaard, 'maar laat mij het u
+dan zelf geven en het zoo aanleggen, dat er zoo weinig mogelijk van te
+zien is. Als dat zoo kan gaan, zal ik er misschien ongedeerd afkomen.'
+
+"'Hebt u zoo genoeg?' vroeg hij na voorzichtig een tiental handenvol
+van zijn wagen genomen te hebben. 'Als ik nog meer nam zou er een
+leegte ontstaan en dat zou gezien worden, en ik zou er voor moeten
+boeten. Misschien dat het nu nog wel zal losloopen, als mijn heer
+het hooi ten minste niet naweegt.'
+
+"De luitenant knikte, als wilde hij zeggen: Zoo is het genoeg,--en
+de kapitein wendde zich tot den boer met de woorden:
+
+"'Je kunt verder gaan, maar vooraf wil ik je twee dingen te raad
+geven. Het eerste is, je niet om te keeren om te zien, wat er achter
+je voorvalt. Het tweede, tegen niemand over je ontmoeting te spreken.'
+
+"'Ik weet een geheim te bewaren,' antwoordde de oude boer met een
+onnoozel gezicht. 'Ik zal uw raad opvolgen.'
+
+"En hij gaf zijn ossen een paar slagen om hun het sein tot voortrijden
+te geven.
+
+"Na verloop van tien minuten kon hij het rennen van de paarden der
+struikroovers hooren. Het gedruisch verminderde langzamerhand en was
+eindelijk in 't geheel niet meer te hooren.
+
+"'Zij zijn het bosch weer ingegaan,' zei de grijsaard alsof hij in zich
+zelf sprak, 'maar dat is nog geen reden om zich overwinnaar te voelen.'
+
+"De raad was goed en werd opgevolgd. De jonge vrouw, die in het
+hooi verborgen was, verroerde zich niet. Een half uur daarna kwam
+het dorp,--het was meer dan een dorp, het mocht wel een kleine stad
+heeten,--in het gezicht. De wagen reed langs een breede straat, alsof
+er niets gebeurd was, toen door een groote poort een binnenplaats op.
+
+"'Ziezoo!' zei de grijsaard, 'God heeft het zoo gewild: het is
+nu gedaan.'
+
+"Op die wijze werd de vrouw van den kapitein der bandieten eindelijk
+gered.
+
+"Men bracht haar bij welgestelde en liefdadige menschen, waar iedereen
+zorg voor haar droeg tot op het oogenblik, waarop haar vader,
+onderricht van het onvoorzichtige huwelijk, dat hij haar had doen
+aangaan, haar kwam terughalen.
+
+"Men liet het bosch omsingelen in de hoop, dat men de bandieten zou
+bemachtigen; maar het was reeds te laat: het kasteel was verlaten,
+toen de justitie kwam. Toen zij het gevaar inzagen, ontdekt te worden,
+hadden zij er niet durven blijven."
+
+"Dat was jammer," zei de afgezant. "Maar de vrouw was gered, en dat
+was het voornaamste. Waarlijk! je vertelling is zeer belangrijk, en
+je hebt er wel aan gedaan, mij haar uitvoerig mee te deelen. Mooie
+sprookjes verkorten den weg."
+
+"De reden, waarom ik u dit verteld heb," zei Maroessia, "bestaat
+hierin, dat het ons van nut kan zijn."
+
+"Ik heb het begrepen, m'n kind," zei de afgezant, "heel goed
+begrepen. O, wij verstaan elkaar wel."
+
+"Toch," voegde hij er bij, "heeft de geschiedenis van de blanke hand
+met diamanten en van de lanssteken in de bladeren van den grooten
+eik mij doen huiveren."
+
+
+
+
+IV.
+
+DE VLUCHT.
+
+
+Het was nog nacht, maar de morgenkoelte deed zich reeds gevoelen. In
+een verwijderd klooster hoorde men de vroegmissen zingen; het riet
+aan den oever boog zich voor den wind.
+
+"Wij moeten nu linksaf," zei Maroessia.
+
+Twee minuten daarna betraden zij de steppe.
+
+Tot dusverre hadden zij langs den oever der rivier geloopen, bijna
+altijd beschermd door de boomen.
+
+Hoewel Maroessia en de afgezant geen tijd te verliezen hadden,
+bleven zij toch onwillekeurig stilstaan en ademden met volle teugen
+de frissche lucht van deze vlakte in.
+
+"Kijk dien kant eens uit!" zei Maroessia. "Dat zwarte stipje daarginds
+is de stal, waarover ik u gesproken heb. Nu moeten wij nog eens
+linksaf: daar zullen wij de ossen vinden."
+
+"Laat ons dan nog eens linksaf slaan," zei de afgezant.
+
+De steppe breidde zich zoo ver zij zien konden voor hen uit; een paar
+hooge hoopen hooi, die nog pas opgestapeld waren, belemmerden alleen
+het gezicht.
+
+De afgezant klom op een daarvan om te zien, of er in de verte iets
+te zien was.
+
+"Blijf daar niet staan!" riep Maroessia hem toe; "u bent zoo lang,
+men zou u van verre zien."
+
+Alles scheen rustig te zijn. De afgezant gaf aan Maroessia een wenk
+om ook eens te komen kijken en wilde er haar op helpen klimmen;
+maar dat was niet noodig; want in een oogenblik was zij er op.
+
+"'t Lijkt wel of jij vleugels hebt," zei de afgezant tegen haar.
+
+"Vader noemt mij altijd zijn klein eekhorentje," antwoordde het kind
+met een zekeren trots.
+
+Zij keek ook, maar slechts naar een enkelen kant, en wel naar dien,
+waar het huis van haar ouders stond.
+
+"Ziet u daar ginds wel?" zei ze. "Kijk eens voor mij; want mijn oogen
+zien op dit oogenblik niet goed,--het schijnt mij evenwel toe, dat
+alles er rustig is."
+
+"Ja, ja," zei de afgezant, "alles schijnt te zeggen: rust."
+
+Nadat ze nog even rondgekeken hadden, klommen zij van den hoop hooi
+af. Zij liepen nog enkele meters en kwamen nu bij eene heg, die een
+kleine vallei omgaf.
+
+"Hier is het!" zei Maroessia. "Help mij nu, den boom van de deur te
+lichten. Hier zijn de ossen, ziet u ze?"
+
+"Ik zie ze, zij zien er prachtig uit!"
+
+De beide ossen, die op het gras lagen, bleven onbeweeglijk als twee
+groote bergen. Maroessia streelde met haar kleine hand hun gehoornde
+koppen. Een dof geloei was het antwoord op de liefkoozingen van
+het kind.
+
+"Stil, stil," zei Maroessia haastig. "Je moet mij heel bedaard
+volgen! Gauw maar!"
+
+Men zou gezegd hebben, dat de ossen deze woorden van hun kleine
+meesteres begrepen, want zij stonden zonder gedruisch op en volgden
+haar gedwee.
+
+"Zij zijn veel grooter dan ik," zei Maroessia lachend, "en toch zijn
+we even oud."
+
+De wagen, met hooi beladen, stond niet ver af.
+
+De ossen waren er al spoedig voor gespannen.
+
+"Haast u!" zei Maroessia. "Waarom kijkt u mij zoo aan?"
+
+"Dat komt, omdat je zoo klein bent, Maroessia!" zei de afgezant,
+"zoo heel klein! Men zou je veeleer voor een klein vogeltje kunnen
+houden, geschapen om in deze steppen rond te fladderen en te zingen,
+dan voor iemand, die zulke belangrijke zaken aan de hand heeft!"
+
+De afgezant had gelijk. Het kleine meisje scheen nog kleiner midden
+in deze uitgestrekte vlakte, bij die ontzaglijke ossen en bij den
+grooten wagen, naast dezen reus van een man.
+
+"O, wat zou ik graag groot willen zijn!" zuchtte Maroessia. "Kijk! hier
+is de zakdoek van moeder, ik zal dien, evenals de oude vrouwen, om
+mijn hoofd doen, dan zal ik er wel heel oud uitzien, niet waar? Kijk
+mij maar eens aan!"
+
+Haar groote oogen keken hem van onder den bruinen zakdoek aan, die
+haar blonde lokken en haar schouders geheel bedekte.
+
+De afgezant keek haar teeder aan en glimlachte. Gedurende een oogenblik
+wilde of kon hij niets zeggen.
+
+Toen hij eindelijk antwoordde, was zijn stem heel zacht, zoo zacht,
+dat men zou gezegd hebben, dat het de zijne niet was.
+
+"Weet je den weg wel, Maroessia?" vroeg hij.
+
+"Ik ken dezen weg best. Je moet aldoor rechtuit tot aan het kleine
+meertje gaan, en als je daar gekomen bent, sla je rechtsaf, en dan zie
+je van den top van een heuveltje het dak van het huis van Kniesj. Als
+je daar eenmaal bent, is 't niet moeilijk om in Tsjigirine te komen. Ik
+heb Kniesj wel eens tegen vader hooren zeggen: 'Het moet al een domoor
+zijn, die dezen weg niet weet te vinden.'"
+
+"Ken je Kniesj?"
+
+"Ik ken hem, hij komt dikwijls bij ons."
+
+"Zal hij je goed ontvangen?"
+
+"Dat weet ik niet ... ik denk het wel?"
+
+"En als hij je eens slecht ontving?"
+
+"Maar hij zal ons nooit kunnen verraden, niet waar? Het is een
+vriend... O neen! een vriend van vader kan geen verrader zijn."
+
+"Weet je wel, Maroessia!" vervolgde de afgezant, terwijl hij het kleine
+meisje strak aankeek, "weet je wel, dat het land vol vreemdelingen,
+soldaten, menschen zonder medelijden is? Weet je wel, dat wij slechts
+vijanden, sabelhouwen of geweerschoten zullen ontmoeten? Weet je wel,
+dat er overal bloed vloeit? Weet je dat wel?..."
+
+"Ja," antwoordde Maroessia, "ik weet dat alles."
+
+"Booze oogen zullen je bespieden; men zal je vragen doen, waarvan al
+de woorden strikken zullen zijn, en als je onhandig antwoordt, als je
+het minste gebaar, de minste beweging maakt, als je spreekt, als je
+bloost, als je even beeft, zal alles verloren zijn... Weet je dat wel?"
+
+"O! ik zal niet onhandig antwoorden, ik zal iedereen wel goed te
+woord staan: ik ben niet bang!"
+
+"Het kan zijn, beste meid, dat wij den dood tegemoetgaan!"
+
+"Nee," zei Maroessia, "wij zullen eerst later sterven. U moet eerst
+in Tsjigirine aankomen. Als u daar eenmaal bent, zal ik sterven, als
+het zoo wezen moet!... maar u moet eerst te Tsjigirine zijn! O ja!..."
+
+De afgezant zei niets, maar hij nam het meisje in zijn armen en drukte
+haar tegen zich aan, terwijl hij haar heel zachtjes "m'n lieve kind"
+noemde.
+
+"Maroessia!" zei hij toen, "wij zullen zeer zeker noodlottige
+ontmoetingen hebben; de soldaten zullen je gevangen nemen, je
+ondervragen. Als men naar den wagen toe kwam, zelfs met het doel om
+dien te doorzoeken, dan zou je je toch wel kalm houden, dan zou je
+toch niet gelijken op een patrijs, die ziet dat de jager zijn nest,
+dat dicht in de nabijheid verborgen is, nadert. Je begrijpt mij,
+niet waar?"
+
+"Ja, ik begrijp u. Ik moet zijn... ik moet zijn... zooals u. Ik zal
+ook zoo wezen."
+
+"Als iemand je mocht vragen, waar je naar toe gaat, dan moet je
+antwoorden, dat je dezen wagen, met hooi beladen, naar de woning van
+Kniesj brengt, die het van je vader heeft gekocht. Versta je?"
+
+"Ja, ik versta het."
+
+"Als wij het huis van Kniesj goed en wel bereiken, zal deze ons zeker
+op den drempel van zijn deur te gemoet komen. Begrijp je?"
+
+"Ja."
+
+"Dan moet je tegen hem zeggen: 'Wat hebt u mooi koren op uw land
+staan! Ik heb het bewonderd, toen ik er voorbijkwam. Het is nog wel
+wat groen, maar ik geloof, dat men het desnoods zou kunnen gebruiken,
+voordat het geheel rijp is.' Dat is heel lang, beste meid! Maar je
+kunt die woorden toch wel onthouden, niet waar?"
+
+"O ja," antwoordde Maroessia. "Luister maar, ik zal ze eens herhalen!"
+
+Zij herhaalde ze en vergat niets, geen enkel woord.
+
+"Je bent een kleine schat!" zei de afgezant. "Maar laat ons nu
+voortmaken!"
+
+Hij klom op den wagen, maakte een groot gat in het hooi en verborg
+zich daarin.
+
+Maroessia zette zich neer op de plaats, die een vrachtrijder zou
+ingenomen hebben, spoorde de ossen met haar lief stemmetje aan, dat in
+'t eerst een beetje trilde. Toen zette de zware wagen zich langzaam
+in beweging.
+
+De moeilijke tocht, midden in den nacht, was begonnen...
+
+
+
+
+V.
+
+EEN ONTMOETING.
+
+
+Ossen weten nooit, hoeveel haast men heeft. De wagen reed naar den
+zin van Maroessia veel te langzaam; de afgemeten stappen der ossen
+werden op de stem van hun kleine vriendin wel wat grooter, maar zij
+liepen toch niet harder.
+
+Alles was stil; de laatste sterren flonkerden aan den hemel en
+langzamerhand brak het daglicht door; van tijd tot tijd deden een
+geweerschot of een kreet, bestemd om de schildwachten op hun hoede
+te doen zijn, die diepe stilte nog des te meer uitkomen.
+
+Maar ieder geluid, dat zich onverwachts deed hooren, joeg Maroessia een
+huivering over de leden. Hoeveel malen deed een windvlaag al het bloed
+naar haar hoofd stijgen! Ach! het was niet voor zich zelf, dat zij
+zoo gemakkelijk beefde. Wat haarzelf betrof, was zij onverschrokken,
+maar haar vrees was voor den ander. Eensklaps zei ze:
+
+"Verschuil u goed! Daar komen menschen!"
+
+Het was zoo, zij had goed gehoord. Al spoedig daarna omsingelde een
+afdeeling Russische ruiters den wagen.
+
+"Waar ga je naar toe? Waar kom je vandaan? Wie ben je?" riepen
+verscheidene barsche stemmen.
+
+"Ik ben de dochter van Danilo Tsjabane," antwoordde Maroessia.
+
+"Laat je ossen dan stilstaan!" riep een officier haar toe.
+
+Maroessia liet de ossen stilstaan.
+
+"Waar kom je vandaan?"
+
+"Van ons vandaan."
+
+"Wat bedoel je daarmee?"
+
+"Niet ver van dien kant af."
+
+"En waar ga je naar toe?"
+
+"Ik ga naar baas Kniesj toe."
+
+"Wie is Kniesj?"
+
+"Dat is een vriend van vader. Hij heeft dit hooi van ons gekocht,
+en ik breng den wagen naar hem toe."
+
+"Wat heb ik je gezegd, beste vriend?" zei een andere officier. "Het
+is een boerenwagen, en anders niet. Maar jij ziet overal verraders
+en ontsnapte gevangenen."
+
+"Wat zullen wij met onze vangst doen?... Beste meid! wil je je bij
+het regiment aansluiten? Maar och! je bent te klein, je zoudt er
+beter aan gedaan hebben, vanmorgen niet uit je wieg te komen."
+
+"Dit hooi," antwoordde de eerste officier, "is toch niet te
+versmaden." En zich tot Maroessia wendende, voegde hij er bij:
+
+"Is het huis van dien Kniesj nog veraf?"
+
+"Nog al..."
+
+"Wat bedoel je daarmee? Zou men er met den stap, waarmee je ossen
+loopen, in ��n uur of in twee kunnen komen?"
+
+"In twee misschien, en mogelijk ook wel in drie."
+
+"Welnu dan, ik zou er voor zijn, dat wij dezen wagen tot aan het
+huis van dien man vergezelden; en als hij op dit hooi gesteld is,
+dan moet hij het maar van ons koopen. Beste meid! is het huis van je
+vader nog al netjes ingericht? Is hij een rijk grondbezitter?"
+
+"Hij heeft een grooten tuin en veel appelen."
+
+"Dom gansje! Het is ons niet om appelen te doen... Maar komaan! laat
+ons zelf eens gaan zien, hoe het met dien Kniesj gesteld is. Het kan
+niet anders, of ons bezoek zal een aangename verrassing voor hem zijn."
+
+De officier gaf zijn paard de sporen en snelde vooruit. Zijn kameraad
+volgde hem, terwijl hij bromde:
+
+"Je bent een echte gek! Daar hebben wij nu al een geheelen dag
+doorgebracht met doelloos rond te zwerven. Waar gebruik je ons voor?"
+
+"Voorwaarts, meisje!" zeiden de soldaten tegen Maroessia. "Voorwaarts!"
+
+De wagen reed voort, omgeven door de afdeeling soldaten.
+
+Maroessia zag zich van alle kanten door woeste gestalten omringd.
+
+Terwijl zij zich angstig afvroeg, wat zij doen zou om zich aan dit
+dreigend gevaar te onttrekken, sloeg zij een blik op de gezichten van
+hen, die haar omgaven. Allen waren met lange snorren versierd, door
+de zon gebruind, hardvochtig, somber en onverzoenlijk, en schenen uit
+te rusten na vele vermoeienissen en bloeddorstige daden. "Hoevelen van
+de onzen hebben die kerels al gedood en vermoord?" vroeg het kind bij
+zichzelf. "Is het niet verschrikkelijk daaraan te denken? Zouden zij
+zich het kwaad wel herinneren, dat zij bedreven hebben? De gezichten
+van enkelen zijn somber... Misschien hebben zij niet allemaal een
+hart van steen? En als zij hem eens ontdekten! O neen! zij zouden
+geen medelijden hebben!"
+
+Ofschoon de ossen van Maroessia hun gewone logheid behielden,
+liepen zij toch met een eenigszins vluggeren stap, misschien wel
+aangespoord door het hoefgetrappel van de ruiterij en gestreeld door
+de frissche morgenkoelte. De paarden van de ruiterafdeeling liepen
+met een geregelden stap, maar van tijd tot tijd rekten die, welke het
+dichtst bij den wagen waren, den hals uit en trokken een plukje hooi,
+dat binnen hun bereik was, van den wagen af. Dit joeg Maroessia een
+huivering door de leden. Als het hooi eens instortte, als...
+
+Eensklaps bemerkte Maroessia, terwijl zij een blik op de soldaten
+sloeg, een paar oogen, die onafgewend op haar gevestigd schenen te
+zijn. Deze oogen waren doordringend als twee dolken en gloeiden als
+kooltjes vuur. Ze keken haar opmerkzaam aan, ja, en misschien wel
+met wantrouwen.
+
+Zij werd beurtelings rood en bleek en dacht dat alles verloren
+was. Maar zij zei bijzich zelf:
+
+"Ik moet zijn--zooals hij!"
+
+En zij vatte weder moed.
+
+De beide officieren reden vooruit. De een lachte, de ander bromde. De
+soldaten werden stil en schenen ten gevolge van den langzamen stap,
+waarmee zij reden, slaperig te worden.
+
+Maar waarom keek die soldaat haar zoo den heelen tijd aan?
+
+"Ik zal hem ook aankijken," besloot Maroessia bij zich zelf.
+
+En haar ontroering bedwingende, vestigde zij op haar beurt haar
+blikken op hem.
+
+De bewuste oogen behoorden aan een bejaarden, forsch gebouwden
+onderofficier, die een zeer ruw en tegelijkertijd zeer schrander
+gezicht had.
+
+Eensklaps bracht hij zijn paard naar voren en reed nu vlak naast
+Maroessia, als wilde hij haar wat dichterbij bekijken. Hij sprak in het
+eerst niet tegen haar, maar zijn doordringende oogen schenen te zeggen:
+
+"Het is toch zonderling, dat zulk een klein meisje zulk een grooten
+wagen bestuurt! Wie heeft dit zwakke kind voor zoo'n zware taak kunnen
+kiezen? Wie heeft haar zoo geheel alleen kunnen laten vertrekken
+te midden van den nacht, nu het overal oorlog is en nu de wegen zoo
+onveilig zijn?"
+
+"Leven je vader en je moeder nog, beste meid?" vroeg hij haar
+eindelijk.
+
+Daar hij dacht, dat Maroessia geen Russisch verstond, herhaalde hij
+zijn vraag, zoo goed hij kon, nog eens in de taal, die in de Ukraine
+gesproken wordt.
+
+"Heb je nog een vader? Heb je nog een moeder?"
+
+"Ja, Goddank!" antwoordde Maroessia.
+
+"Allebei?"
+
+"Allebei."
+
+Hij dacht een oogenblik na; vervolgens helderde zijn gezicht op,
+als had hij eensklaps iets van een raadsel begrepen, waarvan hij de
+oplossing tot dusverre vruchteloos had gezocht.
+
+Het hart van Maroessia sloeg geweldig. Alles draaide haar voor de
+oogen. Maar zij moest zijn--zooals hij.
+
+Zij deed haar best om zich den schijn te geven, alsof zij volmaakt
+kalm was, en vroeg op haar beurt wel met een eenigszins bevende stem,
+maar toch met een glimlach om de lippen:
+
+"En u, hebt u uw vader en moeder ook nog? Hebt u veel
+bloedverwanten? Hebt u zoons of dochters?"
+
+Was het deze kinderlijke, bevende en aarzelende stem, of was het
+eenvoudig die vraag, die weer oude herinneringen in het hart van
+dezen soldaat opwekte? Het ruwe en onverzoenlijke gezicht, dat aan
+Maroessia zooveel vrees ingeboezemd had, veranderde plotseling,
+en men had daarop eensklaps een weerkaatsing kunnen zien van alle
+gewaarwordingen, die een menschenhart kunnen vervullen.
+
+Die oogen, die haar nog pas zoo wantrouwend en uitvorschend hadden
+aangekeken, waren onmiddellijk verzacht. Zij keken Maroessia nu met
+eene zonderlinge ontroering aan. Vond hij in de trekken van het
+kleine meisje eenige gelijkenis met een kind, dat daar niet was,
+dat misschien heel ver van daar was, maar waaraan de gedachte alleen
+voldoende was om hem zacht te stemmen?
+
+"Ja, ik heb een dochtertje," antwoordde hij eindelijk.
+
+"En is dat dochtertje al groot?" vroeg Maroessia.
+
+Hij glimlachte, en men voelde, dat in dezen treurigen glimlach de
+herinnering aan een dierbaar kind opgesloten lag.
+
+"Zij is even groot als u, ten minste bijna even groot," antwoordde hij.
+
+Toen boog hij het hoofd voorover, en Maroessia durfde hem geen vragen
+meer doen. Zij liet hem met zijn gedachten bij zijn dochter.
+
+Men reed nog aldoor voort. Een rooskleurige streep vertoonde zich aan
+den gezichteinder. Een klein vogeltje deed een zacht gepiep hooren
+dat zeker als een welkomstgroet aan den dageraad bedoeld was.
+
+Niet ver van den weg bemerkte zij een klein meertje met een effen
+waterspiegel, met groene oevers, dat nog voor een gedeelte door den
+ochtendnevel bedekt was: men zou gezegd hebben, dat het een gazen
+sluier was, die langzamerhand opgelicht werd. Aan den rechterkant
+kronkelde zich een voetpad, en wel dat, hetwelk de voetgangers langs
+den kortsten weg naar het huis van Kniesj bracht. Eindelijk wees
+een witte rookzuil de plaats aan, waar het huis van den vriend haars
+vaders stond.
+
+Over het licht, dat de duisternis weldra geheel zou verdrijven, maakte
+Maroessia zich ongerust. De vroolijke stralen van de morgenzon, steeds
+zoo welkom, waren voor haar op dien ochtend vijanden, die haar konden
+verraden! Haar oogen zochten onwillekeurig naar den man die met haar
+gepraat had, zonder hem te vinden, en zij was daar bedroefd over.
+
+Onwillekeurig was zij op hem gaan rekenen als op een beschermer. Een
+ander soldaat reed nu aan haar rechterhand.
+
+"Wie is dat schepseltje daar?" vroeg deze soldaat aan een van zijn
+kameraden, na een blik op Maroessia geslagen te hebben.
+
+"Ze is niet grooter dan een notedop," antwoordde een ander soldaat.
+
+"Ze is nergens bang voor, zij reist als een kolonel van de huzaren."
+
+"Ik zou er wel wat onder willen verwedden, dat zij kruit noch kogels
+vreest!" vervolgde de eerste.
+
+"Daar heeft zij gelijk in," voegde de derde er bij. "Welke kogel zou
+voor zoo'n klein ding gevaarlijk kunnen zijn?"
+
+"Ik ken de Ukraini�rs," hernam de eerstgenoemde; "men kan niet zeggen,
+dat het een volk van hazen is. Zelfs de kleine meisjes uit dit land
+zijn dapper. Ik heb meer dan eens met mijn eigen oogen gezien, waartoe
+zij in staat zijn: het kanon buldert, het geweervuur knettert, het
+bloed vloeit bij stroomen ... zij komen op het slagveld, zij loopen
+er moedig over heen, zij rapen er de gekwetsten op, alsof zij in een
+tuin wandelden en daar rozen plukten!"
+
+"Zij sterven dan ook bij duizenden!" zei een ander.
+
+"Och! wij sterven allen op de een of andere manier," antwoordde
+iemand, dien men hoorde zonder hem te zien, omdat hij geheel achter
+twee reusachtige soldaten verscholen was. "Ja, op de een of andere
+manier; het komt er maar op aan, op de beste wijze te sterven. Maar
+wie kent dat meisje?"
+
+Een paar geweerschoten verbraken de stilte...
+
+Dit geluid verbande dadelijk iedere andere gedachte, ieder ander
+gevoel; de geheele afdeeling keek als een man met een uitvorschenden
+blik naar den horizon.
+
+De officieren hielden hun paarden in. Iedereen liet zijn meening
+hooren; maar het geweervuur begon alweer, voordat men het over de
+oorzaak ervan eens was.
+
+"Het is van onzen kant!" riep de jonge officier uit. "Er is geen
+twijfel mogelijk, het is van onzen kant, dat het gevecht begonnen
+is. Voorwaarts! Het zijn de onzen, die strijd voeren."
+
+"Heidaar, Iwan! Je moet den wagen maar tot aan het huis van dien
+Kniesj begeleiden en de zaak van het hooi in orde brengen. Voorwaarts!"
+
+Maroessia had den tijd nog niet gehad om zich te herstellen of haar
+gedachten te verzamelen, toen de afdeeling reeds in een wolk van stof
+verdwenen was. Intusschen had de oude soldaat, die met haar gepraat en
+haar over zijn dochtertje gesproken had, zich even omgekeerd en haar,
+zooals zij duidelijk had gezien, een vaarwel toegeknikt.
+
+Maroessia bleef alleen met dien Iwan, die het bevel ontvangen had,
+haar wagen tot aan het huis van Kniesj te begeleiden en de zaak van
+het hooi in orde te brengen.
+
+"Vooruit maar, kleine meid!" zei Iwan tegen haar, terwijl hij zijn
+pijp opstak.
+
+Maroessia keek Iwan aan en vond, dat hij er als een egel uitzag.
+
+"Kom, schiet een beetje op!" herhaalde hij op een strengeren toon.
+
+Maroessia spoorde haar ossen aan. Bij het plotseling vertrek van hun
+geleide hadden zij het goed geacht, te blijven staan. Toen zij de
+stem van Maroessia hoorden haastten zij zich, te gehoorzamen.
+
+De wagen had zijn afgemeten gang hernomen; Maroessia had zich onder
+voorwendsel, dat zij vermoeid was, er boven op neergezet, en terwijl
+zij er opklom, had zij kans gezien om haar kleine hand even aan haar
+grooten vriend toe te steken, wiens kalme en vertrouwende blik haar
+uit het gat, dat hij in het hooi gemaakt had, de hare ontmoet had. Dat
+had hun beiden goed gedaan. Iwan had natuurlijk nergens vermoeden van;
+hij had haar laten begaan, hij liep naast de ossen, terwijl hij zijn
+pijp rookte en voor zich keek.
+
+Wat had de oorlog daar gewoed! Tegen ��n groen land, dat een rijken
+oogst beloofde, hadden zij er tien over te rijden, die geheel
+verwoest waren.
+
+Het geweervuur herhaalde zich met gedurig kortere tusschenpoozen,
+en de schoten werden al duidelijker en duidelijker hoorbaar.
+
+De wagen was een van die heuveltjes opgereden, die niet zeldzaam in
+dit land zijn en waaronder de gesneuvelden in vroegere veldslagen
+begraven liggen.
+
+Toen zij boven op dit heuveltje aangekomen waren, bemerkte Maroessia
+in de vlakte een menigte tenten, half verborgen door wolken van
+zwarten rook, die soms door de opwaaiende roode vlammen verhelderd
+werden. Het was op dit terrein, dat het gevecht werd geleverd, dat
+het geweervuur hun in de verte had aangekondigd.
+
+Van tijd tot tijd hoorde men geluiden, hetzij het gekerm van menschen,
+hetzij het gehinnik van paarden; ook het geschreeuw van kinderen
+drong door de frissche morgenlucht heen.
+
+Maroessia zag voor zich het vreeselijke schouwspel van een in brand
+gestoken dorp, rijke huizen in vlammen en ineenstortende hutten.
+
+Vrouwen, die met hun kinderen in de armen radeloos heen en weer liepen
+vielen neer door onzichtbare slagen getroffen.
+
+Paarden galoppeerden zonder ruiters voort. De lijken lagen op sommige
+plaatsen opgestapeld. De lichamen der gekwetsten, die den genadeslag
+verwachtten, waren over den grond verspreid. De gelederen, straks
+nog welgevuld, waren gedund; het getal der levenden verminderde bijna
+zichtbaar. De grond was op verscheidene plaatsen rood van bloed.
+
+Niet ver van deze afschuwelijke tooneelen en recht voor haar, gelijk
+aan een oase, die zich te midden van de woestijn vertoont, stond de
+boerderij van Kniesj, door bloemen omgeven, die een heerlijken geur
+uitwasemden. Maroessia herkende iederen boom van dezen dichten tuin;
+de kleur van iedere bloem teekende zich op den groenen achtergrond af.
+
+De deur van den stal stond open, en haar jeugdige oogen onderscheidden
+een grooten troep kippen, die, zonder zich om het gevecht te
+bekommeren, op het groote voorplein heen en weer liepen; op het
+voorplein stonden wagens, ploegen, hooivorken, spaden, harken en
+schoffels.
+
+Bij de deur stond een groote hond, gitzwart en met borstelig haar,
+als een trouwe waker voor het huis van zijn baas.
+
+
+
+
+VI.
+
+BIJ DEN OUDEN KNIESJ.
+
+
+Nauwelijks stond de wagen voor de deur stil, of een jongen van
+ongeveer twaalf jaar, stevig gebouwd, en met een paar heldere oogen
+in z'n hoofd, vertoonde zich aan Maroessia.
+
+"Is pane [2] Kniesj thuis?" vroeg Maroessia.
+
+"Ben je dan om grootvader gekomen?" zei de knaap, vragende in plaats
+van te antwoorden.
+
+"Ja, om je grootvader. Is hij thuis?"
+
+"Hij is thuis."
+
+"Waar is hij dan?"
+
+"Hij is in den tuin; maar het kan ook wel zijn, dat hij in huis of
+op het land is."
+
+"Ga hem eens zeggen dat wij er zijn!"
+
+"En haast je wat!" voegde Iwan er bij, terwijl hij zijn pijp weer
+opstak.
+
+Maar de grootvader kwam reeds aan.
+
+Naar zijn uiterlijk te oordeelen, was het een goedhartig oud
+man. Hij droeg een eenvoudig boerengewaad,--een hemd en een broek
+van linnen. Zijn hoofd was bedekt met een stroohoed, dien hij
+waarschijnlijk zelf gevlochten had.
+
+Hij herkende Maroessia terstond en scheen volstrekt niet verwonderd
+haar te zien. Het tegendeel is waar; men zou gezegd hebben, dat hij
+haar verwachtte, en dat dit bezoek voor hem de eenvoudigste en de
+meest gewone zaak van de wereld was.
+
+"Zoo, beste meid!" zei hij, "hoe gaat het met je? Ik ben blij dat ik
+je weer eens zie! Kom maar in huis! Maar als je liever in de open
+lucht wilt blijven, dan kent Taras de plaatsen, waar men aardbeien
+vindt en waar de frambozen staan. Wij hebben binnen nog wat andere
+lekkernijen: honingkoeken, kleine taartjes en zelfs groote."
+
+Iwan had dit woord "taartjes" in het voorbijgaan opgevangen.
+
+"Ik zie, dat je goed van alles voorzien bent," zei hij met een stem,
+die nog wel norsch klonk, maar die toch door het vooruitzicht op
+"de groote taartjes" al wat verzacht was.
+
+"Gelukkig wel!" antwoordde de oude boer. "Kom binnen, kom binnen,
+als je honger hebt."
+
+Hij zag er zoo eenvoudig, zoo vriendelijk, zoo na�ef uit, die oude
+Kniesj!
+
+"Kom binnen!" herhaalde hij. "Wat een genoegen! wat een aangename
+verrassing! Ik houd van alle soldaten... Kom binnen, Mijnheer de
+soldaat!..."
+
+De soldaat, waarmee hij zooveel ophad, was uitgeput van vermoeienis
+en hongerig als een wolf: hij volgde den ouden boer dan ook, zonder
+zich verder te laten smeeken, en zoodra hij in de kamer was, ging
+hij op een bank liggen, geeuwende, de armen uitstrekkende, de beenen
+uitrekkende, in ��n woord, gebruik makende van het gelukkige toeval,
+dat hem in staat stelde, aan zijn lichaam, geheel uitgeput door de
+vermoeienissen van den oorlog, een beetje rust te gunnen.
+
+Het was duidelijk te zien, dat hij den ouden Kniesj voor een onnoozelen
+en dommen kerel hield, en dat hij eigenlijk aan niets anders dacht
+dan aan zijn taartjes: wat de zaak van het hooi aangaat, die zou
+later wel ter sprake komen.
+
+Maroessia had er zich eerst mee bezig gehouden, den grooten wagen
+op het voorplein te brengen. De kleine Taras had haar daarbij
+geholpen. Toen dit gedaan was, ging zij naar de beide mannen toe.
+
+"Pane Kniesj," zei Maroessia toen, "wat hebt u mooi koren op uw land
+staan! Ik heb het bewonderd, toen ik er voorbij kwam. Het is nog wel
+wat groen, maar ik geloof, dat men het desnoods zou kunnen gebruiken,
+voordat het geheel rijp is!"
+
+"God zij geloofd, beste meid! Ja, wij zullen een goed jaar hebben!" gaf
+de oude Kniesj hierop ten antwoord.
+
+De kalme toon, waarop hij sprak, verried niet de minste ontroering. Hij
+liep de kamer op en neer, riep zijn knechts en gaf zijn bevelen met
+een vroolijke stem. Zijn oogen trachtten niet in die van het kind te
+lezen. Het was een braaf man, trotsch op zijn taartjes en zijn hammen,
+zich bij voorbaat verheugende in de gedachte aan den maaltijd, dien
+hij den vreemdeling zou aanbieden.
+
+"Heeft hij het begrepen?" vroeg Maroessia zich af. "Nee, hij heeft
+het niet begrepen! En toch..." en haar hart kromp ineen, "als hij
+het eens niet begrepen had!"
+
+Zij wist niet, wat te denken, zij wist niet, wat te doen!
+
+"Ik moet zijn, zooals hij," zeide zij eindelijk bij zich zelve,
+"ik moet moedig zijn, weten te zwijgen en weten te wachten."
+
+Zij begreep, dat de afgezant een bewijs van al deze eigenschappen
+gegeven had, door niet van den wagen af te springen, nadat hij het
+gewapend geleide tot een enkelen soldaat had zien verminderen, dien
+Iwan, dien hij gemakkelijk had kunnen verslaan, en door er nog op te
+blijven, zelfs reeds nadat de wagen het voorplein opgereden was, en
+daar zij het besluit had genomen om te zijn zooals hij, richtte zij
+geen vragen tot den ouden man en ging, zonder een woord te spreken,
+achter hem het huis in.
+
+Dit huis was vrij uitgestrekt. De meubelen bestonden uit banken van
+stevig eikenhout. Aan de gewitte muren, die in blankheid met de sneeuw
+konden wedijveren, hingen gedroogde planten, die in het vertrek een
+frisschen geur verspreidden.
+
+In het midden stond een groote massieve tafel, ook van eikenhout,
+en deze was bedekt met een fraai wit tafellaken met gekleurde franje.
+
+De oude Kniesj noodigde zijn gast uit om plaats te nemen.
+
+"Ik mag de ververschingen niet vergeten," zei hij. "Dat zal spoedig
+gedaan zijn, dat zal spoedig gedaan zijn..."
+
+En hij liep van den eenen kant naar den anderen, pakte de groote
+glazen en daalde in den kelder neer, klom naar den zolder, deed de
+provisiekast open, verzette potten en pannen, liet de lepels vallen,
+schonk van de eene flesch in de andere, ging naar de vliering om
+gerookte worsten te krijgen, kortom hij was een en al bedrijvigheid.
+
+Al deze toebereidselen, die den uitgehongerden soldaat veel beloofden,
+hielden hem in voortdurende spanning; hij meende ieder oogenblik een
+heerlijken schotel te zien verschijnen: hij rook den geur daarvan
+reeds en watertandde er van; hij beloofde zich zoo'n gastmaal, dat
+hij daardoor alles op de wereld zou vergeten, of, liever gezegd,
+hij zag de wereld slechts verward door een hoop taartjes, worsten,
+kazen, vleeschspijzen en andere lekkernijen heen.
+
+"Hoor eens, barien! [3] geef je zooveel moeite niet," zei hij van
+tijd tot tijd. "Ik zal met weinig tevreden zijn... dat is te zeggen,
+ik zal tevreden zijn met hetgeen ik daarginds zie... Ja, ik zal er
+mee tevreden zijn."
+
+"Nee, nee," antwoordde de oude Kniesj, "sta me toe dat ik u eens
+iets fatsoenlijks aanbied! Sta me dat toe, Mijnheer!... Mag ik ook
+uw naam weten?"
+
+"Ik heet Iwan," antwoordde de soldaat met een zucht, geheel ontwapend
+door de gulle gastvrijheid van den ouden boer.
+
+"Welnu, Mijnheer Iwan! u moet mij vergunnen, u het beste aan te
+bieden, wat er in mijn huis is! U moet het, u wilt een grijsaard
+toch geen verdriet aandoen, niet waar? U moet eens van mijn worsten
+proeven... en van mijn hammen ook... en dan van mijn kaas... U zult
+wel zien, wat ik u zal voorzetten."
+
+"Maar wij, soldaten, zijn niet aan zulke lekkernijen gewend. Als wij
+onzen honger maar kunnen stillen, zijn wij al tevreden," zei Iwan.
+
+"Wel zeker, wel zeker, Mijnheer Iwan! Ja, het leven van een soldaat
+is hard. Ik heb er wel eens over hooren spreken. Welnu, dat is een
+reden te meer om een poging te doen, u eens te vergasten... Ja, ja,
+geloof mij!"
+
+Maroessia, die in een hoek zat, trachtte te zijn zooals hij, aan
+wien zij onophoudelijk dacht, zou geweest zijn. Naar haar uiterlijk
+te oordeelen was zij kalm en bedaard.
+
+Maar wat er in dat hartje omging is niet om te beschrijven. Was
+haar groote vriend nog in het hooi begraven? Of was hij er al lang
+uitgekomen? Maar zou hij zich dan wel op een veilige plaats hebben
+kunnen verschuilen? En als hij het huis eens had moeten verlaten,
+waar zou zij hem dan weervinden? Welke gevaren kon hij loopen? Wat
+zou haar vader wel zeggen, als zij hem verlaten had, voordat zij hem
+het doel van zijn tocht had doen bereiken?...
+
+De kleine Taras ging, na de nieuw aangekomene nauwkeurig opgenomen te
+hebben, naar het raam toe en telde de schoten, die men zeer duidelijk
+kon hooren, ofschoon zij op een verren afstand gelost werden.
+
+Eindelijk was het maal gereed. Mijnheer Iwan begon het met een soort
+van woede te verslinden. Zijn geduld was dan ook al te lang op de
+proef gesteld.
+
+Bij den eersten hap had hij het strenge en woeste gelaat van een
+krijgsman, die er zich volstrekt niet over bekommert, zijn gehemelte
+te streelen; maar al spoedig begon zijn gezicht een wat zachter
+uitdrukking aan te nemen. Na het gebruik van eenige glazen likeur
+van frambozen, van aardbeien, van kersen en van kummel kregen zelfs
+zijn oogen een vriendelijke uitdrukking en speelde er een glimlach
+om zijn lippen.
+
+De oude Kniesj werd niet moe, hem telkens nieuwe gerechten en nieuwe
+dranken aan te bieden. Van tijd tot tijd slaakte hij een kreet.
+
+"Wacht! Dat is mooi bedacht! Ik herinner mij daar, dat ik in mijn
+provisiekast nog wat heb, dat u wel zal smaken... Wacht, wacht! Dat
+zal ik eens voor u gaan halen, Mijnheer Iwan! Dan moet u mij eens
+zeggen, hoe u het vindt."
+
+Iwan verzette zich hier niet tegen. Hij kon slechts even met het
+hoofd schudden, alsof hij wilde zeggen:
+
+"Dat lijkt mij! Maar alles lijkt mij op dit oogenblik!"
+
+"Wel, Taras, wat doe je daar?" vroeg de oude Kniesj, na weer een
+flesch voor zijn gast neergezet te hebben. "Is het nu de tijd om
+daar te staan luieren? In jou plaats zou ik eens zijn gaan kijken,
+of het tijd is om hooi aan de ossen te geven."
+
+"Wilt u wel gelooven, Mijnheer Iwan!" voegde de grijsaard er bij,
+"dat ik in Taras een flinken werkman heb? Het is een jongen, die niet
+dom is en ook niet lui."
+
+Mijnheer Iwan wilde antwoord geven, maar hij kon niets anders doen dan
+een glimlach op zijn gezicht te voorschijn brengen, die hoegenaamd
+niets zeide. Wat den kleinen Taras aangaat, die liet zich niet lang
+bidden. In een oogenblik was hij bij de deur.
+
+Het was tijd; want Maroessia kon het niet meer uithouden. Zij stond
+bedaard op en zei tegen den ouden Kniesj:
+
+"Ik zal met Taras meegaan."
+
+"Doe dat, beste meid!" antwoordde de grijsaard.
+
+En toen zij hem voorbijliep, strekte hij de hand uit en streelde haar
+zachtjes over haar lokken.
+
+Weinig had deze liefkoozing te beteekenen, maar zij gaf als door een
+tooverslag alle vertrouwen aan Maroessia terug; zij gevoelde zich
+gerustgesteld en versterkt; haar angst verdween, en ze voelde zich
+ineens veel minder angstig.
+
+"Beste barien!" zei Iwan, een wanhopige poging doende om zijn gedachten
+te verzamelen, "dat hooi van daar straks, weet je, het hooi van den
+wagen, dien ik hierheen begeleid heb, behoort aan ons toe!... Begrijp
+je me? Wij hadden het in beslag genomen, dus is het ons goed, dus
+is het ons eigendom geworden! Dat is duidelijk, niet waar? Als je er
+echter op gesteld bent, het te behouden, dan kan je er mij den prijs
+voor geven.... Geef geld, veel geld, en je moogt het hebben... En
+dat zou ik je als het beste aanraden!"
+
+"U bent heer en meester, Mijnheer Iwan!" antwoordde de oude Kniesj. "U
+kunt nemen, wat u verlangt. U bent heer en meester!"
+
+"Heel goed! dat is heel goed!" antwoordde Iwan. "Uitstekend goed!"
+
+
+
+
+VII.
+
+OP DEZELFDE PLAATS.
+
+
+Toen Maroessia het huis uitkwam, zag zij, dat de wagen, nog met
+hooi beladen op dezelfde plaats stond. Taras werkte met den meesten
+ijver. Hij klom op het wiel, trok het hooi bij handen vol van den
+wagen af en gaf dit aan de ossen.
+
+Maroessia draaide een paar keer om den wagen heen.
+
+Nadat Taras aan de ossen genoeg hooi gegeven had, begon hij te babbelen
+en vroeg het honderd uit, maar Maroessia, die nog wel een beetje in
+angst verkeerde, antwoordde hem slechts kortaf.
+
+Eensklaps kwam de gedachte bij haar op, dat haar tegenwoordigheid bij
+den wagen vreemd zou kunnen schijnen, en ze besloot om er vandaan
+te gaan. Zij liep het groote voorplein over, ging naar den tuin,
+bleef staan, keek om zich heen en sloeg een blik op de velden, die
+zich in de verte uitstrekten.
+
+"Wat nu te doen?" vroeg zij zich af. "Wat zal er van hem worden? Hoe
+hem te redden? De wagen met hooi is nog niet afgeladen. Zou hij nog..."
+
+Zij keerde naar het voorplein terug, om er zich van te overtuigen, dat
+niemand haar gadesloeg. "Als ik het zonder onvoorzichtigheid doen kan,"
+zei ze bij zich zelf, "zal ik het wagen, zoo al niet hem te roepen,
+dan toch op de een of andere wijze zijn aandacht te trekken."
+
+Maar toen zij voorbij een hoop groote steenen kwam, die tegen de
+bouwvallen van een muur opgehoopt lagen, meende zij te hooren, nee,
+hoorde zij duidelijk, alsof zij uit den grond voortkwam, een stem,
+die zij goed kende, en die tegen haar zei:
+
+"Ik dank je, kleine Maroessia! Wees maar gerust, alles gaat goed."
+
+Eerst schrok ze, maar langzamerhand herstelde zij zich en trachtte
+te zien, waar die stem wel vandaan gekomen was.
+
+De hoop steenen scheen daar reeds zeer lang gelegen te hebben. De
+steenen waren bedekt met mos, onkruid en klimplanten. Blijkbaar waren
+ze daar reeds lang geleden neergeworpen, toen men onder een gebouw,
+dat nu bijna geheel in puin lag, dezen ouden kelder had gemetseld,
+waarvan haar zoekende blik het raampje had opgemerkt, ofschoon dit
+ternauwernood zichtbaar was tusschen de menigte planten, die er
+overheen gegroeid waren.
+
+"Heb ik goed gehoord?" vroeg de kleine Maroessia zich af.
+
+Haar hart sloeg geweldig. Maar de stem, die opnieuw uit het puin kwam,
+liet zich ten tweeden male hooren.
+
+"Beste meid," zei deze stem. "Stel je gerust. Wij zijn de gevaren der
+zee gelukkig te boven gekomen en zullen in de haven niet verdrinken,
+hoop ik!"
+
+Maroessia bleef onbeweeglijk staan; zij luisterde nog eens, ofschoon
+alles nu weer stil geworden was.
+
+Deze weinige woorden, die van hem, van haar grooten vriend kwamen,
+waren even zoovele tooverwoorden, die haar laatste vrees geheel
+wegnamen.
+
+Haar hart werd van blijdschap vervuld, en haar wangen waren zoo rood,
+haar oogen schitterden zoo fel, dat Taras, op het voorplein eensklaps
+voor het meisje bleef staan.
+
+Getroffen door de verandering, die er met haar plaats gegrepen had,
+keek hij haar met een nieuwsgierigen blik aan.
+
+"Ze is zeker erg in haar schik; grootvader zal haar misschien iets
+lekkers gegeven hebben!" dacht hij. "Maar wat? Zou het peperkoek zijn
+of noten?"
+
+Maroessia verbrak het stilzwijgen met de vraag:
+
+"Willen wij eens naar den tuin gaan?"
+
+"Dat wil ik wel," antwoordde Taras met eenige aarzeling als iemand,
+die er niet zeker van is, of hij er bij zal winnen of verliezen,
+als hij zijn toestemming geeft. "Maar zeg mij eerst eens, wat heeft
+grootvader je gegeven?"
+
+"Aan wien heeft hij wat gegeven?"
+
+"Wel, aan jou immers!"
+
+"Nu, dan heeft hij je wat beloofd, en dan is het evengoed, of je het
+al hadt. Wat heeft hij je beloofd?"
+
+"Hij heeft mij niets beloofd."
+
+Taras keek haar wantrouwig aan.
+
+"Waarom kijk je dan zoo blij?" vroeg hij.
+
+"Ik?"
+
+"Ja, jij."
+
+Zij wilde zeggen: "Je verbeeldt je maar, dat ik blij kijk;" maar
+zij was niet in staat om te liegen, zelfs niet voor een goede zaak,
+en zei alleen maar:
+
+"Laat ons naar den tuin gaan."
+
+"Ik ga mee," antwoordde Taras met een schalksch gezicht.
+
+"Zullen wij er veel aardbeien vinden?" vroeg Maroessia.
+
+"Ik vind ze wel, als ik ze zoek," antwoordde Taras eenigszins trotsch.
+
+"Ik zal ook mijn best doen om ze te vinden. Denk je, dat ik er zal
+vinden?"
+
+"Dat kan wel. Het is niet zoo moeilijk. Het is een echt
+meisjeswerk! Als het er om te doen was, een mol of een egel te vangen,
+dan zou het een heel andere zaak wezen."
+
+En terwijl Taras den kant van den tuin uitging, sloop hij zachtjes
+voort, zooals het aan een echten mollenvanger past.
+
+"De kleine meisjes hebben geen moed, zoo denk ik er over!" voegde
+hij er bij. "De jongens..."
+
+"O! De jongens zijn heel moedig!" zei Maroessia, ziende, dat haar
+kleine metgezel naar een woord zocht, dat de uitstekende verdienste
+der jongens naar waarde kon uitdrukken.
+
+"Juist zoo!" antwoordde Taras, dien het pleizier deed, dat het meisje
+zooveel achting voor de jongens aan den dag legde; en hij dacht bij
+zich zelf: "Zij is zoo dom niet, als ik gedacht had!".
+
+"De jongens kunnen paardrijden!" vervolgde hij. "Zij kunnen de wildste
+paarden temmen!"
+
+"Ja zeker, dat kunnen zij," antwoordde Maroessia glimlachende.
+
+"Je zult eens zien, hoe goed ik onze merrie kan berijden. Laatst,
+toen ik de hut van de oude Hanna in galop voorbijreed, heb ik haar
+vreeselijk laten schrikken; de oude vrouw dacht, dat het een pijl van
+een Tartaar was! Zooals je weet, zijn onze oude vrouwen erg bang voor
+de Tartaren."
+
+"Die arme vrouwen!" zei Maroessia.
+
+"Maar jij moet niet bang worden; ik zal je wel verdedigen," zei hij
+met een opwelling van edelmoedigheid.
+
+"Ik dank je!" zei Maroessia.
+
+"Je moet weten, dat ik heelemaal niet bang ben. Er zal eenmaal een dag
+komen,--misschien al gauw,--waarop ik al de vijanden van onze Ukraine
+in stukken zal houwen! Wil je door deze kleine deur heengaan? Kom hier,
+aan dezen kant staan de aardbeien. Weet je wel, wat mijn plan is?"
+
+"Nee, vertel het eens!"
+
+"Nou, mijn plan is, op het legerkamp der Tartaren of der Turken aan
+te vallen, ze te dooden en hun opperhoofd gevangen te nemen... Wat
+zeg je daar wel van?"
+
+"Dat zou schitterend zijn," antwoordde Maroessia ernstig. "Schitterend,
+niet waar? Er is in Frankrijk wel een boerenmeisje geweest, dat alle
+vijanden daaruit verdreven heeft."
+
+"O!" zei Maroessia, wier oogen vlammen schoten, "wat zal zij gelukkig
+geweest zijn!"
+
+"Men heeft haar verbrand," hernam Taras.
+
+"Dat geeft niet," vond Maroessia, "toch is zij de gelukkigste van
+alle vrouwen."
+
+"Grootvader zal je hare geschiedenis wel eens vertellen, als je dat
+wilt. Een Fransche vrouw heeft hem deze in de stad verhaald. Hier
+kent men zulke geschiedenissen niet. Het meisje heette Jeanne d'Arc."
+
+"Jeanne d'Arc," zei Maroessia met de oogen vol tranen, "Jeanne
+d'Arc! Gelukkig meisje!"
+
+Taras raakte in vuur. Wat een Fransch meisje had gedaan, kon een
+Ukrainische jongen ook wel doen. Hij vertrouwde aan Maroessia de
+vele plannen toe, die zich in zijn hoofd verdrongen. En wat slaagden
+al die "schitterende" plannen naar wensch, in zijn verbeelding
+tenminste! Terwijl hij in den tuin wandelde en aardbeien zocht,
+ontwikkelde hij zijn gedachten over het laatste gevecht en betreurde
+het zeer, dat de groote hetman te langzaam in zijn aanvallen was
+geweest.
+
+Maroessia luisterde zwijgend naar hem, terwijl zij aldoor aan het
+meisje dacht, dat haar vaderland vrijgemaakt had.
+
+"In die kleine Maroessia steekt zeker wat goeds," zei Taras bij
+zich zelf. "Wat luistert zij naar mij! Het doet mij pleizier,. dat
+zij volstrekt niet gelijkt op die dwaze huilebalk Mimowka,. die
+altijd de eerste wil zijn, die mij dit en dat en weer wat anders wil
+leeren... Die Mimowka is een akelig kind! Maar Maroessia is een flink
+meisje... En aanstonds zal ik aardbeien voor haar plukken..."
+
+Intusschen kon Taras, terwijl hij tegen een hek aanleunde en Maroessia
+aankeek, zich niet weerhouden, bij zich zelf te zeggen:
+
+"Maar wat kijkt zij toch blij! Zij kon niet vroolijker kijken,
+als zij al de lekkernijen van de kermis voor zich uitgespreid zag
+liggen! Ik ben er zeker van, dat zij ergens een hoop peperkoek
+verborgen heeft! Zij moet mij straks haar geheim vertellen, en dan
+moet ik de helft hebben van wat zij krijgt, en misschien wel meer."
+
+
+
+
+VIII.
+
+HET ONTWAKEN VAN IWAN.
+
+
+Het was bijna middag.
+
+Sedert eenigen tijd drongen de brandende zonnestralen door het
+raampje heen, waarbij de soldaat Iwan na zijn overvloedigen maaltijd
+ingeslapen was, en vielen vlak op zijn wang. Zijn gezicht was door de
+zon vuurrood geworden. Iwan had wel is waar een onbestemd gevoel, dat
+hij zou braden; maar hij was per slot van rekening toch erg gelukkig,
+dat hij nog volstrekt geen lust had om wakker te worden. "Als ik mijn
+oogen opendoe," zei hij half slapende bij zich zelf, "als ik op een
+andere plaats ga liggen, dan is het afgeloopen met al die zaligheid,
+dan zal ik den slaap niet meer kunnen vatten!"
+
+Eensklaps echter sprong hij op, alsof men hem met een gloeiend ijzer
+had aangeraakt. Werkelijk was zijn wang brandend heet. Hij hield er
+z'n hand tegen, maar trok die dadelijk weer terug, alsof hij zich
+gebrand had.
+
+Hij ging van het raam vandaan; zijn benevelde blik vestigde zich op het
+inwendige der kamer; werktuigelijk knoopte hij zijn uniform dicht en
+deed zijn best om aan zijn gezicht dat voorkomen van onverschilligheid
+te geven, dat daaraan gewoonlijk eigen was.
+
+Waar was hij? Langzamerhand herinnerde hij zich alles weer. Hij was
+alleen! Maar waarom? Och, de oude Kniesj had zich waarschijnlijk
+verwijderd, om zijn gast rustiger te laten slapen.
+
+Maar sedert wanneer sliep hij? Een plotseling gevoel van ongerustheid
+greep hem aan.
+
+Iwan begon te roepen; zijn stem klonk schor en krijschend. Zijn
+geschreeuw weerklonk al spoedig in al de hoeken van het voorplein.
+
+"Hela! oude sufkous! Drommels! Zal je dan eindelijk komen?"
+
+Op zijn geschreeuw snelden Maroessia en de kleine Taras naar het
+huisje; maar daar zij het noodeloos achtten, zich aan de woede van
+den pas ontwaakten soldaat bloot te stellen, verscholen zij zich
+achter het dichte geboomte en luisterden.
+
+Toen Iwan zweeg, hoorde men niets... het bleef doodstil.
+
+Een oogenblik daarna begon de soldaat weer te schreeuwen:
+
+"Waar ben je, oude schurk?"
+
+Toen begreep hij wel, dat het al laat was. Met een hevigen ruk deed
+hij de deur open en verscheen met de sabel in de hand op den drempel,
+terwijl hij z'n hoofd beurtelings rechts en links wendde, als iemand,
+die niet weet in welke richting hij zijn houwen moet geven.
+
+"De duivel moge mij halen, als ik weet, naar welken kant ik moet!" riep
+de soldaat eindelijk woedend uit.
+
+Hij liep het voorplein haastig over, terwijl hij met zijn sabel in
+de lucht sloeg, en daarna nu eens tegen den muur, dan weer tegen een
+boom aankwam, als iemand, die iets wil hebben, om er zijn woede op te
+koelen. Hij struikelde eindelijk over den hoop steenen, die er bij den
+kelder lag,--dit deed Maroessia in haar schuilplaats verbleeken,--maar
+hij stond vloekende op en bevond zich eindelijk weer op het punt,
+vanwaar hij was uitgegaan, voor de deur van het huis, nog altijd
+razende en tierende.
+
+Intusschen hoorde men reeds de vriendelijke stem van den ouden Kniesj,
+die door zijn drogen hoest afgebroken werd; hij kwam met haastige
+schreden aan, als iemand, die het onaangenaam vindt, dat hij een
+persoon van gewicht heeft laten wachten.
+
+"Ik kom, Mijnheer Iwan, ik kom," zei hij met goedhartigheid en
+vriendelijkheid; "ik ben geheel tot uw orders."
+
+Iwan hoorde de stem van den ouden Kniesj zeer goed, maar het gelukte
+hem niet, er zich rekenschap van te geven, waar zij vandaan kwam.
+
+"Waar ben je?" riep hij hem toe.
+
+"Ik ben hier," antwoordde de stem van den ouden Kniesj.
+
+"Hier? Waar dan?" brulde de soldaat.
+
+"Wel, vlak voor u. Ziet ge mij dan niet?"
+
+Iwan stond werkelijk tegenover den ouden Kniesj, die hem vriendelijk
+toelachte.
+
+"Hebt u goed geslapen, Mijnheer Iwan?" vroeg de oude Kniesj, terwijl
+hij in de fonkelende oogen van den soldaat een bevestigend antwoord
+trachtte te lezen.
+
+"Ik hoop toch, dat de vliegen u niet al te erg gestoken hebben. Ik
+had alles dichtgedaan, opdat zij u wat meer met rust zouden laten."
+
+"Moge het vuur van den hemel ze braden, je vliegen!" antwoordde
+Mijnheer Iwan. "Zij zouden er beter aan gedaan hebben, als zij mij
+wat vroeger wakker gemaakt hadden."
+
+Na te veel gegeten, te veel gedronken en te veel geslapen te hebben,
+gevoelde de soldaat zich niet zeer pleizierig.
+
+"Ik ben het met u eens, Mijnheer Iwan, ik ben het volkomen met u eens,"
+antwoordde de oude Kniesj.
+
+En daar Mijnheer Iwan, in gedachten verzonken, met een knorrig gezicht
+aan zijn lange snorren trok, meende de oude man eveneens te moeten
+nadenken. Hij liet een minuut voorbijgaan en zei toen:
+
+"Met dat al, Mijnheer Iwan, moet ik toch zeggen, dat het, als men
+eenmaal slaapt, niet aangenaam is, door de vliegen wakker gemaakt
+te worden. Als men er aan denkt, dat een eerlijk man, dat zelfs een
+soldaat, van beroep een moedig man, zich evenmin als ieder ander kan
+verdedigen tegen deze ellende..."
+
+"Welke ellende?" vroeg Iwan, alsof hij opnieuw uit zijn droom
+ontwaakte.
+
+"Wel, die van de vliegen, Mijnheer Iwan. Als men er aan denkt, dat die
+ondraaglijke insecten zich maar zoo op alles neerzetten, onverschillig
+of het een generaal, een boer of een taart is ... dan vraagt men zich
+wel eens af, waartoe het onderscheid tusschen de menschen toch dient."
+
+Mijnheer Iwan viel hem in de rede:
+
+"Ik heb een geduchte pijn in m'n hoofd. In plaats van zoo te babbelen,
+zou je er beter aan doen, als je mij een glas brandewijn bracht."
+
+"Met alle genoegen, Mijnheer Iwan, met het meeste genoegen," riep
+de oude Kniesj uit. "Wat een geluk, u een dienst te kunnen bewijzen,
+Mijnheer Iwan, wat een geluk!..."
+
+Als men zijn vroolijk gezicht zag, zou men zich werkelijk afgevraagd
+hebben, of hij zich niet al te gelukkig gevoelde, aan Mijnheer Iwan
+nog eens een dienst te kunnen bewijzen.
+
+Hij liep, fier als een koning, naar zijn kast. Mijnheer Iwan volgde
+hem.
+
+De soldaat behield nog altijd zijn woest voorkomen, maar hij begon
+zijn snorren op te strijken als iemand, die iets goeds verwacht.
+
+"Ga maar zitten, Mijnheer Iwan, ga maar zitten," zei de oude man. "Ik
+zal dadelijk een glas voor u inschenken... Neem plaats, neem plaats..."
+
+"Ik heb geen tijd om te gaan zitten," antwoordde Mijnheer Iwan,
+ongevoelig voor de voorkomendheid van den ouden man. "Geef maar gauw
+op; ik zal het wel staande leegdrinken... Heb je het geld al klaar? Ik
+heb haast, ik moet vertrekken..."
+
+"Hebt u zooveel haast, Mijnheer Iwan? Wat is dat jammer! Het is
+brandewijn, zooals men ze maar zelden vindt, en als u niet zooveel
+haast hadt, zoudt u dien eens op uw gemak kunnen proeven. Ik moet u
+zeggen, Mijnheer Iwan..."
+
+"Heb je het geld klaar?"
+
+"Ik heb het klaar, Mijnheer Iwan. Toch blijft het een harde zaak voor
+zulke arme menschen als wij..."
+
+De oude man slaakte een diepen zucht en keek met een somberen blik
+naar een geldbuidel, dien hij uit zijn zak haalde.
+
+"Waartoe moeten al die praatjes dienen?" antwoordde Mijnheer Iwan hem,
+terwijl hij het groote glas brandewijn, dat Kniesj hem toegereikt had,
+leegdronk, alsof het een glas suikerwater geweest was.
+
+De oude Kniesj slaakte nogmaals een zucht, maar ditmaal was het
+eerst een echt pijnlijke zucht. Toch praatte hij niet meer, en nadat
+hij een handvol koper uit den geldbuidel genomen had, begon hij hem
+stuk voor stuk voor te tellen, terwijl hij het geld bedaard op de
+tafel neerlegde.
+
+"Hoor eens! Kan je tot drie tellen?" vroeg de soldaat aan den boer.
+
+Men kon zeker niet beweren, dat deze vraag vriendelijk werd gedaan,
+maar de toon was toch ook niet bepaald barsch; de soldaat had veeleer
+de bedoeling, innemend te zijn, want Mijnheer Iwan had, terwijl
+hij haar deed, zich zelf nog een glas brandewijn ingeschonken,
+en gewoonlijk ging zulk een handeling bij hem niet van toorn
+vergezeld. Daar hij zijn grap zonder twijfel aardig vond, vervolgde
+hij met een guitig gezicht:
+
+"Ik vraag je, of je tot drie kunt tellen? Hoe doe je dat? Laat eens
+hooren!"
+
+"Met alle genoegen, Mijnheer Iwan," antwoordde Kniesj. "Vijf,
+zes... Dat is volgens mij de beste manier om te tellen... zeven,
+acht... Wijlen mijn vader telde altijd zoo... negen, tien... en
+hij telde zoo goed, dat de sluwste menschen hem niet konden
+bedriegen... elf, twaalf."
+
+Iwan had hem laten doorpraten; alleen had hij zich met een afgetrokken
+gezicht een derde glas ingeschonken, en terwijl hij dit leegdronk,
+luisterde hij zwijgend naar de overpeinzingen van Kniesj over de
+eigenaardigheden van de Poolsche geldschieters en over hun geschiktheid
+voor zaken.
+
+Langzamerhand lagen de stapeltjes koper op een rechte lijn en was de
+geldbuidel leeg.
+
+Mijnheer Iwan schonk zich een vierde glas in, dronk dit in ��n teug
+leeg, en nadat hij dit gedaan had kwam zijn uiterlijk aan Kniesj nog
+woester dan vroeger voor. Op zijn voorhoofd vertoonden zich rimpels,
+die niets goeds voorspelden. Hij antwoordde met geen enkel woord op
+de vriendelijke woorden, waarmee de oude boer hem een laatst vaarwel
+toeriep. Hij bekommerde zich over 't geheel weinig om de beleefdheden
+van den armen man, maar hij telde met een norschen blik de som, die
+voor hem bestemd was, stak deze in zijn zak, verliet met haastige
+stappen het vertrek, zadelde zijn paard, dat rustig haver stond te
+eten, steeg op, verwaardigde zich, zijn hoofddeksel even op te lichten
+ter beantwoording van de diepe buigingen van Kniesj, en reed toen in
+galop weg. Spoedig was hij in de onafzienbare steppe verdwenen.
+
+"Goede reis!" mompelde de oude Kniesj, "ik hoop dat ik je nooit
+meer terugzie."
+
+
+
+
+IX.
+
+DE WARE KNIESJ.
+
+
+Terwijl de scherpe oogen van den kleinen Taras den ruiter volgden,
+die in galop door het hooge gras heenreed, wendden de blikken van
+Maroessia zich naar den ouden boer.
+
+Deze stond voor de deur en keek er naar, hoe zijn gast zich al verder
+en verder verwijderde, zonder schijnbaar aan iets anders te denken. Men
+zou gezegd hebben, dat hij er, evenals de kleine Taras, eenvoudig
+genoegen in vond, naar dien snellen galop te kijken en te luisteren
+naar het gehinnik van het paard, dat den soldaat wegvoerde. Met de
+eene hand streelde de oude boer zijn hond, die al kwispelstaartende
+naar hem toe kwam, de andere hield hij boven zijn oogen om ze tegen
+de brandende stralen der zon te beschutten.
+
+Na aldus eenige minuten gekeken te hebben, die Maroessia wel even
+zoovele uren toeschenen, ging hij in huis. Hij liep heel zachtjes,
+zonder zich te haasten, terwijl hij naar alle kanten den blik sloeg
+van een waakzamen eigenaar, die de wanorde, welke er in zijn huis
+mocht gekomen zijn, wil herstellen.
+
+"Grootvader!" zei Taras, die achter hem liep, "zeg eens, waar de vijand
+gekampeerd is. Ik denk wel, dat hij bij de Welika-Zjaroega is, maar..."
+
+"Zoo! Zijn jullie daar, kinderen?" zei de oude boer vriendelijk,
+terwijl hij bleef staan en goedaardig met z'n hoofd schudde:
+
+"Heb je veel pleizier in den tuin gehad?" vervolgde hij. "Zijn jullie
+moe? Heb je honger? Welnu, dan zal ik je wat lekkers voorzetten;
+want de soldaat heeft niet alles opgegeten. Kom maar met me mee."
+
+En hij liep voor hen uit, met een vriendelijken glimlach om de
+lippen, terwijl hij soms als een oud man kuchte. Taras en Maroessia
+kwamen achter hem aan. In een oogenblik waren de flesch en het glas,
+waarvan de soldaat zich bediend had, door Maroessia weggenomen. Een
+raam was opengezet, de versche lucht was naar binnen gedrongen, en
+de onaangename, doordringende stank van den brandewijn was vervangen
+door den heerlijken geur van een lekkere warme pastei.
+
+Ofschoon Taras zeer verlangend was om de plaats, waar de vijand zich
+gekampeerd had, met juistheid te weten te komen, hield hij zich toch
+met deze zaak niet uitsluitend bezig. Hij at als een wolf!
+
+Maroessia daarentegen at weinig. Terwijl haar kleine vingers de
+beschuit brokkelden, konden haar oogen zich niet van de gestalte van
+den ouden kozak afwenden.
+
+"Grootvader! luister eens naar mij!" zei Taras, toen hij zijn honger
+gestild had. "Als deze soldaat naar de Starie-Krestie rijdt, dan wil
+dit zeggen, dat de vijand niet meer bij de Welika-Zjaroega gekampeerd
+is. Niet waar, grootvader?"
+
+"Dat denk ik ook, beste jongen, dat denk ik ook," antwoordde de
+vriendelijke, toegevende grootvader, terwijl hij de kinderen nogmaals
+een stuk pastei gaf. "Maar je doet mij aan iets denken: je moest eens
+gaan zien, hoe het met de vischnetten gesteld is, die wij gisteren
+uitgezet hebben. Het kan best zijn, dat wij er een paar heerlijke
+baarzen in gevangen hebben. Wat dunkt je daarvan?"
+
+"Ik heb die netten heelemaal vergeten!" riep Taras uit, "geen oogenblik
+heb ik er aan gedacht!"
+
+"Zoo, zoo, zieltje zonder zorg!" zei Kniesj glimlachende.
+
+"Ik ga er dadelijk naar toe!" besloot Taras plotseling; en nadat hij
+de deur uitgesneld was, hoorde men niets anders meer dan zijn stem,
+die zijn hond Riapko, het jong van Raaf, riep.
+
+Toen werd alles stil. Maroessia was eindelijk met den ouden boer
+alleen gebleven. Deze keek haar nu oplettend aan, en wel op zoo'n
+zonderlinge wijze, dat haar hartje hevig begon te kloppen.
+
+In het geheele voorkomen van Kniesj was eensklaps een verandering
+gekomen. Met den ouden boer had plotseling een gedaanteverwisseling
+plaats gegrepen. Inplaats van een goedigen grijsaard voor zich te
+zien, die wel een beetje laf en wat ijdel was op zijn pasteien,
+zijn dranken en zijn andere aardsche goederen, zag zij nu onder
+zijn wenkbrauwen oogen fonkelen, waarvan de blik als de punt van
+een dolk tot haar doordrong; al de rimpels van zijn voorhoofd waren
+verdwenen. Zijn trekken waren norsch en streng geworden. De geheele man
+was veranderd. Zijn schouders waren breeder, zijn gestalte werkelijk
+indrukwekkend, hij leek niets meer op den ouden Kniesj.
+
+Gedurende eenige oogenblikken keek Maroessia Kniesj als een klein bang
+vogeltje aan. Kniesj sprak. Zijn stem geleek heelemaal niet meer op
+de stem, die nog pas vriendelijke woordjes tegen den soldaat Iwan zei.
+
+"Maroessia!" zei hij tegen haar. "Je vriend wenscht je te zien. Hij
+is niet veraf. Wil je weten, wat hij je te zeggen heeft?"
