diff options
Diffstat (limited to '18406-h/18406-h.htm')
| -rw-r--r-- | 18406-h/18406-h.htm | 7108 |
1 files changed, 7108 insertions, 0 deletions
diff --git a/18406-h/18406-h.htm b/18406-h/18406-h.htm new file mode 100644 index 0000000..cc91302 --- /dev/null +++ b/18406-h/18406-h.htm @@ -0,0 +1,7108 @@ +<!DOCTYPE html +PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2022-03-12T09:49:10Z using SAXON HE 9.9.1.8 . --> +<html lang="nl"> +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8"> +<title>Maroessia: De Ukraineesche Jeanne d’Arc</title> +<meta name="generator" content="tei2html.xsl, see https://github.com/jhellingman/tei2html"> +<meta name="author" content="Marko Vovtchok [pseud. van Mariya Oleksandrivna Vilinska, 1833–1907]"> +<link rel="coverpage" href="images/front.jpg"> +<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> +<meta name="DC.Creator" content="Marko Vovtchok [pseud. van Mariya Oleksandrivna Vilinska, 1833–1907]"> +<meta name="DC.Title" content="Maroessia: De Ukraineesche Jeanne d’Arc"> +<meta name="DC.Date" content="2006-05-16"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"> +<meta name="DC.Format" content="text/html"> +<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg"> +<meta name="DC.Rights" content="Dit boek is vrij van auteursrechten in de Verenigde Staten. Als u elders woont, raadpleeg dan alstublieft de wetgeving in uw land voordat u dit boek downloadt."> +<meta name="DC.Identifier" content="https://www.gutenberg.org/ebooks/18406"> +<style type="text/css"> /* <![CDATA[ */ +html { +line-height: 1.3; +} +body { +margin: 0; +} +main { +display: block; +} +h1 { +font-size: 2em; +margin: 0.67em 0; +} +hr { +height: 0; +overflow: visible; +} +pre { +font-family: monospace, monospace; +font-size: 1em; +} +a { +background-color: transparent; +} +abbr[title] { +border-bottom: none; +text-decoration: underline; +text-decoration: underline dotted; +} +b, strong { +font-weight: bolder; +} +code, kbd, samp { +font-family: monospace, monospace; +font-size: 1em; +} +small { +font-size: 80%; +} +sub, sup { +font-size: 67%; +line-height: 0; +position: relative; +vertical-align: baseline; +} +sub { +bottom: -0.25em; +} +sup { +top: -0.5em; +} +img { +border-style: none; +} +body { +font-family: serif; +font-size: 100%; +text-align: left; +margin-top: 2.4em; +} +div.front, div.body { +margin-bottom: 7.2em; +} +div.back { +margin-bottom: 2.4em; +} +.div0 { +margin-top: 7.2em; +margin-bottom: 7.2em; +} +.div1 { +margin-top: 5.6em; +margin-bottom: 5.6em; +} +.div2 { +margin-top: 4.8em; +margin-bottom: 4.8em; +} +.div3 { +margin-top: 3.6em; +margin-bottom: 3.6em; +} +.div4 { +margin-top: 2.4em; +margin-bottom: 2.4em; +} +.div5, .div6, .div7 { +margin-top: 1.44em; +margin-bottom: 1.44em; +} +.div0:last-child, .div1:last-child, .div2:last-child, .div3:last-child, +.div4:last-child, .div5:last-child, .div6:last-child, .div7:last-child { +margin-bottom: 0; +} +blockquote div.front, blockquote div.body, blockquote div.back { +margin-top: 0; +margin-bottom: 0; +} +.divBody .div1:first-child, .divBody .div2:first-child, .divBody .div3:first-child, .divBody .div4:first-child, +.divBody .div5:first-child, .divBody .div6:first-child, .divBody .div7:first-child { +margin-top: 0; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4, .h5, .h6 { +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} +h3, .h3 { +font-size: 1.2em; +} +h3.label { +font-size: 1em; +margin-bottom: 0; +} +h4, .h4 { +font-size: 1em; +} +.alignleft { +text-align: left; +} +.alignright { +text-align: right; +} +.alignblock { +text-align: justify; +} +p.tb, hr.tb, .par.tb { +margin: 1.6em auto; +text-align: center; +} +p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument { +font-size: 0.9em; +text-indent: 0; +} +p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument { +margin: 1.58em 10%; +} +td.tocDivNum { +vertical-align: top; +} +td.tocPageNum { +vertical-align: bottom; +} +.opener, .address { +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +} +.addrline { +margin-top: 0; +margin-bottom: 0; +} +.dateline { +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +text-align: right; +} +.salute { +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.signed { +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.epigraph { +font-size: 0.9em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} +.epigraph span.bibl { +display: block; +text-align: right; +} +.trailer { +clear: both; +margin-top: 3.6em; +} +span.abbr, abbr { +white-space: nowrap; +} +span.parnum { +font-weight: bold; +} +span.corr, span.gap { +border-bottom: 1px dotted red; +} +span.num, span.trans, span.trans { +border-bottom: 1px dotted gray; +} +span.measure { +border-bottom: 1px dotted green; +} +.ex { +letter-spacing: 0.2em; +} +.sc { +font-variant: small-caps; +} +.asc { +font-variant: small-caps; +text-transform: lowercase; +} +.uc { +text-transform: uppercase; +} +.tt { +font-family: monospace; +} +.underline { +text-decoration: underline; +} +.overline, .overtilde { +text-decoration: overline; +} +.rm { +font-style: normal; +} +.red { +color: red; +} +hr { +clear: both; +border: none; +border-bottom: 1px solid black; +width: 45%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +margin-top: 1em; +text-align: center; +} +hr.dotted { +border-bottom: 2px dotted black; +} +hr.dashed { +border-bottom: 2px dashed black; +} +.aligncenter { +text-align: center; +} +h1, h2, .h1, .h2 { +font-size: 1.44em; +line-height: 1.5; +} +h1.label, h2.label { +font-size: 1.2em; +margin-bottom: 0; +} +h5, h6 { +font-size: 1em; +font-style: italic; +} +p, .par { +text-indent: 0; +} +p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line { +text-transform: uppercase; +} +.hangq { +text-indent: -0.32em; +} +.hangqq { +text-indent: -0.42em; +} +.hangqqq { +text-indent: -0.84em; +} +p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter { +float: left; +clear: left; +margin: 0 0.05em 0 0; +padding: 0; +line-height: 0.8; +font-size: 420%; +vertical-align: super; +} +blockquote, p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote { +font-size: 0.9em; +margin: 1.58em 5%; +} +.pageNum a, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover, a.hidden:hover, a.hidden { +text-decoration: none; +} +.advertisement, .advertisements { +background-color: #FFFEE0; +border: black 1px dotted; +color: #000; +margin: 2em 5%; +padding: 1em; +} +.footnotes .body, .footnotes .div1 { +padding: 0; +} +.fnarrow { +color: #AAAAAA; +font-weight: bold; +text-decoration: none; +} +.fnarrow:hover, .fnreturn:hover { +color: #660000; +} +.fnreturn { +color: #AAAAAA; +font-size: 80%; +font-weight: bold; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} +a { +text-decoration: none; +} +a:hover { +text-decoration: underline; +background-color: #e9f5ff; +} +a.noteRef, a.pseudoNoteRef { +font-size: 67%; +line-height: 0; +position: relative; +vertical-align: baseline; +top: -0.5em; +text-decoration: none; +margin-left: 0.1em; +} +.displayfootnote { +display: none; +} +div.footnotes { +font-size: 80%; +margin-top: 1em; +padding: 0; +} +hr.fnsep { +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} +p.footnote, .par.footnote { +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} +p.footnote .fnlabel, .par.footnote .fnlabel { +float: left; +margin-left: -0.1em; +margin-top: 0.9em; +min-width: 1.0em; +padding-right: 0.4em; +} +.apparatusnote { +text-decoration: none; +} +.apparatusnote:target, .fndiv:target { +background-color: #eaf3ff; +} +table.tocList { +width: 100%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +border-width: 0; +border-collapse: collapse; +} +td.tocPageNum, td.tocDivNum { +text-align: right; +min-width: 10%; +border-width: 0; +white-space: nowrap; +} +td.tocDivNum { +padding-left: 0; +padding-right: 0.5em; +} +td.tocPageNum { +padding-left: 0.5em; +padding-right: 0; +} +td.tocDivTitle { +width: auto; +} +p.tocPart, .par.tocPart { +margin: 1.58em 0; +font-variant: small-caps; +} +p.tocChapter, .par.tocChapter { +margin: 1.58em 0; +} +p.tocSection, .par.tocSection { +margin: 0.7em 5%; +} +table.tocList td { +vertical-align: top; +} +table.tocList td.tocPageNum { +vertical-align: bottom; +} +table.inner { +display: inline-table; +border-collapse: collapse; +width: 100%; +} +td.itemNum { +text-align: right; +min-width: 5%; +padding-right: 0.8em; +} +td.innerContainer { +padding: 0; +margin: 0; +} +.index { +font-size: 80%; +} +.index p { +text-indent: -1em; +margin-left: 1em; +} +.indexToc { +text-align: center; +} +.transcriberNote { +background-color: #DDE; +border: black 1px dotted; +color: #000; +font-family: sans-serif; +font-size: 80%; +margin: 2em 5%; +padding: 1em; +} +.missingTarget { +text-decoration: line-through; +color: red; +} +.correctionTable { +width: 75%; +} +.width20 { +width: 20%; +} +.width40 { +width: 40%; +} +p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint { +color: #666666; +font-size: 80%; +} +span.musictime { +vertical-align: middle; +display: inline-block; +text-align: center; +} +span.musictime, span.musictime span.top, span.musictime span.bottom { +padding: 1px 0.5px; +font-size: xx-small; +font-weight: bold; +line-height: 0.7em; +} +span.musictime span.bottom { +display: block; +} +ul { +list-style-type: none; +} +.splitListTable { +margin-left: 0; +} +.splitListTable td { +vertical-align: top; +} +.numberedItem { +text-indent: -3em; +margin-left: 3em; +} +.numberedItem .itemNumber { +float: left; +position: relative; +left: -3.5em; +width: 3em; +display: inline-block; +text-align: right; +} +.itemGroupTable { +border-collapse: collapse; +margin-left: 0; +} +.itemGroupTable td { +padding: 0; +margin: 0; +vertical-align: middle; +} +.itemGroupBrace { +padding: 0 0.5em !important; +} +.titlePage { +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0 7em 0; +padding: 5em 10% 6em 10%; +text-align: center; +} +.titlePage .docTitle { +line-height: 1.7; +margin: 2em 0 2em 0; +font-weight: bold; +} +.titlePage .docTitle .mainTitle { +font-size: 1.8em; +} +.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle, +.titlePage .docTitle .volumeTitle { +font-size: 1.44em; +} +.titlePage .byline { +margin: 2em 0 2em 0; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.5; +} +.titlePage .byline .docAuthor { +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +.titlePage .figure { +margin: 2em auto; +} +.titlePage .docImprint { +margin: 4em 0 0 0; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.5; +} +.titlePage .docImprint .docDate { +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +div.figure { +text-align: center; +} +.figure { +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.floatLeft { +float: left; +margin: 10px 10px 10px 0; +} +.floatRight { +float: right; +margin: 10px 0 10px 10px; +} +p.figureHead, .par.figureHead { +font-size: 100%; +text-align: center; +} +.figAnnotation { +font-size: 80%; +position: relative; +margin: 0 auto; +} +.figTopLeft, .figBottomLeft { +float: left; +} +.figTopRight, .figBottomRight { +float: right; +} +.figure p, .figure .par { +font-size: 80%; +margin-top: 0; +text-align: center; +} +img { +border-width: 0; +} +td.galleryFigure { +text-align: center; +vertical-align: middle; +} +td.galleryCaption { +text-align: center; +vertical-align: top; +} +body { +padding: 1.58em 16%; +} +.pageNum { +display: inline; +font-size: 8.4pt; +font-style: normal; +margin: 0; +padding: 0; +position: absolute; +right: 1%; +text-align: right; +letter-spacing: normal; +} +.marginnote { +font-size: 0.8em; +height: 0; +left: 1%; +position: absolute; +text-indent: 0; +width: 14%; +text-align: left; +} +.right-marginnote { +font-size: 0.8em; +height: 0; +right: 3%; +position: absolute; +text-indent: 0; +text-align: right; +width: 11% +} +.cut-in-left-note { +font-size: 0.8em; +left: 1%; +float: left; +text-indent: 0; +width: 14%; +text-align: left; +padding: 0.8em 0.8em 0.8em 0; +} +.cut-in-right-note { +font-size: 0.8em; +left: 1%; +float: right; +text-indent: 0; +width: 14%; +text-align: right; +padding: 0.8em 0 0.8em 0.8em; +} +span.tocPageNum, span.flushright { +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +text-indent: 0; +} +.pglink::after { +content: "\0000A0\01F4D8"; +font-size: 80%; +font-style: normal; +font-weight: normal; +} +.catlink::after { +content: "\0000A0\01F4C7"; +font-size: 80%; +font-style: normal; +font-weight: normal; +} +.exlink::after, .wplink::after, .biblink::after, .qurlink::after, .seclink::after { +content: "\0000A0\002197\00FE0F"; +color: blue; +font-size: 80%; +font-style: normal; +font-weight: normal; +} +.pglink:hover { +background-color: #DCFFDC; +} +.catlink:hover { +background-color: #FFFFDC; +} +.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover, .qurlink:hover, .seclin:hover { +background-color: #FFDCDC; +} +body { +background: #FFFFFF; +font-family: serif; +} +body, a.hidden { +color: black; +} +h1, h2, .h1, .h2 { +text-align: center; +font-variant: small-caps; +font-weight: normal; +} +p.byline { +text-align: center; +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} +.div2 p.byline, .div3 p.byline, .div4 p.byline, .div5 p.byline, .div6 p.byline, .div7 p.byline { +text-align: left; +} +.figureHead, .noteRef, .pseudoNoteRef, .marginnote, .right-marginnote, p.legend, .verseNum { +color: #660000; +} +.rightnote, .pageNum, .lineNum, .pageNum a { +color: #AAAAAA; +} +a.hidden:hover, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover { +color: red; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6 { +font-weight: normal; +} +table { +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.tablecaption { +text-align: center; +} +.arab { font-family: Scheherazade, serif; } +.aran { font-family: 'Awami Nastaliq', serif; } +.grek { font-family: 'Charis SIL', serif; } +.hebr { font-family: Shlomo, 'Ezra SIL', serif; } +.syrc { font-family: 'Serto Jerusalem', serif; } +/* CSS rules generated from rendition elements in TEI file */ +div.advertisement img { +mix-blend-mode: darken; +} +/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */ +.cover-imagewidth { +width:540px; +} +.p000width { +width:501px; +} +.p001width { +width:548px; +} +.p003width { +width:497px; +} +.p009width { +width:502px; +} +.p011width { +width:356px; +} +.p012width { +width:546px; +} +.p017width { +width:505px; +} +.p028width { +width:381px; +} +.p030width { +width:548px; +} +.p041width { +width:498px; +} +.p048width { +width:365px; +} +.p050width { +width:555px; +} +.p054width { +width:356px; +} +.p056width { +width:551px; +} +.p057width { +width:497px; +} +.p061width { +width:364px; +} +.p065width { +width:496px; +} +.p068width { +width:551px; +} +.p073width { +width:498px; +} +.p075width { +width:362px; +} +.p077width { +width:557px; +} +.p081width { +width:501px; +} +.p083width { +width:362px; +} +.p084width { +width:551px; +} +.p089width { +width:504px; +} +.p090width { +width:364px; +} +.p092width { +width:554px; +} +.p096width { +width:357px; +} +.p097width { +width:499px; +} +.p098width { +width:552px; +} +.p103width { +width:364px; +} +.p105width { +width:495px; +} +.p107width { +width:544px; +} +.p113width { +width:497px; +} +.p114width { +width:357px; +} +.p117width { +width:548px; +} +.p121width { +width:496px; +} +.p122width { +width:364px; +} +.p124width { +width:554px; +} +.p127width { +width:366px; +} +.p129width { +width:499px; +} +.p131width { +width:553px; +} +.p135width { +width:545px; +} +.p137width { +width:504px; +} +.p143width { +width:552px; +} +.p145width { +width:500px; +} +.p151width { +width:356px; +} +.p153width { +width:503px; +} +.p154width { +width:556px; +} +.p161width { +width:505px; +} +.p162width { +width:356px; +} +.p164width { +width:554px; +} +.p169width { +width:500px; +} +.p171width { +width:355px; +} +.p173width { +width:550px; +} +.p177width { +width:503px; +} +.p180width { +width:357px; +} +.p182width { +width:554px; +} +.p187width { +width:506px; +} +.p191width { +width:545px; +} +.p192width { +width:548px; +} +.p193width { +width:366px; +} +.xd31e2629 { +text-align:center; +} +.adwidth { +width:521px; +} +.xd31e2884 { +text-align:right; +} +.spinewidth { +width:720px; +} +.backwidth { +width:531px; +} +@media handheld { +} +/* ]]> */ </style> +</head> +<body> +<div lang='en' xml:lang='en'> +<p style='text-align:center; font-size:1.2em; font-weight:bold'>The Project Gutenberg eBook of <span lang='nl' xml:lang='nl'>Maroessia</span>, by Marko Vovtchok</p> +<div style='display:block; margin:1em 0'> +This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and +most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions +whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms +of the Project Gutenberg License included with this eBook or online +at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you +are not located in the United States, you will have to check the laws of the +country where you are located before using this eBook. +</div> +</div> + +<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Title: <span lang='nl' xml:lang='nl'>Maroessia</span></p> +<p style='display:block; margin-left:2em; text-indent:0; margin-top:0; margin-bottom:1em;'><span lang='nl' xml:lang='nl'>De Ukraineesche Jeanne D'Arc</span></p> +<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Translators: Marko Vovtchok</p> +<p style='display:block; margin-top:0; margin-bottom:0; margin-left:2em;'>P. J. Stahl</p> +<p style='display:block; margin-top:0; margin-bottom:0; margin-left:2em;'>A. C. Slop</p> +<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Illustrator: Th. Schuler</p> +<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Release Date: March 12, 2022 [eBook #18406]</p> +<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Language: Dutch</p> + <p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em; text-align:left'>Produced by: Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project Gutenberg</p> +<div style='margin-top:2em; margin-bottom:4em'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='nl' xml:lang='nl'>MAROESSIA</span> ***</div> +<div class="front"> +<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure cover-imagewidth"><img src="images/front.jpg" alt="Oorspronkelijke voorkant." width="540" height="720"></div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="div1 frontispiece"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p000width"><img src="images/p000.jpg" alt="“Vader noemt mij altijd zijn klein eekhorentje.” Blz. 51." width="501" height="720"><p class="figureHead">“Vader noemt mij altijd zijn klein eekhorentje.” Blz. 51.</p> +</div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="titlePage"> +<div class="byline"> <span class="docAuthor">P. J. Stahl</span> +</div> +<div class="docTitle"> +<div class="mainTitle">Maroessia</div><br><div class="subTitle">De Ukraineesche Jeanne d’Arc</div> +</div> +<div class="byline"> Tweede druk +<br>Geheel herzien door +<br><span class="docAuthor">A. C. Slop</span> +<br>Met 62 illustratiën naar teekeningen van +<br><span class="docAuthor">Th. Schuler</span> +</div> +<div class="docImprint">D. Bolle—Rotterdam</div> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb1">[<a href="#pb1">1</a>]</span></p> +</div> +<div class="body"> +<div id="ch1" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2641">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">I.</h2> +<h2 class="main">Een onbekend reiziger.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p001width"><img src="images/p001.jpg" alt="Traditioneel houten huis." width="548" height="421"></div><p> +</p> +<p>Ik zal u eens iets vertellen, dat heel lang geleden in de Ukraine is voorgevallen, +en wel in een vergeten, maar frisschen en bekoorlijken hoek van deze landstreek. +</p> +<p>Ik houd veel van die streken, waarover men weinig spreekt, die de vreemdeling niet +bezoekt, die men aan zich zelf overlaat, die haar schuilplaatsen en haar geheimen, +haar groote smarten en haar eenvoudige genoegens voor zich houden. De geschiedenis +van die streken is meestal niet bekend. Men ontmoet er, wat men nergens anders vindt: +zaken en menschen zijn er nieuw. Die landen hebben,—zonder het aan iemand te zeggen,—soms +ook hun helden, waarachtige helden. +</p> +<p>Ik houd ook veel van helden,—vooral als zij er zich niet op beroemen, dat zij ’t zijn,—als +zij eerlijk en oprecht zijn, als zij groote dingen doen, zonder luidkeels te roepen: +“Kijk <span class="pageNum" id="pb2">[<a href="#pb2">2</a>]</span>eens aan! dat heb ik nu gedaan! Onthoudt mij mijn belooning daarvoor niet!” maar alleen +omdat zij niet anders zouden kunnen dan heldhaftig te zijn. +</p> +<p>Welnu, in dat afgelegen hoekje van de Ukraine stond vroeger een huis, dat precies +gebouwd was als andere buitenhuizen; en dit huis werd bewoond door een kozak, Danilo +Tsjabane, en zijn gezin. +</p> +<p>Men verwarre de kozakken uit de Ukraine niet met die van den Don, met die mannen met +hun zware baarden, hun woeste oogen, hun ruwe taal en hun onbeschofte manieren; zij +lijken daar heelemaal niet op. +</p> +<p>De bewoners van de Ukraine laten hun baard pas groeien, als zij vijftig jaar zijn. +Daaruit volgt, dat men in dit land alleen maar grijze baarden of geen baarden ziet. +De jongeren hebben snorren, evenals de Polen. De bewoners van de Ukraine zijn groot, +stevig en forsch gebouwd. Zij hebben voor ’t grootste deel regelmatige gezichtstrekken, +keurig gepenseelde wenkbrauwen, groote oogen, en een kalme, edele, eenigszins strenge +gelaatsuitdrukking, die wel eens somber schijnt. +</p> +<p>In den tijd, toen de Ukraine een republiek was, zag zij zich gedurende verscheidene +jaren tusschen twee vuren geplaatst: Rusland en Polen. Men zou zelfs kunnen zeggen; +“tusschen vier vuren,” als men de Turken en de Tartaren meetelde. Eindelijk had deze +republiek, omdat zij het met de Polen niet eens kon worden, de “broederlijke” voorstellen +van Rusland aangenomen. +</p> +<p>“Wij zijn te zwak om met onze naburen te blijven vechten. Wij hebben den oorlog tot +dusverre met roem gevoerd; maar wij zullen tenslotte toch moeten verliezen. Rusland +stelt ons een verbond voor. Laat ons dit aannemen.” +</p> +<p>Zoo dacht en sprak het oude opperhoofd Bogdan Kmielnitski, en het volk had zijn raad +opgevolgd. +</p> +<p>In het eerst ging alles goed. Vrijheid, gelijkheid, broederschap: de Russen eerbiedigden +dat alles; maar langzamerhand <span class="pageNum" id="pb3">[<a href="#pb3">3</a>]</span>kwam er verandering in den staat van zaken. +</p> +<p></p> +<div class="figure p003width"><img src="images/p003.jpg" alt="Danilo Tsjabane en zijn gezin. Blz. 2." width="497" height="720"><p class="figureHead">Danilo Tsjabane en zijn gezin. Blz. 2.