+
+De oogen van Maroessia antwoorden voor haar; de vreugde had haar
+de spraak benomen; maar Kniesj had haar begrepen en haar een wenk
+gegeven om hem te volgen.
+
+Hij ging heen en liep met een vasten stap naar het voorplein. De oogen
+van Maroessia zochten aan den kant van den ouden kelder naar den hoop
+steenen, die met mos en onkruid bedekt was en vanwaar de stem van haar
+vriend tot haar was doorgedrongen; maar Kniesj ging daar niet heen.
+
+Na om zich heen gekeken te hebben, floot Kniesj. De groote hond,
+Raaf genaamd, die bij de deur zat, was in een paar sprongen bij zijn
+baas, ging op zijn achterpooten zitten en wachtte, terwijl hij zijn
+schrandere oogen op den boer gevestigd hield.
+
+"Is er geen vreemdeling in de omstreken, Raaf?" zei Kniesj tegen den
+trouwen bewaker van zijn huis.
+
+Raaf deed een eigenaardig geluid hooren, dat aan zijn baas duidelijk
+zeide: "Wees maar gerust!" En ten bewijze, dat alles in de omstreken
+inderdaad rustig was en dat men bijgevolg veilig in huis kon blijven,
+begon Raaf jacht op de vliegen te maken. Blijkbaar zou Raaf zich
+hiermee niet vermaakt hebben, als er aan het huis eenig gevaar
+bedreigd had. Volkomen gerustgesteld, ging Kniesj nu met Maroessia
+weer in huis; maar toen hij de kleine gang binnentrad, liep hij de
+deur aan den rechterkant voorbij, waardoor men in het vertrek kwam,
+waar men gegeten had, en deed een deur aan den linkerkant open,
+die den toegang tot een provisiekamer verleende.
+
+Deze provisiekamer stond vol met alles, wat tot voedsel kon dienen. Men
+kon slechts met de uiterste moeite tusschen de groote zakken meel,
+gerst, rogge, erwten en boonen doorkomen.
+
+De ramen waren vrij groot, maar het licht drong er ternauwernood
+doorheen. De voorraad hop, worsten, gedroogde pruimen, kersen in
+flesschen, appelen, peren, de stapels eieren, de flesschen, die voor de
+ramen stonden, hielden het geheele vertrek in een donker waas gehuld.
+
+Maroessia bleef besluiteloos op den drempel staan, het scheen
+onmogelijk om zich een doortocht te banen.
+
+"Sla linksaf!" zei Kniesj tegen haar. Vervolgens schoof hij met zijn
+stevige handen een vat, dat met brandewijn gevuld was, weg en drukte
+toen met zijn voet op den vloer, die nu openging en voor Maroessia een
+kleine houten trap deed te voorschijn komen, die naar een onderaardsch
+gewelf scheen te voeren.
+
+"Loop zachtjes, beste meid," zei Kniesj, "kijk goed waar je je voeten
+neerzet: de treden zijn misschien wat glibberig."
+
+
+
+
+X.
+
+HET WEERZIEN.
+
+
+Zij begonnen deze smalle trap af te dalen, die onder hun gewicht boog.
+
+Maroessia had zich geen rekenschap gegeven van de manier, waarop
+de vloer zich geopend had. Zij begreep eerst, dat deze opening weer
+dichtgegaan was, toen zij zich in de duisternis bevond. Hoe dieper
+zij kwamen, des te kouder werd het. De zon was nooit in dezen diepen
+kelder doorgedrongen.
+
+Van tijd tot tijd voelde het meisje, dat een stevige hand haar
+op gevaarlijke plaatsen vasthield. Zoo bereikten zij eindelijk de
+onderste trede.
+
+Kniesj nam haar toen bij de hand, en zij begonnen voort te loopen
+door een gang, waarin het een tijdlang donker bleef. Bij een kromming
+drong er een lichtstraal van boven door, die het onderaardsche gewelf
+verlichtte, dat op die plaats veel ruimer was. De afgezant liep daarin
+met langzame schreden op en neer. Zijn oogen wendden zich terstond
+naar de bezoekers. Door het geluid van hun voetstappen opmerkzaam
+geworden, wachtte hij hen op.
+
+"Maroessia, mijn kleine raadgeefster!" zei hij, terwijl hij zich naar
+het kind vooroverboog, "wat ben ik gelukkig, je weer te zien."
+
+Maroessia keek hem blij lachend aan en legde haar kleine handje in
+zijn groote hand.
+
+"Ach!" zei ze toen, "wat zult u het vreeselijk gehad hebben in het
+hooi bij de aankomst der soldaten, en onderweg, toen Iwan om den
+wagen heen draaide, en nog zooeven, toen hij vlak in de nabijheid
+van dezen kelder struikelde!"
+
+"Ik dacht maar aan de geschiedenis van de vrouw van den struikroover,"
+antwoordde de afgezant, "maar ik was bang voor mijn geleidster."
+
+"Laat ons een beetje verder gaan," viel Kniesj hem in de rede,
+"wij zullen daar nog veiliger zijn."
+
+Zij deden een paar honderd schreden in het onderaardsche gewelf,
+dat nu eens nauwer en dan weer ruimer werd. Zij liepen beurtelings
+in het licht en in de duisternis. Overal, waar het licht doordrong,
+ontdekte men kleine trappen, die uitkwamen op deuren, welke goed
+verborgen waren en de bewoners van het onderaardsche gewelf in de
+gelegenheid stelden, zich op de hoogte te houden van alles, wat er
+op het voorplein en in den tuin voorviel.
+
+"Wij zijn niet rijk op het punt van den tijd," zei Kniesj tegen
+dengene, dien hij Tsjetsjewiek noemde.
+
+"Het is er maar om te doen, niet arm in hulpmiddelen te zijn," gaf
+deze hem ten antwoord.
+
+"Kies dan maar!" zei Kniesj; en hij wees hem naar een plaats in het
+onderaardsche gewelf, die bijna deed denken aan het magazijn van
+wapenen en van kleeren, dat de vrouw van den struikroover in het
+onderaardsche gewelf van het kasteel ontdekt had.
+
+Tsjetsjewiek boog zich voorover. Midden in een hoop kleeren van
+allerlei aard, waaronder ook afgesleten of door kogels doorboorde
+uniformen, haalde hij een langen witten baard voor den dag, en ook een
+wonderlijk gewaad, dat aan den een of anderen rondreizenden muzikant
+scheen toebehoord te hebben. Daarnaast stond een groote luit, die nog
+in een goeden toestand was. Er ontbrak niets aan de vermomming: het
+haar, de snorren, de wenkbrauwen zelfs pasten volkomen bij den baard.
+
+"Dat," zei hij opgeruimd, "is juist goed voor mij. Laat ons nu eens
+iets zoeken, dat het best voor Maroessia is."
+
+"Zal Maroessia u dan vergezellen?" vroeg Kniesj, terwijl hij een
+ouden mantel in z'n handen nam.
+
+Bij deze vraag, die in twijfel scheen te trekken, of zij den afgezant
+overal moest vergezellen, totdat deze het doel van zijn reis bereikt
+had, nam het gezicht van Maroessia een uitdrukking aan, waarin
+verontwaardiging en toorn te lezen stonden.
+
+"Wat zou mijn vader, wat zou mijn moeder, en wat zou hij er wel
+van zeggen" (hierbij wees zij naar Tsjetsjewiek), "als ik mijn taak
+slechts half volbracht?"
+
+"Maar weet je wel, beste meid, waar hij naar toe gaat?" hernam Kniesj;
+"weet je wel, dat hij ergens naar toe gaat, waar men kan sterven, en
+dat het niet waarschijnlijk is, dat men daarvan ongedeerd terugkomt?"
+
+"Zou ik daarom zoo laf zijn, hem te verlaten?"
+
+"Je bent een dapper meisje!" riep Kniesj uit... "Laat mij je eens
+omhelzen! God geve, dat mijn Taras eenmaal op je gelijken moge!"
+
+"Als Taras van mijn leeftijd was," zei Maroessia, "dan zou hij precies
+hetzelfde doen, wat ik doe. Houdt hij er zich niet aldoor mee bezig,
+alleen al de vijanden van de Ukraine uit te roeien?"
+
+"Dat is waar," zei Kniesj. "Hij denkt nu al aan niets anders dan dat."
+
+De afgezant zocht in den hoop kleedingstukken,--het was er om te doen,
+Maroessia te vermommen;--niets beviel hem echter, hij wierp alles
+weer op den grond.
+
+"De kleeren, die zij nu draagt, staan haar goed. Wat is het jammer,
+dat ik ze haar niet kan laten aanhouden!... Dit is afschuwelijk,"
+zei hij, "en dat is nog afschuwelijker."
+
+Hij bekeek een van de armoedige kleederen, die het meisje wel zouden
+gepast hebben, en legde ze ter zijde.
+
+"Het is ook niet noodig, dat zij er als een bedelares uitziet," zei
+hij bij zich zelf, terwijl hij nog eenige lompen op den hoop wierp,
+die aan niemand anders hadden kunnen toebehooren dan aan het een
+of ander ongelukkig meisje, dat haar brood van de liefdadigheid der
+voorbijgangers verwachtte. Maroessia nam het op.
+
+"Ik moet er wel als een bedelares uitzien," zei zij. "Het zal
+misschien noodig zijn, dat ik werkelijk een bedelares word. Ik kies
+dit kostuum. Deze lompen zijn juist goed voor mij."
+
+Zij liep toen naar een donkeren hoek, trok dadelijk haar mooie kleeren
+uit, en na eenige oogenblikken kwam het rijke boerinnetje als bedelares
+gekleed, terug.
+
+Gedurende dezen tijd was ook de vermomming van den afgezant voltooid.
+
+"Wat een knappe grijsaard!" zei Kniesj. "Het is je grootvader,
+Maroessia."
+
+"Het is de vriend van de Ukraine," zei het kind. "Kom, laat ons
+vertrekken!"
+
+De beide mannen hadden zich naar een hoek begeven. Zij gaven elkander
+bericht omtrent den staat van zaken. Toen Kniesj ondervraagd werd,
+antwoordde hij op de korte en bondige vragen van Tsjetsjewiek.
+
+Zijn inlichtingen waren nu juist niet erg geruststellend.
+
+"De meeningen zijn nog al uiteenloopend," zei hij; "overal heerscht
+verdeeldheid, die aan de gemeenschappelijke pogingen schade doet. Men
+is het niet eens omtrent de middelen, en nog minder omtrent de
+menschen. De eigenliefde is er bij in 't spel. De vrouwen zijn
+eigenlijk meer waard dan de mannen. U zult ze overal bereid vinden
+om goed te doen. 'De Ukraine aan de Ukraini�rs teruggeven, en dan
+met elkander twisten, indien men wil, maar niet eer,' dat zeggen
+onze vrouwen tegen ons. En zij hebben volkomen gelijk. Wij hebben
+twee hetmannen: de een is een groot heer, en de ander een vriend
+der armen. Zij zijn jaloersch op elkander: het wantrouwen maakt
+hen tot vijanden. Men zou zeggen, dat zij elkaar wel levend zouden
+willen verslinden. De Moscoviten, de Polen en de Tartaren stoken dien
+haat aan, die hun slechts dienstig kan zijn. Gezegend hij, die deze
+ontketende hartstochten weet te bedwingen!"
+
+"Men zegt, dat onze hetman ongesteld is. Is dat waar?"
+
+"Hij is oud geworden. Hij is zeer veranderd. Slechts aan den kreeft
+geven het verdriet en het lijden, als hij het vuur van te nabij ziet,
+schoone kleuren."
+
+"En de ander?"
+
+"Van den ander zult u niet dan kwaads hooren spreken."
+
+"Is niemand der onzen bij hem?"
+
+"Jawel! Anton is bij hem, maar hij denkt er alleen maar aan, hoe
+hij van hem weg kan komen. Hij zegt, dat het een onaangename taak is,
+zoo'n schurk in het oog te houden. Ingeval u hem mocht willen bezoeken,
+denk er dan aan, dat zijn vrouw werkelijk een goede ziel is. Het is
+een groote dame, maar zij heeft een warm hart. Zij heeft een zuster,
+die misschien een engel is... en die zeker op den een of anderen dag
+als een heilige, naast de martelaren, in den almanak zal prijken."
+
+"Dus," zei Tsjetsjewiek, "zou onze hetman ontmoedigd zijn?"
+
+"Dat is zoo."
+
+"Wie zijn z'n raadslieden?"
+
+"Niemand; hij blijft alleen als een gekwetste arend."
+
+"Dat doet er niet toe," zei de oude muzikant, terwijl hij zich in
+zijn volle lengte oprichtte. "Ik moet dat alles van nabij zien. Ik
+zal er zelf naar toe gaan."
+
+Maroessia ging naar Kniesj toe en zei, terwijl zij een vriendelijken
+blik op hem sloeg:
+
+"Ik heb een gewichtigen dienst van u te vragen."
+
+"Spreek op, beste meid."
+
+Zij nam hem bij de hand. Zij wilde spreken, maar kon niets anders
+uitbrengen dan:
+
+"Zult u aan mijn vader... zult u aan mijn lieve moeder zeggen..."
+
+De tranen waren te voorschijn gekomen; zij kon niets meer zeggen.
+
+De beide mannen lieten haar den tijd om tot kalmte te komen.
+
+Eindelijk hernam zij met vaste stem:
+
+"Zult u hun zeggen, dat Maroessia, als zij hen niet terugziet,
+gestorven is, en dat zij met de gedachte aan hen gestorven is,--aan
+haar broertjes ook,--aan hen en aan de Ukraine."
+
+"Beste meid," zei de oude boer, "ik hoop dat ik die droeve boodschap
+nooit hoef over te brengen. Houd moed m'n kind."
+
+Met deze woorden gaf Kniesj de luit aan de kleine bedelares in handen.
+
+"Komaan, het is tijd om te vertrekken," zei hij. "Ik zal jullie
+een eindje vergezellen en v��r het vallen van den avond naar huis
+terugkeeren."
+
+Hij liet hun het onderaardsche gewelf door een anderen uitgang
+verlaten, die hen op een achterpleintje bracht, waar oude wielen,
+oude sleden en oude ploegen, die buiten dienst gesteld waren, op een
+hoop lagen. Wie hen al spoedig daarna den weg langs had zien loopen,
+zou in hen niet degenen herkend hebben, die zich nog pas geleden in
+het onderaardsche verblijf ophielden. De oude muzikant was nu niets
+anders dan een arm man, die door de jaren en de ellende verzwakt was.
+
+Maroessia was een ongelukkig klein bedelaarskind, en de oude Kniesj
+de langzame en logge boer, wiens gastvrijheid de soldaat Iwan op
+zoo'n zware proef gesteld had.
+
+Zij liepen lang voort zonder te spreken, zooals dat gaat met menschen,
+die elkaar niets meer te zeggen hebben.
+
+Een Russisch detachement was hen voorbijgereden, zonder meer op hen
+te letten dan op het stof van den weg.
+
+Zij hadden halt gehouden. De oude muzikant zat op het gras en tokkelde
+met zijn vingers de snaren der luit, die hij van Maroessia overgenomen
+had. Hij zong met een zachte stem een eentonig lied, een soort van
+avondgebed. Zijn kleine metgezellin, die zonder twijfel door zijn
+gezang in slaap was gevallen, lag aan zijn voeten. Wat den ouden boer
+Kniesj aangaat, deze luisterde al mijmerende met gebogen hoofd.
+
+Tenslotte stonden ze weer op. Voor de laatste maal werden de handen
+in elkaar gelegd, als een laatst vaarwel sprak ieder van hen dit
+viertal woorden uit: "Alles voor het vaderland!"
+
+Zoodra zij afscheid genomen hadden, keerde de een langs denzelfden
+weg terug, terwijl de beide anderen hun tocht voortzetten. Geen van
+drie�n keek nog eens om, ten einde een laatsten blik te wisselen.
+
+
+
+
+XI.
+
+WOORDEN EN MUZIEK.
+
+
+Tegen den avond bevonden de oude muzikant en zijn jonge metgezellin
+zich reeds in het gezicht van het Russische legerkamp, waarvan de
+tenten, die op een heuvel opgeslagen waren, zich langs de hellingen
+tot aan de rivier uitstrekten.
+
+De schaduwen van den avond begonnen zich over de aarde te verspreiden:
+eenige roode strepen vertoonden zich nog slechts aan den gezichteinder.
+
+In het kamp was alles stil. De vermoeienis ten gevolge van het laatste
+gevecht had alle levendigheid doen verdwijnen. De schildwachten,
+die door de laatste stralen der ondergaande zon beschenen werden,
+stonden zoo onbeweeglijk op hun post, dat men ze voor beelden zou
+aangezien hebben. Eenige soldaten kwamen en gingen nog en liepen
+langzaam de hellingen van den heuvel af; eenige zwijgende groepen,
+talrijker dan men wel zou gedacht hebben, waarvan sommige zaten, andere
+op den grond uitgestrekt lagen, waren ternauwernood te onderscheiden.
+
+Ofschoon de avond nog niet gevallen was, bemerkte men in een tent den
+flauwen glans van een kaars, waarvan het licht door de linnen wanden
+heendrong. Naarmate men naderde, hoorde men eenig zwak gedruisch, als
+dat van een wapen, hetwelk men verzet, een gekerm, een onderdrukten
+lach, een brokstuk uit een gesprek.
+
+Een schildwacht wees naar den ouden muzikant en zijne metgezellin. Er
+ontstond eenige beweging. In plaats van zich door het "Werda?" dat
+men hem toeriep, of door het zien van al die soldaten schrik te laten
+aanjagen; in plaats van terug te keeren, zooals vele anderen in zijn
+plaats zouden gedaan hebben, liep de grijsaard regelrecht naar het
+legerkamp toe.
+
+Het was een grijsaard, die zonder twijfel alles zien wilde,
+en dat wel van zeer nabij, die zeker van soldaten hield, en die
+waarschijnlijk vroeger zelf soldaat was geweest. Anders zou hij niet
+zoo onbeschroomd voortgeloopen hebben. Deze onbeschroomdheid had
+een gunstige uitwerking. Als men zich zoo uit eigen beweging aan
+gevaar blootstelt, dan heeft men meestal niets te vreezen. Na een
+groep officieren eerbiedig gegroet te hebben, die zittende of half
+liggende van hun krijgsavonturen verhaalden, vroeg hij hun, of het
+hun niet zou bevallen, als hij eens wat muziek voor hen maakte en
+zelfs iets voor hen zong.
+
+Er zijn oogenblikken waarop iedere afleiding haar eigenaardige waarde
+heeft. Zijn aanbod werd dan ook welwillend aangenomen.
+
+Men kon aan de eerste tonen, die hij aan zijn luit ontlokte,
+wel hooren, dat hij zijn vak verstond, en men luisterde dan ook
+met genoegen naar hem. De muziek heeft de gave om de gedachten van
+het gewone leven af te leiden en deze ver van de werkelijkheid weg
+te voeren.
+
+Al spoedig hielden de gesprekken op; de blikken, die zich in de ledige
+ruimte verloren, verrieden, dat iedereen de een of andere dierbare
+herinnering uit het verleden terugriep: den vader of de moeder,
+het kind of de vrouw, waarvan de oorlog hem gescheiden had. Eenige
+soldaten, wier hoofden met bebloede verbanden omgeven waren, gingen
+op hun ellebogen leunen om beter te kunnen hooren. De muzikant bezong
+het huisgezin, de kindsheid en de jeugd. Dat alles lag zoo ver in het
+verleden! Men had het aan zijn lied te danken, dat te midden van het
+legerkamp het huisgezin, waarin men geboren was, voor de oogen opdoemde
+en aan ieder herinnerd werd, dat de oorlog niet het geheele leven is.
+
+Meer dan ��n oog werd vochtig. De bijval, dien de grijsaard vond,
+was groot, zoo groot, dat, toen hij met zingen opgehouden had,
+verscheidene handen reeds eenig kleingeld uit hun zak hadden gehaald
+om hem dit aan te bieden.
+
+"Kom eens naderbij, kleine tooverheks!" riep een ruwe officier uit.
+
+En terwijl hij aan Maroessia een kopek voorhield, vervolgde hij:
+
+"Dat is voor je vader: kom het maar halen!"
+
+Het meisje verroerde zich niet; zij was geheel verdiept in den droom,
+waarin zij door het gezang van haar vriend verzonken was. Wat was
+het mooi, wat hij gezongen had! En wie zou gedacht hebben, dat hij
+zoo goed kon zingen?
+
+"Zal je ook komen?" riep een ander haar toe.
+
+Eenigen begonnen boos te worden.
+
+"Je moet die goede heeren bedanken, beste meid," zei de grijsaard. "Ga
+naar hen toe en strek je hand naar hen uit."
+
+Maroessia huiverde; maar hij had het bevolen, en zij gehoorzaamde
+dus. Wat beefde haar kleine hand, toen zij deze gaven aannam! Dit
+geld van den vijand brandde haar in de hand.
+
+"Dat meisje is niet leelijk," zei er een.
+
+"Zij heeft een paar oogen, die men voor een paar sterren zou houden,"
+voegde een ander er bij.
+
+"Als je groot bent, zal ik met je trouwen, hoor!"
+
+"Dat blijft afgesproken, niet waar?" zei een derde.
+
+Maar de luit van den grijsaard deed zich opnieuw hooren en sloeg
+nu een geheel anderen toon aan. Men vergat het meisje en begon weer
+te luisteren.
+
+Een jong officier met een knap uiterlijk, en nog al met zich zelf
+ingenomen, was reeds bij het eerste lied, dat er gezongen werd,
+uit zijn tent gekomen.
+
+Langzamerhand had zijn gezicht een zachtere uitdrukking aangenomen;
+zijn eigenwaan was verdwenen; hij had zijn pijp laten uitgaan en was
+in gedachten verzonken geraakt. Het lied van den grijsaard had er hem
+aan herinnerd, dat hij toch naar het beeld van God geschapen was,
+voordat hij zich naar het beeld van zijn generaal had gevormd. Hij
+had dit geheel vergeten.
+
+Na dit tweede lied vroeg men den ouden muzikant om een ander; hij
+liet zich een weinig smeeken.
+
+"Ik ben bang," zei hij, "dat het u niet zal bevallen, naar datgene
+te luisteren, waaraan ik denk. Het is treurig en somber."
+
+"Ga je gang maar," zei een lang en mager officier met een norsch en
+streng gezicht. "Ons beroep maakt, dat onze oogen droog genoeg blijven;
+wees maar niet bang, ze vochtig te maken. Het kan geen kwaad, eens
+verschillende aandoeningen te hebben, en je bent daartoe juist ter
+rechter tijd gekomen."
+
+"Wilt u het?" zei de grijsaard. "Welnu, luistert dan!"
+
+En nu zong hij een lied, waarvan de inhoud hierop neerkwam:
+
+"Het is reeds lang, zeer lang geleden, dat eenige brave lieden een
+klein vaderland hadden. Ach! het was wel een klein vaderland, maar voor
+hen was het de geheele wereld. Zij hadden het lief. Hun voorvaders
+hadden het vruchtbaar gemaakt, hun moeders hadden het versierd, hun
+zusters hadden er een paradijs van gemaakt. Zij leefden rustig zonder
+zich met hun machtige naburen te bemoeien. Op zekeren dag zeiden deze
+naburen tegen elkander: 'Dat land is gelukkig, het is rijk, het is
+bekoorlijk, het zou een schoone ring aan onzen vinger zijn.' En het
+kleine, welvarende land werd eensklaps overweldigd. De krijgsrossen
+van het machtige volk traden de kinderen van het zwakke volk onder
+de voeten. De sabels der jonge, baardelooze officieren velden de
+hoofden der grijsaards en zelfs der vrouwen, die ter bewaking van den
+huiselijken haard achtergebleven waren. De woeste en onverschrokken
+jongelieden, voor de overmacht zwichtende, kwamen in de gevechten
+om. De moedige en liefhebbende meisjes wachtten tevergeefs op de
+terugkomst van haar broeders, van haar verloofden. Huizen, dorpen,
+geheele steden verdwenen.
+
+"Welke misdaad had dit kleine volk dan bedreven? Niet de minste! Het
+was goed om ingepalmd te worden.
+
+"Wie weet echter, of dit machtige volk, door een nog machtiger
+aangevallen, niet eenmaal de straf der wedervergelding zal ondergaan?
+
+"En als dat gebeurt, in naam van welke rechtvaardigheid zouden de
+overwinnaars van heden, de overwonnenen van morgen geworden, hun
+klachten dan tot den Allerhoogste trachten op te zenden?"
+
+Bij het aanhooren van het eenvoudig verslag der feiten zochten sommigen
+niet naar de toepassing, maar anderen deden dit wel. Voor deze was
+alles duidelijk.
+
+Er ontstond een levendig gesprek.
+
+"Drommels! drommels!" zei de officier, die er zich zooeven over
+beklaagde, dat zijn oogen te lang droog gebleven waren. "Dit oude
+lied uit vervlogen tijden is juist op ons van toepassing. Zou die
+oude zanger daaraan ook gedacht hebben? Men zou zeggen, dat de wereld
+weinig veranderd is sedert de honderden jaren, dat men zingt."
+
+"Hoor eens!" zei de jonge officier. "Die zanger heeft toch eigenlijk
+geen ongelijk, maar waartoe zal zijn les dienen? Het bevel is gegeven,
+wij moeten dus oprukken."
+
+"Waarover hebben zij zich te beklagen?" zei een ander. "'De Ukraine aan
+de Ukraini�rs!' Wat moet deze uitroep beteekenen? Men wil hun Ukraine
+toch niet opeten. Die lui zijn gek. Is het dan zoo verschrikkelijk,
+als men niets anders is dan een onbekend mierennest, eindelijk een
+gedeelte van een groot rijk uit te maken?"
+
+"Laten wij intusschen ons in hun plaats stellen," zei de jonge,
+blonde officier. "Wat zij doen, zouden wij dat niet doen? Het is
+altijd onaangenaam, met kracht van wapenen overmeesterd te worden,
+niet waar? Je zult zeggen, dat zij er over honderd jaren niet meer
+aan zullen denken;--voor hen, die over honderd jaren zullen leven,
+is dit zeker waar;--maar voor hen, wier hutten in brand staan, omdat
+zij ze hebben willen verdedigen, staat de zaak toch niet gelijk."
+
+"Zulk een klein volkje heeft het recht niet om zoo te leven, als
+het zelf verkiest. Er zijn groote rijken noodig om groote dingen tot
+stand te brengen."
+
+"Dat is wel mogelijk. Maar te leven zooals men het zelf verkiest in
+een eigen landje, waarmee men hoog ingenomen is, mag toch ook niet
+verwerpelijk geacht worden."
+
+"De liefde tot het vaderland, goed voor de groote volkeren, kan voor
+de kleine niet slecht zijn," zei een jonge kapitein.
+
+"Je hebt des te meer gelijk," gaf de oude officier hierop ten antwoord,
+"omdat alles, wat te groot is, eindelijk ineenstort. Ik maak mij soms
+wel eens bang over al onze grootheid."
+
+Men ziet, dat iedereen openhartig zijn meening zei. Dit zal slechts
+de verwondering wekken van hen, die nooit in een kamp gelegerd zijn
+geweest. De krijgstucht strekt er zich alleen tot de lichamen uit. De
+tongen zijn er dikwijls minder dan elders geboeid. De vrije gedachte
+baant zich overal een weg.
+
+Men kwam langzamerhand op den veldslag van den vorigen dag en van
+den morgen terug.
+
+"Die boeren vechten als helden," zei er een.
+
+"Als duivels uit de hel," antwoordde een ruwe kerel, die zijn arm in
+een doek had hangen. "Als zij bekwame opperhoofden hadden, zou het
+niet zoo gemakkelijk gaan, ze klein te krijgen."
+
+"Door een hooivork te sterven is niet eervol voor een soldaat,"
+zei een ander. "Wie zou aan onzen armen kolonel gezegd hebben, dat
+hij zoo aan zijn eind zou komen? 'Ach! zelfs geen lansstoot!' riep
+hij uit, terwijl hij viel. Vloek over zoo'n oorlog! Wat een leelijke
+wonden! De chirurgijns weten ze niet te genezen. Zij zijn allen het
+spoor bijster. En wat een gekwetsten, en wat een dooden! Het zijn
+wolven, echte, woedende wolven. Men zou zeggen, dat zij dood zijn,
+maar 't mocht wat, zij staan op om te kijken. Nog twee overwinningen
+zooals de laatste, en als wij dan geen versterking krijgen, zullen
+wij het veld moeten ruimen."
+
+"Als onze soldaten maar vochten, zooals die menschen!" zei een oude
+officier.
+
+"Zij zouden zoo vechten," zei een gekwetste soldaat, "als zij hun
+vrouwen en hun kinderen en de huizen van hun vaderen verdedigden."
+
+Wat zag hij er bleek uit, die arme soldaat, en wat een inspanning
+had het hem gekost om zich halverwege op te richten en zulk een
+waarheid aan zijn bevelhebber te doen hooren! De officier antwoordde
+hem. Maar de soldaat hoorde hem niet meer. Hij was weer neergevallen,
+hij was dood.
+
+Den ouden zanger was niets van dit geheele gesprek ontgaan. Meende
+hij, dat hij er genoeg van gehoord had of dat hij zelf genoeg had
+laten hooren?
+
+Eensklaps hief hij zulk een vroolijk liedje aan, dat zelfs een
+kluizenaar de lust zou bekropen hebben om te gaan dansen.
+
+Het was de geschiedenis van een meisje, dat haar rok verkocht om
+een pijp voor haar minnaar te koopen, en hem deze door een regen
+van kogels heen op het slagveld bracht. Plotseling was de algemeene
+stemming veranderd. De oudsten sloegen de maat; de jongeren stemden
+met den zanger in. "Wat een prachtige zanger!" zei men. "Het is een
+prettige avond, en wie zou dat gedacht hebben?"
+
+De grijsaard zong nog eenige liedjes van denzelfden aard, tot
+groote vreugde der soldaten, die eindelijk van alle kanten van het
+legerkamp toegesneld waren; vervolgens stond hij op en zei hen allen
+vaarwel. Eenigen deden hem uitgeleide.
+
+"Blijf toch, oude stijfkop, blijf tot morgen. De nachten zijn koud,
+en de wegen zijn niet veilig. Zeg hem toch, beste meid, dat hij tot
+morgenochtend hier moet blijven. Een goede slaapplaats en een goed maal
+zijn de moeite wel waard, dat men wacht. Hij heeft immers zooveel haast
+niet! Hij heeft heel wat geld opgeloopen. De kleine blonde officier
+heeft je een goudstuk in de hand gedrukt. Ik heb het zelf gezien;
+daarvoor zal je grootvader een mooie jurk voor je kunnen koopen."
+
+Maar de grijsaard liet zich niet overhalen.
+
+"Als men een rondreizend zanger is, dient men ook rond te reizen!" zei
+hij lachende.
+
+En hij verdween met het meisje midden in de duisternis.
+
+"Luister eens!" zei Maroessia tegen hem, "ik heb drie officieren
+hooren zeggen, dat het laatste gevecht zoo bloedig is geweest, dat
+zij in geen veertien dagen in staat zullen zijn om een aanval op
+Tsjigirine te doen."
+
+
+
+
+XII.
+
+MEN NADERT.
+
+
+Maroessia en haar vriend liepen gedurende een groot gedeelte van den
+nacht voort, zonder een enkel woord met elkaar te wisselen. Nu en
+dan bleef Tsjetsjewiek staan en vroeg aan het kind, of hij haar ook
+wilde dragen.
+
+"Ik ben niet moe," antwoordde zij dan.
+
+De uren vlogen Maroessia om. Haar hart was van geestdrift vervuld. Haar
+groote vriend was ongetwijfeld voldaan. De muzikale soiree, die hij
+in het legerkamp had durven geven, had vele dingen aan het licht
+gebracht. Terwijl zijn ooren hoorden, hadden zijn oogen rondgekeken
+en geoordeeld. De overwinnaars achtten zich nog niet zeker van
+de overwinning, de overwonnenen hadden dus hun pogingen niet te
+betreuren. Er was geen reden om te wanhopen. Alles hing af van hetgeen
+Tsjetsjewiek te Tsjigirine zou vinden, maar hij moest er eerst komen.
+
+Na verscheidene uren achtereen geloopen te hebben, vertoonde zich
+eindelijk aan de oogen der reizigers de lichten van de stad en spoedig
+teekenden zich de stadsmuren en de groote gebouwen tegen den donkeren
+hemel af.
+
+Er was iets sombers in het voorkomen van deze donkere stad, waarin
+zich slechts hier en daar een enkel lichtje vertoonde. Geen enkel
+geluid drong daaruit tot hun ooren door, niets verried, dat er een
+levend wezen in was. Het was niet de verkwikkende rust van den slaap,
+maar die van een gespannen verwachting. Het gevoel van een naderend
+gevaar scheen op deze huizen, die dicht op elkaar stonden, te drukken.
+
+De duisternis, waarin Tsjigirine gehuld was, scheen opzettelijk te
+zijn. Een groot licht zou geleken hebben op een sein, waarmee de
+vijand zijn voordeel had kunnen doen. De borstweringen, de forten en
+de wallen waren blijkbaar in een goeden toestand gebracht.
+
+Tsjetsjewiek en Maroessia naderden de poort der stad. Maar hoe nu? Zij
+scheen niet bewaakt te worden. Het kleine poortje was wel is waar half
+versperd, maar daarachter bevond zich niemand, zelfs geen poortwachter.
+
+Zij deden dit poortje open, dat zonder gedruisch op zijn hengsels
+draaide. Niemand hield hen tegen, niemand ondervroeg hen. Was het
+een valstrik? Zij traden de stad binnen, zonder eenigen hinderpaal
+te ontmoeten. Toch scheen het hun toe, dat de blikken van enkele
+voorbijgangers, verwonderd, dat zij zoo onverwachts menschen
+tegenkwamen, hen met de meeste aandacht volgden.
+
+"Zeg, jongeman," zei Tsjetsjewiek tegen een jongen kozak, dien hij
+tegen het hek van een tuin zag aanleunen, "waar woont onze hetman?"
+
+De jonge kozak kwam even aan zijn hoofddeksel bij wijze van groet,
+en terwijl hij naar het uiteinde van de straat wees, waarvan eenige
+ramen half verlicht waren, zei hij tegen hem:
+
+"Als u aan het einde van deze straat gekomen zijt, moet u links
+afslaan, dan staat u vlak voor het huis van den grooten hetman."
+
+Zij liepen de aangewezen straat door, sloegen linksaf en bevonden
+zich toen inderdaad vlak voor de woning van den hetman.
+
+Het huis van den grooten hetman was niet grooter dan de andere;
+niets onderscheidde het, zelfs geen schildwacht; men kon het slechts
+daaraan herkennen, doordat er licht brandde. Twee meisjes bleven,
+toen zij deze ramen voorbijkwamen, een oogenblik staan, en terwijl
+een van haar door de ruiten keek, zei zij tegen de andere:
+
+"Het schijnt dat onze hetman nog op is."
+
+Achter de ruiten van een der kleine ramen, die verlicht waren, zag
+men het hoofd van een kozak met lange snorren, dat zich geen enkele
+maal bewoog.
+
+"Het is een schildwacht!" dacht Tsjetsjewiek bij zich zelf.
+
+De schildwacht, als het er ten minste een was, verroerde zich niet,
+als was hij in diepe gedachten verzonken.
+
+Toen men goed luisterde, hoorde men in het benedenhuis voetstappen;
+deze waren nu eens haastig, dan weer langzaam.
+
+De Tsjets klopte eenmaal, tweemaal, driemaal zachtjes op de deur.
+
+Bij het derde kloppen stond de kozak, die onbeweeglijk bij het raam
+zat, op en ging opendoen.
+
+De voetstappen, die men hoorde, hielden op.
+
+"De verre vrienden zenden den grooten hetman hun groeten," zei
+Tsjetsjewiek bij zijn binnentreden op een fluisterenden toon.
+
+Het gezicht van den kozak drukte noch verwondering, noch ongerustheid
+uit. Men kon daaruit opmaken, dat de groote hetman iederen dag
+dergelijke bezoekers ontving,--rondreizende muzikanten, die tijdingen
+van verre vrienden brachten.
+
+"Kan ik den grooten hetman zelf ook spreken, broeder?" vroeg
+Tsjetsjewiek.
+
+Maar op dit oogenblik werd de deur, die naar de aangrenzende kamer
+voerde, haastig opengedaan en vertoonde de groote hetman zich op
+den drempel.
+
+Hij zeide niets, maar zijn geheele gezicht sprak en vroeg:
+
+"Waar kom je vandaan? Van wien? Welke tijdingen breng je?"
+
+Het licht bescheen hem slechts flauw, zoodat men zijn gelaatstrekken
+niet kon onderscheiden. Maar die oogen, die doordringende en
+uitvorschende oogen, gloeiden als vuur.
+
+"Ik buig mij voor den grooten hetman neer," zei Tsjetsjewiek, terwijl
+hij een diepe buiging maakte.
+
+Maroessia, die nog aldoor naast haar grooten vriend stond, groette
+insgelijks.
+
+"Je bent beiden welkom," antwoordde de groote hetman. "Welk lied zal
+je voor mij zingen?"
+
+De toon van de stem verried een man, die gewoon was om te bevelen,
+een man, die zich niet wist in te houden, als het er om te doen was,
+zijn meening te zeggen of te verdedigen.
+
+"Welk lied, groote hetman? Ik ken er meer dan een, dat ik u kan doen
+hooren, indien u zich verwaardigt, naar mij te luisteren."
+
+De groote hetman antwoordde eerst niet.
+
+"Waar kom je vandaan?" vroeg hij eindelijk.
+
+"Van Zaporogi�," antwoordde Tsjetsjewiek. "De dapperen van Zaparogi�
+bieden den grooten hetman hun groeten aan."
+
+"In den tijd, waarin wij leven, heeft niemand groeten te doen of te
+ontvangen," antwoordde de hetman. "Kom in mijn kamer!"
+
+Tsjetsjewiek volgde den grooten hetman, terwijl hij Maroessia nog
+aldoor bij de hand hield, en trad het aangrenzende vertrek binnen.
+
+Dit vertrek was even eenvoudig als het eerste: de muren waren gewit,
+en er stonden houten banken in, zooals men ze in iedere boerenwoning
+aantreft.
+
+Maar er waren vele prachtige wapenen te zien: pistolen en dolken
+schitterden aan de muren.
+
+Verschillende papieren en brieven lagen er over de tafel verspreid;
+op deze papieren zag men de boelawa, den veldheersstaf van den hetman.
+
+Een der wanden was voorzien van groote houten haken, waaraan de
+galakleederen hingen, die geheel met goud, zilver en edelgesteenten
+geborduurd waren. Deze gouden borduursels, deze kostbare edelgesteenten
+fonkelden in de kamer en gaven daaraan een eigenaardig voorkomen.
+
+"Ik verzoek je, plaats te nemen," zei de groote hetman.
+
+Hij ging ook zitten, en zijn fonkelende oogen vestigden zich
+beurtelings op het gelaat van Tsjetsjewiek en op dat van Maroessia.
+
+"Waarom heb je dat kind bij je?" zei hij.
+
+"Zij is doofstom, en bovendien, zij heeft behoefte aan slaap."
+
+De groote hetman stond op, en nadat hij een prachtigen mantel van
+een der houten haken had afgenomen, wierp hij dien aan Tsjetsjewiek
+toe. Een prachtig Perzisch tapijt lag op een bank. Hij wees zijn
+bezoeker daarnaar. Tsjetsjewiek maakte daarvan in een oogenblik
+een bed gereed, waarna hij het meisje op zijn arm nam, er haar op
+neerlegde en haar met een moederlijke teederheid van het hoofd tot
+de voeten instopte.
+
+"Doofstom!" had hij heel zachtjes tegen haar gezegd, terwijl hij haar
+een kus op het voorhoofd drukte.
+
+Het bed was in een hoek van het vertrek opgemaakt. In de zijden
+plooien van den prachtigen mantel gewikkeld, vestigden de oogen van
+het kind zich onwillekeurig op haar vriend en op den grooten hetman,
+die tegenover elkander aan een tafel plaats genomen hadden, terwijl
+een kaars, die tusschen hen stond, hun gezichten verlichtte.
+
+Zij praatten op een fluisterenden toon met elkander.
+
+Maroessia luisterde nog even naar het gebrom van hun stemmen, maar
+eindelijk behaalde de vermoeidheid de overwinning. Zij viel in slaap
+en werd nu inderdaad doof en stom.
+
+
+
+
+XIII.
+
+DE HETMAN ZWICHT.
+
+
+Maroessia sliep in met een glimlach om haar lippen; zij zag in
+haar droom het ouderlijk huis, de kerseboomen, haar broertjes, al
+die bekende gezichten; maar al spoedig daarna verdween dit alles
+als in een nevel en droomde zij weer over verschrikkelijke dingen,
+van soldaten, oorlog en haar vaderland.
+
+Eensklaps werd zij wakker, richtte zich even op en keek aandachtig
+rond.
+
+Zij sliepen niet!
+
+Tsjetsjewiek zat nog steeds bij de tafel, de groote hetman stond midden
+in de kamer. Men kon het wel aan hem zien, dat hij in een opwelling van
+verontwaardiging van zijn plaats was opgestaan, maar dat de hevigheid
+van een slag, die hem met de meeste juistheid toegebracht was, hem
+als versteend had.
+
+Eindelijk sprak hij:
+
+"Dus dat willen jullie! Goed, maar het geneesmiddel zal erger dan
+de kwaal zijn. Ik weet wel, dat ik in de rivier gesprongen ben
+zonder mij te bekommeren om de plaats, waar zij doorwaadbaar is;
+maar evenmin als ik, zal jij den oever bereiken. Ons land zonder
+grenzen, zonder strijdkrachten, zonder eensgezindheid, zonder raad,
+is niets anders dan een huis, dat aan alle winden blootgesteld is,
+en onze naburen zijn zeer dwaas, dat zij ons den oorlog aandoen;
+zij hadden beter gedaan als zij even gewacht hadden totdat het land,
+door onze tweedracht verdeeld, ten gronde was gegaan."
+
+"Onze tweedracht? Wat is daarvan anders de oorzaak dan dat tweehoofdig
+bestuur?" antwoordde Tsjetsjewiek kalm. "Men moet in eendracht macht
+zoeken. Alleen daardoor is er nog hoop op redding."
+
+De groote hetman had een gevoel, alsof hij zich aan een gloeiend ijzer
+gebrand had. Hij liep de kamer eenige malen op en neer. Toen deed
+hij het raam open en sloeg een blik naar de nachtelijke duisternis.
+
+Zoo diep was de stilte en zoo hevig de ontroering van den hetman,
+dat Maroessia, ofschoon zij zich aan het andere einde van het vertrek
+bevond, het kloppen van zijn hart meende te hooren.
+
+Door de nachtlucht verfrischt, door zijn stilzwijgen zelf kalmer
+geworden, zette hij zich weder aan de kleine tafel tegenover
+Tsjetsjewiek neer.
+
+"Als ik je wel begrijp," zei hij, "reken je er op, dat ik, omdat
+ik de beste ben, aan den slechtste afstand zal doen. Omdat er geen
+opoffering te wachten is van hem, die reeds de helft van zijn Judasrol
+heeft geleerd, vraag je van mij zoo'n daad van zelfverloochening."
+
+"En dat is," zei Tsjetsjewiek, "om het hem onmogelijk te maken, zijn
+Judasrol geheel uit te spelen, om hem iedere reden, ieder voorwendsel
+te ontnemen, deze tot het einde vol te houden; 'omdat wij weten,
+dat gij de edelste der zonen van de Ukraine zijt, verzoeken wij u,
+u een tijdlang op den achtergrond te stellen.'"
+
+"Zal niemand mij van verraad of van lafhartigheid beschuldigen,
+als ik toestem in hetgeen je van mij vraagt?"
+
+"Iedereen zal integendeel de heldhaftigheid van uw opoffering
+waardeeren. Onze vrienden, die mij zenden, weten, wat het u moet
+kosten, er toe te besluiten."
+
+"En als de ellendeling ons toch eens verkocht?..."
+
+"Hij zou sterven, voordat hij zijn misdaad volbracht had," zei
+Tsjetsjewiek bedaard. "Iemand houdt hem in het oog, die niet zou
+toelaten, dat hij zich geheel onteerde."
+
+Er lagen op de tafel papier, pennen en inkt. De hetman nam een pen
+in handen. Tsjetsjewiek wendde zijn blikken naar Maroessia en las de
+angst in haar oogen. Zijn kleine vriendin voelde zich niet op haar
+gemak. Het was zoo moeilijk te doen, wat haar vriend van den grooten
+hetman vorderde, dat hij eindelijk wel eens boos kon worden. En wat
+zou er dan tusschen mannen van dit heftige ras voorvallen?
+
+Een glimlach van Tsjetsjewiek deed de kleine doofstomme begrijpen,
+dat zij gerust kon zijn.
+
+De hetman schreef en overwoog zonder twijfel ieder woord, voordat hij
+het neerschreef, en te recht. Zulke geschriften, waarin men afstand
+doet van een ambt, verdienen wel ernstig overwogen te worden.
+
+Toen het stuk voltooid was, reikte hij het aan Tsjetsjewiek over.
+
+"Ziedaar!" zei hij tegen hem, "ben je nu tevreden?"
+
+Na het gelezen te hebben, antwoordde Tsjetsjewiek hem:
+
+"Ik ben trotsch voor de Ukraine op den vrijwilligen afstand van den
+dapperste harer zonen. Als wij in dezen strijd het onderspit moeten
+delven, zal onze geschiedenis een held te meer tellen. Zij, die voor
+haar zullen sterven, zullen zich niets te verwijten hebben. U zult
+meer dan een hunner hebben verricht, u zult afstand van uw macht
+gedaan hebben om haar te redden,--zonder er zelfs zeker van te zijn,
+te zullen slagen. U geeft ons de eenige kaart in de hand, die ons
+het spel kan doen winnen."
+
+Tsjetsjewiek had het stuk opgevouwen en het verborgen in het gevest
+van een dolk, dien hij onder zijn kleed droeg.
+
+"Wanneer zal je dit stuk zijn bestemming doen bereiken?" vroeg de
+hetman. "Wanneer zal hij weten, dat ik voor de Ukraine tot alles
+bereid ben, zelfs om onder zijn bevelen te vechten, bevelen, die hij
+zelf niet in staat is te geven?"
+
+"Dat zal ik zelf doen, zoodra ik mijn tocht heb volbracht. Ik zal
+geen uur verliezen, hetman; daar kunt u op rekenen. En als alles niet
+naar wensch mocht gaan, als ik inzie, dat uw geschrift nutteloos zou
+wezen, wees dan maar gerust, dan zal ik het vernietigen. Dan zal het
+zoo goed zijn, alsof het niet geschreven was."
+
+Na deze woorden stond hij op en riep Maroessia.
+
+De hetman vergezelde hen tot op den drempel van de deur, en daar
+namen zij afscheid.
+
+Zij lieten den grooten hetman peinzend op den drempel van zijn huis
+achter en begaven zich naar de poort der stad.
+
+De straten waren verlaten; de kleine boomgaarden vol kerseboomen
+waren geheel wit van bloesems; in de verte hoorde men het gekabbel
+eener rivier.
+
+Na een honderdtal schreden gedaan te hebben, keerde Maroessia zich om,
+om nog een laatsten blik op het huis van den grooten hetman te slaan.
+
+Hij stond nog steeds op den drempel en volgde hen met een peinzenden
+blik.
+
+"Zou _hij_ Tsjigirine kunnen verdedigen?" vroeg zij aan haar vriend.
+
+"Ja, als men er een aanval op doet; maar onze vijanden zullen wel
+wat anders doen dan onze steden in te nemen."
+
+"Maar _als_ men er eens een aanval op deed?"
+
+"Hij zou zich liever laten dooden dan de stad over te geven."
+
+Zij gingen nu niet door de straten, waardoor zij bij hun komst geloopen
+hadden. Het was er Tsjetsjewiek om te doen, met eigen oogen te zien,
+hoe het in de andere wijken der stad gesteld was.
+
+Aan een onverschilligen toeschouwer zou de stad verlaten hebben
+toegeschenen; maar op een afstand van ongeveer honderd schreden van
+elkander verwijderd, zag men eenige ruwe mannen, die waarschijnlijk
+niet toevallig geposteerd stonden op plaatsen, vanwaar men alles
+nauwkeurig kon gadeslaan.
+
+Toen onze reizigers bij de poort der stad aankwamen, versperde een
+reusachtige kozak met lange snorren, die als uit den grond scheen
+opgekomen te zijn, hun den weg.
+
+"Welken weg wil je inslaan?" vroeg hij.
+
+"Dien der eerlijke lieden," luidde het antwoord.
+
+"Waar ga je naar toe?"
+
+"Naar eerlijke lieden."
+
+"Dat is een naam, die niet altijd toekomt aan hen, die zich dien zelf
+geven. Het is best mogelijk, dat je kwaadwilligen ontmoet."
+
+"Als men altijd bang voor den wolf was, zou men zich nooit in de
+bosschen durven wagen, en dan zou men niet van de aardbeien proeven."
+
+"Welnu," hernam de kozak--"als je er op staat dan kun je voor mijn part
+weer denzelfden weg gaan waarlangs je vanmorgen binnengekomen bent."
+
+Ze gingen weer verder, maar Maroessia kon zich nu niet langer inhouden
+om voldaan op te merken: "Dus de poort werd vanmorgen ook bewaakt. Des
+te beter."
+
+
+
+
+XIV.
+
+ONTMOETINGEN.
+
+
+Twee weken na de samenkomst van Tsjetsjewiek met den grooten hetman
+naderden de oude zanger en zijn trouwe metgezellin op een heerlijken
+avond met langzame schreden een dorp dat in de asch was gelegd.
+
+Hun reizen waren geen pleiziertochtjes. Men kon het wel aan hen zien,
+dat zij zich niet veroorloofd hadden veel rust te nemen: hun oogen
+schitterden van een koortsachtig vuur; hun gezichten waren door de
+zon verbrand en hun kleeren met stof bedekt; hun lippen waren bleek,
+hun voeten stukgeloopen.
+
+Met dat al liepen zij moedig voort en praatten kalm en ernstig.
+
+Met uitzondering van eenige onverwachte ontmoetingen met menschen,
+die hen tegenkwamen en die ternauwernood een woord en soms slechts
+een groet met Tsjetsjewiek wisselden, ontmoetten zij geen levend wezen.
+
+Alles was stil en verlaten; dikwijls waren zij de puinhoopen van
+huisjes, vernielde boerderijen, verwoeste velden en tuinen, half
+verbrande boomstammen, aan den eenen kant zwart, aan den anderen nog
+groen, half dood, half levend, voorbijgekomen.
+
+"Voordat de avondster aan den horizon schittert, zullen wij aan het
+graf van Nadneprowka zijn," zei Tsjetsjewiek tegen het kind.
+
+Deze graven zijn heuveltjes van een eigenaardigen vorm, die men alleen
+in de Ukraine aantreft. Zij bedekken, indien de overlevering waarheid
+spreekt, de lichamen van hen, die voor het vaderland gestorven
+zijn. Zooveel is zeker, dat de landbouwers, als zij ze toevallig
+omwoelen, daarin wapenen, ringen en halssieraden vinden.
+
+De vriend van Maroessia had zich niet bedrogen: de avondster
+schitterde nog niet aan den horizon, toen de omtrekken van het graf
+van Nadneprowka zich voor hen afteekenden.
+
+De zon was reeds ondergegaan, maar de schaduwen van den avond waren
+nog helder; het was een soort van vergulden mist. De jonge boompjes, de
+struiken en het hooge gras, die "het graf" bedekten, waren als in een
+vuurgloed gehuld. Het gebroken kruis teekende zich tegen de lucht af.
+
+Op den top van het heuveltje bleven zij staan om het prachtige uitzicht
+te bewonderen. Voor hen stroomde met dof geklater de Dnj�per, terwijl
+aan den anderen kant boschrijke bergen zich verhieven. Het was een
+prachtig gezicht en beiden stonden roerloos, getroffen door dit
+mooie natuurtafreel.
+
+Eensklaps deed een meeuw haar geschreeuw hooren. Deze meeuw scheen
+aan den oever der rivier in het riet te zitten.
+
+De oogen van den Setsj begonnen te schitteren.
+
+Het geschreeuw van de meeuw deed zich opnieuw hooren, en het scheen,
+dat 't al dichterbij gekomen was.
+
+Plotseling kwam er van den kant waar het geschreeuw van de meeuw
+zich tweemaal had doen hooren, een smalle boot te midden van het
+hooge riet te voorschijn. Zij teekende zich op de donkere golven af,
+en terwijl zij snel over het water heengleed, richtte zij zich naar
+een door de natuur gevormde baai, die zich vlak tegenover het graf
+van Nadneprowka bevond.
+
+Als men goed keek, kon men de omtrekken onderscheiden van hem, die
+de boot voortstuwde. Ja, men zag zelfs zijn muts, die van schapevacht
+vervaardigd was.
+
+Maar zonder zelfs het uiterlijk van dezen man te kunnen onderscheiden,
+kon men wel zien, dat hij een krachtigen en bedreven arm had.
+
+Deze arm hanteerde de roeiriemen, alsof het stukjes speelgoed
+waren. De boot vloog zoo snel, als een veertje, dat door den wind
+meegevoerd wordt.
+
+"Het is tijd om naar den oever te gaan," Maroessia, zei de groote
+vriend.
+
+Zonder eerst den gemakkelijksten weg te zoeken,--men zou in deze
+woeste plaats trouwens zelfs geen voetpad gevonden hebben,--liepen zij
+met haastige schreden naar beneden, liepen om een groote rots heen,
+die het voorkomen van een reusachtigen groenen gekrulden baard had,
+z�� was zij met planten en gewassen bedekt, en bevonden zich eindelijk
+aan den oever, dicht bij de rivier.
+
+"Ik hoop, dat ik jullie in een goede gezondheid terugvind!" zei een
+welbekende stem.
+
+De lichte boot was reeds op het zand van den oever getrokken, en
+bij de boot stond, met zijn kin op een der roeiriemen leunende,
+de oude Kniesj.
+
+"Gezondheid en goed geluk!" antwoordde hem de groote vriend.
+
+"Hoe gaat het, beste meid?" vroeg Kniesj, terwijl hij zijn valkenoogen
+op Maroessia gevestigd hield.
+
+"Heel goed!" gaf Maroessia ten antwoord. "En Taras?"
+
+"Taras heeft Maroessia niet vergeten."
+
+Overigens zou hij, ook al had Maroessia hem geen antwoord gegeven,
+haar antwoord wel hebben kunnen gissen, als hij haar alleen maar
+had aangekeken: iedere trek van haar gelaat verried, dat haar
+vermoeienissen vergeten waren.
+
+Maar de landbouwer, die zich niet tevreden stelde met het getuigenis,
+dat het gelukkige gezicht van het kind voor hem aflegde, ondervroeg
+met een blik haar grooten vriend.
+
+"Het gaat met mijn kleine metgezellin goed, heel goed," zei hij. "U
+kunt daaromtrent goede berichten meedeelen aan hen, die haar aan mij
+hebben toevertrouwd."
+
+"Maar komaan," ging hij voort, "het is kalm op het water. Er is geen
+enkel windje. Een tochtje in dat bootje zou me best aanstaan."
+
+Nauwelijks had hij dit gezegd, of het geschreeuw van een meeuw, zooals
+men reeds herhaalde malen gehoord had, kwam uit de grijze haren,
+die den baard van den goeden landbouwer vormden.
+
+Een dergelijk geschreeuw antwoordde hem van den oever.
+
+"Hoor je wel, Maroessia?" zei Tsjetsjewiek, "het mannetje antwoordt
+daarop."
+
+"Ik begrijp het, ik begrijp het," zei het meisje. "De meeuwen aan
+den oever van deze rivier zijn erg slim, ofschoon zij geen vleugels
+hebben."
+
+Kniesj had zijn boot in het water geduwd.
+
+"Ga jij hier maar zitten, beste meid," zei hij, terwijl hij z'n hand
+aan Maroessia toestak. Toen zij zat, stapte de Setsj zoo behendig in
+de boot, dat deze zich bijna niet bewoog. Hij nam een der roeiriemen
+in handen, en de boot gleed over de sombere wateren tusschen de beide
+oevers van den Dnj�per voort.
+
+
+
+
+XV.
+
+OP HET WATER.
+
+
+Zoodra zij midden in de rivier gekomen waren, vroeg Tsjetsjewiek:
+
+"Welke tijdingen hebt u omtrent den anderen hetman?"
+
+"Alles zal beter afloopen dan je denkt," antwoordde de landbouwer. "De
+fortuin is met de gekken. Men braadt de kippen, men plukt de ganzen,
+men maakt goede sier. In ��n woord, er zijn te veel vreemdelingen, te
+veel weelde, te veel verteringen. Men ontcijfert de denkbeelden van den
+heer des huizes niet gemakkelijk, weet ge? Er is misschien niemand..."
+
+"Dat zou gekker zijn," viel de groote vriend hem in de rede. "Dat
+is het lot van hen, die aan allen toebehooren; zij behooren niet aan
+zichzelf toe."
+
+"Maar de andere hetman, hoe staat het daarmee?" liet Kniesj hierop
+volgen.
+
+"Die," hernam Tsjetsjewiek, "die is een man, en als allen waren zooals
+hij, zou er nog niets verloren zijn. Hij heeft zijn verkeerdheden,
+dat is waar,--hij is niet volmaakt,--maar hij houdt van zijn land
+meer dan van zijn leven, meer zelfs dan van zijn trots. Hij heeft in
+alles toegestemd, ja, zelfs om zich bij dien domkop in de schaduw
+te stellen, en dat is mooi! want een trotsch en fier hoofd is niet
+gemakkelijk te buigen. Maar het is geschied. Hij heeft geschreven,
+al ging het dan niet zoo een twee drie."
+
+"Nu," zei Kniesj, "dat laat zich begrijpen. Het zal hem heel wat
+gekost hebben."
+
+"Hij moest het wel doen," zei Tsjetsjewiek.
+
+"Dan," hernam Kniesj, "kunnen wij zeggen, dat, dank zij u, de helft
+van de zaak afgedaan is. Nu blijft nog de andere hetman over! Die
+heeft er den slag van, om de zaak heen te draaien."
+
+"Wij zullen het wel met hem klaar spelen," merkte Tsjetsjewiek op.
+
+Plotseling spreidde hij bij den achtersteven van de boot een dikken
+mantel uit, en, terwijl hij Maroessia optilde, legde hij haar ondanks
+den tegenstand, dien zij bood, daarop neer.
+
+"Ik vergat, mijn kind te laten slapen," zei hij.
+
+"Ik wil niet slapen," zei het meisje.
+
+"Slaap dan niet, maar blijf bedaard liggen," zei de groote vriend op
+vastberaden toon. "Ik zal je aanstonds sprookjes vertellen."
+
+In plaats van achter in de boot te slapen, bleef Maroessia, half
+op haar elleboog leunende, liggen. Zij had oogen, die alles zagen,
+voordat de anderen iets bemerkten.
+
+"Daarginds, aan dien kant," zei zij, terwijl zij haar arm uitstrekte,
+"zien jullie daar niets?"
+
+"Het kind heeft gelijk," zei Kniesj, "daar zijn ze."
+
+"Stil!" beval de groote vriend.
+
+De boot vloog ten gevolge van de verdubbelde inspanning der beide
+roeiers over het water heen, en al spoedig herkende Maroessia, ondanks
+den verren afstand, in de beide mannen, waarnaar zij had gewezen,
+oude kennissen. Het waren de mannen, die zij in het huis van haar
+vader door de soldaten had zien slaan en knevelen: Semene Vorosjilo
+en Andry Kroek. God zij geloofd! Zij hadden dus weten te ontsnappen.
+
+De boot lag spoedig daarna aan. De kozakken namen hun mutsen voor de
+aangekomenen af en zeiden:
+
+"Goed geluk en gezondheid!"
+
+"Goed geluk en gezondheid!" antwoordden de groote vriend en de
+oude Kniesj.
+
+"Maroessia," zei Andry Kroek, terwijl hij een pakje te voorschijn
+haalde, "dat moest ik je geven van je moeder."
+
+Met een kleur van blijdschap nam zij het pakje aan en vroeg:
+
+"Gaat het met allen goed?"
+
+"Met allen, zoowel met de kleinen als met de grooten."
+
+"En," zei Maroessia, die zich een weinig schaamde over de vraag,
+"hoe gaat het met de kerseboomen en met den tuin?"
+
+"Wat een huishoudster!" zei Andry. "Het gaat goed met je tuin, en
+je kersen zullen, als 't een beetje meeloopt, met het warme weer
+rijp worden."
+
+"Welke tijdingen brengen jullie," vroeg Tsjetsjewiek, "in ruil voor
+die, welke ik jullie gezonden heb?"
+
+"Velen zijn tevreden," antwoordde Vorosjilo. "Die zullen klaar wezen
+en zijn het reeds, maar anderen..."
+
+"Anderen," zei Andry Kroek, hem in de rede vallende, "anderen zijn
+ongerust. Zij vinden, dat alles wat te overijld in z'n werk gaat,
+en ik geloof, dat zij gelijk hebben."
+
+En zich tot Maroessia wendend zei hij:
+
+"Ik had beloofd, je in het schuitje een sprookje te vertellen. Belofte
+maakt schuld. Als jij mijn sprookje begrijpt, dan zullen die mannen
+het ook wel begrijpen... Andry Kroek! je moet het maar oververtellen
+aan hen, die vinden, dat ik te overijld te werk ga."
+
+En hij begon zijn sprookje aldus:
+
+
+
+    De geschiedenis van den kreeft.
+
+    "Er was eens een kreeft, een kreeft, zoo mooi als de dag. Hij
+    was goed, vrij verstandig voor een kreeft, en moedig. Hij leefde
+    rustig in zijn schuilplaats; maar op zekeren dag hoorde hij van
+    alle kanten te gelijk geschreeuw en gekerm. Het schijnt, dat het
+    water gezakt was, zoo geducht gezakt, dat alles, wat in het water
+    leeft, radeloos begon te worden. Hij had sedert lang reeds bemerkt,
+    dat het water schaars werd; maar hij had evenals de anderen gedaan,
+    hij had gehoopt, dat alles zich vanzelf wel zou schikken.
+
+    Bij het hooren van zoovele klachten, zei de kreeft bij zich zelf,
+    dat dit wel nadenken verdiende. Hij dacht ernstig over de zaak na
+    en kwam tot het besluit, dat het waarlijk wel nuttig zou wezen,
+    als iemand zich opofferde om water te gaan halen. Maar aan wien
+    een taak van zooveel gewicht op te dragen?
+
+    De kreeft dacht na, maar hij kon zijn keus op niemand vestigen.
+
+    Eigenlijk stelde hij alleen in zich zelf vertrouwen. De een kende
+    den weg niet genoeg, de ander zou zich onderweg ophouden, een
+    derde zou allerlei onvoorzichtigheden begaan. De meeningen van de
+    meesten waren misschien een beetje voorbarig. Op den een viel niet
+    veel staat te maken, en de ander was te zwak om de vermoeienissen
+    van zoo'n verre reis door te staan, want het water was zeer ver.
+
+    "Ik zal zelf maar gaan," zei hij eindelijk bij zichzelf.
+
+    Hij neemt de kruik op en begeeft zich op weg, gedurende eenige
+    oogenblikken vergezeld door de toejuichingen van hen, die liever
+    anderen wilden zien werken dan het zelf te doen.
+
+    "Wat een kreeft!" riep men van alle kanten. "Wat een
+    geestkracht! Als hij zich wat haast, zullen wij gered zijn." De
+    kikvorschen weenden van aandoening, en de padden vielen van
+    blijdschap flauw.
+
+    Daar begeeft de kreeft zich op weg; hij verliest geen minuut,
+    gaat regelrecht op het doel af en loopt maar voort zonder zich
+    zelfs den tijd te gunnen om even adem te scheppen.
+
+    Maar langzamerhand doet de vermoeidheid zich voelen en begint de
+    verontwaardiging zich van hem meester te maken.
+
+    "Ben ik niet gek, dat ik zoo hard loop?" zei hij bij zich zelf. "Ik
+    vlieg als een pijl uit den boog, en dat is toch wel wat al te
+    erg. Laat ons verstandig zijn, laat ons bedaard loopen."
+
+    Hierop begon hij weer als gewoonlijk te loopen. Hij besteedde zeven
+    jaren om het water te gaan halen en tien om terug te keeren naar
+    het punt, vanwaar hij uitgegaan was. Dat moet niemand verwonderen:
+    een volle kruik is toch zwaarder en moeilijker te dragen dan
+    een leege.
+
+    Op den drempel van zijn woning aangekomen, had hij nog een soort
+    van kleine trap van vier treden te beklimmen. Het was daar,
+    waar vroeger de schuiten aanlagen. Hij klom deze vier treden op,
+    maar niet zonder moeite. Met een kruik gaat dat niet gemakkelijk.
+
+    Toen hij daar eenmaal was, keerde hij zich om en sloeg een blik
+    op den vijver en op de beken, die er in uitliepen: dat alles was
+    nu droog. Een mier zou tien mijlen in den omtrek niets gevonden
+    hebben om haar dorst te lesschen.
+
+    "Het werd hoog tijd, dat ik kwam," zei hij bij zich zelf. "Maar
+    waar zijn zij toch, die mij bij mijn vertrek toejuichten? Wat
+    een wonderlijke ontvangst is zoo'n stilzwijgen, en dat na deze
+    groote opoffering!"
+
+    Een oude nieuwsgierige ekster zat op een half verdorden boom. Zij
+    sloeg al de bewegingen van den kreeft gade en hoorde, hoe hij
+    zich verwonderde.
+
+    "Duid het hun niet ten kwade," zei zij tegen hem, "dat zij niet
+    roepen: Leve de heldhaftige kreeft! Het is hun schuld niet:
+    zij zijn allen dood. Kijk maar naar hun schalen en graten! Dat
+    is alles, wat er van hen over is... Je moet niet uit het oog
+    verliezen, dat je zeventien jaren besteed hebt om hun het water
+    te brengen, dat zij binnen ��n jaar hadden moeten hebben."
+
+    "De arme kreeft was zoo getroffen door de juistheid van de woorden,
+    die de ekster gesproken had, dat hij, toen hij de pooten ten
+    teeken van wanhoop ten hemel wilde heffen, de kruik, die hij droeg,
+    vergat en haar liet vallen. De kruik brak in duizend stukken, de
+    droge aarde slurpte in een oogwenk het water op, dat zij bevatte,
+    en den volgenden dag was de kreeft ook dood."
+
+
+
+"Begrijp je 't, Andry Kroek? En zullen je vrienden, die vinden, dat ik
+te overijld te werk gegaan ben, als je hun mijn sprookje verteld hebt,
+nog denken, dat zij er beter aan zouden gedaan hebben, een ander in
+plaats van mij tot boodschapper te kiezen, in mijn plaats een kreeft
+te zenden?"
+
+Andry Kroek krabde zich achter de ooren en keek op zijn neus.
+
+Vorosjilo klopte hem op den schouder.
+
+"Word wakker," zei hij tegen hem, "en laat ons de anderen wakker
+maken! Tsjetsjewiek heeft volkomen gelijk!"
+
+Zich daarop tot den afgezant wendende, vervolgde hij:
+
+"Op den bepaalden dag zal de geheele Ukraine op de been zijn;
+de vrouwen en de kinderen zullen er zich ook in mengen, als het
+noodig is."
+
+De oude Kniesj was al weer in de boot gestapt. Hij hielp er Maroessia
+in, en haar groote vriend sprong er weer met de lichtheid van een
+vogel in.
+
+De kleine boot van den oever afgeduwd, gleed opnieuw over de sombere
+golven van den Dnj�per, en de zandige kaap met de onbestemde omtrekken
+der beide mannen, die zij daarop achterlieten, verdween al spoedig
+te midden van den nevel.
+
+Toen zij aan land stapten, wees Kniesj aan Tsjetsjewiek een mooi en
+sterk zwart paard.
+
+"Neem Maroessia achter u," zei hij tegen Tsjetsjewiek, "en rijd den
+geheelen nacht door. Bij het aanbreken van den dag moet u het paard
+laten loopen; het zal den weg naar de hoeve van Samoes wel alleen
+terugvinden."
+
+De zanger steeg op het paard; Maroessia zette haar voet op het
+uiteinde van zijn laars, en in een oogenblik zat zij achter haar
+grooten vriend. Haar armen hielden hem omstrengeld, evenals het
+klimop den eik. Het paard reed in galop weg; ternauwernood hoorde
+men het geluid van zijn hoeven: men zou gezegd hebben, dat het een
+gevleugeld paard was.
+
+
+
+
+XVI.
+
+TE GADIATSJ.
+
+
+Twee dagen na het tochtje op den Dnj�per, dat wij in het vorige
+hoofdstuk beschreven hebben, was het Zondag, en de zware klokken der
+stad Gadiatsj, de residentie van den hetman, die door Zijne Majesteit
+den tsaar van Rusland begunstigd werd, deden haar plechtig gelui
+hooren en noodigden de geloovigen tot de bijwoning der vroegmissen.
+
+De dag was nog nauwelijks aangebroken, en de stad Gadiatsj met al haar
+nauwe en kromme straten, haar lage gebouwen en haar lommerrijke tuinen,
+scheen in een half doorzichtigen sluier gehuld te zijn. De menschen,
+die van alle kanten toestroomden en zich naar de kathedraal begaven,
+schenen in een donker waas gehuld te zijn.
+
+Toch was het, ondanks de schemering, gemakkelijk te zien, dat de
+meesten hunner tot den militairen stand behoorden.
+
+Den vorigen dag had het hard geregend, en de zoele lucht had een
+verkwikkende frischheid. Alles in de natuur was kalm, alles was nog
+stil onder de inwoners, zoo kalm en zoo stil, dat men het geluid der
+voetstappen op de natte straatsteenen hoorde; men zou de dauwdruppels
+hebben kunnen tellen, die er van de bladeren neervielen.
+
+De oude kathedraal scheen door een tuin omgeven te zijn. Men zag er
+allerlei boomen, die een grooten overvloed van vruchten beloofden.
+
+Een vrij talrijke menigte geloovigen had zich in de nabijheid der
+kathedraal verzameld, en terwijl men het uur afwachtte, waarop de
+dienst een aanvang zou nemen, sprak iedereen op een fluisterenden
+toon over allerlei onderwerpen.
+
+De oude rondreizende zanger, dien de lezer reeds kent, bevond zich
+ook onder deze menigte, evenals altijd vergezeld door zijn kleine
+vriendin, die het oude statige gebouw met eerbied aanstaarde.
+
+Hij zat op een trede van de stoep der kerk, als iemand, die van
+vermoeienis uitgeput is, en vertelde met een langzame en ernstige
+stem aan een talrijk gehoor, dat hem omgaf, door welke beproevingen
+de zielen der gestorvenen moeten heengaan, alvorens het hemelsch
+verblijf te bereiken. "Het is op de aarde, dat men door aanhoudende
+inspanning den hemel moet verdienen," zei hij ten slotte.
+
+Na zijn verhaal besloten te hebben met een zucht, waarop de zuchten
+van de meesten der aanwezigen het antwoord gaven, scheen de oude
+zanger eensklaps in gedachten verzonken geraakt te zijn, en zijn
+peinzende blikken dwaalden doelloos naar de omringende plaatsen af,
+die uit de schaduw begonnen te voorschijn te treden.
+
+De stilte, die er ontstaan was, werd verbroken door de aankomst van
+twee jonge kozakken, die in het oog liepen door hun verwonderlijk
+lange snorren, door hun welgevormde gestalte en door een deftigheid,
+eigen aan hen, die in beschaafde kringen verkeeren.
+
+"Goeden dag, goeden dag!" zeiden de jonge kozakken; en zij namen hun
+mutsen af en zetten deze toen met zooveel bevalligheid weder op, dat
+men had kunnen denken, dat zij zich nooit met iets anders bezighielden
+dan met groeten.
+
+"Zou onze hetman ook komen?" vroegen verscheidene stemmen te gelijk.
+
+"Hij zal komen," antwoordden de kozakken.
+
+Deze woorden, door twee heldere en welluidende stemmen uitgesproken,
+schenen den zanger uit zijn overpeinzingen te doen ontwaken, en
+terwijl hij met blijkbaar leedwezen de betere wereld vergat, waarheen
+zijn droomen hem hadden gebracht, achtte hij het toch zijn plicht,
+weder naar beneden af te dalen en zich bezig te houden met hetgeen
+de menigte zou bezighouden.
+
+"Mijn oogen zullen dan eindelijk onzen hetman kunnen bewonderen!" zei
+hij.
+
+"Zal de vrouw van den hetman ook meekomen?" vroeg een jonge vrouw.
+
+"Die zal ook meekomen," antwoordden de kozakken.
+
+"En zijn schoonzuster?"
+
+"Het is waarschijnlijk, dat die ook zal komen."
+
+"Welke schoonzuster?" vroeg de oude zanger.
+
+"Wel, de vrouw van den schoonbroeder van onzen hetman, Mefodijewna,"
+antwoordden verscheidene stemmen hem.
+
+"Mefodijewna!" herhaalde de oude zanger. "Bij ons hoort men nooit over
+haar spreken. Staat zij bij onzen hetman en zijn vrouw in de gunst?"
+
+"Dat zou ik denken!" antwoordde iemand. "Zij hoeft maar een vinger
+te verroeren, en alles geschiedt overeenkomstig haar wensen!"
+
+"Zoo! Dus geniet zij een zeer hooge gunst. Dat is zeker een groot
+geluk voor haar."
+
+"Gunst!" riep met toornige oogen een grijsaard uit. "Gunst! Is dat
+een woord gemaakt om op zoo'n vrouw toegepast te worden? Mefodijewna,
+moet u weten, bekommert zich volstrekt niet over de gunsten van
+iemand, wie het ook zij. Als u haar eenmaal gezien hebt, zult u dat
+wel begrijpen. Zij is recht als een pijl en men bemerkt gemakkelijk,
+dat zij het hoofd nooit voor iemand gebogen heeft."
+
+"Zij is dan zeker erg trotsch en hoogmoedig?" vroeg de oude zanger.
+
+En hij voegde er op een spreukachtigen toon bij:
+
+"De hoogmoedige is slechts een zeepbel, die zich alleen opblaast om
+uiteen te spatten."
+
+"Maar wat zegt u daar, oude man?" vroeg een bejaarde vrouw met een
+achtenswaardig gelaat, wier oogen van verontwaardiging fonkelden. "Wat
+zegt u daar? Weet, dat u van haar spreekt, die de eer van de stad
+en van het land is. Mefodijewna is een weldadige vlam, een lamp in
+onze duisternis.
+
+"Om zoo schitterend te zijn," hernam de stijfhoofdige zanger, "moet
+zij zich zeker nooit anders vertoonen dan blinkend van diamanten,
+bedekt met edelgesteenten, in goud gekleed!"
+
+"Je hebt het glad mis," riep er een uit de menigte uit. "Zij gaat zoo
+eenvoudig gekleed, dat men haar, als zij niet zulke fonkelend zwarte
+oogen had, niet van anderen zou kunnen onderscheiden."
+
+"Zij kleedt zich als een eenvoudige burgeres," zei een jonge kozak;
+"zij hangt de groote dame niet uit, en zij is overal, waar zij kan
+weldoen, zonder opgemerkt te worden."
+
+"Vergeef het mij!" zei de zanger. "Ik heb, zooals ik zie, uw heilige
+gelasterd, maar zij heeft er niets bij verloren. Ik heb u daardoor
+tenminste in de gelegenheid gesteld, haar hulde te bewijzen... Zoudt
+u mij ook kunnen zeggen, jongeman, wie die prachtig gekleede heeren
+zijn, die men overal in de stad ontmoet? Zouden zij ook heiligen zijn?"
+
+"Heiligen! Wel zeker niet. Het zijn vorsten, Moscovitische
+prinsen. Kunt u dat niet zien aan hun deftigen gang, aan hun oogen, die
+zij maar half opendoen en aan hun verachtelijk opgetrokken neuzen? Het
+zijn de gasten van onzen hetman. Acht dagen geleden was zijn huis er
+z�� vol van, dat de vrienden van de Ukraine er zich ongerust over
+maakten. Maar, dank zij den invloed van Mefodijewna op haar zuster
+en op haar schoonbroer, den hetman, zijn er, naar men zegt, al heel
+wat van hen vertrokken."
+
+"Vertrokken! En waarom? Hinderden die trotsche menschen dan iemand?"
+
+"Vraag dat maar aan Mefodijewna; zij vindt misschien, dat het oogenblik
+niet gunstig gekozen is, om, terwijl de helft van de Ukraine door
+de Russische bataljons overweldigd is, zoovele deftige heeren te
+ontvangen. Dat leidt onzen hetman te veel af."
+
+"Om de waarheid te zeggen," verzekerde een nieuwe spreker, "vermaakt
+men zich sedert acht dagen minder in het paleis. De hetman tracht
+zijn gasten niet meer bij zich te houden. Hij schijnt zich te midden
+van hen niet op zijn gemak te gevoelen, en men zegt, dat er weldra
+geen enkele meer in het land zal overblijven."
+
+Er ontstond plotseling een diep stilzwijgen. Men zag vader Mika�l
+de straat langzaam doorloopen en naar de kerkdeur toe gaan. Zij,
+die zaten, stonden op. Zij, die reeds overeind waren, gingen op hun
+teenen staan.
+
+Vader Mika�l vertoonde in geheel zijn persoon het beeld van den
+goeden herder. Zijn gemeenteleden vereerden hem hoog. Men trachtte
+in het voorbijgaan zijn zegen te ontvangen. Men zag aan zijn geheele
+houding, dat het niet alleen zijn hand was, welke dien zegen gaf,
+maar dat deze uit zijn hart kwam.
+
+De zanger naderde den geestelijke insgelijks, terwijl hij Maroessia
+bij de hand hield.
+
+"Zegen ons, vader," zei hij, "zegen dit kind! Wij komen van verre om
+God in uw kerk te aanbidden."
+
+De goede geestelijke sloeg een welwillenden blik op den grijsaard en
+op het kind.
+
+"Vader," zei de zanger, "ik heb ingezien, dat het grootste vuur te
+midden der woestijn moet uitgaan, terwijl het groene hout brandt,
+wanneer het te midden van den haard valt; en ik ben de woestijn
+ontvlucht uit behoefte om menschen te zien en weer te vinden."
+
+Toen vader Mika�l deze woorden hoorde, huiverde hij. Zijn heldere,
+vriendelijke oogen vestigden zich met bijzondere aandacht op den
+ouden pelgrim.
+
+Hij knikte ten bewijze van instemming met de woorden van den grijsaard
+en zei tegen hem:
+
+"Als ge van verre komt, als ge het geheele land doorkruist hebt,
+zult ge wel vele smarten gezien en vele gevaren ontmoet hebben. De
+wegen zijn niet veilig..."
+
+"Hij, die naakt is," antwoordde de zanger, "behoeft niet te vreezen,
+dat men hem zijn hemd zal ontstelen. Hij, die niets anders dan zijn
+leven te verliezen heeft, brengt de dieven niet in verzoeking, en hij,
+die geen vrees voor den dood koestert, kan overal heengaan."
+
+De goede geestelijke huiverde opnieuw.
+
+"Staat ons koren nog te velde?" vroeg hij aan den zanger.
+
+Vader Mika�l deed deze vraag langzaam, terwijl hij op ieder woord
+drukte, ofschoon de vraag zelf toch zoo eenvoudig was.
+
+"Ons koren," antwoordde de zanger, "ligt in eenige streken reeds op
+den grond, en het zijn niet altijd de eigenaars, die het afgemaaid
+hebben. Wat het andere betreft, en ik spreek van dat der beste velden,
+ofschoon het overal nog niet geheel rijp is, geloof ik toch, dat het
+verstandig zou wezen, niet met de inzameling te wachten. Wie kan de
+stormen van morgen vooruitzien? Het koren, dat rijp is, staat prachtig,
+mijn vader!"
+
+"Dat God u verhoore, mijn zoon!" antwoordde de eerwaardige priester
+met kalmte; "ik bedank u voor de goede tijding, die ge mij brengt."
+
+"Onze hetman! Onze hetman!" riep men eensklaps van alle kanten.
+
+Vader Mika�l trad de kerk binnen.
+
+"Onze hetman ziet er vandaag niet bijzonder vroolijk uit," merkte
+iemand onder de menigte op.
+
+"Je zou kunnen zeggen, dat hij er knorrig uitziet," vond een ander.
+
+"Ik heb hem eergisteren ontmoet," vertelde een oude vrouw. "Zijn
+voorhoofd was toen diep gerimpeld."
+
+De aankomst van twee andere personen maakte, dat de oude vrouw niet
+voortging.
+
+"De schoonzuster van den hetman," fluisterde men van alle kanten.
+
+"Mefodijewna," zei er een tegen den ouden zanger, terwijl hij hem
+aanstiet.
+
+Al had men hem dit ook niet gezegd, dan zou deze dat toch wel
+vermoed hebben. In hetgeen hij gehoord had, was niets overdrevens:
+het origineel beantwoordde volkomen aan het portret dat de menschen
+van haar geteekend hadden.
+
+Zij ging vlak voorbij Maroessia heen. Bij de laatste trede waagde
+het kieine meisje het, haar bij de mouw van haar geborduurd gewaad
+vast te grijpen.
+
+"Mevrouw," zei ze zacht tegen haar, "u hebt dezen zakdoek laten
+vallen," en zij bood haar een rooden zakdoek aan.
+
+De jonge vrouw bleef staan, keek naar den rooden zakdoek, vervolgens
+naar de kleine, die haar dien aanbood, en antwoordde:
+
+"Wel bedankt, lief kind! Het zou mij gespeten hebben, als ik hem
+verloren had."
+
+De groote oogen der beminlijke vrouw vestigden een doordringenden blik
+op het kind en wendden zich van haar met belangstelling naar den ouden
+zanger. "Je bent hier niet uit deze streken," zei zij tegen het kind,
+"ik heb je ten minste nog nooit gezien; kom je van verre, beste meid?"
+
+"Van heel ver," antwoordde Maroessia.
+
+"Dan begrijp ik, waarom je er zoo vermoeid uitziet. Uit welk gedeelte
+van de Ukraine kom je dan?"
+
+"Dat hoofdje zal nooit al de namen kunnen onthouden van de plaatsen,
+die zij bezocht heeft," zei de oude zanger. "Wij hebben vele dingen
+en vele menschen gezien, Mevrouw, goede en kwade, velden, vernield
+door de veldslagen, en koren, de laatste hoop van de Ukraine, nog te
+velde. Maar, God zij dank! wij hebben onzen weg gevonden; zooals men
+bij ons zegt: ofschoon de bespanning verkeerd is, gaat het rijtuig
+toch regelrecht naar de markt."
+
+"Zoo," antwoordde Mefodijewna, "hebben jullie veel gereisd! Welnu,
+als straks de dienst afgeloopen is, ga dan naar den hetman toe, en
+vraag of hij niet een paar liederen wil hooren. Aan mij moet ge uw
+reis vertellen."
+
+Zij gaf met de hand, bij wijze van liefkoozing, een zacht tikje op
+de wang van Maroessia en verdween, te midden der menigte, in de kerk.
+
+Men hoorde reeds de stem van vader Mika�l, die den dienst begon.
+
+
+
+
+XVII.
+
+SPEEL NIET MET DOLKEN!
+
+
+De dienst was ge�indigd. De groote hetman was in zijn paleis
+teruggekomen. De warmte was drukkend, de zon verblindde door haar
+licht.
+
+Eenige zwarte wolken die van het westen kwamen, vertoonden zich aan
+den gezichteinder.
+
+"Wij zullen vanavond een hevig onweder krijgen," merkte de hetman op
+terwijl hij naar de lucht keek.
+
+Hij stond op een terras, dat zich voor zijn woning bevond en sprak
+deze woorden met zoo'n ongerustheid uit, dat een Russisch heer, zijn
+laatste gast, iemand op rijpen leeftijd en met een blonden baard, zich
+niet kon weerhouden, er hem zijn verwondering over te kennen te geven.
+
+"Ieder Christen moet sidderen," antwoordde de hetman, terwijl hij
+een kruis sloeg, "als God zijn stem door middel van den donder doet
+hooren."
+
+"God," antwoordde de Russische heer, "zal ons goed en wel aan dit
+onweer en aan alle andere doen ontkomen. Ik erken intusschen, dat de
+zwarte wolken een dreigend aanzien hebben."
+
+"Zeer dreigend inderdaad," vond de hetman.
+
+De wolken dreven met de snelheid van schepen, die door den storm
+voortgestuwd worden.
+
+De groote hetman drukte de hand tegen zijn voorhoofd, terwijl er een
+pijnlijke trek om z'n mond kwam.
+
+De tegenwoordigheid van zijn gast hinderde hem. Als die zijn gedachten
+eens kon lezen... Wat zou hij dan zien? Verwarring, besluiteloosheid,
+bitter berouw.
+
+Wat te doen? Wat te besluiten? Waarom had God hem in zulke moeilijke
+omstandigheden het opperhoofd van zijn volk gemaakt? Hoe zou hij zich
+uit de klauwen van den Russischen adelaar losrukken? De Russische
+afgezant las zijn gedachten als in een boek op het gelaat van den
+forsch gebouwden hetman. De vos speelde met den olifant.
+
+Maar plotseling klaarde het gezicht van den hetman op; als die van
+een pruilend kind, dat een nieuw stuk speelgoed ziet liggen. Hij had,
+terwijl hij de laan insloeg, die op het terras uitkwam, een soort
+van bedelaar gezien, die door een klein meisje vergezeld was. Deze
+bedelaar had een luit bij zich. Het was een muzikant. Deze afleiding
+kwam hem op dit oogenblik juist van pas.
+
+"Die menschen kennen liedjes," zei hij, zich tot zijn spion, zijn gast,
+wendende, "waaraan ik de voorkeur geef boven al onze concerten."
+
+Hij gaf aan een kozak een wenk en beval hem, den ouden zanger en zijn
+kleine metgezellin bij zich te laten komen.
+
+"Zal de groote hetman zich verwaardigen, mij aan te hooren?" zei
+de grijsaard, terwijl hij deze woorden deed vergezeld gaan van een
+eerbiedigen blik, die met den nederigsten groet gelijkstond.
+
+De goedheid van den grooten hetman ging zoover, dat hij met zijn
+blanke hand naar een plek in den hoek van het terras wees, waar de
+muzikant kon gaan zitten.
+
+"Daar," zei hij tegen hem, "zal de zon je niet hinderen."
+
+De Russische heer, die van nature een opmerker was, zag wel, dat
+de schouders van den ouden zanger zeer breed en forsch waren, en
+verwonderde er zich over, dat het grove hemd, dat ze bedekte, wit als
+sneeuw was. Hij zou zijn gezicht wel eens goed hebben willen zien,
+maar de groote hetman was in een goedhartige stemming en had tegen
+den grijsaard gezegd:
+
+"Je kunt je muts wel ophouden, oudje."
+
+De muzikant begon, na eenige tonen aan zijn luit ontlokt te hebben,
+te zingen.
+
+Wat een krachtige en toch zachte stem had hij, en wat bespeelde hij
+z'n instrument mooi!
+
+De hetman, die op zijn tijd een kunstminnaar was, voelde er zich
+door opgewekt. Het gezang was prachtig en door deze zuivere muziek
+aangetrokken, vertoonden de vrouw van den grooten hetman en zijn
+schoonzuster zich aan het uiteinde van het terras, vlak bij den
+ouden zanger.
+
+Mefodijewna herkende het kleine meisje, dat haar den rooden zakdoek had
+ter hand gesteld, en dat zij had uitgenoodigd, op het kasteel te komen.
+
+Met den elleboog op een grooten bloempot leunende, waarin een zeldzame
+plant groeide, gaf zij aan Maroessia een wenk om bij haar te komen. De
+bloempot was zoo hoog en het kind zoo klein, dat zij haar geheel voor
+den hetman en zelfs voor den Russischen heer verborg.
+
+Het kind haalde uit haar mouw een dolk te voorschijn en stopte dien
+heimelijk in den zak der schoonzuster.
+
+Zag Mefodijewna die beweging? Haar gelaat verried niets. Haar groote
+oogen staarden in de ruimte, en zij was geheel in de muziek verdiept.
+
+Maroessia had haar plaats naast haar grooten vriend hernomen, zonder
+dat iemand bemerkt had, dat zij die een oogenblik had verlaten.
+
+De zanger zong op dit oogenblik:
+
+"Het Paradijs is voor de rechtvaardigen bestemd... voor hen alleen."
+
+"Voor hen alleen," mompelde de groote hetman.
+
+"De onderdrukkers, de overwinnaars zullen er hun slaven zien
+binnentreden, maar de engel met het vlammend zwaard zal hun den
+toegang daartoe ontzeggen."
+
+De Russische heer had genoeg van dit gezang. Hij scheen een geeuw
+te onderdrukken.
+
+"Dat zijn dingen," zei de groote hetman, "die men nooit moest
+vergeten."
+
+"Ken je het lied van den bandiet?" vroeg de Russische heer aan den
+zanger. "Zing het eens voor ons:"
+
+"Tot mijn diep leedwezen, Excellentie, ken ik het niet," antwoordde
+de grijsaard.
+
+"Dat is jammer!" zei de vriendelijke heer. "Het zou deze dame zeker
+vermaakt hebben. De dames hebben een zekere voorliefde voor beruchte
+schurken."
+
+Mefodijewna vestigde, hoe verre zij ook verwijderd mocht zijn,
+zoo'n fellen blik op den hoveling, dat deze de oogen neersloeg,
+terwijl een vluchtige blos zich op zijn gelaat vertoonde.
+
+"Je luit is een zonderling iets," zei de Russische heer tegen den
+zanger, om het gesprek op iets anders te brengen. "Het is geen gewoon
+instrument. Weet je dat wel? Welnu, tracht het lied van den bandiet
+te leeren: het is echte po�zie! Je hebt daar waarlijk een zeer mooie
+luit! Ik zou haar wel eens meer van nabij willen bezien. Geef haar
+mij eens, oudje."
+
+"Daar hebt ge haar, Excellentie," antwoordde de oude zanger, terwijl
+hij hem het bewuste instrument aanbood. "Bekijk het goed, onderzoek
+het, en u zult zien, dat het een ware schat is."
+
+De Russische heer haalde, terwijl hij hartelijk lachte, eenige
+onwelluidende tonen uit het instrument, zette zich op een trede van
+het terras neer en herhaalde nogmaals:
+
+"Het is beslist een erge mooie luit!"
+
+Terwijl de Russische heer zijn bewondering over de luit te kennen gaf,
+keek hij er eigenlijk niet naar; daarentegen vestigde hij, zonder
+het te laten blijken, een doordringenden blik op den bezitter van
+het genoemde instrument. Maar de eigenaar der luit, ofschoon hij,
+naar den schijn te oordeelen, een uiterst eenvoudig man was, werd
+door die onbescheidene blikken niet in 't minst in verwarring gebracht.
+
+Met al den eerbied aan een hooggeplaatst persoon verschuldigd, maar
+zonder eenige verlegenheid, verklaarde hij aan Zijne Excellentie
+de samenstelling der luit. Men zou zelfs gezegd hebben, dat deze
+verklaringen, in plaats van hem verward of verlegen te maken, hem
+zeer vermaakten.
+
+"Weet je wel, dat dit instrument, als je het verkocht, je genoeg zou
+opbrengen om een geruimen tijd te kunnen uitrusten?"
+
+"Dat weet ik," antwoordde de zanger, "maar de echte muzikant wil
+evenmin van zijn luit scheiden, wanneer hij die liefheeft, als de
+ruiter van zijn paard. Al is men ook arm, daarom is het toch niet
+verboden, smaak in schoone dingen te vinden. Mijn kleeding is wel
+is waar armzalig, Mijnheer, maar men heeft mij voor deze luit meer
+dan eens genoeg aangeboden om mij even prachtige kleederen aan te
+schaffen als de uwe, en ik heb geweigerd."
+
+"Hij heeft er den slag van," zei de Russische heer bij zich zelf,
+"zijn koopwaar aan te prijzen; om haar des te duurder te verkoopen
+geeft hij zich den schijn, dat hij er den prijs van kent."
+
+De bedelaar was naderbij gekomen.
+
+"Daar ge een kenner zijt," zei hij, "moet ge dit instrument eens op
+uw gemak bekijken, Mijnheer. Het zou zeker meer op zijn plaats zijn
+in de schoone handen van deze rijke dames dan in de mijne; maar toch
+zal het in de mijne blijven."
+
+"Ik heb je in de gaten," dacht de Russische heer; "je bent een slimme
+kwant, je hoopt mij af te zetten, en je denkt, dat ik je zoo maar
+een aanzienlijke som zal aanbieden om je luit aan de voeten van de
+schoone Mefodijewna te kunnen neerleggen. Zie maar, dat je anderen
+zoo beetneemt, oude slimmerd!... Dus," zei hij, "is dat je schat,
+je fortuin?"
+
+"Deze luit, en ook dit, Mijnheer."
+
+Bij deze woorden haalde hij een dolk te voorschijn, in alle opzichten
+gelijk aan dien, waarin wij hem bij den anderen hetman zijn kostbare
+tijding hebben zien wegsluiten, precies eender ook als dien, welken
+Maroessia een oogenblik te voren in den zak van de schoonzuster van
+den hetman gestoken had.
+
+"Waarlijk!" zei de Russische heer, die een liefhebber van mooie wapenen
+was, "dat is inderdaad een kostbaar voorwerp;" en terwijl hij de hand
+aan den grijsaard toestak, zeiden zijn oogen, die van begeerlijkheid
+fonkelden, hem duidelijk: "Ik wil dien verwonderlijken dolk wel eens
+van naderbij bekijken."
+
+Zonder twijfel om den hartstocht van den Russischen heer op te wekken,
+draaide de slimme grijsaard zijn wapen heen en weer, trok het uit
+de schede en deed het er weder in, maar zonder het hem ter hand
+te stellen.
+
+"Deze dolk is mijn vriend," zei hij; "hij is mijn verdediger, hij is
+mijn leger; als wij bij elkander zijn, vreezen wij niets; bovendien
+is hij mij heilig, want ik heb hem van mijn vader."
+
+"Laat mij hem dan eens even in handen nemen," zei de heer; "ik zal
+hem niet opeten."
+
+Na eenig nadenken reikte de zanger den dolk aan hem over.
+
+De groote hetman, wien dit kleine tooneel voor een oogenblik afgeleid
+had, was weer in gedachten verzonken geraakt. Hij schrikte eensklaps
+op. Een groote droppel water, die een hevigen stortregen aankondigde,
+was op zijn hand gevallen. Het gerommel van den donder, in het eerst
+dof, was naderbij gekomen; het onweer kwam snel opzetten. De hemel
+was in een oogenblik donker als de nacht geworden.
+
+"Geef dien man zijn dolk terug," zei hij tegen zijn gast, "en laat
+ons in huis gaan!"
+
+"Wat een dolk!" zei de groote heer met bewondering; en terwijl hij
+dien heen en weer bewoog, liet hij hem in het licht der bliksemstralen
+glinsteren.
+
+"Ik wil dien dolk hebben," zei hij eindelijk op een gebiedenden toon
+tegen den grijsaard. "Noem mij den prijs, verkoop hem aan mij!"
+
+Zijn toon was niet die van iemand, die iets wenscht te koopen, maar
+van iemand, die kan nemen en ook zal nemen, wat hij wel zoo goed wil
+zijn om te koopen. Het was een bevel, en daar de grijsaard toch het
+stilzwijgen bleef bewaren, voegde de Russische heer er bij:
+
+"Verkoop hem aan mij; het geld maakt alles goed."
+
+"Alles?" antwoordde de oude Ukraini�r, terwijl hij zijn kalmte trachtte
+te bewaren. "Wat? Zelfs de eer? Zelfs de vrijheid?"
+
+"Nu ja!" riep de adellijke heer uit, "zelfs wat jij eer noemt en wat
+lieden van jou slag vrijheid noemen!"
+
+Terwijl hij den grijsaard vlak in het gezicht keek, antwoordde hij op
+de gedachte, die de vraag van den gewaanden zanger aan hem ontsluierd
+had, met deze woorden:
+
+"Als de Ukraine onder het bestuur der Russen rijk wordt, zal zij zich
+niet lang meer herinneren, dat zij fier en vrij is geweest."
+
+Op het oogenblik, waarop hij deze woorden uitsprak, werd de lucht
+als in vuur gezet door zulk een hevigen donderslag, dat al degenen,
+die op het terras waren, en Mefodijewna zelf, zich verwonderden,
+dat zij waren blijven staan.
+
+De hetman was naar zijn kamer gesneld; zijn vrouw volgde hem daarheen
+zichtbaar verward. Mefodijewna aarzelde en wilde, ofschoon blijkbaar
+tegen haar zin, het terras eveneens verlaten.
+
+Maar waarom scheen Maroessia, die naast haar grooten vriend was blijven
+staan, in een standbeeld veranderd te zijn? Waarom die plotselinge
+bleekheid op het gelaat van Tsjetsjewiek zelf?
+
+"Mefodijewna!" riep hij, terwijl hij de hand naar de schoonzuster
+van den hetman uitstrekte.
+
+Er lag als een bezwering in het gebaar en als een bevel in de
+plotseling verjeugdigde stem van den ouden zanger.
+
+De jonge vrouw keerde zich plotseling om.
+
+"Zie," zei Tsjetsjewiek tegen haar, "zie! Er is voor de
+rechtvaardigheid van God slechts een seconde noodig geweest om dengene
+ter aarde te werpen, die zoo aanstonds onze Ukraine zoo uit de hoogte
+beschouwde."
+
+De jonge vrouw had met de oogen de aanwijzing gevolgd, die de
+uitgestrekte arm van Tsjetsjewiek haar gaf. Op haar beurt verwonderd
+over hetgeen zij zag, was Mefodijewna een stap teruggedeinsd.
+
+Maar, eensklaps terugkeerende, zei zij met een bewogen stem: "God
+heeft de Ukraine van haar bittersten vijand verlost."
+
+De edele heer lag, door den bliksem getroffen, op den grond.
+
+Tsjetsjewiek boog zich voorover; hij haalde zijn dolk uit de verstijfde
+hand van den adellijken heer. Het wapen, door den onvoorzichtige te
+midden van het onweder heen en weer gezwaaid, had den bliksem zonder
+twijfel tot geleider gediend.
+
+Den liefhebber van den dolk vervolgens op zijn forsche armen nemende,
+bracht Tsjetsjewiek, door Mefodijewna en Maroessia gevolgd, hem met
+haastige schreden naar de vertrekken van den grooten hetman.
+
+
+
+
+XVIII.
+
+HET GELUKKIGE JAAR.
+
+
+Gedurende meer dan een jaar kon de Ukraine gelooven, dat zij voor
+immer vrij zou worden. Als ��n man was het geheele land opgestaan. De
+overweldigers, over een zoo plotselingen, zoo algemeenen, zoo
+vrijwilligen opstand verwonderd, waren verdwenen. Iedereen had zijn
+land, zijn hut, zijn landhoeve of zijn huis hernomen, heroverd. Meer
+nog, iedereen had zijn oogst nog eens kunnen binnenhalen. Voet voor
+voet, van meer tot rivier, van steppe tot bosch, had de vijand moeten
+terugwijken. De hetman van Tsjigirine was, na de stad heldhaftig
+verdedigd en gered te hebben, na wonderen van dapperheid te hebben
+verricht, gesneuveld, maar gesneuveld als een held, tevreden gestorven,
+te midden der zegepraal. Een man, tot dusverre onbekend, Tsjetsjewiek,
+de leeuw, zooals men hem weldra algemeen genoemd had, streed aan zijn
+zijde te midden van het krijgsgewoel, waarin hij bezweken was. De
+onverschrokken leeuw had het lijk van zijn opperhoofd, met wonden
+bedekt, aan den vijand ontrukt en zich in zijn plaats aan het hoofd
+der beweging gesteld.
+
+Van den kant van Gadiatsj had de andere hetman, als opperhoofd erkend,
+zijn vroegere dapperheid teruggekregen. Men had dikwijls aan zijn
+rechterhand een beeldschoone amazone gezien, die wel is waar geen
+bevelen gaf, maar die zich altijd te midden van de hevigste gevechten
+vertoonde, en wier tegenwoordigheid de macht had om aller geestdrift
+op te wekken, aller moed aan te vuren. Zij werd overal gevolgd door
+een soort van kleinen onverschrokken page, die haar tot vaandeldrager
+diende, en die, op een vurig zwart paard gezeten, zijn vlag met een
+dappere hand liet wapperen te midden der kogels, zonder zich om het
+gevaar te bekommeren. De soldaten aanbaden dit kleine soldaatje, dat
+schoon was als een engel. Was het inderdaad een engel of slechts een
+kind of, zooals sommigen beweerden, een eenvoudig dorpsmeisje, dat door
+een goddelijke vlam, een bovenmenschelijken moed bezield werd, en dat
+niets kon doen terugdeinzen? De page was alles te gelijk. Alles was
+waar; want het was Maroessia. Het was een tweede Jeanne d'Arc in een
+land, waar de naam van Jeanne d'Arc zeker nooit was uitgesproken. Daar
+Tsjetsjewiek genoodzaakt was om overal te gelijk te zijn, had hij haar
+aan de zorg van Mefodijewna toevertrouwd. Zij waren onafscheidelijk:
+wie de eene zag, zag ook de andere. Overigens mengden alle vrouwen
+zich in den strijd; het was werkelijk een heilige oorlog. De Russen
+zelf konden hun bewondering over die krachtige poging tot verkrijging
+der vrijheid niet onthouden.
+
+O! dat was een schoone tijd! De kinderen van de kinderen uit dien
+tijd hebben er niets van vergeten. De laatste krachtsinspanning van
+de geheele Ukraine, dat is de roem, zelfs na de nederlaag. Gelukkig de
+kleine of groote volkeren, die het recht hebben, hun _Gloria victis!_
+[4] te zingen.
+
+De winter was dat jaar buitengewoon streng; de raven en de wolven,
+die het meest daartegen gehard waren, stierven in de bosschen ten
+gevolge van de koude. De boeren zitten, als vroeger rondom de kachel
+geschaard. In hun hutten onder de bescherming der opgehoopte sneeuw
+zijn ze volkomen veilig. De vijand is niet meer te vreezen: hij heeft
+zijn winterkwartieren in de steden betrokken. Men kan eindelijk
+van zijn roemrijke wonden genezen, zonder ze te verbergen, alsof
+ze een schande waren. Het is niet meer noodig in den kelder neer
+te dalen om zijn wapenen schoon te maken en te herstellen; men kan
+dit op zijn gemak doen en tevens van de vermoeienissen van den krijg
+uitrusten. Van dorp tot dorp kan men elkaar herkennen, elkaar bezoeken,
+zijn verliezen opsommen. De plannen en de toebereidselen voor de nieuwe
+worsteling houden de aandacht der opperhoofden geheel bezig. Waar is
+Tsjetsjewiek? Vraag liever, waar hij niet is. Maar waar hij zich het
+meest vertoont,--al ware het ook slechts voor een oogenblik,--dat
+is in een ontoegankelijke schuilplaats, door hem gekozen en aan de
+zorg van zijn twee voornaamste adjudanten toevertrouwd. Is het nog
+noodig, de namen van Mefodijewna en Maroessia te noemen? Aan hen
+schijnt de gedwongen werkeloosheid van den winter, die verloren tijd,
+zeer lang toe. Als er eeuwige minuten zijn, dan zijn het de nutteloos
+doorgebrachte minuten.
+
+
+                               *
+                            *     *
+
+
+Kerstmis.
+
+
+Maar waaraan denkt Maroessia sedert eenigen tijd? Vruchteloos doet
+zij haar best om vroolijk te zijn. Het schijnt, dat haar een droom
+overstelpt, die haar van haar vrienden scheidt; zij is daar niet meer,
+haar blikken dwalen in de verte af. Waar gaan zij heen? welke plaats
+zouden zij willen bereiken? en hoe het te verklaren, dat zij zelfs in
+het bijzijn van Tsjetsjewiek afgetrokken is? Het hart van een meisje
+is een donker bosch; er zijn goede oogen noodig om den weg daarin te
+vinden: welnu, haar groote vriend heeft zulke goede oogen.
+
+Dien morgen was het hoofd van Maroessia meer dan gewoonlijk
+voorovergebogen en dwaalden haar blauwe oogen meer doelloos rond,
+en toch scheen de zon. Als men uit het raam, waarvoor het peinzende
+kind onbeweeglijk zat, een blik sloeg op het land, dat geheel met
+sneeuw bedekt was, als men deze als een spiegel van gepolijst zilver
+in het heldere licht der zon zag schitteren, dan zou men zeggen, dat
+er geen andere dan heldere en vroolijke gedachten bij Maroessia hadden
+moeten opkomen. Maar neen, zij zweeg, en indien zij leed, dan wilde
+zij toch zeker haar verdriet niet mededeelen aan hen, die zij liefhad.
+
+Haar groote vriend wisselde een blik met Mefodijewna. Het oogenblik
+om te spreken was gekomen. Terwijl hij de hand op den schouder van
+Maroessia legde, wekte hij haar uit haar gedachten en vestigde haar
+aandacht op een slede, die ingespannen voor de deur stond.
+
+"Zie je hem niet?" zei hij. "Herken je je lieveling Ieskra niet? Hij
+staat van ongeduld te trappelen. Hij wou, dat hij maar op weg kon gaan.
+
+"Om u weer mee te nemen..." zei het kind diep bewogen.
+
+"Om mij mee te nemen, ja," antwoordde haar groote vriend. "Maar er
+zouden desnoods wel twee plaatsen in deze slede zijn, en als zeker
+iemand mij wilde vergezellen, zou ik niet alleen vertrekken."
+
+"Zeker iemand?" zei Maroessia, wier blik zich op Mefodijewna gevestigd
+had; "zeker iemand?" En wat er meer in dien blik lag opgesloten,
+scheen te zeggen: "Dan zal ik zonder vrienden achterblijven. Welnu,
+als het noodig is... laat mij dan alleen!" Maar deze zwijgende klacht
+had zich zelfs niet in een zucht geuit.
+
+"Er is van mij geen sprake," zei Mefodijewna glimlachende. "Neen. _Ik_
+moet integendeel hier blijven; en boven dien zou de tweede plaats te
+klein zijn voor een groot mensch zooals ik."
+
+"Om goed te slagen," hernam haar groote vriend, "zou ik een kleine
+metgezellin moeten hebben, die ik desnoods onder mijn mantel zou
+kunnen wegstoppen, maar wier hartje mij nochtans gedurende een lange
+en snelle reis zou warm houden. Ik zou een metgezellin moeten hebben,
+vast besloten om denzelfden weg als ik af te leggen, die niet bang
+was voor de winterkoude en aan wie het meer dan aan eenig ander kon
+behagen, den kant uit te gaan, dien ik uitga, er zich met eigen oogen
+en ooren van te gaan overtuigen, hoe het daarginds, daarginds in de
+hut met de kerseboomen gaat,--weet je, Maroessia, die zelfde hut,
+waarin wij kennis gemaakt hebben,--hoe het met een vader, met een
+moeder en met broertjes gaat, die misschien al vreezen, dat er in
+dit jaar bij gelegenheid van het Kerstfeest voor de eerste maal een
+plaats aan hun tafel ledig zal blijven staan."
+
+Maroessia heeft het begrepen; een kreet is ontsnapt, vervolgens een
+snik; zij huilt van geluk, maar door haar tranen heen schittert een
+glimlach, een glimlach, zoo vol dankbaarheid ten opzichte van haar
+beide vrienden, dat ook hun oogen vochtig worden.
+
+"O! Kerstmis, Kerstmis! in de hut van vader! Kerstmis bij moeder en
+mijn broertjes! O, u kunt ook alles raden, u hebt begrepen, dat ik
+daaraan onwillekeurig dacht, nu de dag van het groote feest al meer
+en meer nadert!"
+
+En tranen stroomden er opnieuw langs haar wangen.
+
+De toebereidselen waren spoedig gemaakt; het vertrek had eenige
+oogenblikken daarna plaats. Bij een vluchtigen blik zag men in de
+slede slechts een enkel man, in zijn witsjoera gewikkeld, die het
+sein tot vertrekken aan een sterk paard gaf, dat niets liever wilde
+dan den tocht te aanvaarden; maar onder den wijden mantel van den
+reiziger ontdekte Mefodijewna, die voor het raam stond, twee groote
+blauwe oogen, wier vriendelijke blikken op haar gevestigd waren.
+
+Vier dagen daarna was de slede teruggekomen. Maroessia, met een hart
+vol van de vreugde, die zij verschaft en genoten had, Maroessia,
+gezegend door haar vader en haar moeder, met liefkoozingen overladen
+door haar broertjes, verheerlijkt door alle buren, ge�erd door al
+de vrienden van haar vader en door de onbekenden zelf, die wisten,
+dat zij, al was zij nog maar een klein meisje, tusschen den Leeuw en
+de schoone Mefodijewna, een grooten dienst aan de Ukraine bewezen
+had,--Maroessia had haar plaats bij haar groote vriendin weer
+ingenomen. Zij had op dezen tocht haar moed vernieuwd. Het spreekwoord
+heeft wel gelijk, als het zegt: Het vaderlijk huis is een volle beker
+voor het dorstige kind.
+
+
+                               *
+                            *     *
+
+
+En daarna...
+
+
+Waarom kunnen wij het hier niet bij laten? Waarom moeten wij de
+geschiedenis in haar bittere werkelijkheid volgen? Waarom zijn wij
+verplicht, alles te zeggen, tot aan het besluit voort te gaan en na
+het schitterende begin het treurige einde te verhalen?
+
+De leeuw Tsjetsjewiek had, na alles gereedgemaakt te hebben, kunnen
+gelooven, dat in het tweede jaar zijn pogingen met succes bekroond
+zouden worden. Iedereen geloofde dit, meer dan hij zelf. Men verzekerde
+zelfs, dat er bij de beraadslagingen van den vijand meer dan eens
+sprake van was geweest, aan dezen dappere onder al de dapperen, aan
+dezen edelmoedige onder al de edelmoedigen, een vrede, een eervolle
+schikking aan te bieden, aannemelijk zoowel voor de Ukraine als voor
+hem zelf. Men zou dien jeugdigen held tot vriend, tot bondgenoot hebben
+willen hebben; men zou daarginds gewild hebben, dat hij aan geheel
+Rusland toebehoorde. Iedereen vertelde over zijn heldendaden. Wat was
+hij schoon en verschrikkelijk te midden der veldslagen, maar wat was
+hij, zoodra de strijd ge�indigd was, medelijdend en zacht!
+
+Het verhaal van zijn verdediging van Gadiatsj, tot drie malen op
+den vijand heroverd, was in aller mond; het leeft nu nog in aller
+herinnering; het zal niet verloren gaan. Er ontbreekt slechts een
+Homerus [5] om hem onsterfelijk te maken. Het leger, dat hij bevochten
+had, verheerlijkte hem; van beide kanten noemden de gekwetsten,
+de stervenden, hem hun vader. Iedereen riep hem ter hulp. De leeuw
+Tsjetsjewiek, Mefodijewna en de engel Maroessia,--dat zijn de
+gestalten, die voor altijd aan de Ukraine dierbaar zullen blijven.
+
+Maar waar zijn wij thans? Helaas! herinner u het duistere begin,
+de nachtelijke tochten, de geheime samenzweringen,--daar zijn wij nu
+weer aan toe! Ja, dat alles zal weder beginnen.
+
+De machtige vijand heeft intusschen zijn tijd wel besteed. Hij is
+in ontzaglijken getale teruggekomen. Zij weten maar al te goed, zij
+hebben geleerd, en gezien dat er met de Ukrani�rs niet te spotten
+valt. Daarom zullen zij al hun troepen op de been brengen en door
+overmacht dat kleine dappere volk trachten te overwinnen.
+
+
+
+
+XIX.
+
+LAATSTE KRANSEN.
+
+
+Alles was ongelukkig en noodlottig gegaan!
+
+"Hebben wij nog ver te loopen?" vroeg Maroessia.
+
+"Je bent zeker erg vermoeid, liefste?" vroeg haar groote vriend
+aan haar.
+
+"Neen, ik ben niet vermoeid; ik wilde alleen maar weten, of wij nog
+een groot stuk af te leggen hebben."
+
+"Gelukkig niet. Zie je dat bosch aan onze rechterhand? Welnu, daarin
+zullen wij uitrusten. Maar zijn je krachten uitgeput, mijn kind?"
+
+"Neen, neen... Heusch niet."
+
+"Je zegt, dat je niet vermoeid bent," hernam haar groote vriend
+glimlachende. "Ben je daar wel zeker van? Ach, m'n kind, ik zie het
+aan je gezicht, je bent doodop; kom, ik zal je dragen."
+
+En voordat de kleine het kon beletten, zat zij op zijn arm.
+
+"Neen, neen, ik wil niet, dat u mij draagt!" riep het kleine meisje
+uit. "U bent meer vermoeid dan ik; ik wil het niet, ik wil het niet..."
+
+En bij zich zelf zeide zij: "Als een soldaat, die den oorlog zoolang
+meegemaakt heeft," (die soldaat was zij), "die overwinnaar en zelfs
+overwonnene geweest is, zich laat dragen, terwijl hij niet eens
+gekwetst is, dat is schandelijk!"
+
+Maar de forsche armen van haar grooten vriend wisten niet van loslaten,
+als zij eens iets omvat hielden. Eenige zoete woordjes overwonnen
+den tegenstand van den kleinen soldaat. Maroessia sloeg haar armen om
+den gebruinden hals van haar vriend en legde haar vermoeid hoofd op
+zijn krachtigen schouder neer. Na een geheel jaar, waarin zij alles
+had overtroffen, wat men van haar leeftijd kon verwachten, gevoelde
+de kleine heldin zich gelukkig, weer een kind te zijn.
+
+De dag liep ten einde. De stralen der zon waren niet zoo brandend
+meer. De weg, of liever het voetpad, kronkelde zich nu eens door
+velden, waarop gerst, rogge en tarwe stonden,--er waren dien kant uit
+nog eenige velden, die niet verwoest waren,--dan weer door kleine
+boschjes, vol bloemen, geuren en vogelnestjes. Vogels, vlinders en
+bijen vlogen en gonsden, alsof er niets in de wereld veranderd was;
+hun kleine Ukraine was niet overrompeld en wist niets van de algemeene
+ellende af. De stralen der zon drongen door de bladeren heen, zonder
+zich te herinneren, dat zij nog den vorigen dag, en niet zeer ver
+van daar, een bloedbad hadden beschenen.
+
+Zij gingen nu langs een korenveld. "Wat een hoop korenbloemen!" zei
+de groote vriend; "kijk eens, Maroessia, wij hebben er nooit zooveel
+en zulke mooie gezien."
+
+"Hoor eens, Maroessia," ging hij voort, "ik geloof, dat wij hier
+eens gaan zitten; je kleine vingertjes kunnen dan eens een krans van
+korenbloemen voor mij vlechten."
+
+Hij had het kleine meisje op het gras neergezet, en terwijl hij
+zijn langen arm uitstrekte, begon hij al de korenbloemen te plukken,
+die er binnen zijn bereik waren.
+
+"Pluk de stelen niet te kort af," zei Maroessia tegen hem, "dan zal
+het gemakkelijker gaan om er een krans van te vlechten."
+
+Maar haar groote vriend was in bloemenplukken niet erg bedreven. Om
+lange stelen te krijgen, rukte hij soms de heele plant uit den grond.
+
+"Dat moet u niet doen," zei Maroessia tegen hem, "dat is jammer voor
+hen, die hier na ons zullen voorbijkomen, en ook voor het volgende
+jaar. De uitgetrokken planten bloeien nooit meer uit. Zoo plukt men
+geen bloemen. Als u bij moeder waart, zoudt u beknord worden!"
+
+De groote vriend vond deze bestraffing verdiend, maar hij liet er
+zich niet door ontmoedigen. Hij trachtte het nu beter te doen.
+
+"Ik ben slecht met het plukken van bloemen bekend," zei hij. "Ik ben
+als die arme jongen, die, toen hij God in de kerk wilde aanbidden
+en den grond kussen, een grooten buil in zijn voorhoofd kreeg, omdat
+hij tegen de steenen aanstiet."
+
+"Zeg mij maar niets, om mij aan het lachen te maken!" riep Maroessia
+hem toe. "Houd maar op! Het is genoeg! Kom nu bij mij zitten. U hebt
+er zooveel geplukt, dat ik er geen raad mee weet. Ik ben er bijna
+onder bedolven, 't Is genoeg om honderd kransen te vlechten."
+
+En de kleine trachtte een weinig orde in den oogst van haar vriend
+te brengen.
+
+"Zeg het mij maar ronduit," zei haar groote vriend. "Wil je er nog
+meer hebben?"
+
+"Wel nee, het is genoeg, het is tienmaal meer dan ik noodig heb. Ga
+nu ook wat uitrusten."
+
+Haar groote vriend zette zich naast haar neer en volgde met veel
+belangstelling, nu eens het werk der kleine vingers, die een krans
+vlochten, dan weder de veranderingen op het gelaat van Maroessia. Was
+zij zooeven nog vroolijk, thans was zij plotseling ernstig geworden.
+
+"Waar denkt mijn kind aan?" zei hij tegen Maroessia.
+
+Zij aarzelde hierop te antwoorden; maar al spoedig verborg zij haar
+blond kopje aan de borst van haar vriend en zei tegen hem:
+
+"Ik dacht aan de korenbloemen bij ons huis en aan de kransen, die
+ik vroeger vlocht, en ook aan die, welke moeder voor mij maakte,
+toen ik ook nog klein was."
+
+"Dat was in den gelukkigen tijd," zei Tsjetsjewiek, "toen de kinderen
+zelf de verplichting niet hadden om kleine helden te zijn. Ach,
+beste meid, mijn komst in het huis van je vader en moeder is geen
+geluk voor je geweest, en evenmin voor hen."
+
+Het kind legde hem eensklaps de hand op den mond en begon te huilen.
+
+"Zwijg!" zei ze zacht. "Ontneem mij den moed niet, dien vader zelf
+mij heeft bevolen,--den moed, dien ik nog noodig heb, en dien ik moet
+hebben en zal hebben tot aan het einde. Vertel liever eens, waar is
+Mefodijewna, onze Mefodijewna, die zooveel van u hield? Waar is de
+vrije Ukraine?"
+
+Tsjetsjewiek viel haar in de rede.
+
+"Ja, waar is Mefodijewna?"
+
+Zijn hoofd viel somber op zijn beide handen. Geen van beiden dacht
+meer aan spreken.
+
+Het kind was opgestaan.
+
+Bij het hooren van haar stem deed de man dit ook; beiden namen elkander
+bij de hand en begaven zich weer op weg. Na even voortgeloopen te
+hebben, bemerkten zij een dorp. Een smal, met gras begroeid pad voerde
+er heen.
+
+"Zie je dit dorp, Maroessia?" zei de groote vriend tegen haar.
+
+"Ja, ik zie het," antwoordde zij.
+
+"Het is een groot dorp, niet waar?"
+
+"Ja, het schijnt mij groot toe."
+
+"Welnu, hoe grooter een dorp in onze ongelukkige Ukraine is, des te
+meer echtgenooten, moeders, zusters, verloofden en kinderen bevinden
+zich daarin; want langs dezen weg en langs andere zijn mannen, zonen,
+broeders, aanstaanden en vaders ten strijde getrokken, en niemand
+kan zeggen, hoe zij daaruit zullen terugkeeren. Die tijden zijn
+vreeselijk. Maroessia, begrijp je dat?"
+
+"Of ik het begrijp!" riep zij uit.
+
+Zij liepen nog een geruimen tijd zwijgend voort.
+
+Het bosch, dat zich in de verte als een donkere massa uitstrekte,
+begon, naarmate men het naderde, zijn mooie, groene kleur weer aan te
+nemen. Men zag aan den kant het donker groen der eiken en de lichtere
+bladeren der berken.
+
+"Wij zijn er in," zei haar groote vriend, terwijl hij de takken
+wegboog en in het kreupelhout doordrong. "Wij zullen zoo aanstonds
+aan een dichte plek komen, waar wij opnieuw halt zullen houden."
+
+Deze dichte plek was niet zoo gemakkelijk te vinden. Het bosch was
+zoo dicht, dat het bijna onmogelijk was, verder te komen. Zonder
+nog te spreken van de takken, die in het gezicht sloegen, van
+de doornstruiken, die de kleederen scheurden en van de vermolmde
+boomstammen, die den doortocht versperden, verbond de reusachtige
+hop al deze takken van boven, terwijl het wilde klimop en duizend
+kruipende planten ze beneden met elkaar vereenigden.
+
+De groote vriend van Maroessia wist echter wel, waar hij moest zijn;
+hij had een doel, want hij onderzocht elken struik zorgvuldig, terwijl
+hij naar alle geluiden luisterde en nu en dan bleef stilstaan om
+na te denken en om op den grond en in het gras het spoor te vinden,
+dat hij wenschte te ontdekken.
+
+Eindelijk kwamen zij op de dichte plek aan. Vlak daarbij bevond zich
+een open plaats, waar ruimte genoeg was, om halt te houden.
+
+"Rust wat uit, Maroessia. Zie je dit gras en dit mos? Onze rijke hetman
+zelf bezat zulk een schitterend tapijt niet. O, als deze weelde hem
+voldoende geweest was! Als hij er zich vroeger rekenschap van had
+gegeven, dat het goud de slechtste der afgoden is. Ga onder dezen
+eik zitten: dat is de groote hetman van het bosch. Hij telt misschien
+wel duizend jaren. Hij heeft alles gezien, zonder zich te verroeren."
+
+Dicht bij dezen forschen eik lag op den grond, door de jaren
+overwonnen, de tronk van een anderen eik, die in zijn tijd had moeten
+wedijveren met dien, welke overeind was blijven staan. Toen de Setsj
+er een blik op sloeg, zei hij bij zich zelf: "De bijl heeft nooit dien
+boom aangeraakt. Hij heeft nooit de gewelddadigheden der menschen
+te verduren gehad, zijn oude ledematen vertoonen geen enkele wond,
+de bliksem heeft hem zelfs ontzien, en toch ligt hij daar op den
+grond. Zoo neemt alles, wat een begin heeft, na verloop van dagen
+of eeuwen een einde. Nog eenige jaren, en deze reus zal tot stof
+terugkeeren; maar het stof is vruchtbaar, en weldra zal de eik in een
+grasscheutje veranderen. Zoowel in het groot als in het klein is het
+waar, dat de dingen zich zelf opwekken."
+
+Het kind luisterde verwonderd naar hem.
+
+"Hij is somber," zei zij bij zich zelf, "en daar heeft hij wel
+reden voor."
+
+Zonderling genoeg zag men op den naakten tronk van den ouden eik een
+krans van korenbloemen liggen, bijna gelijk aan dien, welken Maroessia
+gevlochten had. Hoe kwam dat? De korenbloemen zagen er nog frisch uit.
+
+De blikken van Maroessia wendden zich te gelijk met die van haar
+grooten vriend naar dit zonderling verschijnsel. Maar Maroessia gaf
+er haar verbazing niet over te kennen, terwijl haar stilzwijgen haar
+vriend niet verwonderde. Hij nam den krans in handen en legde dien
+op den schoot van Maroessia.
+
+"Die twee zijn juist een paar," zei hij. "Deze krans zegt ons, dat
+wij in dit bosch niet alleen zijn; onze vrienden zijn op marsch,
+en onze voorhoede is vooruitgegaan."
+
+Eensklaps weerklonk er uit het dichtste van het bosch een geschreeuw,
+maar het was niets anders dan het geschreeuw van een vogel, naar het
+althans aan Maroessia toescheen.
+
+"Het is zonder twijfel een jongmensch," zei haar groote vriend. "Zijn
+stem is nog niet tot volkomen ontwikkeling gekomen. Een man in de
+kracht zijns levens zou zich beter hebben doen verstaan."
+
+
+
+------
+FIGURE
+------
+Man met snor draagt meisje.
+
+
+En nu deed haar groote vriend met behulp van zijn vingers, die hij naar
+zijn lippen had gebracht, zoo'n scherp vogelgeschreeuw hooren, dat de
+krachtigste zanger van het bosch er zich in zou vergist hebben. Dit
+geschreeuw, dat zonder twijfel verscheidene mijlen ver in den omtrek
+werd gehoord, werd weldra beantwoord. Van drie verschillende kanten
+antwoordde hem een dergelijk geschreeuw.
+
+"Je moet je niet ongerust maken," zei Tsjetsjewiek tegen
+Maroessia. "Begrijp je, waarom het te doen is? Ik ben genoodzaakt,
+je eenige oogenblikken alleen te laten. Blijf daar, verander niet
+van plaats, ik zal je spoedig komen halen. Verlaat je post niet."
+
+"Ik zal hier blijven," antwoordde Maroessia.
+
+En zij dacht: "Het zijn zeker vrienden, aan wie hij bevelen of
+aanwijzingen heeft gegeven voor het overige gedeelte van onze gevluchte
+manschappen, die evenals wij vervolgd worden. Het is om ze te redden,
+om ze te leiden of om ze nogmaals te verzamelen."
+
+Haar groote vriend had de takken weggebogen, hij wilde zich een weg
+door het kreupelbosch banen, maar er kwam een gedachte bij hem op; hij
+wilde nog eenmaal een blik slaan op zijn dappere kleine metgezellin.
+
+"Vooral geen sombere gedachten!" zei hij tegen haar. "Laat niets je
+terneerslaan, noch vandaag, noch ooit."
+
+"Neen, ik zal niet somber wezen," antwoordde Maroessia. "Ik zal
+standvastig zijn. Wees maar gerust, ik ben nu tot alles in staat,
+zelfs om te sterven."
+
+Zij wisselden een laatsten blik. Toen verdween haar groote vriend in
+het dichte bosch.
+
+
+
+
+XX.
+
+DE DOORBOORDE ZAKDOEK.
+
+
+Maroessia boog zich voorover, om het geluid van zijn voetstappen des
+te langer te hooren. Zoolang zij hem kon hooren, verbeeldde zij zich,
+dat hij nog bij haar was. Maar weldra hield het gekraak van takken en
+het geritsel van bladeren geheel op. Maroessia liet haar beide kransen
+vallen, haar lief kopje boog zich voorover en, zonder het te weten,
+begon zij na te denken, ja, na te denken.
+
+Zij had zooveel schitterende dingen gezien, zij had zooveel
+geheimzinnige en zooveel verschrikkelijke gebeurtenissen meegemaakt,
+en de laatste waren zoo treurig! De verdedigers van de Ukraine,
+eerst zoo beroemd, daar alles voor hen week, waren verslagen en daarna
+verstrooid. "Ik geloof wel," zei ze bij zich zelf, "dat mijn vriend een
+laatste poging wil wagen. Het is misschien wel een wanhopige poging,
+maar toch zal hij haar doen!" Zij had gedurende dien langdurigen tocht
+wel gevoeld, dat ieder van hun schreden een gevaar verborg. Welnu, wat
+zou dat? Konden haar groote vriend en zij, de waarachtige Ukraini�rs,
+de Ukraine wel overleven? Is het niet beter, te verdwijnen met hetgeen
+men liefheeft?
+
+Zij pijnigde zich het hoofd af, om er zich een verklaring van te geven,
+dat de menschen, in plaats van elkander lief te hebben, wat haar zoo
+gemakkelijk toescheen, hun best deden om elkander kwaad te doen. "Zocht
+vader dan twist met zijn buren? Is hij ooit op de gedachte gekomen,
+het land en het huis van een ander te nemen, hoewel hij er een paar
+heel mooi vond? Waarom wil men ons van onze Ukraine berooven? Zij is
+vruchtbaar, zij is het rijkste land van de aarde: is dat een reden
+om diegenen daaruit te verdrijven, aan wie zij toebehoort?"
+
+Het bosch werd somber, een onzichtbare hand trok langzamerhand een
+reusachtigen zwarten sluier over deze massa's groen. Dat deed haar
+denken aan het bosch uit haar sprookje van den bandiet en aan de vlucht
+van de arme vrouw, wier geschiedenis zij aan haar vriend had verteld,
+toen zij hem voor de eerste maal zag. "Zij was niet ongelukkiger
+dan ik," dacht zij, "maar ik heb toch nog liever mijn verdriet dan
+het hare."
+
+De laatste lichtstralen, die door de bladeren heendrongen, speelden op
+de takken. Zij verdwenen eindelijk geheel, en toen werd het eensklaps
+stikdonker. Maroessia stond verwonderd op.
+
+"Hij heeft tegen mij gezegd: 'Ik zal je _spoedig_ komen halen,--ik
+zal je slechts _eenige oogenblikken_ alleen laten,--verlaat je post
+niet.' Welnu, ik ben op mijn post, er is al een geruime tijd verloopen,
+en hij keert niet terug, en geen enkel geluid wijst er op dat hij
+gauw hier zal zijn."
+
+De natuur bleef zwijgen. Deze doodelijke stilte maakte, ondanks haar
+goeden wil, dat Maroessia bang werd.
+
+Maar eensklaps deden zich van alle kanten geweerschoten hooren, meer
+dan honderd, meer dan duizend misschien; men zou gezegd hebben, dat
+men op alle plaatsen in het bosch te gelijk aan het vechten was. Het
+duurde ongeveer tien minuten, die aan het kind een eeuw toeschenen.
+
+Maroessia zou wel door de boomen hebben willen heenkijken. Als door
+een electrischen schok getroffen, was zij op haar teenen gaan staan.
+
+"Hij is het, hij is het, die zich te midden van dit vuur bevindt,"
+zei ze bij zichzelf. "Hij was gewapend, hij zal een weg hebben willen
+banen voor de manschappen van ons leger. Zij zullen in dit bosch vol
+hinderlagen overrompeld zijn!"
+
+En terwijl zij haar brandend voorhoofd met haar handen bedekte,
+voegde zij er bij:
+
+"Ik wil niet meer denken. Waartoe dient dat ook? Men moet zijn lot
+met gelatenheid afwachten!"
+
+Zij ging weer aan den voet van den grooten eik zitten en bad voor
+alles, wat haar dierbaar was.
+
+Op het oogenblik, waarop zij zei: "Heer! geef, dat ik hem nog eens
+terugzie!" meende zij te droomen, meende zij de bladeren te hooren
+ristelen, de takken te hooren kraken. Maar neen, zij droomde niet:
+het geluid kwam van nabij, slechts eenige schreden van daar; haar
+wangen werden plotseling met een blos overtogen. Haar oogen vestigden
+zich op de plek, waar het gedruisch vandaan kwam. De takken weken
+van elkaar, en de gestalte van haar grooten vriend, verlicht door
+de zilveren maan, die juist was opgekomen, vertoonde zich aan haar
+tusschen het geboomte. Maar was het haar groote vriend wel, of was het
+slechts zijn schim? Zijn gezicht was zoo bleek, dat de vreugdekreet,
+dien zij wilde uiten, op haar lippen bestierf.
+
+"Maroessia," zei haar groote vriend tegen haar, "zie je dien rooden
+zakdoek?"
+
+"Ja, ik zie hem."
+
+"Welnu, ik zal je naar den kant van het bosch brengen. Ik zal je den
+weg wijzen. Je moet maar rechtuit loopen, aldoor rechtuit, totdat je
+aan een boekweitveld komt; je moet dit veld overloopen; het wordt
+door een voetpad gekruist. Dit voetpad zal je naar een kleine brug
+brengen: op die kleine brug moet je je beide kransen neerleggen. Aan
+den anderen kant van de brug zal je links, achter een molentje, een
+klein bosch zien. Er zal uit dit bosch een man te voorschijn komen. Als
+hij tegen je zegt: 'Dat God je ter hulpe zij!' moet je hem antwoorden:
+'God heeft mij geholpen!' En dan moet je hem dezen zakdoek geven. Je
+begrijpt mij wel, niet waar, Maroessia? Zal je niets vergeten?"
+
+Haar groote vriend sprak langzaam, veel langzamer dan hij gewoon
+was; men zou gezegd hebben, dat hij niet vlugger kon spreken. Hij
+werd gedurig bleeker; groote zweetdruppels parelden er op zijn
+voorhoofd. Hij ging tegen een boom aanleunen.
+
+"U bent gewond!" zei Maroessia tegen hem. "Ze hebben u geraakt!"
+
+"Het is maar een lichte schram, Maroessia. Morgen zal er niets meer
+van te zien zijn. Ga m'n kind... vlug!"
+
+Hij nam haar bij de hand.
+
+"Wat is uw hand koud!" riep het kind uit.
+
+"Denk maar niet aan mijn hand. Haast je wat! Eerst naar de brug,
+dan de twee kransen daarop neerleggen en eindelijk den zakdoek geven
+aan den man, die uit het boschje zal komen, als hij tegen je zegt:
+'Dat God je ter hulpe zij!' Moed gehouden, Maroessia! Het is voor
+het geluk van het overblijfsel der moedige verdedigers van de Ukraine!"
+
+De groote vriend trachtte voor Maroessia een doortocht door het
+kreupelhout te banen, maar zijn krachten schoten daartoe te kort. Deze
+zwakheid van hem, dien zij als de verpersoonlijking van alle kracht
+beschouwde, maakte het meisje angstig. Voor de eerste maal beefde
+zij voor den vriend, dien zij als onkwetsbaar had beschouwd. Maar zij
+richtte geen vragen tot hem. Zij begreep, dat hij alles had gezegd,
+wat hij wilde zeggen.
+
+Eensklaps bogen twee gespierde armen de takken van elkander. Verwonderd
+wierp het meisje zich voor haar grooten vriend neer, dien zij
+bedreigd dacht.
+
+"Vrees niets, Maroessia," zei Tsjetsjewiek tegen haar, "het is een
+vriend, een beproefde en getrouwe vriend."
+
+Maroessia bemerkte te midden der takken een boer van een rijzige
+gestalte, die haar eerbiedig, maar vriendelijk groette. Het was
+merkbaar, dat het niet voor de eerste maal was, dat hij Maroessia zag.
+
+"Het is mijn kameraad Peter," zei Tsjetsjewiek. "Kijk hem maar eens
+aan! Ook hij is een eik!"
+
+"Hij is bijna nog langer dan gij," zei ze uiterst verwonderd.
+
+Peter verspreidde en brak de takken, die aan Maroessia den doortocht
+belemmerden. Hij liep achteruit en zijn ongeruste blik wendde zich
+niet van Tsjetsjewiek af.
+
+Maroessia zag wel, dat hij dacht, dat haar groote vriend hulp noodig
+had. Maar Tsjetsjewiek, die zich van boom tot boom ondersteunde,
+zei tegen hem:
+
+"Ga toch heen, Peter! Aan mij moet je niet denken, maar aan de
+anderen. Je moet tot elken prijs voorkomen, dat zij in deze verwenschte
+hinderlaag vallen."
+
+Bij deze woorden keerde Peter zich plotseling om; de takken bogen of
+braken onder het gewicht van zijn lichaam en van zijn voeten, alsof
+er een stier voorbijging. Maroessia verwachtte niet, dat zij zoo
+spoedig uit het bosch zou komen. Het was haar grooten vriend gelukt,
+haar te volgen. Hij wilde haar zijn aanwijzingen nog eens herhalen.
+
+"Je ziet den weg,--het boekweitveld en het voetpad zijn rechts,--aan
+het einde van het voetpad is de kleine brug,--de beide kransen moeten
+op die kleine brug neergelegd worden. Links aan den anderen kant
+is de molen en het kleine bosch, de man en de zakdoek. Daar moet je
+heen. Haast je, liefste, haast je! Hier is de zakdoek!..."
+
+
+
+------
+FIGURE
+
+Ieder hecht er zijn bloemkrans aan. Blz. 194.
+------
+
+
+
+Deze zakdoek geleek zoozeer op dien, welken zij eenmaal aan de
+schoonzuster van den hetman had aangeboden, dat zij zich afvroeg,
+of het niet dezelfde was, en of hij wederom niet voor haar bestemd
+zou wezen.
+
+Maroessia nam den zakdoek en zei tegen haar vriend, terwijl zij haar
+voorhoofd aan hem toestak:
+
+"Alles zal geschieden, zooals u gezegd hebt."
+
+Tsjetsjewiek had zich niet zonder inspanning voorover gebogen, om
+haar een kus te geven. Maar toen hij zich weder oprichtte, zag zij
+wel, dat hij waggelde. Als Peter zich niet had gehaast om hem vast
+te houden, zou hij gevallen zijn... Maroessia bemerkte toen, dat er
+bloed op haar mouw zat.
+
+"Dat is uw bloed!" zei zij tegen hem. "Waar bent u gekwetst? Aan uw
+arm? Laat mij de wond verbinden. Zooals u weet, heeft Mefodijewna
+een goede ziekenverpleegster van mij gemaakt."
+
+"Wees verstandig, Maroessia," zei haar groote vriend. "Ik heb tot nu
+toe aan alle gevechten deelgenomen, zonder bijna geraakt te zijn. Dat
+was niet billijk. Ik had mijn deel niet. Deze wond is niets. Een
+geweerschot in den arm beteekent niet veel. Wij hebben ons ook
+niet op weg begeven om aardbeien te eten. Peter zal dat wel in orde
+brengen. Ga nu toch heen, beste meid, en haast je wat! Wij praten te
+veel. Als het je gelukt, dezen zakdoek te overhandigen aan dengene,
+die hem verwacht, zal je een goed werk doen. Maar daar bedenk ik nog
+wat: wikkel dien zakdoek om je hoofd, dan zal men hem spoediger en
+reeds in de verte zien, en op je blond haar zal hij goed staan."
+
+"Maar moet u dan hier blijven? Men moet alles in dit bosch
+wantrouwen... Zal ik er u terugvinden?"
+
+Terwijl zij deze vraag deed, wikkelde zij met een bevende hand den
+rooden zakdoek om haar hoofd.
+
+"Ik zal hier blijven," gaf haar vriend haar ten antwoord, "en als ik
+er niet kan blijven, zal ik wel weer bij je weten te komen. Zou iets
+ons kunnen scheiden?"
+
+Ditmaal was het een geweerschot, dat voor het kind antwoordde, en
+vervolgens een tweede. Van tien kanten te gelijk deed het geweervuur
+zich hooren, niet dichtbij, maar veraf.
+
+"Zij zijn weer in het bosch gekomen om een aanval te doen," zei
+Peter. "Over vijf minuten kunnen zij hier zijn."
+
+De leeuw had zich weder opgericht. Peter had hem een van zijn pistolen
+in de hand gegeven, waarvan hij zich nog kon bedienen.
+
+"Komaan!" zei Tsjetsjewiek tegen Maroessia. "Ga! loop! vlieg, als je
+kunt! en vergeet al het overige. Het is voor de Ukraine en voor je
+groote vriendin. De zakdoek zal haar van je spreken..."
+
+Maroessia vloog weg als een pijl uit een boog. Maar toen zij aan het
+voetpad gekomen was, dat door het boekweitveld heenliep, kon de kleine
+gazel geen weerstand bieden aan de verzoeking om zich om te keeren,
+ten einde een poging te doen om hem, dien zij met zooveel verdriet
+verlaten had, nog eenmaal te zien. Er was niemand meer op de grens
+van het bosch. Het geweervuur had niet aangehouden. In het bosch was
+het weer doodstil geworden.
+
+Maroessia ging weer verder. Van vermoeidheid was geen sprake meer;
+haar vriend had het verlangd; zij had vleugels aan de voeten. Het
+boekweitveld is overgeloopen, daar is de kleine brug, zij legt
+er haar beide kransen op neer. Een dof geluid was tot haar ooren
+doorgedrongen. Zij luistert, het geluid komt naderbij en wordt
+duidelijk hoorbaar. Het moet het getrappel zijn van een paard, dat in
+galop voortrijdt. Is de ruiter een vriend of een vijand? Het is geen
+kozak. In de verte zou men zeggen, dat het een Tartaar was. Toen zij
+met den ouden zanger reisde, ontweken zij die Tartaren altijd. Zij
+keert terug en loopt de brug nog eens over. Gelukkig liggen de
+kransen er nog op. Maroessia is tevreden. Zij zal zich in het riet
+verschuilen. De ruiter komt met lossen teugel aanrijden. Zou hij
+haar opgemerkt hebben? Zij hoopt van niet. Maar nauwelijks had
+Maroessia eenige schreden door dit riet gedaan, dat aan den kant
+van den stroom groeide, of er viel een schot. De roode zakdoek,
+evenals het lieve kopje, dat hij omgaf, waren te midden van het riet
+neergevallen. Men zou gezegd hebben, dat het een patrijs was, die in
+zijn vlucht gestuit wordt.
+
+De Tartaarsche ruiter is de brug overgereden. Hij wil er zich van
+verzekeren, dat zijn schot raak is geweest; op zijn paard gezeten,
+zoekt hij en bemerkt het bevallige lichaam, dat daar op den grond
+uitgestrekt ligt. Het is slechts een kind! Maar wat beteekent die
+roode zakdoek, dien zij om het hoofd heeft? Het is een vod, die zijn
+kogel doorboord heeft. Het is niet de moeite waard, dien op te rapen.
+
+De ruiter spoort zijn paard weder aan, vervolgt zijn weg en verdwijnt
+als iemand, die in zijn verwachting teleurgesteld is. Maroessia
+was voor hem slechts een schim, die zich op zijn weg even aan hem
+vertoond had.
+
+Alles is weder stil geworden. De zaak was ook zoo vlug in haar werk
+gegaan. Men zou zeggen, dat er niets bij die brug was voorgevallen.
+
+Intusschen komt er een boer, die een zwaren takkenbos op zijn schouders
+draagt, met langzame schreden uit het kleine bosch, dat Maroessia
+links van de brug moest vinden. Vervolgens loopt hij den molen voorbij,
+die door het heldere licht der maan verzilverd wordt. Hij heeft geen
+haast, hij kijkt rechts noch links. Hij heeft er geen vermoeden op,
+dat de weg, dien hij wil inslaan, kort geleden niet veilig was.