</p> +</div><p> +</p> +<p>Na verloop van nog geen jaar had het volk genoeg redenen <span class="pageNum" id="pb4">[<a href="#pb4">4</a>]</span>om tegen zijn opperhoofd Bogdan te zeggen: “Wat hebben wij gedaan?” +</p> +<p>Toen de oude Bogdan dit hoorde, huilde hij, naar men zegt, voor het eerst van zijn +leven. +</p> +<p>“Laat ons een poging doen om het gedane te herstellen,” zei hij; maar hij slaagde +er niet in en stierf van verdriet. +</p> +<p>Na zijn dood had de Ukraine veel beproevingen te doorstaan. Zij werd in twee partijen +verdeeld: de eene was nog altijd voor Rusland, de andere hield het met Polen. +</p> +<p>Maar er was ook een derde partij ontstaan. Deze was voor de volstrekte onafhankelijkheid +van de Ukraine. Ongelukkig was die partij niet talrijk. Op het tijdstip dat de zaken +zoo staan begint ons verhaal. +</p> +<p>De kozak Danilo Tsjabane dan, bewoonde met zijn gezin een huis op het platteland. +</p> +<p>Danilo had dit huisje geërfd: zijn vader, die het van zijn vader gekregen had, die +het ook weer van den zijnen had gekregen, had het hem bij zijn overlijden nagelaten. +Ik weet niet, hoevele geslachten van de Tsjabanes daarin wel gewoond hadden. +</p> +<p>Het huis was, daar het tusschen een onafzienbare steppe en een uitgestrekt bosch, +tusschen een diepe rivier en een grasrijke weide, tusschen een hoogen berg en een +frissche vallei stond, prachtig gelegen en mooi gebouwd. +</p> +<p>In het noorden strekte zich een eindelooze steppe uit. Men zou gezegd hebben, dat +het een oceaan van groen was, met bloemen bezaaid. In het zuiden verhieven zich de +bergen, nu eens met boomen begroeid en groen gekleurd, dan weer kaal en steenachtig. +De vallei, waarin geen rijwegen en zelfs geen voetpaden te zien waren, strekte zich +aan den oostkant uit. De rivier, waarvan het water eene blauwachtige tint had, besproeide +de weide. +</p> +<p>En bij dat alles, hadden de bewoners van het huisje, om hun geluk volmaakt te voelen +in hun nabijheid goede buren en trouwe vrienden. +<span class="pageNum" id="pb5">[<a href="#pb5">5</a>]</span></p> +<p>Op feestdagen ontving het gezin van Danilo Tsjabane verscheidene bezoekers. Nu eens +was Semene Vorosjilo de eerste, die kwam, dan weer Andry Kroek, of ook hoorde men +reeds in de verte de heldere en welluidende stem van Hanna, die zoo hartelijk kon +lachen, of zag men het kleine schuitje van Wassiel Grime aanleggen. En na deze kwamen +er nog vijf, soms wel tien anderen, mannen en vrouwen, jongens en meisjes, ook wel +kinderen en zelfs grijsaards; want iedereen was er op gesteld, Danilo te bezoeken. +</p> +<p>Op het oogenblik waarop ons verhaal begint heerschte er, zooals we reeds gezegd hebben, +overal in de Ukraine groote verwarring. +</p> +<p>Het land, aan den eenen kant door de Russen begeerd, aan den anderen door de Poolsche +aristocratie, van beide kanten verpletterd, was in vollen opstand en betreurde zijn +verloren onafhankelijkheid diep. De Ukraine was door de Russische troepen overstroomd. +Het opperhoofd van de Moscovitische party werd met gunsten en geschenken van den Czaar +overladen; het opperhoofd van de Poolsche partij had zich in een stad versterkt en +noodigde alle vrienden der vrijheid uit, zich bij hem aan te sluiten. +</p> +<p>Het was moeilijk partij te kiezen … +</p> +<hr class="tb"><p> +</p> +<p>Er was een samenkomst ten huize van Danilo Tsjabane. De avond was somber, de gasten +waren in gedachten verzonken. De aanvoerders zelf hadden moeite om een vroolijk gezicht +te zetten. Men keek elkander meer aan, dan men met elkaar sprak. Het was duidelijk +te zien, dat allen onder dezelfde zorgen gedrukt gingen. +</p> +<p>Van tijd tot tijd richtte men enkele vragen tot Andry Kroek: “Waren de muren van Tsjigirine +stevig genoeg om een aanval te weerstaan? Was er op de verdedigers wel staat te maken? +Als men de laatste proclamatie van het opperhoofd nog eens voorlas? Er waren er die +er niets van wisten. Had hij ook gehoord, of er zich veel vrijwilligers aanmeldden?” +<span class="pageNum" id="pb6">[<a href="#pb6">6</a>]</span></p> +<p>Andry Kroek, die blijkbaar zeer goed over al die dingen ingelicht was, antwoordde +zonder eenige aarzeling. Hij beschreef de wallen, de grachten, de poorten en de schansen +van Tsjigirine, als iemand, die er geweest is en dat alles meer dan eens gezien heeft, +en wel nog niet zoo lang geleden. +</p> +<p>Terwijl de mannen praatten, stonden de spinnewielen stil: de vrouwen luisterden in +angstige spanning. En als de mannen zwegen en rookten, wisselden zij op fluisterenden +toon een paar woorden. +</p> +<p>“Alweer een slag bij Welika,” zeide er een. +</p> +<p>“Hoeveel dooden?” vroeg Mogila. +</p> +<p>“Men heeft Terny in brand gestoken; de huizen zijn niet meer dan een puinhoop, en +het dorp Krinitza staat nog in brand.” +</p> +<p>“Weet je ook,” zei een meisje, “weet je ook, of …” +</p> +<p>Maar verder kwam ze niet; tranen kwamen in haar oogen, en moedeloos liet zij het hoofd +zinken. +</p> +<p>Een oude vrouw, met een bruinen doek om het hoofd, waaruit weelderige grijze lokken +te voorschijn kwamen, met een koud en streng gezicht, waarin twee groote zwarte oogen +als sterren fonkelden, zei: +</p> +<p>“Mijn zoons zijn allen dood. Ik sta alleen op de wereld. Zij zeiden allen: ‘Wij trekken +ten strijde,’ en ik keek ze aan, zeggende: ‘Goed, kinderen!’ en zij voegden er bij: +‘De Ukraine zal haar onafhankelijkheid herkrijgen!’ en ik antwoordde nogmaals: ‘Goed, +kinderen!’ Alle drie zijn zij op het slagveld gebleven, en de Ukraine is nog niet +vrij!” +</p> +<p>“Ach,” zei een jonge vrouw, “men laat zich doodschieten, en men heeft nog niets gewonnen. +Als men nog maar bij zich zelf kon zeggen: ‘Ik sterf, maar ik laat aan de anderen +de taak over, waarnaar ik heb gestreefd.’<span class="corr" id="xd31e187" title="Niet in bron">”</span> +</p> +<p>De oude vrouw viel haar in de rede. +</p> +<p>“Je hebt mij niet begrepen. Als er sprake van het vaderland is, dan onderhandelt men +niet, dan zegt men niet bij zich zelf: ‘Zal ik slagen?’ maar: ‘Het is mijn plicht,’ +en men gaat ten oorlog. Als men gedood wordt, heeft men een <span class="pageNum" id="pb7">[<a href="#pb7">7</a>]</span>gelukkigen dood; goed te sterven is een beter lot dan slecht te leven. Mijn zoons +hebben zoo gehandeld. Als zij nog eens ten strijde konden trekken, zouden zij het +weer zoo doen.” +</p> +<p>“Je hebt gelijk,” zeiden verscheidene vrouwen. +</p> +<p>Anderen zeiden niets, maar begonnen zacht te huilen. De kinderen waren ook terneergeslagen. +Zij speelden niet, zij praatten of lachten niet, maar zaten, heel stil, in de hoeken +van de kamer, terwijl zij naar de groote menschen keken en naar hun gesprekken luisterden. +</p> +<p>Een klein, heel klein meisje, met blond haar, met groote, frissche fonkelende oogen +en lippen, scheen de eenige, die geheel in haar eigen gedachten verdiept was. Zij +nam eenige biezen in haar schort en vlocht daarvan een mooie mat. +</p> +<p>Het werd later op den avond, en in het vertrek werd het al somberder en stiller. Iedereen +bewaarde het stilzwijgen: het meisje viel in slaap met haar onvoltooide mat tusschen +haar vingers. +</p> +<p>De nacht brak aan, en de sterren fonkelden. +</p> +<p>Eensklaps werd er op het raam geklopt. +</p> +<p>Dit was zoo onverwacht, dat niemand zijn ooren wilde gelooven; maar men klopte nog +eens, en nog eens, heel duidelijk, erg hard. +</p> +<p>De heer des huizes stond op en ging naar de deur om open te doen. Zijn gasten en zijn +vrienden staken hun pijpen op en begonnen te rooken. Weer deed zich een luid geklop +op de ruiten hooren. De rookers huiverden, de kinderen keken elkander aan. Danilo +deed de deur half open. +</p> +<p>“Wie klopt daar?” vroeg hij. +</p> +<p>Eene stem, een krachtige en mannelijke stem antwoordde, dat een verdwaalde reiziger +gastvrijheid vroeg. +</p> +<p>“Wees welkom!” zeide Danilo en hij deed de deur wijd open, terwijl hij den reiziger +uitnoodigde om binnen te komen. +</p> +<p>Men zag enkele sterren, een koude avondwind drong in de warme kamer door; vervolgens +vertoonde zich op den drempel een man, die een rijzige gestalte had; hij was genoodzaakt +<span class="pageNum" id="pb8">[<a href="#pb8">8</a>]</span>z’n hoofd te buigen, om binnen te kunnen komen. +</p> +<p>Zijn gezicht was een van die edele, waarop de onverschilligste blikken zich met een +plotseling gevoel van achting vestigen. Zijn groote gestalte was sierlijk en lenig. +Zijn heele voorkomen verried kalmte en sterkte; maar het meest vielen zijn oogen op, +zwarte oogen, die fel schitterden. +</p> +<p>Danilo en zijn vrienden waren door dat alles getroffen; maar de Ukrainiërs kunnen +hun gewaarwordingen voor zich zelf houden, en zij lieten er dan ook niets van blijken. +Zij ontvingen den reiziger, zooals iedere reiziger in een fatsoenlijk huis moet ontvangen +worden, met hartelijkheid en voorkomendheid. Men verzocht hem, bij de tafel plaats +te nemen, en haastte zich, hem iets aan te bieden. +</p> +<p>De reiziger bleek een eenvoudig en beschaafd man te zijn. Omdat hij een onbekende +was en bijgevolg geen recht had om zich met de bijzondere belangen van zijn gastheer +en diens vrienden te bemoeien, trachtte hij zich niet op den voorgrond te plaatsen. +Hij vertelde niet, zooals anderen dit zouden gedaan hebben, zijn avonturen. Hij meende +vreemdelingen geen deelgenoot te moeten maken van zijn plannen, als hij die tenminste +had. Hij deed geen vragen en antwoordde slechts met weinig woorden. Als hij sprak, +dan was het over onderwerpen, die op dit oogenblik allen bezighielden: over de rampen +van het land, over de verbrande steden, over de verwoeste velden, die hij op zijn +weg had gezien. Danilo en zijn vrienden volgden zijn voorbeeld. Zij vroegen zich waarschijnlijk +wel af, waar hij vandaan kwam en waar hij naar toe ging, en ook in welk land hij geboren +was; maar omdat hij dat niet zei, vroegen ze ’t hem niet. Men merkte wel, dat hij, +ofschoon nog jong, veel wist. Hij kende de Turksche zeden, de Poolsche gewoonten, +het Russische karakter, de Tartaarsche gebruiken en het scheen, dat de Setsj hem ook +niet onbekend was.<a class="noteRef" id="xd31e215src" href="#xd31e215">1</a> +<span class="pageNum" id="pb9">[<a href="#pb9">9</a>]</span></p> +<p></p> +<div class="figure p009width"><img src="images/p009.jpg" alt="“Wees welkom!” zeide Danilo. Blz. 7." width="502" height="720"><p class="figureHead">“Wees welkom!” zeide Danilo. Blz. 7.</p> +</div><p> +</p> +<p>Wat de Ukraine aangaat, het bleek wel, dat hij deze in allerlei richtingen doorkruist +had, dat hij de groote steden <span class="pageNum" id="pb10">[<a href="#pb10">10</a>]</span>zoowel als de dorpen bezocht en er misschien wel gewoond had. Meer dan een had zich +ook afgevraagd, hoe hij aan het litteeken kwam, dat hij op z’n linkerwang had, waar +hij deze wond had gekregen, die zeker wel door een scherp wapen was toegebracht. Maar +dat ging hem alleen aan. Ieder zijn geheimen. Intusschen werd de reiziger, zonder +twijfel ingenomen met de gulle ontvangst, die hem ten deel viel, uit zich zelf mededeelzamer. +Hij vertelde van de veldslagen, die er onlangs geleverd waren. Het was, alsof men +er zelf bij tegenwoordig was. Iedereen luisterde met ingehouden adem naar hem. De +mannen, gewoonlijk zoo kalm, raakten in vuur: de vrouwen snikten. De kinderen hingen +aan zijn lippen, alsof hij een mooi sprookje vertelde. +</p> +<p>Hij had juist een verhaal beëindigd; de stilte woog zwaar, ieder was met z’n eigen +gedachten bezig. Plotseling schrikten zij op. Twee schoten klonken in den nacht, gevolgd +door meerdere. +</p> +<p>Men luisterde scherp. De schoten kwamen van den kant der steppe. Een langen tijd wachtte +men of er misschien nog meer zouden volgen, maar alles was weer stil geworden. +</p> +<p>“Zoo, wordt er in deze vreedzame streken ook al kruit verschoten?” vroeg de reiziger +toen. +</p> +<p>“Dat schieten moet van den kant van den straatweg naar Tsjigirine komen,” beweerde +Andry Kroek. +</p> +<p>“Het is van verschillende kanten gekomen,” zei Danilo hoofdschuddend. +</p> +<p>Het was intusschen al laat geworden. De vrouwen stonden op om naar huis terug te keeren +want het werd voor de kinderen tijd om naar bed te gaan. +</p> +<p>Men zei elkaar op den drempel nog eenmaal goedendag, men wisselde een glimlach, men +knikte elkander vriendelijk toe. Alles ging als gewoonlijk, en toch gevoelde ieder, +dat er storm in aantocht was. +</p> +<p>“Wel te rusten!” zeide men. “Goeden nacht!” +</p> +<p>Toen verspreidde het heele gezelschap zich langs de donkere <span class="pageNum" id="pb11">[<a href="#pb11">11</a>]</span>voetpaden en verdween in de duisternis. De beide trouwe vrienden Andry Kroek en Semene +Vorosjilo bleven alleen met Danilo achter. De reiziger bleef ook. +</p> +<p></p> +<div class="figure p011width"><img src="images/p011.jpg" alt="Man met snor." width="356" height="504"></div><p> +<span class="pageNum" id="pb12">[<a href="#pb12">12</a>]</span></p> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e215"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e215src">1</a></span> De Setsj is een eiland in den Dnjepr, waar de Zaporoger kozakken hun legerkamp hadden +opgeslagen. <a class="fnarrow" href="#xd31e215src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch2" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2650">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">II.</h2> +<h2 class="main">De kleine Maroessia.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p012width"><img src="images/p012.jpg" alt="Vrouw met twee kinderen, die word bedreigt door een man met een pistool, die door een raam naarbinnen komt." width="546" height="424"></div><p> +</p> +<p>Toen allen vertrokken waren begaf de vrouw des huizes zich naar een kamer naast die, +waarin de samenkomst gehouden was. +</p> +<p>“Is er ook een middel om van hier naar Tsjigirine te komen?” vroeg de reiziger. Zijn +stem was eenigszins gedaald, terwijl hij die vraag deed, zooals het onwillekeurig +gaat, wanneer men voelt, dat het gevaar misschien dichter bij is, dan men wil zeggen. +</p> +<p>“Dat zal moeilijk gaan,” antwoordde Danilo, terwijl hij ook zijn stem liet dalen. +</p> +<p>Zijn beide vrienden zeiden niets, maar zij bliezen een paar ontzaglijke rookwolken +uit hun pijpen en fronsten hun zware wenkbrauwen. +</p> +<p>Dit drukte zonder woorden, maar toch heel juist uit, dat zij het volkomen met Danilo +eens waren. De oogen van <span class="pageNum" id="pb13">[<a href="#pb13">13</a>]</span>den reiziger vestigden zich een oogenblik op het onbeweeglijke gezicht van Danilo, +vervolgens op de niet minder onbeweeglijke gezichten van zijn vrienden. Een enkele +blik van zijn doordringende oogen was voldoende om hun het bewijs te leveren, dat +hij gewoon was, het gevaar te verachten, en dat hij de behendigheid had om desnoods +de slagen af te weren, die men hem toebracht. +</p> +<p>“En toch moet ik er naar toe,” zeide hij na eenige oogenblikken, “en wel regelrecht +en langs den korsten weg.” +</p> +<p>“Regelrecht naar Tsjigirine?” antwoordde Andry Kroek. “Op dit oogenblik bestaat daar +geen kans op.” +</p> +<p>“Is het nog ver?” vroeg de reiziger. +</p> +<p>“De lengte van den weg doet er voor hem, die goede beenen heeft, weinig toe, als de +weg maar goed is,” zeide Semene Vorosjilo, “maar al was deze ook nog zoo kort, wat +doet dat er toe, als hij toch onbegaanbaar is?” +</p> +<p>Bij het uitspreken van deze woorden sloeg Semene Vorosjilo een blik op den reiziger. +</p> +<p>“Het staat niet altijd aan ons, reizigers,” antwoordde de onbekende, “den aangenaamsten +weg te kiezen. Bij gebrek van een goeden, moeten wij ons met een slechteren tevreden +stellen; maar als er eenmaal bepaald is, dat men ergens zal komen, is er geen terugkrabbelen +mogelijk. Maar hij die zich een veiligen gids of een trouwen reisgenoot weet te verschaffen, +is goed af! Ik wil het niet voor u verbergen; het is mij meer dan eens gebeurd dat +ik, op het oogenblik, waarop ik er het minst aan dacht, maar er het meest behoefte +aan had, een trouwen kameraad gevonden heb.” +</p> +<p>Bij deze woorden van den vreemdeling richtten Danilo en zijn beide vrienden het hoofd +op. +</p> +<p>“Wat U zegt is waar,” antwoordde Danilo; “een dappere metgezel, op wien men staat +kan maken, is goud waard.” +</p> +<p>“Het ontbreekt in de Ukraine niet aan vastberaden mannen,” zei Andry Kroek. “In dit +opzicht kan ik zeggen, dat geen land ons vaderland overtreft.” +<span class="pageNum" id="pb14">[<a href="#pb14">14</a>]</span></p> +<p>“Goed geantwoord, Kroek!” zeide Danilo. “De Polen kunnen er zich op beroemen, dat +zij onverschrokken heeren hebben, de Turken schitterende sultans, de Moscoviten slimme +en knappe mannen; wat ons betreft, wij kunnen één ding verklaren, dat tegen al het +andere opweegt, en wel dat wij broeders zijn.” +</p> +<p>“Op eenige uitzonderingen na heeft u gelijk,” antwoordde de reiziger. +</p> +<p>“Op de beste velden vindt men wel een enkel onkruidje,” liet Danilo hierop terstond +volgen. “Is de tarwe daarom minder goed?” +</p> +<p>“Nee, zeker niet,” zeide Vorosjilo. “Maar … er is iets, dat niet mag worden voorbijgezien.” +</p> +<p>“En dat is?” vroeg de reiziger. +</p> +<p>“Dat men niet altijd de tarwe van het onkruid kan onderscheiden. Wie een zwarte kap +draagt, is niet altijd een monnik.” +</p> +<p>“Een goede herder herkent zijn schapen, zelfs onder een wolfshuid!” antwoordde de +vreemdeling. +</p> +<p>Er heerschte een diep stilzwijgen; men keek elkander nog eenmaal aan; woorden waren +overbodig. +</p> +<p>“Broeders<span id="xd31e286"></span>!” zei plotseling de reiziger, “de inwoners van de Setsj bieden u achting en vriendschap +aan. Ik ben hun afgezant. Ik ga naar Tsjigirine.” +</p> +<p>“Wij zijn tot uw orders; wij zijn uw vrienden,” zeiden de drie Ukrainiërs als uit +één mond. +</p> +<p>“Wat hebben jullie mij te vertellen? Wat weten jullie? Wat valt er hier voor?” vroeg +de afgezant van de Setsj. +</p> +<p>“Niets goeds,” antwoordde Danilo. “De een heeft een verbond van vriendschap met de +Moscoviten gesloten; de ander is misschien op dit oogenblik met de Polen in onderhandeling, +nadat hij de Turken vruchteloos uitgenoodigd heeft, hem te hulp te komen.” +</p> +<p>“Ja, het is maar al te waar!” zuchtten de vrienden van Danilo en hun manlijke gezichten +drukten diepe smart uit. +</p> +<p>“Dat is voor mij een reden te meer om naar Tsjigirine te <span class="pageNum" id="pb15">[<a href="#pb15">15</a>]</span>gaan,” antwoordde de afgezant van de Setsj, “en liefst zonder tijd te verliezen.” +</p> +<p>“Alle wegen zijn afgesneden,” antwoordde Vorosjilo. +</p> +<p>“En de weg naar Gonna?” +</p> +<p>“Door de Moscoviten bezet en in staat van verdediging gebracht.” +</p> +<p>De afgezant begon na te denken, niet over de bezwaren, maar over het middel om zijn +doel te bereiken. +</p> +<p>“Wij, kozakken van de Setsj,” zeide hij eindelijk, “wij zijn noch voor de Moscoviten, +noch voor de Polen. Wij zijn voor de Ukrainiërs. Jullie begrijpen dus wel, dat ik +naar Tsjigirine mòet. Van jullie beide opperhoofden heeft de een zich verkocht, naar +men zegt … maar de ander?” +</p> +<p>“De ander, de hetman Petro Dorosjenko,” zeide Kroek, “is een eerlijk man.” +</p> +<p>“Dat weet ik,” zei de afgezant. “Maar omdat hij trotsch, hartstochtelijk en te overijld +is, vrees ik, dat hij, terwijl hij de Ukraine wil redden, haar in het verderf stort. +In zijn verbittering tegen de Russen vergeet hij, dat wij nog andere vijanden hebben. +Hij is op het punt om een dwaasheid te begaan en van den regen in den drup te komen. +Ik ben uitgestuurd om hem dit te beletten;—maar om daarin te slagen, moet ik hem zien +en spreken. Als ik draalde …” +</p> +<p>Hier zweeg de afgezant en keek om zich heen. De vrouw des huizes was nog afwezig, +twee kleine jongens sliepen rustig op een breede bank. Hij was op het punt om weer +met spreken voort te gaan, toen hij eensklaps achter in het vertrek twee fonkelende +oogen op zich gevestigd zag, die zijn woorden schenen te verslinden. Hij wilde opstaan +en er naar toe gaan, toen hij tot zijn verwondering bemerkte, dat die twee fonkelende +oogen toebehoorden aan een eenvoudig en bevallig kind, dat, in een donkeren hoek der +kamer verscholen, hem als een betooverde vogel aankeek. +</p> +<p>Danilo had den blik van den afgezant gevolgd en ontdekte het meisje dat zijn aandacht +getrokken had. +<span class="pageNum" id="pb16">[<a href="#pb16">16</a>]</span></p> +<p>“Het is mijn dochter,” zeide hij, “mijn dapper kind.” Hij riep haar “Maroessia, kom +eens hier!” +</p> +<p>Maroessia kwam. +</p> +<p>Het was een echt Ukrainisch meisje met zware oogleden en met wangen, die door de zon +gebruind waren, een echt type van haar ras. Zij droeg naar de wijze des lands een +geborduurd hemd, een donkerblauwe jurk en een rooden gordel; hare prachtige blonde +lokken hingen in zware vlechten neer, en, ofschoon gevlochten, golfden zij toch nog +en schitterden als zijde. +</p> +<p>“Maroessia!” zei haar vader, “heb je ons gesprek afgeluisterd?” +</p> +<p>“Ik wilde het niet afluisteren,” antwoordde Maroessia. “Maar onwillekeurig drongen +de woorden tot mijn ooren door, en toen begon ik scherper te luisteren.” +</p> +<p>“En wat heb je dan gehoord, mijn kind?” +</p> +<p>“Ik heb alles gehoord.” +</p> +<p>Hare stem klonk welluidend. +</p> +<p>“Vertel me dan eens, wat je gehoord hebt, m’n kind.” +</p> +<p>De fonkelende oogen van Maroessia wendden zich naar den afgezant van de Setsj, toen +zij zei: +</p> +<p>“Ik heb begrepen, dat het noodig was, dat de groote vriend van dezen avond erg gauw +in Tsjigirine kwam, en dat het voor het welzijn van de Ukraine noodig was, dat hij +den hetman kon zien en spreken.” +</p> +<p>“Dan heb je alles gehoord en begrepen,” zeide Danilo. “Maar luister eens, Maroessia! +Van wat je gehoord hebt, mag je tegen niemand een woord zeggen. Als iemand je er naar +vraagt, dan weet je niets. Begrijp je, wat een geheim is?” +</p> +<p>“Dat is iets, dat je nooit verraden mag,” zei het kind. +</p> +<p>“Welnu,” zei de vader op een ernstigen toon, “je bent nu in het bezit van een geheim.” +</p> +<p>“Ja, vader!” zei Maroessia. +</p> +<p>Danilo sprak er niet meer over. Maroessia behoefde niets te beloven, maar er lag in +die twee woorden: “Ja, vader!” <span class="pageNum" id="pb17">[<a href="#pb17">17</a>]</span>door het meisje gesproken, op dien toon al een belofte. +</p> +<p></p> +<div class="figure p017width"><img src="images/p017.jpg" alt="“Begrijp je, wat een geheim is?” Blz. 16." width="505" height="720"><p class="figureHead">“Begrijp je, wat een geheim is?” Blz. 16.