+
+Hij loopt de brug op. Hij ziet de beide kransen liggen, hij raapt ze op
+en haakt ze aan zijn takkenbos vast. Zeker heeft hij dochtertjes. Hij
+zal de kransen aan haar geven. Hij is de brug overgeloopen. Zijn
+last wordt hem te zwaar. Hij legt dien voor een oogenblik neer en
+leunt, om uit te rusten, met zijn armen op den boomstam, die aan deze
+eenvoudige brug tot leuning dient. Vandaar kijkt hij werktuigelijk
+in de rondte. Wat ziet hij daar in het riet liggen? Men zou zeggen,
+dat het een ruiker roode bloemen was. Hij moet dat meer van nabij
+bezien. Het is een meisje. Een van haar voeten hangt in het water. Hij
+nadert. Hij tilt het ontzielde lichaam op en trekt het een weinig op
+den kant. Hij kijkt met medelijden naar het schoon gelaat, dat door den
+dood verbleekt is, legt de hand op het kleine, moedige hart, dat niet
+meer klopt, slaat het teeken des kruises, spreekt deze woorden uit:
+"Dat God je ter hulpe zij!" waarop het kind niet meer kan antwoorden:
+"God heeft mij geholpen," staat op en verwijdert zich, terwijl hij zijn
+takkenbos vergeet en alleen zijn kransen behoudt, in aller ijl. Hij is
+de brug weder overgegaan. Waar gaat hij zoo haastig heen? Verder dan
+den molen, naar den kant van het bosch. Wat heeft hij een haast om
+er weer in te komen! Wat drukt hij aan zijn borst, wat verbergt hij
+onder zijn kleeren? Het is de roode zakdoek, die het blonde hoofd
+versierde, het hoofd van het meisje, dat haar vaderland zoo lief
+had. Hij neemt dien mede. De roode zakdoek en de kransen zijn ter
+bestemder plaatse aangekomen. Maroessia heeft haar taak volbracht. De
+anderen, de laatste getrouwen, en haar groote vriendin zijn gered!
+
+
+
+
+XXI.
+
+GLORIA VICTIS!
+
+
+Dat alles is al lang, heel lang geleden. Na verloop van honderd,
+misschien wel van tweehonderd jaren, blijft er slechts een legende van
+over. Nog heden ten dage kan men op een heuvel, door menschenhanden
+gemaakt, den hoogsten van alle van dezelfde soort, die men in dit
+land aantreft, een groot kruis van graniet zien staan. Op dit kruis
+is met de punt van een dolk een naam gegrift: _Maroessia_.
+
+De geheele heuvel heet de Koergane, dat is het graf van het meisje. Het
+is bedekt met een prachtig tapijt van groen, steeds bezaaid met
+prachtige en geurige bloemen, die slechts daar groeien, die men
+nooit elders heeft gezien en die men nimmer elders zien zal. Die
+bloemen zijn prachtig. Als men ze verplant, weigeren zij te groeien:
+zij sterven terstond. Men heeft getracht, ze op andere plaatsen te
+zaaien: zij komen er zelfs niet op. Men heeft ze een naam gegeven,
+den eenigen, die er voor past: men noemt ze Maroessia's.
+
+Men vertelt, dat een kozak, beroemd door zijn moed, zijn verstand,
+zijn schoonheid en zijn goedheid, en meer nog door zijn liefde voor
+zijn vaderland, dezen grooten heuvel alleen heeft opgeworpen.
+
+Hij had slechts ��n arm, daar hij den anderen verloren had in het
+laatste gevecht, dat er voor de onafhankelijkheid van de Ukraine
+geleverd werd; en met de eenige hand, die hem overbleef, de aarde hand
+voor hand aandragende, heeft hij dezen heuvel opgeworpen. Hij had
+er vele jaren aan besteed. Nog op jeugdigen leeftijd was hij er mee
+begonnen, zijn baard en zijn haar waren grijs geworden, toen hij het
+voltooide. Intusschen zeggen sommigen, dat een kleine jongen, Taras
+genaamd, hem zoolang, zoolang had gebeden en gesmeekt, totdat hij
+zijn hulp had aangenomen, en dat op den langen duur ook deze jongen
+bij dit werk oud geworden was. De legende zegt verder, dat, toen
+de Koergane hoog genoeg was, en toen het kruis er op was geplaatst,
+de kozak zich aan den voet daarvan neerzette en er tot aan zijn dood
+weende. V��r dien dag had niemand een leeuw tranen zien storten. Het
+zijn de tranen, die er aan zijn oogen ontvloeiden, welke deze zoo mooie
+en geurige bloemen deden ontluiken, die vroeger nooit in eenig deel
+van de wereld hadden gebloeid. Zij, die de taal der bloemen weten te
+verstaan, verzekeren, dat men ze op avonden, als het volle maan is,
+kan hooren fluisteren: "Wij kunnen nergens anders bloeien dan op het
+graf van hen, die hun leven voor het vaderland hebben gegeven." De
+kinderen, jongens en meisjes, vergezeld van hun ouders, komen alle
+jaren uit alle deelen van het land, om een bedevaart te doen naar het
+graf van het kleine meisje. Ieder hecht er zijn bloemkrans aan. Zij
+brengen er portretten heen, medailles, ter eere van Maroessia geslagen.
+
+En er is er geen, die niet Maroessia had willen zijn...
+
+
+EINDE.
+
+
+
+
+
+
+
+INHOUD.
+
+
+I.        Een onbekend reiziger 1
+II.       De kleine Maroessia 12
+III.      Een roovergeschiedenis 30
+IV.       De vlucht 50
+V.        Een ontmoeting 56
+VI.       Bij den ouden Kniesj 68
+VII.      Op dezelfde plaats 77
+VIII.     Het ontwaken van Iwan 84
+IX.       De ware Kniesj 92
+X.        Men ziet elkaar terug 98
+XI.       Woorden en muziek 107
+XII.      Men nadert 117
+XIII.     De hetman zwicht 124
+XIV.      Ontmoetingen 131
+XV.       Op het water 135
+XVI.      Te Gadiatsj 143
+XVII.     Speel niet met dolken! 154
+XVIII.    Het gelukkige jaar 164
+XIX.      Laatste kransen 173
+XX.       De doorboorde zakdoek 182
+XXI.      Gloria victis! 192
+
+
+
+
+
+AANTEEKENINGEN
+
+
+[1] De Setsj is een eiland in den Dnjepr, waar de Zaporoger kozakken
+hun legerkamp hadden opgeslagen.
+
+[2] _Pane_, in Polen en in Klein-Rusland het woord voor Mijnheer.
+
+[3] _Barien_, een Rutheensch woord, dat zooveel beteekent als baas.
+
+[4] Eere zij den overwonnenen!
+
+[5] Homerus was de bekendste dichter der oudheid. Hij bezong de
+heldendaden van zijn landgenooten, de Grieken.
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Maroessia, by Mrs. Mariya Oleksandrivna Vilinska
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MAROESSIA ***
+
+***** This file should be named 18406-8.txt or 18406-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/8/4/0/18406/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/old/20060516-18406-h.zip b/old/20060516-18406-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..ca78b1f
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h.zip
diff --git a/old/20060516-18406-h/20060516-18406-h.htm b/old/20060516-18406-h/20060516-18406-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..fb33196
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/20060516-18406-h.htm
@@ -0,0 +1,7068 @@
+
+<!DOCTYPE html
+PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. -->
+<html lang="nl-1900">
+<head>
+<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1">
+
+<title>Maroessia: De Ukraineesche Jeanne d&#8217;Arc</title>
+<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
+<meta name="author" content="P. J. Stahl">
+<meta name="DC.Creator" content="P. J. Stahl">
+<meta name="DC.Title" content="Maroessia: De Ukraineesche Jeanne d&#8217;Arc">
+<meta name="DC.Date" content="#### 2006">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900"><style type="text/css">
+
+
+body
+{
+font: 100%/1.2em "Times	New	Roman",	Times, serif;
+margin:	1.58em 16% 1.58em 16%;
+text-align:	left;
+}
+
+/****** Title Page ******/
+
+h1.docTitle
+{
+font-size: 1.6em;
+line-height: 2em;
+}
+
+h2.docImprint, h1.docTitle,	h2.byline, h2.docTitle
+{
+text-align:	center;
+}
+
+h2.byline
+{
+font-size: 1.1em;
+line-height: 1.44em;
+font-weight: normal;
+}
+
+span.docAuthor
+{
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+
+h2.docImprint
+{
+font-size: 1.2em;
+font-weight: normal;
+}
+
+/******* Headers ******/
+
+.div0
+{
+padding-bottom: 1.6em;
+}
+
+.div1
+{
+padding-bottom: 1.44em;
+}
+
+.div2
+{
+padding-bottom: 1.2em;
+}
+
+.div3, .div4, .div5
+{
+padding-bottom: 1.0em;
+}
+
+h1,	h2,	h3,	h4,	h5, h6
+{
+font-style:	normal;
+text-transform:	none;
+clear: both;
+}
+
+h1
+{
+font-size: 1.44em;
+line-height: 1.5em;
+}
+
+h1.label
+{
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.2em;
+margin-bottom: 0;
+}
+
+h2
+{
+font-size: 1.44em;
+line-height: 1.5em;
+}
+
+h2.label
+{
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.2em;
+margin-bottom: 0;
+}
+
+h3
+{
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.2em;
+}
+
+h3.label
+{
+font-size: 1.0em;
+line-height: 1.2em;
+margin-bottom: 0;
+}
+
+h4
+{
+font-size: 1.0em;
+line-height: 1.2em;
+}
+
+h4.lghead
+{
+margin-left: 10%;
+margin-right: 10%;
+}
+
+h5
+{
+font-size: 1.0em;
+line-height: 1.0em;
+font-style:	italic;
+}
+
+h6
+{
+font-size: 1.0em;
+line-height: 1.0em;
+font-style:	italic;
+}
+
+/****** Paragraphs ******/
+
+p
+{
+text-indent: 0;
+}
+
+.alignleft
+{
+text-align:	left;
+}
+
+.aligncenter
+{
+text-align:	center;
+}
+
+.alignright
+{
+text-align:	right;
+}
+
+.alignblock
+{
+text-align:	justify;
+}
+
+p.poetry
+{
+margin:	0em	10%	1.58em 10%;
+}
+
+p.line
+{
+margin:	0 10% 0	10%;
+}
+
+p.beforeline, p.afterline
+{
+margin-top:	1em;
+}
+
+p.initial
+{
+text-indent: 0em;
+}
+
+p.argument,	p.note
+{
+font-size: 0.9em;
+line-height: 1.2em;
+text-indent: 0em;
+}
+
+p.argument
+{
+margin:	1.58em 10% 1.58em 10%;
+}
+
+p.quote
+{
+font-size: 0.9em;
+line-height: 1.2em;
+margin:	1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+div.blockquote
+{
+font-size: 0.9em;
+line-height: 1.2em;
+margin:	1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+
+/****** Figures ******/
+
+div.divFigure
+{
+text-align:	center;
+}
+
+.floatLeft
+{
+float: left;
+margin:	10px 10px 10px 0;
+}
+
+.floatRight
+{
+float: right;
+margin:	10px 0 10px	10px;
+}
+
+p.figureHead
+{
+text-align:	center;
+}
+
+p.figure, p.legend
+{
+font-size: 80%;
+margin-top:	0;
+text-align:	center;
+}
+
+p.smallprint, li.smallprint
+{
+font-size: 80%;
+color: #666666;
+}
+
+/* Special cases for Filipino Riddles */
+
+p.question
+{
+text-align:	left;
+margin-bottom: 0em;
+}
+
+p.answer
+{
+text-align:	right;
+margin-top:	0em;
+}
+
+p.explanation
+{
+margin-left: 0.9em;
+margin-right: 0.9em;
+font-size: smaller;
+}
+
+
+/****** Sidenotes ******/
+
+.leftnote
+{
+position:absolute;
+left:1%;
+height:0em;
+width:14%;
+font-size: 0.8em;
+text-indent: 0em;
+line-height: 1.2em;
+}
+
+/****** Page Numbers ******/
+
+.pagenum
+{
+display: inline;
+font-size: 70%;
+text-align: right;
+position: absolute; right: 1%;
+padding: 0 0 0 0;
+margin: 0 0 0 0;
+}
+
+.pagenum a
+{
+text-decoration: none;
+}
+
+
+/****** Footnotes ******/
+
+a.noteref:hover
+{
+text-decoration: none;
+}
+
+a.noteref
+{
+font-size: 80%;
+vertical-align:	0.25em;
+text-decoration: none;
+}
+
+div.footnotes
+{
+padding: 0 0 0 0;
+margin-top: 1em;
+}
+
+hr.fnsep
+{
+width: 25%;
+text-align: left;
+margin-left: 0;
+margin-right: 0;
+}
+
+p.footnote
+{
+font-size: 80%;
+margin-top: 0.5em;
+margin-bottom: 0.5em;
+}
+
+p.footnote .label
+{
+float: left;
+text-align: left;
+width: 2em;
+}
+
+/******	Poetry ******/
+
+div.poem
+{
+text-align:	left;
+margin-left: 5%;
+width: 90%;
+position: relative;
+}
+
+.poem h4
+{
+margin-left: 5em;
+font-weight: normal;
+text-decoration: underline;
+}
+
+.poem .stanza
+{
+margin-top:	1em;
+}
+
+.poem .linenum
+{
+position: absolute;
+top: auto;
+left: -2.5em;
+margin:	0;
+text-indent: 0;
+font-size: 90%;
+text-align:	center;
+width: 1.75em;
+color: #777;
+}
+
+.poem .i0 {	display: block;	margin-left: 2em; }
+.poem .i1 {	display: block;	margin-left: 3em; }
+.poem .i2 {	display: block;	margin-left: 4em; }
+.poem .i3 {	display: block;	margin-left: 5em; }
+.poem .i4 {	display: block;	margin-left: 6em; }
+.poem .i5 {	display: block;	margin-left: 7em; }
+.poem .i6 {	display: block;	margin-left: 8em; }
+.poem .i7 {	display: block;	margin-left: 9em; }
+.poem .i8 {	display: block;	margin-left: 10em; }
+.poem .i9 {	display: block;	margin-left: 11em; }
+
+
+
+/******	Annotations	******/
+
+span.corr
+{
+border-bottom: 1px dotted red;
+}
+
+span.abbr
+{
+border-bottom: 1px dotted gray;
+}
+
+span.measure
+{
+border-bottom: 1px dotted green;
+}
+
+.letterspaced
+{
+letter-spacing:	0.2em;
+}
+
+.smallcaps
+{
+font-variant: small-caps;
+}
+
+
+/****** Anchors ******/
+
+a.hidden:hover
+{
+text-decoration: none;
+}
+
+a.hidden
+{
+text-decoration: none;
+}
+
+hr
+{
+width: 45%;
+margin-top: 1em;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+clear: both;
+text-align: center;
+height: 1px;
+}
+
+
+
+
+
+body
+{
+background:	#FFFFFF;
+font-family: "Times	New	Roman",	Times, serif;
+}
+
+body, a.hidden
+{
+color: black;
+}
+
+h1,	h2,	h3,	h4,	h5,	h6
+{
+color: #001FA4;
+font-family: Verdana, Arial, Helvetica,	sans-serif;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend
+{
+color: #001FA4;
+}
+
+.rightnote,	.pagenum, .linenum, .pagenum a
+{
+color: #AAAAAA;
+}
+
+a.hidden:hover,	a.noteref:hover
+{
+color: red;
+}
+
+
+</style></head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+Project Gutenberg's Maroessia, by Mrs. Mariya Oleksandrivna Vilinska
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Maroessia
+       De Ukraineesche Jeanne D'Arc
+
+Author: Mrs. Mariya Oleksandrivna Vilinska
+
+Editor: P.J. Stahl
+
+Illustrator: Th. Schuler
+
+Translator: A.C. Slop
+
+Release Date: May 16, 2006 [EBook #18406]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MAROESSIA ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+
+<div class="frontmatter">
+<p class="div1"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/front.jpg" alt="Oorspronkelijke voorkant."></p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/spine.jpg" alt="Oorspronkelijke rug."></p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p class="div1"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p000.jpg" alt="&#8220;Vader noemt mij altijd zijn klein eekhorentje.&#8221; Blz. 51."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Vader noemt mij altijd zijn klein eekhorentje.&#8221; Blz. 51.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<h2 class="byline">        <span class="docAuthor">P. J. Stahl</span>
+
+</h2>
+<h1 class="docTitle">Maroessia</h1><br><h2 class="docTitle">De Ukraineesche Jeanne d&#8217;Arc</h2>
+<h2 class="byline">        Tweede druk
+<br>Geheel herzien door
+<br><span class="docAuthor">A. C. Slop</span>
+<br>Met 62 illustrati&euml;n naar teekeningen van
+<br><span class="docAuthor">Th. Schuler</span>
+
+</h2>
+<h2 class="docImprint">D. Bolle&#8212;Rotterdam</h2>
+</div><a id="d0e111"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e111">1</a>]</span><div class="bodytext">
+<p class="div1"><a id="d0e113"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">I.</h2>
+<h2>Een onbekend reiziger.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p001.jpg" alt="Traditioneel houten huis."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Ik zal u eens iets vertellen, dat heel lang geleden in de Ukraine is voorgevallen, en wel in een vergeten, maar frisschen
+en bekoorlijken hoek van deze landstreek.
+
+</p>
+<p>Ik houd veel van die streken, waarover men weinig spreekt, die de vreemdeling niet bezoekt, die men aan zich zelf overlaat,
+die haar schuilplaatsen en haar geheimen, haar groote smarten en haar eenvoudige genoegens voor zich houden. De geschiedenis
+van die streken is meestal niet bekend. Men ontmoet er, wat men nergens anders vindt: zaken en menschen zijn er nieuw. Die
+landen hebben,&#8212;zonder het aan iemand te zeggen,&#8212;soms ook hun helden, waarachtige helden.
+
+</p>
+<p>Ik houd ook veel van helden,&#8212;vooral als zij er zich niet op beroemen, dat zij &#8217;t zijn,&#8212;als zij eerlijk en oprecht zijn, als
+zij groote dingen doen, zonder luidkeels te roepen: &#8220;Kijk <a id="d0e129"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e129">2</a>]</span>eens aan! dat heb ik nu gedaan! Onthoudt mij mijn belooning daarvoor niet!&#8221; maar alleen omdat zij niet anders zouden kunnen
+dan heldhaftig te zijn.
+
+</p>
+<p>Welnu, in dat afgelegen hoekje van de Ukraine stond vroeger een huis, dat precies gebouwd was als andere buitenhuizen; en
+dit huis werd bewoond door een kozak, Danilo Tsjabane, en zijn gezin.
+
+</p>
+<p>Men verwarre de kozakken uit de Ukraine niet met die van den Don, met die mannen met hun zware baarden, hun woeste oogen,
+hun ruwe taal en hun onbeschofte manieren; zij lijken daar heelemaal niet op.
+
+</p>
+<p>De bewoners van de Ukraine laten hun baard pas groeien, als zij vijftig jaar zijn. Daaruit volgt, dat men in dit land alleen
+maar grijze baarden of geen baarden ziet. De jongeren hebben snorren, evenals de Polen. De bewoners van de Ukraine zijn groot,
+stevig en forsch gebouwd. Zij hebben voor &#8217;t grootste deel regelmatige gezichtstrekken, keurig gepenseelde wenkbrauwen, groote
+oogen, en een kalme, edele, eenigszins strenge gelaatsuitdrukking, die wel eens somber schijnt.
+
+</p>
+<p>In den tijd, toen de Ukraine een republiek was, zag zij zich gedurende verscheidene jaren tusschen twee vuren geplaatst: Rusland
+en Polen. Men zou zelfs kunnen zeggen; &#8220;tusschen vier vuren,&#8221; als men de Turken en de Tartaren meetelde. Eindelijk had deze
+republiek, omdat zij het met de Polen niet eens kon worden, de &#8220;broederlijke&#8221; voorstellen van Rusland aangenomen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij zijn te zwak om met onze naburen te blijven vechten. Wij hebben den oorlog tot dusverre met roem gevoerd; maar wij zullen
+tenslotte toch moeten verliezen. Rusland stelt ons een verbond voor. Laat ons dit aannemen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zoo dacht en sprak het oude opperhoofd Bogdan Kmielnitski, en het volk had zijn raad opgevolgd.
+
+</p>
+<p>In het eerst ging alles goed. Vrijheid, gelijkheid, broederschap: de Russen eerbiedigden dat alles; maar langzamerhand <a id="d0e145"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e145">3</a>]</span>kwam er verandering in den staat van zaken.
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p003.jpg" alt="Danilo Tsjabane en zijn gezin. Blz. 2."></p>
+<p class="figureHead">Danilo Tsjabane en zijn gezin. Blz. 2.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p>Na verloop van nog geen jaar had het volk genoeg redenen <a id="d0e154"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e154">4</a>]</span>om tegen zijn opperhoofd Bogdan te zeggen: &#8220;Wat hebben wij gedaan?&#8221;
+
+</p>
+<p>Toen de oude Bogdan dit hoorde, huilde hij, naar men zegt, voor het eerst van zijn leven.
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat ons een poging doen om het gedane te herstellen,&#8221; zei hij; maar hij slaagde er niet in en stierf van verdriet.
+
+</p>
+<p>Na zijn dood had de Ukraine veel beproevingen te doorstaan. Zij werd in twee partijen verdeeld: de eene was nog altijd voor
+Rusland, de andere hield het met Polen.
+
+</p>
+<p>Maar er was ook een derde partij ontstaan. Deze was voor de volstrekte onafhankelijkheid van de Ukraine. Ongelukkig was die
+partij niet talrijk. Op het tijdstip dat de zaken zoo staan begint ons verhaal.
+
+</p>
+<p>De kozak Danilo Tsjabane dan, bewoonde met zijn gezin een huis op het platteland.
+
+</p>
+<p>Danilo had dit huisje ge&euml;rfd: zijn vader, die het van zijn vader gekregen had, die het ook weer van den zijnen had gekregen,
+had het hem bij zijn overlijden nagelaten. Ik weet niet, hoevele geslachten van de Tsjabanes daarin wel gewoond hadden.
+
+</p>
+<p>Het huis was, daar het tusschen een onafzienbare steppe en een uitgestrekt bosch, tusschen een diepe rivier en een grasrijke
+weide, tusschen een hoogen berg en een frissche vallei stond, prachtig gelegen en mooi gebouwd.
+
+</p>
+<p>In het noorden strekte zich een eindelooze steppe uit. Men zou gezegd hebben, dat het een oceaan van groen was, met bloemen
+bezaaid. In het zuiden verhieven zich de bergen, nu eens met boomen begroeid en groen gekleurd, dan weer kaal en steenachtig.
+De vallei, waarin geen rijwegen en zelfs geen voetpaden te zien waren, strekte zich aan den oostkant uit. De rivier, waarvan
+het water eene blauwachtige tint had, besproeide de weide.
+
+</p>
+<p>En bij dat alles, hadden de bewoners van het huisje, om hun geluk volmaakt te voelen in hun nabijheid goede buren en trouwe
+vrienden.
+<a id="d0e174"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e174">5</a>]</span></p>
+<p>Op feestdagen ontving het gezin van Danilo Tsjabane verscheidene bezoekers. Nu eens was Semene Vorosjilo de eerste, die kwam,
+dan weer Andry Kroek, of ook hoorde men reeds in de verte de heldere en welluidende stem van Hanna, die zoo hartelijk kon
+lachen, of zag men het kleine schuitje van Wassiel Grime aanleggen. En na deze kwamen er nog vijf, soms wel tien anderen,
+mannen en vrouwen, jongens en meisjes, ook wel kinderen en zelfs grijsaards; want iedereen was er op gesteld, Danilo te bezoeken.
+
+</p>
+<p>Op het oogenblik waarop ons verhaal begint heerschte er, zooals we reeds gezegd hebben, overal in de Ukraine groote verwarring.
+
+</p>
+<p>Het land, aan den eenen kant door de Russen begeerd, aan den anderen door de Poolsche aristocratie, van beide kanten verpletterd,
+was in vollen opstand en betreurde zijn verloren onafhankelijkheid diep. De Ukraine was door de Russische troepen overstroomd.
+Het opperhoofd van de Moscovitische party werd met gunsten en geschenken van den Czaar overladen; het opperhoofd van de Poolsche
+partij had zich in een stad versterkt en noodigde alle vrienden der vrijheid uit, zich bij hem aan te sluiten.
+
+</p>
+<p>Het was moeilijk partij te kiezen...
+</p>
+<hr><p>
+
+</p>
+<p>Er was een samenkomst ten huize van Danilo Tsjabane. De avond was somber, de gasten waren in gedachten verzonken. De aanvoerders
+zelf hadden moeite om een vroolijk gezicht te zetten. Men keek elkander meer aan, dan men met elkaar sprak. Het was duidelijk
+te zien, dat allen onder dezelfde zorgen gedrukt gingen.
+
+</p>
+<p>Van tijd tot tijd richtte men enkele vragen tot Andry Kroek: &#8220;Waren de muren van Tsjigirine stevig genoeg om een aanval te
+weerstaan? Was er op de verdedigers wel staat te maken? Als men de laatste proclamatie van het opperhoofd nog eens voorlas?
+Er waren er die er niets van wisten. Had hij ook gehoord, of er zich veel vrijwilligers aanmeldden?&#8221;
+<a id="d0e189"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e189">6</a>]</span></p>
+<p>Andry Kroek, die blijkbaar zeer goed over al die dingen ingelicht was, antwoordde zonder eenige aarzeling. Hij beschreef de
+wallen, de grachten, de poorten en de schansen van Tsjigirine, als iemand, die er geweest is en dat alles meer dan eens gezien
+heeft, en wel nog niet zoo lang geleden.
+
+</p>
+<p>Terwijl de mannen praatten, stonden de spinnewielen stil: de vrouwen luisterden in angstige spanning. En als de mannen zwegen
+en rookten, wisselden zij op fluisterenden toon een paar woorden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Alweer een slag bij Welika,&#8221; zeide er een.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoeveel dooden?&#8221; vroeg Mogila.
+
+</p>
+<p>&#8220;Men heeft Terny in brand gestoken; de huizen zijn niet meer dan een puinhoop, en het dorp Krinitza staat nog in brand.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Weet je ook,&#8221; zei een meisje, &#8220;weet je ook, of...&#8221;
+
+</p>
+<p>Maar verder kwam ze niet; tranen kwamen in haar oogen, en moedeloos liet zij het hoofd zinken.
+
+</p>
+<p>Een oude vrouw, met een bruinen doek om het hoofd, waaruit weelderige grijze lokken te voorschijn kwamen, met een koud en
+streng gezicht, waarin twee groote zwarte oogen als sterren fonkelden, zei:
+
+</p>
+<p>&#8220;Mijn zoons zijn allen dood. Ik sta alleen op de wereld. Zij zeiden allen: &#8216;Wij trekken ten strijde,&#8217; en ik keek ze aan, zeggende:
+&#8216;Goed, kinderen!&#8217; en zij voegden er bij: &#8216;De Ukraine zal haar onafhankelijkheid herkrijgen!&#8217; en ik antwoordde nogmaals: &#8216;Goed,
+kinderen!&#8217; Alle drie zijn zij op het slagveld gebleven, en de Ukraine is nog niet vrij!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ach,&#8221; zei een jonge vrouw, &#8220;men laat zich doodschieten, en men heeft nog niets gewonnen. Als men nog maar bij zich zelf kon
+zeggen: &#8216;Ik sterf, maar ik laat aan de anderen de taak over, waarnaar ik heb gestreefd.&#8217;<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>De oude vrouw viel haar in de rede.
+
+</p>
+<p>&#8220;Je hebt mij niet begrepen. Als er sprake van het vaderland is, dan onderhandelt men niet, dan zegt men niet bij zich zelf:
+&#8216;Zal ik slagen?&#8217; maar: &#8216;Het is mijn plicht,&#8217; en men gaat ten oorlog. Als men gedood wordt, heeft men een <a id="d0e217"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e217">7</a>]</span>gelukkigen dood; goed te sterven is een beter lot dan slecht te leven. Mijn zoons hebben zoo gehandeld. Als zij nog eens ten
+strijde konden trekken, zouden zij het weer zoo doen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Je hebt gelijk,&#8221; zeiden verscheidene vrouwen.
+
+</p>
+<p>Anderen zeiden niets, maar begonnen zacht te huilen. De kinderen waren ook terneergeslagen. Zij speelden niet, zij praatten
+of lachten niet, maar zaten, heel stil, in de hoeken van de kamer, terwijl zij naar de groote menschen keken en naar hun gesprekken
+luisterden.
+
+</p>
+<p>Een klein, heel klein meisje, met blond haar, met groote, frissche fonkelende oogen en lippen, scheen de eenige, die geheel
+in haar eigen gedachten verdiept was. Zij nam eenige biezen in haar schort en vlocht daarvan een mooie mat.
+
+</p>
+<p>Het werd later op den avond, en in het vertrek werd het al somberder en stiller. Iedereen bewaarde het stilzwijgen: het meisje
+viel in slaap met haar onvoltooide mat tusschen haar vingers.
+
+</p>
+<p>De nacht brak aan, en de sterren fonkelden.
+
+</p>
+<p>Eensklaps werd er op het raam geklopt.
+
+</p>
+<p>Dit was zoo onverwacht, dat niemand zijn ooren wilde gelooven; maar men klopte nog eens, en nog eens, heel duidelijk, erg
+hard.
+
+</p>
+<p>De heer des huizes stond op en ging naar de deur om open te doen. Zijn gasten en zijn vrienden staken hun pijpen op en begonnen
+te rooken. Weer deed zich een luid geklop op de ruiten hooren. De rookers huiverden, de kinderen keken elkander aan. Danilo
+deed de deur half open.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wie klopt daar?&#8221; vroeg hij.
+
+</p>
+<p>Eene stem, een krachtige en mannelijke stem antwoordde, dat een verdwaalde reiziger gastvrijheid vroeg.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wees welkom!&#8221; zeide Danilo en hij deed de deur wijd open, terwijl hij den reiziger uitnoodigde om binnen te komen.
+
+</p>
+<p>Men zag enkele sterren, een koude avondwind drong in de warme kamer door; vervolgens vertoonde zich op den drempel een man,
+die een rijzige gestalte had; hij was genoodzaakt <a id="d0e243"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e243">8</a>]</span>z&#8217;n hoofd te buigen, om binnen te kunnen komen.
+
+</p>
+<p>Zijn gezicht was een van die edele, waarop de onverschilligste blikken zich met een plotseling gevoel van achting vestigen.
+Zijn groote gestalte was sierlijk en lenig. Zijn heele voorkomen verried kalmte en sterkte; maar het meest vielen zijn oogen
+op, zwarte oogen, die fel schitterden.
+
+</p>
+<p>Danilo en zijn vrienden waren door dat alles getroffen; maar de Ukraini&euml;rs kunnen hun gewaarwordingen voor zich zelf houden,
+en zij lieten er dan ook niets van blijken. Zij ontvingen den reiziger, zooals iedere reiziger in een fatsoenlijk huis moet
+ontvangen worden, met hartelijkheid en voorkomendheid. Men verzocht hem, bij de tafel plaats te nemen, en haastte zich, hem
+iets aan te bieden.
+
+</p>
+<p>De reiziger bleek een eenvoudig en beschaafd man te zijn. Omdat hij een onbekende was en bijgevolg geen recht had om zich
+met de bijzondere belangen van zijn gastheer en diens vrienden te bemoeien, trachtte hij zich niet op den voorgrond te plaatsen.
+Hij vertelde niet, zooals anderen dit zouden gedaan hebben, zijn avonturen. Hij meende vreemdelingen geen deelgenoot te moeten
+maken van zijn plannen, als hij die tenminste had. Hij deed geen vragen en antwoordde slechts met weinig woorden. Als hij
+sprak, dan was het over onderwerpen, die op dit oogenblik allen bezighielden: over de rampen van het land, over de verbrande
+steden, over de verwoeste velden, die hij op zijn weg had gezien. Danilo en zijn vrienden volgden zijn voorbeeld. Zij vroegen
+zich waarschijnlijk wel af, waar hij vandaan kwam en waar hij naar toe ging, en ook in welk land hij geboren was; maar omdat
+hij dat niet zei, vroegen ze &#8217;t hem niet. Men merkte wel, dat hij, ofschoon nog jong, veel wist. Hij kende de Turksche zeden,
+de Poolsche gewoonten, het Russische karakter, de Tartaarsche gebruiken en het scheen, dat de Setsj hem ook niet onbekend
+was.<a id="d0e251src" href="#d0e251" class="noteref">1</a>
+
+<a id="d0e254"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e254">9</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p009.jpg" alt="&#8220;Wees welkom!&#8221; zeide Danilo. Blz. 7."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Wees welkom!&#8221; zeide Danilo. Blz. 7.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Wat de Ukraine aangaat, het bleek wel, dat hij deze in allerlei richtingen doorkruist had, dat hij de groote steden <a id="d0e262"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e262">10</a>]</span>zoowel als de dorpen bezocht en er misschien wel gewoond had. Meer dan een had zich ook afgevraagd, hoe hij aan het litteeken
+kwam, dat hij op z&#8217;n linkerwang had, waar hij deze wond had gekregen, die zeker wel door een scherp wapen was toegebracht.
+Maar dat ging hem alleen aan. Ieder zijn geheimen. Intusschen werd de reiziger, zonder twijfel ingenomen met de gulle ontvangst,
+die hem ten deel viel, uit zich zelf mededeelzamer. Hij vertelde van de veldslagen, die er onlangs geleverd waren. Het was,
+alsof men er zelf bij tegenwoordig was. Iedereen luisterde met ingehouden adem naar hem. De mannen, gewoonlijk zoo kalm, raakten
+in vuur: de vrouwen snikten. De kinderen hingen aan zijn lippen, alsof hij een mooi sprookje vertelde.
+
+</p>
+<p>Hij had juist een verhaal be&euml;indigd; de stilte woog zwaar, ieder was met z&#8217;n eigen gedachten bezig. Plotseling schrikten zij
+op. Twee schoten klonken in den nacht, gevolgd door meerdere.
+
+</p>
+<p>Men luisterde scherp. De schoten kwamen van den kant der steppe. Een langen tijd wachtte men of er misschien nog meer zouden
+volgen, maar alles was weer stil geworden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo, wordt er in deze vreedzame streken ook al kruit verschoten?&#8221; vroeg de reiziger toen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat schieten moet van den kant van den straatweg naar Tsjigirine komen,&#8221; beweerde Andry Kroek.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is van verschillende kanten gekomen,&#8221; zei Danilo hoofdschuddend.
+
+</p>
+<p>Het was intusschen al laat geworden. De vrouwen stonden op om naar huis terug te keeren want het werd voor de kinderen tijd
+om naar bed te gaan.
+
+</p>
+<p>Men zei elkaar op den drempel nog eenmaal goedendag, men wisselde een glimlach, men knikte elkander vriendelijk toe. Alles
+ging als gewoonlijk, en toch gevoelde ieder, dat er storm in aantocht was.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel te rusten!&#8221; zeide men. &#8220;Goeden nacht!&#8221;
+
+</p>
+<p>Toen verspreidde het heele gezelschap zich langs de donkere <a id="d0e282"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e282">11</a>]</span>voetpaden en verdween in de duisternis. De beide trouwe vrienden Andry Kroek en Semene Vorosjilo bleven alleen met Danilo
+achter. De reiziger bleef ook.
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p011.jpg" alt="Man met snor."></p>
+</div><p>
+<a id="d0e289"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e289">12</a>]</span></p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e251" href="#d0e251src" class="noteref">1</a></span> De Setsj is een eiland in den Dnjepr, waar de Zaporoger kozakken hun legerkamp hadden opgeslagen.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e290"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">II.</h2>
+<h2>De kleine Maroessia.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p012.jpg" alt="Vrouw met twee kinderen, die word bedreigt door een man met een pistool, die door een raam naar binnenkomt."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Toen allen vertrokken waren begaf de vrouw des huizes zich naar een kamer naast die, waarin de samenkomst gehouden was.
+
+</p>
+<p>&#8220;Is er ook een middel om van hier naar Tsjigirine te komen?&#8221; vroeg de reiziger. Zijn stem was eenigszins gedaald, terwijl
+hij die vraag deed, zooals het onwillekeurig gaat, wanneer men voelt, dat het gevaar misschien dichter bij is, dan men wil
+zeggen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat zal moeilijk gaan,&#8221; antwoordde Danilo, terwijl hij ook zijn stem liet dalen.
+
+</p>
+<p>Zijn beide vrienden zeiden niets, maar zij bliezen een paar ontzaglijke rookwolken uit hun pijpen en fronsten hun zware wenkbrauwen.
+
+</p>
+<p>Dit drukte zonder woorden, maar toch heel juist uit, dat zij het volkomen met Danilo eens waren. De oogen van <a id="d0e310"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e310">13</a>]</span>den reiziger vestigden zich een oogenblik op het onbeweeglijke gezicht van Danilo, vervolgens op de niet minder onbeweeglijke
+gezichten van zijn vrienden. Een enkele blik van zijn doordringende oogen was voldoende om hun het bewijs te leveren, dat
+hij gewoon was, het gevaar te verachten, en dat hij de behendigheid had om desnoods de slagen af te weren, die men hem toebracht.
+
+</p>
+<p>&#8220;En toch moet ik er naar toe,&#8221; zeide hij na eenige oogenblikken, &#8220;en wel regelrecht en langs den korsten weg.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Regelrecht naar Tsjigirine?&#8221; antwoordde Andry Kroek. &#8220;Op dit oogenblik bestaat daar geen kans op.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Is het nog ver?&#8221; vroeg de reiziger.
+
+</p>
+<p>&#8220;De lengte van den weg doet er voor hem, die goede beenen heeft, weinig toe, als de weg maar goed is,&#8221; zeide Semene Vorosjilo,
+&#8220;maar al was deze ook nog zoo kort, wat doet dat er toe, als hij toch onbegaanbaar is?&#8221;
+
+</p>
+<p>Bij het uitspreken van deze woorden sloeg Semene Vorosjilo een blik op den reiziger.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het staat niet altijd aan ons, reizigers,&#8221; antwoordde de onbekende, &#8220;den aangenaamsten weg te kiezen. Bij gebrek van een
+goeden, moeten wij ons met een slechteren tevreden stellen; maar als er eenmaal bepaald is, dat men ergens zal komen, is er
+geen terugkrabbelen mogelijk. Maar hij die zich een veiligen gids of een trouwen reisgenoot weet te verschaffen, is goed af!
+Ik wil het niet voor u verbergen; het is mij meer dan eens gebeurd dat ik, op het oogenblik, waarop ik er het minst aan dacht,
+maar er het meest behoefte aan had, een trouwen kameraad gevonden heb.&#8221;
+
+</p>
+<p>Bij deze woorden van den vreemdeling richtten Danilo en zijn beide vrienden het hoofd op.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat U zegt is waar,&#8221; antwoordde Danilo; &#8220;een dappere metgezel, op wien men staat kan maken, is goud waard.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Het ontbreekt in de Ukraine niet aan vastberaden mannen,&#8221; zei Andry Kroek. &#8220;In dit opzicht kan ik zeggen, dat geen land ons
+vaderland overtreft.&#8221;
+<a id="d0e330"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e330">14</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Goed geantwoord, Kroek!&#8221; zeide Danilo. &#8220;De Polen kunnen er zich op beroemen, dat zij onverschrokken heeren hebben, de Turken
+schitterende sultans, de Moscoviten slimme en knappe mannen; wat ons betreft, wij kunnen &eacute;&eacute;n ding verklaren, dat tegen al
+het andere opweegt, en wel dat wij broeders zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Op eenige uitzonderingen na heeft u gelijk,&#8221; antwoordde de reiziger.
+
+</p>
+<p>&#8220;Op de beste velden vindt men wel een enkel onkruidje,&#8221; liet Danilo hierop terstond volgen. &#8220;Is de tarwe daarom minder goed?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee, zeker niet,&#8221; zeide Vorosjilo. &#8220;Maar ... er is iets, dat niet mag worden voorbijgezien.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En dat is?&#8221; vroeg de reiziger.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat men niet altijd de tarwe van het onkruid kan onderscheiden. Wie een zwarte kap draagt, is niet altijd een monnik.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Een goede herder herkent zijn schapen, zelfs onder een wolfshuid!&#8221; antwoordde de vreemdeling.
+
+</p>
+<p>Er heerschte een diep stilzwijgen; men keek elkander nog eenmaal aan; woorden waren overbodig.
+
+</p>
+<p>&#8220;Broeders,!&#8221; zei plotseling de reiziger, &#8220;de inwoners van de Setsj bieden u achting en vriendschap aan. Ik ben hun afgezant.
+Ik ga naar Tsjigirine.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij zijn tot uw orders; wij zijn uw vrienden,&#8221; zeiden de drie Ukraini&euml;rs als uit &eacute;&eacute;n mond.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat hebben jullie mij te vertellen? Wat weten jullie? Wat valt er hier voor?&#8221; vroeg de afgezant van de Setsj.
+
+</p>
+<p>&#8220;Niets goeds,&#8221; antwoordde Danilo. &#8220;De een heeft een verbond van vriendschap met de Moscoviten gesloten; de ander is misschien
+op dit oogenblik met de Polen in onderhandeling, nadat hij de Turken vruchteloos uitgenoodigd heeft, hem te hulp te komen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, het is maar al te waar!&#8221; zuchtten de vrienden van Danilo en hun manlijke gezichten drukten diepe smart uit.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is voor mij een reden te meer om naar Tsjigirine te <a id="d0e359"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e359">15</a>]</span>gaan,&#8221; antwoordde de afgezant van de Setsj, &#8220;en liefst zonder tijd te verliezen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Alle wegen zijn afgesneden,&#8221; antwoordde Vorosjilo.
+
+</p>
+<p>&#8220;En de weg naar Gonna?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Door de Moscoviten bezet en in staat van verdediging gebracht.&#8221;
+
+</p>
+<p>De afgezant begon na te denken, niet over de bezwaren, maar over het middel om zijn doel te bereiken.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij, kozakken van de Setsj,&#8221; zeide hij eindelijk, &#8220;wij zijn noch voor de Moscoviten, noch voor de Polen. Wij zijn voor de
+Ukraini&euml;rs. Jullie begrijpen dus wel, dat ik naar Tsjigirine m&ograve;et. Van jullie beide opperhoofden heeft de een zich verkocht,
+naar men zegt ... maar de ander?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;De ander, de hetman Petro Dorosjenko,&#8221; zeide Kroek, &#8220;is een eerlijk man.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat weet ik,&#8221; zei de afgezant. &#8220;Maar omdat hij trotsch, hartstochtelijk en te overijld is, vrees ik, dat hij, terwijl hij
+de Ukraine wil redden, haar in het verderf stort. In zijn verbittering tegen de Russen vergeet hij, dat wij nog andere vijanden
+hebben. Hij is op het punt om een dwaasheid te begaan en van den regen in den drup te komen. Ik ben uitgestuurd om hem dit
+te beletten;&#8212;maar om daarin te slagen, moet ik hem zien en spreken. Als ik draalde...&#8221;
+
+</p>
+<p>Hier zweeg de afgezant en keek om zich heen. De vrouw des huizes was nog afwezig, twee kleine jongens sliepen rustig op een
+breede bank. Hij was op het punt om weer met spreken voort te gaan, toen hij eensklaps achter in het vertrek twee fonkelende
+oogen op zich gevestigd zag, die zijn woorden schenen te verslinden. Hij wilde opstaan en er naar toe gaan, toen hij tot zijn
+verwondering bemerkte, dat die twee fonkelende oogen toebehoorden aan een eenvoudig en bevallig kind, dat, in een donkeren
+hoek der kamer verscholen, hem als een betooverde vogel aankeek.
+
+</p>
+<p>Danilo had den blik van den afgezant gevolgd en ontdekte het meisje dat zijn aandacht getrokken had.
+<a id="d0e379"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e379">16</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Het is mijn dochter,&#8221; zeide hij, &#8220;mijn dapper kind.&#8221; Hij riep haar &#8220;Maroessia, kom eens hier!&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia kwam.
+
+</p>
+<p>Het was een echt Ukrainisch meisje met zware oogleden en met wangen, die door de zon gebruind waren, een echt type van haar
+ras. Zij droeg naar de wijze des lands een geborduurd hemd, een donkerblauwe jurk en een rooden gordel; hare prachtige blonde
+lokken hingen in zware vlechten neer, en, ofschoon gevlochten, golfden zij toch nog en schitterden als zijde.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maroessia!&#8221; zei haar vader, &#8220;heb je ons gesprek afgeluisterd?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik wilde het niet afluisteren,&#8221; antwoordde Maroessia. &#8220;Maar onwillekeurig drongen de woorden tot mijn ooren door, en toen
+begon ik scherper te luisteren.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En wat heb je dan gehoord, mijn kind?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik heb alles gehoord.&#8221;
+
+</p>
+<p>Hare stem klonk welluidend.
+
+</p>
+<p>&#8220;Vertel me dan eens, wat je gehoord hebt, m&#8217;n kind.&#8221;
+
+</p>
+<p>De fonkelende oogen van Maroessia wendden zich naar den afgezant van de Setsj, toen zij zei:
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik heb begrepen, dat het noodig was, dat de groote vriend van dezen avond erg gauw in Tsjigirine kwam, en dat het voor het
+welzijn van de Ukraine noodig was, dat hij den hetman kon zien en spreken.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dan heb je alles gehoord en begrepen,&#8221; zeide Danilo. &#8220;Maar luister eens, Maroessia! Van wat je gehoord hebt, mag je tegen
+niemand een woord zeggen. Als iemand je er naar vraagt, dan weet je niets. Begrijp je, wat een geheim is?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is iets, dat je nooit verraden mag,&#8221; zei het kind.
+
+</p>
+<p>&#8220;Welnu,&#8221; zei de vader op een ernstigen toon, &#8220;je bent nu in het bezit van een geheim.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, vader!&#8221; zei Maroessia.
+
+</p>
+<p>Danilo sprak er niet meer over. Maroessia behoefde niets te beloven, maar er lag in die twee woorden: &#8220;Ja, vader!&#8221; <a id="d0e412"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e412">17</a>]</span>door het meisje gesproken, op dien toon al een belofte.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p017.jpg" alt="&#8220;Begrijp je, wat een geheim is?&#8221; Blz. 16."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Begrijp je, wat een geheim is?&#8221; Blz. 16.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar is je moeder?&#8221; vroeg Danilo.
+<a id="d0e421"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e421">18</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Zij maakt het avondeten klaar.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ga haar zeggen, dat je broertjes in slaap gevallen zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia ging naar de deur, maar op het oogenblik, waarop zij deze zou opendoen, bleef zij plotseling staan luisteren naar
+een zonderling gedruisch, dat zich buiten deed hooren. Men zou gezegd hebben, dat het ruiters waren, die in de richting van
+het huis kwamen aanrijden. Plotseling nam dit gedruisch toe; kreten en vloeken vermengden zich al met het gehinnik der paarden.
+In een oogenblik was het een rumoer, alsof er een heele afdeeling kwam aanstormen.
+
+</p>
+<p>De deur van de kamer werd opengedaan. De vrouw des huizes vertoonde zich op den drempel; ze zag zoo wit als een doek.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het zijn soldaten,&#8221; zeide zij, &#8220;een escadron, misschien wel een regiment. Zij zijn er al...
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij moeten ons kalm houden,&#8221; zei Danilo vastberaden.
+
+</p>
+<p>De afgezant van de Setsj was opgestaan, maar zonder overhaasting; de anderen deden hetzelfde. Geen enkel woord werd er gesproken,
+ieder dacht na.
+
+</p>
+<p>De moeder van Maroessia onderzocht, of de deur wel goed gesloten was, en met den rug tegen den deurpost leunende, wachtte
+zij de bevelen van haar man af. Maroessia was naast haar moeder gaan staan. Haar lippen waren een beetje bleek, maar haar
+gezicht was kalm.
+
+</p>
+<p>&#8220;Vorosjilo en Kroek,&#8221; zeide Danilo, &#8220;jullie moeten slapen. Mijn vrouw en mijn dochter zijn met naaiwerk bezig; ik ben niet
+thuis. Ik ben op bezoek bij een vriend. Vorosjilo en Kroek waren hier gekomen, om ossen van mij te koopen, zij hebben misschien
+wat te veel gedronken, zij snorken, terwijl zij op mij wachten... Het is er maar om te doen, tijd te winnen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zich vervolgens tot den afgezant van de Setsj wendende, zei hij:
+
+</p>
+<p>&#8220;Alleen het voorgedeelte van het huis is bezet; het keukenraam komt in den tuin uit. Volg mij!&#8221;
+<a id="d0e444"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e444">19</a>]</span></p>
+<p>Dat alles was zoo vlug in zijn werk gegaan, als een verandering van tooneel, waarvoor de toebereidselen vooraf gemaakt zijn.
+De beide mannen lagen even gerust op de banken te slapen, als de beide knaapjes. De vrouw des huizes en haar dochter naaiden.
+Danilo en de afgezant waren verdwenen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Stijgt af en klopt op de deur!&#8221; schreeuwde een ruwe stem van buiten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Slaat die deur maar in!&#8221; riep een andere stem, gebiedender dan de eerste.
+
+</p>
+<p>De vrouw des huizes ging, zonder haar naaiwerk neer te leggen, naar het raam toe.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wie is daar? Wat wilt u?&#8221; zei ze met een stem, waarin geen enkele trilling te hooren was.
+
+</p>
+<p>Maar in plaats van een antwoord, vlogen er een paar ruiten van het raam in stukken, en onmiddellijk daarop kwam er een ruw
+gezicht, rood van toorn, met een zwaren snorbaard, door de gebroken ruiten kijken en wierp naar alle hoeken van de kamer norsche
+en wantrouwende blikken.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat heb je mij zoo aan te kijken?&#8221; vroeg deze kerel norsch. &#8220;Waarom doe je de deur niet open? Of heb je liever, dat we ze
+in mekaar timmeren?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;De kinderen slapen,&#8221; zeide zij een pas terugdeinzende, &#8220;en de beide mannen slapen ook. Maak niet zooveel leven!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zal je opendoen, schepsel?&#8221; schreeuwde de man met het roode gezicht.
+
+</p>
+<p>De vrouw van Danilo, als verlamd door den schrik, verroerde zich niet.
+
+</p>
+<p>De deur schudde onder de zware slagen der aanvallers, maar bezweek nog niet.
+
+</p>
+<p>Het gelukte den man met het roode gezicht, de helft van zijn lichaam door de gebroken ruit te wringen. Hij richtte den loop
+van een pistool op de borst van de vrouw des huizes en schreeuwde:
+
+</p>
+<p>&#8220;Als je deur binnen een seconde niet wijd openstaat, dan schiet ik je als een kraai dood!&#8221;
+<a id="d0e471"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e471">20</a>]</span></p>
+<p>De vrouw van Danilo deed een stap naar de deur; men zou haar voor een steenen beeld gehouden hebben, dat trachtte te gehoorzamen
+aan een bevel, dat zij niet begreep.
+
+</p>
+<p>&#8220;Vervloekt wijf!&#8221; riep de officier woedend. Maar iemand, die buiten stond, trok hem uit de ruit terug. Nu vertoonde zich het
+gezicht van een anderen officier.
+
+</p>
+<p>&#8220;Vrouw!&#8221; zei deze, &#8220;je heele huis zal in brand gestoken worden, en geen van zijn bewoners zal er levend uitkomen, als deze
+deur niet onmiddellijk toegang aan deze manschappen verleent.&#8221;
+
+</p>
+<p>De vrouw des huizes, als verstijfd van schrik, snelde toen naar de deur; maar hetzij dat onhandigheid, hetzij schrik er de
+oorzaak van was, sleutels noch grendels schenen haar te willen gehoorzamen. &#8220;Ik doe al open,&#8221; riep zij, &#8220;ik doe al open, Mijnheeren!
+Ziet u het niet? Maar dit slot wil niet open; ik zal het morgen dadelijk laten maken.&#8221;
+
+</p>
+<p>Eindelijk ging de deur open.
+
+</p>
+<p>Dat alles had vrij lang geduurd. Soldaten en officieren snelden nu de woning binnen en begonnen haar heelemaal te onderzoeken.
+Men zou gezegd hebben, dat het wolven waren, die hun prooi opspoorden, welke plotseling verdwenen was.
+
+</p>
+<p>De kleinste der jongens, die wakker geworden was, begon luidkeels te huilen. De oudste keek alles aan, zonder zich te verroeren.
+
+</p>
+<p>&#8220;Schreeuwleelijk! wil je je mond wel eens houden?&#8221; zei een der officieren tegen het huilende kind.
+
+</p>
+<p>De officier met het roode gezicht zei niets tegen hem, maar gaf hem een schop, waardoor hij onder de bank rolde, waarop hij
+geslapen had.
+
+</p>
+<p>&#8220;Lafaard!&#8221; zeide het oudste kind. &#8220;Lafaard! Als ik groot ben...&#8221;
+
+</p>
+<p>De leelijke kerel met het roode gezicht had wel wat anders te doen dan naar hem te luisteren. Met een tweeden schop had hij
+Kroek overeind doen komen, die als slaapdronken scheen en zijn verwonderde oogen beurtelings opendeed en weer sloot.
+<a id="d0e494"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e494">21</a>]</span></p>
+<p>Het scheen, dat Vorosjilo, die op dezelfde wijze wakker gemaakt was, niet wist, wat hij van de zaak moest denken, zoo keek
+hij zijn aanvallers aan. Hij noemde den langen officier zijn kameraad Generasime en den ander zijn kameraad Stephane; hij
+glimlachte tegen den een en knikte den ander vriendelijk toe, waarna hij weder op zijne bank neerviel, zeggende:
+
+</p>
+<p>&#8220;Laten we gaan slapen: het is tijd.&#8221;
+
+</p>
+<p>De soldaten keken hem beurtelings aan.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij is het,&#8221; zeiden enkelen. &#8220;Hij is het niet,&#8221; beweerden anderen. &#8220;Wat een schurkenvolk! Er is er geen een onder, die geen
+verrader is.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Stil!&#8221; riep de man met het roode gezicht.
+
+</p>
+<p>Hij had zich aan de tafel gezet, en terwijl hij een onbeschoften wenk aan de vrouw gaf, zei hij tot haar:
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom eens wat dichterbij!&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij voldeed aan dit bevel.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wie ben je?&#8221; vroeg hij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ben de vrouw van Danilo Tsjabane.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar is je man?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij is een vriend gaan bezoeken.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wacht! Ik zal je eens leeren, wat een vriend is!&#8221; En hij nam een knoet, dien een van zijn soldaten droeg.
+
+</p>
+<p>&#8220;En die twee daar, die twee dronkaards, die twee honden, wie zijn dat?&#8221;
+
+</p>
+<p>En om de personen beter aan te duiden, raakte hij met zijn knoet de schouders van Kroek aan en vervolgens die van Vorosjilo.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kan je je mond niet opendoen?&#8221; riep hij, terwijl hij met een dreigenden blik naar haar toe kwam.
+
+</p>
+<p>De vrouw deinsde terug, zooals zij zou gedaan hebben, als zij plotseling tegenover een wild dier gestaan had. Maar na een
+poging aangewend te hebben om haar schrik te overmeesteren: antwoordde zij:
+
+</p>
+<p>&#8220;Het zijn mijn buren, Mijnheer! Zij zijn hier gekomen om <a id="d0e531"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e531">22</a>]</span>ossen te koopen en waren in slaap gevallen, terwijl zij op mijn man wachtten.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, mijnheer! wij zijn hier gekomen om drie ossen van Danilo te koopen,&#8221; zeide Andry Kroek, die eindelijk wakker werd. &#8220;Ja,
+om die ossen, die wij hadden beloofd morgen te zullen leveren, en nu vinden wij Danilo niet thuis. Nou kan je begrijpen, wat
+een teleurstelling dat voor ons was.&#8212;&#8216;Nou,&#8217; zei ik tegen mijn kameraad (hierbij wees hij naar Vorosjilo, die ook ontwaakt
+was, maar zijn oogen nog niet scheen te kunnen openhouden), &#8216;nou,&#8217; zei ik tegen mijn kameraad, &#8216;de baas is er niet, dat is
+een gekke zaak.&#8217;&#8212;&#8216;Ja,&#8217; antwoordde mijn kameraad, &#8216;dat is een gekke zaak; maar er is niets aan te doen.&#8217;&#8212;&#8216;Wij treffen het slecht!&#8217;
+zeide ik, &#8216;maar het is niet anders, hij is er niet.&#8217;&#8212;&#8216;Ja,&#8217; antwoordde mijn kameraad, &#8216;Danilo is er niet.&#8217;&#8212;&#8216;Dat is een dag
+verloren.&#8217;&#8212;&#8216;Ja, verloren,&#8217; antwoordde hij, &#8216;maar wat is er aan te doen?&#8217;&#8212;&#8216;Je kan niet alles vooruit weten.&#8217;&#8212;&#8216;Nee,&#8217; antwoordde
+mijn kameraad, &#8216;je kan niet alles vooruit weten.&#8217;&#8212;&#8216;Maar hoe moet het nu met de markt van morgen?&#8217;<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>&#8220;Zal je nu ook eens ophouden, kanalje?&#8221; riep de man met het roode gezicht. &#8220;Verraders! Ik ken die voorgewende onnoozelheid
+wel. Soldaten! bindt die schurken, en stevig ook.&#8221;
+
+</p>
+<p>Dit was gauw gebeurd: Andry Kroek en Semene Vorosjilo waren in een oogwenk gebonden en gekneveld.
+
+</p>
+<p>Op dit oogenblik trad de heer des huizes binnen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wie ben je?&#8221; brulde de man met het roode gezicht, die blijkbaar het opperhoofd van den troep was. &#8220;Hoe heeft men je hier
+binnengelaten?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ben de eigenaar van deze hut, Mijnheer!&#8221; antwoordde Danilo, terwijl hij groette. &#8220;Ik kom zooeven thuis.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Heidaar, mannen! Zet schildwachten voor de deur, en laat niemand er uit of in. Hoor je?&#8221; zei de officier tegen zijn manschappen.
+Vervolgens wendde hij zich tot Danilo met de woorden:
+
+</p>
+<p>&#8220;Als je je leven op prijs stelt, antwoord mij dan. Waar is <a id="d0e552"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e552">23</a>]</span>de bandiet, dien wij zoeken? Laat je antwoord duidelijk zijn, Judas! Als je maar wat om de zaak heenpraat, dan schiet ik je
+neer. Weet dus, wat je doet. Waar is de Zaporoger?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;De Zaporoger?&#8221; antwoordde Danilo verwonderd. &#8220;Het is voor de eerste maal, dat ik dien naam hoor. Ik ken geen Zaporoger.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maak dat aan anderen wijs!&#8221; schreeuwde de officier. &#8220;Wil je mij wijs maken, dat je de bandieten niet kent, die je opstoken?
+Die Zaporoger is in het land, hij is hier binnengegaan; waar is hij? Beken het dadelijk, of ik steek je nest in brand en laat
+er jou met je vrouw en je kinderen in braden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Mijnheer!&#8221; antwoordde Danilo, &#8220;ik verzeker u, dat ik nooit heb hooren spreken over dengene, dien u daar genoemd hebt.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wil je niet spreken? ook goed! Je zaak is duidelijk!&#8221; En zich tot Vorosjilo en Andry Kroek wendende, zei hij tot hen: &#8220;Schurken,
+jullie kennen dien Zaporoger, dien de duivel hale, zeker ook niet?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik vraag u wel excuus, Mijnheer!&#8221; antwoordde Semene Vorosjilo, die meer dood dan levend scheen, &#8220;en ik...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Stotter niet zoo, ezel!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik heb hem gezien.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Heb je hem gezien en heb je het niet dadelijk gezegd, verrader?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik durfde het niet doen, Mijnheer! en verder...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En verder, kerel?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En verder was hij al weg.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar had je hem gezien?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Op de ossenmarkt te Frosny, Mijnheer!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wien had hij bij zich?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Een grooten hond, Mijnheer! een grooten, zwarten, mooien hond, van echt ras, die tegen iedereen blafte en die...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Domkop! je bent zelf een hond! Er is geen sprake van den hond, maar van den baas en van de schurken van jou <a id="d0e586"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e586">24</a>]</span>soort. Die Zaporoger was zeker niet alleen, een troep deugnieten volgde hem, is &#8217;t niet?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Een troep deugnieten, Mijnheer! Welke troep?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Liep er niet een troep mannen en vrouwen achter hem?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, Mijnheer! een heele troep. Men duwde elkaar, men schreeuwde.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;De namen?...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Welke namen, Mijnheer?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;De namen van hen, die achter hem liepen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar het was een troep, Mijnheer! niets dan een troep.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Domme ezel!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zie je niet,&#8221; zei de andere officier, &#8220;dat deze kerel idioot is? Je verliest je tijd met hem.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik verwonder mij over jou,&#8221; zeide een derde officier, die gedurende dit geheele tooneel was blijven zitten. &#8220;Waar is die
+overhaasting goed voor? Hebben wij den tijd niet om dien ezel in hechtenis te nemen? Is er bij niets meer haast dan bij het
+fusileeren van hem? Als hij ons ontsnapt is, dan zal het toch niet voor lang zijn. Vergeet je, dat wij sedert vanmorgen als
+gekken rondloopen zonder te eten en te drinken, en dat het niet gezond is, een leege maag te hebben? Het ziet er in dit huisje
+prettig uit; zou je er wat op tegen hebben, hier eens lekker te eten? Na een maaltijd zullen wij des te beter geschikt zijn
+om de jacht op de bandieten te hervatten. Hemelsche goedheid! je ziet zoo rood als een kalkoensche haan! Heb je de aanbevelingen
+van den dokter vergeten: &#8216;Geen aandoeningen, geen toorn, eene gematigde beweging, geregelde maaltijden!&#8217; En je arme vrouw,
+die mij zoo plechtig heeft laten beloven, dat ik over je zou waken en dat ik voor je zou zorgen als een broeder, zij zou er
+alles behalve mee ingenomen zijn, als zij had kunnen zien, aan welk eene onzinnige woede je je overgeeft...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zwijg!&#8221; hernam de man met het roode gezicht. &#8220;Zwijg,&#8212;en laat ons een avondmaal gebruiken.&#8221;
+
+</p>
+<p>En, zich tot Danilo wendende, vervolgde hij:
+<a id="d0e612"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e612">25</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Heb je het gehoord? Al het eten, dat er in je provisiekast is, moet binnen twee minuten op deze tafel staan... binnen twee
+minuten, hoor!&#8221; En hij gaf op de tafel een slag met de vuist, die het huis op zijne grondvesten deed trillen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Odarka,&#8221; zeide Danilo tegen zijn vrouw, &#8220;haast je wat!&#8221;
+
+</p>
+<p>Odarka ging heen en nam haar beide jongens op haar armen met zich mee; de oudste stribbelde tegen, hij wilde zijn vader niet
+verlaten.
+
+</p>
+<p>Zij kwam spoedig, beladen met levensmiddelen, terug. Zij was kalm en zeide niets. Intusschen dwaalden haar oogen met een zekere
+onrust door de hut heen.
+
+</p>
+<p>Semene Vorosjilo en Andry Kroek stonden met de handen op den rug en met de beenen door middel van stevige touwen aan elkander
+vastgebonden, in een hoek der kamer. Danilo stond, met de armen op de borst gekruist, in een anderen. Met uitzondering van
+een schildwacht, die de deur versperde, waren de soldaten verdwenen. De officieren hadden zich aan den disch neergezet, met
+hun sabels naast zich en hun pistolen op de tafel, en aten en dronken, lachten en praatten vroolijk.
+
+</p>
+<p>Maar waar was de kleine Maroessia toch?
+
+</p>
+<p>Maroessia was, zwijgend als een schim, even na de terugkomst van haar vader verdwenen. Had de blik van dezen, onbegrijpelijk
+voor ieder ander, haar gezegd, wat zij moest trachten te doen, of had zij zoo uit eigen beweging gehandeld? Zeker is &#8217;t, dat
+zij zonder door iemand opgemerkt te worden, het vertrek had verlaten, en dat zij, na tusschen de soldaten en de paarden, die
+het huis omsingelden, doorgeslopen te zijn, den tuin bereikt had.
+
+</p>
+<p>Zoodra het meisje daar gekomen was, bleef zij onder een grooten kerseboom staan en drukte met de hand op haar hart, als wilde
+zij het beletten te kloppen. Haar hoofd was gloeiend warm. Heete tranen stonden in haar oogen. De wind verkoelde haar voorhoofd
+en deed haar bedaren. Zij luisterde. Zou men haar vlucht bemerkt hebben? Het verwarde, <a id="d0e629"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e629">26</a>]</span>maar eentonige gebrom van de stemmen der soldaten drong tot haar door en stelde haar gerust. Ook hoorde zij het geschreeuw
+en het gelach der officieren, door wie geen enkel bevel tot vervolging gegeven werd. Haar blik rustte nog even op het huis,
+dat nog alles bevatte, wat zij ooit liefgehad en ge&euml;erd had, toen deed ze een paar stappen voorwaarts. Behoedzaam drong zij
+in het kreupelhout aan den rechterkant door. Maar ze zag of hoorde niets. Vervolgens ging zij naar den linkerkant, aldoor
+luisterend, ternauwernood ademhalend. Haar oog bespiedde alle schaduwen; zij doorzocht tot zelfs de meest onwaarschijnlijke
+hoeken.
+
+</p>
+<p>Eindelijk stond zij stil onder de groote appelboomen en voorzichtig keek zij rond.
+
+</p>
+<p>Plotseling schrok ze hevig: een vogel vloog op uit zijn nest. Eene huivering ging over haar leden. Was zij dan zoo zwak?
+
+</p>
+<p>Zij bleef een tijd lang tegen een boom aanleunen, waarvan de schaduw haar verborg. De wind strooide de witte bloesems van
+de appelboomen op het groene gras. &#8220;Het is, alsof het sneeuwt!&#8221; dacht ze in zichzelf. Zij vreesde, dat het ritselen van de
+bladeren een ander geluid zou overstemmen, het zwakke geluid, dat haar voorovergebogen hoofd en haar luisterend oor schenen
+af te wachten, aldoor af te wachten.
+
+</p>
+<p>Maar ... wat is dat? Enkele meters van daar, tusschen twee boomen, vertoont zich... Zij vergist zich toch niet? Nee, het is
+de flinke en krachtige gestalte van den nieuwen vriend, voor wien haar vader en moeder nu moeten lijden,&#8212;voor wien ook zij
+alles zal trotseeren.&#8212;De gestalte beweegt zich, zij sluipt als een slang tusschen de boomen door. Zij zoekt zeker een verborgen
+doorgang, die naar de rivier leidt.
+
+</p>
+<p>Met een haastigen stap loopt Maroessia haar achterna. Al gauw is de rivier bereikt. Alleen maar een heg is er tusschen. Over
+deze heg buigt hij zich heen en kijkt in &#8217;t rond. Aan den voet van een geweldigen boom, waarvan de takken in de rivier hangen,
+heeft hij een schuitje ontdekt. Een schuitje! Precies, wat hij noodig heeft; de rivier, dat is de weg, die <a id="d0e641"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e641">27</a>]</span>hem niet verraden kan. Juist wil hij de heg, die er hem van scheidt, overklimmen, als twee kleine handen zijn arm omvatten
+en een stem hem toefluistert: &#8220;Nee, nee, dat niet,&#8212;het schuitje niet! De rivier is een spiegel, waarop men zelfs van verre
+alles ziet.&#8221;
+
+</p>
+<p>Geen wonder, dat hij hevig ontsteld was, nog meer ontsteld, dan wanneer hij zich plotseling door tien soldaten, van top tot
+teen gewapend, omringd had gezien; maar hij liet er niets van blijken. Men zag, dat hij iemand was, die al lang aan allerlei
+soort van verrassingen gewoon was.
+
+</p>
+<p>Hij keek op en herkende het meisje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat doe je daar, beste meid?&#8221; vroeg hij, terwijl hij even glimlachte, net alsof hij haar op de wandeling had ontmoet, en
+nu een gesprek wilde aanknoopen. Maar er verliepen eenige oogenblikken, voordat Maroessia, vermoeid en ontroerd als zij was,
+iets aan haar woorden kon toevoegen.
+
+</p>
+<p>De man legde toen zijn hand op het hoofd van het meisje en streelde haar langs de wangen, als wilde hij tegen haar zeggen:
+&#8220;Bedaar wat, mijn kind!&#8221; Hij zelf was een toonbeeld van kracht, van behendigheid, van onverschrokkenheid, van moed; maar op
+dit oogenblik, terwijl hij tegenover dat kleine hijgende meisje stond, kwam er een glans van goedheid op zijn gezicht. Zijn
+krachtige hand, gewoon om wapens te hanteeren, legde zich zachter dan die van een moeder op Maroessia&#8217;s schouder.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel m&#8217;n kind, wat wou je me nu zeggen?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Als u de rivier overgestoken was, zoudt u niet in Tsjigirine gekomen zijn. En daar moet u toch naar toe. Ik heb aan een middel
+gedacht om er heen te gaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik luister naar je, mijn kind!&#8221; antwoordde de vluchteling.
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat ons dan eerst naar dien ouden muur gaan, daarachter kunnen wij ons verschuilen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zoodra zij daar gekomen waren, zei zij:
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p028.jpg" alt="Meisje."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Daarginds, ver in de steppe, heeft vader een kleine hut, een stal, waar men in den zomer de groote ossen laat blijven, <a id="d0e668"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e668">28</a>]</span>als men aan het hooien is, om ze niet alle avonden naar huis te moeten terugbrengen. Voor de deur staat een groote wagen,
+met hooi beladen, die morgen door vader naar huis had moeten worden gebracht. De ossen blijven tot het aanbreken van den dag
+in den stal. Wij kunnen daar beiden binnen een uur zijn. Dan zal ik, dan zullen wij, de groote ossen voor den wagen spannen;
+dan moet u zich in het hooi verschuilen, en dan zal ik u naar het huis van baas Kniesj brengen. Baas Kniesj is een vriend
+van vader. Hij komt dikwijls bij ons, en als hij komt, praat hij met de anderen. Ik kan hem alles vertellen, of als u dat
+liever niet hebt, zal ik niets tegen <a id="d0e670"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e670">29</a>]</span>baas Kniesj zeggen, maar trachten te doen...te doen...&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij zweeg plotseling, want zij wist niet precies, wat het meest gewenscht zou zijn. Toch hernam zij:
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik zal doen, wat u mij zegt.&#8221;
+
+</p>
+<p>Terwijl hij naar haar luisterde, werden zijn oogen vochtig en zacht zei hij tegen haar:
+
+</p>
+<p>&#8220;Wie heeft je op dat idee gebracht, Maroessia?&#8221;
+
+
+<a id="d0e680"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e680">30</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e681"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">III.</h2>
+<h2>Een roovergeschiedenis.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p030.jpg" alt="Vrouw in bos."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ken een roovergeschiedenis, die mij daaraan deed denken,&#8221; antwoordde het meisje. &#8220;Ik herinnerde mij, hoe de vrouw van
+den struikroover uit het sprookje gevlucht was, en ik zei bij mezelf: Dat zullen wij ook doen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Als wij toch een vrij langen weg af te leggen hebben, om aan den stal in de steppe te komen, kan je mij die geschiedenis
+onder de wandeling wel vertellen, is &#8217;t niet Maroessia?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja dat wil ik wel. Maar mag ik u dan naar Tsjigirine brengen?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Heel graag,&#8221; antwoordde hij. &#8220;Maar zou je vader het wel goedvinden, dat ik je voor gids gebruik? Zou hij er later niet boos
+over zijn?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee, dat zeker niet, want vader heeft mij aangekeken, <a id="d0e701"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e701">31</a>]</span>en ik heb hem begrepen,&#8221; zei het kind. &#8220;Zijn oogen zeiden tegen mij: voor h&egrave;m moet je alles verlaten, zelfs ons.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Vooruit, dan geef ik mij aan jouw leiding over, beste meid! Je moet mijn gids zijn, en ondertusschen kan je mij je geschiedenis
+vertellen. Ik luister Maroessia; ik hou veel van roovergeschiedenissen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij gaven elkander de hand en liepen langs den oever voort. Na verloop van een oogenblik zei hij tegen het meisje, omdat hij
+merkte, dat zij het stilzwijgen bewaarde:
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik luister al, maar ik hoor niets.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;O!&#8221; antwoordde zij, &#8220;ik kan u de geschiedenis niet dadelijk vertellen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En waarom niet, beste meid?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij zijn nog niet ver genoeg van de soldaten af; ik hoor ze nog. Ik ben een beetje bang, dat wij... Het zou mij zoo spijten,
+als het mij niet gelukte, u te brengen, waar u zooveel goed kunt doen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Men moet doen, wat men verplicht is, laat er van komen, wat er van komen wil!&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij hief haar hoofd op en keek hem met groote oogen aan.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom laat mij nu niet langer wachten, Maroessia! Ik merk wel, dat je niet weet, hoe graag ik sprookjes hoor vertellen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia begon:
+
+</p>
+<p>&#8220;Er was eens een kozak, die zijn dochter aan een knappen jongen man ten huwelijk gaf.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Daar deed hij wel aan! Je sprookje begint goed, als de echtgenoot ten minste een braaf man was,&#8221; viel de vreemdeling in de
+rede.
+
+</p>
+<p>Maroessia schudde &#8217;t hoofd, in plaats van een antwoord te geven, en ging ongestoord verder:
+
+</p>
+<p>&#8220;Het meisje hield niet veel van hem. Hij was wel knap om te zien, maar zijn oogen bevielen haar niet, maar omdat haar vader
+erg op dit huwelijk gesteld was, gehoorzaamde zij en trouwde met hem.
+<a id="d0e731"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e731">32</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Zoodra het huwelijk voltrokken was, nam de echtgenoot zijn jonge vrouw met zich mee, ver, o! heel ver.
+
+</p>
+<p><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Het huis van haar man was heel mooi, het was zelfs prachtig; het was bijna een paleis, maar dan een somber paleis. Het stond
+in zoo&#8217;n dicht en donker bosch, dat men de lucht bijna niet door de toppen van de groote boomen zien kon. De echtgenoot bleef
+niet dikwijls bij zijn vrouw. Iederen avond omhelsde hij haar en dan zei hij: &#8216;Ik kom weer gauw terug, vrouwtje!&#8217; en dan vertrok
+hij met zijn vrienden en bleef soms twee, drie en zelfs wel tien dagen weg.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat was heel leelijk van hem,&#8221; zei de afgezant.
+
+</p>
+<p>&#8220;Als hij terugkwam, praatte hij veel meer met zijn kameraden dan met zijn vrouw. Hij gaf haar wel allerlei sieraden; maar
+daar was het z&#8217;n vrouw niet om te doen; zij was niet ijdel; zij voelde zich diep ongelukkig en werd langzamerhand erg verdrietig.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij zei bij zich zelve: &#8216;Omdat mijn leven zoo treurig is, wil ik sterven. Ja, het is gedaan...&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar het spreekwoord zegt terecht: &#8216;Het verdriet komt dikwijls terug, maar de dood komt slechts eenmaal.&#8217; Eens, toen zij
+alleen in het groote sombere kasteel was en toen zij zich bij uitzondering eens opgewekt gevoelde, zei ze bij zich zelf:
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Waarom zou ik den dood zoo bedaard blijven afwachten? Ik zal eens wat gaan wandelen.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;En zij liep naar den tuin, die zich tusschen de steenen muren van het kasteel en het bosch uitstrekte. Alles groeide, alles
+bloeide in dien kleinen tuin. &#8216;Sterven,&#8217; dacht zij, terwijl zij naar de bloemen keek, &#8216;dat is toch ook niet alles. Ach! als
+ik maar gelukkig was, dan zou ik veel liever blijven leven...&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Toen plukte zij een ruiker van wilde bloemen, en toen zij zag, dat deze zoo mooi was, zei zij tegen de bloemen: &#8216;Waar zal
+ik je nu zetten, arme bouquet? In mijn groote kamer is het zoo somber!&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ineens kwam er toen een andere gedachte bij haar op:
+<a id="d0e754"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e754">33</a>]</span></p>
+<p>&#8220;&#8216;Als ik de andere kamers eens bezocht, dan zou ik er misschien wel een vinden, die mij beviel.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo gezegd, zoo gedaan. Zij liep verschillende kamers door; alle waren groot, rijk en mooi, maar toch niet gezellig.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Nee,&#8217; dacht zij, terwijl zij van de eene naar de andere ging, &#8216;deze moet ik niet hebben, deze moet ik niet hebben.&#8217;<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>Op dat oogenblik hield de afgezant z&#8217;n hand voor Maroessia&#8217;s mond.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wacht even!&#8221; zei hij zachtjes.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hebt u iets gehoord?&#8221; vroeg het kind.
+
+</p>
+<p>De afgezant was op zijn knie&euml;n gaan liggen en hield zijn oor op den grond.
+
+</p>
+<p>Toen hij weder opstond, zei hij:
+
+</p>
+<p>&#8220;Het detachement heeft het huis van je vader verlaten; de soldaten gaan in galop naar den linkerkant. Als zij gevangenen met
+zich meenamen, zouden zij niet galoppeeren. Maroessia! ik geloof, dat het in het huis van je vader nu weer rustig is.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Goddank!&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij liepen een tijdje zwijgend voort; ieder was in zijn eigen gedachten verdiept.
+
+</p>
+<p>De afgezant verbrak het eerst het stilzwijgen.
+
+</p>
+<p>&#8220;De jonge vrouw,&#8221; zei hij, &#8220;liep dus van de eene kamer naar de andere, zonder er eene naar haar zin te vinden, en zij zeide:
+&#8216;Laat ons nog eens zoeken!&#8217;&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Juist zoo,&#8221; hernam Maroessia, &#8220;dat zeide zij! Ineens zag zij een zeer smalle, maar stevig gesloten en vastgegrendelde deur
+voor zich.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wacht!&#8221; zei zij bij zich zelf, &#8220;de kamer, die men door deze deur binnenkomt, moet ik hebben, daar ben ik zeker van.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij deed allerlei pogingen om de deur te openen, maar deze bood weerstand, en hoe meer weerstand zij bood, des te grooter
+werd haar lust om er binnen te gaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Juist,&#8221; viel de vreemdeling in de rede, &#8220;daarin herken ik de vrouwen.&#8221;
+<a id="d0e792"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e792">34</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Wat wilt u daarmee zeggen?&#8221; vroeg Maroessia verwonderd.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik wil daarmee zeggen, dat alle vrouwen graag willen weten, wat zich achter een gesloten deur bevindt. Maar ga voort, Maroessia!
+Heeft die jonge vrouw de deur eindelijk open gekregen?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja. Den heelen dag bonsde zij op de deur, en eindelijk gelukte het haar open te krijgen en de onbekende kamer binnen te treden.
+In &#8217;t eerst kon zij geen hand voor haar oogen zien; want het was er stikdonker. Zij liep de kamer al tastende rond, maar vond
+nergens deuren of ramen. De vier muren waren overal kaal. Ontmoedigd wilde zij terugkeeren, toen zij eensklaps rechts van
+de kleine deur, die haar den toegang tot dit vertrek had verleend, met de hand tegen een tafeltje stiet, waarop zich een lantaarn
+bevond met een doosje lucifers er bij. Natuurlijk stak zij dadelijk de lantaarn op, maar ook met behulp daarvan kon zij geen
+andere deur in de kamer ontdekken. Toch gaf zij het nog niet op. &#8216;Deze kamer kan het einddoel niet zijn,&#8217; dacht zij; &#8216;zij
+moet ergens heen leiden. Er moet ergens een deur zijn. Ik ga er niet uit, voordat ik haar gevonden heb.&#8217;<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat was eene stijfhoofdige vrouw,&#8221; zei de afgezant.
+
+</p>
+<p>&#8220;Stijfhoofdigheid was het niet; maar er was iets, dat haar voortdreef; zij had een bepaalde gedachte! Zij zeide bij zich zelve:
+&#8216;Mijn man kan komen, en als hij komt, wie weet, of hij mijn nieuwsgierigheid dan niet zal afkeuren!&#8217; Maar toch zette zij haar
+nasporingen voort.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij liep zoo lang in de kamer rond, totdat zij eindelijk met den voet tegen een ijzeren ring stiet...
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij hield er haar lantaarn bij: het was een luik in den vloer.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het scheen haar toe, alsof zij nooit in haar leven zoo voldaan was geweest.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het luik was heel zwaar voor haar; maar als men iets met volharding wil, gelukt het bijna altijd, het te doen. <a id="d0e814"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e814">35</a>]</span>En na veel vergeefsche pogingen lichtte zij het luik toch eindelijk op.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij zag toen de treden van een smalle trap, die op een groot zwart gat uitkwam. Zij was haar verkenningstocht nu eenmaal
+begonnen en wilde dien voortzetten.
+
+</p>
+<p>&#8220;En zij daalde er naar beneden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij was wel moedig,&#8221; vond de vreemdeling.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij verwachtte wel iets vreeselijks te zullen zien; maar wat zij zag, overtrof nog het verschrikkelijkste, dat zij zich had
+voorgesteld.<span class="corr" title="Bron: &#8221;"></span>
+
+</p>
+<p>&#8220;De kelder was geheel gevuld met bijlen, sabels, dolken, pieken, lansen, groote messen, knotsen, met prachtige maar met bloed
+bevlekte kleeren, met parelsnoeren, diamanten, robijnen en smaragden, met turkooizen en saffieren, met prachtige stoffen.
+Dat alles lag door elkander, en overal waren sporen van bloed. Toch aarzelde zij nog, toen haar oog op iets sneeuwwits viel,
+dat op een stuk zwart fluweel gehecht was. Het was eene blanke hand, wit als marmer, een bevallige vrouwenhand, met kostbare
+ringen versierd.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij zei huiverend bij zich zelf: &#8216;Mijn man is het opperhoofd van een rooverbende. Ons kasteel is erger dan een hol.&#8217; En dat
+veroorzaakte haar een groot verdriet.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>&#8220;Ga maar niet verder met deze geschiedenis voort Maroessia!&#8221; zei de afgezant, &#8220;het zou je kwaad doen, vooral als zij nog verschrikkelijker
+wordt.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Misschien wel; maar wat doet dat er toe? U moet den afloop weten, om goed te kunnen begrijpen, wat ik bedoel.&#8221; En ze vervolgde:
+
+</p>
+<p>&#8220;De jonge vrouw dacht lang over alles na. V&oacute;&oacute;r alles moest zij uit het verschrikkelijke onderaardsche hol zien te komen. Zij
+kwam er uit, deed het luik dicht, zette de lantaarn weder op hare plaats, sloot alle deuren goed achter zich dicht en trad
+meer dood dan levend haar kamer binnen. Zij was veel ongelukkiger sedert haar ontdekking, en toch wilde zij niet meer sterven,
+maar wel vluchten.&#8221;
+<a id="d0e839"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e839">36</a>]</span></p>
+<p>&#8220;&#8216;Wat te doen?&#8217; dacht de jonge vrouw bij zich zelf. Het ondoordringbare bosch omgaf het kasteel aan alle kanten. Men zag er
+geen enkelen uitgang. Zeker kon zij op het gevaar af, dat zij zich ernstig zou wonden, door het dichte kreupelhout heensluipen.
+Maar verder? Wie zou zeggen, of zij zich, na een geheelen dag rondgeloopen te hebben, niet weer op de plaats zou bevinden,
+vanwaar zij was uitgegaan? &#8216;Wat te doen? Wat te doen?&#8217; herhaalde zij bij zich zelve.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Al moest ik onderweg sterven,&#8217; zei ze eindelijk, &#8216;ik moet vluchten, en ik zal vluchten.&#8217;&#8221;
+
+</p>
+<p>De vreemde vriend volgde oplettend het verhaal, dat zijn kleine metgezellin hem onder het voortloopen deed. Maroessia merkte
+dit wel, en het deed haar genoegen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat geeft hem wat afleiding,&#8221; dacht zij.
+
+</p>
+<p>Zij zou haar verhaal wel wat hebben willen verkorten, maar dan zou hij het misschien minder goed begrijpen, en bovendien hadden
+zij den tijd, zij om alles te vertellen, hij om alles aan te hooren; de hut in de steppe, de stal met de groote ossen was
+nog ver weg.
+
+</p>
+<p>Zij hervatte dus:
+
+</p>
+<p>&#8220;De jonge vrouw ging opnieuw naar den tuin. Maar nauwelijks had zij een paar stappen gedaan of zij hoorde hoefgetrappel.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij bleef staan en hield haar adem in, en, verscholen achter den stam van een dikken boom, luisterde zij. Toen zag zij het
+bleeke gezicht van haar man te voorschijn komen uit het kreupelhout. Zijn gewone metgezellen volgden hem. Het scheen, alsof
+zij allen als door een tooverslag uit deze <span class="corr" title="Bron: omheinig">omheining</span> van groen te voorschijn kwamen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij had nog maar juist den tijd gehad om zich beter tusschen het kreupelhout te verbergen, en kon nu haar man ongemerkt gadeslaan.
+Hij was van zijn paard gestegen en liep met langzame schreden voort, vlak langs haar heen; ook de anderen gingen haar voorbij.
+Verscheidene van die woestaards hadden roode vlekken op hun kleeren.
+<a id="d0e861"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e861">37</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Weldra hoorde zij de stem van haar man. Hij riep haar.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee, het oogenblik was nog niet daar, waarop zij voor altijd zou kunnen vluchten. Zij kwam moedig uit het kreupelhout te
+voorschijn en ging voor hem staan.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Je ziet erg bleek,&#8217; zei hij tegen haar, &#8216;en men zou zeggen, dat je beeft. Je zult het onder deze boomen koud gehad hebben;
+kom hier voortaan niet meer.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Toen haalde hij uit zijn zak een klein voorwerp:
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Ziedaar! Je merkt, dat ik wel aan je gedacht heb.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Bij deze woorden bood hij haar een ring aan, die als een kleine zon schitterde.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Wil je dien hebben?&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij deed zich geweld aan, om dit aanbod niet van de hand te wijzen, en vroeg hem, waar hij dit kleinood vandaan had.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Als mijn vraag hem in verlegenheid brengt,&#8217; zei zij bij zich zelve, &#8216;als er ontsteltenis op zijn gezicht te lezen is, dan
+zal dit een bewijs zijn, dat hij nog niet heelemaal verhard is.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar hij antwoordde haar op een luchtigen toon:
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Ik heb hem op de jacht in handen gekregen, liefste!&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Op de jacht?&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Tegelijkertijd dacht zij: &#8216;Wat er ook gebeuren moge, ik zal volhouden; ik wil eindelijk weten, waaraan ik mij te houden heb.&#8217;
+Zij voegde er dus bij: &#8216;De jacht op ringen? Ik heb nog nooit van mijn leven over zoo&#8217;n zonderlinge jacht hooren spreken.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Minder zonderling, dan je wel denkt,&#8217; zei hij, &#8216;maar zeker vermoeiend, en zelfs zoo vermoeiend, dat ieder na den afloop
+ervan behoefte aan rust heeft. Dat is op dit oogenblik ook met mij het geval, daarom ga ik naar bed want ik val bijna om van
+den slaap. Later zal ik je wel eens op zoo&#8217;n jacht meenemen, en ik denk wel, dat &#8217;t in je smaak zal vallen.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Daarop verliet hij haar met een lach en begaf zich ter ruste in den vleugel van het oude gebouw, waarin zij woonden. <a id="d0e892"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e892">38</a>]</span>Zijn vrienden volgden zijn voorbeeld. Eenige oogenblikken daarna was zij zeker wel de eenige in het kasteel, die niet sliep.
+
+</p>
+<p>&#8220;Toen kwam het plan weer bij haar op om te vluchten. Ze ging voor de tweede maal naar den tuin en liep dadelijk naar de plaats
+waar ze haar man zoo plotseling had zien verschijnen.
+
+</p>
+<p><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Daar ging de jonge vrouw aan den voet van eene met mos begroeide rots zitten die tusschen de dikke wortels van een reusachtigen
+boom ingesloten was, om te overdenken wat haar te doen stond. Maar toen zij ertegen leunde bezweek de rots zoo plotseling
+onder haar gewicht, dat zij omver viel.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>&#8220;Juist zoo!&#8221; zei de afgezant, &#8220;dat was de ingang waardoor de bandieten binnenkwamen...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, het was de geheimzinnige deur. Zij was zoo over haar val verwonderd, dat zij eenige oogenblikken bleef liggen, zonder
+zich te durven verroeren. Waar was zij? Boven haar hoofd bevond zich een donkergroen gewelf, waardoor slechts hier en daar
+een plekje van den blauwen hemel te zien was.
+
+</p>
+<p>&#8220;Toen zij eenigszins van haar schrik bekomen was stond zij op, legde bij den onzichtbaren toegang een witten steen en was
+verstandig genoeg om naar het kasteel terug te keeren, om er zich van te verzekeren, dat haar man en zijn metgezellen niet
+wakker waren.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar die waren allen in een diepen slaap gedompeld, zooals dit gebeurt met iemand, die veel van zijn krachten gevergd heeft.
+Op haar teenen voortsluipend, ging zij van deur tot deur, schoof er zonder gedruisch de grendels op en sloot alle luiken.
+Dit was &eacute;&eacute;n goede voorzorg; maar zij nam nog een andere, die ook te pas kwam, namelijk om de lichte kleederen, die zij altijd
+droeg, tegen zwarte te verruilen; toen ging zij snel naar de plaats, die door den witten steen aangewezen was. Toen zij die
+teruggevonden had, ging ze, evenals de eerste maal, tegen de rots aanleunen en opende haar. De hooge steenen deur, die de
+rots verborg, was zoo <a id="d0e911"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e911">39</a>]</span>ingericht, dat zij vanzelf dichtging. Nu begon zij te loopen, telkens weer harder.
+
+</p>
+<p>&#8220;Na verloop van een half uur bereikte zij een punt, waarop meer dan tien wegen uitkwamen, die alle in verschillende richtingen
+liepen.<span class="corr" title="Bron: &#8221;"></span>
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij deed een paar passen langs den eenen, toen langs een anderen, en zoo alle tien. Het kwam er op aan, zich niet te vergissen.
+Het ongeluk was, dat zij allemaal op elkaar geleken, waardoor het moeilijk was, den eenen boven den anderen te verkiezen.
+Eensklaps ontdekte zij in een van deze gangen iets wits. Zij liep er heen. Het was een kleine, fijne zakdoek, waarvan de vier
+hoeken fraai geborduurd waren.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik hoor iets, dat ons volgt,&#8221; zei Maroessia ineens, haar verhaal afbrekend. De vreemdeling had het ook gehoord. Hij nam Maroessia
+bij den arm en plaatste zich met zijn opgeheven stok voor haar.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ach!&#8221; zei Maroessia, &#8220;het is een groote hond!&#8221;
+
+</p>
+<p>Terwijl ze dat zei deed de afgezant zoo&#8217;n plotselingen sprong, dat Maroessia zich niet kon verklaren, hoe hij het dier, dat
+zich zoo onverwacht aan hem vertoond had, zoo snel met zijn dikken stok had kunnen doodslaan.
+
+</p>
+<p>De afgezant lag met zijn eene knie op den grond. Toen hij weer opstond, lag het dier levenloos aan zijn voeten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het was een wolf,&#8221; zeide hij bedaard tegen het kind, &#8220;hij moet wel honger gehad hebben, dat hij ons zoo van nabij gevolgd
+is.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;O!&#8221; zeide Maroessia tegen haar vriend, &#8220;u bent ook voor niets bang.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel zeker,&#8221; zei de afgezant, &#8220;ik ben bang voor alles, wat je geschiedenis afbreekt. Dus had de vrouw van den bandiet een
+zakdoek gevonden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja,&#8221; zei Maroessia.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het zien van dien fijnen zakdoek, die zoo lekker rook en ongetwijfeld van een vrouw was, gaf haar stof tot nadenken.
+<a id="d0e937"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e937">40</a>]</span></p>
+<p>&#8220;&#8216;Ze zijn hier vanmorgen langs gekomen,&#8217; zei ze bij zich zelf, &#8216;en als dat zoo is, komen zij er waarschijnlijk nu niet meer.
+Ik moet dien weg kiezen.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar voordat ze dien insloeg, kwam de gelukkige gedachte bij haar op, een mooi rood lint, dat zij om haar hals droeg, z&oacute;&oacute;
+op te hangen aan een tak, die zich over een ander voetpad, dan dat, hetwelk zij wilde inslaan, uitstrekte, dat men het in
+de verte kon zien. &#8216;Zij zullen dit lint zien en mij dus vervolgen langs den weg, dien ik niet ingeslagen heb.&#8217; Dat was niet
+slecht bedacht, om hen van het spoor af te brengen, niet waar?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Het was zeer goed bedacht,&#8221; zei de afgezant.
+
+</p>
+<p>&#8220;Gelukkig, dat zij daaraan gedacht had, liep zij vlug het pad langs, waar zij den geborduurden zakdoek gevonden had. Zij liep
+den geheelen dag door. De avond viel; de duisternis was zoo dik, dat zij niet meer wist, wat zij boven haar hoofd had, of
+dit een gewelf van rotsen of een koepeldak van bladeren was.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Laat ik maar aldoor voortloopen,&#8217; dacht zij bij zich zelf, toen zij zich vermoeid voelde. &#8216;God, die mij tot hiertoe geleid
+heeft, zal mij niet verlaten.&#8217; Eensklaps stiet zij tegen iets aan. De weg maakte daar een bocht; maar in plaats van zich te
+beklagen over de pijn, die zij zich zelve had berokkend, scheelde het niet veel, of zij had in haar verwondering een kreet
+van vreugde geslaakt.
+
+</p>
+<p>&#8220;Alle sterren van den hemel fonkelden eindelijk boven haar hoofd; geen gewelf, noch van steenen, noch van ineengegroeide takken
+was meer boven haar, zij was op een groote open plek!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo, des te beter!&#8221; zei de afgezant, &#8220;dat doet mij voor haar pleizier.&#8221;
+
+</p>
+<p>In plaats van eenig antwoord te geven, schudde Maroessia met het hoofd en drukte zijn hand nog steviger.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ongelukkig zou de vrouw van het opperhoofd der bandieten zich niet lang kunnen verheugen; want zij hoorde ineens <a id="d0e956"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e956">41</a>]</span><a id="d0e957"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e957">42</a>]</span>heel duidelijk stemmen, geschreeuw en het getrappel van paarden, die in galop komen aanrennen.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p041.jpg" alt="Hij stak de punt van zijn lans in de donkerste gedeelten van het dicht gebladerte. Blz 43."></p>
+<p class="figureHead">Hij stak de punt van zijn lans in de donkerste gedeelten van het dicht gebladerte. Blz 43.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat nu te doen? Waar een schuilplaats te vinden? Hoe zich onzichtbaar te maken? Naar de gang terug te keeren? Dat nooit!
+Dat zou hetzelfde zijn, als naar het kasteel terug te keeren.
+
+</p>
+<p>&#8220;Er stond op deze open plek een forsche eik met dichtgebladerde takken, die tot op den grond neerhingen. In een wip klom zij
+als een eekhorentje van den eenen tak op den anderen, totdat zij den hoogsten bereikt had. Zij had er goed aan gedaan, geen
+minuut te verliezen; een oogenblik daarna kwamen alle bandieten van vijf of zes kanten te gelijk te voorschijn, want alle
+gangen liepen op deze open plek uit.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Welnu?&#8217; riep een haar welbekende stem tot vijf ruiters, die aankwamen rijden.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Niets,&#8217; antwoordde er een. &#8216;Ik heb niets anders gevonden dan dit,&#8217; en hij hield een rood lint omhoog.
+
+</p>
+<p>&#8220;Op dit lint sloeg het opperhoofd geen acht. Wist hij wel, dat zijn vrouw er ooit zoo een had bezeten?
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Ik heb niemand gezien,&#8217; antwoordde een tweede.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Geen spoor,&#8217; zeide een derde.
+
+</p>
+<p>&#8220;En allen verklaarden achtereenvolgens hetzelfde.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Laat ons nog eens zoeken!&#8217; riep de echtgenoot uit. &#8216;Wij moeten haar dood of levend terugvinden. Komaan! Op weg! Ons geluk
+hangt er van af.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij voltooide zijn volzin niet; want iets bijzonders had zijn aandacht getrokken.
+
+</p>
+<p>&#8220;In een oogwenk was hij van zijn paard gesprongen, had zich voorovergebogen en had van den grond een voorwerp opgeraapt, dat
+hij aandachtig bekeek.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Een zakdoek!&#8217; riep hij aan de anderen toe, &#8216;een vrouwenzakdoek! Zij, die wij zoeken, is niet veraf.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Het gras was hoog en stond dicht op elkaar. Nu begonnen zij allen het terrein te verkennen, sommigen op handen en voeten,
+anderen met hun sabels en hun pieken; sommigen <a id="d0e990"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e990">43</a>]</span>verpletterden de jonge boompjes onder de pooten van hun paarden, anderen velden ze door middel van bijlslagen neer om er zich
+van te verzekeren, dat de vluchtelinge zich daartusschen niet verscholen had.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij vonden hoegenaamd niets.
+
+</p>
+<p>&#8220;Intusschen keek de echtgenoot naar de lucht in de richting van den grooten dichtgebladerden eik.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;De bladeren van dezen boom zijn zeer dicht,&#8217; zei hij bij zich zelf; &#8216;al de vrouwen zijn vogels. Wie weet, of mijn vrouw
+er niet boven in zit?&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij neemt een lans uit de hand van een zijner manschappen, klimt op de onderste takken, en terwijl hij zich met de eene hand
+vasthoudt, begint hij met de andere de bovenste takken met de punt van zijn lans te doorboren.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Die arme vrouw!&#8221; zei de afgezant, &#8220;nu is het met haar gedaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat had zij er goed aan gedaan, haar zwarte japon aan te trekken!&#8221; hernam Maroessia. &#8220;Dank zij deze donkere kleur, bemerkte
+haar man haar niet. Hij stak de punt van zijn lans in de donkerste gedeelten van het dicht gebladerte. Verschrikt, sprakeloos,
+onbeweeglijk, hield zij den tak, die haar tot steun diende, krampachtig met de armen omklemd.
+
+</p>
+<p>&#8220;Driemaal drong het koude ijzer in haar vleesch door; bloed stroomde uit de wonden, maar zij verroerde zich niet, zij bezat
+dien moed, zij gaf geen gil en liet geen enkelen kreet hooren.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Je geschiedenis is verschrikkelijk, Maroessia! Ach! die ongelukkige!&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia, die geheel met haar verhaal vervuld was, vervolgde:
+
+</p>
+<p>&#8220;De luitenant van haar man, die wel zag, dat alles vruchteloos was, zei toen tegen zijn kapitein:
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;De tijd, dien wij op deze plek verliezen, is slechts in het voordeel van haar, die wij zoeken. Het dorp is dichtbij, de
+stad is niet ver verwijderd. Als wij hier een kwartier langer <a id="d0e1014"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1014">44</a>]</span>blijven, zal uw vrouw er v&oacute;&oacute;r ons aankomen, kapitein! En dan is er geen verhelpen meer aan.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Bij de gedachte, dat zijn vrouw, die blijkbaar in het bezit van zijn geheim was, hem zou kunnen ontsnappen, en dat zijn levenswijze
+dan bekend zou worden, kwam er een vloek over de lippen van den kapitein.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Te paard!&#8217; riep hij uit, &#8216;te paard en rijdt, alsof het uw leven gold!&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij gaven hun paarden de sporen en reden in gestrekten draf weg.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het werd tijd; de arme vrouw kon zich niet meer vasthouden; zij liet zich op het gras neerglijden op het gevaar af, een doodelijken
+val te doen.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>Op dit oogenblik deed Maroessia een stap achterwaarts.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoort u dat?&#8221; zei zij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Een geweerschot,&#8221; antwoordde de afgezant kalm, &#8220;dat is al het derde sedert wij op weg zijn. Maar laat je dat niet verontrusten:
+het is voor ons uit en vrij veraf. In tijden, als de tegenwoordige, hoort men telkens en overal geweerschoten. De schoten
+werden niet in de richting van ons gelost, evenmin als in die van het huis van je vader.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Bent u daar zeker van?&#8221; vroeg zij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Bepaald zeker. Als je weer hoort schieten, let er dan maar niet op. Men moet aan dat geluid wennen. Maar ga nu met je verhaal
+voort!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;De arme vrouw lag op den grond. Ik weet niet precies, hoeveel uren zij daar bewusteloos bleef liggen,&#8221; zei Maroessia. &#8220;Toen
+zij weer tot bewustzijn kwam, was de nacht niet meer zoo zwart: de vogels begonnen te ontwaken, en het gras, dat geheel nat
+van den dauw was, scheen als met witte paarlen bezaaid. Zij had kracht genoeg om het bloed van haar wonden te stelpen en scheurde
+haar mooie japon aan stukken, om daarvan windsels te maken. Zou zij kunnen loopen? Zij had reeds veel bloed verloren.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar zij moest loopen, en zij liep ook. Zij liep met moeite; <a id="d0e1041"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1041">45</a>]</span>haar armen en haar zijde waren door de lansstooten gewond, maar langzamerhand schonk de beweging zelf haar nieuwe krachten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij bemerkte toen, dat zij op een grooten gebaanden weg was; dit deed haar moed toenemen. Maar, ondanks dit alles, voelde
+zij haar zwakte vermeerderen, toen zij tot haar geluk het geratel van wielen hoorde.
+
+</p>
+<p>&#8220;Een groot rijtuig, met een massa hooi beladen,&#8212;luister goed naar mij!&#8212;reed langzaam voort, getrokken door twee stevige ossen,
+met groote kromme horens. Naast dit rijtuig liep een oud man, die een lied zong.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij verhaastte haar schreden, en het gelukte haar, het rijtuig en den voerman in te halen.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Help mij,&#8217; zei ze tegen den grijsaard. &#8216;Heb medelijden met mij! Ik heb geen krachten meer om het dorp te voet te bereiken!&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar tegelijkertijd hoorde zij in de verte het geschreeuw der struikroovers, die op hun schreden terugkeerden. Het aanbreken
+van den dag noodzaakte hen zonder twijfel om naar huis te gaan.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Ik ben verloren,&#8217; zei zij tegen den grijsaard. &#8216;Die menschen, die daar aankomen, zijn bandieten en mijn man is hun opperhoofd.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Verberg u in het hooi,&#8217; zei de grijsaard tegen haar, &#8216;en houd u doodstil. Gauw maar!<span class="corr" title="Bron: ">&#8217;</span>
+
+</p>
+<p><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Spoedig was zij in het hooi verborgen en bleef daarin, zonder zich te verroeren. Binnen eenige oogenblikken waren de struikroovers
+vlak bij het rijtuig, dat langzaam voortreed.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Heidaar!&#8217; riep het opperhoofd den grijsaard toe, die naast zijn ossen liep, terwijl hij zijn pijp rookte, &#8216;heb je onderweg
+ook een jonge vrouw ontmoet, die scheen te vluchten?&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Een jonge vrouw?&#8217; herhaalde de grijsaard, terwijl hij met de hand over zijn voorhoofd wreef, als trachtte hij zijn gedachten
+te verzamelen.
+<a id="d0e1068"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1068">46</a>]</span></p>
+<p>&#8220;&#8216;Ja zeker, een jonge vrouw!&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Zoo! Een jonge vrouw...&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Wil je ook antwoorden?&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Waarom niet?&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Antwoord dan!&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Ik heb geen jonge vrouw gezien.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Ben je daar wel zeker van? Zij moest toch denzelfden weg volgen als jij...&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Dat is best mogelijk; maar ik heb niets gezien. Mijn oogen zijn in de laatste twee jaren erg verminderd. Zoo gaat het in
+de wereld: men wordt oud, men leeft niet eeuwig.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Die kerel schijnt een slimme vos te zijn,&#8217; zei de luitenant. &#8216;Hij drijft den spot met ons.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Weet je wel, wien je voorhebt?&#8217; vroeg het opperhoofd hem.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Hoe zou ik dat weten?&#8217; antwoordde de grijsaard. &#8216;Het is de eerste maal, dat wij elkaar zien. Bovendien, weest wat ge wilt,
+heeren of struikroovers, wat kan dat een armen grijsaard schelen, die niets op de wereld bezit?&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Je bezit toch je leven,&#8217; zei de luitenant.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Mijn leven?&#8217; antwoordde de boer. &#8216;Wat is het leven mij waard, als ik alle dagen hard moet werken?&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Je leven zullen we je laten behouden, oude babbelaar, maar je hooi zullen wij je ontnemen.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Mijn hooi is mijn hooi niet. Als ik u zeg, dat ik niets op de wereld bezit, dan wil dat niet zeggen, dat ik zoo&#8217;n berg hooi
+heb. Als u mij dien wilt ontnemen, doet het dan, maar takelt mij eerst wat toe; als ik zonder wonden en zonder hooi terugkom,
+zal mijn heer, die niet met zich laat gekscheren, denken, dat ik het heb verkocht om er drank voor te koopen. Het komt al
+op hetzelfde neer, of ik stokslagen van hem dan wel van u krijg.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Oude gek!&#8217; antwoordde de luitenant, die moeite had om niet te lachen. &#8216;Wij willen van je hooi maar een beetje hebben om
+aan onze paarden te geven.&#8217;
+<a id="d0e1101"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1101">47</a>]</span></p>
+<p>&#8220;&#8216;Als dat moet, dan moet het!&#8217; zei de grijsaard, &#8216;maar laat mij het u dan zelf geven en het zoo aanleggen, dat er zoo weinig
+mogelijk van te zien is. Als dat zoo kan gaan, zal ik er misschien ongedeerd afkomen.&#8217;
+
+</p>
+<p><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>&#8216;Hebt u zoo genoeg?&#8217; vroeg hij na voorzichtig een tiental handenvol van zijn wagen genomen te hebben. &#8216;Als ik nog meer nam
+zou er een leegte ontstaan en dat zou gezien worden, en ik zou er voor moeten boeten. Misschien dat het nu nog wel zal losloopen,
+als mijn heer het hooi ten minste niet naweegt.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;De luitenant knikte, als wilde hij zeggen: Zoo is het genoeg,&#8212;en de kapitein wendde zich tot den boer met de woorden:
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Je kunt verder gaan, maar vooraf wil ik je twee dingen te raad geven. Het eerste is, je niet om te keeren om te zien, wat
+er achter je voorvalt. Het tweede, tegen niemand over je ontmoeting te spreken.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Ik weet een geheim te bewaren,&#8217; antwoordde de oude boer met een onnoozel gezicht. &#8216;Ik zal uw raad opvolgen.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;En hij gaf zijn ossen een paar slagen om hun het sein tot voortrijden te geven.
+
+</p>
+<p>&#8220;Na verloop van tien minuten kon hij het rennen van de paarden der struikroovers hooren. Het gedruisch verminderde langzamerhand
+en was eindelijk in &#8217;t geheel niet meer te hooren.
+
+</p>
+<p>&#8220;&#8216;Zij zijn het bosch weer ingegaan,&#8217; zei de grijsaard alsof hij in zich zelf sprak, &#8216;maar dat is nog geen reden om zich overwinnaar
+te voelen.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;De raad was goed en werd opgevolgd. De jonge vrouw, die in het hooi verborgen was, verroerde zich niet. Een half uur daarna
+kwam het dorp,&#8212;het was meer dan een dorp, het mocht wel een kleine stad heeten,&#8212;in het gezicht. De wagen reed langs een breede
+straat, alsof er niets gebeurd was, toen door een groote poort een binnenplaats op.
+<a id="d0e1122"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1122">48</a>]</span></p>
+<p>&#8220;&#8216;Ziezoo!&#8217; zei de grijsaard, &#8216;God heeft het zoo gewild: het is nu gedaan.&#8217;
+
+</p>
+<p>&#8220;Op die wijze werd de vrouw van den kapitein der bandieten eindelijk gered.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p048.jpg" alt="Vrouwenhand."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Men bracht haar bij welgestelde en liefdadige menschen, waar iedereen zorg voor haar droeg tot op het oogenblik, waarop haar
+vader, onderricht van het onvoorzichtige huwelijk, dat hij haar had doen aangaan, haar kwam terughalen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Men liet het bosch omsingelen in de hoop, dat men de bandieten zou bemachtigen; maar het was reeds te laat: het kasteel was
+verlaten, toen de justitie kwam. Toen zij het <a id="d0e1136"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1136">49</a>]</span>gevaar inzagen, ontdekt te worden, hadden zij er niet durven blijven.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat was jammer,&#8221; zei de afgezant. &#8220;Maar de vrouw was gered, en dat was het voornaamste. Waarlijk! je vertelling is zeer belangrijk,
+en je hebt er wel aan gedaan, mij haar uitvoerig mee te deelen. Mooie sprookjes verkorten den weg.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;De reden, waarom ik u dit verteld heb,&#8221; zei Maroessia, &#8220;bestaat hierin, dat het ons van nut kan zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik heb het begrepen, m&#8217;n kind,&#8221; zei de afgezant, &#8220;heel goed begrepen. O, wij verstaan elkaar wel.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Toch,&#8221; voegde hij er bij, &#8220;heeft de geschiedenis van de blanke hand met diamanten en van de lanssteken in de bladeren van
+den grooten eik mij doen huiveren.&#8221;
+
+
+
+<a id="d0e1146"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1146">50</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e1147"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">IV.</h2>
+<h2>De vlucht.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p050.jpg" alt="Wagen in het donker."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Het was nog nacht, maar de morgenkoelte deed zich reeds gevoelen. In een verwijderd klooster hoorde men de vroegmissen zingen;
+het riet aan den oever boog zich voor den wind.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij moeten nu linksaf,&#8221; zei Maroessia.
+
+</p>
+<p>Twee minuten daarna betraden zij de steppe.
+
+</p>
+<p>Tot dusverre hadden zij langs den oever der rivier geloopen, bijna altijd beschermd door de boomen.
+
+</p>
+<p>Hoewel Maroessia en de afgezant geen tijd te verliezen hadden, bleven zij toch onwillekeurig stilstaan en ademden met volle
+teugen de frissche lucht van deze vlakte in.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kijk dien kant eens uit!&#8221; zei Maroessia. &#8220;Dat zwarte <a id="d0e1169"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1169">51</a>]</span>stipje daarginds is de stal, waarover ik u gesproken heb. Nu moeten wij nog eens linksaf: daar zullen wij de ossen vinden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat ons dan nog eens linksaf slaan,&#8221; zei de afgezant.
+
+</p>
+<p>De steppe breidde zich zoo ver zij zien konden voor hen uit; een paar hooge hoopen hooi, die nog pas opgestapeld waren, belemmerden
+alleen het gezicht.
+
+</p>
+<p>De afgezant klom op een daarvan om te zien, of er in de verte iets te zien was.
+
+</p>
+<p>&#8220;Blijf daar niet staan!&#8221; riep Maroessia hem toe; &#8220;u bent zoo lang, men zou u van verre zien.&#8221;
+
+</p>
+<p>Alles scheen rustig te zijn. De afgezant gaf aan Maroessia een wenk om ook eens te komen kijken en wilde er haar op helpen
+klimmen; maar dat was niet noodig; want in een oogenblik was zij er op.
+
+</p>
+<p>&#8221;&#8217;t Lijkt wel of jij vleugels hebt,&#8221; zei de afgezant tegen haar.
+
+</p>
+<p>&#8220;Vader noemt mij altijd zijn klein eekhorentje,&#8221; antwoordde het kind met een zekeren trots.
+
+</p>
+<p>Zij keek ook, maar slechts naar een enkelen kant, en wel naar dien, waar het huis van haar ouders stond.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ziet u daar ginds wel?&#8221; zei ze. &#8220;Kijk eens voor mij; want mijn oogen zien op dit oogenblik niet goed,&#8212;het schijnt mij evenwel
+toe, dat alles er rustig is.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, ja,&#8221; zei de afgezant, &#8220;alles schijnt te zeggen: rust.&#8221;
+
+</p>
+<p>Nadat ze nog even rondgekeken hadden, klommen zij van den hoop hooi af. Zij liepen nog enkele meters en kwamen nu bij eene
+heg, die een kleine vallei omgaf.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hier is het!&#8221; zei Maroessia. &#8220;Help mij nu, den boom van de deur te lichten. Hier zijn de ossen, ziet u ze?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik zie ze, zij zien er prachtig uit!&#8221;
+
+</p>
+<p>De beide ossen, die op het gras lagen, bleven onbeweeglijk als twee groote bergen. Maroessia streelde met haar kleine hand
+hun gehoornde koppen. Een dof geloei was het antwoord op de liefkoozingen van het kind.
+
+</p>
+<p>&#8220;Stil, stil,&#8221; zei Maroessia haastig. &#8220;Je moet mij heel bedaard volgen! Gauw maar!&#8221;
+<a id="d0e1201"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1201">52</a>]</span></p>
+<p>Men zou gezegd hebben, dat de ossen deze woorden van hun kleine meesteres begrepen, want zij stonden zonder gedruisch op en
+volgden haar gedwee.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij zijn veel grooter dan ik,&#8221; zei Maroessia lachend, &#8220;en toch zijn we even oud.&#8221;
+
+</p>
+<p>De wagen, met hooi beladen, stond niet ver af.
+
+</p>
+<p>De ossen waren er al spoedig voor gespannen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Haast u!&#8221; zei Maroessia. &#8220;Waarom kijkt u mij zoo aan?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat komt, omdat je zoo klein bent, Maroessia!&#8221; zei de afgezant, &#8220;zoo heel klein! Men zou je veeleer voor een klein vogeltje
+kunnen houden, geschapen om in deze steppen rond te fladderen en te zingen, dan voor iemand, die zulke belangrijke zaken aan
+de hand heeft!&#8221;
+
+</p>
+<p>De afgezant had gelijk. Het kleine meisje scheen nog kleiner midden in deze uitgestrekte vlakte, bij die ontzaglijke ossen
+en bij den grooten wagen, naast dezen reus van een man.
+
+</p>
+<p>&#8220;O, wat zou ik graag groot willen zijn!&#8221; zuchtte Maroessia. &#8220;Kijk! hier is de zakdoek van moeder, ik zal dien, evenals de
+oude vrouwen, om mijn hoofd doen, dan zal ik er wel heel oud uitzien, niet waar? Kijk mij maar eens aan!&#8221;
+
+</p>
+<p>Haar groote oogen keken hem van onder den bruinen zakdoek aan, die haar blonde lokken en haar schouders geheel bedekte.
+
+</p>
+<p>De afgezant keek haar teeder aan en glimlachte. Gedurende een oogenblik wilde of kon hij niets zeggen.
+
+</p>
+<p>Toen hij eindelijk antwoordde, was zijn stem heel zacht, zoo zacht, dat men zou gezegd hebben, dat het de zijne niet was.
+
+</p>
+<p>&#8220;Weet je den weg wel, Maroessia?&#8221; vroeg hij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ken dezen weg best. Je moet aldoor rechtuit tot aan het kleine meertje gaan, en als je daar gekomen bent, sla je rechtsaf,
+en dan zie je van den top van een heuveltje het dak van het huis van Kniesj. Als je daar eenmaal bent, is &#8217;t niet moeilijk
+om in Tsjigirine te komen. Ik heb Kniesj wel eens tegen vader hooren zeggen: &#8216;Het moet al een domoor zijn, die dezen weg niet
+weet te vinden.&#8217;&#8221;
+<a id="d0e1228"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1228">53</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Ken je Kniesj?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ken hem, hij komt dikwijls bij ons.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zal hij je goed ontvangen?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat weet ik niet ... ik denk het wel?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En als hij je eens slecht ontving?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar hij zal ons nooit kunnen verraden, niet waar? Het is een vriend... O neen! een vriend van vader kan geen verrader zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Weet je wel, Maroessia!&#8221; vervolgde de afgezant, terwijl hij het kleine meisje strak aankeek, &#8220;weet je wel, dat het land vol
+vreemdelingen, soldaten, menschen zonder medelijden is? Weet je wel, dat wij slechts vijanden, sabelhouwen of geweerschoten
+zullen ontmoeten? Weet je wel, dat er overal bloed vloeit? Weet je dat wel?...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja,&#8221; antwoordde Maroessia, &#8220;ik weet dat alles.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Booze oogen zullen je bespieden; men zal je vragen doen, waarvan al de woorden strikken zullen zijn, en als je onhandig antwoordt,
+als je het minste gebaar, de minste beweging maakt, als je spreekt, als je bloost, als je even beeft, zal alles verloren zijn...
+Weet je dat wel?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;O! ik zal niet onhandig antwoorden, ik zal iedereen wel goed te woord staan: ik ben niet bang!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Het kan zijn, beste meid, dat wij den dood tegemoetgaan!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee,&#8221; zei Maroessia, &#8220;wij zullen eerst later sterven. U moet eerst in Tsjigirine aankomen. Als u daar eenmaal bent, zal ik
+sterven, als het zoo wezen moet!... maar u moet eerst te Tsjigirine zijn! O ja!...&#8221;
+
+</p>
+<p>De afgezant zei niets, maar hij nam het meisje in zijn armen en drukte haar tegen zich aan, terwijl hij haar heel zachtjes
+&#8220;m&#8217;n lieve kind&#8221; noemde.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maroessia!&#8221; zei hij toen, &#8220;wij zullen zeer zeker noodlottige ontmoetingen hebben; de soldaten zullen je gevangen nemen, je
+ondervragen. Als men naar den wagen toe kwam, zelfs met het doel om dien te doorzoeken, dan zou je je toch wel kalm <a id="d0e1257"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1257">54</a>]</span>houden, dan zou je toch niet gelijken op een patrijs, die ziet dat de jager zijn nest, dat dicht in de nabijheid verborgen
+is, nadert. Je begrijpt mij, niet waar?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, ik begrijp u. Ik moet zijn... ik moet zijn... zooals u. Ik zal ook zoo wezen.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p054.jpg" alt="Oude man en meisje in het donker."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Als iemand je mocht vragen, waar je naar toe gaat, dan moet je antwoorden, dat je dezen wagen, met hooi beladen, naar de
+woning van Kniesj brengt, die het van je vader heeft gekocht. Versta je?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, ik versta het.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Als wij het huis van Kniesj goed en wel bereiken, zal deze <a id="d0e1272"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1272">55</a>]</span>ons zeker op den drempel van zijn deur te gemoet komen. Begrijp je?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dan moet je tegen hem zeggen: &#8216;Wat hebt u mooi koren op uw land staan! Ik heb het bewonderd, toen ik er voorbijkwam. Het
+is nog wel wat groen, maar ik geloof, dat men het desnoods zou kunnen gebruiken, voordat het geheel rijp is.&#8217; Dat is heel
+lang, beste meid! Maar je kunt die woorden toch wel onthouden, niet waar?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;O ja,&#8221; antwoordde Maroessia. &#8220;Luister maar, ik zal ze eens herhalen!&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij herhaalde ze en vergat niets, geen enkel woord.
+
+</p>
+<p>&#8220;Je bent een kleine schat!&#8221; zei de afgezant. &#8220;Maar laat ons nu voortmaken!&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij klom op den wagen, maakte een groot gat in het hooi en verborg zich daarin.
+
+</p>
+<p>Maroessia zette zich neer op de plaats, die een vrachtrijder zou ingenomen hebben, spoorde de ossen met haar lief stemmetje
+aan, dat in &#8217;t eerst een beetje trilde. Toen zette de zware wagen zich langzaam in beweging.
+
+</p>
+<p>De moeilijke tocht, midden in den nacht, was begonnen...
+
+
+
+<a id="d0e1290"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1290">56</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e1291"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">V.</h2>
+<h2>Een ontmoeting.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p056.jpg" alt="Soldaten te paard."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Ossen weten nooit, hoeveel haast men heeft. De wagen reed naar den zin van Maroessia veel te langzaam; de afgemeten stappen
+der ossen werden op de stem van hun kleine vriendin wel wat grooter, maar zij liepen toch niet harder.
+
+</p>
+<p>Alles was stil; de laatste sterren flonkerden aan den hemel en langzamerhand brak het daglicht door; van tijd tot tijd deden
+een geweerschot of een kreet, bestemd om de schildwachten op hun hoede te doen zijn, die diepe stilte nog des te meer uitkomen.
+
+</p>
+<p>Maar ieder geluid, dat zich onverwachts deed hooren, joeg Maroessia een huivering over de leden. Hoeveel malen deed een windvlaag
+al het bloed naar haar hoofd stijgen! Ach! het was niet voor zich zelf, dat zij zoo gemakkelijk beefde. Wat <a id="d0e1307"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1307">57</a>]</span></p>
+<p>haarzelf betrof, was zij onverschrokken, maar haar vrees was voor den ander. Eensklaps zei ze:
+
+<a id="d0e1310"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1310">58</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p057.jpg" alt="&#8220;Waar ga je naar toe? Waar kom je vandaan?&#8221; Blz. 58."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Waar ga je naar toe? Waar kom je vandaan?&#8221; Blz. 58.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Verschuil u goed! Daar komen menschen!&#8221;
+
+</p>
+<p>Het was zoo, zij had goed gehoord. Al spoedig daarna omsingelde een afdeeling Russische ruiters den wagen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar ga je naar toe? Waar kom je vandaan? Wie ben je?&#8221; riepen verscheidene barsche stemmen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ben de dochter van Danilo Tsjabane,&#8221; antwoordde Maroessia.
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat je ossen dan stilstaan!&#8221; riep een officier haar toe.
+
+</p>
+<p>Maroessia liet de ossen stilstaan.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar kom je vandaan?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Van ons vandaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat bedoel je daarmee?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Niet ver van dien kant af.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En waar ga je naar toe?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ga naar baas Kniesj toe.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wie is Kniesj?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is een vriend van vader. Hij heeft dit hooi van ons gekocht, en ik breng den wagen naar hem toe.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat heb ik je gezegd, beste vriend?&#8221; zei een andere officier. &#8220;Het is een boerenwagen, en anders niet. Maar jij ziet overal
+verraders en ontsnapte gevangenen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat zullen wij met onze vangst doen?... Beste meid! wil je je bij het regiment aansluiten? Maar och! je bent te klein, je
+zoudt er beter aan gedaan hebben, vanmorgen niet uit je wieg te komen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dit hooi,&#8221; antwoordde de eerste officier, &#8220;is toch niet te versmaden.&#8221; En zich tot Maroessia wendende, voegde hij er bij:
+
+</p>
+<p>&#8220;Is het huis van dien Kniesj nog veraf?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nog al...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat bedoel je daarmee? Zou men er met den stap, waarmee je ossen loopen, in &eacute;&eacute;n uur of in twee kunnen komen?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;In twee misschien, en mogelijk ook wel in drie.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Welnu dan, ik zou er voor zijn, dat wij dezen wagen tot aan het huis van dien man vergezelden; en als hij op dit <a id="d0e1360"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1360">59</a>]</span>hooi gesteld is, dan moet hij het maar van ons koopen. Beste meid! is het huis van je vader nog al netjes ingericht? Is hij
+een rijk grondbezitter?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij heeft een grooten tuin en veel appelen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dom gansje! Het is ons niet om appelen te doen... Maar komaan! laat ons zelf eens gaan zien, hoe het met dien Kniesj gesteld
+is. Het kan niet anders, of ons bezoek zal een aangename verrassing voor hem zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>De officier gaf zijn paard de sporen en snelde vooruit. Zijn kameraad volgde hem, terwijl hij bromde:
+
+</p>
+<p>&#8220;Je bent een echte gek! Daar hebben wij nu al een geheelen dag doorgebracht met doelloos rond te zwerven. Waar gebruik je
+ons voor?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Voorwaarts, meisje!&#8221; zeiden de soldaten tegen Maroessia. &#8220;Voorwaarts!&#8221;
+
+</p>
+<p>De wagen reed voort, omgeven door de afdeeling soldaten.
+
+</p>
+<p>Maroessia zag zich van alle kanten door woeste gestalten omringd.
+
+</p>
+<p>Terwijl zij zich angstig afvroeg, wat zij doen zou om zich aan dit dreigend gevaar te onttrekken, sloeg zij een blik op de
+gezichten van hen, die haar omgaven. Allen waren met lange snorren versierd, door de zon gebruind, hardvochtig, somber en
+onverzoenlijk, en schenen uit te rusten na vele vermoeienissen en bloeddorstige daden. &#8220;Hoevelen van de onzen hebben die kerels
+al gedood en vermoord?&#8221; vroeg het kind bij zichzelf. &#8220;Is het niet verschrikkelijk daaraan te denken? Zouden zij zich het kwaad
+wel herinneren, dat zij bedreven hebben? De gezichten van enkelen zijn somber... Misschien hebben zij niet allemaal een hart
+van steen? En als zij hem eens ontdekten! O neen! zij zouden geen medelijden hebben!&#8221;
+
+</p>
+<p>Ofschoon de ossen van Maroessia hun gewone logheid behielden, liepen zij toch met een eenigszins vluggeren stap, misschien
+wel aangespoord door het hoefgetrappel van de ruiterij en gestreeld door de frissche morgenkoelte. De paarden <a id="d0e1380"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1380">60</a>]</span>van de ruiterafdeeling liepen met een geregelden stap, maar van tijd tot tijd rekten die, welke het dichtst bij den wagen
+waren, den hals uit en trokken een plukje hooi, dat binnen hun bereik was, van den wagen af. Dit joeg Maroessia een huivering
+door de leden. Als het hooi eens instortte, als...
+
+</p>
+<p>Eensklaps bemerkte Maroessia, terwijl zij een blik op de soldaten sloeg, een paar oogen, die onafgewend op haar gevestigd
+schenen te zijn. Deze oogen waren doordringend als twee dolken en gloeiden als kooltjes vuur. Ze keken haar opmerkzaam aan,
+ja, en misschien wel met wantrouwen.
+
+</p>
+<p>Zij werd beurtelings rood en bleek en dacht dat alles verloren was. Maar zij zei bijzich zelf:
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik moet zijn&#8212;zooals hij!&#8221;
+
+</p>
+<p>En zij vatte weder moed.
+
+</p>
+<p>De beide officieren reden vooruit. De een lachte, de ander bromde. De soldaten werden stil en schenen ten gevolge van den
+langzamen stap, waarmee zij reden, slaperig te worden.
+
+</p>
+<p>Maar waarom keek die soldaat haar zoo den heelen tijd aan?
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik zal hem ook aankijken,&#8221; besloot Maroessia bij zich zelf.
+
+</p>
+<p>En haar ontroering bedwingende, vestigde zij op haar beurt haar blikken op hem.
+
+</p>
+<p>De bewuste oogen behoorden aan een bejaarden, forsch gebouwden onderofficier, die een zeer ruw en tegelijkertijd zeer schrander
+gezicht had.
+
+</p>
+<p>Eensklaps bracht hij zijn paard naar voren en reed nu vlak naast Maroessia, als wilde hij haar wat dichterbij bekijken. Hij
+sprak in het eerst niet tegen haar, maar zijn doordringende oogen schenen te zeggen:
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is toch zonderling, dat zulk een klein meisje zulk een grooten wagen bestuurt! Wie heeft dit zwakke kind voor zoo&#8217;n zware
+taak kunnen kiezen? Wie heeft haar zoo geheel alleen kunnen laten vertrekken te midden van den nacht, nu het overal oorlog
+is en nu de wegen zoo onveilig zijn?&#8221;
+<a id="d0e1407"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1407">61</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Leven je vader en je moeder nog, beste meid?&#8221; vroeg hij haar eindelijk.
+
+</p>
+<p>Daar hij dacht, dat Maroessia geen Russisch verstond, herhaalde hij zijn vraag, zoo goed hij kon, nog eens in de taal, die
+in de Ukraine gesproken wordt.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p061.jpg" alt="Soldaat met bontmuts en grote snor."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Heb je nog een vader? Heb je nog een moeder?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, Goddank!&#8221; antwoordde Maroessia.
+
+</p>
+<p>&#8220;Allebei?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Allebei.&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij dacht een oogenblik na; vervolgens helderde zijn gezicht op, als had hij eensklaps iets van een raadsel begrepen, <a id="d0e1427"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1427">62</a>]</span>waarvan hij de oplossing tot dusverre vruchteloos had gezocht.
+
+</p>
+<p>Het hart van Maroessia sloeg geweldig. Alles draaide haar voor de oogen. Maar zij moest zijn&#8212;zooals hij.
+
+</p>
+<p>Zij deed haar best om zich den schijn te geven, alsof zij volmaakt kalm was, en vroeg op haar beurt wel met een eenigszins
+bevende stem, maar toch met een glimlach om de lippen:
+
+</p>
+<p>&#8220;En u, hebt u uw vader en moeder ook nog? Hebt u veel bloedverwanten? Hebt u zoons of dochters?&#8221;
+
+</p>
+<p>Was het deze kinderlijke, bevende en aarzelende stem, of was het eenvoudig die vraag, die weer oude herinneringen in het hart
+van dezen soldaat opwekte? Het ruwe en onverzoenlijke gezicht, dat aan Maroessia zooveel vrees ingeboezemd had, veranderde
+plotseling, en men had daarop eensklaps een weerkaatsing kunnen zien van alle gewaarwordingen, die een menschenhart kunnen
+vervullen.
+
+</p>
+<p>Die oogen, die haar nog pas zoo wantrouwend en uitvorschend hadden aangekeken, waren onmiddellijk verzacht. Zij keken Maroessia
+nu met eene zonderlinge ontroering aan. Vond hij in de trekken van het kleine meisje eenige gelijkenis met een kind, dat daar
+niet was, dat misschien heel ver van daar was, maar waaraan de gedachte alleen voldoende was om hem zacht te stemmen?
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, ik heb een dochtertje,&#8221; antwoordde hij eindelijk.
+
+</p>
+<p>&#8220;En is dat dochtertje al groot?&#8221; vroeg Maroessia.
+
+</p>
+<p>Hij glimlachte, en men voelde, dat in dezen treurigen glimlach de herinnering aan een dierbaar kind opgesloten lag.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij is even groot als u, ten minste bijna even groot,&#8221; antwoordde hij.
+
+</p>
+<p>Toen boog hij het hoofd voorover, en Maroessia durfde hem geen vragen meer doen. Zij liet hem met zijn gedachten bij zijn
+dochter.
+
+</p>
+<p>Men reed nog aldoor voort. Een rooskleurige streep vertoonde zich aan den gezichteinder. Een klein vogeltje deed <a id="d0e1451"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1451">63</a>]</span>een zacht gepiep hooren dat zeker als een welkomstgroet aan den dageraad bedoeld was.
+
+</p>
+<p>Niet ver van den weg bemerkte zij een klein meertje met een effen waterspiegel, met groene oevers, dat nog voor een gedeelte
+door den ochtendnevel bedekt was: men zou gezegd hebben, dat het een gazen sluier was, die langzamerhand opgelicht werd. Aan
+den rechterkant kronkelde zich een voetpad, en wel dat, hetwelk de voetgangers langs den kortsten weg naar het huis van Kniesj
+bracht. Eindelijk wees een witte rookzuil de plaats aan, waar het huis van den vriend haars vaders stond.
+
+</p>
+<p>Over het licht, dat de duisternis weldra geheel zou verdrijven, maakte Maroessia zich ongerust. De vroolijke stralen van de
+morgenzon, steeds zoo welkom, waren voor haar op dien ochtend vijanden, die haar konden verraden! Haar oogen zochten onwillekeurig
+naar den man die met haar gepraat had, zonder hem te vinden, en zij was daar bedroefd over.
+
+</p>
+<p>Onwillekeurig was zij op hem gaan rekenen als op een beschermer. Een ander soldaat reed nu aan haar rechterhand.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wie is dat schepseltje daar?&#8221; vroeg deze soldaat aan een van zijn kameraden, na een blik op Maroessia geslagen te hebben.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ze is niet grooter dan een notedop,&#8221; antwoordde een ander soldaat.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ze is nergens bang voor, zij reist als een kolonel van de huzaren.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik zou er wel wat onder willen verwedden, dat zij kruit noch kogels vreest!&#8221; vervolgde de eerste.
+
+</p>
+<p>&#8220;Daar heeft zij gelijk in,&#8221; voegde de derde er bij. &#8220;Welke kogel zou voor zoo&#8217;n klein ding gevaarlijk kunnen zijn?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ken de Ukraini&euml;rs,&#8221; hernam de eerstgenoemde; &#8220;men kan niet zeggen, dat het een volk van hazen is. Zelfs de kleine meisjes
+uit dit land zijn dapper. Ik heb meer dan eens met mijn eigen oogen gezien, waartoe zij in staat zijn: het <a id="d0e1471"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1471">64</a>]</span>kanon buldert, het geweervuur knettert, het bloed vloeit bij stroomen ... zij komen op het slagveld, zij loopen er moedig
+over heen, zij rapen er de gekwetsten op, alsof zij in een tuin wandelden en daar rozen plukten!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij sterven dan ook bij duizenden!&#8221; zei een ander.
+
+</p>
+<p>&#8220;Och! wij sterven allen op de een of andere manier,&#8221; antwoordde iemand, dien men hoorde zonder hem te zien, omdat hij geheel
+achter twee reusachtige soldaten verscholen was. &#8220;Ja, op de een of andere manier; het komt er maar op aan, op de beste wijze
+te sterven. Maar wie kent dat meisje?&#8221;
+
+</p>
+<p>Een paar geweerschoten verbraken de stilte...
+
+</p>
+<p>Dit geluid verbande dadelijk iedere andere gedachte, ieder ander gevoel; de geheele afdeeling keek als een man met een uitvorschenden
+blik naar den horizon.
+
+</p>
+<p>De officieren hielden hun paarden in. Iedereen liet zijn meening hooren; maar het geweervuur begon alweer, voordat men het
+over de oorzaak ervan eens was.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is van onzen kant!&#8221; riep de jonge officier uit. &#8220;Er is geen twijfel mogelijk, het is van onzen kant, dat het gevecht
+begonnen is. Voorwaarts! Het zijn de onzen, die strijd voeren.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Heidaar, Iwan! Je moet den wagen maar tot aan het huis van dien Kniesj begeleiden en de zaak van het hooi in orde brengen.
+Voorwaarts!&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia had den tijd nog niet gehad om zich te herstellen of haar gedachten te verzamelen, toen de afdeeling reeds in een
+wolk van stof verdwenen was. Intusschen had de oude soldaat, die met haar gepraat en haar over zijn dochtertje gesproken had,
+zich even omgekeerd en haar, zooals zij duidelijk had gezien, een vaarwel toegeknikt.
+
+</p>
+<p>Maroessia bleef alleen met dien Iwan, die het bevel ontvangen had, haar wagen tot aan het huis van Kniesj te begeleiden en
+de zaak van het hooi in orde te brengen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Vooruit maar, kleine meid!&#8221; zei Iwan tegen haar, terwijl hij zijn pijp opstak.
+
+<a id="d0e1493"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1493">65</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p065.jpg" alt="&#8220;Dat lijkt mij! Maar alles lijkt mij op dit oogenblik!&#8221; Blz. 74."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Dat lijkt mij! Maar alles lijkt mij op dit oogenblik!&#8221; Blz. 74.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Maroessia keek Iwan aan en vond, dat hij er als een egel uitzag.
+<a id="d0e1501"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1501">66</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Kom, schiet een beetje op!&#8221; herhaalde hij op een strengeren toon.
+
+</p>
+<p>Maroessia spoorde haar ossen aan. Bij het plotseling vertrek van hun geleide hadden zij het goed geacht, te blijven staan.
+Toen zij de stem van Maroessia hoorden haastten zij zich, te gehoorzamen.
+
+</p>
+<p>De wagen had zijn afgemeten gang hernomen; Maroessia had zich onder voorwendsel, dat zij vermoeid was, er boven op neergezet,
+en terwijl zij er opklom, had zij kans gezien om haar kleine hand even aan haar grooten vriend toe te steken, wiens kalme
+en vertrouwende blik haar uit het gat, dat hij in het hooi gemaakt had, de hare ontmoet had. Dat had hun beiden goed gedaan.
+Iwan had natuurlijk nergens vermoeden van; hij had haar laten begaan, hij liep naast de ossen, terwijl hij zijn pijp rookte
+en voor zich keek.
+
+</p>
+<p>Wat had de oorlog daar gewoed! Tegen &eacute;&eacute;n groen land, dat een rijken oogst beloofde, hadden zij er tien over te rijden, die
+geheel verwoest waren.
+
+</p>
+<p>Het geweervuur herhaalde zich met gedurig kortere tusschenpoozen, en de schoten werden al duidelijker en duidelijker hoorbaar.
+
+</p>
+<p>De wagen was een van die heuveltjes opgereden, die niet zeldzaam in dit land zijn en waaronder de gesneuvelden in vroegere
+veldslagen begraven liggen.
+
+</p>
+<p>Toen zij boven op dit heuveltje aangekomen waren, bemerkte Maroessia in de vlakte een menigte tenten, half verborgen door
+wolken van zwarten rook, die soms door de opwaaiende roode vlammen verhelderd werden. Het was op dit terrein, dat het gevecht
+werd geleverd, dat het geweervuur hun in de verte had aangekondigd.
+
+</p>
+<p>Van tijd tot tijd hoorde men geluiden, hetzij het gekerm van menschen, hetzij het gehinnik van paarden; ook het geschreeuw
+van kinderen drong door de frissche morgenlucht heen.
+
+</p>
+<p>Maroessia zag voor zich het vreeselijke schouwspel van een <a id="d0e1520"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1520">67</a>]</span>in brand gestoken dorp, rijke huizen in vlammen en ineenstortende hutten.
+
+</p>
+<p>Vrouwen, die met hun kinderen in de armen radeloos heen en weer liepen vielen neer door onzichtbare slagen getroffen.
+
+</p>
+<p>Paarden galoppeerden zonder ruiters voort. De lijken lagen op sommige plaatsen opgestapeld. De lichamen der gekwetsten, die
+den genadeslag verwachtten, waren over den grond verspreid. De gelederen, straks nog welgevuld, waren gedund; het getal der
+levenden verminderde bijna zichtbaar. De grond was op verscheidene plaatsen rood van bloed.
+
+</p>
+<p>Niet ver van deze afschuwelijke tooneelen en recht voor haar, gelijk aan een oase, die zich te midden van de woestijn vertoont,
+stond de boerderij van Kniesj, door bloemen omgeven, die een heerlijken geur uitwasemden. Maroessia herkende iederen boom
+van dezen dichten tuin; de kleur van iedere bloem teekende zich op den groenen achtergrond af.
+
+</p>
+<p>De deur van den stal stond open, en haar jeugdige oogen onderscheidden een grooten troep kippen, die, zonder zich om het gevecht
+te bekommeren, op het groote voorplein heen en weer liepen; op het voorplein stonden wagens, ploegen, hooivorken, spaden,
+harken en schoffels.
+
+</p>
+<p>Bij de deur stond een groote hond, gitzwart en met borstelig haar, als een trouwe waker voor het huis van zijn baas.
+
+
+<a id="d0e1532"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1532">68</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e1533"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">VI.</h2>
+<h2>Bij den ouden Kniesj.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p068.jpg" alt="Soldaat liggend op bank."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Nauwelijks stond de wagen voor de deur stil, of een jongen van ongeveer twaalf jaar, stevig gebouwd, en met een paar heldere
+oogen in z&#8217;n hoofd, vertoonde zich aan Maroessia.
+
+</p>
+<p>&#8220;Is pane<a id="d0e1547src" href="#d0e1547" class="noteref">1</a> Kniesj thuis?&#8221; vroeg Maroessia.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ben je dan om grootvader gekomen?&#8221; zei de knaap, vragende in plaats van te antwoorden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, om je grootvader. Is hij thuis?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij is thuis.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar is hij dan?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij is in den tuin; maar het kan ook wel zijn, dat hij in huis of op het land is.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ga hem eens zeggen dat wij er zijn!&#8221;
+<a id="d0e1564"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1564">69</a>]</span></p>
+<p>&#8220;En haast je wat!&#8221; voegde Iwan er bij, terwijl hij zijn pijp weer opstak.
+
+</p>
+<p>Maar de grootvader kwam reeds aan.
+
+</p>
+<p>Naar zijn uiterlijk te oordeelen, was het een goedhartig oud man. Hij droeg een eenvoudig boerengewaad,&#8212;een hemd en een broek
+van linnen. Zijn hoofd was bedekt met een stroohoed, dien hij waarschijnlijk zelf gevlochten had.
+
+</p>
+<p>Hij herkende Maroessia terstond en scheen volstrekt niet verwonderd haar te zien. Het tegendeel is waar; men zou gezegd hebben,
+dat hij haar verwachtte, en dat dit bezoek voor hem de eenvoudigste en de meest gewone zaak van de wereld was.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo, beste meid!&#8221; zei hij, &#8220;hoe gaat het met je? Ik ben blij dat ik je weer eens zie! Kom maar in huis! Maar als je liever
+in de open lucht wilt blijven, dan kent Taras de plaatsen, waar men aardbeien vindt en waar de frambozen staan. Wij hebben
+binnen nog wat andere lekkernijen: honingkoeken, kleine taartjes en zelfs groote.&#8221;
+
+</p>
+<p>Iwan had dit woord &#8220;taartjes&#8221; in het voorbijgaan opgevangen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik zie, dat je goed van alles voorzien bent,&#8221; zei hij met een stem, die nog wel norsch klonk, maar die toch door het vooruitzicht
+op &#8220;de groote taartjes&#8221; al wat verzacht was.
+
+</p>
+<p>&#8220;Gelukkig wel!&#8221; antwoordde de oude boer. &#8220;Kom binnen, kom binnen, als je honger hebt.&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij zag er zoo eenvoudig, zoo vriendelijk, zoo na&iuml;ef uit, die oude Kniesj!