</p> +</div><p> +</p> +<p>“Waar is je moeder?” vroeg Danilo. +<span class="pageNum" id="pb18">[<a href="#pb18">18</a>]</span></p> +<p>“Zij maakt het avondeten klaar.” +</p> +<p>“Ga haar zeggen, dat je broertjes in slaap gevallen zijn.” +</p> +<p>Maroessia ging naar de deur, maar op het oogenblik, waarop zij deze zou opendoen, +bleef zij plotseling staan luisteren naar een zonderling gedruisch, dat zich buiten +deed hooren. Men zou gezegd hebben, dat het ruiters waren, die in de richting van +het huis kwamen aanrijden. Plotseling nam dit gedruisch toe; kreten en vloeken vermengden +zich al met het gehinnik der paarden. In een oogenblik was het een rumoer, alsof er +een heele afdeeling kwam aanstormen. +</p> +<p>De deur van de kamer werd opengedaan. De vrouw des huizes vertoonde zich op den drempel; +ze zag zoo wit als een doek. +</p> +<p>“Het zijn soldaten,” zeide zij, “een escadron, misschien wel een regiment. Zij zijn +er al … +</p> +<p>“Wij moeten ons kalm houden,” zei Danilo vastberaden. +</p> +<p>De afgezant van de Setsj was opgestaan, maar zonder overhaasting; de anderen deden +hetzelfde. Geen enkel woord werd er gesproken, ieder dacht na. +</p> +<p>De moeder van Maroessia onderzocht, of de deur wel goed gesloten was, en met den rug +tegen den deurpost leunende, wachtte zij de bevelen van haar man af. Maroessia was +naast haar moeder gaan staan. Haar lippen waren een beetje bleek, maar haar gezicht +was kalm. +</p> +<p>“Vorosjilo en Kroek,” zeide Danilo, “jullie moeten slapen. Mijn vrouw en mijn dochter +zijn met naaiwerk bezig; ik ben niet thuis. Ik ben op bezoek bij een vriend. Vorosjilo +en Kroek waren hier gekomen, om ossen van mij te koopen, zij hebben misschien wat +te veel gedronken, zij snorken, terwijl zij op mij wachten … Het is er maar om te +doen, tijd te winnen.” +</p> +<p>Zich vervolgens tot den afgezant van de Setsj wendende, zei hij: +</p> +<p>“Alleen het voorgedeelte van het huis is bezet; het keukenraam komt in den tuin uit. +Volg mij!” +<span class="pageNum" id="pb19">[<a href="#pb19">19</a>]</span></p> +<p>Dat alles was zoo vlug in zijn werk gegaan, als een verandering van tooneel, waarvoor +de toebereidselen vooraf gemaakt zijn. De beide mannen lagen even gerust op de banken +te slapen, als de beide knaapjes. De vrouw des huizes en haar dochter naaiden. Danilo +en de afgezant waren verdwenen. +</p> +<p>“Stijgt af en klopt op de deur!” schreeuwde een ruwe stem van buiten. +</p> +<p>“Slaat die deur maar in!” riep een andere stem, gebiedender dan de eerste. +</p> +<p>De vrouw des huizes ging, zonder haar naaiwerk neer te leggen, naar het raam toe. +</p> +<p>“Wie is daar? Wat wilt u?” zei ze met een stem, waarin geen enkele trilling te hooren +was. +</p> +<p>Maar in plaats van een antwoord, vlogen er een paar ruiten van het raam in stukken, +en onmiddellijk daarop kwam er een ruw gezicht, rood van toorn, met een zwaren snorbaard, +door de gebroken ruiten kijken en wierp naar alle hoeken van de kamer norsche en wantrouwende +blikken. +</p> +<p>“Wat heb je mij zoo aan te kijken?” vroeg deze kerel norsch. “Waarom doe je de deur +niet open? Of heb je liever, dat we ze in mekaar timmeren?” +</p> +<p>“De kinderen slapen,” zeide zij een pas terugdeinzende, “en de beide mannen slapen +ook. Maak niet zooveel leven!” +</p> +<p>“Zal je opendoen, schepsel?” schreeuwde de man met het roode gezicht. +</p> +<p>De vrouw van Danilo, als verlamd door den schrik, verroerde zich niet. +</p> +<p>De deur schudde onder de zware slagen der aanvallers, maar bezweek nog niet. +</p> +<p>Het gelukte den man met het roode gezicht, de helft van zijn lichaam door de gebroken +ruit te wringen. Hij richtte den loop van een pistool op de borst van de vrouw des +huizes en schreeuwde: +</p> +<p>“Als je deur binnen een seconde niet wijd openstaat, dan schiet ik je als een kraai +dood!” +<span class="pageNum" id="pb20">[<a href="#pb20">20</a>]</span></p> +<p>De vrouw van Danilo deed een stap naar de deur; men zou haar voor een steenen beeld +gehouden hebben, dat trachtte te gehoorzamen aan een bevel, dat zij niet begreep. +</p> +<p>“Vervloekt wijf!” riep de officier woedend. Maar iemand, die buiten stond, trok hem +uit de ruit terug. Nu vertoonde zich het gezicht van een anderen officier. +</p> +<p>“Vrouw!” zei deze, “je heele huis zal in brand gestoken worden, en geen van zijn bewoners +zal er levend uitkomen, als deze deur niet onmiddellijk toegang aan deze manschappen +verleent.” +</p> +<p>De vrouw des huizes, als verstijfd van schrik, snelde toen naar de deur; maar hetzij +dat onhandigheid, hetzij schrik er de oorzaak van was, sleutels noch grendels schenen +haar te willen gehoorzamen. “Ik doe al open,” riep zij, “ik doe al open, Mijnheeren! +Ziet u het niet? Maar dit slot wil niet open; ik zal het morgen dadelijk laten maken.” +</p> +<p>Eindelijk ging de deur open. +</p> +<p>Dat alles had vrij lang geduurd. Soldaten en officieren snelden nu de woning binnen +en begonnen haar heelemaal te onderzoeken. Men zou gezegd hebben, dat het wolven waren, +die hun prooi opspoorden, welke plotseling verdwenen was. +</p> +<p>De kleinste der jongens, die wakker geworden was, begon luidkeels te huilen. De oudste +keek alles aan, zonder zich te verroeren. +</p> +<p>“Schreeuwleelijk! wil je je mond wel eens houden?” zei een der officieren tegen het +huilende kind. +</p> +<p>De officier met het roode gezicht zei niets tegen hem, maar gaf hem een schop, waardoor +hij onder de bank rolde, waarop hij geslapen had. +</p> +<p>“Lafaard!” zeide het oudste kind. “Lafaard! Als ik groot ben …” +</p> +<p>De leelijke kerel met het roode gezicht had wel wat anders te doen dan naar hem te +luisteren. Met een tweeden schop had hij Kroek overeind doen komen, die als slaapdronken +scheen en zijn verwonderde oogen beurtelings opendeed en weer sloot. +<span class="pageNum" id="pb21">[<a href="#pb21">21</a>]</span></p> +<p>Het scheen, dat Vorosjilo, die op dezelfde wijze wakker gemaakt was, niet wist, wat +hij van de zaak moest denken, zoo keek hij zijn aanvallers aan. Hij noemde den langen +officier zijn kameraad Generasime en den ander zijn kameraad Stephane; hij glimlachte +tegen den een en knikte den ander vriendelijk toe, waarna hij weder op zijne bank +neerviel, zeggende: +</p> +<p>“Laten we gaan slapen: het is tijd.” +</p> +<p>De soldaten keken hem beurtelings aan. +</p> +<p>“Hij is het,” zeiden enkelen. “Hij is het niet,” beweerden anderen. “Wat een schurkenvolk! +Er is er geen een onder, die geen verrader is.” +</p> +<p>“Stil!” riep de man met het roode gezicht. +</p> +<p>Hij had zich aan de tafel gezet, en terwijl hij een onbeschoften wenk aan de vrouw +gaf, zei hij tot haar: +</p> +<p>“Kom eens wat dichterbij!” +</p> +<p>Zij voldeed aan dit bevel. +</p> +<p>“Wie ben je?” vroeg hij. +</p> +<p>“Ik ben de vrouw van Danilo Tsjabane.” +</p> +<p>“Waar is je man?” +</p> +<p>“Hij is een vriend gaan bezoeken.” +</p> +<p>“Wacht! Ik zal je eens leeren, wat een vriend is!” En hij nam een knoet, dien een +van zijn soldaten droeg. +</p> +<p>“En die twee daar, die twee dronkaards, die twee honden, wie zijn dat?” +</p> +<p>En om de personen beter aan te duiden, raakte hij met zijn knoet de schouders van +Kroek aan en vervolgens die van Vorosjilo. +</p> +<p>“Kan je je mond niet opendoen?” riep hij, terwijl hij met een dreigenden blik naar +haar toe kwam. +</p> +<p>De vrouw deinsde terug, zooals zij zou gedaan hebben, als zij plotseling tegenover +een wild dier gestaan had. Maar na een poging aangewend te hebben om haar schrik te +overmeesteren: antwoordde zij: +</p> +<p>“Het zijn mijn buren, Mijnheer! Zij zijn hier gekomen om <span class="pageNum" id="pb22">[<a href="#pb22">22</a>]</span>ossen te koopen en waren in slaap gevallen, terwijl zij op mijn man wachtten.” +</p> +<p>“Ja, mijnheer! wij zijn hier gekomen om drie ossen van Danilo te koopen,” zeide Andry +Kroek, die eindelijk wakker werd. “Ja, om die ossen, die wij hadden beloofd morgen +te zullen leveren, en nu vinden wij Danilo niet thuis. Nou kan je begrijpen, wat een +teleurstelling dat voor ons was.—‘Nou,’ zei ik tegen mijn kameraad (hierbij wees hij +naar Vorosjilo, die ook ontwaakt was, maar zijn oogen nog niet scheen te kunnen openhouden), +‘nou,’ zei ik tegen mijn kameraad, ‘de baas is er niet, dat is een gekke zaak.’—‘Ja,’ +antwoordde mijn kameraad, ‘dat is een gekke zaak; maar er is niets aan te doen.’—‘Wij +treffen het slecht!’ zeide ik, ‘maar het is niet anders, hij is er niet.’—‘Ja,’ antwoordde +mijn kameraad, ‘Danilo is er niet.’—‘Dat is een dag verloren.’—‘Ja, verloren,’ antwoordde +hij, ‘maar wat is er aan te doen?’—‘Je kan niet alles vooruit weten.’—‘Nee,’ antwoordde +mijn kameraad, ‘je kan niet alles vooruit weten.’—‘Maar hoe moet het nu met de markt +van morgen?’<span class="corr" id="xd31e405" title="Niet in bron">”</span> +</p> +<p>“Zal je nu ook eens ophouden, kanalje?” riep de man met het roode gezicht. “Verraders! +Ik ken die voorgewende onnoozelheid wel. Soldaten! bindt die schurken, en stevig ook.” +</p> +<p>Dit was gauw gebeurd: Andry Kroek en Semene Vorosjilo waren in een oogwenk gebonden +en gekneveld. +</p> +<p>Op dit oogenblik trad de heer des huizes binnen. +</p> +<p>“Wie ben je?” brulde de man met het roode gezicht, die blijkbaar het opperhoofd van +den troep was. “Hoe heeft men je hier binnengelaten?” +</p> +<p>“Ik ben de eigenaar van deze hut, Mijnheer!” antwoordde Danilo, terwijl hij groette. +“Ik kom zooeven thuis.” +</p> +<p>“Heidaar, mannen! Zet schildwachten voor de deur, en laat niemand er uit of in. Hoor +je?” zei de officier tegen zijn manschappen. Vervolgens wendde hij zich tot Danilo +met de woorden: +</p> +<p>“Als je je leven op prijs stelt, antwoord mij dan. Waar is <span class="pageNum" id="pb23">[<a href="#pb23">23</a>]</span>de bandiet, dien wij zoeken? Laat je antwoord duidelijk zijn, Judas! Als je maar wat +om de zaak heenpraat, dan schiet ik je neer. Weet dus, wat je doet. Waar is de Zaporoger?” +</p> +<p>“De Zaporoger?” antwoordde Danilo verwonderd. “Het is voor de eerste maal, dat ik +dien naam hoor. Ik ken geen Zaporoger.” +</p> +<p>“Maak dat aan anderen wijs!” schreeuwde de officier. “Wil je mij wijs maken, dat je +de bandieten niet kent, die je opstoken? Die Zaporoger is in het land, hij is hier +binnengegaan; waar is hij? Beken het dadelijk, of ik steek je nest in brand en laat +er jou met je vrouw en je kinderen in braden.” +</p> +<p>“Mijnheer!” antwoordde Danilo, “ik verzeker u, dat ik nooit heb hooren spreken over +dengene, dien u daar genoemd hebt.” +</p> +<p>“Wil je niet spreken? ook goed! Je zaak is duidelijk!” En zich tot Vorosjilo en Andry +Kroek wendende, zei hij tot hen: “Schurken, jullie kennen dien Zaporoger, dien de +duivel hale, zeker ook niet?” +</p> +<p>“Ik vraag u wel excuus, Mijnheer!” antwoordde Semene Vorosjilo, die meer dood dan +levend scheen, “en ik …” +</p> +<p>“Stotter niet zoo, ezel!” +</p> +<p>“Ik heb hem gezien.” +</p> +<p>“Heb je hem gezien en heb je het niet dadelijk gezegd, verrader?” +</p> +<p>“Ik durfde het niet doen, Mijnheer! en verder …” +</p> +<p>“En verder, kerel?” +</p> +<p>“En verder was hij al weg.” +</p> +<p>“Waar had je hem gezien?” +</p> +<p>“Op de ossenmarkt te Frosny, Mijnheer!” +</p> +<p>“Wien had hij bij zich?” +</p> +<p>“Een grooten hond, Mijnheer! een grooten, zwarten, mooien hond, van echt ras, die +tegen iedereen blafte en die …” +</p> +<p>“Domkop! je bent zelf een hond! Er is geen sprake van den hond, maar van den baas +en van de schurken van jou <span class="pageNum" id="pb24">[<a href="#pb24">24</a>]</span>soort. Die Zaporoger was zeker niet alleen, een troep deugnieten volgde hem, is ’t +niet?” +</p> +<p>“Een troep deugnieten, Mijnheer! Welke troep?” +</p> +<p>“Liep er niet een troep mannen en vrouwen achter hem?” +</p> +<p>“Ja, Mijnheer! een heele troep. Men duwde elkaar, men schreeuwde.” +</p> +<p>“De namen?…” +</p> +<p>“Welke namen, Mijnheer?” +</p> +<p>“De namen van hen, die achter hem liepen.” +</p> +<p>“Maar het was een troep, Mijnheer! niets dan een troep.” +</p> +<p>“Domme ezel!” +</p> +<p>“Zie je niet,” zei de andere officier, “dat deze kerel idioot is? Je verliest je tijd +met hem.” +</p> +<p>“Ik verwonder mij over jou,” zeide een derde officier, die gedurende dit geheele tooneel +was blijven zitten. “Waar is die overhaasting goed voor? Hebben wij den tijd niet +om dien ezel in hechtenis te nemen? Is er bij niets meer haast dan bij het fusileeren +van hem? Als hij ons ontsnapt is, dan zal het toch niet voor lang zijn. Vergeet je, +dat wij sedert vanmorgen als gekken rondloopen zonder te eten en te drinken, en dat +het niet gezond is, een leege maag te hebben? Het ziet er in dit huisje prettig uit; +zou je er wat op tegen hebben, hier eens lekker te eten? Na een maaltijd zullen wij +des te beter geschikt zijn om de jacht op de bandieten te hervatten. Hemelsche goedheid! +je ziet zoo rood als een kalkoensche haan! Heb je de aanbevelingen van den dokter +vergeten: ‘Geen aandoeningen, geen toorn, eene gematigde beweging, geregelde maaltijden!’ +En je arme vrouw, die mij zoo plechtig heeft laten beloven, dat ik over je zou waken +en dat ik voor je zou zorgen als een broeder, zij zou er alles behalve mee ingenomen +zijn, als zij had kunnen zien, aan welk eene onzinnige woede je je overgeeft …” +</p> +<p>“Zwijg!” hernam de man met het roode gezicht. “Zwijg,—en laat ons een avondmaal gebruiken.” +</p> +<p>En, zich tot Danilo wendende, vervolgde hij: +<span class="pageNum" id="pb25">[<a href="#pb25">25</a>]</span></p> +<p>“Heb je het gehoord? Al het eten, dat er in je provisiekast is, moet binnen twee minuten +op deze tafel staan … binnen twee minuten, hoor!” En hij gaf op de tafel een slag +met de vuist, die het huis op zijne grondvesten deed trillen. +</p> +<p>“Odarka,” zeide Danilo tegen zijn vrouw, “haast je wat!” +</p> +<p>Odarka ging heen en nam haar beide jongens op haar armen met zich mee; de oudste stribbelde +tegen, hij wilde zijn vader niet verlaten. +</p> +<p>Zij kwam spoedig, beladen met levensmiddelen, terug. Zij was kalm en zeide niets. +Intusschen dwaalden haar oogen met een zekere onrust door de hut heen. +</p> +<p>Semene Vorosjilo en Andry Kroek stonden met de handen op den rug en met de beenen +door middel van stevige touwen aan elkander vastgebonden, in een hoek der kamer. Danilo +stond, met de armen op de borst gekruist, in een anderen. Met uitzondering van een +schildwacht, die de deur versperde, waren de soldaten verdwenen. De officieren hadden +zich aan den disch neergezet, met hun sabels naast zich en hun pistolen op de tafel, +en aten en dronken, lachten en praatten vroolijk. +</p> +<p>Maar waar was de kleine Maroessia toch? +</p> +<p>Maroessia was, zwijgend als een schim, even na de terugkomst van haar vader verdwenen. +Had de blik van dezen, onbegrijpelijk voor ieder ander, haar gezegd, wat zij moest +trachten te doen, of had zij zoo uit eigen beweging gehandeld? Zeker is ’t, dat zij +zonder door iemand opgemerkt te worden, het vertrek had verlaten, en dat zij, na tusschen +de soldaten en de paarden, die het huis omsingelden, doorgeslopen te zijn, den tuin +bereikt had. +</p> +<p>Zoodra het meisje daar gekomen was, bleef zij onder een grooten kerseboom staan en +drukte met de hand op haar hart, als wilde zij het beletten te kloppen. Haar hoofd +was gloeiend warm. Heete tranen stonden in haar oogen. De wind verkoelde haar voorhoofd +en deed haar bedaren. Zij luisterde. Zou men haar vlucht bemerkt hebben? Het verwarde, +<span class="pageNum" id="pb26">[<a href="#pb26">26</a>]</span>maar eentonige gebrom van de stemmen der soldaten drong tot haar door en stelde haar +gerust. Ook hoorde zij het geschreeuw en het gelach der officieren, door wie geen +enkel bevel tot vervolging gegeven werd. Haar blik rustte nog even op het huis, dat +nog alles bevatte, wat zij ooit liefgehad en geëerd had, toen deed ze een paar stappen +voorwaarts. Behoedzaam drong zij in het kreupelhout aan den rechterkant door. Maar +ze zag of hoorde niets. Vervolgens ging zij naar den linkerkant, aldoor luisterend, +ternauwernood ademhalend. Haar oog bespiedde alle schaduwen; zij doorzocht tot zelfs +de meest onwaarschijnlijke hoeken. +</p> +<p>Eindelijk stond zij stil onder de groote appelboomen en voorzichtig keek zij rond. +</p> +<p>Plotseling schrok ze hevig: een vogel vloog op uit zijn nest. Eene huivering ging +over haar leden. Was zij dan zoo zwak? +</p> +<p>Zij bleef een tijd lang tegen een boom aanleunen, waarvan de schaduw haar verborg. +De wind strooide de witte bloesems van de appelboomen op het groene gras. “Het is, +alsof het sneeuwt!” dacht ze in zichzelf. Zij vreesde, dat het ritselen van de bladeren +een ander geluid zou overstemmen, het zwakke geluid, dat haar voorovergebogen hoofd +en haar luisterend oor schenen af te wachten, aldoor af te wachten. +</p> +<p>Maar … wat is dat? Enkele meters van daar, tusschen twee boomen, vertoont zich … Zij +vergist zich toch niet? Nee, het is de flinke en krachtige gestalte van den nieuwen +vriend, voor wien haar vader en moeder nu moeten lijden,—voor wien ook zij alles zal +trotseeren.—De gestalte beweegt zich, zij sluipt als een slang tusschen de boomen +door. Zij zoekt zeker een verborgen doorgang, die naar de rivier leidt. +</p> +<p>Met een haastigen stap loopt Maroessia haar achterna. Al gauw is de rivier bereikt. +Alleen maar een heg is er tusschen. Over deze heg buigt hij zich heen en kijkt in +’t rond. Aan den voet van een geweldigen boom, waarvan de takken in de rivier hangen, +heeft hij een schuitje ontdekt. Een schuitje! Precies, wat hij noodig heeft; de rivier, +dat is de weg, die <span class="pageNum" id="pb27">[<a href="#pb27">27</a>]</span>hem niet verraden kan. Juist wil hij de heg, die er hem van scheidt, overklimmen, +als twee kleine handen zijn arm omvatten en een stem hem toefluistert: “Nee, nee, +dat niet,—het schuitje niet! De rivier is een spiegel, waarop men zelfs van verre +alles ziet.” +</p> +<p>Geen wonder, dat hij hevig ontsteld was, nog meer ontsteld, dan wanneer hij zich plotseling +door tien soldaten, van top tot teen gewapend, omringd had gezien; maar hij liet er +niets van blijken. Men zag, dat hij iemand was, die al lang aan allerlei soort van +verrassingen gewoon was. +</p> +<p>Hij keek op en herkende het meisje. +</p> +<p>“Wat doe je daar, beste meid?” vroeg hij, terwijl hij even glimlachte, net alsof hij +haar op de wandeling had ontmoet, en nu een gesprek wilde aanknoopen. Maar er verliepen +eenige oogenblikken, voordat Maroessia, vermoeid en ontroerd als zij was, iets aan +haar woorden kon toevoegen. +</p> +<p>De man legde toen zijn hand op het hoofd van het meisje en streelde haar langs de +wangen, als wilde hij tegen haar zeggen: “Bedaar wat, mijn kind!” Hij zelf was een +toonbeeld van kracht, van behendigheid, van onverschrokkenheid, van moed; maar op +dit oogenblik, terwijl hij tegenover dat kleine hijgende meisje stond, kwam er een +glans van goedheid op zijn gezicht. Zijn krachtige hand, gewoon om wapens te hanteeren, +legde zich zachter dan die van een moeder op Maroessia’s schouder. +</p> +<p>“Wel m’n kind, wat wou je me nu zeggen?” +</p> +<p>“Als u de rivier overgestoken was, zoudt u niet in Tsjigirine gekomen zijn. En daar +moet u toch naar toe. Ik heb aan een middel gedacht om er heen te gaan.” +</p> +<p>“Ik luister naar je, mijn kind!” antwoordde de vluchteling. +</p> +<p>“Laat ons dan eerst naar dien ouden muur gaan, daarachter kunnen wij ons verschuilen.” +</p> +<p>Zoodra zij daar gekomen waren, zei zij: +</p> +<p></p> +<div class="figure p028width"><img src="images/p028.jpg" alt="Meisje." width="381" height="525"></div><p> +</p> +<p>“Daarginds, ver in de steppe, heeft vader een kleine hut, een stal, waar men in den +zomer de groote ossen laat blijven, <span class="pageNum" id="pb28">[<a href="#pb28">28</a>]</span>als men aan het hooien is, om ze niet alle avonden naar huis te moeten terugbrengen. +Voor de deur staat een groote wagen, met hooi beladen, die morgen door vader naar +huis had moeten worden gebracht. De ossen blijven tot het aanbreken van den dag in +den stal. Wij kunnen daar beiden binnen een uur zijn. Dan zal ik, dan zullen wij, +de groote ossen voor den wagen spannen; dan moet u zich in het hooi verschuilen, en +dan zal ik u naar het huis van baas Kniesj brengen. Baas Kniesj is een vriend van +vader. Hij komt dikwijls bij ons, en als hij komt, praat hij met de anderen. Ik kan +hem alles vertellen, of als u dat liever niet hebt, zal ik niets tegen <span class="pageNum" id="pb29">[<a href="#pb29">29</a>]</span>baas Kniesj zeggen, maar trachten te doen … te doen …” +</p> +<p>Zij zweeg plotseling, want zij wist niet precies, wat het meest gewenscht zou zijn. +Toch hernam zij: +</p> +<p>“Ik zal doen, wat u mij zegt.” +</p> +<p>Terwijl hij naar haar luisterde, werden zijn oogen vochtig en zacht zei hij tegen +haar: +</p> +<p>“Wie heeft je op dat idee gebracht, Maroessia?” +<span class="pageNum" id="pb30">[<a href="#pb30">30</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch3" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2659">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">III.</h2> +<h2 class="main">Een roovergeschiedenis.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p030width"><img src="images/p030.jpg" alt="Vrouw in bos." width="548" height="433"></div><p> +</p> +<p>“Ik ken een roovergeschiedenis, die mij daaraan deed denken,” antwoordde het meisje. +“Ik herinnerde mij, hoe de vrouw van den struikroover uit het sprookje gevlucht was, +en ik zei bij mezelf: Dat zullen wij ook doen.” +</p> +<p>“Als wij toch een vrij langen weg af te leggen hebben, om aan den stal in de steppe +te komen, kan je mij die geschiedenis onder de wandeling wel vertellen, is ’t niet +Maroessia?” +</p> +<p>“Ja dat wil ik wel. Maar mag ik u dan naar Tsjigirine brengen?” +</p> +<p>“Heel graag,” antwoordde hij. “Maar zou je vader het wel goedvinden, dat ik je voor +gids gebruik? Zou hij er later niet boos over zijn?” +</p> +<p>“Nee, dat zeker niet, want vader heeft mij aangekeken, <span class="pageNum" id="pb31">[<a href="#pb31">31</a>]</span>en ik heb hem begrepen,” zei het kind. “Zijn oogen zeiden tegen mij: voor hèm moet +je alles verlaten, zelfs ons.” +</p> +<p>“Vooruit, dan geef ik mij aan jouw leiding over, beste meid! Je moet mijn gids zijn, +en ondertusschen kan je mij je geschiedenis vertellen. Ik luister Maroessia; ik hou +veel van roovergeschiedenissen.” +</p> +<p>Zij gaven elkander de hand en liepen langs den oever voort. Na verloop van een oogenblik +zei hij tegen het meisje, omdat hij merkte, dat zij het stilzwijgen bewaarde: +</p> +<p>“Ik luister al, maar ik hoor niets.” +</p> +<p>“O!” antwoordde zij, “ik kan u de geschiedenis niet dadelijk vertellen.” +</p> +<p>“En waarom niet, beste meid?” +</p> +<p>“Wij zijn nog niet ver genoeg van de soldaten af; ik hoor ze nog. Ik ben een beetje +bang, dat wij … Het zou mij zoo spijten, als het mij niet gelukte, u te brengen, waar +u zooveel goed kunt doen.” +</p> +<p>“Men moet doen, wat men verplicht is, laat er van komen, wat er van komen wil!” +</p> +<p>Zij hief haar hoofd op en keek hem met groote oogen aan. +</p> +<p>“Kom laat mij nu niet langer wachten, Maroessia! Ik merk wel, dat je niet weet, hoe +graag ik sprookjes hoor vertellen.” +</p> +<p>Maroessia begon: +</p> +<p>“Er was eens een kozak, die zijn dochter aan een knappen jongen man ten huwelijk gaf.” +</p> +<p>“Daar deed hij wel aan! Je sprookje begint goed, als de echtgenoot ten minste een +braaf man was,” viel de vreemdeling in de rede. +</p> +<p>Maroessia schudde ’t hoofd, in plaats van een antwoord te geven, en ging ongestoord +verder: +</p> +<p>“Het meisje hield niet veel van hem. Hij was wel knap om te zien, maar zijn oogen +bevielen haar niet, maar omdat haar vader erg op dit huwelijk gesteld was, gehoorzaamde +zij en trouwde met hem. +<span class="pageNum" id="pb32">[<a href="#pb32">32</a>]</span></p> +<p>“Zoodra het huwelijk voltrokken was, nam de echtgenoot zijn jonge vrouw met zich mee, +ver, o! heel ver. +</p> +<p><span class="corr" id="xd31e537" title="Niet in bron">“</span>Het huis van haar man was heel mooi, het was zelfs prachtig; het was bijna een paleis, +maar dan een somber paleis. Het stond in zoo’n dicht en donker bosch, dat men de lucht +bijna niet door de toppen van de groote boomen zien kon. De echtgenoot bleef niet +dikwijls bij zijn vrouw. Iederen avond omhelsde hij haar en dan zei hij: ‘Ik kom weer +gauw terug, vrouwtje!’ en dan vertrok hij met zijn vrienden en bleef soms twee, drie +en zelfs wel tien dagen weg.” +</p> +<p>“Dat was heel leelijk van hem,” zei de afgezant. +</p> +<p>“Als hij terugkwam, praatte hij veel meer met zijn kameraden dan met zijn vrouw. Hij +gaf haar wel allerlei sieraden; maar daar was het z’n vrouw niet om te doen; zij was +niet ijdel; zij voelde zich diep ongelukkig en werd langzamerhand erg verdrietig. +</p> +<p>“Zij zei bij zich zelve: ‘Omdat mijn leven zoo treurig is, wil ik sterven. Ja, het +is gedaan …’ +</p> +<p>“Maar het spreekwoord zegt terecht: ‘Het verdriet komt dikwijls terug, maar de dood +komt slechts eenmaal.’ Eens, toen zij alleen in het groote sombere kasteel was en +toen zij zich bij uitzondering eens opgewekt gevoelde, zei ze bij zich zelf: +</p> +<p>“ ‘Waarom zou ik den dood zoo bedaard blijven afwachten? Ik zal eens wat gaan wandelen.’ +</p> +<p>“En zij liep naar den tuin, die zich tusschen de steenen muren van het kasteel en +het bosch uitstrekte. Alles groeide, alles bloeide in dien kleinen tuin. ‘Sterven,’ +dacht zij, terwijl zij naar de bloemen keek, ‘dat is toch ook niet alles. Ach! als +ik maar gelukkig was, dan zou ik veel liever blijven leven …’ +</p> +<p>“Toen plukte zij een ruiker van wilde bloemen, en toen zij zag, dat deze zoo mooi +was, zei zij tegen de bloemen: ‘Waar zal ik je nu zetten, arme bouquet? In mijn groote +kamer is het zoo somber!’ +</p> +<p>“Ineens kwam er toen een andere gedachte bij haar op: +<span class="pageNum" id="pb33">[<a href="#pb33">33</a>]</span></p> +<p>“ ‘Als ik de andere kamers eens bezocht, dan zou ik er misschien wel een vinden, die +mij beviel.’ +</p> +<p>“Zoo gezegd, zoo gedaan. Zij liep verschillende kamers door; alle waren groot, rijk +en mooi, maar toch niet gezellig. +</p> +<p>“ ‘Nee,’ dacht zij, terwijl zij van de eene naar de andere ging, ‘deze moet ik niet +hebben, deze moet ik niet hebben.’<span class="corr" id="xd31e554" title="Niet in bron">”</span> +</p> +<p>Op dat oogenblik hield de afgezant z’n hand voor Maroessia’s mond. +</p> +<p>“Wacht even!” zei hij zachtjes. +</p> +<p>“Hebt u iets gehoord?” vroeg het kind. +</p> +<p>De afgezant was op zijn knieën gaan liggen en hield zijn oor op den grond. +</p> +<p>Toen hij weder opstond, zei hij: +</p> +<p>“Het detachement heeft het huis van je vader verlaten; de soldaten gaan in galop naar +den linkerkant. Als zij gevangenen met zich meenamen, zouden zij niet galoppeeren. +Maroessia! ik geloof, dat het in het huis van je vader nu weer rustig is.” +</p> +<p>“Goddank!” +</p> +<p>Zij liepen een tijdje zwijgend voort; ieder was in zijn eigen gedachten verdiept. +</p> +<p>De afgezant verbrak het eerst het stilzwijgen. +</p> +<p>“De jonge vrouw,” zei hij, “liep dus van de eene kamer naar de andere, zonder er eene +naar haar zin te vinden, en zij zeide: ‘Laat ons nog eens zoeken!’ ” +</p> +<p>“Juist zoo,” hernam Maroessia, “dat zeide zij! Ineens zag zij een zeer smalle, maar +stevig gesloten en vastgegrendelde deur voor zich. +</p> +<p>“Wacht!” zei zij bij zich zelf, “de kamer, die men door deze deur binnenkomt, moet +ik hebben, daar ben ik zeker van.” +</p> +<p>“Zij deed allerlei pogingen om de deur te openen, maar deze bood weerstand, en hoe +meer weerstand zij bood, des te grooter werd haar lust om er binnen te gaan.” +</p> +<p>“Juist,” viel de vreemdeling in de rede, “daarin herken ik de vrouwen.” +<span class="pageNum" id="pb34">[<a href="#pb34">34</a>]</span></p> +<p>“Wat wilt u daarmee zeggen?” vroeg Maroessia verwonderd. +</p> +<p>“Ik wil daarmee zeggen, dat alle vrouwen graag willen weten, wat zich achter een gesloten +deur bevindt. Maar ga voort, Maroessia! Heeft die jonge vrouw de deur eindelijk open +gekregen?” +</p> +<p>“Ja. Den heelen dag bonsde zij op de deur, en eindelijk gelukte het haar open te krijgen +en de onbekende kamer binnen te treden. In ’t eerst kon zij geen hand voor haar oogen +zien; want het was er stikdonker. Zij liep de kamer al tastende rond, maar vond nergens +deuren of ramen. De vier muren waren overal kaal. Ontmoedigd wilde zij terugkeeren, +toen zij eensklaps rechts van de kleine deur, die haar den toegang tot dit vertrek +had verleend, met de hand tegen een tafeltje stiet, waarop zich een lantaarn bevond +met een doosje lucifers er bij. Natuurlijk stak zij dadelijk de lantaarn op, maar +ook met behulp daarvan kon zij geen andere deur in de kamer ontdekken. Toch gaf zij +het nog niet op. ‘Deze kamer kan het einddoel niet zijn,’ dacht zij; ‘zij moet ergens +heen leiden. Er moet ergens een deur zijn. Ik ga er niet uit, voordat ik haar gevonden +heb.’<span class="corr" id="xd31e577" title="Niet in bron">”</span> +</p> +<p>“Dat was eene stijfhoofdige vrouw,” zei de afgezant. +</p> +<p>“Stijfhoofdigheid was het niet; maar er was iets, dat haar voortdreef; zij had een +bepaalde gedachte! Zij zeide bij zich zelve: ‘Mijn man kan komen, en als hij komt, +wie weet, of hij mijn nieuwsgierigheid dan niet zal afkeuren!’ Maar toch zette zij +haar nasporingen voort.” +</p> +<p>“Zij liep zoo lang in de kamer rond, totdat zij eindelijk met den voet tegen een ijzeren +ring stiet … +</p> +<p>“Zij hield er haar lantaarn bij: het was een luik in den vloer. +</p> +<p>“Het scheen haar toe, alsof zij nooit in haar leven zoo voldaan was geweest. +</p> +<p>“Het luik was heel zwaar voor haar; maar als men iets met volharding wil, gelukt het +bijna altijd, het te doen. <span class="pageNum" id="pb35">[<a href="#pb35">35</a>]</span>En na veel vergeefsche pogingen lichtte zij het luik toch eindelijk op. +</p> +<p>“Zij zag toen de treden van een smalle trap, die op een groot zwart gat uitkwam. Zij +was haar verkenningstocht nu eenmaal begonnen en wilde dien voortzetten. +</p> +<p>“En zij daalde er naar beneden.” +</p> +<p>“Zij was wel moedig,” vond de vreemdeling. +</p> +<p>“Zij verwachtte wel iets vreeselijks te zullen zien; maar wat zij zag, overtrof nog +het verschrikkelijkste, dat zij zich had voorgesteld.<span id="xd31e594"></span> +</p> +<p>“De kelder was geheel gevuld met bijlen, sabels, dolken, pieken, lansen, groote messen, +knotsen, met prachtige maar met bloed bevlekte kleeren, met parelsnoeren, diamanten, +robijnen en smaragden, met turkooizen en saffieren, met prachtige stoffen. Dat alles +lag door elkander, en overal waren sporen van bloed. Toch aarzelde zij nog, toen haar +oog op iets sneeuwwits viel, dat op een stuk zwart fluweel gehecht was. Het was eene +blanke hand, wit als marmer, een bevallige vrouwenhand, met kostbare ringen versierd. +</p> +<p>“Zij zei huiverend bij zich zelf: ‘Mijn man is het opperhoofd van een rooverbende. +Ons kasteel is erger dan een hol.’ En dat veroorzaakte haar een groot verdriet.<span class="corr" id="xd31e599" title="Niet in bron">”</span> +</p> +<p>“Ga maar niet verder met deze geschiedenis voort Maroessia!” zei de afgezant, “het +zou je kwaad doen, vooral als zij nog verschrikkelijker wordt.” +</p> +<p>“Misschien wel; maar wat doet dat er toe? U moet den afloop weten, om goed te kunnen +begrijpen, wat ik bedoel.” En ze vervolgde: +</p> +<p>“De jonge vrouw dacht lang over alles na. Vóór alles moest zij uit het verschrikkelijke +onderaardsche hol zien te komen. Zij kwam er uit, deed het luik dicht, zette de lantaarn +weder op hare plaats, sloot alle deuren goed achter zich dicht en trad meer dood dan +levend haar kamer binnen. Zij was veel ongelukkiger sedert haar ontdekking, en toch +wilde zij niet meer sterven, maar wel vluchten.” +<span class="pageNum" id="pb36">[<a href="#pb36">36</a>]</span></p> +<p>“ ‘Wat te doen?’ dacht de jonge vrouw bij zich zelf. Het ondoordringbare bosch omgaf +het kasteel aan alle kanten. Men zag er geen enkelen uitgang. Zeker kon zij op het +gevaar af, dat zij zich ernstig zou wonden, door het dichte kreupelhout heensluipen. +Maar verder? Wie zou zeggen, of zij zich, na een geheelen dag rondgeloopen te hebben, +niet weer op de plaats zou bevinden, vanwaar zij was uitgegaan? ‘Wat te doen? Wat +te doen?’ herhaalde zij bij zich zelve. +</p> +<p>“ ‘Al moest ik onderweg sterven,’ zei ze eindelijk, ‘ik moet vluchten, en ik zal vluchten.’ ” +</p> +<p>De vreemde vriend volgde oplettend het verhaal, dat zijn kleine metgezellin hem onder +het voortloopen deed. Maroessia merkte dit wel, en het deed haar genoegen. +</p> +<p>“Dat geeft hem wat afleiding,” dacht zij. +</p> +<p>Zij zou haar verhaal wel wat hebben willen verkorten, maar dan zou hij het misschien +minder goed begrijpen, en bovendien hadden zij den tijd, zij om alles te vertellen, +hij om alles aan te hooren; de hut in de steppe, de stal met de groote ossen was nog +ver weg. +</p> +<p>Zij hervatte dus: +</p> +<p>“De jonge vrouw ging opnieuw naar den tuin. Maar nauwelijks had zij een paar stappen +gedaan of zij hoorde hoefgetrappel. +</p> +<p>“Zij bleef staan en hield haar adem in, en, verscholen achter den stam van een dikken +boom, luisterde zij. Toen zag zij het bleeke gezicht van haar man te voorschijn komen +uit het kreupelhout. Zijn gewone metgezellen volgden hem. Het scheen, alsof zij allen +als door een tooverslag uit deze <span class="corr" id="xd31e616" title="Bron: omheinig">omheining</span> van groen te voorschijn kwamen.” +</p> +<p>“Zij had nog maar juist den tijd gehad om zich beter tusschen het kreupelhout te verbergen, +en kon nu haar man ongemerkt gadeslaan. Hij was van zijn paard gestegen en liep met +langzame schreden voort, vlak langs haar heen; ook de anderen gingen haar voorbij. +Verscheidene van die woestaards hadden roode vlekken op hun kleeren. +<span class="pageNum" id="pb37">[<a href="#pb37">37</a>]</span></p> +<p>“Weldra hoorde zij de stem van haar man. Hij riep haar. +</p> +<p>“Nee, het oogenblik was nog niet daar, waarop zij voor altijd zou kunnen vluchten. +Zij kwam moedig uit het kreupelhout te voorschijn en ging voor hem staan. +</p> +<p>“ ‘Je ziet erg bleek,’ zei hij tegen haar, ‘en men zou zeggen, dat je beeft. Je zult +het onder deze boomen koud gehad hebben; kom hier voortaan niet meer.’ +</p> +<p>“Toen haalde hij uit zijn zak een klein voorwerp: +</p> +<p>“ ‘Ziedaar! Je merkt, dat ik wel aan je gedacht heb.’ +</p> +<p>“Bij deze woorden bood hij haar een ring aan, die als een kleine zon schitterde. +</p> +<p>“ ‘Wil je dien hebben?’ +</p> +<p>“Zij deed zich geweld aan, om dit aanbod niet van de hand te wijzen, en vroeg hem, +waar hij dit kleinood vandaan had. +</p> +<p>“ ‘Als mijn vraag hem in verlegenheid brengt,’ zei zij bij zich zelve, ‘als er ontsteltenis +op zijn gezicht te lezen is, dan zal dit een bewijs zijn, dat hij nog niet heelemaal +verhard is.’ +</p> +<p>“Maar hij antwoordde haar op een luchtigen toon: +</p> +<p>“ ‘Ik heb hem op de jacht in handen gekregen, liefste!’ +</p> +<p>“ ‘Op de jacht?’ +</p> +<p>“Tegelijkertijd dacht zij: ‘Wat er ook gebeuren moge, ik zal volhouden; ik wil eindelijk +weten, waaraan ik mij te houden heb.’ Zij voegde er dus bij: ‘De jacht op ringen? +Ik heb nog nooit van mijn leven over zoo’n zonderlinge jacht hooren spreken.’ +</p> +<p>“ ‘Minder zonderling, dan je wel denkt,’ zei hij, ‘maar zeker vermoeiend, en zelfs +zoo vermoeiend, dat ieder na den afloop ervan behoefte aan rust heeft. Dat is op dit +oogenblik ook met mij het geval, daarom ga ik naar bed want ik val bijna om van den +slaap. Later zal ik je wel eens op zoo’n jacht meenemen, en ik denk wel, dat ’t in +je smaak zal vallen.’ +</p> +<p>“Daarop verliet hij haar met een lach en begaf zich ter ruste in den vleugel van het +oude gebouw, waarin zij woonden. <span class="pageNum" id="pb38">[<a href="#pb38">38</a>]</span>Zijn vrienden volgden zijn voorbeeld. Eenige oogenblikken daarna was zij zeker wel +de eenige in het kasteel, die niet sliep. +</p> +<p>“Toen kwam het plan weer bij haar op om te vluchten. Ze ging voor de tweede maal naar +den tuin en liep dadelijk naar de plaats waar ze haar man zoo plotseling had zien +verschijnen. +</p> +<p><span class="corr" id="xd31e644" title="Niet in bron">“</span>Daar ging de jonge vrouw aan den voet van eene met mos begroeide rots zitten die tusschen +de dikke wortels van een reusachtigen boom ingesloten was, om te overdenken wat haar +te doen stond. Maar toen zij ertegen leunde bezweek de rots zoo plotseling onder haar +gewicht, dat zij omver viel.<span class="corr" id="xd31e646" title="Niet in bron">”</span> +</p> +<p>“Juist zoo!” zei de afgezant, “dat was de ingang waardoor de bandieten binnenkwamen …” +</p> +<p>“Ja, het was de geheimzinnige deur. Zij was zoo over haar val verwonderd, dat zij +eenige oogenblikken bleef liggen, zonder zich te durven verroeren. Waar was zij? Boven +haar hoofd bevond zich een donkergroen gewelf, waardoor slechts hier en daar een plekje +van den blauwen hemel te zien was. +</p> +<p>“Toen zij eenigszins van haar schrik bekomen was stond zij op, legde bij den onzichtbaren +toegang een witten steen en was verstandig genoeg om naar het kasteel terug te keeren, +om er zich van te verzekeren, dat haar man en zijn metgezellen niet wakker waren. +</p> +<p>“Maar die waren allen in een diepen slaap gedompeld, zooals dit gebeurt met iemand, +die veel van zijn krachten gevergd heeft. Op haar teenen voortsluipend, ging zij van +deur tot deur, schoof er zonder gedruisch de grendels op en sloot alle luiken. Dit +was één goede voorzorg; maar zij nam nog een andere, die ook te pas kwam, namelijk +om de lichte kleederen, die zij altijd droeg, tegen zwarte te verruilen; toen ging +zij snel naar de plaats, die door den witten steen aangewezen was. Toen zij die teruggevonden +had, ging ze, evenals de eerste maal, tegen de rots aanleunen en opende haar. De hooge +steenen deur, die de rots verborg, was zoo <span class="pageNum" id="pb39">[<a href="#pb39">39</a>]</span>ingericht, dat zij vanzelf dichtging. Nu begon zij te loopen, telkens weer harder. +</p> +<p>“Na verloop van een half uur bereikte zij een punt, waarop meer dan tien wegen uitkwamen, +die alle in verschillende richtingen liepen.<span id="xd31e657"></span> +</p> +<p>“Zij deed een paar passen langs den eenen, toen langs een anderen, en zoo alle tien. +Het kwam er op aan, zich niet te vergissen. Het ongeluk was, dat zij allemaal op elkaar +geleken, waardoor het moeilijk was, den eenen boven den anderen te verkiezen. Eensklaps +ontdekte zij in een van deze gangen iets wits. Zij liep er heen. Het was een kleine, +fijne zakdoek, waarvan de vier hoeken fraai geborduurd waren. +</p> +<p>“Ik hoor iets, dat ons volgt,” zei Maroessia ineens, haar verhaal afbrekend. De vreemdeling +had het ook gehoord. Hij nam Maroessia bij den arm en plaatste zich met zijn opgeheven +stok voor haar. +</p> +<p>“Ach!” zei Maroessia, “het is een groote hond!” +</p> +<p>Terwijl ze dat zei deed de afgezant zoo’n plotselingen sprong, dat Maroessia zich +niet kon verklaren, hoe hij het dier, dat zich zoo onverwacht aan hem vertoond had, +zoo snel met zijn dikken stok had kunnen doodslaan. +</p> +<p>De afgezant lag met zijn eene knie op den grond. Toen hij weer opstond, lag het dier +levenloos aan zijn voeten. +</p> +<p>“Het was een wolf,” zeide hij bedaard tegen het kind, “hij moet wel honger gehad hebben, +dat hij ons zoo van nabij gevolgd is.” +</p> +<p>“O!” zeide Maroessia tegen haar vriend, “u bent ook voor niets bang.” +</p> +<p>“Wel zeker,” zei de afgezant, “ik ben bang voor alles, wat je geschiedenis afbreekt. +Dus had de vrouw van den bandiet een zakdoek gevonden.” +</p> +<p>“Ja,” zei Maroessia. +</p> +<p>“Het zien van dien fijnen zakdoek, die zoo lekker rook en ongetwijfeld van een vrouw +was, gaf haar stof tot nadenken. +<span class="pageNum" id="pb40">[<a href="#pb40">40</a>]</span></p> +<p>“ ‘Ze zijn hier vanmorgen langs gekomen,’ zei ze bij zich zelf, ‘en als dat zoo is, +komen zij er waarschijnlijk nu niet meer. Ik moet dien weg kiezen.’ +</p> +<p>“Maar voordat ze dien insloeg, kwam de gelukkige gedachte bij haar op, een mooi rood +lint, dat zij om haar hals droeg, zóó op te hangen aan een tak, die zich over een +ander voetpad, dan dat, hetwelk zij wilde inslaan, uitstrekte, dat men het in de verte +kon zien. ‘Zij zullen dit lint zien en mij dus vervolgen langs den weg, dien ik niet +ingeslagen heb.’ Dat was niet slecht bedacht, om hen van het spoor af te brengen, +niet waar?” +</p> +<p>“Het was zeer goed bedacht,” zei de afgezant. +</p> +<p>“Gelukkig, dat zij daaraan gedacht had, liep zij vlug het pad langs, waar zij den +geborduurden zakdoek gevonden had. Zij liep den geheelen dag door. De avond viel; +de duisternis was zoo dik, dat zij niet meer wist, wat zij boven haar hoofd had, of +dit een gewelf van rotsen of een koepeldak van bladeren was. +</p> +<p>“ ‘Laat ik maar aldoor voortloopen,’ dacht zij bij zich zelf, toen zij zich vermoeid +voelde. ‘God, die mij tot hiertoe geleid heeft, zal mij niet verlaten.’ Eensklaps +stiet zij tegen iets aan. De weg maakte daar een bocht; maar in plaats van zich te +beklagen over de pijn, die zij zich zelve had berokkend, scheelde het niet veel, of +zij had in haar verwondering een kreet van vreugde geslaakt. +</p> +<p>“Alle sterren van den hemel fonkelden eindelijk boven haar hoofd; geen gewelf, noch +van steenen, noch van ineengegroeide takken was meer boven haar, zij was op een groote +open plek!” +</p> +<p>“Zoo, des te beter!” zei de afgezant, “dat doet mij voor haar pleizier.” +</p> +<p>In plaats van eenig antwoord te geven, schudde Maroessia met het hoofd en drukte zijn +hand nog steviger. +</p> +<p>“Ongelukkig zou de vrouw van het opperhoofd der bandieten zich niet lang kunnen verheugen; +want zij hoorde ineens <span class="pageNum" id="pb41">[<a href="#pb41">41</a>]</span><span class="pageNum" id="pb42">[<a href="#pb42">42</a>]</span>heel duidelijk stemmen, geschreeuw en het getrappel van paarden, die in galop komen +aanrennen. +</p> +<p></p> +<div class="figure p041width"><img src="images/p041.jpg" alt="Hij stak de punt van zijn lans in de donkerste gedeelten van het dicht gebladerte. Blz 43." width="498" height="720"><p class="figureHead">Hij stak de punt van zijn lans in de donkerste gedeelten van het dicht gebladerte. +Blz 43.