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom binnen!&#8221; herhaalde hij. &#8220;Wat een genoegen! wat een aangename verrassing! Ik houd van alle soldaten... Kom binnen, Mijnheer
+de soldaat!...&#8221;
+
+</p>
+<p>De soldaat, waarmee hij zooveel ophad, was uitgeput van vermoeienis en hongerig als een wolf: hij volgde den ouden boer dan
+ook, zonder zich verder te laten smeeken, en zoodra hij in de kamer was, ging hij op een bank liggen, geeuwende, de armen
+uitstrekkende, de beenen uitrekkende, in &eacute;&eacute;n woord, <a id="d0e1587"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1587">70</a>]</span>gebruik makende van het gelukkige toeval, dat hem in staat stelde, aan zijn lichaam, geheel uitgeput door de vermoeienissen
+van den oorlog, een beetje rust te gunnen.
+
+</p>
+<p>Het was duidelijk te zien, dat hij den ouden Kniesj voor een onnoozelen en dommen kerel hield, en dat hij eigenlijk aan niets
+anders dacht dan aan zijn taartjes: wat de zaak van het hooi aangaat, die zou later wel ter sprake komen.
+
+</p>
+<p>Maroessia had er zich eerst mee bezig gehouden, den grooten wagen op het voorplein te brengen. De kleine Taras had haar daarbij
+geholpen. Toen dit gedaan was, ging zij naar de beide mannen toe.
+
+</p>
+<p>&#8220;Pane Kniesj,&#8221; zei Maroessia toen, &#8220;wat hebt u mooi koren op uw land staan! Ik heb het bewonderd, toen ik er voorbij kwam.
+Het is nog wel wat groen, maar ik geloof, dat men het desnoods zou kunnen gebruiken, voordat het geheel rijp is!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;God zij geloofd, beste meid! Ja, wij zullen een goed jaar hebben!&#8221; gaf de oude Kniesj hierop ten antwoord.
+
+</p>
+<p>De kalme toon, waarop hij sprak, verried niet de minste ontroering. Hij liep de kamer op en neer, riep zijn knechts en gaf
+zijn bevelen met een vroolijke stem. Zijn oogen trachtten niet in die van het kind te lezen. Het was een braaf man, trotsch
+op zijn taartjes en zijn hammen, zich bij voorbaat verheugende in de gedachte aan den maaltijd, dien hij den vreemdeling zou
+aanbieden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Heeft hij het begrepen?&#8221; vroeg Maroessia zich af. &#8220;Nee, hij heeft het niet begrepen! En toch...&#8221; en haar hart kromp ineen,
+&#8220;als hij het eens niet begrepen had!&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij wist niet, wat te denken, zij wist niet, wat te doen!
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik moet zijn, zooals hij,&#8221; zeide zij eindelijk bij zich zelve, &#8220;ik moet moedig zijn, weten te zwijgen en weten te wachten.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij begreep, dat de afgezant een bewijs van al deze eigenschappen gegeven had, door niet van den wagen af te springen, nadat
+hij het gewapend geleide tot een enkelen soldaat had zien verminderen, dien Iwan, dien hij gemakkelijk had <a id="d0e1607"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1607">71</a>]</span>kunnen verslaan, en door er nog op te blijven, zelfs reeds nadat de wagen het voorplein opgereden was, en daar zij het besluit
+had genomen om te zijn zooals hij, richtte zij geen vragen tot den ouden man en ging, zonder een woord te spreken, achter
+hem het huis in.
+
+</p>
+<p>Dit huis was vrij uitgestrekt. De meubelen bestonden uit banken van stevig eikenhout. Aan de gewitte muren, die in blankheid
+met de sneeuw konden wedijveren, hingen gedroogde planten, die in het vertrek een frisschen geur verspreidden.
+
+</p>
+<p>In het midden stond een groote massieve tafel, ook van eikenhout, en deze was bedekt met een fraai wit tafellaken met gekleurde
+franje.
+
+</p>
+<p>De oude Kniesj noodigde zijn gast uit om plaats te nemen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik mag de ververschingen niet vergeten,&#8221; zei hij. &#8220;Dat zal spoedig gedaan zijn, dat zal spoedig gedaan zijn...&#8221;
+
+</p>
+<p>En hij liep van den eenen kant naar den anderen, pakte de groote glazen en daalde in den kelder neer, klom naar den zolder,
+deed de provisiekast open, verzette potten en pannen, liet de lepels vallen, schonk van de eene flesch in de andere, ging
+naar de vliering om gerookte worsten te krijgen, kortom hij was een en al bedrijvigheid.
+
+</p>
+<p>Al deze toebereidselen, die den uitgehongerden soldaat veel beloofden, hielden hem in voortdurende spanning; hij meende ieder
+oogenblik een heerlijken schotel te zien verschijnen: hij rook den geur daarvan reeds en watertandde er van; hij beloofde
+zich zoo&#8217;n gastmaal, dat hij daardoor alles op de wereld zou vergeten, of, liever gezegd, hij zag de wereld slechts verward
+door een hoop taartjes, worsten, kazen, vleeschspijzen en andere lekkernijen heen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoor eens, barien!<a id="d0e1623src" href="#d0e1623" class="noteref">2</a> geef je zooveel moeite niet,&#8221; zei hij van tijd tot tijd. &#8220;Ik zal met weinig tevreden zijn... dat is te zeggen, ik zal tevreden
+zijn met hetgeen ik daarginds <a id="d0e1628"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1628">72</a>]</span>zie... Ja, ik zal er mee tevreden zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee, nee,&#8221; antwoordde de oude Kniesj, &#8220;sta me toe dat ik u eens iets fatsoenlijks aanbied! Sta me dat toe, Mijnheer!... Mag
+ik ook uw naam weten?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik heet Iwan,&#8221; antwoordde de soldaat met een zucht, geheel ontwapend door de gulle gastvrijheid van den ouden boer.
+
+</p>
+<p>&#8220;Welnu, Mijnheer Iwan! u moet mij vergunnen, u het beste aan te bieden, wat er in mijn huis is! U moet het, u wilt een grijsaard
+toch geen verdriet aandoen, niet waar? U moet eens van mijn worsten proeven... en van mijn hammen ook... en dan van mijn kaas...
+U zult wel zien, wat ik u zal voorzetten.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar wij, soldaten, zijn niet aan zulke lekkernijen gewend. Als wij onzen honger maar kunnen stillen, zijn wij al tevreden,&#8221;
+zei Iwan.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel zeker, wel zeker, Mijnheer Iwan! Ja, het leven van een soldaat is hard. Ik heb er wel eens over hooren spreken. Welnu,
+dat is een reden te meer om een poging te doen, u eens te vergasten... Ja, ja, geloof mij!&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia, die in een hoek zat, trachtte te zijn zooals hij, aan wien zij onophoudelijk dacht, zou geweest zijn. Naar haar
+uiterlijk te oordeelen was zij kalm en bedaard.
+
+</p>
+<p>Maar wat er in dat hartje omging is niet om te beschrijven. Was haar groote vriend nog in het hooi begraven? Of was hij er
+al lang uitgekomen? Maar zou hij zich dan wel op een veilige plaats hebben kunnen verschuilen? En als hij het huis eens had
+moeten verlaten, waar zou zij hem dan weervinden? Welke gevaren kon hij loopen? Wat zou haar vader wel zeggen, als zij hem
+verlaten had, voordat zij hem het doel van zijn tocht had doen bereiken?...
+
+</p>
+<p>De kleine Taras ging, na de nieuw aangekomene nauwkeurig opgenomen te hebben, naar het raam toe en telde de schoten, die men
+zeer duidelijk kon hooren, ofschoon zij op een verren afstand gelost werden.
+
+<a id="d0e1646"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1646">73</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p073.jpg" alt="&#8220;Wees maar gerust, alles gaat goed.&#8221; Blz. 78."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Wees maar gerust, alles gaat goed.&#8221; Blz. 78.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Eindelijk was het maal gereed. Mijnheer Iwan begon het met een soort van woede te verslinden. Zijn geduld was dan <a id="d0e1654"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1654">74</a>]</span>ook al te lang op de proef gesteld.
+
+</p>
+<p>Bij den eersten hap had hij het strenge en woeste gelaat van een krijgsman, die er zich volstrekt niet over bekommert, zijn
+gehemelte te streelen; maar al spoedig begon zijn gezicht een wat zachter uitdrukking aan te nemen. Na het gebruik van eenige
+glazen likeur van frambozen, van aardbeien, van kersen en van kummel kregen zelfs zijn oogen een vriendelijke uitdrukking
+en speelde er een glimlach om zijn lippen.
+
+</p>
+<p>De oude Kniesj werd niet moe, hem telkens nieuwe gerechten en nieuwe dranken aan te bieden. Van tijd tot tijd slaakte hij
+een kreet.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wacht! Dat is mooi bedacht! Ik herinner mij daar, dat ik in mijn provisiekast nog wat heb, dat u wel zal smaken... Wacht,
+wacht! Dat zal ik eens voor u gaan halen, Mijnheer Iwan! Dan moet u mij eens zeggen, hoe u het vindt.&#8221;
+
+</p>
+<p>Iwan verzette zich hier niet tegen. Hij kon slechts even met het hoofd schudden, alsof hij wilde zeggen:
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat lijkt mij! Maar alles lijkt mij op dit oogenblik!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel, Taras, wat doe je daar?&#8221; vroeg de oude Kniesj, na weer een flesch voor zijn gast neergezet te hebben. &#8220;Is het nu de
+tijd om daar te staan luieren? In jou plaats zou ik eens zijn gaan kijken, of het tijd is om hooi aan de ossen te geven.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wilt u wel gelooven, Mijnheer Iwan!&#8221; voegde de grijsaard er bij, &#8220;dat ik in Taras een flinken werkman heb? Het is een jongen,
+die niet dom is en ook niet lui.&#8221;
+
+</p>
+<p>Mijnheer Iwan wilde antwoord geven, maar hij kon niets anders doen dan een glimlach op zijn gezicht te voorschijn brengen,
+die hoegenaamd niets zeide. Wat den kleinen Taras aangaat, die liet zich niet lang bidden. In een oogenblik was hij bij de
+deur.
+
+</p>
+<p>Het was tijd; want Maroessia kon het niet meer uithouden. Zij stond bedaard op en zei tegen den ouden Kniesj:
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik zal met Taras meegaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Doe dat, beste meid!&#8221; antwoordde de grijsaard.
+<a id="d0e1678"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1678">75</a>]</span></p>
+<p>En toen zij hem voorbijliep, strekte hij de hand uit en streelde haar zachtjes over haar lokken.
+
+</p>
+<p>Weinig had deze liefkoozing te beteekenen, maar zij gaf als door een tooverslag alle vertrouwen aan Maroessia terug; zij gevoelde
+zich gerustgesteld en versterkt; haar angst verdween, en ze voelde zich ineens veel minder angstig.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p075.jpg" alt="Oude man met dienblad."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Beste barien!&#8221; zei Iwan, een wanhopige poging doende om zijn gedachten te verzamelen, &#8220;dat hooi van daar straks, weet je,
+het hooi van den wagen, dien ik hierheen begeleid heb, behoort aan ons toe!... Begrijp je me? Wij hadden het in beslag genomen,
+dus is het ons goed, dus is het ons eigendom geworden! Dat is duidelijk, niet waar? Als je er echter <a id="d0e1690"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1690">76</a>]</span>op gesteld bent, het te behouden, dan kan je er mij den prijs voor geven.... Geef geld, veel geld, en je moogt het hebben...
+En dat zou ik je als het beste aanraden!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;U bent heer en meester, Mijnheer Iwan!&#8221; antwoordde de oude Kniesj. &#8220;U kunt nemen, wat u verlangt. U bent heer en meester!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Heel goed! dat is heel goed!&#8221; antwoordde Iwan. &#8220;Uitstekend goed!&#8221;
+
+<a id="d0e1696"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1696">77</a>]</span></p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1547" href="#d0e1547src" class="noteref">1</a></span> <i>Pane</i>, in Polen en in Klein-Rusland het woord voor Mijnheer.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1623" href="#d0e1623src" class="noteref">2</a></span> <i>Barien</i>, een Rutheensch woord, dat zooveel beteekent als baas.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e1697"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">VII.</h2>
+<h2>Op dezelfde plaats.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p077.jpg" alt="Meisje op bospad."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Toen Maroessia het huis uitkwam, zag zij, dat de wagen, nog met hooi beladen op dezelfde plaats stond. Taras werkte met den
+meesten ijver. Hij klom op het wiel, trok het hooi bij handen vol van den wagen af en gaf dit aan de ossen.
+
+</p>
+<p>Maroessia draaide een paar keer om den wagen heen.
+
+</p>
+<p>Nadat Taras aan de ossen genoeg hooi gegeven had, begon hij te babbelen en vroeg het honderd uit, maar Maroessia, die nog
+wel een beetje in angst verkeerde, antwoordde hem slechts kortaf.
+
+</p>
+<p>Eensklaps kwam de gedachte bij haar op, dat haar tegenwoordigheid bij den wagen vreemd zou kunnen schijnen, en ze besloot
+om er vandaan te gaan. Zij liep het groote voorplein over, ging naar den tuin, bleef staan, keek om zich heen en sloeg een
+blik op de velden, die zich in de verte uitstrekten.
+<a id="d0e1715"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1715">78</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Wat nu te doen?&#8221; vroeg zij zich af. &#8220;Wat zal er van hem worden? Hoe hem te redden? De wagen met hooi is nog niet afgeladen.
+Zou hij nog...&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij keerde naar het voorplein terug, om er zich van te overtuigen, dat niemand haar gadesloeg. &#8220;Als ik het zonder onvoorzichtigheid
+doen kan,&#8221; zei ze bij zich zelf, &#8220;zal ik het wagen, zoo al niet hem te roepen, dan toch op de een of andere wijze zijn aandacht
+te trekken.&#8221;
+
+</p>
+<p>Maar toen zij voorbij een hoop groote steenen kwam, die tegen de bouwvallen van een muur opgehoopt lagen, meende zij te hooren,
+nee, hoorde zij duidelijk, alsof zij uit den grond voortkwam, een stem, die zij goed kende, en die tegen haar zei:
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik dank je, kleine Maroessia! Wees maar gerust, alles gaat goed.&#8221;
+
+</p>
+<p>Eerst schrok ze, maar langzamerhand herstelde zij zich en trachtte te zien, waar die stem wel vandaan gekomen was.
+
+</p>
+<p>De hoop steenen scheen daar reeds zeer lang gelegen te hebben. De steenen waren bedekt met mos, onkruid en klimplanten. Blijkbaar
+waren ze daar reeds lang geleden neergeworpen, toen men onder een gebouw, dat nu bijna geheel in puin lag, dezen ouden kelder
+had gemetseld, waarvan haar zoekende blik het raampje had opgemerkt, ofschoon dit ternauwernood zichtbaar was tusschen de
+menigte planten, die er overheen gegroeid waren.
+
+</p>
+<p>&#8220;Heb ik goed gehoord?&#8221; vroeg de kleine Maroessia zich af.
+
+</p>
+<p>Haar hart sloeg geweldig. Maar de stem, die opnieuw uit het puin kwam, liet zich ten tweeden male hooren.
+
+</p>
+<p>&#8220;Beste meid,&#8221; zei deze stem. &#8220;Stel je gerust. Wij zijn de gevaren der zee gelukkig te boven gekomen en zullen in de haven
+niet verdrinken, hoop ik!&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia bleef onbeweeglijk staan; zij luisterde nog eens, ofschoon alles nu weer stil geworden was.
+
+</p>
+<p>Deze weinige woorden, die van hem, van haar grooten vriend kwamen, waren even zoovele tooverwoorden, die haar <a id="d0e1738"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1738">79</a>]</span>laatste vrees geheel wegnamen.
+
+</p>
+<p>Haar hart werd van blijdschap vervuld, en haar wangen waren zoo rood, haar oogen schitterden zoo fel, dat Taras, op het voorplein
+eensklaps voor het meisje bleef staan.
+
+</p>
+<p>Getroffen door de verandering, die er met haar plaats gegrepen had, keek hij haar met een nieuwsgierigen blik aan.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ze is zeker erg in haar schik; grootvader zal haar misschien iets lekkers gegeven hebben!&#8221; dacht hij. &#8220;Maar wat? Zou het
+peperkoek zijn of noten?&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia verbrak het stilzwijgen met de vraag:
+
+</p>
+<p>&#8220;Willen wij eens naar den tuin gaan?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat wil ik wel,&#8221; antwoordde Taras met eenige aarzeling als iemand, die er niet zeker van is, of hij er bij zal winnen of
+verliezen, als hij zijn toestemming geeft. &#8220;Maar zeg mij eerst eens, wat heeft grootvader je gegeven?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Aan wien heeft hij wat gegeven?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel, aan jou immers!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nu, dan heeft hij je wat beloofd, en dan is het evengoed, of je het al hadt. Wat heeft hij je beloofd?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij heeft mij niets beloofd.&#8221;
+
+</p>
+<p>Taras keek haar wantrouwig aan.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waarom kijk je dan zoo blij?&#8221; vroeg hij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, jij.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij wilde zeggen: &#8220;Je verbeeldt je maar, dat ik blij kijk;&#8221; maar zij was niet in staat om te liegen, zelfs niet voor een goede
+zaak, en zei alleen maar:
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat ons naar den tuin gaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ga mee,&#8221; antwoordde Taras met een schalksch gezicht.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zullen wij er veel aardbeien vinden?&#8221; vroeg Maroessia.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik vind ze wel, als ik ze zoek,&#8221; antwoordde Taras eenigszins trotsch.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik zal ook mijn best doen om ze te vinden. Denk je, dat ik er zal vinden?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat kan wel. Het is niet zoo moeilijk. Het is een echt <a id="d0e1782"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1782">80</a>]</span>meisjeswerk! Als het er om te doen was, een mol of een egel te vangen, dan zou het een heel andere zaak wezen.&#8221;
+
+</p>
+<p>En terwijl Taras den kant van den tuin uitging, sloop hij zachtjes voort, zooals het aan een echten mollenvanger past.
+
+</p>
+<p>&#8220;De kleine meisjes hebben geen moed, zoo denk ik er over!&#8221; voegde hij er bij. &#8220;De jongens...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;O! De jongens zijn heel moedig!&#8221; zei Maroessia, ziende, dat haar kleine metgezel naar een woord zocht, dat de uitstekende
+verdienste der jongens naar waarde kon uitdrukken.
+
+</p>
+<p>&#8220;Juist zoo!&#8221; antwoordde Taras, dien het pleizier deed, dat het meisje zooveel achting voor de jongens aan den dag legde; en
+hij dacht bij zich zelf: &#8220;Zij is zoo dom niet, als ik gedacht had!&#8221;.
+
+</p>
+<p>&#8220;De jongens kunnen paardrijden!&#8221; vervolgde hij. &#8220;Zij kunnen de wildste paarden temmen!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja zeker, dat kunnen zij,&#8221; antwoordde Maroessia glimlachende.
+
+</p>
+<p>&#8220;Je zult eens zien, hoe goed ik onze merrie kan berijden. Laatst, toen ik de hut van de oude Hanna in galop voorbijreed, heb
+ik haar vreeselijk laten schrikken; de oude vrouw dacht, dat het een pijl van een Tartaar was! Zooals je weet, zijn onze oude
+vrouwen erg bang voor de Tartaren.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Die arme vrouwen!&#8221; zei Maroessia.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar jij moet niet bang worden; ik zal je wel verdedigen,&#8221; zei hij met een opwelling van edelmoedigheid.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik dank je!&#8221; zei Maroessia.
+
+</p>
+<p>&#8220;Je moet weten, dat ik heelemaal niet bang ben. Er zal eenmaal een dag komen,&#8212;misschien al gauw,&#8212;waarop ik al de vijanden
+van onze Ukraine in stukken zal houwen! Wil je door deze kleine deur heengaan? Kom hier, aan dezen kant staan de aardbeien.
+Weet je wel, wat mijn plan is?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee, vertel het eens!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou, mijn plan is, op het legerkamp der Tartaren of der Turken aan te vallen, ze te dooden en hun opperhoofd gevangen te
+nemen... Wat zeg je daar wel van?&#8221;
+<a id="d0e1810"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1810">81</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p081.jpg" alt="&#8220;Waar ben je, oude schurk?&#8221;"></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Waar ben je, oude schurk?&#8221;</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat zou schitterend zijn,&#8221; antwoordde Maroessia ernstig. &#8220;Schitterend, niet waar? Er is in Frankrijk wel een boerenmeisje
+<a id="d0e1818"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1818">82</a>]</span>geweest, dat alle vijanden daaruit verdreven heeft.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;O!&#8221; zei Maroessia, wier oogen vlammen schoten, &#8220;wat zal zij gelukkig geweest zijn!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Men heeft haar verbrand,&#8221; hernam Taras.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat geeft niet,&#8221; vond Maroessia, &#8220;toch is zij de gelukkigste van alle vrouwen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Grootvader zal je hare geschiedenis wel eens vertellen, als je dat wilt. Een Fransche vrouw heeft hem deze in de stad verhaald.
+Hier kent men zulke geschiedenissen niet. Het meisje heette Jeanne d&#8217;Arc.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Jeanne d&#8217;Arc,&#8221; zei Maroessia met de oogen vol tranen, &#8220;Jeanne d&#8217;Arc! Gelukkig meisje!&#8221;
+
+</p>
+<p>Taras raakte in vuur. Wat een Fransch meisje had gedaan, kon een Ukrainische jongen ook wel doen. Hij vertrouwde aan Maroessia
+de vele plannen toe, die zich in zijn hoofd verdrongen. En wat slaagden al die &#8220;schitterende&#8221; plannen naar wensch, in zijn
+verbeelding tenminste! Terwijl hij in den tuin wandelde en aardbeien zocht, ontwikkelde hij zijn gedachten over het laatste
+gevecht en betreurde het zeer, dat de groote hetman te langzaam in zijn aanvallen was geweest.
+
+</p>
+<p>Maroessia luisterde zwijgend naar hem, terwijl zij aldoor aan het meisje dacht, dat haar vaderland vrijgemaakt had.
+
+</p>
+<p>&#8220;In die kleine Maroessia steekt zeker wat goeds,&#8221; zei Taras bij zich zelf. &#8220;Wat luistert zij naar mij! Het doet mij pleizier,.
+dat zij volstrekt niet gelijkt op die dwaze huilebalk Mimowka,. die altijd de eerste wil zijn, die mij dit en dat en weer
+wat anders wil leeren... Die Mimowka is een akelig kind! Maar Maroessia is een flink meisje... En aanstonds zal ik aardbeien
+voor haar plukken...&#8221;
+
+</p>
+<p>Intusschen kon Taras, terwijl hij tegen een hek aanleunde en Maroessia aankeek, zich niet weerhouden, bij zich zelf te zeggen:
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar wat kijkt zij toch blij! Zij kon niet vroolijker kijken, als zij al de lekkernijen van de kermis voor zich uitgespreid
+<a id="d0e1840"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1840">83</a>]</span>zag liggen! Ik ben er zeker van, dat zij ergens een hoop peperkoek verborgen heeft! Zij moet mij straks haar geheim vertellen,
+en dan moet ik de helft hebben van wat zij krijgt, en misschien wel meer.&#8221;
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p083.jpg" alt="Jongen en meisje bij omgevallen bomen."></p>
+</div><p>
+
+
+<a id="d0e1847"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1847">84</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e1848"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">VIII.</h2>
+<h2>Het ontwaken van Iwan.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p084.jpg" alt="Man te paard, kijkend naar brandende steppe."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Het was bijna middag.
+
+</p>
+<p>Sedert eenigen tijd drongen de brandende zonnestralen door het raampje heen, waarbij de soldaat Iwan na zijn overvloedigen
+maaltijd ingeslapen was, en vielen vlak op zijn wang. Zijn gezicht was door de zon vuurrood geworden. Iwan had wel is waar
+een onbestemd gevoel, dat hij zou braden; maar hij was per slot van rekening toch erg gelukkig, dat hij nog volstrekt geen
+lust had om wakker te worden. &#8220;Als ik mijn oogen opendoe,&#8221; zei hij half slapende bij zich zelf, &#8220;als ik op een andere plaats
+ga liggen, dan is het afgeloopen met al die zaligheid, dan zal ik den slaap niet meer kunnen vatten!&#8221;
+
+</p>
+<p>Eensklaps echter sprong hij op, alsof men hem met een gloeiend ijzer had aangeraakt. Werkelijk was zijn wang <a id="d0e1864"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1864">85</a>]</span>brandend heet. Hij hield er z&#8217;n hand tegen, maar trok die dadelijk weer terug, alsof hij zich gebrand had.
+
+</p>
+<p>Hij ging van het raam vandaan; zijn benevelde blik vestigde zich op het inwendige der kamer; werktuigelijk knoopte hij zijn
+uniform dicht en deed zijn best om aan zijn gezicht dat voorkomen van onverschilligheid te geven, dat daaraan gewoonlijk eigen
+was.
+
+</p>
+<p>Waar was hij? Langzamerhand herinnerde hij zich alles weer. Hij was alleen! Maar waarom? Och, de oude Kniesj had zich waarschijnlijk
+verwijderd, om zijn gast rustiger te laten slapen.
+
+</p>
+<p>Maar sedert wanneer sliep hij? Een plotseling gevoel van ongerustheid greep hem aan.
+
+</p>
+<p>Iwan begon te roepen; zijn stem klonk schor en krijschend. Zijn geschreeuw weerklonk al spoedig in al de hoeken van het voorplein.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hela! oude sufkous! Drommels! Zal je dan eindelijk komen?&#8221;
+
+</p>
+<p>Op zijn geschreeuw snelden Maroessia en de kleine Taras naar het huisje; maar daar zij het noodeloos achtten, zich aan de
+woede van den pas ontwaakten soldaat bloot te stellen, verscholen zij zich achter het dichte geboomte en luisterden.
+
+</p>
+<p>Toen Iwan zweeg, hoorde men niets... het bleef doodstil.
+
+</p>
+<p>Een oogenblik daarna begon de soldaat weer te schreeuwen:
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar ben je, oude schurk?&#8221;
+
+</p>
+<p>Toen begreep hij wel, dat het al laat was. Met een hevigen ruk deed hij de deur open en verscheen met de sabel in de hand
+op den drempel, terwijl hij z&#8217;n hoofd beurtelings rechts en links wendde, als iemand, die niet weet in welke richting hij
+zijn houwen moet geven.
+
+</p>
+<p>&#8220;De duivel moge mij halen, als ik weet, naar welken kant ik moet!&#8221; riep de soldaat eindelijk woedend uit.
+
+</p>
+<p>Hij liep het voorplein haastig over, terwijl hij met zijn sabel in de lucht sloeg, en daarna nu eens tegen den muur, dan weer
+tegen een boom aankwam, als iemand, die iets <a id="d0e1890"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1890">86</a>]</span>wil hebben, om er zijn woede op te koelen. Hij struikelde eindelijk over den hoop steenen, die er bij den kelder lag,&#8212;dit
+deed Maroessia in haar schuilplaats verbleeken,&#8212;maar hij stond vloekende op en bevond zich eindelijk weer op het punt, vanwaar
+hij was uitgegaan, voor de deur van het huis, nog altijd razende en tierende.
+
+</p>
+<p>Intusschen hoorde men reeds de vriendelijke stem van den ouden Kniesj, die door zijn drogen hoest afgebroken werd; hij kwam
+met haastige schreden aan, als iemand, die het onaangenaam vindt, dat hij een persoon van gewicht heeft laten wachten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik kom, Mijnheer Iwan, ik kom,&#8221; zei hij met goedhartigheid en vriendelijkheid; &#8220;ik ben geheel tot uw orders.&#8221;
+
+</p>
+<p>Iwan hoorde de stem van den ouden Kniesj zeer goed, maar het gelukte hem niet, er zich rekenschap van te geven, waar zij vandaan
+kwam.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar ben je?&#8221; riep hij hem toe.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ben hier,&#8221; antwoordde de stem van den ouden Kniesj.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hier? Waar dan?&#8221; brulde de soldaat.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel, vlak voor u. Ziet ge mij dan niet?&#8221;
+
+</p>
+<p>Iwan stond werkelijk tegenover den ouden Kniesj, die hem vriendelijk toelachte.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hebt u goed geslapen, Mijnheer Iwan?&#8221; vroeg de oude Kniesj, terwijl hij in de fonkelende oogen van den soldaat een bevestigend
+antwoord trachtte te lezen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik hoop toch, dat de vliegen u niet al te erg gestoken hebben. Ik had alles dichtgedaan, opdat zij u wat meer met rust zouden
+laten.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Moge het vuur van den hemel ze braden, je vliegen!&#8221; antwoordde Mijnheer Iwan. &#8220;Zij zouden er beter aan gedaan hebben, als
+zij mij wat vroeger wakker gemaakt hadden.&#8221;
+
+</p>
+<p>Na te veel gegeten, te veel gedronken en te veel geslapen te hebben, gevoelde de soldaat zich niet zeer pleizierig.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ben het met u eens, Mijnheer Iwan, ik ben het volkomen met u eens,&#8221; antwoordde de oude Kniesj.
+<a id="d0e1918"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1918">87</a>]</span></p>
+<p>En daar Mijnheer Iwan, in gedachten verzonken, met een knorrig gezicht aan zijn lange snorren trok, meende de oude man eveneens
+te moeten nadenken. Hij liet een minuut voorbijgaan en zei toen:
+
+</p>
+<p>&#8220;Met dat al, Mijnheer Iwan, moet ik toch zeggen, dat het, als men eenmaal slaapt, niet aangenaam is, door de vliegen wakker
+gemaakt te worden. Als men er aan denkt, dat een eerlijk man, dat zelfs een soldaat, van beroep een moedig man, zich evenmin
+als ieder ander kan verdedigen tegen deze ellende...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Welke ellende?&#8221; vroeg Iwan, alsof hij opnieuw uit zijn droom ontwaakte.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel, die van de vliegen, Mijnheer Iwan. Als men er aan denkt, dat die ondraaglijke insecten zich maar zoo op alles neerzetten,
+onverschillig of het een generaal, een boer of een taart is ... dan vraagt men zich wel eens af, waartoe het onderscheid tusschen
+de menschen toch dient.&#8221;
+
+</p>
+<p>Mijnheer Iwan viel hem in de rede:
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik heb een geduchte pijn in m&#8217;n hoofd. In plaats van zoo te babbelen, zou je er beter aan doen, als je mij een glas brandewijn
+bracht.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Met alle genoegen, Mijnheer Iwan, met het meeste genoegen,&#8221; riep de oude Kniesj uit. &#8220;Wat een geluk, u een dienst te kunnen
+bewijzen, Mijnheer Iwan, wat een geluk!...&#8221;
+
+</p>
+<p>Als men zijn vroolijk gezicht zag, zou men zich werkelijk afgevraagd hebben, of hij zich niet al te gelukkig gevoelde, aan
+Mijnheer Iwan nog eens een dienst te kunnen bewijzen.
+
+</p>
+<p>Hij liep, fier als een koning, naar zijn kast. Mijnheer Iwan volgde hem.
+
+</p>
+<p>De soldaat behield nog altijd zijn woest voorkomen, maar hij begon zijn snorren op te strijken als iemand, die iets goeds
+verwacht.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ga maar zitten, Mijnheer Iwan, ga maar zitten,&#8221; zei de oude man. &#8220;Ik zal dadelijk een glas voor u inschenken... Neem plaats,
+neem plaats...&#8221;
+<a id="d0e1941"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1941">88</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Ik heb geen tijd om te gaan zitten,&#8221; antwoordde Mijnheer Iwan, ongevoelig voor de voorkomendheid van den ouden man. &#8220;Geef
+maar gauw op; ik zal het wel staande leegdrinken... Heb je het geld al klaar? Ik heb haast, ik moet vertrekken...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hebt u zooveel haast, Mijnheer Iwan? Wat is dat jammer! Het is brandewijn, zooals men ze maar zelden vindt, en als u niet
+zooveel haast hadt, zoudt u dien eens op uw gemak kunnen proeven. Ik moet u zeggen, Mijnheer Iwan...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Heb je het geld klaar?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik heb het klaar, Mijnheer Iwan. Toch blijft het een harde zaak voor zulke arme menschen als wij...&#8221;
+
+</p>
+<p>De oude man slaakte een diepen zucht en keek met een somberen blik naar een geldbuidel, dien hij uit zijn zak haalde.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waartoe moeten al die praatjes dienen?&#8221; antwoordde Mijnheer Iwan hem, terwijl hij het groote glas brandewijn, dat Kniesj
+hem toegereikt had, leegdronk, alsof het een glas suikerwater geweest was.
+
+</p>
+<p>De oude Kniesj slaakte nogmaals een zucht, maar ditmaal was het eerst een echt pijnlijke zucht. Toch praatte hij niet meer,
+en nadat hij een handvol koper uit den geldbuidel genomen had, begon hij hem stuk voor stuk voor te tellen, terwijl hij het
+geld bedaard op de tafel neerlegde.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoor eens! Kan je tot drie tellen?&#8221; vroeg de soldaat aan den boer.
+
+</p>
+<p>Men kon zeker niet beweren, dat deze vraag vriendelijk werd gedaan, maar de toon was toch ook niet bepaald barsch; de soldaat
+had veeleer de bedoeling, innemend te zijn, want Mijnheer Iwan had, terwijl hij haar deed, zich zelf nog een glas brandewijn
+ingeschonken, en gewoonlijk ging zulk een handeling bij hem niet van toorn vergezeld. Daar hij zijn grap zonder twijfel aardig
+vond, vervolgde hij met een guitig gezicht:
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik vraag je, of je tot drie kunt tellen? Hoe doe je dat? Laat eens hooren!&#8221;
+
+<a id="d0e1962"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1962">89</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p089.jpg" alt="&#8220;Kijk goed waar je je voeten neerzet.&#8221; Blz. 96."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Kijk goed waar je je voeten neerzet.&#8221; Blz. 96.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Met alle genoegen, Mijnheer Iwan,&#8221; antwoordde Kniesj. &#8220;Vijf, zes... Dat is volgens mij de beste manier om te tellen... <a id="d0e1970"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1970">90</a>]</span>zeven, acht... Wijlen mijn vader telde altijd zoo... negen, tien... en hij telde zoo goed, dat de sluwste menschen hem niet
+konden bedriegen... elf, twaalf.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p090.jpg" alt="Slapende man met grote snor."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Iwan had hem laten doorpraten; alleen had hij zich met een afgetrokken gezicht een derde glas ingeschonken, en terwijl hij
+dit leegdronk, luisterde hij zwijgend naar de overpeinzingen van Kniesj over de eigenaardigheden van de Poolsche geldschieters
+en over hun geschiktheid voor zaken.
+
+</p>
+<p>Langzamerhand lagen de stapeltjes koper op een rechte lijn en was de geldbuidel leeg.
+
+</p>
+<p>Mijnheer Iwan schonk zich een vierde glas in, dronk dit in &eacute;&eacute;n teug leeg, en nadat hij dit gedaan had kwam zijn <a id="d0e1983"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1983">91</a>]</span>uiterlijk aan Kniesj nog woester dan vroeger voor. Op zijn voorhoofd vertoonden zich rimpels, die niets goeds voorspelden.
+Hij antwoordde met geen enkel woord op de vriendelijke woorden, waarmee de oude boer hem een laatst vaarwel toeriep. Hij bekommerde
+zich over &#8217;t geheel weinig om de beleefdheden van den armen man, maar hij telde met een norschen blik de som, die voor hem
+bestemd was, stak deze in zijn zak, verliet met haastige stappen het vertrek, zadelde zijn paard, dat rustig haver stond te
+eten, steeg op, verwaardigde zich, zijn hoofddeksel even op te lichten ter beantwoording van de diepe buigingen van Kniesj,
+en reed toen in galop weg. Spoedig was hij in de onafzienbare steppe verdwenen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Goede reis!&#8221; mompelde de oude Kniesj, &#8220;ik hoop dat ik je nooit meer terugzie.&#8221;
+
+
+
+<a id="d0e1987"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1987">92</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e1988"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">IX.</h2>
+<h2>De ware Kniesj.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p092.jpg" alt="Oude man met meisje en hond."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Terwijl de scherpe oogen van den kleinen Taras den ruiter volgden, die in galop door het hooge gras heenreed, wendden de blikken
+van Maroessia zich naar den ouden boer.
+
+</p>
+<p>Deze stond voor de deur en keek er naar, hoe zijn gast zich al verder en verder verwijderde, zonder schijnbaar aan iets anders
+te denken. Men zou gezegd hebben, dat hij er, evenals de kleine Taras, eenvoudig genoegen in vond, naar dien snellen galop
+te kijken en te luisteren naar het gehinnik van het paard, dat den soldaat wegvoerde. Met de eene hand streelde de oude boer
+zijn hond, die al kwispelstaartende naar hem toe kwam, de andere hield hij boven zijn oogen om ze tegen de brandende stralen
+der zon te beschutten.
+
+</p>
+<p>Na aldus eenige minuten gekeken te hebben, die Maroessia wel even zoovele uren toeschenen, ging hij in huis. Hij liep <a id="d0e2004"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2004">93</a>]</span>heel zachtjes, zonder zich te haasten, terwijl hij naar alle kanten den blik sloeg van een waakzamen eigenaar, die de wanorde,
+welke er in zijn huis mocht gekomen zijn, wil herstellen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Grootvader!&#8221; zei Taras, die achter hem liep, &#8220;zeg eens, waar de vijand gekampeerd is. Ik denk wel, dat hij bij de Welika-Zjaroega
+is, maar...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo! Zijn jullie daar, kinderen?&#8221; zei de oude boer vriendelijk, terwijl hij bleef staan en goedaardig met z&#8217;n hoofd schudde:
+
+</p>
+<p>&#8220;Heb je veel pleizier in den tuin gehad?&#8221; vervolgde hij. &#8220;Zijn jullie moe? Heb je honger? Welnu, dan zal ik je wat lekkers
+voorzetten; want de soldaat heeft niet alles opgegeten. Kom maar met me mee.&#8221;
+
+</p>
+<p>En hij liep voor hen uit, met een vriendelijken glimlach om de lippen, terwijl hij soms als een oud man kuchte. Taras en Maroessia
+kwamen achter hem aan. In een oogenblik waren de flesch en het glas, waarvan de soldaat zich bediend had, door Maroessia weggenomen.
+Een raam was opengezet, de versche lucht was naar binnen gedrongen, en de onaangename, doordringende stank van den brandewijn
+was vervangen door den heerlijken geur van een lekkere warme pastei.
+
+</p>
+<p>Ofschoon Taras zeer verlangend was om de plaats, waar de vijand zich gekampeerd had, met juistheid te weten te komen, hield
+hij zich toch met deze zaak niet uitsluitend bezig. Hij at als een wolf!
+
+</p>
+<p>Maroessia daarentegen at weinig. Terwijl haar kleine vingers de beschuit brokkelden, konden haar oogen zich niet van de gestalte
+van den ouden kozak afwenden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Grootvader! luister eens naar mij!&#8221; zei Taras, toen hij zijn honger gestild had. &#8220;Als deze soldaat naar de Starie-Krestie
+rijdt, dan wil dit zeggen, dat de vijand niet meer bij de Welika-Zjaroega gekampeerd is. Niet waar, grootvader?&#8221;
+<a id="d0e2020"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2020">94</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Dat denk ik ook, beste jongen, dat denk ik ook,&#8221; antwoordde de vriendelijke, toegevende grootvader, terwijl hij de kinderen
+nogmaals een stuk pastei gaf. &#8220;Maar je doet mij aan iets denken: je moest eens gaan zien, hoe het met de vischnetten gesteld
+is, die wij gisteren uitgezet hebben. Het kan best zijn, dat wij er een paar heerlijke baarzen in gevangen hebben. Wat dunkt
+je daarvan?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik heb die netten heelemaal vergeten!&#8221; riep Taras uit, &#8220;geen oogenblik heb ik er aan gedacht!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo, zoo, zieltje zonder zorg!&#8221; zei Kniesj glimlachende.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ga er dadelijk naar toe!&#8221; besloot Taras plotseling; en nadat hij de deur uitgesneld was, hoorde men niets anders meer
+dan zijn stem, die zijn hond Riapko, het jong van Raaf, riep.
+
+</p>
+<p>Toen werd alles stil. Maroessia was eindelijk met den ouden boer alleen gebleven. Deze keek haar nu oplettend aan, en wel
+op zoo&#8217;n zonderlinge wijze, dat haar hartje hevig begon te kloppen.
+
+</p>
+<p>In het geheele voorkomen van Kniesj was eensklaps een verandering gekomen. Met den ouden boer had plotseling een gedaanteverwisseling
+plaats gegrepen. Inplaats van een goedigen grijsaard voor zich te zien, die wel een beetje laf en wat ijdel was op zijn pasteien,
+zijn dranken en zijn andere aardsche goederen, zag zij nu onder zijn wenkbrauwen oogen fonkelen, waarvan de blik als de punt
+van een dolk tot haar doordrong; al de rimpels van zijn voorhoofd waren verdwenen. Zijn trekken waren norsch en streng geworden.
+De geheele man was veranderd. Zijn schouders waren breeder, zijn gestalte werkelijk indrukwekkend, hij leek niets meer op
+den ouden Kniesj.
+
+</p>
+<p>Gedurende eenige oogenblikken keek Maroessia Kniesj als een klein bang vogeltje aan. Kniesj sprak. Zijn stem geleek heelemaal
+niet meer op de stem, die nog pas vriendelijke woordjes tegen den soldaat Iwan zei<span class="corr" title="Bron: , .">.</span>
+
+</p>
+<p>&#8220;Maroessia!&#8221; zei hij tegen haar. &#8220;Je vriend wenscht je te zien. <a id="d0e2040"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2040">95</a>]</span>Hij is niet veraf. Wil je weten, wat hij je te zeggen heeft?&#8221;
+
+</p>
+<p>De oogen van Maroessia antwoorden voor haar; de vreugde had haar de spraak benomen; maar Kniesj had haar begrepen en haar
+een wenk gegeven om hem te volgen.
+
+</p>
+<p>Hij ging heen en liep met een vasten stap naar het voorplein. De oogen van Maroessia zochten aan den kant van den ouden kelder
+naar den hoop steenen, die met mos en onkruid bedekt was en vanwaar de stem van haar vriend tot haar was doorgedrongen; maar
+Kniesj ging daar niet heen.
+
+</p>
+<p>Na om zich heen gekeken te hebben, floot Kniesj. De groote hond, Raaf genaamd, die bij de deur zat, was in een paar sprongen
+bij zijn baas, ging op zijn achterpooten zitten en wachtte, terwijl hij zijn schrandere oogen op den boer gevestigd hield.
+
+</p>
+<p>&#8220;Is er geen vreemdeling in de omstreken, Raaf?&#8221; zei Kniesj tegen den trouwen bewaker van zijn huis.
+
+</p>
+<p>Raaf deed een eigenaardig geluid hooren, dat aan zijn baas duidelijk zeide: &#8220;Wees maar gerust!&#8221; En ten bewijze, dat alles
+in de omstreken inderdaad rustig was en dat men bijgevolg veilig in huis kon blijven, begon Raaf jacht op de vliegen te maken.
+Blijkbaar zou Raaf zich hiermee niet vermaakt hebben, als er aan het huis eenig gevaar bedreigd had. Volkomen gerustgesteld,
+ging Kniesj nu met Maroessia weer in huis; maar toen hij de kleine gang binnentrad, liep hij de deur aan den rechterkant voorbij,
+waardoor men in het vertrek kwam, waar men gegeten had, en deed een deur aan den linkerkant open, die den toegang tot een
+provisiekamer verleende.
+
+</p>
+<p>Deze provisiekamer stond vol met alles, wat tot voedsel kon dienen. Men kon slechts met de uiterste moeite tusschen de groote
+zakken meel, gerst, rogge, erwten en boonen doorkomen.
+
+</p>
+<p>De ramen waren vrij groot, maar het licht drong er ternauwernood doorheen. De voorraad hop, worsten, gedroogde pruimen, kersen
+in flesschen, appelen, peren, de stapels <a id="d0e2056"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2056">96</a>]</span>eieren, de flesschen, die voor de ramen stonden, hielden het geheele vertrek in een donker waas gehuld.
+
+</p>
+<p>Maroessia bleef besluiteloos op den drempel staan, het scheen onmogelijk om zich een doortocht te banen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Sla linksaf!&#8221; zei Kniesj tegen haar. Vervolgens schoof hij met zijn stevige handen een vat, dat met brandewijn gevuld was,
+weg en drukte toen met zijn voet op den vloer, die nu openging en voor Maroessia een kleine houten trap deed te voorschijn
+komen, die naar een onderaardsch gewelf scheen te voeren.
+
+</p>
+<p>&#8220;Loop zachtjes, beste meid,&#8221; zei Kniesj, &#8220;kijk goed waar je je voeten neerzet: de treden zijn misschien wat glibberig.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p096.jpg" alt="Oude man met hond voor hooiwagen."></p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e2069"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2069">97</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p097.jpg" alt="&#8220;Alles voor het vaderland!&#8221; Blz. 106."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Alles voor het vaderland!&#8221; Blz. 106.</p>
+</div><p>
+
+
+
+<a id="d0e2075"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2075">98</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e2076"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">X.</h2>
+<h2>Het weerzien.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p098.jpg" alt="Twee mannen, waarvan een met luit, en meisje liggend op de grond."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Zij begonnen deze smalle trap af te dalen, die onder hun gewicht boog.
+
+</p>
+<p>Maroessia had zich geen rekenschap gegeven van de manier, waarop de vloer zich geopend had. Zij begreep eerst, dat deze opening
+weer dichtgegaan was, toen zij zich in de duisternis bevond. Hoe dieper zij kwamen, des te kouder werd het. De zon was nooit
+in dezen diepen kelder doorgedrongen.
+
+</p>
+<p>Van tijd tot tijd voelde het meisje, dat een stevige hand haar op gevaarlijke plaatsen vasthield. Zoo bereikten zij eindelijk
+de onderste trede.
+
+</p>
+<p>Kniesj nam haar toen bij de hand, en zij begonnen voort te loopen door een gang, waarin het een tijdlang donker <a id="d0e2094"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2094">99</a>]</span>bleef. Bij een kromming drong er een lichtstraal van boven door, die het onderaardsche gewelf verlichtte, dat op die plaats
+veel ruimer was. De afgezant liep daarin met langzame schreden op en neer. Zijn oogen wendden zich terstond naar de bezoekers.
+Door het geluid van hun voetstappen opmerkzaam geworden, wachtte hij hen op.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maroessia, mijn kleine raadgeefster!&#8221; zei hij, terwijl hij zich naar het kind vooroverboog, &#8220;wat ben ik gelukkig, je weer
+te zien.&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia keek hem blij lachend aan en legde haar kleine handje in zijn groote hand.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ach!&#8221; zei ze toen, &#8220;wat zult u het vreeselijk gehad hebben in het hooi bij de aankomst der soldaten, en onderweg, toen Iwan
+om den wagen heen draaide, en nog zooeven, toen hij vlak in de nabijheid van dezen kelder struikelde!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik dacht maar aan de geschiedenis van de vrouw van den struikroover,&#8221; antwoordde de afgezant, &#8220;maar ik was bang voor mijn
+geleidster.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat ons een beetje verder gaan,&#8221; viel Kniesj hem in de rede, &#8220;wij zullen daar nog veiliger zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij deden een paar honderd schreden in het onderaardsche gewelf, dat nu eens nauwer en dan weer ruimer werd. Zij liepen beurtelings
+in het licht en in de duisternis. Overal, waar het licht doordrong, ontdekte men kleine trappen, die uitkwamen op deuren,
+welke goed verborgen waren en de bewoners van het onderaardsche gewelf in de gelegenheid stelden, zich op de hoogte te houden
+van alles, wat er op het voorplein en in den tuin voorviel.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij zijn niet rijk op het punt van den tijd,&#8221; zei Kniesj tegen dengene, dien hij Tsjetsjewiek noemde.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is er maar om te doen, niet arm in hulpmiddelen te zijn,&#8221; gaf deze hem ten antwoord.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kies dan maar!&#8221; zei Kniesj; en hij wees hem naar een plaats in het onderaardsche gewelf, die bijna deed denken aan het magazijn
+van wapenen en van kleeren, dat de vrouw <a id="d0e2114"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2114">100</a>]</span>van den struikroover in het onderaardsche gewelf van het kasteel ontdekt had.
+
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek boog zich voorover. Midden in een hoop kleeren van allerlei aard, waaronder ook afgesleten of door kogels doorboorde
+uniformen, haalde hij een langen witten baard voor den dag, en ook een wonderlijk gewaad, dat aan den een of anderen rondreizenden
+muzikant scheen toebehoord te hebben. Daarnaast stond een groote luit, die nog in een goeden toestand was. Er ontbrak niets
+aan de vermomming: het haar, de snorren, de wenkbrauwen zelfs pasten volkomen bij den baard.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat,&#8221; zei hij opgeruimd, &#8220;is juist goed voor mij. Laat ons nu eens iets zoeken, dat het best voor Maroessia is.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zal Maroessia u dan vergezellen?&#8221; vroeg Kniesj, terwijl hij een ouden mantel in z&#8217;n handen nam.
+
+</p>
+<p>Bij deze vraag, die in twijfel scheen te trekken, of zij den afgezant overal moest vergezellen, totdat deze het doel van zijn
+reis bereikt had, nam het gezicht van Maroessia een uitdrukking aan, waarin verontwaardiging en toorn te lezen stonden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat zou mijn vader, wat zou mijn moeder, en wat zou hij er wel van zeggen&#8221; (hierbij wees zij naar Tsjetsjewiek), &#8220;als ik
+mijn taak slechts half volbracht?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar weet je wel, beste meid, waar hij naar toe gaat?&#8221; hernam Kniesj; &#8220;weet je wel, dat hij ergens naar toe gaat, waar men
+kan sterven, en dat het niet waarschijnlijk is, dat men daarvan ongedeerd terugkomt?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zou ik daarom zoo laf zijn, hem te verlaten?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Je bent een dapper meisje!&#8221; riep Kniesj uit... &#8220;Laat mij je eens omhelzen! God geve, dat mijn Taras eenmaal op je gelijken
+moge!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Als Taras van mijn leeftijd was,&#8221; zei Maroessia, &#8220;dan zou hij precies hetzelfde doen, wat ik doe. Houdt hij er zich niet
+aldoor mee bezig, alleen al de vijanden van de Ukraine uit te roeien?&#8221;
+<a id="d0e2134"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2134">101</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Dat is waar,&#8221; zei Kniesj. &#8220;Hij denkt nu al aan niets anders dan dat.&#8221;
+
+</p>
+<p>De afgezant zocht in den hoop kleedingstukken,&#8212;het was er om te doen, Maroessia te vermommen;&#8212;niets beviel hem echter, hij
+wierp alles weer op den grond.
+
+</p>
+<p>&#8220;De kleeren, die zij nu draagt, staan haar goed. Wat is het jammer, dat ik ze haar niet kan laten aanhouden!... Dit is afschuwelijk,&#8221;
+zei hij, &#8220;en dat is nog afschuwelijker.&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij bekeek een van de armoedige kleederen, die het meisje wel zouden gepast hebben, en legde ze ter zijde.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is ook niet noodig, dat zij er als een bedelares uitziet,&#8221; zei hij bij zich zelf, terwijl hij nog eenige lompen op den
+hoop wierp, die aan niemand anders hadden kunnen toebehooren dan aan het een of ander ongelukkig meisje, dat haar brood van
+de liefdadigheid der voorbijgangers verwachtte. Maroessia nam het op.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik moet er wel als een bedelares uitzien,&#8221; zei zij. &#8220;Het zal misschien noodig zijn, dat ik werkelijk een bedelares word.
+Ik kies dit kostuum. Deze lompen zijn juist goed voor mij.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij liep toen naar een donkeren hoek, trok dadelijk haar mooie kleeren uit, en na eenige oogenblikken kwam het rijke boerinnetje
+als bedelares gekleed, terug.
+
+</p>
+<p>Gedurende dezen tijd was ook de vermomming van den afgezant voltooid.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat een knappe grijsaard!&#8221; zei Kniesj. &#8220;Het is je grootvader, Maroessia.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is de vriend van de Ukraine,&#8221; zei het kind. &#8220;Kom, laat ons vertrekken!&#8221;
+
+</p>
+<p>De beide mannen hadden zich naar een hoek begeven. Zij gaven elkander bericht omtrent den staat van zaken. Toen Kniesj ondervraagd
+werd, antwoordde hij op de korte en bondige vragen van Tsjetsjewiek.
+
+</p>
+<p>Zijn inlichtingen waren nu juist niet erg geruststellend.
+
+</p>
+<p>&#8220;De meeningen zijn nog al uiteenloopend,&#8221; zei hij; &#8220;overal <a id="d0e2161"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2161">102</a>]</span>heerscht verdeeldheid, die aan de gemeenschappelijke pogingen schade doet. Men is het niet eens omtrent de middelen, en nog
+minder omtrent de menschen. De eigenliefde is er bij in &#8217;t spel. De vrouwen zijn eigenlijk meer waard dan de mannen. U zult
+ze overal bereid vinden om goed te doen. &#8216;De Ukraine aan de Ukraini&euml;rs teruggeven, en dan met elkander twisten, indien men
+wil, maar niet eer,&#8217; dat zeggen onze vrouwen tegen ons. En zij hebben volkomen gelijk. Wij hebben twee hetmannen: de een is
+een groot heer, en de ander een vriend der armen. Zij zijn jaloersch op elkander: het wantrouwen maakt hen tot vijanden. Men
+zou zeggen, dat zij elkaar wel levend zouden willen verslinden. De Moscoviten, de Polen en de Tartaren stoken dien haat aan,
+die hun slechts dienstig kan zijn. Gezegend hij, die deze ontketende hartstochten weet te bedwingen!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Men zegt, dat onze hetman ongesteld is. Is dat waar?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij is oud geworden. Hij is zeer veranderd. Slechts aan den kreeft geven het verdriet en het lijden, als hij het vuur van
+te nabij ziet, schoone kleuren.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En de ander?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Van den ander zult u niet dan kwaads hooren spreken.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Is niemand der onzen bij hem?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Jawel! Anton is bij hem, maar hij denkt er alleen maar aan, hoe hij van hem weg kan komen. Hij zegt, dat het een onaangename
+taak is, zoo&#8217;n schurk in het oog te houden. Ingeval u hem mocht willen bezoeken, denk er dan aan, dat zijn vrouw werkelijk
+een goede ziel is. Het is een groote dame, maar zij heeft een warm hart. Zij heeft een zuster, die misschien een engel is...
+en die zeker op den een of anderen dag als een heilige, naast de martelaren, in den almanak zal prijken.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dus,&#8221; zei Tsjetsjewiek, &#8220;zou onze hetman ontmoedigd zijn?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is zoo.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wie zijn z&#8217;n raadslieden?&#8221;
+<a id="d0e2181"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2181">103</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Niemand; hij blijft alleen als een gekwetste arend.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat doet er niet toe,&#8221; zei de oude muzikant, terwijl hij zich in zijn volle lengte oprichtte. &#8220;Ik moet dat alles van nabij
+zien. Ik zal er zelf naar toe gaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia ging naar Kniesj toe en zei, terwijl zij een vriendelijken blik op hem sloeg:
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p103.jpg" alt="Meisje dat trap afloopt in richting van man met snor."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik heb een gewichtigen dienst van u te vragen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Spreek op, beste meid.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij nam hem bij de hand. Zij wilde spreken, maar kon niets anders uitbrengen dan:
+
+</p>
+<p>&#8220;Zult u aan mijn vader... zult u aan mijn lieve moeder zeggen...&#8221;
+<a id="d0e2201"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2201">104</a>]</span></p>
+<p>De tranen waren te voorschijn gekomen; zij kon niets meer zeggen.
+
+</p>
+<p>De beide mannen lieten haar den tijd om tot kalmte te komen.
+
+</p>
+<p>Eindelijk hernam zij met vaste stem:
+
+</p>
+<p>&#8220;Zult u hun zeggen, dat Maroessia, als zij hen niet terugziet, gestorven is, en dat zij met de gedachte aan hen gestorven
+is,&#8212;aan haar broertjes ook,&#8212;aan hen en aan de Ukraine.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Beste meid,&#8221; zei de oude boer, &#8220;ik hoop dat ik die droeve boodschap nooit hoef over te brengen. Houd moed m&#8217;n kind.&#8221;
+
+</p>
+<p>Met deze woorden gaf Kniesj de luit aan de kleine bedelares in handen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Komaan, het is tijd om te vertrekken,&#8221; zei hij. &#8220;Ik zal jullie een eindje vergezellen en v&oacute;&oacute;r het vallen van den avond naar
+huis terugkeeren.&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij liet hun het onderaardsche gewelf door een anderen uitgang verlaten, die hen op een achterpleintje bracht, waar oude wielen,
+oude sleden en oude ploegen, die buiten dienst gesteld waren, op een hoop lagen. Wie hen al spoedig daarna den weg langs had
+zien loopen, zou in hen niet degenen herkend hebben, die zich nog pas geleden in het onderaardsche verblijf ophielden. De
+oude muzikant was nu niets anders dan een arm man, die door de jaren en de ellende verzwakt was.
+
+</p>
+<p>Maroessia was een ongelukkig klein bedelaarskind, en de oude Kniesj de langzame en logge boer, wiens gastvrijheid de soldaat
+Iwan op zoo&#8217;n zware proef gesteld had.
+
+</p>
+<p>Zij liepen lang voort zonder te spreken, zooals dat gaat met menschen, die elkaar niets meer te zeggen hebben.
+
+</p>
+<p>Een Russisch detachement was hen voorbijgereden, zonder meer op hen te letten dan op het stof van den weg.
+
+</p>
+<p>Zij hadden halt gehouden. De oude muzikant zat op het gras en tokkelde met zijn vingers de snaren der luit, die hij van Maroessia
+overgenomen had. Hij zong met een zachte <a id="d0e2226"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2226">105</a>]</span>stem een eentonig lied, een soort van avondgebed. Zijn kleine metgezellin, die zonder twijfel door zijn gezang in slaap was
+<a id="d0e2228"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2228">106</a>]</span>gevallen, lag aan zijn voeten. Wat den ouden boer Kniesj aangaat, deze luisterde al mijmerende met gebogen hoofd.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p105.jpg" alt="&#8220;Welke misdaad had dit kleine volk dan bedreven?&#8221; blz 111."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Welke misdaad had dit kleine volk dan bedreven?&#8221; blz 111.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Tenslotte stonden ze weer op. Voor de laatste maal werden de handen in elkaar gelegd, als een laatst vaarwel sprak ieder van
+hen dit viertal woorden uit: &#8220;Alles voor het vaderland!&#8221;
+
+</p>
+<p>Zoodra zij afscheid genomen hadden, keerde de een langs denzelfden weg terug, terwijl de beide anderen hun tocht voortzetten.
+Geen van drie&euml;n keek nog eens om, ten einde een laatsten blik te wisselen.
+
+
+<a id="d0e2239"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2239">107</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e2240"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XI.</h2>
+<h2>Woorden en muziek.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p107.jpg" alt="Oude man en meisje voor tentenkamp in het donker."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Tegen den avond bevonden de oude muzikant en zijn jonge metgezellin zich reeds in het gezicht van het Russische legerkamp,
+waarvan de tenten, die op een heuvel opgeslagen waren, zich langs de hellingen tot aan de rivier uitstrekten.
+
+</p>
+<p>De schaduwen van den avond begonnen zich over de aarde te verspreiden: eenige roode strepen vertoonden zich nog slechts aan
+den gezichteinder.
+
+</p>
+<p>In het kamp was alles stil. De vermoeienis ten gevolge van het laatste gevecht had alle levendigheid doen verdwijnen. De schildwachten,
+die door de laatste stralen der ondergaande zon beschenen werden, stonden zoo onbeweeglijk op hun post, dat men ze voor beelden
+zou aangezien hebben. Eenige soldaten kwamen en gingen nog en liepen langzaam <a id="d0e2256"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2256">108</a>]</span>de hellingen van den heuvel af; eenige zwijgende groepen, talrijker dan men wel zou gedacht hebben, waarvan sommige zaten,
+andere op den grond uitgestrekt lagen, waren ternauwernood te onderscheiden.
+
+</p>
+<p>Ofschoon de avond nog niet gevallen was, bemerkte men in een tent den flauwen glans van een kaars, waarvan het licht door
+de linnen wanden heendrong. Naarmate men naderde, hoorde men eenig zwak gedruisch, als dat van een wapen, hetwelk men verzet,
+een gekerm, een onderdrukten lach, een brokstuk uit een gesprek.
+
+</p>
+<p>Een schildwacht wees naar den ouden muzikant en zijne metgezellin. Er ontstond eenige beweging. In plaats van zich door het
+&#8220;Werda?&#8221; dat men hem toeriep, of door het zien van al die soldaten schrik te laten aanjagen; in plaats van terug te keeren,
+zooals vele anderen in zijn plaats zouden gedaan hebben, liep de grijsaard regelrecht naar het legerkamp toe.
+
+</p>
+<p>Het was een grijsaard, die zonder twijfel alles zien wilde, en dat wel van zeer nabij, die zeker van soldaten hield, en die
+waarschijnlijk vroeger zelf soldaat was geweest. Anders zou hij niet zoo onbeschroomd voortgeloopen hebben. Deze onbeschroomdheid
+had een gunstige uitwerking. Als men zich zoo uit eigen beweging aan gevaar blootstelt, dan heeft men meestal niets te vreezen.
+Na een groep officieren eerbiedig gegroet te hebben, die zittende of half liggende van hun krijgsavonturen verhaalden, vroeg
+hij hun, of het hun niet zou bevallen, als hij eens wat muziek voor hen maakte en zelfs iets voor hen zong.
+
+</p>
+<p>Er zijn oogenblikken waarop iedere afleiding haar eigenaardige waarde heeft. Zijn aanbod werd dan ook welwillend aangenomen.
+
+</p>
+<p>Men kon aan de eerste tonen, die hij aan zijn luit ontlokte, wel hooren, dat hij zijn vak verstond, en men luisterde dan ook
+met genoegen naar hem. De muziek heeft de gave om de gedachten van het gewone leven af te leiden en deze ver <a id="d0e2268"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2268">109</a>]</span>van de werkelijkheid weg te voeren.
+
+</p>
+<p>Al spoedig hielden de gesprekken op; de blikken, die zich in de ledige ruimte verloren, verrieden, dat iedereen de een of
+andere dierbare herinnering uit het verleden terugriep: den vader of de moeder, het kind of de vrouw, waarvan de oorlog hem
+gescheiden had. Eenige soldaten, wier hoofden met bebloede verbanden omgeven waren, gingen op hun ellebogen leunen om beter
+te kunnen hooren. De muzikant bezong het huisgezin, de kindsheid en de jeugd. Dat alles lag zoo ver in het verleden! Men had
+het aan zijn lied te danken, dat te midden van het legerkamp het huisgezin, waarin men geboren was, voor de oogen opdoemde
+en aan ieder herinnerd werd, dat de oorlog niet het geheele leven is.
+
+</p>
+<p>Meer dan &eacute;&eacute;n oog werd vochtig. De bijval, dien de grijsaard vond, was groot, zoo groot, dat, toen hij met zingen opgehouden
+had, verscheidene handen reeds eenig kleingeld uit hun zak hadden gehaald om hem dit aan te bieden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom eens naderbij, kleine tooverheks!&#8221; riep een ruwe officier uit.
+
+</p>
+<p>En terwijl hij aan Maroessia een kopek voorhield, vervolgde hij:
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is voor je vader: kom het maar halen!&#8221;
+
+</p>
+<p>Het meisje verroerde zich niet; zij was geheel verdiept in den droom, waarin zij door het gezang van haar vriend verzonken
+was. Wat was het mooi, wat hij gezongen had! En wie zou gedacht hebben, dat hij zoo goed kon zingen?
+
+</p>
+<p>&#8220;Zal je ook komen?&#8221; riep een ander haar toe.
+
+</p>
+<p>Eenigen begonnen boos te worden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Je moet die goede heeren bedanken, beste meid,&#8221; zei de grijsaard. &#8220;Ga naar hen toe en strek je hand naar hen uit.&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia huiverde; maar hij had het bevolen, en zij gehoorzaamde dus. Wat beefde haar kleine hand, toen zij deze gaven aannam!
+Dit geld van den vijand brandde haar in de hand.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat meisje is niet leelijk,&#8221; zei er een.
+<a id="d0e2292"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2292">110</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Zij heeft een paar oogen, die men voor een paar sterren zou houden,&#8221; voegde een ander er bij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Als je groot bent, zal ik met je trouwen, hoor!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat blijft afgesproken, niet waar?&#8221; zei een derde.
+
+</p>
+<p>Maar de luit van den grijsaard deed zich opnieuw hooren en sloeg nu een geheel anderen toon aan. Men vergat het meisje en
+begon weer te luisteren.
+
+</p>
+<p>Een jong officier met een knap uiterlijk, en nog al met zich zelf ingenomen, was reeds bij het eerste lied, dat er gezongen
+werd, uit zijn tent gekomen.
+
+</p>
+<p>Langzamerhand had zijn gezicht een zachtere uitdrukking aangenomen; zijn eigenwaan was verdwenen; hij had zijn pijp laten
+uitgaan en was in gedachten verzonken geraakt. Het lied van den grijsaard had er hem aan herinnerd, dat hij toch naar het
+beeld van God geschapen was, voordat hij zich naar het beeld van zijn generaal had gevormd. Hij had dit geheel vergeten.
+
+</p>
+<p>Na dit tweede lied vroeg men den ouden muzikant om een ander; hij liet zich een weinig smeeken.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ben bang,&#8221; zei hij, &#8220;dat het u niet zal bevallen, naar datgene te luisteren, waaraan ik denk. Het is treurig en somber.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ga je gang maar,&#8221; zei een lang en mager officier met een norsch en streng gezicht. &#8220;Ons beroep maakt, dat onze oogen droog
+genoeg blijven; wees maar niet bang, ze vochtig te maken. Het kan geen kwaad, eens verschillende aandoeningen te hebben, en
+je bent daartoe juist ter rechter tijd gekomen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wilt u het?&#8221; zei de grijsaard. &#8220;Welnu, luistert dan!&#8221;
+
+</p>
+<p>En nu zong hij een lied, waarvan de inhoud hierop neerkwam:
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is reeds lang, zeer lang geleden, dat eenige brave lieden een klein vaderland hadden. Ach! het was wel een klein vaderland,
+maar voor hen was het de geheele wereld. Zij hadden het lief. Hun voorvaders hadden het vruchtbaar <a id="d0e2317"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2317">111</a>]</span>gemaakt, hun moeders hadden het versierd, hun zusters hadden er een paradijs van gemaakt. Zij leefden rustig zonder zich met
+hun machtige naburen te bemoeien. Op zekeren dag zeiden deze naburen tegen elkander: &#8216;Dat land is gelukkig, het is rijk, het
+is bekoorlijk, het zou een schoone ring aan onzen vinger zijn.&#8217; En het kleine, welvarende land werd eensklaps overweldigd.
+De krijgsrossen van het machtige volk traden de kinderen van het zwakke volk onder de voeten. De sabels der jonge, baardelooze
+officieren velden de hoofden der grijsaards en zelfs der vrouwen, die ter bewaking van den huiselijken haard achtergebleven
+waren. De woeste en onverschrokken jongelieden, voor de overmacht zwichtende, kwamen in de gevechten om. De moedige en liefhebbende
+meisjes wachtten tevergeefs op de terugkomst van haar broeders, van haar verloofden. Huizen, dorpen, geheele steden verdwenen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Welke misdaad had dit kleine volk dan bedreven? Niet de minste! Het was goed om ingepalmd te worden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wie weet echter, of dit machtige volk, door een nog machtiger aangevallen, niet eenmaal de straf der wedervergelding zal
+ondergaan?
+
+</p>
+<p>&#8220;En als dat gebeurt, in naam van welke rechtvaardigheid zouden de overwinnaars van heden, de overwonnenen van morgen geworden,
+hun klachten dan tot den Allerhoogste trachten op te zenden?&#8221;
+
+</p>
+<p>Bij het aanhooren van het eenvoudig verslag der feiten zochten sommigen niet naar de toepassing, maar anderen deden dit wel.
+Voor deze was alles duidelijk.
+
+</p>
+<p>Er ontstond een levendig gesprek.
+
+</p>
+<p>&#8220;Drommels! drommels!&#8221; zei de officier, die er zich zooeven over beklaagde, dat zijn oogen te lang droog gebleven waren. &#8220;Dit
+oude lied uit vervlogen tijden is juist op ons van toepassing. Zou die oude zanger daaraan ook gedacht hebben? Men zou zeggen,
+dat de wereld weinig veranderd is sedert de honderden jaren, dat men zingt.&#8221;
+<a id="d0e2331"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2331">112</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Hoor eens!&#8221; zei de jonge officier. &#8220;Die zanger heeft toch eigenlijk geen ongelijk, maar waartoe zal zijn les dienen? Het
+bevel is gegeven, wij moeten dus oprukken.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Waarover hebben zij zich te beklagen?&#8221; zei een ander. &#8220;&#8216;De Ukraine aan de Ukraini&euml;rs!&#8217; Wat moet deze uitroep beteekenen?
+Men wil hun Ukraine toch niet opeten. Die lui zijn gek. Is het dan zoo verschrikkelijk, als men niets anders is dan een onbekend
+mierennest, eindelijk een gedeelte van een groot rijk uit te maken?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Laten wij intusschen ons in hun plaats stellen,&#8221; zei de jonge, blonde officier. &#8220;Wat zij doen, zouden wij dat niet doen?
+Het is altijd onaangenaam, met kracht van wapenen overmeesterd te worden, niet waar? Je zult zeggen, dat zij er over honderd
+jaren niet meer aan zullen denken;&#8212;voor hen, die over honderd jaren zullen leven, is dit zeker waar;&#8212;maar voor hen, wier hutten
+in brand staan, omdat zij ze hebben willen verdedigen, staat de zaak toch niet gelijk.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zulk een klein volkje heeft het recht niet om zoo te leven, als het zelf verkiest. Er zijn groote rijken noodig om groote
+dingen tot stand te brengen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is wel mogelijk. Maar te leven zooals men het zelf verkiest in een eigen landje, waarmee men hoog ingenomen is, mag toch
+ook niet verwerpelijk geacht worden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;De liefde tot het vaderland, goed voor de groote volkeren, kan voor de kleine niet slecht zijn,&#8221; zei een jonge kapitein.
+
+</p>
+<p>&#8220;Je hebt des te meer gelijk,&#8221; gaf de oude officier hierop ten antwoord, &#8220;omdat alles, wat te groot is, eindelijk ineenstort.
+Ik maak mij soms wel eens bang over al onze grootheid.&#8221;
+
+</p>
+<p>Men ziet, dat iedereen openhartig zijn meening zei. Dit zal slechts de verwondering wekken van hen, die nooit in een kamp
+gelegerd zijn geweest. De krijgstucht strekt er zich alleen tot de lichamen uit. De tongen zijn er dikwijls minder dan elders
+geboeid. De vrije gedachte baant zich overal een weg.
+
+<a id="d0e2348"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2348">113</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p113.jpg" alt="&#8220;Ik buig mij voor den grooten hetman neer.&#8221; Blz 120."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Ik buig mij voor den grooten hetman neer.&#8221; Blz 120.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Men kwam langzamerhand op den veldslag van den vorigen dag en van den morgen terug.