</p> +</div><p> +</p> +<p>“Wat nu te doen? Waar een schuilplaats te vinden? Hoe zich onzichtbaar te maken? Naar +de gang terug te keeren? Dat nooit! Dat zou hetzelfde zijn, als naar het kasteel terug +te keeren. +</p> +<p>“Er stond op deze open plek een forsche eik met dichtgebladerde takken, die tot op +den grond neerhingen. In een wip klom zij als een eekhorentje van den eenen tak op +den anderen, totdat zij den hoogsten bereikt had. Zij had er goed aan gedaan, geen +minuut te verliezen; een oogenblik daarna kwamen alle bandieten van vijf of zes kanten +te gelijk te voorschijn, want alle gangen liepen op deze open plek uit. +</p> +<p>“ ‘Welnu?’ riep een haar welbekende stem tot vijf ruiters, die aankwamen rijden. +</p> +<p>“ ‘Niets,’ antwoordde er een. ‘Ik heb niets anders gevonden dan dit,’ en hij hield +een rood lint omhoog. +</p> +<p>“Op dit lint sloeg het opperhoofd geen acht. Wist hij wel, dat zijn vrouw er ooit +zoo een had bezeten? +</p> +<p>“ ‘Ik heb niemand gezien,’ antwoordde een tweede. +</p> +<p>“ ‘Geen spoor,’ zeide een derde. +</p> +<p>“En allen verklaarden achtereenvolgens hetzelfde. +</p> +<p>“ ‘Laat ons nog eens zoeken!’ riep de echtgenoot uit. ‘Wij moeten haar dood of levend +terugvinden. Komaan! Op weg! Ons geluk hangt er van af.’ +</p> +<p>“Hij voltooide zijn volzin niet; want iets bijzonders had zijn aandacht getrokken. +</p> +<p>“In een oogwenk was hij van zijn paard gesprongen, had zich voorovergebogen en had +van den grond een voorwerp opgeraapt, dat hij aandachtig bekeek. +</p> +<p>“ ‘Een zakdoek!’ riep hij aan de anderen toe, ‘een vrouwenzakdoek! Zij, die wij zoeken, +is niet veraf.’ +</p> +<p>“Het gras was hoog en stond dicht op elkaar. Nu begonnen zij allen het terrein te +verkennen, sommigen op handen en voeten, anderen met hun sabels en hun pieken; sommigen +<span class="pageNum" id="pb43">[<a href="#pb43">43</a>]</span>verpletterden de jonge boompjes onder de pooten van hun paarden, anderen velden ze +door middel van bijlslagen neer om er zich van te verzekeren, dat de vluchtelinge +zich daartusschen niet verscholen had. +</p> +<p>“Zij vonden hoegenaamd niets. +</p> +<p>“Intusschen keek de echtgenoot naar de lucht in de richting van den grooten dichtgebladerden +eik. +</p> +<p>“ ‘De bladeren van dezen boom zijn zeer dicht,’ zei hij bij zich zelf; ‘al de vrouwen +zijn vogels. Wie weet, of mijn vrouw er niet boven in zit?’ +</p> +<p>“Hij neemt een lans uit de hand van een zijner manschappen, klimt op de onderste takken, +en terwijl hij zich met de eene hand vasthoudt, begint hij met de andere de bovenste +takken met de punt van zijn lans te doorboren.” +</p> +<p>“Die arme vrouw!” zei de afgezant, “nu is het met haar gedaan.” +</p> +<p>“Wat had zij er goed aan gedaan, haar zwarte japon aan te trekken!” hernam Maroessia. +“Dank zij deze donkere kleur, bemerkte haar man haar niet. Hij stak de punt van zijn +lans in de donkerste gedeelten van het dicht gebladerte. Verschrikt, sprakeloos, onbeweeglijk, +hield zij den tak, die haar tot steun diende, krampachtig met de armen omklemd. +</p> +<p>“Driemaal drong het koude ijzer in haar vleesch door; bloed stroomde uit de wonden, +maar zij verroerde zich niet, zij bezat dien moed, zij gaf geen gil en liet geen enkelen +kreet hooren.” +</p> +<p>“Je geschiedenis is verschrikkelijk, Maroessia! Ach! die ongelukkige!” +</p> +<p>Maroessia, die geheel met haar verhaal vervuld was, vervolgde: +</p> +<p>“De luitenant van haar man, die wel zag, dat alles vruchteloos was, zei toen tegen +zijn kapitein: +</p> +<p>“ ‘De tijd, dien wij op deze plek verliezen, is slechts in het voordeel van haar, +die wij zoeken. Het dorp is dichtbij, de stad is niet ver verwijderd. Als wij hier +een kwartier langer <span class="pageNum" id="pb44">[<a href="#pb44">44</a>]</span>blijven, zal uw vrouw er vóór ons aankomen, kapitein! En dan is er geen verhelpen +meer aan.’ +</p> +<p>“Bij de gedachte, dat zijn vrouw, die blijkbaar in het bezit van zijn geheim was, +hem zou kunnen ontsnappen, en dat zijn levenswijze dan bekend zou worden, kwam er +een vloek over de lippen van den kapitein. +</p> +<p>“ ‘Te paard!’ riep hij uit, ‘te paard en rijdt, alsof het uw leven gold!’ +</p> +<p>“Zij gaven hun paarden de sporen en reden in gestrekten draf weg. +</p> +<p>“Het werd tijd; de arme vrouw kon zich niet meer vasthouden; zij liet zich op het +gras neerglijden op het gevaar af, een doodelijken val te doen.<span class="corr" id="xd31e728" title="Niet in bron">”</span> +</p> +<p>Op dit oogenblik deed Maroessia een stap achterwaarts. +</p> +<p>“Hoort u dat?” zei zij. +</p> +<p>“Een geweerschot,” antwoordde de afgezant kalm, “dat is al het derde sedert wij op +weg zijn. Maar laat je dat niet verontrusten: het is voor ons uit en vrij veraf. In +tijden, als de tegenwoordige, hoort men telkens en overal geweerschoten. De schoten +werden niet in de richting van ons gelost, evenmin als in die van het huis van je +vader.” +</p> +<p>“Bent u daar zeker van?” vroeg zij. +</p> +<p>“Bepaald zeker. Als je weer hoort schieten, let er dan maar niet op. Men moet aan +dat geluid wennen. Maar ga nu met je verhaal voort!” +</p> +<p>“De arme vrouw lag op den grond. Ik weet niet precies, hoeveel uren zij daar bewusteloos +bleef liggen,” zei Maroessia. “Toen zij weer tot bewustzijn kwam, was de nacht niet +meer zoo zwart: de vogels begonnen te ontwaken, en het gras, dat geheel nat van den +dauw was, scheen als met witte paarlen bezaaid. Zij had kracht genoeg om het bloed +van haar wonden te stelpen en scheurde haar mooie japon aan stukken, om daarvan windsels +te maken. Zou zij kunnen loopen? Zij had reeds veel bloed verloren. +</p> +<p>“Maar zij moest loopen, en zij liep ook. Zij liep met moeite; <span class="pageNum" id="pb45">[<a href="#pb45">45</a>]</span>haar armen en haar zijde waren door de lansstooten gewond, maar langzamerhand schonk +de beweging zelf haar nieuwe krachten. +</p> +<p>“Zij bemerkte toen, dat zij op een grooten gebaanden weg was; dit deed haar moed toenemen. +Maar, ondanks dit alles, voelde zij haar zwakte vermeerderen, toen zij tot haar geluk +het geratel van wielen hoorde. +</p> +<p>“Een groot rijtuig, met een massa hooi beladen,—luister goed naar mij!—reed langzaam +voort, getrokken door twee stevige ossen, met groote kromme horens. Naast dit rijtuig +liep een oud man, die een lied zong. +</p> +<p>“Zij verhaastte haar schreden, en het gelukte haar, het rijtuig en den voerman in +te halen. +</p> +<p>“ ‘Help mij,’ zei ze tegen den grijsaard. ‘Heb medelijden met mij! Ik heb geen krachten +meer om het dorp te voet te bereiken!’ +</p> +<p>“Maar tegelijkertijd hoorde zij in de verte het geschreeuw der struikroovers, die +op hun schreden terugkeerden. Het aanbreken van den dag noodzaakte hen zonder twijfel +om naar huis te gaan. +</p> +<p>“ ‘Ik ben verloren,’ zei zij tegen den grijsaard. ‘Die menschen, die daar aankomen, +zijn bandieten en mijn man is hun opperhoofd.’ +</p> +<p>“ ‘Verberg u in het hooi,’ zei de grijsaard tegen haar, ‘en houd u doodstil. Gauw +maar!<span class="corr" id="xd31e749" title="Niet in bron">’</span> +</p> +<p><span class="corr" id="xd31e752" title="Niet in bron">“</span>Spoedig was zij in het hooi verborgen en bleef daarin, zonder zich te verroeren. Binnen +eenige oogenblikken waren de struikroovers vlak bij het rijtuig, dat langzaam voortreed. +</p> +<p>“ ‘Heidaar!’ riep het opperhoofd den grijsaard toe, die naast zijn ossen liep, terwijl +hij zijn pijp rookte, ‘heb je onderweg ook een jonge vrouw ontmoet, die scheen te +vluchten?’ +</p> +<p>“ ‘Een jonge vrouw?’ herhaalde de grijsaard, terwijl hij met de hand over zijn voorhoofd +wreef, als trachtte hij zijn gedachten te verzamelen. +<span class="pageNum" id="pb46">[<a href="#pb46">46</a>]</span></p> +<p>“ ‘Ja zeker, een jonge vrouw!’ +</p> +<p>“ ‘Zoo! Een jonge vrouw …’ +</p> +<p>“ ‘Wil je ook antwoorden?’ +</p> +<p>“ ‘Waarom niet?’ +</p> +<p>“ ‘Antwoord dan!’ +</p> +<p>“ ‘Ik heb geen jonge vrouw gezien.’ +</p> +<p>“ ‘Ben je daar wel zeker van? Zij moest toch denzelfden weg volgen als jij …’ +</p> +<p>“ ‘Dat is best mogelijk; maar ik heb niets gezien. Mijn oogen zijn in de laatste twee +jaren erg verminderd. Zoo gaat het in de wereld: men wordt oud, men leeft niet eeuwig.’ +</p> +<p>“ ‘Die kerel schijnt een slimme vos te zijn,’ zei de luitenant. ‘Hij drijft den spot +met ons.’ +</p> +<p>“ ‘Weet je wel, wien je voorhebt?’ vroeg het opperhoofd hem. +</p> +<p>“ ‘Hoe zou ik dat weten?’ antwoordde de grijsaard. ‘Het is de eerste maal, dat wij +elkaar zien. Bovendien, weest wat ge wilt, heeren of struikroovers, wat kan dat een +armen grijsaard schelen, die niets op de wereld bezit?’ +</p> +<p>“ ‘Je bezit toch je leven,’ zei de luitenant. +</p> +<p>“ ‘Mijn leven?’ antwoordde de boer. ‘Wat is het leven mij waard, als ik alle dagen +hard moet werken?’ +</p> +<p>“ ‘Je leven zullen we je laten behouden, oude babbelaar, maar je hooi zullen wij je +ontnemen.’ +</p> +<p>“ ‘Mijn hooi is mijn hooi niet. Als ik u zeg, dat ik niets op de wereld bezit, dan +wil dat niet zeggen, dat ik zoo’n berg hooi heb. Als u mij dien wilt ontnemen, doet +het dan, maar takelt mij eerst wat toe; als ik zonder wonden en zonder hooi terugkom, +zal mijn heer, die niet met zich laat gekscheren, denken, dat ik het heb verkocht +om er drank voor te koopen. Het komt al op hetzelfde neer, of ik stokslagen van hem +dan wel van u krijg.’ +</p> +<p>“ ‘Oude gek!’ antwoordde de luitenant, die moeite had om niet te lachen. ‘Wij willen +van je hooi maar een beetje hebben om aan onze paarden te geven.’ +<span class="pageNum" id="pb47">[<a href="#pb47">47</a>]</span></p> +<p>“ ‘Als dat moet, dan moet het!’ zei de grijsaard, ‘maar laat mij het u dan zelf geven +en het zoo aanleggen, dat er zoo weinig mogelijk van te zien is. Als dat zoo kan gaan, +zal ik er misschien ongedeerd afkomen.’ +</p> +<p><span class="corr" id="xd31e780" title="Niet in bron">“</span>‘Hebt u zoo genoeg?’ vroeg hij na voorzichtig een tiental handenvol van zijn wagen +genomen te hebben. ‘Als ik nog meer nam zou er een leegte ontstaan en dat zou gezien +worden, en ik zou er voor moeten boeten. Misschien dat het nu nog wel zal losloopen, +als mijn heer het hooi ten minste niet naweegt.’ +</p> +<p>“De luitenant knikte, als wilde hij zeggen: Zoo is het genoeg,—en de kapitein wendde +zich tot den boer met de woorden: +</p> +<p>“ ‘Je kunt verder gaan, maar vooraf wil ik je twee dingen te raad geven. Het eerste +is, je niet om te keeren om te zien, wat er achter je voorvalt. Het tweede, tegen +niemand over je ontmoeting te spreken.’ +</p> +<p>“ ‘Ik weet een geheim te bewaren,’ antwoordde de oude boer met een onnoozel gezicht. +‘Ik zal uw raad opvolgen.’ +</p> +<p>“En hij gaf zijn ossen een paar slagen om hun het sein tot voortrijden te geven. +</p> +<p>“Na verloop van tien minuten kon hij het rennen van de paarden der struikroovers hooren. +Het gedruisch verminderde langzamerhand en was eindelijk in ’t geheel niet meer te +hooren. +</p> +<p>“ ‘Zij zijn het bosch weer ingegaan,’ zei de grijsaard alsof hij in zich zelf sprak, +‘maar dat is nog geen reden om zich overwinnaar te voelen.’ +</p> +<p>“De raad was goed en werd opgevolgd. De jonge vrouw, die in het hooi verborgen was, +verroerde zich niet. Een half uur daarna kwam het dorp,—het was meer dan een dorp, +het mocht wel een kleine stad heeten,—in het gezicht. De wagen reed langs een breede +straat, alsof er niets gebeurd was, toen door een groote poort een binnenplaats op. +<span class="pageNum" id="pb48">[<a href="#pb48">48</a>]</span></p> +<p>“ ‘Ziezoo!’ zei de grijsaard, ‘God heeft het zoo gewild: het is nu gedaan.’ +</p> +<p>“Op die wijze werd de vrouw van den kapitein der bandieten eindelijk gered. +</p> +<p></p> +<div class="figure p048width"><img src="images/p048.jpg" alt="Vrouwenhand." width="365" height="498"></div><p> +</p> +<p>“Men bracht haar bij welgestelde en liefdadige menschen, waar iedereen zorg voor haar +droeg tot op het oogenblik, waarop haar vader, onderricht van het onvoorzichtige huwelijk, +dat hij haar had doen aangaan, haar kwam terughalen. +</p> +<p>“Men liet het bosch omsingelen in de hoop, dat men de bandieten zou bemachtigen; maar +het was reeds te laat: het kasteel was verlaten, toen de justitie kwam. Toen zij het +<span class="pageNum" id="pb49">[<a href="#pb49">49</a>]</span>gevaar inzagen, ontdekt te worden, hadden zij er niet durven blijven.” +</p> +<p>“Dat was jammer,” zei de afgezant. “Maar de vrouw was gered, en dat was het voornaamste. +Waarlijk! je vertelling is zeer belangrijk, en je hebt er wel aan gedaan, mij haar +uitvoerig mee te deelen. Mooie sprookjes verkorten den weg.” +</p> +<p>“De reden, waarom ik u dit verteld heb,” zei Maroessia, “bestaat hierin, dat het ons +van nut kan zijn.” +</p> +<p>“Ik heb het begrepen, m’n kind,” zei de afgezant, “heel goed begrepen. O, wij verstaan +elkaar wel.” +</p> +<p>“Toch,” voegde hij er bij, “heeft de geschiedenis van de blanke hand met diamanten +en van de lanssteken in de bladeren van den grooten eik mij doen huiveren.” +<span class="pageNum" id="pb50">[<a href="#pb50">50</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch4" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2668">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">IV.</h2> +<h2 class="main">De vlucht.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p050width"><img src="images/p050.jpg" alt="Wagen in het donker." width="555" height="432"></div><p> +</p> +<p>Het was nog nacht, maar de morgenkoelte deed zich reeds gevoelen. In een verwijderd +klooster hoorde men de vroegmissen zingen; het riet aan den oever boog zich voor den +wind. +</p> +<p>“Wij moeten nu linksaf,” zei Maroessia. +</p> +<p>Twee minuten daarna betraden zij de steppe. +</p> +<p>Tot dusverre hadden zij langs den oever der rivier geloopen, bijna altijd beschermd +door de boomen. +</p> +<p>Hoewel Maroessia en de afgezant geen tijd te verliezen hadden, bleven zij toch onwillekeurig +stilstaan en ademden met volle teugen de frissche lucht van deze vlakte in. +</p> +<p>“Kijk dien kant eens uit!” zei Maroessia. “Dat zwarte <span class="pageNum" id="pb51">[<a href="#pb51">51</a>]</span>stipje daarginds is de stal, waarover ik u gesproken heb. Nu moeten wij nog eens linksaf: +daar zullen wij de ossen vinden.” +</p> +<p>“Laat ons dan nog eens linksaf slaan,” zei de afgezant. +</p> +<p>De steppe breidde zich zoo ver zij zien konden voor hen uit; een paar hooge hoopen +hooi, die nog pas opgestapeld waren, belemmerden alleen het gezicht. +</p> +<p>De afgezant klom op een daarvan om te zien, of er in de verte iets te zien was. +</p> +<p>“Blijf daar niet staan!” riep Maroessia hem toe; “u bent zoo lang, men zou u van verre +zien.” +</p> +<p>Alles scheen rustig te zijn. De afgezant gaf aan Maroessia een wenk om ook eens te +komen kijken en wilde er haar op helpen klimmen; maar dat was niet noodig; want in +een oogenblik was zij er op. +</p> +<p>“’t Lijkt wel of jij vleugels hebt,” zei de afgezant tegen haar. +</p> +<p>“Vader noemt mij altijd zijn klein eekhorentje,” antwoordde het kind met een zekeren +trots. +</p> +<p>Zij keek ook, maar slechts naar een enkelen kant, en wel naar dien, waar het huis +van haar ouders stond. +</p> +<p>“Ziet u daar ginds wel?” zei ze. “Kijk eens voor mij; want mijn oogen zien op dit +oogenblik niet goed,—het schijnt mij evenwel toe, dat alles er rustig is.” +</p> +<p>“Ja, ja,” zei de afgezant, “alles schijnt te zeggen: rust.” +</p> +<p>Nadat ze nog even rondgekeken hadden, klommen zij van den hoop hooi af. Zij liepen +nog enkele meters en kwamen nu bij eene heg, die een kleine vallei omgaf. +</p> +<p>“Hier is het!” zei Maroessia. “Help mij nu, den boom van de deur te lichten. Hier +zijn de ossen, ziet u ze?” +</p> +<p>“Ik zie ze, zij zien er prachtig uit!” +</p> +<p>De beide ossen, die op het gras lagen, bleven onbeweeglijk als twee groote bergen. +Maroessia streelde met haar kleine hand hun gehoornde koppen. Een dof geloei was het +antwoord op de liefkoozingen van het kind. +</p> +<p>“Stil, stil,” zei Maroessia haastig. “Je moet mij heel bedaard volgen! Gauw maar!” +<span class="pageNum" id="pb52">[<a href="#pb52">52</a>]</span></p> +<p>Men zou gezegd hebben, dat de ossen deze woorden van hun kleine meesteres begrepen, +want zij stonden zonder gedruisch op en volgden haar gedwee. +</p> +<p>“Zij zijn veel grooter dan ik,” zei Maroessia lachend, “en toch zijn we even oud.” +</p> +<p>De wagen, met hooi beladen, stond niet ver af. +</p> +<p>De ossen waren er al spoedig voor gespannen. +</p> +<p>“Haast u!” zei Maroessia. “Waarom kijkt u mij zoo aan?” +</p> +<p>“Dat komt, omdat je zoo klein bent, Maroessia!” zei de afgezant, “zoo heel klein! +Men zou je veeleer voor een klein vogeltje kunnen houden, geschapen om in deze steppen +rond te fladderen en te zingen, dan voor iemand, die zulke belangrijke zaken aan de +hand heeft!” +</p> +<p>De afgezant had gelijk. Het kleine meisje scheen nog kleiner midden in deze uitgestrekte +vlakte, bij die ontzaglijke ossen en bij den grooten wagen, naast dezen reus van een +man. +</p> +<p>“O, wat zou ik graag groot willen zijn!” zuchtte Maroessia. “Kijk! hier is de zakdoek +van moeder, ik zal dien, evenals de oude vrouwen, om mijn hoofd doen, dan zal ik er +wel heel oud uitzien, niet waar? Kijk mij maar eens aan!” +</p> +<p>Haar groote oogen keken hem van onder den bruinen zakdoek aan, die haar blonde lokken +en haar schouders geheel bedekte. +</p> +<p>De afgezant keek haar teeder aan en glimlachte. Gedurende een oogenblik wilde of kon +hij niets zeggen. +</p> +<p>Toen hij eindelijk antwoordde, was zijn stem heel zacht, zoo zacht, dat men zou gezegd +hebben, dat het de zijne niet was. +</p> +<p>“Weet je den weg wel, Maroessia?” vroeg hij. +</p> +<p>“Ik ken dezen weg best. Je moet aldoor rechtuit tot aan het kleine meertje gaan, en +als je daar gekomen bent, sla je rechtsaf, en dan zie je van den top van een heuveltje +het dak van het huis van Kniesj. Als je daar eenmaal bent, is ’t niet moeilijk om +in Tsjigirine te komen. Ik heb Kniesj wel eens tegen vader hooren zeggen: ‘Het moet +al een domoor zijn, die dezen weg niet weet te vinden.’ ” +<span class="pageNum" id="pb53">[<a href="#pb53">53</a>]</span></p> +<p>“Ken je Kniesj?” +</p> +<p>“Ik ken hem, hij komt dikwijls bij ons.” +</p> +<p>“Zal hij je goed ontvangen?” +</p> +<p>“Dat weet ik niet … ik denk het wel?” +</p> +<p>“En als hij je eens slecht ontving?” +</p> +<p>“Maar hij zal ons nooit kunnen verraden, niet waar? Het is een vriend … O neen! een +vriend van vader kan geen verrader zijn.” +</p> +<p>“Weet je wel, Maroessia!” vervolgde de afgezant, terwijl hij het kleine meisje strak +aankeek, “weet je wel, dat het land vol vreemdelingen, soldaten, menschen zonder medelijden +is? Weet je wel, dat wij slechts vijanden, sabelhouwen of geweerschoten zullen ontmoeten? +Weet je wel, dat er overal bloed vloeit? Weet je dat wel?…” +</p> +<p>“Ja,” antwoordde Maroessia, “ik weet dat alles.” +</p> +<p>“Booze oogen zullen je bespieden; men zal je vragen doen, waarvan al de woorden strikken +zullen zijn, en als je onhandig antwoordt, als je het minste gebaar, de minste beweging +maakt, als je spreekt, als je bloost, als je even beeft, zal alles verloren zijn … +Weet je dat wel?” +</p> +<p>“O! ik zal niet onhandig antwoorden, ik zal iedereen wel goed te woord staan: ik ben +niet bang!” +</p> +<p>“Het kan zijn, beste meid, dat wij den dood tegemoetgaan!” +</p> +<p>“Nee,” zei Maroessia, “wij zullen eerst later sterven. U moet eerst in Tsjigirine +aankomen. Als u daar eenmaal bent, zal ik sterven, als het zoo wezen moet!… maar u +moet eerst te Tsjigirine zijn! O ja!…” +</p> +<p>De afgezant zei niets, maar hij nam het meisje in zijn armen en drukte haar tegen +zich aan, terwijl hij haar heel zachtjes “m’n lieve kind” noemde. +</p> +<p>“Maroessia!” zei hij toen, “wij zullen zeer zeker noodlottige ontmoetingen hebben; +de soldaten zullen je gevangen nemen, je ondervragen. Als men naar den wagen toe kwam, +zelfs met het doel om dien te doorzoeken, dan zou je je toch wel kalm <span class="pageNum" id="pb54">[<a href="#pb54">54</a>]</span>houden, dan zou je toch niet gelijken op een patrijs, die ziet dat de jager zijn nest, +dat dicht in de nabijheid verborgen is, nadert. Je begrijpt mij, niet waar?” +</p> +<p>“Ja, ik begrijp u. Ik moet zijn … ik moet zijn … zooals u. Ik zal ook zoo wezen.” +</p> +<p></p> +<div class="figure p054width"><img src="images/p054.jpg" alt="Oude man en meisje in het donker." width="356" height="501"></div><p> +</p> +<p>“Als iemand je mocht vragen, waar je naar toe gaat, dan moet je antwoorden, dat je +dezen wagen, met hooi beladen, naar de woning van Kniesj brengt, die het van je vader +heeft gekocht. Versta je?” +</p> +<p>“Ja, ik versta het.” +</p> +<p>“Als wij het huis van Kniesj goed en wel bereiken, zal deze <span class="pageNum" id="pb55">[<a href="#pb55">55</a>]</span>ons zeker op den drempel van zijn deur te gemoet komen. Begrijp je?” +</p> +<p>“Ja.” +</p> +<p>“Dan moet je tegen hem zeggen: ‘Wat hebt u mooi koren op uw land staan! Ik heb het +bewonderd, toen ik er voorbijkwam. Het is nog wel wat groen, maar ik geloof, dat men +het desnoods zou kunnen gebruiken, voordat het geheel rijp is.’ Dat is heel lang, +beste meid! Maar je kunt die woorden toch wel onthouden, niet waar?” +</p> +<p>“O ja,” antwoordde Maroessia. “Luister maar, ik zal ze eens herhalen!” +</p> +<p>Zij herhaalde ze en vergat niets, geen enkel woord. +</p> +<p>“Je bent een kleine schat!” zei de afgezant. “Maar laat ons nu voortmaken!” +</p> +<p>Hij klom op den wagen, maakte een groot gat in het hooi en verborg zich daarin. +</p> +<p>Maroessia zette zich neer op de plaats, die een vrachtrijder zou ingenomen hebben, +spoorde de ossen met haar lief stemmetje aan, dat in ’t eerst een beetje trilde. Toen +zette de zware wagen zich langzaam in beweging. +</p> +<p>De moeilijke tocht, midden in den nacht, was begonnen … +<span class="pageNum" id="pb56">[<a href="#pb56">56</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch5" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2677">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">V.</h2> +<h2 class="main">Een ontmoeting.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p056width"><img src="images/p056.jpg" alt="Soldaten te paard." width="551" height="428"></div><p> +</p> +<p>Ossen weten nooit, hoeveel haast men heeft. De wagen reed naar den zin van Maroessia +veel te langzaam; de afgemeten stappen der ossen werden op de stem van hun kleine +vriendin wel wat grooter, maar zij liepen toch niet harder. +</p> +<p>Alles was stil; de laatste sterren flonkerden aan den hemel en langzamerhand brak +het daglicht door; van tijd tot tijd deden een geweerschot of een kreet, bestemd om +de schildwachten op hun hoede te doen zijn, die diepe stilte nog des te meer uitkomen. +</p> +<p>Maar ieder geluid, dat zich onverwachts deed hooren, joeg Maroessia een huivering +over de leden. Hoeveel malen deed een windvlaag al het bloed naar haar hoofd stijgen! +Ach! het was niet voor zich zelf, dat zij zoo gemakkelijk beefde. Wat <span class="pageNum" id="pb57">[<a href="#pb57">57</a>]</span></p> +<p>haarzelf betrof, was zij onverschrokken, maar haar vrees was voor den ander. Eensklaps +zei ze: +<span class="pageNum" id="pb58">[<a href="#pb58">58</a>]</span></p> +<p></p> +<div class="figure p057width"><img src="images/p057.jpg" alt="“Waar ga je naar toe? Waar kom je vandaan?” Blz. 58." width="497" height="720"><p class="figureHead">“Waar ga je naar toe? Waar kom je vandaan?” Blz. 58.</p> +</div><p> +</p> +<p>“Verschuil u goed! Daar komen menschen!” +</p> +<p>Het was zoo, zij had goed gehoord. Al spoedig daarna omsingelde een afdeeling Russische +ruiters den wagen. +</p> +<p>“Waar ga je naar toe? Waar kom je vandaan? Wie ben je?” riepen verscheidene barsche +stemmen. +</p> +<p>“Ik ben de dochter van Danilo Tsjabane,” antwoordde Maroessia. +</p> +<p>“Laat je ossen dan stilstaan!” riep een officier haar toe. +</p> +<p>Maroessia liet de ossen stilstaan. +</p> +<p>“Waar kom je vandaan?” +</p> +<p>“Van ons vandaan.” +</p> +<p>“Wat bedoel je daarmee?” +</p> +<p>“Niet ver van dien kant af.” +</p> +<p>“En waar ga je naar toe?” +</p> +<p>“Ik ga naar baas Kniesj toe.” +</p> +<p>“Wie is Kniesj?” +</p> +<p>“Dat is een vriend van vader. Hij heeft dit hooi van ons gekocht, en ik breng den +wagen naar hem toe.” +</p> +<p>“Wat heb ik je gezegd, beste vriend?” zei een andere officier. “Het is een boerenwagen, +en anders niet. Maar jij ziet overal verraders en ontsnapte gevangenen.” +</p> +<p>“Wat zullen wij met onze vangst doen?… Beste meid! wil je je bij het regiment aansluiten? +Maar och! je bent te klein, je zoudt er beter aan gedaan hebben, vanmorgen niet uit +je wieg te komen.” +</p> +<p>“Dit hooi,” antwoordde de eerste officier, “is toch niet te versmaden.” En zich tot +Maroessia wendende, voegde hij er bij: +</p> +<p>“Is het huis van dien Kniesj nog veraf?” +</p> +<p>“Nog al …” +</p> +<p>“Wat bedoel je daarmee? Zou men er met den stap, waarmee je ossen loopen, in één uur +of in twee kunnen komen?” +</p> +<p>“In twee misschien, en mogelijk ook wel in drie.” +</p> +<p>“Welnu dan, ik zou er voor zijn, dat wij dezen wagen tot aan het huis van dien man +vergezelden; en als hij op dit <span class="pageNum" id="pb59">[<a href="#pb59">59</a>]</span>hooi gesteld is, dan moet hij het maar van ons koopen. Beste meid! is het huis van +je vader nog al netjes ingericht? Is hij een rijk grondbezitter?” +</p> +<p>“Hij heeft een grooten tuin en veel appelen.” +</p> +<p>“Dom gansje! Het is ons niet om appelen te doen … Maar komaan! laat ons zelf eens +gaan zien, hoe het met dien Kniesj gesteld is. Het kan niet anders, of ons bezoek +zal een aangename verrassing voor hem zijn.” +</p> +<p>De officier gaf zijn paard de sporen en snelde vooruit. Zijn kameraad volgde hem, +terwijl hij bromde: +</p> +<p>“Je bent een echte gek! Daar hebben wij nu al een geheelen dag doorgebracht met doelloos +rond te zwerven. Waar gebruik je ons voor?” +</p> +<p>“Voorwaarts, meisje!” zeiden de soldaten tegen Maroessia. “Voorwaarts!” +</p> +<p>De wagen reed voort, omgeven door de afdeeling soldaten. +</p> +<p>Maroessia zag zich van alle kanten door woeste gestalten omringd. +</p> +<p>Terwijl zij zich angstig afvroeg, wat zij doen zou om zich aan dit dreigend gevaar +te onttrekken, sloeg zij een blik op de gezichten van hen, die haar omgaven. Allen +waren met lange snorren versierd, door de zon gebruind, hardvochtig, somber en onverzoenlijk, +en schenen uit te rusten na vele vermoeienissen en bloeddorstige daden. “Hoevelen +van de onzen hebben die kerels al gedood en vermoord?” vroeg het kind bij zichzelf. +“Is het niet verschrikkelijk daaraan te denken? Zouden zij zich het kwaad wel herinneren, +dat zij bedreven hebben? De gezichten van enkelen zijn somber … Misschien hebben zij +niet allemaal een hart van steen? En als zij hem eens ontdekten! O neen! zij zouden +geen medelijden hebben!” +</p> +<p>Ofschoon de ossen van Maroessia hun gewone logheid behielden, liepen zij toch met +een eenigszins vluggeren stap, misschien wel aangespoord door het hoefgetrappel van +de ruiterij en gestreeld door de frissche morgenkoelte. De paarden <span class="pageNum" id="pb60">[<a href="#pb60">60</a>]</span>van de ruiterafdeeling liepen met een geregelden stap, maar van tijd tot tijd rekten +die, welke het dichtst bij den wagen waren, den hals uit en trokken een plukje hooi, +dat binnen hun bereik was, van den wagen af. Dit joeg Maroessia een huivering door +de leden. Als het hooi eens instortte, als … +</p> +<p>Eensklaps bemerkte Maroessia, terwijl zij een blik op de soldaten sloeg, een paar +oogen, die onafgewend op haar gevestigd schenen te zijn. Deze oogen waren doordringend +als twee dolken en gloeiden als kooltjes vuur. Ze keken haar opmerkzaam aan, ja, en +misschien wel met wantrouwen. +</p> +<p>Zij werd beurtelings rood en bleek en dacht dat alles verloren was. Maar zij zei <span class="sic">bijzich zelf</span>: +</p> +<p>“Ik moet zijn—zooals hij!” +</p> +<p>En zij vatte weder moed. +</p> +<p>De beide officieren reden vooruit. De een lachte, de ander bromde. De soldaten werden +stil en schenen ten gevolge van den langzamen stap, waarmee zij reden, slaperig te +worden. +</p> +<p>Maar waarom keek die soldaat haar zoo den heelen tijd aan? +</p> +<p>“Ik zal hem ook aankijken,” besloot Maroessia bij zich zelf. +</p> +<p>En haar ontroering bedwingende, vestigde zij op haar beurt haar blikken op hem. +</p> +<p>De bewuste oogen behoorden aan een bejaarden, forsch gebouwden onderofficier, die +een zeer ruw en tegelijkertijd zeer schrander gezicht had. +</p> +<p>Eensklaps bracht hij zijn paard naar voren en reed nu vlak naast Maroessia, als wilde +hij haar wat dichterbij bekijken. Hij sprak in het eerst niet tegen haar, maar zijn +doordringende oogen schenen te zeggen: +</p> +<p>“Het is toch zonderling, dat zulk een klein meisje zulk een grooten wagen bestuurt! +Wie heeft dit zwakke kind voor zoo’n zware taak kunnen kiezen? Wie heeft haar zoo +geheel alleen kunnen laten vertrekken te midden van den nacht, nu het overal oorlog +is en nu de wegen zoo onveilig zijn?” +<span class="pageNum" id="pb61">[<a href="#pb61">61</a>]</span></p> +<p>“Leven je vader en je moeder nog, beste meid?” vroeg hij haar eindelijk. +</p> +<p>Daar hij dacht, dat Maroessia geen Russisch verstond, herhaalde hij zijn vraag, zoo +goed hij kon, nog eens in de taal, die in de Ukraine gesproken wordt. +</p> +<p></p> +<div class="figure p061width"><img src="images/p061.jpg" alt="Soldaat met bontmuts en grote snor." width="364" height="498"></div><p> +</p> +<p>“Heb je nog een vader? Heb je nog een moeder?” +</p> +<p>“Ja, Goddank!” antwoordde Maroessia. +</p> +<p>“Allebei?” +</p> +<p>“Allebei.” +</p> +<p>Hij dacht een oogenblik na; vervolgens helderde zijn gezicht op, als had hij eensklaps +iets van een raadsel begrepen, <span class="pageNum" id="pb62">[<a href="#pb62">62</a>]</span>waarvan hij de oplossing tot dusverre vruchteloos had gezocht. +</p> +<p>Het hart van Maroessia sloeg geweldig. Alles draaide haar voor de oogen. Maar zij +moest zijn—zooals hij. +</p> +<p>Zij deed haar best om zich den schijn te geven, alsof zij volmaakt kalm was, en vroeg +op haar beurt wel met een eenigszins bevende stem, maar toch met een glimlach om de +lippen: +</p> +<p>“En u, hebt u uw vader en moeder ook nog? Hebt u veel bloedverwanten? Hebt u zoons +of dochters?” +</p> +<p>Was het deze kinderlijke, bevende en aarzelende stem, of was het eenvoudig die vraag, +die weer oude herinneringen in het hart van dezen soldaat opwekte? Het ruwe en onverzoenlijke +gezicht, dat aan Maroessia zooveel vrees ingeboezemd had, veranderde plotseling, en +men had daarop eensklaps een weerkaatsing kunnen zien van alle gewaarwordingen, die +een menschenhart kunnen vervullen. +</p> +<p>Die oogen, die haar nog pas zoo wantrouwend en uitvorschend hadden aangekeken, waren +onmiddellijk verzacht. Zij keken Maroessia nu met eene zonderlinge ontroering aan. +Vond hij in de trekken van het kleine meisje eenige gelijkenis met een kind, dat daar +niet was, dat misschien heel ver van daar was, maar waaraan de gedachte alleen voldoende +was om hem zacht te stemmen? +</p> +<p>“Ja, ik heb een dochtertje,” antwoordde hij eindelijk. +</p> +<p>“En is dat dochtertje al groot?” vroeg Maroessia. +</p> +<p>Hij glimlachte, en men voelde, dat in dezen treurigen glimlach de herinnering aan +een dierbaar kind opgesloten lag. +</p> +<p>“Zij is even groot als u, ten minste bijna even groot,” antwoordde hij. +</p> +<p>Toen boog hij het hoofd voorover, en Maroessia durfde hem geen vragen meer doen. Zij +liet hem met zijn gedachten bij zijn dochter. +</p> +<p>Men reed nog aldoor voort. Een rooskleurige streep vertoonde zich aan den gezichteinder. +Een klein vogeltje deed <span class="pageNum" id="pb63">[<a href="#pb63">63</a>]</span>een zacht gepiep hooren dat zeker als een welkomstgroet aan den dageraad bedoeld was. +</p> +<p>Niet ver van den weg bemerkte zij een klein meertje met een effen waterspiegel, met +groene oevers, dat nog voor een gedeelte door den ochtendnevel bedekt was: men zou +gezegd hebben, dat het een gazen sluier was, die langzamerhand opgelicht werd. Aan +den rechterkant kronkelde zich een voetpad, en wel dat, hetwelk de voetgangers langs +den kortsten weg naar het huis van Kniesj bracht. Eindelijk wees een witte rookzuil +de plaats aan, waar het huis van den vriend haars vaders stond. +</p> +<p>Over het licht, dat de duisternis weldra geheel zou verdrijven, maakte Maroessia zich +ongerust. De vroolijke stralen van de morgenzon, steeds zoo welkom, waren voor haar +op dien ochtend vijanden, die haar konden verraden! Haar oogen zochten onwillekeurig +naar den man die met haar gepraat had, zonder hem te vinden, en zij was daar bedroefd +over. +</p> +<p>Onwillekeurig was zij op hem gaan rekenen als op een beschermer. Een ander soldaat +reed nu aan haar rechterhand. +</p> +<p>“Wie is dat schepseltje daar?” vroeg deze soldaat aan een van zijn kameraden, na een +blik op Maroessia geslagen te hebben. +</p> +<p>“Ze is niet grooter dan een notedop,” antwoordde een ander soldaat. +</p> +<p>“Ze is nergens bang voor, zij reist als een kolonel van de huzaren.” +</p> +<p>“Ik zou er wel wat onder willen verwedden, dat zij kruit noch kogels vreest!” vervolgde +de eerste. +</p> +<p>“Daar heeft zij gelijk in,” voegde de derde er bij. “Welke kogel zou voor zoo’n klein +ding gevaarlijk kunnen zijn?” +</p> +<p>“Ik ken de Ukrainiërs,” hernam de eerstgenoemde; “men kan niet zeggen, dat het een +volk van hazen is. Zelfs de kleine meisjes uit dit land zijn dapper. Ik heb meer dan +eens met mijn eigen oogen gezien, waartoe zij in staat zijn: het <span class="pageNum" id="pb64">[<a href="#pb64">64</a>]</span>kanon buldert, het geweervuur knettert, het bloed vloeit bij stroomen … zij komen +op het slagveld, zij loopen er moedig over heen, zij rapen er de gekwetsten op, alsof +zij in een tuin wandelden en daar rozen plukten!” +</p> +<p>“Zij sterven dan ook bij duizenden!” zei een ander. +</p> +<p>“Och! wij sterven allen op de een of andere manier,” antwoordde iemand, dien men hoorde +zonder hem te zien, omdat hij geheel achter twee reusachtige soldaten verscholen was. +“Ja, op de een of andere manier; het komt er maar op aan, op de beste wijze te sterven. +Maar wie kent dat meisje?” +</p> +<p>Een paar geweerschoten verbraken de stilte … +</p> +<p>Dit geluid verbande dadelijk iedere andere gedachte, ieder ander gevoel; de geheele +afdeeling keek als een man met een uitvorschenden blik naar den horizon. +</p> +<p>De officieren hielden hun paarden in. Iedereen liet zijn meening hooren; maar het +geweervuur begon alweer, voordat men het over de oorzaak ervan eens was. +</p> +<p>“Het is van onzen kant!” riep de jonge officier uit. “Er is geen twijfel mogelijk, +het is van onzen kant, dat het gevecht begonnen is. Voorwaarts! Het zijn de onzen, +die strijd voeren.” +</p> +<p>“Heidaar, Iwan! Je moet den wagen maar tot aan het huis van dien Kniesj begeleiden +en de zaak van het hooi in orde brengen. Voorwaarts!” +</p> +<p>Maroessia had den tijd nog niet gehad om zich te herstellen of haar gedachten te verzamelen, +toen de afdeeling reeds in een wolk van stof verdwenen was. Intusschen had de oude +soldaat, die met haar gepraat en haar over zijn dochtertje gesproken had, zich even +omgekeerd en haar, zooals zij duidelijk had gezien, een vaarwel toegeknikt. +</p> +<p>Maroessia bleef alleen met dien Iwan, die het bevel ontvangen had, haar wagen tot +aan het huis van Kniesj te begeleiden en de zaak van het hooi in orde te brengen. +</p> +<p>“Vooruit maar, kleine meid!” zei Iwan tegen haar, terwijl hij zijn pijp opstak. +<span class="pageNum" id="pb65">[<a href="#pb65">65</a>]</span></p> +<p></p> +<div class="figure p065width"><img src="images/p065.jpg" alt="“Dat lijkt mij! Maar alles lijkt mij op dit oogenblik!” Blz. 74." width="496" height="720"><p class="figureHead">“Dat lijkt mij! Maar alles lijkt mij op dit oogenblik!” Blz. 74.</p> +</div><p> +</p> +<p>Maroessia keek Iwan aan en vond, dat hij er als een egel uitzag. +<span class="pageNum" id="pb66">[<a href="#pb66">66</a>]</span></p> +<p>“Kom, schiet een beetje op!” herhaalde hij op een strengeren toon. +</p> +<p>Maroessia spoorde haar ossen aan. Bij het plotseling vertrek van hun geleide hadden +zij het goed geacht, te blijven staan. Toen zij de stem van Maroessia hoorden haastten +zij zich, te gehoorzamen. +</p> +<p>De wagen had zijn afgemeten gang hernomen; Maroessia had zich onder voorwendsel, dat +zij vermoeid was, er boven op neergezet, en terwijl zij er opklom, had zij kans gezien +om haar kleine hand even aan haar grooten vriend toe te steken, wiens kalme en vertrouwende +blik haar uit het gat, dat hij in het hooi gemaakt had, de hare ontmoet had. Dat had +hun beiden goed gedaan. Iwan had natuurlijk nergens vermoeden van; hij had haar laten +begaan, hij liep naast de ossen, terwijl hij zijn pijp rookte en voor zich keek. +</p> +<p>Wat had de oorlog daar gewoed! Tegen één groen land, dat een rijken oogst beloofde, +hadden zij er tien over te rijden, die geheel verwoest waren. +</p> +<p>Het geweervuur herhaalde zich met gedurig kortere tusschenpoozen, en de schoten werden +al duidelijker en duidelijker hoorbaar. +</p> +<p>De wagen was een van die heuveltjes opgereden, die niet zeldzaam in dit land zijn +en waaronder de gesneuvelden in vroegere veldslagen begraven liggen. +</p> +<p>Toen zij boven op dit heuveltje aangekomen waren, bemerkte Maroessia in de vlakte +een menigte tenten, half verborgen door wolken van zwarten rook, die soms door de +opwaaiende roode vlammen verhelderd werden. Het was op dit terrein, dat het gevecht +werd geleverd, dat het geweervuur hun in de verte had aangekondigd. +</p> +<p>Van tijd tot tijd hoorde men geluiden, hetzij het gekerm van menschen, hetzij het +gehinnik van paarden; ook het geschreeuw van kinderen drong door de frissche morgenlucht +heen. +</p> +<p>Maroessia zag voor zich het vreeselijke schouwspel van een <span class="pageNum" id="pb67">[<a href="#pb67">67</a>]</span>in brand gestoken dorp, rijke huizen in vlammen en ineenstortende hutten. +</p> +<p>Vrouwen, die met hun kinderen in de armen radeloos heen en weer liepen vielen neer +door onzichtbare slagen getroffen. +</p> +<p>Paarden galoppeerden zonder ruiters voort. De lijken lagen op sommige plaatsen opgestapeld. +De lichamen der gekwetsten, die den genadeslag verwachtten, waren over den grond verspreid. +De gelederen, straks nog welgevuld, waren gedund; het getal der levenden verminderde +bijna zichtbaar. De grond was op verscheidene plaatsen rood van bloed. +</p> +<p>Niet ver van deze afschuwelijke tooneelen en recht voor haar, gelijk aan een oase, +die zich te midden van de woestijn vertoont, stond de boerderij van Kniesj, door bloemen +omgeven, die een heerlijken geur uitwasemden. Maroessia herkende iederen boom van +dezen dichten tuin; de kleur van iedere bloem teekende zich op den groenen achtergrond +af. +</p> +<p>De deur van den stal stond open, en haar jeugdige oogen onderscheidden een grooten +troep kippen, die, zonder zich om het gevecht te bekommeren, op het groote voorplein +heen en weer liepen; op het voorplein stonden wagens, ploegen, hooivorken, spaden, +harken en schoffels. +</p> +<p>Bij de deur stond een groote hond, gitzwart en met borstelig haar, als een trouwe +waker voor het huis van zijn baas. +<span class="pageNum" id="pb68">[<a href="#pb68">68</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch6" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2686">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VI.</h2> +<h2 class="main">Bij den ouden Kniesj.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p068width"><img src="images/p068.jpg" alt="Soldaat liggend op bank." width="551" height="429"></div><p> +</p> +<p>Nauwelijks stond de wagen voor de deur stil, of een jongen van ongeveer twaalf jaar, +stevig gebouwd, en met een paar heldere oogen in z’n hoofd, vertoonde zich aan Maroessia. +</p> +<p>“Is pane<a class="noteRef" id="xd31e1078src" href="#xd31e1078">1</a> Kniesj thuis?” vroeg Maroessia. +</p> +<p>“Ben je dan om grootvader gekomen?” zei de knaap, vragende in plaats van te antwoorden. +</p> +<p>“Ja, om je grootvader. Is hij thuis?” +</p> +<p>“Hij is thuis.” +</p> +<p>“Waar is hij dan?” +</p> +<p>“Hij is in den tuin; maar het kan ook wel zijn, dat hij in huis of op het land is.” +</p> +<p>“Ga hem eens zeggen dat wij er zijn!” +<span class="pageNum" id="pb69">[<a href="#pb69">69</a>]</span></p> +<p>“En haast je wat!” voegde Iwan er bij, terwijl hij zijn pijp weer opstak. +</p> +<p>Maar de grootvader kwam reeds aan. +</p> +<p>Naar zijn uiterlijk te oordeelen, was het een goedhartig oud man. Hij droeg een eenvoudig +boerengewaad,—een hemd en een broek van linnen. Zijn hoofd was bedekt met een stroohoed, +dien hij waarschijnlijk zelf gevlochten had. +</p> +<p>Hij herkende Maroessia terstond en scheen volstrekt niet verwonderd haar te zien. +Het tegendeel is waar; men zou gezegd hebben, dat hij haar verwachtte, en dat dit +bezoek voor hem de eenvoudigste en de meest gewone zaak van de wereld was. +</p> +<p>“Zoo, beste meid!” zei hij, “hoe gaat het met je? Ik ben blij dat ik je weer eens +zie! Kom maar in huis! Maar als je liever in de open lucht wilt blijven, dan kent +Taras de plaatsen, waar men aardbeien vindt en waar de frambozen staan. Wij hebben +binnen nog wat andere lekkernijen: honingkoeken, kleine taartjes en zelfs groote.” +</p> +<p>Iwan had dit woord “taartjes” in het voorbijgaan opgevangen. +</p> +<p>“Ik zie, dat je goed van alles voorzien bent,” zei hij met een stem, die nog wel norsch +klonk, maar die toch door het vooruitzicht op “de groote taartjes” al wat verzacht +was. +</p> +<p>“Gelukkig wel!” antwoordde de oude boer. “Kom binnen, kom binnen, als je honger hebt.” +</p> +<p>Hij zag er zoo eenvoudig, zoo vriendelijk, zoo naïef uit, die oude Kniesj! +</p> +<p>“Kom binnen!” herhaalde hij. “Wat een genoegen! wat een aangename verrassing! Ik houd +van alle soldaten … Kom binnen, Mijnheer de soldaat!…” +</p> +<p>De soldaat, waarmee hij zooveel ophad, was uitgeput van vermoeienis en hongerig als +een wolf: hij volgde den ouden boer dan ook, zonder zich verder te laten smeeken, +en zoodra hij in de kamer was, ging hij op een bank liggen, geeuwende, de armen uitstrekkende, +de beenen uitrekkende, in één woord, <span class="pageNum" id="pb70">[<a href="#pb70">70</a>]</span>gebruik makende van het gelukkige toeval, dat hem in staat stelde, aan zijn lichaam, +geheel uitgeput door de vermoeienissen van den oorlog, een beetje rust te gunnen. +</p> +<p>Het was duidelijk te zien, dat hij den ouden Kniesj voor een onnoozelen en dommen +kerel hield, en dat hij eigenlijk aan niets anders dacht dan aan zijn taartjes: wat +de zaak van het hooi aangaat, die zou later wel ter sprake komen. +</p> +<p>Maroessia had er zich eerst mee bezig gehouden, den grooten wagen op het voorplein +te brengen. De kleine Taras had haar daarbij geholpen. Toen dit gedaan was, ging zij +naar de beide mannen toe. +</p> +<p>“Pane Kniesj,” zei Maroessia toen, “wat hebt u mooi koren op uw land staan! Ik heb +het bewonderd, toen ik er voorbij kwam. Het is nog wel wat groen, maar ik geloof, +dat men het desnoods zou kunnen gebruiken, voordat het geheel rijp is!” +</p> +<p>“God zij geloofd, beste meid! Ja, wij zullen een goed jaar hebben!” gaf de oude Kniesj +hierop ten antwoord. +</p> +<p>De kalme toon, waarop hij sprak, verried niet de minste ontroering. Hij liep de kamer +op en neer, riep zijn knechts en gaf zijn bevelen met een vroolijke stem. Zijn oogen +trachtten niet in die van het kind te lezen. Het was een braaf man, trotsch op zijn +taartjes en zijn hammen, zich bij voorbaat verheugende in de gedachte aan den maaltijd, +dien hij den vreemdeling zou aanbieden. +</p> +<p>“Heeft hij het begrepen?” vroeg Maroessia zich af. “Nee, hij heeft het niet begrepen! +En toch …” en haar hart kromp ineen, “als hij het eens niet begrepen had!” +</p> +<p>Zij wist niet, wat te denken, zij wist niet, wat te doen! +</p> +<p>“Ik moet zijn, zooals hij,” zeide zij eindelijk bij zich zelve, “ik moet moedig zijn, +weten te zwijgen en weten te wachten.” +</p> +<p>Zij begreep, dat de afgezant een bewijs van al deze eigenschappen gegeven had, door +niet van den wagen af te springen, nadat hij het gewapend geleide tot een enkelen +soldaat had zien verminderen, dien Iwan, dien hij gemakkelijk had <span class="pageNum" id="pb71">[<a href="#pb71">71</a>]</span>kunnen verslaan, en door er nog op te blijven, zelfs reeds nadat de wagen het voorplein +opgereden was, en daar zij het besluit had genomen om te zijn zooals hij, richtte +zij geen vragen tot den ouden man en ging, zonder een woord te spreken, achter hem +het huis in. +</p> +<p>Dit huis was vrij uitgestrekt. De meubelen bestonden uit banken van stevig eikenhout. +Aan de gewitte muren, die in blankheid met de sneeuw konden wedijveren, hingen gedroogde +planten, die in het vertrek een frisschen geur verspreidden. +</p> +<p>In het midden stond een groote massieve tafel, ook van eikenhout, en deze was bedekt +met een fraai wit tafellaken met gekleurde franje. +</p> +<p>De oude Kniesj noodigde zijn gast uit om plaats te nemen. +</p> +<p>“Ik mag de ververschingen niet vergeten,” zei hij. “Dat zal spoedig gedaan zijn, dat +zal spoedig gedaan zijn …” +</p> +<p>En hij liep van den eenen kant naar den anderen, pakte de groote glazen en daalde +in den kelder neer, klom naar den zolder, deed de provisiekast open, verzette potten +en pannen, liet de lepels vallen, schonk van de eene flesch in de andere, ging naar +de vliering om gerookte worsten te krijgen, kortom hij was een en al bedrijvigheid. +</p> +<p>Al deze toebereidselen, die den uitgehongerden soldaat veel beloofden, hielden hem +in voortdurende spanning; hij meende ieder oogenblik een heerlijken schotel te zien +verschijnen: hij rook den geur daarvan reeds en watertandde er van; hij beloofde zich +zoo’n gastmaal, dat hij daardoor alles op de wereld zou vergeten, of, liever gezegd, +hij zag de wereld slechts verward door een hoop taartjes, worsten, kazen, vleeschspijzen +en andere lekkernijen heen. +</p> +<p>“Hoor eens, barien!<a class="noteRef" id="xd31e1127src" href="#xd31e1127">2</a> geef je zooveel moeite niet,” zei hij van tijd tot tijd. “Ik zal met weinig tevreden +zijn … dat is te zeggen, ik zal tevreden zijn met hetgeen ik daarginds <span class="pageNum" id="pb72">[<a href="#pb72">72</a>]</span>zie … Ja, ik zal er mee tevreden zijn.” +</p> +<p>“Nee, nee,” antwoordde de oude Kniesj, “sta me toe dat ik u eens iets fatsoenlijks +aanbied! Sta me dat toe, Mijnheer!… Mag ik ook uw naam weten?” +</p> +<p>“Ik heet Iwan,” antwoordde de soldaat met een zucht, geheel ontwapend door de gulle +gastvrijheid van den ouden boer. +</p> +<p>“Welnu, Mijnheer Iwan! u moet mij vergunnen, u het beste aan te bieden, wat er in +mijn huis is! U moet het, u wilt een grijsaard toch geen verdriet aandoen, niet waar? +U moet eens van mijn worsten proeven … en van mijn hammen ook … en dan van mijn kaas … +U zult wel zien, wat ik u zal voorzetten.” +</p> +<p>“Maar wij, soldaten, zijn niet aan zulke lekkernijen gewend. Als wij onzen honger +maar kunnen stillen, zijn wij al tevreden,” zei Iwan. +</p> +<p>“Wel zeker, wel zeker, Mijnheer Iwan! Ja, het leven van een soldaat is hard. Ik heb +er wel eens over hooren spreken. Welnu, dat is een reden te meer om een poging te +doen, u eens te vergasten … Ja, ja, geloof mij!” +</p> +<p>Maroessia, die in een hoek zat, trachtte te zijn zooals hij, aan wien zij onophoudelijk +dacht, zou geweest zijn. Naar haar uiterlijk te oordeelen was zij kalm en bedaard. +</p> +<p>Maar wat er in dat hartje omging is niet om te beschrijven. Was haar groote vriend +nog in het hooi begraven? Of was hij er al lang uitgekomen? Maar zou hij zich dan +wel op een veilige plaats hebben kunnen verschuilen? En als hij het huis eens had +moeten verlaten, waar zou zij hem dan weervinden? Welke gevaren kon hij loopen? Wat +zou haar vader wel zeggen, als zij hem verlaten had, voordat zij hem het doel van +zijn tocht had doen bereiken?… +</p> +<p>De kleine Taras ging, na de nieuw aangekomene nauwkeurig opgenomen te hebben, naar +het raam toe en telde de schoten, die men zeer duidelijk kon hooren, ofschoon zij +op een verren afstand gelost werden. +<span class="pageNum" id="pb73">[<a href="#pb73">73</a>]</span></p> +<p></p> +<div class="figure p073width"><img src="images/p073.jpg" alt="“Wees maar gerust, alles gaat goed.” Blz. 78." width="498" height="720"><p class="figureHead">“Wees maar gerust, alles gaat goed.” Blz. 78.</p> +</div><p> +</p> +<p>Eindelijk was het maal gereed. Mijnheer Iwan begon het met een soort van woede te +verslinden. Zijn geduld was dan <span class="pageNum" id="pb74">[<a href="#pb74">74</a>]</span>ook al te lang op de proef gesteld. +</p> +<p>Bij den eersten hap had hij het strenge en woeste gelaat van een krijgsman, die er +zich volstrekt niet over bekommert, zijn gehemelte te streelen; maar al spoedig begon +zijn gezicht een wat zachter uitdrukking aan te nemen. Na het gebruik van eenige glazen +likeur van frambozen, van aardbeien, van kersen en van kummel kregen zelfs zijn oogen +een vriendelijke uitdrukking en speelde er een glimlach om zijn lippen. +</p> +<p>De oude Kniesj werd niet moe, hem telkens nieuwe gerechten en nieuwe dranken aan te +bieden. Van tijd tot tijd slaakte hij een kreet. +</p> +<p>“Wacht! Dat is mooi bedacht! Ik herinner mij daar, dat ik in mijn provisiekast nog +wat heb, dat u wel zal smaken … Wacht, wacht! Dat zal ik eens voor u gaan halen, Mijnheer +Iwan! Dan moet u mij eens zeggen, hoe u het vindt.” +</p> +<p>Iwan verzette zich hier niet tegen. Hij kon slechts even met het hoofd schudden, alsof +hij wilde zeggen: +</p> +<p>“Dat lijkt mij! Maar alles lijkt mij op dit oogenblik!” +</p> +<p>“Wel, Taras, wat doe je daar?” vroeg de oude Kniesj, na weer een flesch voor zijn +gast neergezet te hebben. “Is het nu de tijd om daar te staan luieren? In jou plaats +zou ik eens zijn gaan kijken, of het tijd is om hooi aan de ossen te geven.” +</p> +<p>“Wilt u wel gelooven, Mijnheer Iwan!” voegde de grijsaard er bij, “dat ik in Taras +een flinken werkman heb? Het is een jongen, die niet dom is en ook niet lui.” +</p> +<p>Mijnheer Iwan wilde antwoord geven, maar hij kon niets anders doen dan een glimlach +op zijn gezicht te voorschijn brengen, die hoegenaamd niets zeide. Wat den kleinen +Taras aangaat, die liet zich niet lang bidden. In een oogenblik was hij bij de deur. +</p> +<p>Het was tijd; want Maroessia kon het niet meer uithouden. Zij stond bedaard op en +zei tegen den ouden Kniesj: +</p> +<p>“Ik zal met Taras meegaan.” +</p> +<p>“Doe dat, beste meid!” antwoordde de grijsaard. +<span class="pageNum" id="pb75">[<a href="#pb75">75</a>]</span></p> +<p>En toen zij hem voorbijliep, strekte hij de hand uit en streelde haar zachtjes over +haar lokken. +</p> +<p>Weinig had deze liefkoozing te beteekenen, maar zij gaf als door een tooverslag alle +vertrouwen aan Maroessia terug; zij gevoelde zich gerustgesteld en versterkt; haar +angst verdween, en ze voelde zich ineens veel minder angstig. +</p> +<p></p> +<div class="figure p075width"><img src="images/p075.jpg" alt="Oude man met dienblad." width="362" height="493"></div><p> +</p> +<p>“Beste barien!” zei Iwan, een wanhopige poging doende om zijn gedachten te verzamelen, +“dat hooi van daar straks, weet je, het hooi van den wagen, dien ik hierheen begeleid +heb, behoort aan ons toe!… Begrijp je me? Wij hadden het in beslag genomen, dus is +het ons goed, dus is het ons eigendom geworden! Dat is duidelijk, niet waar? Als je +er echter <span class="pageNum" id="pb76">[<a href="#pb76">76</a>]</span>op gesteld bent, het te behouden, dan kan je er mij den prijs voor geven.… Geef geld, +veel geld, en je moogt het hebben … En dat zou ik je als het beste aanraden!” +</p> +<p>“U bent heer en meester, Mijnheer Iwan!” antwoordde de oude Kniesj. “U kunt nemen, +wat u verlangt. U bent heer en meester!” +</p> +<p>“Heel goed! dat is heel goed!” antwoordde Iwan. “Uitstekend goed!” +<span class="pageNum" id="pb77">[<a href="#pb77">77</a>]</span></p> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e1078"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1078src">1</a></span> <i>Pane</i>, in Polen en in Klein-Rusland het woord voor Mijnheer. <a class="fnarrow" href="#xd31e1078src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1127"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1127src">2</a></span> <i>Barien</i>, een Rutheensch woord, dat zooveel beteekent als baas. <a class="fnarrow" href="#xd31e1127src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch7" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2695">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VII.</h2> +<h2 class="main">Op dezelfde plaats.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p077width"><img src="images/p077.jpg" alt="Meisje op bospad." width="557" height="429"></div><p> +</p> +<p>Toen Maroessia het huis uitkwam, zag zij, dat de wagen, nog met hooi beladen op dezelfde +plaats stond. Taras werkte met den meesten ijver. Hij klom op het wiel, trok het hooi +bij handen vol van den wagen af en gaf dit aan de ossen. +</p> +<p>Maroessia draaide een paar keer om den wagen heen. +</p> +<p>Nadat Taras aan de ossen genoeg hooi gegeven had, begon hij te babbelen en vroeg het +honderd uit, maar Maroessia, die nog wel een beetje in angst verkeerde, antwoordde +hem slechts kortaf. +</p> +<p>Eensklaps kwam de gedachte bij haar op, dat haar tegenwoordigheid bij den wagen vreemd +zou kunnen schijnen, en ze besloot om er vandaan te gaan. Zij liep het groote voorplein +over, ging naar den tuin, bleef staan, keek om zich heen en sloeg een blik op de velden, +die zich in de verte uitstrekten. +<span class="pageNum" id="pb78">[<a href="#pb78">78</a>]</span></p> +<p>“Wat nu te doen?” vroeg zij zich af. “Wat zal er van hem worden? Hoe hem te redden? +De wagen met hooi is nog niet afgeladen. Zou hij nog …” +</p> +<p>Zij keerde naar het voorplein terug, om er zich van te overtuigen, dat niemand haar +gadesloeg. “Als ik het zonder onvoorzichtigheid doen kan,” zei ze bij zich zelf, “zal +ik het wagen, zoo al niet hem te roepen, dan toch op de een of andere wijze zijn aandacht +te trekken.” +</p> +<p>Maar toen zij voorbij een hoop groote steenen kwam, die tegen de bouwvallen van een +muur opgehoopt lagen, meende zij te hooren, nee, hoorde zij duidelijk, alsof zij uit +den grond voortkwam, een stem, die zij goed kende, en die tegen haar zei: +</p> +<p>“Ik dank je, kleine Maroessia! Wees maar gerust, alles gaat goed.” +</p> +<p>Eerst schrok ze, maar langzamerhand herstelde zij zich en trachtte te zien, waar die +stem wel vandaan gekomen was. +</p> +<p>De hoop steenen scheen daar reeds zeer lang gelegen te hebben. De steenen waren bedekt +met mos, onkruid en klimplanten. Blijkbaar waren ze daar reeds lang geleden neergeworpen, +toen men onder een gebouw, dat nu bijna geheel in puin lag, dezen ouden kelder had +gemetseld, waarvan haar zoekende blik het raampje had opgemerkt, ofschoon dit ternauwernood +zichtbaar was tusschen de menigte planten, die er overheen gegroeid waren. +</p> +<p>“Heb ik goed gehoord?” vroeg de kleine Maroessia zich af. +</p> +<p>Haar hart sloeg geweldig. Maar de stem, die opnieuw uit het puin kwam, liet zich ten +tweeden male hooren. +</p> +<p>“Beste meid,” zei deze stem. “Stel je gerust. Wij zijn de gevaren der zee gelukkig +te boven gekomen en zullen in de haven niet verdrinken, hoop ik!” +</p> +<p>Maroessia bleef onbeweeglijk staan; zij luisterde nog eens, ofschoon alles nu weer +stil geworden was. +</p> +<p>Deze weinige woorden, die van hem, van haar grooten vriend kwamen, waren even zoovele +tooverwoorden, die haar <span class="pageNum" id="pb79">[<a href="#pb79">79</a>]</span>laatste vrees geheel wegnamen. +</p> +<p>Haar hart werd van blijdschap vervuld, en haar wangen waren zoo rood, haar oogen schitterden +zoo fel, dat Taras, op het voorplein eensklaps voor het meisje bleef staan. +</p> +<p>Getroffen door de verandering, die er met haar plaats gegrepen had, keek hij haar +met een nieuwsgierigen blik aan. +</p> +<p>“Ze is zeker erg in haar schik; grootvader zal haar misschien iets lekkers gegeven +hebben!” dacht hij. “Maar wat? Zou het peperkoek zijn of noten?” +</p> +<p>Maroessia verbrak het stilzwijgen met de vraag: +</p> +<p>“Willen wij eens naar den tuin gaan?” +</p> +<p>“Dat wil ik wel,” antwoordde Taras met eenige aarzeling als iemand, die er niet zeker +van is, of hij er bij zal winnen of verliezen, als hij zijn toestemming geeft. “Maar +zeg mij eerst eens, wat heeft grootvader je gegeven?” +</p> +<p>“Aan wien heeft hij wat gegeven?” +</p> +<p>“Wel, aan jou immers!” +</p> +<p>“Nu, dan heeft hij je wat beloofd, en dan is het evengoed, of je het al hadt. Wat +heeft hij je beloofd?” +</p> +<p>“Hij heeft mij niets beloofd.” +</p> +<p>Taras keek haar wantrouwig aan. +</p> +<p>“Waarom kijk je dan zoo blij?” vroeg hij. +</p> +<p>“Ik?” +</p> +<p>“Ja, jij.” +</p> +<p>Zij wilde zeggen: “Je verbeeldt je maar, dat ik blij kijk;” maar zij was niet in staat +om te liegen, zelfs niet voor een goede zaak, en zei alleen maar: +</p> +<p>“Laat ons naar den tuin gaan.” +</p> +<p>“Ik ga mee,” antwoordde Taras met een schalksch gezicht. +</p> +<p>“Zullen wij er veel aardbeien vinden?” vroeg Maroessia. +</p> +<p>“Ik vind ze wel, als ik ze zoek,” antwoordde Taras eenigszins trotsch. +</p> +<p>“Ik zal ook mijn best doen om ze te vinden. Denk je, dat ik er zal vinden?” +</p> +<p>“Dat kan wel. Het is niet zoo moeilijk. Het is een echt <span class="pageNum" id="pb80">[<a href="#pb80">80</a>]</span>meisjeswerk! Als het er om te doen was, een mol of een egel te vangen, dan zou het +een heel andere zaak wezen.” +</p> +<p>En terwijl Taras den kant van den tuin uitging, sloop hij zachtjes voort, zooals het +aan een echten mollenvanger past. +</p> +<p>“De kleine meisjes hebben geen moed, zoo denk ik er over!” voegde hij er bij. “De +jongens …” +</p> +<p>“O! De jongens zijn heel moedig!” zei Maroessia, ziende, dat haar kleine metgezel +naar een woord zocht, dat de uitstekende verdienste der jongens naar waarde kon uitdrukken. +</p> +<p>“Juist zoo!” antwoordde Taras, dien het pleizier deed, dat het meisje zooveel achting +voor de jongens aan den dag legde; en hij dacht bij zich zelf: “Zij is zoo dom niet, +als ik gedacht had!”. +</p> +<p>“De jongens kunnen paardrijden!” vervolgde hij. “Zij kunnen de wildste paarden temmen!” +</p> +<p>“Ja zeker, dat kunnen zij,” antwoordde Maroessia glimlachende. +</p> +<p>“Je zult eens zien, hoe goed ik onze merrie kan berijden. Laatst, toen ik de hut van +de oude Hanna in galop voorbijreed, heb ik haar vreeselijk laten schrikken; de oude +vrouw dacht, dat het een pijl van een Tartaar was! Zooals je weet, zijn onze oude +vrouwen erg bang voor de Tartaren.” +</p> +<p>“Die arme vrouwen!” zei Maroessia. +</p> +<p>“Maar jij moet niet bang worden; ik zal je wel verdedigen,” zei hij met een opwelling +van edelmoedigheid. +</p> +<p>“Ik dank je!” zei Maroessia. +</p> +<p>“Je moet weten, dat ik heelemaal niet bang ben. Er zal eenmaal een dag komen,—misschien +al gauw,—waarop ik al de vijanden van onze Ukraine in stukken zal houwen! Wil je door +deze kleine deur heengaan? Kom hier, aan dezen kant staan de aardbeien. Weet je wel, +wat mijn plan is?” +</p> +<p>“Nee, vertel het eens!” +</p> +<p>“Nou, mijn plan is, op het legerkamp der Tartaren of der Turken aan te vallen, ze +te dooden en hun opperhoofd gevangen te nemen … Wat zeg je daar wel van?” +<span class="pageNum" id="pb81">[<a href="#pb81">81</a>]</span></p> +<p></p> +<div class="figure p081width"><img src="images/p081.jpg" alt="“Waar ben je, oude schurk?”" width="501" height="720"><p class="figureHead">“Waar ben je, oude schurk?”</p> +</div><p> +</p> +<p>“Dat zou schitterend zijn,” antwoordde Maroessia ernstig. “Schitterend, niet waar? +Er is in Frankrijk wel een boerenmeisje <span class="pageNum" id="pb82">[<a href="#pb82">82</a>]</span>geweest, dat alle vijanden daaruit verdreven heeft.” +</p> +<p>“O!” zei Maroessia, wier oogen vlammen schoten, “wat zal zij gelukkig geweest zijn!” +</p> +<p>“Men heeft haar verbrand,” hernam Taras. +</p> +<p>“Dat geeft niet,” vond Maroessia, “toch is zij de gelukkigste van alle vrouwen.” +</p> +<p>“Grootvader zal je hare geschiedenis wel eens vertellen, als je dat wilt. Een Fransche +vrouw heeft hem deze in de stad verhaald. Hier kent men zulke geschiedenissen niet. +Het meisje heette Jeanne d’Arc.” +</p> +<p>“Jeanne d’Arc,” zei Maroessia met de oogen vol tranen, “Jeanne d’Arc! Gelukkig meisje!” +</p> +<p>Taras raakte in vuur. Wat een Fransch meisje had gedaan, kon een Ukrainische jongen +ook wel doen. Hij vertrouwde aan Maroessia de vele plannen toe, die zich in zijn hoofd +verdrongen. En wat slaagden al die “schitterende” plannen naar wensch, in zijn verbeelding +tenminste! Terwijl hij in den tuin wandelde en aardbeien zocht, ontwikkelde hij zijn +gedachten over het laatste gevecht en betreurde het zeer, dat de groote hetman te +langzaam in zijn aanvallen was geweest. +</p> +<p>Maroessia luisterde zwijgend naar hem, terwijl zij aldoor aan het meisje dacht, dat +haar vaderland vrijgemaakt had. +</p> +<p>“In die kleine Maroessia steekt zeker wat goeds,” zei Taras bij zich zelf. “Wat luistert +zij naar mij! Het doet mij pleizier, dat zij volstrekt niet gelijkt op die dwaze huilebalk +Mimowka, die altijd de eerste wil zijn, die mij dit en dat en weer wat anders wil +leeren … Die Mimowka is een akelig kind! Maar Maroessia is een flink meisje … En aanstonds +zal ik aardbeien voor haar plukken …” +</p> +<p>Intusschen kon Taras, terwijl hij tegen een hek aanleunde en Maroessia aankeek, zich +niet weerhouden, bij zich zelf te zeggen: +</p> +<p>“Maar wat kijkt zij toch blij! Zij kon niet vroolijker kijken, als zij al de lekkernijen +van de kermis voor zich uitgespreid <span class="pageNum" id="pb83">[<a href="#pb83">83</a>]</span>zag liggen! Ik ben er zeker van, dat zij ergens een hoop peperkoek verborgen heeft! +Zij moet mij straks haar geheim vertellen, en dan moet ik de helft hebben van wat +zij krijgt, en misschien wel meer.” +</p> +<p></p> +<div class="figure p083width"><img src="images/p083.jpg" alt="Jongen en meisje bij omgevallen bomen." width="362" height="489"></div><p> +<span class="pageNum" id="pb84">[<a href="#pb84">84</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch8" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2704">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIII.</h2> +<h2 class="main">Het ontwaken van Iwan.