+<a id="d0e2356"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2356">114</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Die boeren vechten als helden,&#8221; zei er een.
+
+</p>
+<p>&#8220;Als duivels uit de hel,&#8221; antwoordde een ruwe kerel, die zijn arm in een doek had hangen. &#8220;Als zij bekwame opperhoofden hadden,
+zou het niet zoo gemakkelijk gaan, ze klein te krijgen.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p114.jpg" alt="Drie soldaten, waarvan er twee zitten en een ligt."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Door een hooivork te sterven is niet eervol voor een soldaat,&#8221; zei een ander. &#8220;Wie zou aan onzen armen kolonel gezegd hebben,
+dat hij zoo aan zijn eind zou komen? &#8216;Ach! zelfs geen lansstoot!&#8217; riep hij uit, terwijl hij viel. Vloek over zoo&#8217;n oorlog!
+Wat een leelijke wonden! De chirurgijns weten ze niet te genezen. Zij zijn allen het spoor bijster. En wat een gekwetsten,
+en wat een dooden! Het zijn wolven, echte, <a id="d0e2368"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2368">115</a>]</span>woedende wolven. Men zou zeggen, dat zij dood zijn, maar &#8217;t mocht wat, zij staan op om te kijken. Nog twee overwinningen zooals
+de laatste, en als wij dan geen versterking krijgen, zullen wij het veld moeten ruimen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Als onze soldaten maar vochten, zooals die menschen!&#8221; zei een oude officier.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij zouden zoo vechten,&#8221; zei een gekwetste soldaat, &#8220;als zij hun vrouwen en hun kinderen en de huizen van hun vaderen verdedigden.&#8221;
+
+</p>
+<p>Wat zag hij er bleek uit, die arme soldaat, en wat een inspanning had het hem gekost om zich halverwege op te richten en zulk
+een waarheid aan zijn bevelhebber te doen hooren! De officier antwoordde hem. Maar de soldaat hoorde hem niet meer. Hij was
+weer neergevallen, hij was dood.
+
+</p>
+<p>Den ouden zanger was niets van dit geheele gesprek ontgaan. Meende hij, dat hij er genoeg van gehoord had of dat hij zelf
+genoeg had laten hooren?
+
+</p>
+<p>Eensklaps hief hij zulk een vroolijk liedje aan, dat zelfs een kluizenaar de lust zou bekropen hebben om te gaan dansen.
+
+</p>
+<p>Het was de geschiedenis van een meisje, dat haar rok verkocht om een pijp voor haar minnaar te koopen, en hem deze door een
+regen van kogels heen op het slagveld bracht. Plotseling was de algemeene stemming veranderd. De oudsten sloegen de maat;
+de jongeren stemden met den zanger in. &#8220;Wat een prachtige zanger!&#8221; zei men. <span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Het is een prettige avond, en wie zou dat gedacht hebben?&#8221;
+
+</p>
+<p>De grijsaard zong nog eenige liedjes van denzelfden aard, tot groote vreugde der soldaten, die eindelijk van alle kanten van
+het legerkamp toegesneld waren; vervolgens stond hij op en zei hen allen vaarwel. Eenigen deden hem uitgeleide.
+
+</p>
+<p>&#8220;Blijf toch, oude stijfkop, blijf tot morgen. De nachten zijn koud, en de wegen zijn niet veilig. Zeg hem toch, beste meid,
+dat hij tot morgenochtend hier moet blijven. Een goede slaapplaats en een goed maal zijn de moeite wel waard, <a id="d0e2389"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2389">116</a>]</span>dat men wacht. Hij heeft immers zooveel haast niet! Hij heeft heel wat geld opgeloopen. De kleine blonde officier heeft je
+een goudstuk in de hand gedrukt. Ik heb het zelf gezien; daarvoor zal je grootvader een mooie jurk voor je kunnen koopen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Maar de grijsaard liet zich niet overhalen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Als men een rondreizend zanger is, dient men ook rond te reizen!&#8221; zei hij lachende.
+
+</p>
+<p>En hij verdween met het meisje midden in de duisternis.
+
+</p>
+<p>&#8220;Luister eens!&#8221; zei Maroessia tegen hem, &#8220;ik heb drie officieren hooren zeggen, dat het laatste gevecht zoo bloedig is geweest,
+dat zij in geen veertien dagen in staat zullen zijn om een aanval op Tsjigirine te doen.&#8221;
+
+
+<a id="d0e2399"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2399">117</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e2400"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XII.</h2>
+<h2>Men nadert.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p117.jpg" alt="Ukrainse stad in het donker."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Maroessia en haar vriend liepen gedurende een groot gedeelte van den nacht voort, zonder een enkel woord met elkaar te wisselen.
+Nu en dan bleef Tsjetsjewiek staan en vroeg aan het kind, of hij haar ook wilde dragen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ben niet moe,&#8221; antwoordde zij dan.
+
+</p>
+<p>De uren vlogen Maroessia om. Haar hart was van geestdrift vervuld. Haar groote vriend was ongetwijfeld voldaan. De muzikale
+soiree, die hij in het legerkamp had durven geven, had vele dingen aan het licht gebracht. Terwijl zijn ooren hoorden, hadden
+zijn oogen rondgekeken en geoordeeld. De overwinnaars achtten zich nog niet zeker van de overwinning, de overwonnenen hadden
+dus hun pogingen niet te betreuren. Er was geen reden om te wanhopen. Alles hing <a id="d0e2416"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2416">118</a>]</span>af van hetgeen Tsjetsjewiek te Tsjigirine zou vinden, maar hij moest er eerst komen.
+
+</p>
+<p>Na verscheidene uren achtereen geloopen te hebben, vertoonde zich eindelijk aan de oogen der reizigers de lichten van de stad
+en spoedig teekenden zich de stadsmuren en de groote gebouwen tegen den donkeren hemel af.
+
+</p>
+<p>Er was iets sombers in het voorkomen van deze donkere stad, waarin zich slechts hier en daar een enkel lichtje vertoonde.
+Geen enkel geluid drong daaruit tot hun ooren door, niets verried, dat er een levend wezen in was. Het was niet de verkwikkende
+rust van den slaap, maar die van een gespannen verwachting. Het gevoel van een naderend gevaar scheen op deze huizen, die
+dicht op elkaar stonden, te drukken.
+
+</p>
+<p>De duisternis, waarin Tsjigirine gehuld was, scheen opzettelijk te zijn. Een groot licht zou geleken hebben op een sein, waarmee
+de vijand zijn voordeel had kunnen doen. De borstweringen, de forten en de wallen waren blijkbaar in een goeden toestand gebracht.
+
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek en Maroessia naderden de poort der stad. Maar hoe nu? Zij scheen niet bewaakt te worden. Het kleine poortje was
+wel is waar half versperd, maar daarachter bevond zich niemand, zelfs geen poortwachter.
+
+</p>
+<p>Zij deden dit poortje open, dat zonder gedruisch op zijn hengsels draaide. Niemand hield hen tegen, niemand ondervroeg hen.
+Was het een valstrik? Zij traden de stad binnen, zonder eenigen hinderpaal te ontmoeten. Toch scheen het hun toe, dat de blikken
+van enkele voorbijgangers, verwonderd, dat zij zoo onverwachts menschen tegenkwamen, hen met de meeste aandacht volgden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zeg, jongeman,&#8221; zei Tsjetsjewiek tegen een jongen kozak, dien hij tegen het hek van een tuin zag aanleunen, &#8220;waar woont onze
+hetman?&#8221;
+
+</p>
+<p>De jonge kozak kwam even aan zijn hoofddeksel bij wijze van groet, en terwijl hij naar het uiteinde van de straat wees, waarvan
+eenige ramen half verlicht waren, zei hij tegen hem:
+<a id="d0e2432"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2432">119</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Als u aan het einde van deze straat gekomen zijt, moet u links afslaan, dan staat u vlak voor het huis van den grooten hetman.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij liepen de aangewezen straat door, sloegen linksaf en bevonden zich toen inderdaad vlak voor de woning van den hetman.
+
+</p>
+<p>Het huis van den grooten hetman was niet grooter dan de andere; niets onderscheidde het, zelfs geen schildwacht; men kon het
+slechts daaraan herkennen, doordat er licht brandde. Twee meisjes bleven, toen zij deze ramen voorbijkwamen, een oogenblik
+staan, en terwijl een van haar door de ruiten keek, zei zij tegen de andere:
+
+</p>
+<p>&#8220;Het schijnt dat onze hetman nog op is.&#8221;
+
+</p>
+<p>Achter de ruiten van een der kleine ramen, die verlicht waren, zag men het hoofd van een kozak met lange snorren, dat zich
+geen enkele maal bewoog.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is een schildwacht!&#8221; dacht Tsjetsjewiek bij zich zelf.
+
+</p>
+<p>De schildwacht, als het er ten minste een was, verroerde zich niet, als was hij in diepe gedachten verzonken.
+
+</p>
+<p>Toen men goed luisterde, hoorde men in het benedenhuis voetstappen; deze waren nu eens haastig, dan weer langzaam.
+
+</p>
+<p>De Tsjets klopte eenmaal, tweemaal, driemaal zachtjes op de deur.
+
+</p>
+<p>Bij het derde kloppen stond de kozak, die onbeweeglijk bij het raam zat, op en ging opendoen.
+
+</p>
+<p>De voetstappen, die men hoorde, hielden op.
+
+</p>
+<p>&#8220;De verre vrienden zenden den grooten hetman hun groeten,&#8221; zei Tsjetsjewiek bij zijn binnentreden op een fluisterenden toon.
+
+</p>
+<p>Het gezicht van den kozak drukte noch verwondering, noch ongerustheid uit. Men kon daaruit opmaken, dat de groote hetman iederen
+dag dergelijke bezoekers ontving,&#8212;rondreizende muzikanten, die tijdingen van verre vrienden brachten.
+<a id="d0e2459"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2459">120</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Kan ik den grooten hetman zelf ook spreken, broeder?&#8221; vroeg Tsjetsjewiek.
+
+</p>
+<p>Maar op dit oogenblik werd de deur, die naar de aangrenzende kamer voerde, haastig opengedaan en vertoonde de groote hetman
+zich op den drempel.
+
+</p>
+<p>Hij zeide niets, maar zijn geheele gezicht sprak en vroeg:
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar kom je vandaan? Van wien? Welke tijdingen breng je?&#8221;
+
+</p>
+<p>Het licht bescheen hem slechts flauw, zoodat men zijn gelaatstrekken niet kon onderscheiden. Maar die oogen, die doordringende
+en uitvorschende oogen, gloeiden als vuur.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik buig mij voor den grooten hetman neer,&#8221; zei Tsjetsjewiek, terwijl hij een diepe buiging maakte.
+
+</p>
+<p>Maroessia, die nog aldoor naast haar grooten vriend stond, groette insgelijks.
+
+</p>
+<p>&#8220;Je bent beiden welkom,&#8221; antwoordde de groote hetman. &#8220;Welk lied zal je voor mij zingen?&#8221;
+
+</p>
+<p>De toon van de stem verried een man, die gewoon was om te bevelen, een man, die zich niet wist in te houden, als het er om
+te doen was, zijn meening te zeggen of te verdedigen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Welk lied, groote hetman? Ik ken er meer dan een, dat ik u kan doen hooren, indien u zich verwaardigt, naar mij te luisteren.&#8221;
+
+</p>
+<p>De groote hetman antwoordde eerst niet.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar kom je vandaan?&#8221; vroeg hij eindelijk.
+
+</p>
+<p>&#8220;Van Zaporogi&euml;,&#8221; antwoordde Tsjetsjewiek. &#8220;De dapperen van Zaparogi&euml; bieden den grooten hetman hun groeten aan.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;In den tijd, waarin wij leven, heeft niemand groeten te doen of te ontvangen,&#8221; antwoordde de hetman. &#8220;Kom in mijn kamer!&#8221;
+
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek volgde den grooten hetman, terwijl hij Maroessia nog aldoor bij de hand hield, en trad het aangrenzende vertrek
+binnen.
+
+</p>
+<p>Dit vertrek was even eenvoudig als het eerste: de muren <a id="d0e2492"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2492">121</a>]</span>waren gewit, en er stonden houten banken in, zooals men ze in iedere boerenwoning aantreft.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p121.jpg" alt="Zij sliepen niet! Blz. 124."></p>
+<p class="figureHead">Zij sliepen niet! Blz. 124.</p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e2499"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2499">122</a>]</span></p>
+<p>Maar er waren vele prachtige wapenen te zien: pistolen en dolken schitterden aan de muren.
+
+</p>
+<p>Verschillende papieren en brieven lagen er over de tafel verspreid; op deze papieren zag men de boelawa, den veldheersstaf
+van den hetman.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p122.jpg" alt="Diverse wapens."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Een der wanden was voorzien van groote houten haken, waaraan de galakleederen hingen, die geheel met goud, zilver en edelgesteenten
+geborduurd waren. Deze gouden borduursels, deze kostbare edelgesteenten fonkelden in de kamer en gaven daaraan een eigenaardig
+voorkomen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik verzoek je, plaats te nemen,&#8221; zei de groote hetman.
+
+</p>
+<p>Hij ging ook zitten, en zijn fonkelende oogen vestigden <a id="d0e2515"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2515">123</a>]</span>zich beurtelings op het gelaat van Tsjetsjewiek en op dat van Maroessia.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waarom heb je dat kind bij je?&#8221; zei hij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij is doofstom, en bovendien, zij heeft behoefte aan slaap.&#8221;
+
+</p>
+<p>De groote hetman stond op, en nadat hij een prachtigen mantel van een der houten haken had afgenomen, wierp hij dien aan Tsjetsjewiek
+toe. Een prachtig Perzisch tapijt lag op een bank. Hij wees zijn bezoeker daarnaar. Tsjetsjewiek maakte daarvan in een oogenblik
+een bed gereed, waarna hij het meisje op zijn arm nam, er haar op neerlegde en haar met een moederlijke teederheid van het
+hoofd tot de voeten instopte.
+
+</p>
+<p>&#8220;Doofstom!&#8221; had hij heel zachtjes tegen haar gezegd, terwijl hij haar een kus op het voorhoofd drukte.
+
+</p>
+<p>Het bed was in een hoek van het vertrek opgemaakt. In de zijden plooien van den prachtigen mantel gewikkeld, vestigden de
+oogen van het kind zich onwillekeurig op haar vriend en op den grooten hetman, die tegenover elkander aan een tafel plaats
+genomen hadden, terwijl een kaars, die tusschen hen stond, hun gezichten verlichtte.
+
+</p>
+<p>Zij praatten op een fluisterenden toon met elkander.
+
+</p>
+<p>Maroessia luisterde nog even naar het gebrom van hun stemmen, maar eindelijk behaalde de vermoeidheid de overwinning. Zij
+viel in slaap en werd nu inderdaad doof en stom.
+
+
+
+<a id="d0e2531"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2531">124</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e2532"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XIII.</h2>
+<h2>De hetman zwicht.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p124.jpg" alt="Oude man met meisje spreekt met duistere figuur."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Maroessia sliep in met een glimlach om haar lippen; zij zag in haar droom het ouderlijk huis, de kerseboomen, haar broertjes,
+al die bekende gezichten; maar al spoedig daarna verdween dit alles als in een nevel en droomde zij weer over verschrikkelijke
+dingen, van soldaten, oorlog en haar vaderland.
+
+</p>
+<p>Eensklaps werd zij wakker, richtte zich even op en keek aandachtig rond.
+
+</p>
+<p>Zij sliepen niet!
+
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek zat nog steeds bij de tafel, de groote hetman stond midden in de kamer. Men kon het wel aan hem zien, dat hij
+in een opwelling van verontwaardiging van zijn plaats was opgestaan, maar dat de hevigheid van een slag, die hem <a id="d0e2550"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2550">125</a>]</span>met de meeste juistheid toegebracht was, hem als versteend had.
+
+</p>
+<p>Eindelijk sprak hij:
+
+</p>
+<p>&#8220;Dus dat willen jullie! Goed, maar het geneesmiddel zal erger dan de kwaal zijn. Ik weet wel, dat ik in de rivier gesprongen
+ben zonder mij te bekommeren om de plaats, waar zij doorwaadbaar is; maar evenmin als ik, zal jij den oever bereiken. Ons
+land zonder grenzen, zonder strijdkrachten, zonder eensgezindheid, zonder raad, is niets anders dan een huis, dat aan alle
+winden blootgesteld is, en onze naburen zijn zeer dwaas, dat zij ons den oorlog aandoen; zij hadden beter gedaan als zij even
+gewacht hadden totdat het land, door onze tweedracht verdeeld, ten gronde was gegaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Onze tweedracht? Wat is daarvan anders de oorzaak dan dat tweehoofdig bestuur?&#8221; antwoordde Tsjetsjewiek kalm. &#8220;Men moet in
+eendracht macht zoeken. Alleen daardoor is er nog hoop op redding.&#8221;
+
+</p>
+<p>De groote hetman had een gevoel, alsof hij zich aan een gloeiend ijzer gebrand had. Hij liep de kamer eenige malen op en neer.
+Toen deed hij het raam open en sloeg een blik naar de nachtelijke duisternis.
+
+</p>
+<p>Zoo diep was de stilte en zoo hevig de ontroering van den hetman, dat Maroessia, ofschoon zij zich aan het andere einde van
+het vertrek bevond, het kloppen van zijn hart meende te hooren.
+
+</p>
+<p>Door de nachtlucht verfrischt, door zijn stilzwijgen zelf kalmer geworden, zette hij zich weder aan de kleine tafel tegenover
+Tsjetsjewiek neer.
+
+</p>
+<p>&#8220;Als ik je wel begrijp,&#8221; zei hij, &#8220;reken je er op, dat ik, omdat ik de beste ben, aan den slechtste afstand zal doen. Omdat
+er geen opoffering te wachten is van hem, die reeds de helft van zijn Judasrol heeft geleerd, vraag je van mij zoo&#8217;n daad
+van zelfverloochening.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En dat is,&#8221; zei Tsjetsjewiek, &#8220;om het hem onmogelijk te maken, zijn Judasrol geheel uit te spelen, om hem iedere <a id="d0e2568"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2568">126</a>]</span>reden, ieder voorwendsel te ontnemen, deze tot het einde vol te houden; &#8216;omdat wij weten, dat gij de edelste der zonen van
+de Ukraine zijt, verzoeken wij u, u een tijdlang op den achtergrond te stellen.&#8217;<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>&#8220;Zal niemand mij van verraad of van lafhartigheid beschuldigen, als ik toestem in hetgeen je van mij vraagt?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Iedereen zal integendeel de heldhaftigheid van uw opoffering waardeeren. Onze vrienden, die mij zenden, weten, wat het u
+moet kosten, er toe te besluiten.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En als de ellendeling ons toch eens verkocht?...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij zou sterven, voordat hij zijn misdaad volbracht had,&#8221; zei Tsjetsjewiek bedaard. &#8220;Iemand houdt hem in het oog, die niet
+zou toelaten, dat hij zich geheel onteerde.&#8221;
+
+</p>
+<p>Er lagen op de tafel papier, pennen en inkt. De hetman nam een pen in handen. Tsjetsjewiek wendde zijn blikken naar Maroessia
+en las de angst in haar oogen. Zijn kleine vriendin voelde zich niet op haar gemak. Het was zoo moeilijk te doen, wat haar
+vriend van den grooten hetman vorderde, dat hij eindelijk wel eens boos kon worden. En wat zou er dan tusschen mannen van
+dit heftige ras voorvallen?
+
+</p>
+<p>Een glimlach van Tsjetsjewiek deed de kleine doofstomme begrijpen, dat zij gerust kon zijn.
+
+</p>
+<p>De hetman schreef en overwoog zonder twijfel ieder woord, voordat hij het neerschreef, en te recht. Zulke geschriften, waarin
+men afstand doet van een ambt, verdienen wel ernstig overwogen te worden.
+
+</p>
+<p>Toen het stuk voltooid was, reikte hij het aan Tsjetsjewiek over.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ziedaar!&#8221; zei hij tegen hem, &#8220;ben je nu tevreden?&#8221;
+
+</p>
+<p>Na het gelezen te hebben, antwoordde Tsjetsjewiek hem:
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ben trotsch voor de Ukraine op den vrijwilligen afstand van den dapperste harer zonen. Als wij in dezen strijd het onderspit
+moeten delven, zal onze geschiedenis een held te meer tellen. Zij, die voor haar zullen sterven, zullen zich niets te verwijten
+hebben. U zult meer dan een hunner hebben <a id="d0e2595"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2595">127</a>]</span>verricht, u zult afstand van uw macht gedaan hebben om haar te redden,&#8212;zonder er zelfs zeker van te zijn, te zullen slagen.
+U geeft ons de eenige kaart in de hand, die ons het spel kan doen winnen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek had het stuk opgevouwen en het verborgen in het gevest van een dolk, dien hij onder zijn kleed droeg.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p127.jpg" alt="Man met snor schrijvend met ganzeveer."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Wanneer zal je dit stuk zijn bestemming doen bereiken?&#8221; vroeg de hetman. &#8220;Wanneer zal hij weten, dat ik voor de Ukraine tot
+alles bereid ben, zelfs om onder zijn bevelen te vechten, bevelen, die hij zelf niet in staat is te geven?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat zal ik zelf doen, zoodra ik mijn tocht heb volbracht. Ik zal geen uur verliezen, hetman; daar kunt u op rekenen. <a id="d0e2608"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2608">128</a>]</span>En als alles niet naar wensch mocht gaan, als ik inzie, dat uw geschrift nutteloos zou wezen, wees dan maar gerust, dan zal
+ik het vernietigen. Dan zal het zoo goed zijn, alsof het niet geschreven was.&#8221;
+
+</p>
+<p>Na deze woorden stond hij op en riep Maroessia.
+
+</p>
+<p>De hetman vergezelde hen tot op den drempel van de deur, en daar namen zij afscheid.
+
+</p>
+<p>Zij lieten den grooten hetman peinzend op den drempel van zijn huis achter en begaven zich naar de poort der stad.
+
+</p>
+<p>De straten waren verlaten; de kleine boomgaarden vol kerseboomen waren geheel wit van bloesems; in de verte hoorde men het
+gekabbel eener rivier.
+
+</p>
+<p>Na een honderdtal schreden gedaan te hebben, keerde Maroessia zich om, om nog een laatsten blik op het huis van den grooten
+hetman te slaan.
+
+</p>
+<p>Hij stond nog steeds op den drempel en volgde hen met een peinzenden blik.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zou <i>hij</i> Tsjigirine kunnen verdedigen?&#8221; vroeg zij aan haar vriend.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, als men er een aanval op doet; maar onze vijanden zullen wel wat anders doen dan onze steden in te nemen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar <i>als</i> men er eens een aanval op deed?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij zou zich liever laten dooden dan de stad over te geven.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij gingen nu niet door de straten, waardoor zij bij hun komst geloopen hadden. Het was er Tsjetsjewiek om te doen, met eigen
+oogen te zien, hoe het in de andere wijken der stad gesteld was.
+
+</p>
+<p>Aan een onverschilligen toeschouwer zou de stad verlaten hebben toegeschenen; maar op een afstand van ongeveer honderd schreden
+van elkander verwijderd, zag men eenige ruwe mannen, die waarschijnlijk niet toevallig geposteerd stonden op plaatsen, vanwaar
+men alles nauwkeurig kon gadeslaan.
+
+</p>
+<p>Toen onze reizigers bij de poort der stad aankwamen, <a id="d0e2642"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2642">129</a>]</span>versperde een reusachtige kozak met lange snorren, die als uit den grond scheen opgekomen te zijn, hun den weg.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p129.jpg" alt="Plotseling kwam er een boot uit het hooge riet. Blz. 132."></p>
+<p class="figureHead">Plotseling kwam er een boot uit het hooge riet. Blz. 132.</p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e2649"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2649">130</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Welken weg wil je inslaan?&#8221; vroeg hij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dien der eerlijke lieden,&#8221; luidde het antwoord.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar ga je naar toe?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Naar eerlijke lieden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is een naam, die niet altijd toekomt aan hen, die zich dien zelf geven. Het is best mogelijk, dat je kwaadwilligen ontmoet.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Als men altijd bang voor den wolf was, zou men zich nooit in de bosschen durven wagen, en dan zou men niet van de aardbeien
+proeven.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Welnu,<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> hernam de kozak&#8212;&#8220;als je er op staat dan kun je voor mijn part weer denzelfden weg gaan waarlangs je vanmorgen binnengekomen
+bent.&#8221;
+
+</p>
+<p>Ze gingen weer verder, maar Maroessia kon zich nu niet langer inhouden om voldaan op te merken: &#8220;Dus de poort werd vanmorgen
+ook bewaakt. Des te beter.&#8221;
+
+
+<a id="d0e2669"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2669">131</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e2670"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XIV.</h2>
+<h2>Ontmoetingen.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p131.jpg" alt="Twee mannen met meisje in roeiboot."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Twee weken na de samenkomst van Tsjetsjewiek met den grooten hetman naderden de oude zanger en zijn trouwe metgezellin op
+een heerlijken avond met langzame schreden een dorp dat in de asch was gelegd.
+
+</p>
+<p>Hun reizen waren geen pleiziertochtjes. Men kon het wel aan hen zien, dat zij zich niet veroorloofd hadden veel rust te nemen:
+hun oogen schitterden van een koortsachtig vuur; hun gezichten waren door de zon verbrand en hun kleeren met stof bedekt;
+hun lippen waren bleek, hun voeten stukgeloopen.
+
+</p>
+<p>Met dat al liepen zij moedig voort en praatten kalm en ernstig.
+
+</p>
+<p>Met uitzondering van eenige onverwachte ontmoetingen met menschen, die hen tegenkwamen en die ternauwernood <a id="d0e2688"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2688">132</a>]</span>een woord en soms slechts een groet met Tsjetsjewiek wisselden, ontmoetten zij geen levend wezen.
+
+</p>
+<p>Alles was stil en verlaten; dikwijls waren zij de puinhoopen van huisjes, vernielde boerderijen, verwoeste velden en tuinen,
+half verbrande boomstammen, aan den eenen kant zwart, aan den anderen nog groen, half dood, half levend, voorbijgekomen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Voordat de avondster aan den horizon schittert, zullen wij aan het graf van Nadneprowka zijn,&#8221; zei Tsjetsjewiek tegen het
+kind.
+
+</p>
+<p>Deze graven zijn heuveltjes van een eigenaardigen vorm, die men alleen in de Ukraine aantreft. Zij bedekken, indien de overlevering
+waarheid spreekt, de lichamen van hen, die voor het vaderland gestorven zijn. Zooveel is zeker, dat de landbouwers, als zij
+ze toevallig omwoelen, daarin wapenen, ringen en halssieraden vinden.
+
+</p>
+<p>De vriend van Maroessia had zich niet bedrogen: de avondster schitterde nog niet aan den horizon, toen de omtrekken van het
+graf van Nadneprowka zich voor hen afteekenden.
+
+</p>
+<p>De zon was reeds ondergegaan, maar de schaduwen van den avond waren nog helder; het was een soort van vergulden mist. De jonge
+boompjes, de struiken en het hooge gras, die &#8220;het graf&#8221; bedekten, waren als in een vuurgloed gehuld. Het gebroken kruis teekende
+zich tegen de lucht af.
+
+</p>
+<p>Op den top van het heuveltje bleven zij staan om het prachtige uitzicht te bewonderen. Voor hen stroomde met dof geklater
+de Dnj&eacute;per, terwijl aan den anderen kant boschrijke bergen zich verhieven. Het was een prachtig gezicht en beiden stonden
+roerloos, getroffen door dit mooie natuurtafreel.
+
+</p>
+<p>Eensklaps deed een meeuw haar geschreeuw hooren. Deze meeuw scheen aan den oever der rivier in het riet te zitten.
+
+</p>
+<p>De oogen van den Setsj begonnen te schitteren.
+
+</p>
+<p>Het geschreeuw van de meeuw deed zich opnieuw hooren, en het scheen, dat &#8217;t al dichterbij gekomen was.
+
+</p>
+<p>Plotseling kwam er van den kant waar het geschreeuw <a id="d0e2710"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2710">133</a>]</span>van de meeuw zich tweemaal had doen hooren, een smalle boot te midden van het hooge riet te voorschijn. Zij teekende zich
+op de donkere golven af, en terwijl zij snel over het water heengleed, richtte zij zich naar een door de natuur gevormde baai,
+die zich vlak tegenover het graf van Nadneprowka bevond.
+
+</p>
+<p>Als men goed keek, kon men de omtrekken onderscheiden van hem, die de boot voortstuwde. Ja, men zag zelfs zijn muts, die van
+schapevacht vervaardigd was.
+
+</p>
+<p>Maar zonder zelfs het uiterlijk van dezen man te kunnen onderscheiden, kon men wel zien, dat hij een krachtigen en bedreven
+arm had.
+
+</p>
+<p>Deze arm hanteerde de roeiriemen, alsof het stukjes speelgoed waren. De boot vloog zoo snel, als een veertje, dat door den
+wind meegevoerd wordt.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is tijd om naar den oever te gaan,&#8221; Maroessia, zei de groote vriend.
+
+</p>
+<p>Zonder eerst den gemakkelijksten weg te zoeken,&#8212;men zou in deze woeste plaats trouwens zelfs geen voetpad gevonden hebben,&#8212;liepen
+zij met haastige schreden naar beneden, liepen om een groote rots heen, die het voorkomen van een reusachtigen groenen gekrulden
+baard had, z&oacute;&oacute; was zij met planten en gewassen bedekt, en bevonden zich eindelijk aan den oever, dicht bij de rivier.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik hoop, dat ik jullie in een goede gezondheid terugvind!&#8221; zei een welbekende stem.
+
+</p>
+<p>De lichte boot was reeds op het zand van den oever getrokken, en bij de boot stond, met zijn kin op een der roeiriemen leunende,
+de oude Kniesj.
+
+</p>
+<p>&#8220;Gezondheid en goed geluk!&#8221; antwoordde hem de groote vriend.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoe gaat het, beste meid?&#8221; vroeg Kniesj, terwijl hij zijn valkenoogen op Maroessia gevestigd hield.
+
+</p>
+<p>&#8220;Heel goed!&#8221; gaf Maroessia ten antwoord. &#8220;En Taras?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Taras heeft Maroessia niet vergeten.&#8221;
+<a id="d0e2734"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2734">134</a>]</span></p>
+<p>Overigens zou hij, ook al had Maroessia hem geen antwoord gegeven, haar antwoord wel hebben kunnen gissen, als hij haar alleen
+maar had aangekeken: iedere trek van haar gelaat verried, dat haar vermoeienissen vergeten waren.
+
+</p>
+<p>Maar de landbouwer, die zich niet tevreden stelde met het getuigenis, dat het gelukkige gezicht van het kind voor hem aflegde,
+ondervroeg met een blik haar grooten vriend.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het gaat met mijn kleine metgezellin goed, heel goed,&#8221; zei hij. &#8220;U kunt daaromtrent goede berichten meedeelen aan hen, die
+haar aan mij hebben toevertrouwd.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar komaan,&#8221; ging hij voort, &#8220;het is kalm op het water. Er is geen enkel windje. Een tochtje in dat bootje zou me best aanstaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>Nauwelijks had hij dit gezegd, of het geschreeuw van een meeuw, zooals men reeds herhaalde malen gehoord had, kwam uit de
+grijze haren, die den baard van den goeden landbouwer vormden.
+
+</p>
+<p>Een dergelijk geschreeuw antwoordde hem van den oever.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoor je wel, Maroessia?&#8221; zei Tsjetsjewiek, &#8220;het mannetje antwoordt daarop.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik begrijp het, ik begrijp het,&#8221; zei het meisje. &#8220;De meeuwen aan den oever van deze rivier zijn erg slim, ofschoon zij geen
+vleugels hebben.&#8221;
+
+</p>
+<p>Kniesj had zijn boot in het water geduwd.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ga jij hier maar zitten, beste meid,&#8221; zei hij, terwijl hij z&#8217;n hand aan Maroessia toestak. Toen zij zat, stapte de Setsj
+zoo behendig in de boot, dat deze zich bijna niet bewoog. Hij nam een der roeiriemen in handen, en de boot gleed over de sombere
+wateren tusschen de beide oevers van den Dnj&eacute;per voort.
+
+
+<a id="d0e2755"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2755">135</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e2756"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XV.</h2>
+<h2>Op het water.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p135.jpg" alt="Twee mannen in boot met paard op de oever."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Zoodra zij midden in de rivier gekomen waren, vroeg Tsjetsjewiek:
+
+</p>
+<p>&#8220;Welke tijdingen hebt u omtrent den anderen hetman?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Alles zal beter afloopen dan je denkt,&#8221; antwoordde de landbouwer. &#8220;De fortuin is met de gekken. Men braadt de kippen, men
+plukt de ganzen, men maakt goede sier. In &eacute;&eacute;n woord, er zijn te veel vreemdelingen, te veel weelde, te veel verteringen. Men
+ontcijfert de denkbeelden van den heer des huizes niet gemakkelijk, weet ge? Er is misschien niemand...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat zou gekker zijn,&#8221; viel de groote vriend hem in de rede. &#8220;Dat is het lot van hen, die aan allen toebehooren; zij behooren
+niet aan zichzelf toe.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar de andere hetman, hoe staat het daarmee?&#8221; liet Kniesj hierop volgen.
+<a id="d0e2776"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2776">136</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Die,&#8221; hernam Tsjetsjewiek, &#8220;die is een man, en als allen waren zooals hij, zou er nog niets verloren zijn. Hij heeft zijn
+verkeerdheden, dat is waar,&#8212;hij is niet volmaakt,&#8212;maar hij houdt van zijn land meer dan van zijn leven, meer zelfs dan van
+zijn trots. Hij heeft in alles toegestemd, ja, zelfs om zich bij dien domkop in de schaduw te stellen, en dat is mooi! want
+een trotsch en fier hoofd is niet gemakkelijk te buigen. Maar het is geschied. Hij heeft geschreven, al ging het dan niet
+zoo een twee drie.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nu,&#8221; zei Kniesj, &#8220;dat laat zich begrijpen. Het zal hem heel wat gekost hebben.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij moest het wel doen,&#8221; zei Tsjetsjewiek.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dan,&#8221; hernam Kniesj, &#8220;kunnen wij zeggen, dat, dank zij u, de helft van de zaak afgedaan is. Nu blijft nog de andere hetman
+over! Die heeft er den slag van, om de zaak heen te draaien.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij zullen het wel met hem klaar spelen,&#8221; merkte Tsjetsjewiek op.
+
+</p>
+<p>Plotseling spreidde hij bij den achtersteven van de boot een dikken mantel uit, en, terwijl hij Maroessia optilde, legde hij
+haar ondanks den tegenstand, dien zij bood, daarop neer.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik vergat, mijn kind te laten slapen,&#8221; zei hij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik wil niet slapen,&#8221; zei het meisje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Slaap dan niet, maar blijf bedaard liggen,&#8221; zei de groote vriend op vastberaden toon. &#8220;Ik zal je aanstonds sprookjes vertellen.&#8221;
+
+</p>
+<p>In plaats van achter in de boot te slapen, bleef Maroessia, half op haar elleboog leunende, liggen. Zij had oogen, die alles
+zagen, voordat de anderen iets bemerkten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Daarginds, aan dien kant,&#8221; zei zij, terwijl zij haar arm uitstrekte, &#8220;zien jullie daar niets?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Het kind heeft gelijk,&#8221; zei Kniesj, &#8220;daar zijn ze.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Stil!&#8221; beval de groote vriend.
+
+</p>
+<p>De boot vloog ten gevolge van de verdubbelde inspanning der beide roeiers over het water heen, en al spoedig herkende <a id="d0e2805"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2805">137</a>]</span>Maroessia, ondanks den verren afstand, in de beide mannen, waarnaar zij had gewezen, oude kennissen. Het <a id="d0e2807"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2807">138</a>]</span>waren de mannen, die zij in het huis van haar vader door de soldaten had zien slaan en knevelen: Semene Vorosjilo en Andry
+Kroek. God zij geloofd! Zij hadden dus weten te ontsnappen.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p137.jpg" alt="Men zou gezegd hebben, dat het een gevleugeld paard was. Blz. 142."></p>
+<p class="figureHead">Men zou gezegd hebben, dat het een gevleugeld paard was. Blz. 142.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De boot lag spoedig daarna aan. De kozakken namen hun mutsen voor de aangekomenen af en zeiden:
+
+</p>
+<p>&#8220;Goed geluk en gezondheid!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Goed geluk en gezondheid!&#8221; antwoordden de groote vriend en de oude Kniesj.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maroessia,&#8221; zei Andry Kroek, terwijl hij een pakje te voorschijn haalde, &#8220;dat moest ik je geven van je moeder.&#8221;
+
+</p>
+<p>Met een kleur van blijdschap nam zij het pakje aan en vroeg:
+
+</p>
+<p>&#8220;Gaat het met allen goed?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Met allen, zoowel met de kleinen als met de grooten.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En,&#8221; zei Maroessia, die zich een weinig schaamde over de vraag, &#8220;hoe gaat het met de kerseboomen en met den tuin?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat een huishoudster!&#8221; zei Andry. &#8220;Het gaat goed met je tuin, en je kersen zullen, als &#8217;t een beetje meeloopt, met het warme
+weer rijp worden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Welke tijdingen brengen jullie,&#8221; vroeg Tsjetsjewiek, &#8220;in ruil voor die, welke ik jullie gezonden heb?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Velen zijn tevreden,&#8221; antwoordde Vorosjilo. &#8220;Die zullen klaar wezen en zijn het reeds, maar anderen...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Anderen,&#8221; zei Andry Kroek, hem in de rede vallende, &#8220;anderen zijn ongerust. Zij vinden, dat alles wat te overijld in z&#8217;n
+werk gaat, en ik geloof, dat zij gelijk hebben.&#8221;
+
+</p>
+<p>En zich tot Maroessia wendend zei hij:
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik had beloofd, je in het schuitje een sprookje te vertellen. Belofte maakt schuld. Als jij mijn sprookje begrijpt, dan zullen
+die mannen het ook wel begrijpen... Andry Kroek! je moet het maar oververtellen aan hen, die vinden, dat ik te overijld te
+werk ga.&#8221;
+
+</p>
+<p>En hij begon zijn sprookje aldus:
+
+
+<a id="d0e2844"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2844">139</a>]</span></p>
+<div class="blockquote">
+<div class="bodytext">
+<p class="div1"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2>De geschiedenis van den kreeft.</h2>
+<p>&#8220;Er was eens een kreeft, een kreeft, zoo mooi als de dag. Hij was goed, vrij verstandig voor een kreeft, en moedig. Hij leefde
+rustig in zijn schuilplaats; maar op zekeren dag hoorde hij van alle kanten te gelijk geschreeuw en gekerm. Het schijnt, dat
+het water gezakt was, zoo geducht gezakt, dat alles, wat in het water leeft, radeloos begon te worden. Hij had sedert lang
+reeds bemerkt, dat het water schaars werd; maar hij had evenals de anderen gedaan, hij had gehoopt, dat alles zich vanzelf
+wel zou schikken.
+
+
+</p>
+<p>Bij het hooren van zoovele klachten, zei de kreeft bij zich zelf, dat dit wel nadenken verdiende. Hij dacht ernstig over de
+zaak na en kwam tot het besluit, dat het waarlijk wel nuttig zou wezen, als iemand zich opofferde om water te gaan halen.
+Maar aan wien een taak van zooveel gewicht op te dragen?
+
+
+</p>
+<p>De kreeft dacht na, maar hij kon zijn keus op niemand vestigen.
+
+
+</p>
+<p>Eigenlijk stelde hij alleen in zich zelf vertrouwen. De een kende den weg niet genoeg, de ander zou zich onderweg ophouden,
+een derde zou allerlei onvoorzichtigheden begaan. De meeningen van de meesten waren misschien een beetje voorbarig. Op den
+een viel niet veel staat te maken, en de ander was te zwak om de vermoeienissen van zoo&#8217;n verre reis door te staan, want het
+water was zeer ver.
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik zal zelf maar gaan,&#8221; zei hij eindelijk bij zichzelf.
+
+
+</p>
+<p>Hij neemt de kruik op en begeeft zich op weg, gedurende eenige oogenblikken vergezeld door de toejuichingen van hen, die liever
+anderen wilden zien werken dan het zelf te doen.
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat een kreeft!&#8221; riep men van alle kanten. &#8220;Wat een geestkracht! Als hij zich wat haast, zullen wij gered zijn.&#8221; De kikvorschen
+weenden van aandoening, en de padden vielen van blijdschap flauw.
+
+
+</p>
+<p>Daar begeeft de kreeft zich op weg; hij verliest geen <a id="d0e2867"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2867">140</a>]</span>minuut, gaat regelrecht op het doel af en loopt maar voort zonder zich zelfs den tijd te gunnen om even adem te scheppen.
+
+
+</p>
+<p>Maar langzamerhand doet de vermoeidheid zich voelen en begint de verontwaardiging zich van hem meester te maken.
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Ben ik niet gek, dat ik zoo hard loop?&#8221; zei hij bij zich zelf. &#8220;Ik vlieg als een pijl uit den boog, en dat is toch wel wat
+al te erg. Laat ons verstandig zijn, laat ons bedaard loopen.&#8221;
+
+
+</p>
+<p>Hierop begon hij weer als gewoonlijk te loopen. Hij besteedde zeven jaren om het water te gaan halen en tien om terug te keeren
+naar het punt, vanwaar hij uitgegaan was. Dat moet niemand verwonderen: een volle kruik is toch zwaarder en moeilijker te
+dragen dan een leege.
+
+
+</p>
+<p>Op den drempel van zijn woning aangekomen, had hij nog een soort van kleine trap van vier treden te beklimmen. Het was daar,
+waar vroeger de schuiten aanlagen. Hij klom deze vier treden op, maar niet zonder moeite. Met een kruik gaat dat niet gemakkelijk.
+
+
+</p>
+<p>Toen hij daar eenmaal was, keerde hij zich om en sloeg een blik op den vijver en op de beken, die er in uitliepen: dat alles
+was nu droog. Een mier zou tien mijlen in den omtrek niets gevonden hebben om haar dorst te lesschen.
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Het werd hoog tijd, dat ik kwam,&#8221; zei hij bij zich zelf. &#8220;Maar waar zijn zij toch, die mij bij mijn vertrek toejuichten?
+Wat een wonderlijke ontvangst is zoo&#8217;n stilzwijgen, en dat na deze groote opoffering!&#8221;
+
+
+</p>
+<p>Een oude nieuwsgierige ekster zat op een half verdorden boom. Zij sloeg al de bewegingen van den kreeft gade en hoorde, hoe
+hij zich verwonderde.
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Duid het hun niet ten kwade,&#8221; zei zij tegen hem, &#8220;dat zij niet roepen: Leve de heldhaftige kreeft! Het is hun schuld niet:
+zij zijn allen dood. Kijk maar naar hun schalen en graten! Dat is alles, wat er van hen over is... Je moet niet uit het oog
+verliezen, dat je zeventien jaren besteed hebt om hun het water te brengen, dat zij binnen &eacute;&eacute;n jaar hadden moeten hebben.&#8221;
+
+<a id="d0e2885"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2885">141</a>]</span></p>
+<p>&#8220;De arme kreeft was zoo getroffen door de juistheid van de woorden, die de ekster gesproken had, dat hij, toen hij de pooten
+ten teeken van wanhoop ten hemel wilde heffen, de kruik, die hij droeg, vergat en haar liet vallen. De kruik brak in duizend
+stukken, de droge aarde slurpte in een oogwenk het water op, dat zij bevatte, en den volgenden dag was de kreeft ook dood.&#8221;
+
+</p>
+</div>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Begrijp je &#8217;t, Andry Kroek? En zullen je vrienden, die vinden, dat ik te overijld te werk gegaan ben, als je hun mijn sprookje
+verteld hebt, nog denken, dat zij er beter aan zouden gedaan hebben, een ander in plaats van mij tot boodschapper te kiezen,
+in mijn plaats een kreeft te zenden?&#8221;
+
+</p>
+<p>Andry Kroek krabde zich achter de ooren en keek op zijn neus.
+
+</p>
+<p>Vorosjilo klopte hem op den schouder.
+
+</p>
+<p>&#8220;Word wakker,&#8221; zei hij tegen hem, &#8220;en laat ons de anderen wakker maken! Tsjetsjewiek heeft volkomen gelijk!&#8221;
+
+</p>
+<p>Zich daarop tot den afgezant wendende, vervolgde hij:
+
+</p>
+<p>&#8220;Op den bepaalden dag zal de geheele Ukraine op de been zijn; de vrouwen en de kinderen zullen er zich ook in mengen, als
+het noodig is.&#8221;
+
+</p>
+<p>De oude Kniesj was al weer in de boot gestapt. Hij hielp er Maroessia in, en haar groote vriend sprong er weer met de lichtheid
+van een vogel in.
+
+</p>
+<p>De kleine boot van den oever afgeduwd, gleed opnieuw over de sombere golven van den Dnj&eacute;per, en de zandige kaap met de onbestemde
+omtrekken der beide mannen, die zij daarop achterlieten, verdween al spoedig te midden van den nevel.
+
+</p>
+<p>Toen zij aan land stapten, wees Kniesj aan Tsjetsjewiek een mooi en sterk zwart paard.
+
+</p>
+<p>&#8220;Neem Maroessia achter u,&#8221; zei hij tegen Tsjetsjewiek, &#8220;en rijd den geheelen nacht door. Bij het aanbreken van den dag moet
+u het paard laten loopen; het zal den weg naar de hoeve van Samoes wel alleen terugvinden.&#8221;
+<a id="d0e2909"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2909">142</a>]</span></p>
+<p>De zanger steeg op het paard; Maroessia zette haar voet op het uiteinde van zijn laars, en in een oogenblik zat zij achter
+haar grooten vriend. Haar armen hielden hem omstrengeld, evenals het klimop den eik. Het paard reed in galop weg; ternauwernood
+hoorde men het geluid van zijn hoeven: men zou gezegd hebben, dat het een gevleugeld paard was.
+
+
+<a id="d0e2912"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2912">143</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e2913"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XVI.</h2>
+<h2>Te Gadiatsj.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p143.jpg" alt="Mensen die zich naar de Kathedraal begeven."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Twee dagen na het tochtje op den Dnj&eacute;per, dat wij in het vorige hoofdstuk beschreven hebben, was het Zondag, en de zware klokken
+der stad Gadiatsj, de residentie van den hetman, die door Zijne Majesteit den tsaar van Rusland begunstigd werd, deden haar
+plechtig gelui hooren en noodigden de geloovigen tot de bijwoning der vroegmissen.
+
+</p>
+<p>De dag was nog nauwelijks aangebroken, en de stad Gadiatsj met al haar nauwe en kromme straten, haar lage gebouwen en haar
+lommerrijke tuinen, scheen in een half doorzichtigen sluier gehuld te zijn. De menschen, die van alle kanten toestroomden
+en zich naar de kathedraal begaven, schenen in een donker waas gehuld te zijn.
+
+</p>
+<p>Toch was het, ondanks de schemering, gemakkelijk te <a id="d0e2929"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2929">144</a>]</span>zien, dat de meesten hunner tot den militairen stand behoorden.
+
+</p>
+<p>Den vorigen dag had het hard geregend, en de zoele lucht had een verkwikkende frischheid. Alles in de natuur was kalm, alles
+was nog stil onder de inwoners, zoo kalm en zoo stil, dat men het geluid der voetstappen op de natte straatsteenen hoorde;
+men zou de dauwdruppels hebben kunnen tellen, die er van de bladeren neervielen.
+
+</p>
+<p>De oude kathedraal scheen door een tuin omgeven te zijn. Men zag er allerlei boomen, die een grooten overvloed van vruchten
+beloofden.
+
+</p>
+<p>Een vrij talrijke menigte geloovigen had zich in de nabijheid der kathedraal verzameld, en terwijl men het uur afwachtte,
+waarop de dienst een aanvang zou nemen, sprak iedereen op een fluisterenden toon over allerlei onderwerpen.
+
+</p>
+<p>De oude rondreizende zanger, dien de lezer reeds kent, bevond zich ook onder deze menigte, evenals altijd vergezeld door zijn
+kleine vriendin, die het oude statige gebouw met eerbied aanstaarde.
+
+</p>
+<p>Hij zat op een trede van de stoep der kerk, als iemand, die van vermoeienis uitgeput is, en vertelde met een langzame en ernstige
+stem aan een talrijk gehoor, dat hem omgaf, door welke beproevingen de zielen der gestorvenen moeten heengaan, alvorens het
+hemelsch verblijf te bereiken. &#8220;Het is op de aarde, dat men door aanhoudende inspanning den hemel moet verdienen,&#8221; zei hij
+ten slotte.
+
+</p>
+<p>Na zijn verhaal besloten te hebben met een zucht, waarop de zuchten van de meesten der aanwezigen het antwoord gaven, scheen
+de oude zanger eensklaps in gedachten verzonken geraakt te zijn, en zijn peinzende blikken dwaalden doelloos naar de omringende
+plaatsen af, die uit de schaduw begonnen te voorschijn te treden.
+
+</p>
+<p>De stilte, die er ontstaan was, werd verbroken door de aankomst van twee jonge kozakken, die in het oog liepen door hun verwonderlijk
+lange snorren, door hun welgevormde <a id="d0e2945"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2945">145</a>]</span>gestalte en door een deftigheid, eigen aan hen, die in beschaafde kringen verkeeren.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p145.jpg" alt="&#8220;Wel bedankt, lief kind!&#8221; Blz. 150."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Wel bedankt, lief kind!&#8221; Blz. 150.</p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e2952"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2952">146</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Goeden dag, goeden dag!&#8221; zeiden de jonge kozakken; en zij namen hun mutsen af en zetten deze toen met zooveel bevalligheid
+weder op, dat men had kunnen denken, dat zij zich nooit met iets anders bezighielden dan met groeten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zou onze hetman ook komen?&#8221; vroegen verscheidene stemmen te gelijk.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij zal komen,&#8221; antwoordden de kozakken.
+
+</p>
+<p>Deze woorden, door twee heldere en welluidende stemmen uitgesproken, schenen den zanger uit zijn overpeinzingen te doen ontwaken,
+en terwijl hij met blijkbaar leedwezen de betere wereld vergat, waarheen zijn droomen hem hadden gebracht, achtte hij het
+toch zijn plicht, weder naar beneden af te dalen en zich bezig te houden met hetgeen de menigte zou bezighouden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Mijn oogen zullen dan eindelijk onzen hetman kunnen bewonderen!&#8221; zei hij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zal de vrouw van den hetman ook meekomen?&#8221; vroeg een jonge vrouw.
+
+</p>
+<p>&#8220;Die zal ook meekomen,&#8221; antwoordden de kozakken.
+
+</p>
+<p>&#8220;En zijn schoonzuster?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is waarschijnlijk, dat die ook zal komen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Welke schoonzuster?&#8221; vroeg de oude zanger.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel, de vrouw van den schoonbroeder van onzen hetman, Mefodijewna,&#8221; antwoordden verscheidene stemmen hem.
+
+</p>
+<p>&#8220;Mefodijewna!&#8221; herhaalde de oude zanger. &#8220;Bij ons hoort men nooit over haar spreken. Staat zij bij onzen hetman en zijn vrouw
+in de gunst?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat zou ik denken!&#8221; antwoordde iemand. &#8220;Zij hoeft maar een vinger te verroeren, en alles geschiedt overeenkomstig haar wensen!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo! Dus geniet zij een zeer hooge gunst. Dat is zeker een groot geluk voor haar.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Gunst!&#8221; riep met toornige oogen een grijsaard uit. &#8220;Gunst! Is dat een woord gemaakt om op zoo&#8217;n vrouw toegepast te worden?
+Mefodijewna, moet u weten, bekommert zich volstrekt <a id="d0e2983"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2983">147</a>]</span>niet over de gunsten van iemand, wie het ook zij. Als u haar eenmaal gezien hebt, zult u dat wel begrijpen. Zij is recht als
+een pijl en men bemerkt gemakkelijk, dat zij het hoofd nooit voor iemand gebogen heeft.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij is dan zeker erg trotsch en hoogmoedig?&#8221; vroeg de oude zanger.
+
+</p>
+<p>En hij voegde er op een spreukachtigen toon bij:
+
+</p>
+<p>&#8220;De hoogmoedige is slechts een zeepbel, die zich alleen opblaast om uiteen te spatten.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar wat zegt u daar, oude man?&#8221; vroeg een bejaarde vrouw met een achtenswaardig gelaat, wier oogen van verontwaardiging
+fonkelden. &#8220;Wat zegt u daar? Weet, dat u van haar spreekt, die de eer van de stad en van het land is. Mefodijewna is een weldadige
+vlam, een lamp in onze duisternis.
+
+</p>
+<p>&#8220;Om zoo schitterend te zijn,&#8221; hernam de stijfhoofdige zanger, &#8220;moet zij zich zeker nooit anders vertoonen dan blinkend van
+diamanten, bedekt met edelgesteenten, in goud gekleed!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Je hebt het glad mis,&#8221; riep er een uit de menigte uit. &#8220;Zij gaat zoo eenvoudig gekleed, dat men haar, als zij niet zulke
+fonkelend zwarte oogen had, niet van anderen zou kunnen onderscheiden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij kleedt zich als een eenvoudige burgeres,&#8221; zei een jonge kozak; &#8220;zij hangt de groote dame niet uit, en zij is overal,
+waar zij kan weldoen, zonder opgemerkt te worden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Vergeef het mij!&#8221; zei de zanger. &#8220;Ik heb, zooals ik zie, uw heilige gelasterd, maar zij heeft er niets bij verloren. Ik heb
+u daardoor tenminste in de gelegenheid gesteld, haar hulde te bewijzen... Zoudt u mij ook kunnen zeggen, jongeman, wie die
+prachtig gekleede heeren zijn, die men overal in de stad ontmoet? Zouden zij ook heiligen zijn?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Heiligen! Wel zeker niet. Het zijn vorsten, Moscovitische prinsen. Kunt u dat niet zien aan hun deftigen gang, aan hun oogen,
+die zij maar half opendoen en aan hun verachtelijk <a id="d0e3003"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3003">148</a>]</span>opgetrokken neuzen? Het zijn de gasten van onzen hetman. Acht dagen geleden was zijn huis er z&oacute;&oacute; vol van, dat de vrienden
+van de Ukraine er zich ongerust over maakten. Maar, dank zij den invloed van Mefodijewna op haar zuster en op haar schoonbroer,
+den hetman, zijn er, naar men zegt, al heel wat van hen vertrokken.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Vertrokken! En waarom? Hinderden die trotsche menschen dan iemand?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Vraag dat maar aan Mefodijewna; zij vindt misschien, dat het oogenblik niet gunstig gekozen is, om, terwijl de helft van
+de Ukraine door de Russische bataljons overweldigd is, zoovele deftige heeren te ontvangen. Dat leidt onzen hetman te veel
+af.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Om de waarheid te zeggen,&#8221; verzekerde een nieuwe spreker, &#8220;vermaakt men zich sedert acht dagen minder in het paleis. De hetman
+tracht zijn gasten niet meer bij zich te houden. Hij schijnt zich te midden van hen niet op zijn gemak te gevoelen, en men
+zegt, dat er weldra geen enkele meer in het land zal overblijven.&#8221;
+
+</p>
+<p>Er ontstond plotseling een diep stilzwijgen. Men zag vader Mika&iuml;l de straat langzaam doorloopen en naar de kerkdeur toe gaan.
+Zij, die zaten, stonden op. Zij, die reeds overeind waren, gingen op hun teenen staan.
+
+</p>
+<p>Vader Mika&iuml;l vertoonde in geheel zijn persoon het beeld van den goeden herder. Zijn gemeenteleden vereerden hem hoog. Men
+trachtte in het voorbijgaan zijn zegen te ontvangen. Men zag aan zijn geheele houding, dat het niet alleen zijn hand was,
+welke dien zegen gaf, maar dat deze uit zijn hart kwam.
+
+</p>
+<p>De zanger naderde den geestelijke insgelijks, terwijl hij Maroessia bij de hand hield.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zegen ons, vader<span class="corr" title="Bron: ">,&#8221;</span> zei hij, &#8220;zegen dit kind! Wij komen van verre om God in uw kerk te aanbidden.&#8221;
+
+</p>
+<p>De goede geestelijke sloeg een welwillenden blik op den grijsaard en op het kind.
+<a id="d0e3024"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3024">149</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Vader,&#8221; zei de zanger, &#8220;ik heb ingezien, dat het grootste vuur te midden der woestijn moet uitgaan, terwijl het groene hout
+brandt, wanneer het te midden van den haard valt; en ik ben de woestijn ontvlucht uit behoefte om menschen te zien en weer
+te vinden.&#8221;
+
+</p>
+<p>Toen vader Mika&iuml;l deze woorden hoorde, huiverde hij. Zijn heldere, vriendelijke oogen vestigden zich met bijzondere aandacht
+op den ouden pelgrim.
+
+</p>
+<p>Hij knikte ten bewijze van instemming met de woorden van den grijsaard en zei tegen hem:
+
+</p>
+<p>&#8220;Als ge van verre komt, als ge het geheele land doorkruist hebt, zult ge wel vele smarten gezien en vele gevaren ontmoet hebben.
+De wegen zijn niet veilig...&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij, die naakt is,&#8221; antwoordde de zanger, &#8220;behoeft niet te vreezen, dat men hem zijn hemd zal ontstelen. Hij, die niets anders
+dan zijn leven te verliezen heeft, brengt de dieven niet in verzoeking, en hij, die geen vrees voor den dood koestert, kan
+overal heengaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>De goede geestelijke huiverde opnieuw.
+
+</p>
+<p>&#8220;Staat ons koren nog te velde?&#8221; vroeg hij aan den zanger.
+
+</p>
+<p>Vader Mika&iuml;l deed deze vraag langzaam, terwijl hij op ieder woord drukte, ofschoon de vraag zelf toch zoo eenvoudig was.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ons koren,&#8221; antwoordde de zanger, &#8220;ligt in eenige streken reeds op den grond, en het zijn niet altijd de eigenaars, die het
+afgemaaid hebben. Wat het andere betreft, en ik spreek van dat der beste velden, ofschoon het overal nog niet geheel rijp
+is, geloof ik toch, dat het verstandig zou wezen, niet met de inzameling te wachten. Wie kan de stormen van morgen vooruitzien?
+Het koren, dat rijp is, staat prachtig, mijn vader!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat God u verhoore, mijn zoon!&#8221; antwoordde de eerwaardige priester met kalmte; &#8220;ik bedank u voor de goede tijding, die ge
+mij brengt.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Onze hetman! Onze hetman!&#8221; riep men eensklaps van alle kanten.
+<a id="d0e3047"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3047">150</a>]</span></p>
+<p>Vader Mika&iuml;l trad de kerk binnen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Onze hetman ziet er vandaag niet bijzonder vroolijk uit,&#8221; merkte iemand onder de menigte op.
+
+</p>
+<p>&#8220;Je zou kunnen zeggen, dat hij er knorrig uitziet,&#8221; vond een ander.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik heb hem eergisteren ontmoet,&#8221; vertelde een oude vrouw. &#8220;Zijn voorhoofd was toen diep gerimpeld.&#8221;
+
+</p>
+<p>De aankomst van twee andere personen maakte, dat de oude vrouw niet voortging.
+
+</p>
+<p>&#8220;De schoonzuster van den hetman,&#8221; fluisterde men van alle kanten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Mefodijewna,&#8221; zei er een tegen den ouden zanger, terwijl hij hem aanstiet.
+
+</p>
+<p>Al had men hem dit ook niet gezegd, dan zou deze dat toch wel vermoed hebben. In hetgeen hij gehoord had, was niets overdrevens:
+het origineel beantwoordde volkomen aan het portret dat de menschen van haar geteekend hadden.
+
+</p>
+<p>Zij ging vlak voorbij Maroessia heen. Bij de laatste trede waagde het kieine meisje het, haar bij de mouw van haar geborduurd
+gewaad vast te grijpen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Mevrouw,&#8221; zei ze zacht tegen haar, &#8220;u hebt dezen zakdoek laten vallen,&#8221; en zij bood haar een rooden zakdoek aan.
+
+</p>
+<p>De jonge vrouw bleef staan, keek naar den rooden zakdoek, vervolgens naar de kleine, die haar dien aanbood, en antwoordde:
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel bedankt, lief kind! Het zou mij gespeten hebben, als ik hem verloren had.&#8221;
+
+</p>
+<p>De groote oogen der beminlijke vrouw vestigden een doordringenden blik op het kind en wendden zich van haar met belangstelling
+naar den ouden zanger. &#8220;Je bent hier niet uit deze streken,&#8221; zei zij tegen het kind, &#8220;ik heb je ten minste nog nooit gezien;
+kom je van verre, beste meid?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Van heel ver,&#8221; antwoordde Maroessia.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dan begrijp ik, waarom je er zoo vermoeid uitziet. Uit welk gedeelte van de Ukraine kom je dan?&#8221;
+<a id="d0e3078"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3078">151</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Dat hoofdje zal nooit al de namen kunnen onthouden van de plaatsen, die zij bezocht heeft,&#8221; zei de oude zanger. &#8220;Wij hebben
+vele dingen en vele menschen gezien, Mevrouw, goede en kwade, velden, vernield door de veldslagen, en koren, de laatste hoop
+van de Ukraine, nog te velde. Maar, God zij dank! wij hebben onzen weg gevonden; zooals men bij ons zegt: ofschoon de bespanning
+verkeerd is, gaat het rijtuig toch regelrecht naar de markt.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p151.jpg" alt="Ukrains geestelijke."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo,&#8221; antwoordde Mefodijewna, &#8220;hebben jullie veel gereisd! Welnu, als straks de dienst afgeloopen is, ga dan naar <a id="d0e3088"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3088">152</a>]</span>den hetman toe, en vraag of hij niet een paar liederen wil hooren. Aan mij moet ge uw reis vertellen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij gaf met de hand, bij wijze van liefkoozing, een zacht tikje op de wang van Maroessia en verdween, te midden der menigte,
+in de kerk.
+
+</p>
+<p>Men hoorde reeds de stem van vader Mika&iuml;l, die den dienst begon.
+
+<a id="d0e3094"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3094">153</a>]</span>
+</p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p153.jpg" alt="De jonge vrouw keerde zich plotseling om. Blz. 162."></p>
+<p class="figureHead">De jonge vrouw keerde zich plotseling om. Blz. 162.</p>
+</div><p>
+
+
+<a id="d0e3100"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3100">154</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e3101"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XVII.</h2>
+<h2>Speel niet met dolken!</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p154.jpg" alt="Mannen op trap."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De dienst was ge&euml;indigd. De groote hetman was in zijn paleis teruggekomen. De warmte was drukkend, de zon verblindde door
+haar licht.
+
+</p>
+<p>Eenige zwarte wolken die van het westen kwamen, vertoonden zich aan den gezichteinder.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij zullen vanavond een hevig onweder krijgen,&#8221; merkte de hetman op terwijl hij naar de lucht keek.
+
+</p>
+<p>Hij stond op een terras, dat zich voor zijn woning bevond en sprak deze woorden met zoo&#8217;n ongerustheid uit, dat een Russisch
+heer, zijn laatste gast, iemand op rijpen leeftijd en met een blonden baard, zich niet kon weerhouden, er hem zijn verwondering
+over te kennen te geven.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ieder Christen moet sidderen,&#8221; antwoordde de hetman, <a id="d0e3121"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3121">155</a>]</span>terwijl hij een kruis sloeg, &#8220;als God zijn stem door middel van den donder doet hooren.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;God,&#8221; antwoordde de Russische heer, &#8220;zal ons goed en wel aan dit onweer en aan alle andere doen ontkomen. Ik erken intusschen,
+dat de zwarte wolken een dreigend aanzien hebben.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zeer dreigend inderdaad,&#8221; vond de hetman.
+
+</p>
+<p>De wolken dreven met de snelheid van schepen, die door den storm voortgestuwd worden.
+
+</p>
+<p>De groote hetman drukte de hand tegen zijn voorhoofd, terwijl er een pijnlijke trek om z&#8217;n mond kwam.
+
+</p>
+<p>De tegenwoordigheid van zijn gast hinderde hem. Als die zijn gedachten eens kon lezen... Wat zou hij dan zien? Verwarring,
+besluiteloosheid, bitter berouw.
+
+</p>
+<p>Wat te doen? Wat te besluiten? Waarom had God hem in zulke moeilijke omstandigheden het opperhoofd van zijn volk gemaakt?
+Hoe zou hij zich uit de klauwen van den Russischen adelaar losrukken? De Russische afgezant las zijn gedachten als in een
+boek op het gelaat van den forsch gebouwden hetman. De vos speelde met den olifant.
+
+</p>
+<p>Maar plotseling klaarde het gezicht van den hetman op; als die van een pruilend kind, dat een nieuw stuk speelgoed ziet liggen.
+Hij had, terwijl hij de laan insloeg, die op het terras uitkwam, een soort van bedelaar gezien, die door een klein meisje
+vergezeld was. Deze bedelaar had een luit bij zich. Het was een muzikant. Deze afleiding kwam hem op dit oogenblik juist van
+pas.
+
+</p>
+<p>&#8220;Die menschen kennen liedjes,&#8221; zei hij, zich tot zijn spion, zijn gast, wendende, &#8220;waaraan ik de voorkeur geef boven al onze
+concerten.&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij gaf aan een kozak een wenk en beval hem, den ouden zanger en zijn kleine metgezellin bij zich te laten komen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zal de groote hetman zich verwaardigen, mij aan te hooren?&#8221; zei de grijsaard, terwijl hij deze woorden deed vergezeld gaan
+van een eerbiedigen blik, die met den nederigsten <a id="d0e3143"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3143">156</a>]</span>groet gelijkstond.
+
+</p>
+<p>De goedheid van den grooten hetman ging zoover, dat hij met zijn blanke hand naar een plek in den hoek van het terras wees,
+waar de muzikant kon gaan zitten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Daar,&#8221; zei hij tegen hem, &#8220;zal de zon je niet hinderen.&#8221;
+
+</p>
+<p>De Russische heer, die van nature een opmerker was, zag wel, dat de schouders van den ouden zanger zeer breed en forsch waren,
+en verwonderde er zich over, dat het grove hemd, dat ze bedekte, wit als sneeuw was. Hij zou zijn gezicht wel eens goed hebben
+willen zien, maar de groote hetman was in een goedhartige stemming en had tegen den grijsaard gezegd:
+
+</p>
+<p>&#8220;Je kunt je muts wel ophouden, oudje.&#8221;
+
+</p>
+<p>De muzikant begon, na eenige tonen aan zijn luit ontlokt te hebben, te zingen.
+
+</p>
+<p>Wat een krachtige en toch zachte stem had hij, en wat bespeelde hij z&#8217;n instrument mooi!
+
+</p>
+<p>De hetman, die op zijn tijd een kunstminnaar was, voelde er zich door opgewekt. Het gezang was prachtig en door deze zuivere
+muziek aangetrokken, vertoonden de vrouw van den grooten hetman en zijn schoonzuster zich aan het uiteinde van het terras,
+vlak bij den ouden zanger.
+
+</p>
+<p>Mefodijewna herkende het kleine meisje, dat haar den rooden zakdoek had ter hand gesteld, en dat zij had uitgenoodigd, op
+het kasteel te komen.
+
+</p>
+<p>Met den elleboog op een grooten bloempot leunende, waarin een zeldzame plant groeide, gaf zij aan Maroessia een wenk om bij
+haar te komen. De bloempot was zoo hoog en het kind zoo klein, dat zij haar geheel voor den hetman en zelfs voor den Russischen
+heer verborg.
+
+</p>
+<p>Het kind haalde uit haar mouw een dolk te voorschijn en stopte dien heimelijk in den zak der schoonzuster.
+
+</p>
+<p>Zag Mefodijewna die beweging? Haar gelaat verried niets. Haar groote oogen staarden in de ruimte, en zij was geheel in de
+muziek verdiept.
+<a id="d0e3167"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3167">157</a>]</span></p>
+<p>Maroessia had haar plaats naast haar grooten vriend hernomen, zonder dat iemand bemerkt had, dat zij die een oogenblik had
+verlaten.
+
+</p>
+<p>De zanger zong op dit oogenblik:
+
+</p>
+<p>&#8220;Het Paradijs is voor de rechtvaardigen bestemd... voor hen alleen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Voor hen alleen,&#8221; mompelde de groote hetman.
+
+</p>
+<p>&#8220;De onderdrukkers, de overwinnaars zullen er hun slaven zien binnentreden, maar de engel met het vlammend zwaard zal hun den
+toegang daartoe ontzeggen.&#8221;
+
+</p>
+<p>De Russische heer had genoeg van dit gezang. Hij scheen een geeuw te onderdrukken.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat zijn dingen,&#8221; zei de groote hetman, &#8220;die men nooit moest vergeten.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ken je het lied van den bandiet?&#8221; vroeg de Russische heer aan den zanger. &#8220;Zing het eens voor ons:&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Tot mijn diep leedwezen, Excellentie, ken ik het niet,&#8221; antwoordde de grijsaard.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is jammer!&#8221; zei de vriendelijke heer. &#8220;Het zou deze dame zeker vermaakt hebben. De dames hebben een zekere voorliefde
+voor beruchte schurken.&#8221;
+
+</p>
+<p>Mefodijewna vestigde, hoe verre zij ook verwijderd mocht zijn, zoo&#8217;n fellen blik op den hoveling, dat deze de oogen neersloeg,
+terwijl een vluchtige blos zich op zijn gelaat vertoonde.
+
+</p>
+<p>&#8220;Je luit is een zonderling iets,&#8221; zei de Russische heer tegen den zanger, om het gesprek op iets anders te brengen. &#8220;Het is
+geen gewoon instrument. Weet je dat wel? Welnu, tracht het lied van den bandiet te leeren: het is echte po&euml;zie! Je hebt daar
+waarlijk een zeer mooie luit! Ik zou haar wel eens meer van nabij willen bezien. Geef haar mij eens, oudje.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Daar hebt ge haar, Excellentie,&#8221; antwoordde de oude zanger, terwijl hij hem het bewuste instrument aanbood. &#8220;Bekijk het goed,
+onderzoek het, en u zult zien, dat het een ware schat is.&#8221;
+
+</p>
+<p>De Russische heer haalde, terwijl hij hartelijk lachte, eenige <a id="d0e3196"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3196">158</a>]</span>onwelluidende tonen uit het instrument, zette zich op een trede van het terras neer en herhaalde nogmaals:
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is beslist een erge mooie luit!&#8221;
+
+</p>
+<p>Terwijl de Russische heer zijn bewondering over de luit te kennen gaf, keek hij er eigenlijk niet naar; daarentegen vestigde
+hij, zonder het te laten blijken, een doordringenden blik op den bezitter van het genoemde instrument. Maar de eigenaar der
+luit, ofschoon hij, naar den schijn te oordeelen, een uiterst eenvoudig man was, werd door die onbescheidene blikken niet
+in &#8217;t minst in verwarring gebracht.
+
+</p>
+<p>Met al den eerbied aan een hooggeplaatst persoon verschuldigd, maar zonder eenige verlegenheid, verklaarde hij aan Zijne Excellentie
+de samenstelling der luit. Men zou zelfs gezegd hebben, dat deze verklaringen, in plaats van hem verward of verlegen te maken,
+hem zeer vermaakten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Weet je wel, dat dit instrument, als je het verkocht, je genoeg zou opbrengen om een geruimen tijd te kunnen uitrusten?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat weet ik,&#8221; antwoordde de zanger, &#8220;maar de echte muzikant wil evenmin van zijn luit scheiden, wanneer hij die liefheeft,
+als de ruiter van zijn paard. Al is men ook arm, daarom is het toch niet verboden, smaak in schoone dingen te vinden. Mijn
+kleeding is wel is waar armzalig, Mijnheer, maar men heeft mij voor deze luit meer dan eens genoeg aangeboden om mij even
+prachtige kleederen aan te schaffen als de uwe, en ik heb geweigerd.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij heeft er den slag van,&#8221; zei de Russische heer bij zich zelf, &#8220;zijn koopwaar aan te prijzen; om haar des te duurder te
+verkoopen geeft hij zich den schijn, dat hij er den prijs van kent.&#8221;
+
+</p>
+<p>De bedelaar was naderbij gekomen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Daar ge een kenner zijt,&#8221; zei hij, &#8220;moet ge dit instrument eens op uw gemak bekijken, Mijnheer. Het zou zeker meer op zijn
+plaats zijn in de schoone handen van deze rijke dames dan in de mijne; maar toch zal het in de mijne blijven.&#8221;
+<a id="d0e3214"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3214">159</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Ik heb je in de gaten,&#8221; dacht de Russische heer; &#8220;je bent een slimme kwant, je hoopt mij af te zetten, en je denkt, dat ik
+je zoo maar een aanzienlijke som zal aanbieden om je luit aan de voeten van de schoone Mefodijewna te kunnen neerleggen. Zie
+maar, dat je anderen zoo beetneemt, oude slimmerd!... Dus,&#8221; zei hij, &#8220;is dat je schat, je fortuin?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Deze luit, en ook dit, Mijnheer.&#8221;
+
+</p>
+<p>Bij deze woorden haalde hij een dolk te voorschijn, in alle opzichten gelijk aan dien, waarin wij hem bij den anderen hetman
+zijn kostbare tijding hebben zien wegsluiten, precies eender ook als dien, welken Maroessia een oogenblik te voren in den
+zak van de schoonzuster van den hetman gestoken had.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waarlijk!&#8221; zei de Russische heer, die een liefhebber van mooie wapenen was, &#8220;dat is inderdaad een kostbaar voorwerp;&#8221; en
+terwijl hij de hand aan den grijsaard toestak, zeiden zijn oogen, die van begeerlijkheid fonkelden, hem duidelijk: &#8220;Ik wil
+dien verwonderlijken dolk wel eens van naderbij bekijken.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zonder twijfel om den hartstocht van den Russischen heer op te wekken, draaide de slimme grijsaard zijn wapen heen en weer,
+trok het uit de schede en deed het er weder in, maar zonder het hem ter hand te stellen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Deze dolk is mijn vriend,&#8221; zei hij; &#8220;hij is mijn verdediger, hij is mijn leger; als wij bij elkander zijn, vreezen wij niets;
+bovendien is hij mij heilig, <span class="corr" title="Bron: wat">want</span> ik heb hem van mijn vader.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat mij hem dan eens even in handen nemen,&#8221; zei de heer; &#8220;ik zal hem niet opeten.&#8221;
+
+</p>
+<p>Na eenig nadenken reikte de zanger den dolk aan hem over<span class="corr" title="Bron: ">.</span>
+
+</p>
+<p>De groote hetman, wien dit kleine tooneel voor een oogenblik afgeleid had, was weer in gedachten verzonken geraakt. Hij schrikte
+eensklaps op. Een groote droppel water, die een hevigen stortregen aankondigde, was op zijn hand gevallen. Het gerommel van
+den donder, in het eerst dof, was naderbij <a id="d0e3239"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3239">160</a>]</span>gekomen; het onweer kwam snel opzetten. De hemel was in een oogenblik donker als de nacht geworden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Geef dien man zijn dolk terug,&#8221; zei hij tegen zijn gast, &#8220;en laat ons in huis gaan!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat een dolk!&#8221; zei de groote heer met bewondering; en terwijl hij dien heen en weer bewoog, liet hij hem in het licht der
+bliksemstralen glinsteren.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik wil dien dolk hebben,&#8221; zei hij eindelijk op een gebiedenden toon tegen den grijsaard. &#8220;Noem mij den prijs, verkoop hem
+aan mij!&#8221;
+
+</p>
+<p>Zijn toon was niet die van iemand, die iets wenscht te koopen, maar van iemand, die kan nemen en ook zal nemen, wat hij wel
+zoo goed wil zijn om te koopen. Het was een bevel, en daar de grijsaard toch het stilzwijgen bleef bewaren, voegde de Russische
+heer er bij:
+
+</p>
+<p>&#8220;Verkoop hem aan mij; het geld maakt alles goed.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Alles?&#8221; antwoordde de oude Ukraini&euml;r, terwijl hij zijn kalmte trachtte te bewaren. &#8220;Wat? Zelfs de eer? Zelfs de vrijheid?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nu ja!&#8221; riep de adellijke heer uit, &#8220;zelfs wat jij eer noemt en wat lieden van jou slag vrijheid noemen!&#8221;
+
+</p>
+<p>Terwijl hij den grijsaard vlak in het gezicht keek, antwoordde hij op de gedachte, die de vraag van den gewaanden zanger aan
+hem ontsluierd had, met deze woorden:
+
+</p>
+<p>&#8220;Als de Ukraine onder het bestuur der Russen rijk wordt, zal zij zich niet lang meer herinneren, dat zij fier en vrij is geweest.&#8221;
+
+</p>
+<p>Op het oogenblik, waarop hij deze woorden uitsprak, werd de lucht als in vuur gezet door zulk een hevigen donderslag, dat
+al degenen, die op het terras waren, en Mefodijewna zelf, zich verwonderden, dat zij waren blijven staan.
+
+</p>
+<p>De hetman was naar zijn kamer gesneld; zijn vrouw volgde hem daarheen zichtbaar verward. Mefodijewna aarzelde en wilde, ofschoon
+blijkbaar tegen haar zin, het terras eveneens verlaten.
+
+<a id="d0e3263"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3263">161</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p161.jpg" alt="Alles was waar; want het was Maroessia. Blz. 165."></p>
+<p class="figureHead">Alles was waar; want het was Maroessia. Blz. 165.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Maar waarom scheen Maroessia, die naast haar grooten vriend was blijven staan, in een standbeeld veranderd te <a id="d0e3271"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3271">162</a>]</span>zijn? Waarom die plotselinge bleekheid op het gelaat van Tsjetsjewiek zelf?
+
+</p>
+<p>&#8220;Mefodijewna!&#8221; riep hij, terwijl hij de hand naar de schoonzuster van den hetman uitstrekte.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p162.jpg" alt="Luit."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Er lag als een bezwering in het gebaar en als een bevel in de plotseling verjeugdigde stem van den ouden zanger.
+
+</p>
+<p>De jonge vrouw keerde zich plotseling om.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zie,&#8221; zei Tsjetsjewiek tegen haar, &#8220;zie! Er is voor de rechtvaardigheid van God slechts een seconde noodig geweest om dengene
+ter aarde te werpen, die zoo aanstonds onze Ukraine zoo uit de hoogte beschouwde.&#8221;
+<a id="d0e3286"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3286">163</a>]</span></p>
+<p>De jonge vrouw had met de oogen de aanwijzing gevolgd, die de uitgestrekte arm van Tsjetsjewiek haar gaf. Op haar beurt verwonderd
+over hetgeen zij zag, was Mefodijewna een stap teruggedeinsd.
+
+</p>
+<p>Maar, eensklaps terugkeerende, zei zij met een bewogen stem: &#8220;God heeft de Ukraine van haar bittersten vijand verlost.&#8221;
+
+</p>
+<p>De edele heer lag, door den bliksem getroffen, op den grond.
+
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek boog zich voorover; hij haalde zijn dolk uit de verstijfde hand van den adellijken heer. Het wapen, door den
+onvoorzichtige te midden van het onweder heen en weer gezwaaid, had den bliksem zonder twijfel tot geleider gediend.
+
+</p>
+<p>Den liefhebber van den dolk vervolgens op zijn forsche armen nemende, bracht Tsjetsjewiek, door Mefodijewna en Maroessia gevolgd,
+hem met haastige schreden naar de vertrekken van den grooten hetman.
+
+
+<a id="d0e3297"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3297">164</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e3298"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XVIII.</h2>
+<h2>Het gelukkige jaar.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p164.jpg" alt="Soldaten die aan het vechten zijn."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Gedurende meer dan een jaar kon de Ukraine gelooven, dat zij voor immer vrij zou worden. Als &eacute;&eacute;n man was het geheele land
+opgestaan. De overweldigers, over een zoo plotselingen, zoo algemeenen, zoo vrijwilligen opstand verwonderd, waren verdwenen.
+Iedereen had zijn land, zijn hut, zijn landhoeve of zijn huis hernomen, heroverd. Meer nog, iedereen had zijn oogst nog eens
+kunnen binnenhalen. Voet voor voet, van meer tot rivier, van steppe tot bosch, had de vijand moeten terugwijken. De hetman
+van Tsjigirine was, na de stad heldhaftig verdedigd en gered te hebben, na wonderen van dapperheid te hebben verricht, gesneuveld,
+maar gesneuveld als een held, tevreden gestorven, te midden der zegepraal. Een man, tot dusverre onbekend, Tsjetsjewiek, de
+<a id="d0e3310"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3310">165</a>]</span>leeuw, zooals men hem weldra algemeen genoemd had, streed aan zijn zijde te midden van het krijgsgewoel, waarin hij bezweken
+was. De onverschrokken leeuw had het lijk van zijn opperhoofd, met wonden bedekt, aan den vijand ontrukt en zich in zijn plaats
+aan het hoofd der beweging gesteld.
+
+</p>
+<p>Van den kant van Gadiatsj had de andere hetman, als opperhoofd erkend, zijn vroegere dapperheid teruggekregen. Men had dikwijls
+aan zijn rechterhand een beeldschoone amazone gezien, die wel is waar geen bevelen gaf, maar die zich altijd te midden van
+de hevigste gevechten vertoonde, en wier tegenwoordigheid de macht had om aller geestdrift op te wekken, aller moed aan te
+vuren. Zij werd overal gevolgd door een soort van kleinen onverschrokken page, die haar tot vaandeldrager diende, en die,
+op een vurig zwart paard gezeten, zijn vlag met een dappere hand liet wapperen te midden der kogels, zonder zich om het gevaar
+te bekommeren. De soldaten aanbaden dit kleine soldaatje, dat schoon was als een engel. Was het inderdaad een engel of slechts
+een kind of, zooals sommigen beweerden, een eenvoudig dorpsmeisje, dat door een goddelijke vlam, een bovenmenschelijken moed
+bezield werd, en dat niets kon doen terugdeinzen? De page was alles te gelijk. Alles was waar; want het was Maroessia. Het
+was een tweede Jeanne d&#8217;Arc in een land, waar de naam van Jeanne d&#8217;Arc zeker nooit was uitgesproken. Daar Tsjetsjewiek genoodzaakt
+was om overal te gelijk te zijn, had hij haar aan de zorg van Mefodijewna toevertrouwd. Zij waren onafscheidelijk: wie de
+eene zag, zag ook de andere. Overigens mengden alle vrouwen zich in den strijd; het was werkelijk een heilige oorlog. De Russen
+zelf konden hun bewondering over die krachtige poging tot verkrijging der vrijheid niet onthouden.
+
+</p>
+<p>O! dat was een schoone tijd! De kinderen van de kinderen uit dien tijd hebben er niets van vergeten. De laatste krachtsinspanning
+van de geheele Ukraine, dat is de roem, zelfs na de nederlaag. Gelukkig de kleine of groote volkeren, die het <a id="d0e3316"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3316">166</a>]</span>recht hebben, hun <i>Gloria victis!</i><a id="d0e3320src" href="#d0e3320" class="noteref">1</a> te zingen.
+
+</p>
+<p>De winter was dat jaar buitengewoon streng; de raven en de wolven, die het meest daartegen gehard waren, stierven in de bosschen
+ten gevolge van de koude. De boeren zitten, als vroeger rondom de kachel geschaard. In hun hutten onder de bescherming der
+opgehoopte sneeuw zijn ze volkomen veilig. De vijand is niet meer te vreezen: hij heeft zijn winterkwartieren in de steden
+betrokken. Men kan eindelijk van zijn roemrijke wonden genezen, zonder ze te verbergen, alsof ze een schande waren. Het is
+niet meer noodig in den kelder neer te dalen om zijn wapenen schoon te maken en te herstellen; men kan dit op zijn gemak doen
+en tevens van de vermoeienissen van den krijg uitrusten. Van dorp tot dorp kan men elkaar herkennen, elkaar bezoeken, zijn
+verliezen opsommen. De plannen en de toebereidselen voor de nieuwe worsteling houden de aandacht der opperhoofden geheel bezig.
+Waar is Tsjetsjewiek? Vraag liever, waar hij niet is. Maar waar hij zich het meest vertoont,&#8212;al ware het ook slechts voor
+een oogenblik,&#8212;dat is in een ontoegankelijke schuilplaats, door hem gekozen en aan de zorg van zijn twee voornaamste adjudanten
+toevertrouwd. Is het nog noodig, de namen van Mefodijewna en Maroessia te noemen? Aan hen schijnt de gedwongen werkeloosheid
+van den winter, die verloren tijd, zeer lang toe. Als er eeuwige minuten zijn, dan zijn het de nutteloos doorgebrachte minuten.
+
+</p>
+<hr><p>
+
+</p>
+<p class="div2"></p>
+<h3>Kerstmis.</h3>
+<p>Maar waaraan denkt Maroessia sedert eenigen tijd? Vruchteloos doet zij haar best om vroolijk te zijn. Het schijnt, dat haar
+een droom overstelpt, die haar van haar vrienden <a id="d0e3332"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3332">167</a>]</span>scheidt; zij is daar niet meer, haar blikken dwalen in de verte af. Waar gaan zij heen? welke plaats zouden zij willen bereiken?
+en hoe het te verklaren, dat zij zelfs in het bijzijn van Tsjetsjewiek afgetrokken is? Het hart van een meisje is een donker
+bosch; er zijn goede oogen noodig om den weg daarin te vinden: welnu, haar groote vriend heeft zulke goede oogen.
+
+</p>
+<p>Dien morgen was het hoofd van Maroessia meer dan gewoonlijk voorovergebogen en dwaalden haar blauwe oogen meer doelloos rond,
+en toch scheen de zon. Als men uit het raam, waarvoor het peinzende kind onbeweeglijk zat, een blik sloeg op het land, dat
+geheel met sneeuw bedekt was, als men deze als een spiegel van gepolijst zilver in het heldere licht der zon zag schitteren,
+dan zou men zeggen, dat er geen andere dan heldere en vroolijke gedachten bij Maroessia hadden moeten opkomen. Maar neen,
+zij zweeg, en indien zij leed, dan wilde zij toch zeker haar verdriet niet mededeelen aan hen, die zij liefhad.
+
+</p>
+<p>Haar groote vriend wisselde een blik met Mefodijewna. Het oogenblik om te spreken was gekomen. Terwijl hij de hand op den
+schouder van Maroessia legde, wekte hij haar uit haar gedachten en vestigde haar aandacht op een slede, die ingespannen voor
+de deur stond.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zie je hem niet?&#8221; zei hij. &#8220;Herken je je lieveling Ieskra niet? Hij staat van ongeduld te trappelen. Hij wou, dat hij maar
+op weg kon gaan.
+
+</p>
+<p>&#8220;Om u weer mee te nemen...&#8221; zei het kind diep bewogen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Om mij mee te nemen, ja,&#8221; antwoordde haar groote vriend. &#8220;Maar er zouden desnoods wel twee plaatsen in deze slede zijn, en
+als zeker iemand mij wilde vergezellen, zou ik niet alleen vertrekken.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zeker iemand?&#8221; zei Maroessia, wier blik zich op Mefodijewna gevestigd had; &#8220;zeker iemand?&#8221; En wat er meer in dien blik lag
+opgesloten, scheen te zeggen: &#8220;Dan zal ik zonder vrienden achterblijven. Welnu, als het noodig is... <a id="d0e3346"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3346">168</a>]</span>laat mij dan alleen!&#8221; Maar deze zwijgende klacht had zich zelfs niet in een zucht geuit.
+
+</p>
+<p>&#8220;Er is van mij geen sprake,&#8221; zei Mefodijewna glimlachende. &#8220;Neen. <i>Ik</i> moet integendeel hier blijven; en boven dien zou de tweede plaats te klein zijn voor een groot mensch zooals ik.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Om goed te slagen,&#8221; hernam haar groote vriend, &#8220;zou ik een kleine metgezellin moeten hebben, die ik desnoods onder mijn mantel
+zou kunnen wegstoppen, maar wier hartje mij nochtans gedurende een lange en snelle reis zou warm houden. Ik zou een metgezellin
+moeten hebben, vast besloten om denzelfden weg als ik af te leggen, die niet bang was voor de winterkoude en aan wie het meer
+dan aan eenig ander kon behagen, den kant uit te gaan, dien ik uitga, er zich met eigen oogen en ooren van te gaan overtuigen,
+hoe het daarginds, daarginds in de hut met de kerseboomen gaat,&#8212;weet je, Maroessia, die zelfde hut, waarin wij kennis gemaakt
+hebben,&#8212;hoe het met een vader, met een moeder en met broertjes gaat, die misschien al vreezen, dat er in dit jaar bij gelegenheid
+van het Kerstfeest voor de eerste maal een plaats aan hun tafel ledig zal blijven staan.&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia heeft het begrepen; een kreet is ontsnapt, vervolgens een snik; zij huilt van geluk, maar door haar tranen heen
+schittert een glimlach, een glimlach, zoo vol dankbaarheid ten opzichte van haar beide vrienden, dat ook hun oogen vochtig
+worden.
+
+</p>
+<p>&#8220;O! Kerstmis, Kerstmis! in de hut van vader! Kerstmis bij moeder en mijn broertjes! O, u kunt ook alles raden, u hebt begrepen,
+dat ik daaraan onwillekeurig dacht, nu de dag van het groote feest al meer en meer nadert!&#8221;
+
+</p>
+<p>En tranen stroomden er opnieuw langs haar wangen.
+
+</p>
+<p>De toebereidselen waren spoedig gemaakt; het vertrek had eenige oogenblikken daarna plaats. Bij een vluchtigen blik zag men
+in de slede slechts een enkel man, in zijn witsjoera gewikkeld, die het sein tot vertrekken aan een sterk paard <a id="d0e3363"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3363">169</a>]</span>gaf, dat niets liever wilde dan den tocht te aanvaarden; maar onder den wijden mantel van den reiziger ontdekte <a id="d0e3365"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3365">170</a>]</span>Mefodijewna, die voor het raam stond, twee groote blauwe oogen, wier vriendelijke blikken op haar gevestigd waren.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p169.jpg" alt="&#8220;Vooral geen sombere gedachten!&#8221; Blz. 181."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Vooral geen sombere gedachten!&#8221; Blz. 181.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Vier dagen daarna was de slede teruggekomen. Maroessia, met een hart vol van de vreugde, die zij verschaft en genoten had,
+Maroessia, gezegend door haar vader en haar moeder, met liefkoozingen overladen door haar broertjes, verheerlijkt door alle
+buren, ge&euml;erd door al de vrienden van haar vader en door de onbekenden zelf, die wisten, dat zij, al was zij nog maar een
+klein meisje, tusschen den Leeuw en de schoone Mefodijewna, een grooten dienst aan de Ukraine bewezen had,&#8212;Maroessia had haar
+plaats bij haar groote vriendin weer ingenomen. Zij had op dezen tocht haar moed vernieuwd. Het spreekwoord heeft wel gelijk,
+als het zegt: Het vaderlijk huis is een volle beker voor het dorstige kind.
+</p>
+<hr><p>
+
+
+</p>
+<p class="div2"></p>
+<h3>En daarna...</h3>
+<p>Waarom kunnen wij het hier niet bij laten? Waarom moeten wij de geschiedenis in haar bittere werkelijkheid volgen? Waarom
+zijn wij verplicht, alles te zeggen, tot aan het besluit voort te gaan en na het schitterende begin het treurige einde te
+verhalen?
+
+</p>
+<p>De leeuw Tsjetsjewiek had, na alles gereedgemaakt te hebben, kunnen gelooven, dat in het tweede jaar zijn pogingen met succes
+bekroond zouden worden. Iedereen geloofde dit, meer dan hij zelf. Men verzekerde zelfs, dat er bij de beraadslagingen van
+den vijand meer dan eens sprake van was geweest, aan dezen dappere onder al de dapperen, aan dezen edelmoedige onder al de
+edelmoedigen, een vrede, een eervolle schikking aan te bieden, aannemelijk zoowel voor de Ukraine als voor hem zelf. Men zou
+dien jeugdigen held tot vriend, tot bondgenoot hebben willen hebben; men zou daarginds gewild hebben, dat hij aan geheel Rusland
+toebehoorde. <a id="d0e3383"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3383">171</a>]</span>Iedereen vertelde over zijn heldendaden. Wat was hij schoon en verschrikkelijk te midden der veldslagen, maar wat was hij,
+zoodra de strijd ge&euml;indigd was, medelijdend en zacht!
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p171.jpg" alt="Meisje op een paard."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Het verhaal van zijn verdediging van Gadiatsj, tot drie malen op den vijand heroverd, was in aller mond; het leeft nu nog
+in aller herinnering; het zal niet verloren gaan. Er ontbreekt slechts een Homerus<a id="d0e3392src" href="#d0e3392" class="noteref">2</a> om hem onsterfelijk te maken. Het leger, dat hij bevochten had, verheerlijkte hem; van beide kanten noemden de gekwetsten,
+de stervenden, hem <a id="d0e3395"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3395">172</a>]</span>hun vader. Iedereen riep hem ter hulp. De leeuw Tsjetsjewiek, Mefodijewna en de engel Maroessia,&#8212;dat zijn de gestalten, die
+voor altijd aan de Ukraine dierbaar zullen blijven.
+
+</p>
+<p>Maar waar zijn wij thans? Helaas! herinner u het duistere begin, de nachtelijke tochten, de geheime samenzweringen,&#8212;daar zijn
+wij nu weer aan toe! Ja, dat alles zal weder beginnen.
+
+</p>
+<p>De machtige vijand heeft intusschen zijn tijd wel besteed. Hij is in ontzaglijken getale teruggekomen. Zij weten maar al te
+goed, zij hebben geleerd, en gezien dat er met de Ukrani&euml;rs niet te spotten valt. Daarom zullen zij al hun troepen op de been
+brengen en door overmacht dat kleine dappere volk trachten te overwinnen.
+
+
+<a id="d0e3401"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3401">173</a>]</span></p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e3320" href="#d0e3320src" class="noteref">1</a></span> Eere zij den overwonnenen!
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e3392" href="#d0e3392src" class="noteref">2</a></span> Homerus was de bekendste dichter der oudheid. Hij bezong de heldendaden van zijn landgenooten, de Grieken.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e3402"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XIX.</h2>
+<h2>Laatste kransen.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p173.jpg" alt="Zittende oude man met meisje."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Alles was ongelukkig en noodlottig gegaan!
+
+</p>
+<p>&#8220;Hebben wij nog ver te loopen?&#8221; vroeg Maroessia.
+
+</p>
+<p>&#8220;Je bent zeker erg vermoeid, liefste?&#8221; vroeg haar groote vriend aan haar.
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen, ik ben niet vermoeid; ik wilde alleen maar weten, of wij nog een groot stuk af te leggen hebben.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Gelukkig niet. Zie je dat bosch aan onze rechterhand? Welnu, daarin zullen wij uitrusten. Maar zijn je krachten uitgeput,
+mijn kind?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen, neen... Heusch niet.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Je zegt, dat je niet vermoeid bent,&#8221; hernam haar groote vriend glimlachende. &#8220;Ben je daar wel zeker van? Ach, m&#8217;n kind, ik
+zie het aan je gezicht, je bent doodop; kom, ik zal je dragen.&#8221;
+<a id="d0e3426"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3426">174</a>]</span></p>
+<p>En voordat de kleine het kon beletten, zat zij op zijn arm.
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen, neen, ik wil niet, dat u mij draagt!&#8221; riep het kleine meisje uit. &#8220;U bent meer vermoeid dan ik; ik wil het niet, ik
+wil het niet...&#8221;
+
+</p>
+<p>En bij zich zelf zeide zij: &#8220;Als een soldaat, die den oorlog zoolang meegemaakt heeft,&#8221; (die soldaat was zij), &#8220;die overwinnaar
+en zelfs overwonnene geweest is, zich laat dragen, terwijl hij niet eens gekwetst is, dat is schandelijk!&#8221;
+
+</p>
+<p>Maar de forsche armen van haar grooten vriend wisten niet van loslaten, als zij eens iets omvat hielden. Eenige zoete woordjes
+overwonnen den tegenstand van den kleinen soldaat. Maroessia sloeg haar armen om den gebruinden hals van haar vriend en legde
+haar vermoeid hoofd op zijn krachtigen schouder neer. Na een geheel jaar, waarin zij alles had overtroffen, wat men van haar
+leeftijd kon verwachten, gevoelde de kleine heldin zich gelukkig, weer een kind te zijn.
+
+</p>
+<p>De dag liep ten einde. De stralen der zon waren niet zoo brandend meer. De weg, of liever het voetpad, kronkelde zich nu eens
+door velden, waarop gerst, rogge en tarwe stonden,&#8212;er waren dien kant uit nog eenige velden, die niet verwoest waren,&#8212;dan
+weer door kleine boschjes, vol bloemen, geuren en vogelnestjes. Vogels, vlinders en bijen vlogen en gonsden, alsof er niets
+in de wereld veranderd was; hun kleine Ukraine was niet overrompeld en wist niets van de algemeene ellende af. De stralen
+der zon drongen door de bladeren heen, zonder zich te herinneren, dat zij nog den vorigen dag, en niet zeer ver van daar,
+een bloedbad hadden beschenen.
+
+</p>
+<p>Zij gingen nu langs een korenveld. &#8220;Wat een hoop korenbloemen!&#8221; zei de groote vriend; &#8220;kijk eens, Maroessia, wij hebben er
+nooit zooveel en zulke mooie gezien.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoor eens, Maroessia,&#8221; ging hij voort, &#8220;ik geloof, dat wij hier eens gaan zitten; je kleine vingertjes kunnen dan eens een
+krans van korenbloemen voor mij vlechten.&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij had het kleine meisje op het gras neergezet, en terwijl <a id="d0e3443"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3443">175</a>]</span>hij zijn langen arm uitstrekte, begon hij al de korenbloemen te plukken, die er binnen zijn bereik waren.
+
+</p>
+<p>&#8220;Pluk de stelen niet te kort af,&#8221; zei Maroessia tegen hem, &#8220;dan zal het gemakkelijker gaan om er een krans van te vlechten.&#8221;
+
+</p>
+<p>Maar haar groote vriend was in bloemenplukken niet erg bedreven. Om lange stelen te krijgen, rukte hij soms de heele plant
+uit den grond.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat moet u niet doen,&#8221; zei Maroessia tegen hem, &#8220;dat is jammer voor hen, die hier na ons zullen voorbijkomen, en ook voor
+het volgende jaar. De uitgetrokken planten bloeien nooit meer uit. Zoo plukt men geen bloemen. Als u bij moeder waart, zoudt
+u beknord worden!&#8221;
+
+</p>
+<p>De groote vriend vond deze bestraffing verdiend, maar hij liet er zich niet door ontmoedigen. Hij trachtte het nu beter te
+doen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ben slecht met het plukken van bloemen bekend,&#8221; zei hij. &#8220;Ik ben als die arme jongen, die, toen hij God in de kerk wilde
+aanbidden en den grond kussen, een grooten buil in zijn voorhoofd kreeg, omdat hij tegen de steenen aanstiet.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zeg mij maar niets, om mij aan het lachen te maken!&#8221; riep Maroessia hem toe. &#8220;Houd maar op! Het is genoeg! Kom nu bij mij
+zitten. U hebt er zooveel geplukt, dat ik er geen raad mee weet. Ik ben er bijna onder bedolven, &#8217;t Is genoeg om honderd kransen
+te vlechten.&#8221;
+
+</p>
+<p>En de kleine trachtte een weinig orde in den oogst van haar vriend te brengen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zeg het mij maar ronduit,&#8221; zei haar groote vriend. &#8220;Wil je er nog meer hebben?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel nee, het is genoeg, het is tienmaal meer dan ik noodig heb. Ga nu ook wat uitrusten.&#8221;
+
+</p>
+<p>Haar groote vriend zette zich naast haar neer en volgde met veel belangstelling, nu eens het werk der kleine vingers, die
+een krans vlochten, dan weder de veranderingen op het gelaat van Maroessia. Was zij zooeven nog vroolijk, thans <a id="d0e3465"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3465">176</a>]</span>was zij plotseling ernstig geworden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar denkt mijn kind aan?&#8221; zei hij tegen Maroessia.
+
+</p>
+<p>Zij aarzelde hierop te antwoorden; maar al spoedig verborg zij haar blond kopje aan de borst van haar vriend en zei tegen
+hem:
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik dacht aan de korenbloemen bij ons huis en aan de kransen, die ik vroeger vlocht, en ook aan die, welke moeder voor mij
+maakte, toen ik ook nog klein was.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat was in den gelukkigen tijd,&#8221; zei Tsjetsjewiek, &#8220;toen de kinderen zelf de verplichting niet hadden om kleine helden te
+zijn. Ach, beste meid, mijn komst in het huis van je vader en moeder is geen geluk voor je geweest, en evenmin voor hen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Het kind legde hem eensklaps de hand op den mond en begon te huilen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zwijg!&#8221; zei ze zacht. &#8220;Ontneem mij den moed niet, dien vader zelf mij heeft bevolen,&#8212;den moed, dien ik nog noodig heb, en
+dien ik moet hebben en zal hebben tot aan het einde. Vertel liever eens, waar is Mefodijewna, onze Mefodijewna, die zooveel
+van u hield? Waar is de vrije Ukraine?&#8221;
+
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek viel haar in de rede.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, waar is Mefodijewna?&#8221;
+
+</p>
+<p>Zijn hoofd viel somber op zijn beide handen. Geen van beiden dacht meer aan spreken.
+
+</p>
+<p>Het kind was opgestaan.
+
+</p>
+<p>Bij het hooren van haar stem deed de man dit ook; beiden namen elkander bij de hand en begaven zich weer op weg. Na even voortgeloopen
+te hebben, bemerkten zij een dorp. Een smal, met gras begroeid pad voerde er heen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zie je dit dorp, Maroessia?&#8221; zei de groote vriend tegen haar.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, ik zie het,&#8221; antwoordde zij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is een groot dorp, niet waar?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, het schijnt mij groot toe.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Welnu, hoe grooter een dorp in onze ongelukkige Ukraine <a id="d0e3499"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3499">177</a>]</span>is, des te meer echtgenooten, moeders, zusters, verloofden en kinderen bevinden zich daarin; want langs dezen weg en <a id="d0e3501"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3501">178</a>]</span>langs andere zijn mannen, zonen, broeders, aanstaanden en vaders ten strijde getrokken, en niemand kan zeggen, hoe zij daaruit
+zullen terugkeeren. Die tijden zijn vreeselijk. Maroessia, begrijp je dat?&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p177.jpg" alt="Men zou gezegd hebben, dat het een patrijs was. Blz. 190"></p>
+<p class="figureHead">Men zou gezegd hebben, dat het een patrijs was. Blz. 190</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Of ik het begrijp!&#8221; riep zij uit.
+
+</p>
+<p>Zij liepen nog een geruimen tijd zwijgend voort.
+
+</p>
+<p>Het bosch, dat zich in de verte als een donkere massa uitstrekte, begon, naarmate men het naderde, zijn mooie, groene kleur
+weer aan te nemen. Men zag aan den kant het donker groen der eiken en de lichtere bladeren der berken.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij zijn er in,&#8221; zei haar groote vriend, terwijl hij de takken wegboog en in het kreupelhout doordrong. &#8220;Wij zullen zoo aanstonds
+aan een dichte plek komen, waar wij opnieuw halt zullen houden.&#8221;
+
+</p>
+<p>Deze dichte plek was niet zoo gemakkelijk te vinden. Het bosch was zoo dicht, dat het bijna onmogelijk was, verder te komen.
+Zonder nog te spreken van de takken, die in het gezicht sloegen, van de doornstruiken, die de kleederen scheurden en van de
+vermolmde boomstammen, die den doortocht versperden, verbond de reusachtige hop al deze takken van boven, terwijl het wilde
+klimop en duizend kruipende planten ze beneden met elkaar vereenigden.
+
+</p>
+<p>De groote vriend van Maroessia wist echter wel, waar hij moest zijn; hij had een doel, want hij onderzocht elken struik zorgvuldig,
+terwijl hij naar alle geluiden luisterde en nu en dan bleef stilstaan om na te denken en om op den grond en in het gras het
+spoor te vinden, dat hij wenschte te ontdekken.
+
+</p>
+<p>Eindelijk kwamen zij op de dichte plek aan. Vlak daarbij bevond zich een open plaats, waar ruimte genoeg was, om halt te houden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Rust wat uit, Maroessia. Zie je dit gras en dit mos? Onze rijke hetman zelf bezat zulk een schitterend tapijt niet. O, als
+deze weelde hem voldoende geweest was! Als hij er zich vroeger rekenschap van had gegeven, dat het goud de slechtste <a id="d0e3524"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3524">179</a>]</span>der afgoden is. Ga onder dezen eik zitten: dat is de groote hetman van het bosch. Hij telt misschien wel duizend jaren. Hij
+heeft alles gezien, zonder zich te verroeren.&#8221;
+
+</p>
+<p>Dicht bij dezen forschen eik lag op den grond, door de jaren overwonnen, de tronk van een anderen eik, die in zijn tijd had
+moeten wedijveren met dien, welke overeind was blijven staan. Toen de Setsj er een blik op sloeg, zei hij bij zich zelf: &#8220;De
+bijl heeft nooit dien boom aangeraakt. Hij heeft nooit de gewelddadigheden der menschen te verduren gehad, zijn oude ledematen
+vertoonen geen enkele wond, de bliksem heeft hem zelfs ontzien, en toch ligt hij daar op den grond. Zoo neemt alles, wat een
+begin heeft, na verloop van dagen of eeuwen een einde. Nog eenige jaren, en deze reus zal tot stof terugkeeren; maar het stof
+is vruchtbaar, en weldra zal de eik in een grasscheutje veranderen. Zoowel in het groot als in het klein is het waar, dat
+de dingen zich zelf opwekken.&#8221;
+
+</p>
+<p>Het kind luisterde verwonderd naar hem.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij is somber,&#8221; zei zij bij zich zelf<span class="corr" title="Bron: ">,</span> <span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>en daar heeft hij wel reden voor.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zonderling genoeg zag men op den naakten tronk van den ouden eik een krans van korenbloemen liggen, bijna gelijk aan dien,
+welken Maroessia gevlochten had. Hoe kwam dat? De korenbloemen zagen er nog frisch uit.
+
+</p>
+<p>De blikken van Maroessia wendden zich te gelijk met die van haar grooten vriend naar dit zonderling verschijnsel. Maar Maroessia
+gaf er haar verbazing niet over te kennen, terwijl haar stilzwijgen haar vriend niet verwonderde. Hij nam den krans in handen
+en legde dien op den schoot van Maroessia.
+
+</p>
+<p>&#8220;Die twee zijn juist een paar,&#8221; zei hij. &#8220;Deze krans zegt ons, dat wij in dit bosch niet alleen zijn; onze vrienden zijn op
+marsch, en onze voorhoede is vooruitgegaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>Eensklaps weerklonk er uit het dichtste van het bosch een geschreeuw, maar het was niets anders dan het geschreeuw van een
+vogel, naar het althans aan Maroessia toescheen.
+<a id="d0e3546"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3546">180</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Het is zonder twijfel een jongmensch,&#8221; zei haar groote vriend. &#8220;Zijn stem is nog niet tot volkomen ontwikkeling gekomen.
+Een man in de kracht zijns levens zou zich beter hebben doen verstaan.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p180.jpg" alt="Man met snor draagt meisje."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>En nu deed haar groote vriend met behulp van zijn vingers, die hij naar zijn lippen had gebracht, zoo&#8217;n scherp vogelgeschreeuw
+hooren, dat de krachtigste zanger van het bosch er zich in zou vergist hebben. Dit geschreeuw, dat zonder twijfel verscheidene
+mijlen ver in den omtrek werd gehoord, werd weldra beantwoord. Van drie verschillende kanten antwoordde hem een dergelijk
+geschreeuw.
+<a id="d0e3556"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3556">181</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Je moet je niet ongerust maken,&#8221; zei Tsjetsjewiek tegen Maroessia. &#8220;Begrijp je, waarom het te doen is? Ik ben genoodzaakt,
+je eenige oogenblikken alleen te laten. Blijf daar, verander niet van plaats, ik zal je spoedig komen halen. Verlaat je post
+niet.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik zal hier blijven,&#8221; antwoordde Maroessia.
+
+</p>
+<p>En zij dacht: &#8220;Het zijn zeker vrienden, aan wie hij bevelen of aanwijzingen heeft gegeven voor het overige gedeelte van onze
+gevluchte manschappen, die evenals wij vervolgd worden. Het is om ze te redden, om ze te leiden of om ze nogmaals te verzamelen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Haar groote vriend had de takken weggebogen, hij wilde zich een weg door het kreupelbosch banen, maar er kwam een gedachte
+bij hem op; hij wilde nog eenmaal een blik slaan op zijn dappere kleine metgezellin.
+
+</p>
+<p>&#8220;Vooral geen sombere gedachten!&#8221; zei hij tegen haar. &#8220;Laat niets je terneerslaan, noch vandaag, noch ooit.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen, ik zal niet somber wezen,&#8221; antwoordde Maroessia. &#8220;Ik zal standvastig zijn. Wees maar gerust, ik ben nu tot alles in
+staat, zelfs om te sterven.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij wisselden een laatsten blik. Toen verdween haar groote vriend in het dichte bosch.
+
+
+<a id="d0e3571"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3571">182</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e3572"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XX.</h2>
+<h2>De doorboorde zakdoek.</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p182.jpg" alt="Meisje met soldaten in bos."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Maroessia boog zich voorover, om het geluid van zijn voetstappen des te langer te hooren. Zoolang zij hem kon hooren, verbeeldde
+zij zich, dat hij nog bij haar was. Maar weldra hield het gekraak van takken en het geritsel van bladeren geheel op. Maroessia
+liet haar beide kransen vallen, haar lief kopje boog zich voorover en, zonder het te weten, begon zij na te denken, ja, na
+te denken.
+
+</p>
+<p>Zij had zooveel schitterende dingen gezien, zij had zooveel geheimzinnige en zooveel verschrikkelijke gebeurtenissen meegemaakt,
+en de laatste waren zoo treurig! De verdedigers van de Ukraine, eerst zoo beroemd, daar alles voor hen week, waren verslagen
+en daarna verstrooid. &#8220;Ik geloof wel,&#8221; zei ze bij zich zelf, &#8220;dat mijn vriend een laatste poging wil wagen. <a id="d0e3586"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3586">183</a>]</span>Het is misschien wel een wanhopige poging, maar toch zal hij haar doen!&#8221; Zij had gedurende dien langdurigen tocht wel gevoeld,
+dat ieder van hun schreden een gevaar verborg. Welnu, wat zou dat? Konden haar groote vriend en zij, de waarachtige Ukraini&euml;rs,
+de Ukraine wel overleven? Is het niet beter, te verdwijnen met hetgeen men liefheeft?
+
+</p>
+<p>Zij pijnigde zich het hoofd af, om er zich een verklaring van te geven, dat de menschen, in plaats van elkander lief te hebben,
+wat haar zoo gemakkelijk toescheen, hun best deden om elkander kwaad te doen. &#8220;Zocht vader dan twist met zijn buren? Is hij
+ooit op de gedachte gekomen, het land en het huis van een ander te nemen, hoewel hij er een paar heel mooi vond? Waarom wil
+men ons van onze Ukraine berooven? Zij is vruchtbaar, zij is het rijkste land van de aarde: is dat een reden om diegenen daaruit
+te verdrijven, aan wie zij toebehoort?&#8221;
+
+</p>
+<p>Het bosch werd somber, een onzichtbare hand trok langzamerhand een reusachtigen zwarten sluier over deze massa&#8217;s groen. Dat
+deed haar denken aan het bosch uit haar sprookje van den bandiet en aan de vlucht van de arme vrouw, wier geschiedenis zij
+aan haar vriend had verteld, toen zij hem voor de eerste maal zag. &#8220;Zij was niet ongelukkiger dan ik,&#8221; dacht zij, &#8220;maar ik
+heb toch nog liever mijn verdriet dan het hare.&#8221;
+
+</p>
+<p>De laatste lichtstralen, die door de bladeren heendrongen, speelden op de takken. Zij verdwenen eindelijk geheel, en toen
+werd het eensklaps stikdonker. Maroessia stond verwonderd op.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij heeft tegen mij gezegd: &#8216;Ik zal je <i>spoedig</i> komen halen,&#8212;ik zal je slechts <i>eenige oogenblikken</i> alleen laten,&#8212;verlaat je post niet.&#8217; Welnu, ik ben op mijn post, er is al een geruime tijd verloopen, en hij keert niet terug,
+en geen enkel geluid wijst er op dat hij gauw hier zal zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>De natuur bleef zwijgen. Deze doodelijke stilte maakte, ondanks haar goeden wil, dat Maroessia bang werd.
+<a id="d0e3604"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3604">184</a>]</span></p>
+<p>Maar eensklaps deden zich van alle kanten geweerschoten hooren, meer dan honderd, meer dan duizend misschien; men zou gezegd
+hebben, dat men op alle plaatsen in het bosch te gelijk aan het vechten was. Het duurde ongeveer tien minuten, die aan het
+kind een eeuw toeschenen.
+
+</p>
+<p>Maroessia zou wel door de boomen hebben willen heenkijken. Als door een electrischen schok getroffen, was zij op haar teenen
+gaan staan.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij is het, hij is het, die zich te midden van dit vuur bevindt,&#8221; zei ze bij zichzelf. &#8220;Hij was gewapend, hij zal een weg
+hebben willen banen voor de manschappen van ons leger. Zij zullen in dit bosch vol hinderlagen overrompeld zijn!&#8221;
+
+</p>
+<p>En terwijl zij haar brandend voorhoofd met haar handen bedekte, voegde zij er bij:
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik wil niet meer denken. Waartoe dient dat ook? Men moet zijn lot met gelatenheid afwachten!&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij ging weer aan den voet van den grooten eik zitten en bad voor alles, wat haar dierbaar was.
+
+</p>
+<p>Op het oogenblik, waarop zij zei: &#8220;Heer! geef, dat ik hem nog eens terugzie!&#8221; meende zij te droomen, meende zij de bladeren
+te hooren ristelen, de takken te hooren kraken. Maar neen, zij droomde niet: het geluid kwam van nabij, slechts eenige schreden
+van daar; haar wangen werden plotseling met een blos overtogen. Haar oogen vestigden zich op de plek, waar het gedruisch vandaan
+kwam. De takken weken van elkaar, en de gestalte van haar grooten vriend, verlicht door de zilveren maan, die juist was opgekomen,
+vertoonde zich aan haar tusschen het geboomte. Maar was het haar groote vriend wel, of was het slechts zijn schim? Zijn gezicht
+was zoo bleek, dat de vreugdekreet, dien zij wilde uiten, op haar lippen bestierf.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maroessia,&#8221; zei haar groote vriend tegen haar, &#8220;zie je dien rooden zakdoek?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, ik zie hem.&#8221;
+<a id="d0e3623"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3623">185</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Welnu, ik zal je naar den kant van het bosch brengen. Ik zal je den weg wijzen. Je moet maar rechtuit loopen, aldoor rechtuit,
+totdat je aan een boekweitveld komt; je moet dit veld overloopen; het wordt door een voetpad gekruist. Dit voetpad zal je
+naar een kleine brug brengen: op die kleine brug moet je je beide kransen neerleggen. Aan den anderen kant van de brug zal
+je links, achter een molentje, een klein bosch zien. Er zal uit dit bosch een man te voorschijn komen. Als hij tegen je zegt:
+&#8216;Dat God je ter hulpe zij!&#8217; moet je hem antwoorden: &#8216;God heeft mij geholpen!&#8217; En dan moet je hem dezen zakdoek geven. Je begrijpt
+mij wel, niet waar, Maroessia? Zal je niets vergeten?&#8221;
+
+</p>
+<p>Haar groote vriend sprak langzaam, veel langzamer dan hij gewoon was; men zou gezegd hebben, dat hij niet vlugger kon spreken.
+Hij werd gedurig bleeker; groote zweetdruppels parelden er op zijn voorhoofd. Hij ging tegen een boom aanleunen.
+
+</p>
+<p>&#8220;U bent gewond!&#8221; zei Maroessia tegen hem. &#8220;Ze hebben u geraakt!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is maar een lichte schram, Maroessia. Morgen zal er niets meer van te zien zijn. Ga m&#8217;n kind... vlug!&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij nam haar bij de hand.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat is uw hand koud!&#8221; riep het kind uit.
+
+</p>
+<p>&#8220;Denk maar niet aan mijn hand. Haast je wat! Eerst naar de brug, dan de twee kransen daarop neerleggen en eindelijk den zakdoek
+geven aan den man, die uit het boschje zal komen, als hij tegen je zegt: &#8216;Dat God je ter hulpe zij!&#8217; Moed gehouden, Maroessia!
+Het is voor het geluk van het overblijfsel der moedige verdedigers van de Ukraine!&#8221;
+
+</p>
+<p>De groote vriend trachtte voor Maroessia een doortocht door het kreupelhout te banen, maar zijn krachten schoten daartoe te
+kort. Deze zwakheid van hem, dien zij als de verpersoonlijking van alle kracht beschouwde, maakte het meisje angstig. Voor
+de eerste maal beefde zij voor den vriend, dien zij als onkwetsbaar had beschouwd. Maar zij <a id="d0e3640"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3640">186</a>]</span>richtte geen vragen tot hem. Zij begreep, dat hij alles had gezegd, wat hij wilde zeggen.
+
+</p>
+<p>Eensklaps bogen twee gespierde armen de takken van elkander. Verwonderd wierp het meisje zich voor haar grooten vriend neer,
+dien zij bedreigd dacht.
+
+</p>
+<p>&#8220;Vrees niets, Maroessia,&#8221; zei Tsjetsjewiek tegen haar, &#8220;het is een vriend, een beproefde en getrouwe vriend.&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia bemerkte te midden der takken een boer van een rijzige gestalte, die haar eerbiedig, maar vriendelijk groette. Het
+was merkbaar, dat het niet voor de eerste maal was, dat hij Maroessia zag.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is mijn kameraad Peter,&#8221; zei Tsjetsjewiek. &#8220;Kijk hem maar eens aan! Ook hij is een eik!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij is bijna nog langer dan gij,&#8221; zei ze uiterst verwonderd.
+
+</p>
+<p>Peter verspreidde en brak de takken, die aan Maroessia den doortocht belemmerden. Hij liep achteruit en zijn ongeruste blik
+wendde zich niet van Tsjetsjewiek af.
+
+</p>
+<p>Maroessia zag wel, dat hij dacht, dat haar groote vriend hulp noodig had. Maar Tsjetsjewiek, die zich van boom tot boom ondersteunde,
+zei tegen hem:
+
+</p>
+<p>&#8220;Ga toch heen, Peter! Aan mij moet je niet denken, maar aan de anderen. Je moet tot elken prijs voorkomen, dat zij in deze
+verwenschte hinderlaag vallen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Bij deze woorden keerde Peter zich plotseling om; de takken bogen of braken onder het gewicht van zijn lichaam en van zijn
+voeten, alsof er een stier voorbijging. Maroessia verwachtte niet, dat zij zoo spoedig uit het bosch zou komen. Het was haar
+grooten vriend gelukt, haar te volgen. Hij wilde haar zijn aanwijzingen nog eens herhalen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Je ziet den weg,&#8212;het boekweitveld en het voetpad zijn rechts,&#8212;aan het einde van het voetpad is de kleine brug,&#8212;de beide kransen
+moeten op die kleine brug neergelegd worden. Links aan den anderen kant is de molen en het kleine bosch, de man en de zakdoek.
+Daar moet je heen. Haast je, liefste, haast je! Hier is de zakdoek!...&#8221;
+
+<a id="d0e3662"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3662">187</a>]</span>
+</p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p187.jpg" alt="Ieder hecht er zijn bloemkrans aan. Blz. 194."></p>
+<p class="figureHead">Ieder hecht er zijn bloemkrans aan. Blz. 194.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Deze zakdoek geleek zoozeer op dien, welken zij <span class="corr" title="Bron: eenmaa">eenmaal</span> aan de schoonzuster van den hetman had aangeboden, dat <a id="d0e3673"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3673">188</a>]</span>zij zich afvroeg, of het niet dezelfde was, en of hij wederom niet voor haar bestemd zou wezen.
+
+</p>
+<p>Maroessia nam den zakdoek en zei tegen haar vriend, terwijl zij haar voorhoofd aan hem toestak:
+
+</p>
+<p>&#8220;Alles zal geschieden, zooals u gezegd hebt.&#8221;
+
+</p>
+<p>Tsjetsjewiek had zich niet zonder inspanning voorover gebogen, om haar een kus te geven. Maar toen hij zich weder oprichtte,
+zag zij wel, dat hij waggelde. Als Peter zich niet had gehaast om hem vast te houden, zou hij gevallen zijn... Maroessia bemerkte
+toen, dat er bloed op haar mouw zat.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is uw bloed!&#8221; zei zij tegen hem. &#8220;Waar bent u gekwetst? Aan uw arm? Laat mij de wond verbinden. Zooals u weet, heeft
+Mefodijewna een goede ziekenverpleegster van mij gemaakt.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wees verstandig, Maroessia,&#8221; zei haar groote vriend. &#8220;Ik heb tot nu toe aan alle gevechten deelgenomen, zonder bijna geraakt
+te zijn. Dat was niet billijk. Ik had mijn deel niet. Deze wond is niets. Een geweerschot in den arm beteekent niet veel.
+Wij hebben ons ook niet op weg begeven om aardbeien te eten. Peter zal dat wel in orde brengen. Ga nu toch heen, beste meid,
+en haast je wat! Wij praten te veel. Als het je gelukt, dezen zakdoek te overhandigen aan dengene, die hem verwacht, zal je
+een goed werk doen. Maar daar bedenk ik nog wat: wikkel dien zakdoek om je hoofd, dan zal men hem spoediger en reeds in de
+verte zien, en op je blond haar zal hij goed staan.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar moet u dan hier blijven? Men moet alles in dit bosch wantrouwen... Zal ik er u terugvinden?&#8221;
+
+</p>
+<p>Terwijl zij deze vraag deed, wikkelde zij met een bevende hand den rooden zakdoek om haar hoofd.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik zal hier blijven,&#8221; gaf haar vriend haar ten antwoord, &#8220;en als ik er niet kan blijven, zal ik wel weer bij je weten te
+komen. Zou iets ons kunnen scheiden?&#8221;
+
+</p>
+<p>Ditmaal was het een geweerschot, dat voor het kind antwoordde, en vervolgens een tweede. Van tien kanten te gelijk <a id="d0e3693"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3693">189</a>]</span>deed het geweervuur zich hooren, niet dichtbij, maar veraf.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zij zijn weer in het bosch gekomen om een aanval te doen,&#8221; zei Peter. &#8220;Over vijf minuten kunnen zij hier zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>De leeuw had zich weder opgericht. Peter had hem een van zijn pistolen in de hand gegeven, waarvan hij zich nog kon bedienen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Komaan!&#8221; zei Tsjetsjewiek tegen Maroessia. &#8220;Ga! loop! vlieg, als je kunt! en vergeet al het overige. Het is voor de Ukraine
+en voor je groote vriendin. De zakdoek zal haar van je spreken...&#8221;
+
+</p>
+<p>Maroessia vloog weg als een pijl uit een boog. Maar toen zij aan het voetpad gekomen was, dat door het boekweitveld heenliep,
+kon de kleine gazel geen weerstand bieden aan de verzoeking om zich om te keeren, ten einde een poging te doen om hem, dien
+zij met zooveel verdriet verlaten had, nog eenmaal te zien. Er was niemand meer op de grens van het bosch. Het geweervuur
+had niet aangehouden. In het bosch was het weer doodstil geworden.
+
+</p>
+<p>Maroessia ging weer verder. Van vermoeidheid was geen sprake meer; haar vriend had het verlangd; zij had vleugels aan de voeten.
+Het boekweitveld is overgeloopen, daar is de kleine brug, zij legt er haar beide kransen op neer. Een dof geluid was tot haar
+ooren doorgedrongen. Zij luistert, het geluid komt naderbij en wordt duidelijk hoorbaar. Het moet het getrappel zijn van een
+paard, dat in galop voortrijdt. Is de ruiter een vriend of een vijand? Het is geen kozak. In de verte zou men zeggen, dat
+het een Tartaar was. Toen zij met den ouden zanger reisde, ontweken zij die Tartaren altijd. Zij keert terug en loopt de brug
+nog eens over. Gelukkig liggen de kransen er nog op. Maroessia is tevreden. Zij zal zich in het riet verschuilen. De ruiter
+komt met lossen teugel aanrijden. Zou hij haar opgemerkt hebben? Zij hoopt van niet. Maar nauwelijks had Maroessia eenige
+schreden door dit riet gedaan, dat aan den kant van den stroom groeide, of er viel een schot. De roode zakdoek, <a id="d0e3705"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3705">190</a>]</span>evenals het lieve kopje, dat hij omgaf, waren te midden van het riet neergevallen. Men zou gezegd hebben, dat het een patrijs
+was, die in zijn vlucht gestuit wordt.
+
+</p>
+<p>De Tartaarsche ruiter is de brug overgereden. Hij wil er zich van verzekeren, dat zijn schot raak is geweest; op zijn paard
+gezeten, zoekt hij en bemerkt het bevallige lichaam, dat daar op den grond uitgestrekt ligt. Het is slechts een kind! Maar
+wat beteekent die roode zakdoek, dien zij om het hoofd heeft? Het is een vod, die zijn kogel doorboord heeft. Het is niet
+de moeite waard, dien op te rapen.
+
+</p>
+<p>De ruiter spoort zijn paard weder aan, vervolgt zijn weg en verdwijnt als iemand, die in zijn verwachting teleurgesteld is.
+Maroessia was voor hem slechts een schim, die zich op zijn weg even aan hem vertoond had.
+
+</p>
+<p>Alles is weder stil geworden. De zaak was ook zoo vlug in haar werk gegaan. Men zou zeggen, dat er niets bij die brug was
+voorgevallen.
+
+</p>
+<p>Intusschen komt er een boer, die een zwaren takkenbos op zijn schouders draagt, met langzame schreden uit het kleine bosch,
+dat Maroessia links van de brug moest vinden. Vervolgens loopt hij den molen voorbij, die door het heldere licht der maan
+verzilverd wordt. Hij heeft geen haast, hij kijkt rechts noch links. Hij heeft er geen vermoeden op, dat de weg, dien hij
+wil inslaan, kort geleden niet veilig was.
+
+</p>
+<p>Hij loopt de brug op. Hij ziet de beide kransen liggen, hij raapt ze op en haakt ze aan zijn takkenbos vast. Zeker heeft hij
+dochtertjes. Hij zal de kransen aan haar geven. Hij is de brug overgeloopen. Zijn last wordt hem te zwaar. Hij legt dien voor
+een oogenblik neer en leunt, om uit te rusten, met zijn armen op den boomstam, die aan deze eenvoudige brug tot leuning dient.
+Vandaar kijkt hij werktuigelijk in de rondte. Wat ziet hij daar in het riet liggen? Men zou zeggen, dat het een ruiker roode
+bloemen was. Hij moet dat meer van nabij bezien. Het is een meisje. Een van haar voeten hangt in het water. Hij nadert. Hij
+tilt het ontzielde lichaam <a id="d0e3717"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3717">191</a>]</span>op en trekt het een weinig op den kant. Hij kijkt met medelijden naar het schoon gelaat, dat door den dood verbleekt is, legt
+de hand op het kleine, moedige hart, dat niet meer klopt, slaat het teeken des kruises, spreekt deze woorden uit: &#8220;Dat God
+je ter hulpe zij!&#8221; waarop het kind niet meer kan antwoorden: &#8220;God heeft mij geholpen,&#8221; staat op en verwijdert zich, terwijl
+hij zijn takkenbos vergeet en alleen zijn kransen behoudt, in aller ijl. Hij is de brug weder overgegaan. Waar gaat hij zoo
+haastig heen? Verder dan den molen, naar den kant van het bosch. Wat heeft hij een haast om er weer in te komen! Wat drukt
+hij aan zijn borst, wat verbergt hij onder zijn kleeren? Het is de roode zakdoek, die het blonde hoofd versierde, het hoofd
+van het meisje, dat haar vaderland zoo lief had. Hij neemt dien mede. De roode <span class="corr" title="Bron: zadkdoek">zakdoek</span> en de kransen zijn ter bestemder plaatse aangekomen. Maroessia heeft haar taak volbracht. De anderen, de laatste getrouwen,
+en haar groote vriendin zijn gered!
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p191.jpg" alt="Bladerkrans liggend tussen het riet."></p>
+</div><p>
+
+
+<a id="d0e3727"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3727">192</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e3728"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXI.</h2>
+<h2>Gloria victis!</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p192.jpg" alt="Dode jonge vrouw."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Dat alles is al lang, heel lang geleden. Na verloop van honderd, misschien wel van tweehonderd jaren, blijft er slechts een
+legende van over. Nog heden ten dage kan men op een heuvel, door menschenhanden gemaakt, den hoogsten van alle van dezelfde
+soort, die men in dit land aantreft, een groot kruis van graniet zien staan. Op dit kruis is met de punt van een dolk een
+naam gegrift: <span class="smallcaps">Maroessia</span>.
+
+</p>
+<p>De geheele heuvel heet de Koergane, dat is het graf van het meisje. Het is bedekt met een prachtig tapijt van groen, steeds
+bezaaid met prachtige en geurige bloemen, die slechts daar groeien, die men nooit elders heeft gezien en die men nimmer elders
+zien zal. Die bloemen zijn prachtig. Als men ze verplant, weigeren zij te groeien: zij sterven terstond. Men heeft getracht,
+ze op andere plaatsen te zaaien: zij komen er zelfs niet op. Men heeft ze een naam gegeven, den eenigen, die er voor past:
+men noemt ze Maroessia&#8217;s.
+<a id="d0e3745"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3745">193</a>]</span></p>
+<p>Men vertelt, dat een kozak, beroemd door zijn moed, zijn verstand, zijn schoonheid en zijn goedheid, en meer nog door zijn
+liefde voor zijn vaderland, dezen grooten heuvel alleen heeft opgeworpen.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p193.jpg" alt="Treurende oude man bij graf."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Hij had slechts &eacute;&eacute;n arm, daar hij den anderen verloren had in het laatste gevecht, dat er voor de onafhankelijkheid van de
+Ukraine geleverd werd; en met de eenige hand, die hem overbleef, de aarde hand voor hand aandragende, heeft hij dezen heuvel
+opgeworpen. Hij had er vele jaren aan besteed. Nog op jeugdigen leeftijd was hij er mee begonnen, zijn baard en zijn haar
+waren grijs geworden, toen hij het <a id="d0e3755"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3755">194</a>]</span>voltooide. Intusschen zeggen sommigen, dat een kleine jongen, Taras genaamd, hem zoolang, zoolang had gebeden en gesmeekt,
+totdat hij zijn hulp had aangenomen, en dat op den langen duur ook deze jongen bij dit werk oud geworden was. De legende zegt
+verder, dat, toen de Koergane hoog genoeg was, en toen het kruis er op was geplaatst, de kozak zich aan den voet daarvan neerzette
+en er tot aan zijn dood weende. V&oacute;&oacute;r dien dag had niemand een leeuw tranen zien storten. Het zijn de tranen, die er aan zijn
+oogen ontvloeiden, welke deze zoo mooie en geurige bloemen deden ontluiken, die vroeger nooit in eenig deel van de wereld
+hadden gebloeid. Zij, die de taal der bloemen weten te verstaan, verzekeren, dat men ze op avonden, als het volle maan is,
+kan hooren fluisteren: &#8220;Wij kunnen nergens anders bloeien dan op het graf van hen, die hun leven voor het vaderland hebben
+gegeven.&#8221; De kinderen, jongens en meisjes, vergezeld van hun ouders, komen alle jaren uit alle deelen van het land, om een
+bedevaart te doen naar het graf van het kleine meisje. Ieder hecht er zijn bloemkrans aan. Zij brengen er portretten heen,
+medailles, ter eere van Maroessia geslagen.
+
+</p>
+<p>En er is er geen, die niet Maroessia had willen zijn...
+
+
+</p>
+<p><span class="smallcaps">Einde.</span>
+
+
+
+</p>
+</div><a id="d0e3763"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3763">195</a>]</span><div class="backmatter">
+<p class="div1"><a id="d0e3765"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2>Inhoud.</h2>
+<p></p>
+<ul>
+<li>I.        <a href="#d0e113">Een onbekend reiziger</a> 1
+</li>
+<li>II.       <a href="#d0e290">De kleine Maroessia</a> 12
+</li>
+<li>III.      <a href="#d0e681">Een roovergeschiedenis</a> 30
+</li>
+<li>IV.       <a href="#d0e1147">De vlucht</a> 50
+</li>
+<li>V.        <a href="#d0e1291">Een ontmoeting</a> 56
+</li>
+<li>VI.       <a href="#d0e1533">Bij den ouden Kniesj</a> 68
+</li>
+<li>VII.      <a href="#d0e1697">Op dezelfde plaats</a> 77
+</li>
+<li>VIII.     <a href="#d0e1848">Het ontwaken van Iwan</a> 84
+</li>
+<li>IX.       <a href="#d0e1988">De ware Kniesj</a> 92
+</li>
+<li>X.        <a href="#d0e2076">Men ziet elkaar terug</a> 98
+</li>
+<li>XI.       <a href="#d0e2240">Woorden en muziek</a> 107
+</li>
+<li>XII.      <a href="#d0e2400">Men nadert</a> 117
+</li>
+<li>XIII.     <a href="#d0e2532">De hetman zwicht</a> 124
+</li>
+<li>XIV.      <a href="#d0e2670">Ontmoetingen</a> 131
+</li>
+<li>XV.       <a href="#d0e2756">Op het water</a> 135
+</li>
+<li>XVI.      <a href="#d0e2913">Te Gadiatsj</a> 143
+</li>
+<li>XVII.     <a href="#d0e3101">Speel niet met dolken!</a> 154
+</li>
+<li>XVIII.    <a href="#d0e3298">Het gelukkige jaar</a> 164
+</li>
+<li>XIX.      <a href="#d0e3402">Laatste kransen</a> 173
+</li>
+<li>XX.       <a href="#d0e3572">De doorboorde zakdoek</a> 182
+</li>
+<li>XXI.      <a href="#d0e3728">Gloria victis!</a> 192
+</li>
+</ul><p>
+
+
+<a id="d0e3877"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3877">196</a>]</span></p>
+<p class="div1"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2>Uitgaven van firma D. Bolle te Rotterdam</h2>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/ad.jpg" alt="Afbeelding van drie uitgaven van &#8220;Alleen op de Wereld.&#8221;"></p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p>Drie uitgaven van het met goud bekroonde meesterwerk
+
+<b>Alleen op de Wereld</b>
+
+</p>
+<p>door <b>Hector Malot</b>
+
+</p>
+<p>Voor Nederland bewerkt door <b>Gerard Keller</b>
+
+</p>
+<p>1. <b>Prachtuitgave</b>, met 8 kunstdrukplaten, ingenaaid slechts <b>&#402;&nbsp;1.80</b>, in rijken prachtband <b>&#402;&nbsp;2.90</b>.
+
+</p>
+<p>2. <b>Volledige volksuitgave</b>, met 21 nieuwe illustrati&euml;n naar teekeningen van J. C. Nijland, ingenaaid slechts <b>&#402;&nbsp;1.20</b>, in royalen prachtband <b>&#402;&nbsp;1.90</b>.
+
+</p>
+<p>3. <b>Verkorte jeugduitgave</b>, speciaal bestemd voor kinderen beneden 12 jaar, met talrijke illustrati&euml;n, ingenaaid slechts <b>&#402;&nbsp;0.90</b>, in prachtband slechts <b>&#402;&nbsp;1.50</b>.
+
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Zelden, misschien nooit, las ik een boek, zoo rein, zoo eenvoudig en toch zoo boeiend en vol afwisseling als dit meesterwerk
+van Hector Malot.&#8221;
+
+</p>
+<p class="alignright"><i>Gerard Keller</i>.
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Het boek ademt overal een zachten, humanen geest, stemt den mensch beter en maakt hem zedelijk krachtiger.&#8221;
+
+</p>
+<p class="alignright"><i>Het Vaderland</i>.
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is van het begin tot het einde boeiend en vol afwisseling.&#8221;
+
+</p>
+<p class="alignright"><i>De Gids</i>.
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij zijn dan ook zelden in de gelegenheid een werk van dien aard zoo onvoorwaardelijk aan te bevelen.&#8221;
+
+</p>
+<p class="alignright"><i>Het Huisgezin</i>.
+
+
+</p>
+<p class="div1"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3765">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/back.jpg" alt="Oorspronkelijke achterkant."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+</div>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Maroessia, by Mrs. Mariya Oleksandrivna Vilinska
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MAROESSIA ***
+
+***** This file should be named 18406-h.htm or 18406-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/8/4/0/18406/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/ad.jpg b/old/20060516-18406-h/images/ad.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6b37d06
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/ad.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/back.jpg b/old/20060516-18406-h/images/back.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a8b95d7
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/back.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/front.jpg b/old/20060516-18406-h/images/front.jpg
new file mode 100644
index 0000000..78caffb
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/front.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/logo.jpg b/old/20060516-18406-h/images/logo.jpg
new file mode 100644
index 0000000..2225794
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/logo.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p000.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p000.jpg
new file mode 100644
index 0000000..59ef7e0
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p000.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p001.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p001.jpg
new file mode 100644
index 0000000..94526a4
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p001.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p003.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p003.jpg
new file mode 100644
index 0000000..606663a
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p003.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p009.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p009.jpg
new file mode 100644
index 0000000..db441ba
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p009.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p011.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p011.jpg
new file mode 100644
index 0000000..571b01f
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p011.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p012.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p012.jpg
new file mode 100644
index 0000000..253db57
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p012.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p017.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p017.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b80a57a
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p017.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p028.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p028.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4438224
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p028.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p030.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p030.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3405037
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p030.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p041.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p041.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e1a535e
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p041.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p048.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p048.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0a5a4aa
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p048.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p050.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p050.jpg
new file mode 100644
index 0000000..02c7ba7
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p050.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p054.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p054.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e79e683
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p054.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p056.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p056.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1dcb6cc
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p056.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p057.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p057.jpg
new file mode 100644
index 0000000..16e43b1
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p057.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p061.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p061.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8822f79
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p061.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p065.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p065.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7b543aa
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p065.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p068.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p068.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8dbde1a
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p068.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p073.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p073.jpg
new file mode 100644
index 0000000..edc7660
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p073.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p075.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p075.jpg
new file mode 100644
index 0000000..da01b43
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p075.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p077.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p077.jpg
new file mode 100644
index 0000000..cb65b30
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p077.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p081.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p081.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5e7607a
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p081.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p083.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p083.jpg
new file mode 100644
index 0000000..2b9e76c
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p083.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p084.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p084.jpg
new file mode 100644
index 0000000..85b1298
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p084.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p089.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p089.jpg
new file mode 100644
index 0000000..431ce76
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p089.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p090.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p090.jpg
new file mode 100644
index 0000000..78bed01
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p090.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p092.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p092.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e7bafee
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p092.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p096.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p096.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4721791
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p096.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p097.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p097.jpg
new file mode 100644
index 0000000..abfc64f
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p097.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p098.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p098.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ff9f6a7
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p098.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p103.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p103.jpg
new file mode 100644
index 0000000..70dfcea
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p103.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p105.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p105.jpg
new file mode 100644
index 0000000..cc34136
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p105.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p107.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p107.jpg
new file mode 100644
index 0000000..671deec
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p107.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p113.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p113.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b2356b1
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p113.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p114.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p114.jpg
new file mode 100644
index 0000000..694979e
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p114.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p117.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p117.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a430bf2
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p117.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p121.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p121.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1b94eae
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p121.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p122.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p122.jpg
new file mode 100644
index 0000000..67e0b07
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p122.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p124.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p124.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e284fb8
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p124.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p127.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p127.jpg
new file mode 100644
index 0000000..81f1098
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p127.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p129.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p129.jpg
new file mode 100644
index 0000000..75698ab
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p129.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p131.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p131.jpg
new file mode 100644
index 0000000..01f0240
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p131.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p135.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p135.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1eae4ef
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p135.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p137.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p137.jpg
new file mode 100644
index 0000000..12f149a
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p137.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p143.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p143.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d61dc95
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p143.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p145.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p145.jpg
new file mode 100644
index 0000000..190fea5
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p145.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p151.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p151.jpg
new file mode 100644
index 0000000..70165b5
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p151.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p153.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p153.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5fa766c
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p153.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p154.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p154.jpg
new file mode 100644
index 0000000..aca7c25
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p154.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p161.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p161.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a272b53
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p161.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p162.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p162.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0c1531d
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p162.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p164.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p164.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7a78b76
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p164.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p169.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p169.jpg
new file mode 100644
index 0000000..55ad5ed
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p169.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p171.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p171.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e115585
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p171.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p173.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p173.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9f416de
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p173.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p177.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p177.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d0de687
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p177.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p180.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p180.jpg
new file mode 100644
index 0000000..100a9c3
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p180.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p182.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p182.jpg
new file mode 100644
index 0000000..108406a
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p182.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p187.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p187.jpg
new file mode 100644
index 0000000..45c99cb
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p187.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p191.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p191.jpg
new file mode 100644
index 0000000..83fc589
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p191.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p192.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p192.jpg
new file mode 100644
index 0000000..29386a5
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p192.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/p193.jpg b/old/20060516-18406-h/images/p193.jpg
new file mode 100644
index 0000000..12ade5b
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/p193.jpg
diff --git a/old/20060516-18406-h/images/spine.jpg b/old/20060516-18406-h/images/spine.jpg
new file mode 100644
index 0000000..bf802dd
--- /dev/null
+++ b/old/20060516-18406-h/images/spine.jpg