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p084width"><img src="images/p084.jpg" alt="Man te paard, kijkend naar brandende steppe." width="551" height="429"></div><p> +</p> +<p>Het was bijna middag. +</p> +<p>Sedert eenigen tijd drongen de brandende zonnestralen door het raampje heen, waarbij +de soldaat Iwan na zijn overvloedigen maaltijd ingeslapen was, en vielen vlak op zijn +wang. Zijn gezicht was door de zon vuurrood geworden. Iwan had wel is waar een onbestemd +gevoel, dat hij zou braden; maar hij was per slot van rekening toch erg gelukkig, +dat hij nog volstrekt geen lust had om wakker te worden. “Als ik mijn oogen opendoe,” +zei hij half slapende bij zich zelf, “als ik op een andere plaats ga liggen, dan is +het afgeloopen met al die zaligheid, dan zal ik den slaap niet meer kunnen vatten!” +</p> +<p>Eensklaps echter sprong hij op, alsof men hem met een gloeiend ijzer had aangeraakt. +Werkelijk was zijn wang <span class="pageNum" id="pb85">[<a href="#pb85">85</a>]</span>brandend heet. Hij hield er z’n hand tegen, maar trok die dadelijk weer terug, alsof +hij zich gebrand had. +</p> +<p>Hij ging van het raam vandaan; zijn benevelde blik vestigde zich op het inwendige +der kamer; werktuigelijk knoopte hij zijn uniform dicht en deed zijn best om aan zijn +gezicht dat voorkomen van onverschilligheid te geven, dat daaraan gewoonlijk eigen +was. +</p> +<p>Waar was hij? Langzamerhand herinnerde hij zich alles weer. Hij was alleen! Maar waarom? +Och, de oude Kniesj had zich waarschijnlijk verwijderd, om zijn gast rustiger te laten +slapen. +</p> +<p>Maar sedert wanneer sliep hij? Een plotseling gevoel van ongerustheid greep hem aan. +</p> +<p>Iwan begon te roepen; zijn stem klonk schor en krijschend. Zijn geschreeuw weerklonk +al spoedig in al de hoeken van het voorplein. +</p> +<p>“Hela! oude sufkous! Drommels! Zal je dan eindelijk komen?” +</p> +<p>Op zijn geschreeuw snelden Maroessia en de kleine Taras naar het huisje; maar daar +zij het noodeloos achtten, zich aan de woede van den pas ontwaakten soldaat bloot +te stellen, verscholen zij zich achter het dichte geboomte en luisterden. +</p> +<p>Toen Iwan zweeg, hoorde men niets … het bleef doodstil. +</p> +<p>Een oogenblik daarna begon de soldaat weer te schreeuwen: +</p> +<p>“Waar ben je, oude schurk?” +</p> +<p>Toen begreep hij wel, dat het al laat was. Met een hevigen ruk deed hij de deur open +en verscheen met de sabel in de hand op den drempel, terwijl hij z’n hoofd beurtelings +rechts en links wendde, als iemand, die niet weet in welke richting hij zijn houwen +moet geven. +</p> +<p>“De duivel moge mij halen, als ik weet, naar welken kant ik moet!” riep de soldaat +eindelijk woedend uit. +</p> +<p>Hij liep het voorplein haastig over, terwijl hij met zijn sabel in de lucht sloeg, +en daarna nu eens tegen den muur, dan weer tegen een boom aankwam, als iemand, die +iets <span class="pageNum" id="pb86">[<a href="#pb86">86</a>]</span>wil hebben, om er zijn woede op te koelen. Hij struikelde eindelijk over den hoop +steenen, die er bij den kelder lag,—dit deed Maroessia in haar schuilplaats verbleeken,—maar +hij stond vloekende op en bevond zich eindelijk weer op het punt, vanwaar hij was +uitgegaan, voor de deur van het huis, nog altijd razende en tierende. +</p> +<p>Intusschen hoorde men reeds de vriendelijke stem van den ouden Kniesj, die door zijn +drogen hoest afgebroken werd; hij kwam met haastige schreden aan, als iemand, die +het onaangenaam vindt, dat hij een persoon van gewicht heeft laten wachten. +</p> +<p>“Ik kom, Mijnheer Iwan, ik kom,” zei hij met goedhartigheid en vriendelijkheid; “ik +ben geheel tot uw orders.” +</p> +<p>Iwan hoorde de stem van den ouden Kniesj zeer goed, maar het gelukte hem niet, er +zich rekenschap van te geven, waar zij vandaan kwam. +</p> +<p>“Waar ben je?” riep hij hem toe. +</p> +<p>“Ik ben hier,” antwoordde de stem van den ouden Kniesj. +</p> +<p>“Hier? Waar dan?” brulde de soldaat. +</p> +<p>“Wel, vlak voor u. Ziet ge mij dan niet?” +</p> +<p>Iwan stond werkelijk tegenover den ouden Kniesj, die hem vriendelijk toelachte. +</p> +<p>“Hebt u goed geslapen, Mijnheer Iwan?” vroeg de oude Kniesj, terwijl hij in de fonkelende +oogen van den soldaat een bevestigend antwoord trachtte te lezen. +</p> +<p>“Ik hoop toch, dat de vliegen u niet al te erg gestoken hebben. Ik had alles dichtgedaan, +opdat zij u wat meer met rust zouden laten.” +</p> +<p>“Moge het vuur van den hemel ze braden, je vliegen!” antwoordde Mijnheer Iwan. “Zij +zouden er beter aan gedaan hebben, als zij mij wat vroeger wakker gemaakt hadden.” +</p> +<p>Na te veel gegeten, te veel gedronken en te veel geslapen te hebben, gevoelde de soldaat +zich niet zeer pleizierig. +</p> +<p>“Ik ben het met u eens, Mijnheer Iwan, ik ben het volkomen met u eens,” antwoordde +de oude Kniesj. +<span class="pageNum" id="pb87">[<a href="#pb87">87</a>]</span></p> +<p>En daar Mijnheer Iwan, in gedachten verzonken, met een knorrig gezicht aan zijn lange +snorren trok, meende de oude man eveneens te moeten nadenken. Hij liet een minuut +voorbijgaan en zei toen: +</p> +<p>“Met dat al, Mijnheer Iwan, moet ik toch zeggen, dat het, als men eenmaal slaapt, +niet aangenaam is, door de vliegen wakker gemaakt te worden. Als men er aan denkt, +dat een eerlijk man, dat zelfs een soldaat, van beroep een moedig man, zich evenmin +als ieder ander kan verdedigen tegen deze ellende …” +</p> +<p>“Welke ellende?” vroeg Iwan, alsof hij opnieuw uit zijn droom ontwaakte. +</p> +<p>“Wel, die van de vliegen, Mijnheer Iwan. Als men er aan denkt, dat die ondraaglijke +insecten zich maar zoo op alles neerzetten, onverschillig of het een generaal, een +boer of een taart is … dan vraagt men zich wel eens af, waartoe het onderscheid tusschen +de menschen toch dient.” +</p> +<p>Mijnheer Iwan viel hem in de rede: +</p> +<p>“Ik heb een geduchte pijn in m’n hoofd. In plaats van zoo te babbelen, zou je er beter +aan doen, als je mij een glas brandewijn bracht.” +</p> +<p>“Met alle genoegen, Mijnheer Iwan, met het meeste genoegen,” riep de oude Kniesj uit. +“Wat een geluk, u een dienst te kunnen bewijzen, Mijnheer Iwan, wat een geluk!…” +</p> +<p>Als men zijn vroolijk gezicht zag, zou men zich werkelijk afgevraagd hebben, of hij +zich niet al te gelukkig gevoelde, aan Mijnheer Iwan nog eens een dienst te kunnen +bewijzen. +</p> +<p>Hij liep, fier als een koning, naar zijn kast. Mijnheer Iwan volgde hem. +</p> +<p>De soldaat behield nog altijd zijn woest voorkomen, maar hij begon zijn snorren op +te strijken als iemand, die iets goeds verwacht. +</p> +<p>“Ga maar zitten, Mijnheer Iwan, ga maar zitten,” zei de oude man. “Ik zal dadelijk +een glas voor u inschenken … Neem plaats, neem plaats …” +<span class="pageNum" id="pb88">[<a href="#pb88">88</a>]</span></p> +<p>“Ik heb geen tijd om te gaan zitten,” antwoordde Mijnheer Iwan, ongevoelig voor de +voorkomendheid van den ouden man. “Geef maar gauw op; ik zal het wel staande leegdrinken … +Heb je het geld al klaar? Ik heb haast, ik moet vertrekken …” +</p> +<p>“Hebt u zooveel haast, Mijnheer Iwan? Wat is dat jammer! Het is brandewijn, zooals +men ze maar zelden vindt, en als u niet zooveel haast hadt, zoudt u dien eens op uw +gemak kunnen proeven. Ik moet u zeggen, Mijnheer Iwan …” +</p> +<p>“Heb je het geld klaar?” +</p> +<p>“Ik heb het klaar, Mijnheer Iwan. Toch blijft het een harde zaak voor zulke arme menschen +als wij …” +</p> +<p>De oude man slaakte een diepen zucht en keek met een somberen blik naar een geldbuidel, +dien hij uit zijn zak haalde. +</p> +<p>“Waartoe moeten al die praatjes dienen?” antwoordde Mijnheer Iwan hem, terwijl hij +het groote glas brandewijn, dat Kniesj hem toegereikt had, leegdronk, alsof het een +glas suikerwater geweest was. +</p> +<p>De oude Kniesj slaakte nogmaals een zucht, maar ditmaal was het eerst een echt pijnlijke +zucht. Toch praatte hij niet meer, en nadat hij een handvol koper uit den geldbuidel +genomen had, begon hij hem stuk voor stuk voor te tellen, terwijl hij het geld bedaard +op de tafel neerlegde. +</p> +<p>“Hoor eens! Kan je tot drie tellen?” vroeg de soldaat aan den boer. +</p> +<p>Men kon zeker niet beweren, dat deze vraag vriendelijk werd gedaan, maar de toon was +toch ook niet bepaald barsch; de soldaat had veeleer de bedoeling, innemend te zijn, +want Mijnheer Iwan had, terwijl hij haar deed, zich zelf nog een glas brandewijn ingeschonken, +en gewoonlijk ging zulk een handeling bij hem niet van toorn vergezeld. Daar hij zijn +grap zonder twijfel aardig vond, vervolgde hij met een guitig gezicht: +</p> +<p>“Ik vraag je, of je tot drie kunt tellen? Hoe doe je dat? Laat eens hooren!” +<span class="pageNum" id="pb89">[<a href="#pb89">89</a>]</span></p> +<p></p> +<div class="figure p089width"><img src="images/p089.jpg" alt="“Kijk goed waar je je voeten neerzet.” Blz. 96." width="504" height="720"><p class="figureHead">“Kijk goed waar je je voeten neerzet.” Blz. 96.</p> +</div><p> +</p> +<p>“Met alle genoegen, Mijnheer Iwan,” antwoordde Kniesj. “Vijf, zes … Dat is volgens +mij de beste manier om te tellen … <span class="pageNum" id="pb90">[<a href="#pb90">90</a>]</span>zeven, acht … Wijlen mijn vader telde altijd zoo … negen, tien … en hij telde zoo +goed, dat de sluwste menschen hem niet konden bedriegen … elf, twaalf.” +</p> +<p></p> +<div class="figure p090width"><img src="images/p090.jpg" alt="Slapende man met grote snor." width="364" height="493"></div><p> +</p> +<p>Iwan had hem laten doorpraten; alleen had hij zich met een afgetrokken gezicht een +derde glas ingeschonken, en terwijl hij dit leegdronk, luisterde hij zwijgend naar +de overpeinzingen van Kniesj over de eigenaardigheden van de Poolsche geldschieters +en over hun geschiktheid voor zaken. +</p> +<p>Langzamerhand lagen de stapeltjes koper op een rechte lijn en was de geldbuidel leeg. +</p> +<p>Mijnheer Iwan schonk zich een vierde glas in, dronk dit in één teug leeg, en nadat +hij dit gedaan had kwam zijn <span class="pageNum" id="pb91">[<a href="#pb91">91</a>]</span>uiterlijk aan Kniesj nog woester dan vroeger voor. Op zijn voorhoofd vertoonden zich +rimpels, die niets goeds voorspelden. Hij antwoordde met geen enkel woord op de vriendelijke +woorden, waarmee de oude boer hem een laatst vaarwel toeriep. Hij bekommerde zich +over ’t geheel weinig om de beleefdheden van den armen man, maar hij telde met een +norschen blik de som, die voor hem bestemd was, stak deze in zijn zak, verliet met +haastige stappen het vertrek, zadelde zijn paard, dat rustig haver stond te eten, +steeg op, verwaardigde zich, zijn hoofddeksel even op te lichten ter beantwoording +van de diepe buigingen van Kniesj, en reed toen in galop weg. Spoedig was hij in de +onafzienbare steppe verdwenen. +</p> +<p>“Goede reis!” mompelde de oude Kniesj, “ik hoop dat ik je nooit meer terugzie.” +<span class="pageNum" id="pb92">[<a href="#pb92">92</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch9" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2713">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">IX.</h2> +<h2 class="main">De ware Kniesj.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p092width"><img src="images/p092.jpg" alt="Oude man met meisje en hond." width="554" height="428"></div><p> +</p> +<p>Terwijl de scherpe oogen van den kleinen Taras den ruiter volgden, die in galop door +het hooge gras heenreed, wendden de blikken van Maroessia zich naar den ouden boer. +</p> +<p>Deze stond voor de deur en keek er naar, hoe zijn gast zich al verder en verder verwijderde, +zonder schijnbaar aan iets anders te denken. Men zou gezegd hebben, dat hij er, evenals +de kleine Taras, eenvoudig genoegen in vond, naar dien snellen galop te kijken en +te luisteren naar het gehinnik van het paard, dat den soldaat wegvoerde. Met de eene +hand streelde de oude boer zijn hond, die al kwispelstaartende naar hem toe kwam, +de andere hield hij boven zijn oogen om ze tegen de brandende stralen der zon te beschutten. +</p> +<p>Na aldus eenige minuten gekeken te hebben, die Maroessia wel even zoovele uren toeschenen, +ging hij in huis. Hij liep <span class="pageNum" id="pb93">[<a href="#pb93">93</a>]</span>heel zachtjes, zonder zich te haasten, terwijl hij naar alle kanten den blik sloeg +van een waakzamen eigenaar, die de wanorde, welke er in zijn huis mocht gekomen zijn, +wil herstellen. +</p> +<p>“Grootvader!” zei Taras, die achter hem liep, “zeg eens, waar de vijand gekampeerd +is. Ik denk wel, dat hij bij de Welika-Zjaroega is, maar …” +</p> +<p>“Zoo! Zijn jullie daar, kinderen?” zei de oude boer vriendelijk, terwijl hij bleef +staan en goedaardig met z’n hoofd schudde: +</p> +<p>“Heb je veel pleizier in den tuin gehad?” vervolgde hij. “Zijn jullie moe? Heb je +honger? Welnu, dan zal ik je wat lekkers voorzetten; want de soldaat heeft niet alles +opgegeten. Kom maar met me mee.” +</p> +<p>En hij liep voor hen uit, met een vriendelijken glimlach om de lippen, terwijl hij +soms als een oud man kuchte. Taras en Maroessia kwamen achter hem aan. In een oogenblik +waren de flesch en het glas, waarvan de soldaat zich bediend had, door Maroessia weggenomen. +Een raam was opengezet, de versche lucht was naar binnen gedrongen, en de onaangename, +doordringende stank van den brandewijn was vervangen door den heerlijken geur van +een lekkere warme pastei. +</p> +<p>Ofschoon Taras zeer verlangend was om de plaats, waar de vijand zich gekampeerd had, +met juistheid te weten te komen, hield hij zich toch met deze zaak niet uitsluitend +bezig. Hij at als een wolf! +</p> +<p>Maroessia daarentegen at weinig. Terwijl haar kleine vingers de beschuit brokkelden, +konden haar oogen zich niet van de gestalte van den ouden kozak afwenden. +</p> +<p>“Grootvader! luister eens naar mij!” zei Taras, toen hij zijn honger gestild had. +“Als deze soldaat naar de Starie-Krestie rijdt, dan wil dit zeggen, dat de vijand +niet meer bij de Welika-Zjaroega gekampeerd is. Niet waar, grootvader?” +<span class="pageNum" id="pb94">[<a href="#pb94">94</a>]</span></p> +<p>“Dat denk ik ook, beste jongen, dat denk ik ook,” antwoordde de vriendelijke, toegevende +grootvader, terwijl hij de kinderen nogmaals een stuk pastei gaf. “Maar je doet mij +aan iets denken: je moest eens gaan zien, hoe het met de vischnetten gesteld is, die +wij gisteren uitgezet hebben. Het kan best zijn, dat wij er een paar heerlijke baarzen +in gevangen hebben. Wat dunkt je daarvan?” +</p> +<p>“Ik heb die netten heelemaal vergeten!” riep Taras uit, “geen oogenblik heb ik er +aan gedacht!” +</p> +<p>“Zoo, zoo, zieltje zonder zorg!” zei Kniesj glimlachende. +</p> +<p>“Ik ga er dadelijk naar toe!” besloot Taras plotseling; en nadat hij de deur uitgesneld +was, hoorde men niets anders meer dan zijn stem, die zijn hond Riapko, het jong van +Raaf, riep. +</p> +<p>Toen werd alles stil. Maroessia was eindelijk met den ouden boer alleen gebleven. +Deze keek haar nu oplettend aan, en wel op zoo’n zonderlinge wijze, dat haar hartje +hevig begon te kloppen. +</p> +<p>In het geheele voorkomen van Kniesj was eensklaps een verandering gekomen. Met den +ouden boer had plotseling een gedaanteverwisseling plaats gegrepen. Inplaats van een +goedigen grijsaard voor zich te zien, die wel een beetje laf en wat ijdel was op zijn +pasteien, zijn dranken en zijn andere aardsche goederen, zag zij nu onder zijn wenkbrauwen +oogen fonkelen, waarvan de blik als de punt van een dolk tot haar doordrong; al de +rimpels van zijn voorhoofd waren verdwenen. Zijn trekken waren norsch en streng geworden. +De geheele man was veranderd. Zijn schouders waren breeder, zijn gestalte werkelijk +indrukwekkend, hij leek niets meer op den ouden Kniesj. +</p> +<p>Gedurende eenige oogenblikken keek Maroessia Kniesj als een klein bang vogeltje aan. +Kniesj sprak. Zijn stem geleek heelemaal niet meer op de stem, die nog pas vriendelijke +woordjes tegen den soldaat Iwan zei<span class="corr" id="xd31e1411" title="Bron: , .">.</span> +</p> +<p>“Maroessia!” zei hij tegen haar. “Je vriend wenscht je te zien. <span class="pageNum" id="pb95">[<a href="#pb95">95</a>]</span>Hij is niet veraf. Wil je weten, wat hij je te zeggen heeft?” +</p> +<p>De oogen van Maroessia antwoorden voor haar; de vreugde had haar de spraak benomen; +maar Kniesj had haar begrepen en haar een wenk gegeven om hem te volgen. +</p> +<p>Hij ging heen en liep met een vasten stap naar het voorplein. De oogen van Maroessia +zochten aan den kant van den ouden kelder naar den hoop steenen, die met mos en onkruid +bedekt was en vanwaar de stem van haar vriend tot haar was doorgedrongen; maar Kniesj +ging daar niet heen. +</p> +<p>Na om zich heen gekeken te hebben, floot Kniesj. De groote hond, Raaf genaamd, die +bij de deur zat, was in een paar sprongen bij zijn baas, ging op zijn achterpooten +zitten en wachtte, terwijl hij zijn schrandere oogen op den boer gevestigd hield. +</p> +<p>“Is er geen vreemdeling in de omstreken, Raaf?” zei Kniesj tegen den trouwen bewaker +van zijn huis. +</p> +<p>Raaf deed een eigenaardig geluid hooren, dat aan zijn baas duidelijk zeide: “Wees +maar gerust!” En ten bewijze, dat alles in de omstreken inderdaad rustig was en dat +men bijgevolg veilig in huis kon blijven, begon Raaf jacht op de vliegen te maken. +Blijkbaar zou Raaf zich hiermee niet vermaakt hebben, als er aan het huis eenig gevaar +bedreigd had. Volkomen gerustgesteld, ging Kniesj nu met Maroessia weer in huis; maar +toen hij de kleine gang binnentrad, liep hij de deur aan den rechterkant voorbij, +waardoor men in het vertrek kwam, waar men gegeten had, en deed een deur aan den linkerkant +open, die den toegang tot een provisiekamer verleende. +</p> +<p>Deze provisiekamer stond vol met alles, wat tot voedsel kon dienen. Men kon slechts +met de uiterste moeite tusschen de groote zakken meel, gerst, rogge, erwten en boonen +doorkomen. +</p> +<p>De ramen waren vrij groot, maar het licht drong er ternauwernood doorheen. De voorraad +hop, worsten, gedroogde pruimen, kersen in flesschen, appelen, peren, de stapels <span class="pageNum" id="pb96">[<a href="#pb96">96</a>]</span>eieren, de flesschen, die voor de ramen stonden, hielden het geheele vertrek in een +donker waas gehuld. +</p> +<p></p> +<div class="figure p096width"><img src="images/p096.jpg" alt="Oude man met hond voor hooiwagen." width="357" height="497"></div><p> +</p> +<p>Maroessia bleef besluiteloos op den drempel staan, het scheen onmogelijk om zich een +doortocht te banen. +</p> +<p>“Sla linksaf!” zei Kniesj tegen haar. Vervolgens schoof hij met zijn stevige handen +een vat, dat met brandewijn gevuld was, weg en drukte toen met zijn voet op den vloer, +die nu openging en voor Maroessia een kleine houten trap deed te voorschijn komen, +die naar een onderaardsch gewelf scheen te voeren. +</p> +<p>“Loop zachtjes, beste meid,” zei Kniesj, “kijk goed waar je je voeten neerzet: de +treden zijn misschien wat glibberig.” +<span class="pageNum" id="pb97">[<a href="#pb97">97</a>]</span></p> +<p></p> +<div class="figure p097width"><img src="images/p097.jpg" alt="“Alles voor het vaderland!” Blz. 106." width="499" height="720"><p class="figureHead">“Alles voor het vaderland!” Blz. 106.</p> +</div><p> +<span class="pageNum" id="pb98">[<a href="#pb98">98</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch10" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2722">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">X.</h2> +<h2 class="main">Het weerzien.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p098width"><img src="images/p098.jpg" alt="Twee mannen, waarvan een met luit, en meisje liggend op de grond." width="552" height="432"></div><p> +</p> +<p>Zij begonnen deze smalle trap af te dalen, die onder hun gewicht boog. +</p> +<p>Maroessia had zich geen rekenschap gegeven van de manier, waarop de vloer zich geopend +had. Zij begreep eerst, dat deze opening weer dichtgegaan was, toen zij zich in de +duisternis bevond. Hoe dieper zij kwamen, des te kouder werd het. De zon was nooit +in dezen diepen kelder doorgedrongen. +</p> +<p>Van tijd tot tijd voelde het meisje, dat een stevige hand haar op gevaarlijke plaatsen +vasthield. Zoo bereikten zij eindelijk de onderste trede. +</p> +<p>Kniesj nam haar toen bij de hand, en zij begonnen voort te loopen door een gang, waarin +het een tijdlang donker <span class="pageNum" id="pb99">[<a href="#pb99">99</a>]</span>bleef. Bij een kromming drong er een lichtstraal van boven door, die het onderaardsche +gewelf verlichtte, dat op die plaats veel ruimer was. De afgezant liep daarin met +langzame schreden op en neer. Zijn oogen wendden zich terstond naar de bezoekers. +Door het geluid van hun voetstappen opmerkzaam geworden, wachtte hij hen op. +</p> +<p>“Maroessia, mijn kleine raadgeefster!” zei hij, terwijl hij zich naar het kind vooroverboog, +“wat ben ik gelukkig, je weer te zien.” +</p> +<p>Maroessia keek hem blij lachend aan en legde haar kleine handje in zijn groote hand. +</p> +<p>“Ach!” zei ze toen, “wat zult u het vreeselijk gehad hebben in het hooi bij de aankomst +der soldaten, en onderweg, toen Iwan om den wagen heen draaide, en nog zooeven, toen +hij vlak in de nabijheid van dezen kelder struikelde!” +</p> +<p>“Ik dacht maar aan de geschiedenis van de vrouw van den struikroover,” antwoordde +de afgezant, “maar ik was bang voor mijn geleidster.” +</p> +<p>“Laat ons een beetje verder gaan,” viel Kniesj hem in de rede, “wij zullen daar nog +veiliger zijn.” +</p> +<p>Zij deden een paar honderd schreden in het onderaardsche gewelf, dat nu eens nauwer +en dan weer ruimer werd. Zij liepen beurtelings in het licht en in de duisternis. +Overal, waar het licht doordrong, ontdekte men kleine trappen, die uitkwamen op deuren, +welke goed verborgen waren en de bewoners van het onderaardsche gewelf in de gelegenheid +stelden, zich op de hoogte te houden van alles, wat er op het voorplein en in den +tuin voorviel. +</p> +<p>“Wij zijn niet rijk op het punt van den tijd,” zei Kniesj tegen dengene, dien hij +Tsjetsjewiek noemde. +</p> +<p>“Het is er maar om te doen, niet arm in hulpmiddelen te zijn,” gaf deze hem ten antwoord. +</p> +<p>“Kies dan maar!” zei Kniesj; en hij wees hem naar een plaats in het onderaardsche +gewelf, die bijna deed denken aan het magazijn van wapenen en van kleeren, dat de +vrouw <span class="pageNum" id="pb100">[<a href="#pb100">100</a>]</span>van den struikroover in het onderaardsche gewelf van het kasteel ontdekt had. +</p> +<p>Tsjetsjewiek boog zich voorover. Midden in een hoop kleeren van allerlei aard, waaronder +ook afgesleten of door kogels doorboorde uniformen, haalde hij een langen witten baard +voor den dag, en ook een wonderlijk gewaad, dat aan den een of anderen rondreizenden +muzikant scheen toebehoord te hebben. Daarnaast stond een groote luit, die nog in +een goeden toestand was. Er ontbrak niets aan de vermomming: het haar, de snorren, +de wenkbrauwen zelfs pasten volkomen bij den baard. +</p> +<p>“Dat,” zei hij opgeruimd, “is juist goed voor mij. Laat ons nu eens iets zoeken, dat +het best voor Maroessia is.” +</p> +<p>“Zal Maroessia u dan vergezellen?” vroeg Kniesj, terwijl hij een ouden mantel in z’n +handen nam. +</p> +<p>Bij deze vraag, die in twijfel scheen te trekken, of zij den afgezant overal moest +vergezellen, totdat deze het doel van zijn reis bereikt had, nam het gezicht van Maroessia +een uitdrukking aan, waarin verontwaardiging en toorn te lezen stonden. +</p> +<p>“Wat zou mijn vader, wat zou mijn moeder, en wat zou hij er wel van zeggen” (hierbij +wees zij naar Tsjetsjewiek), “als ik mijn taak slechts half volbracht?” +</p> +<p>“Maar weet je wel, beste meid, waar hij naar toe gaat?” hernam Kniesj; “weet je wel, +dat hij ergens naar toe gaat, waar men kan sterven, en dat het niet waarschijnlijk +is, dat men daarvan ongedeerd terugkomt?” +</p> +<p>“Zou ik daarom zoo laf zijn, hem te verlaten?” +</p> +<p>“Je bent een dapper meisje!” riep Kniesj uit … “Laat mij je eens omhelzen! God geve, +dat mijn Taras eenmaal op je gelijken moge!” +</p> +<p>“Als Taras van mijn leeftijd was,” zei Maroessia, “dan zou hij precies hetzelfde doen, +wat ik doe. Houdt hij er zich niet aldoor mee bezig, alleen al de vijanden van de +Ukraine uit te roeien?” +<span class="pageNum" id="pb101">[<a href="#pb101">101</a>]</span></p> +<p>“Dat is waar,” zei Kniesj. “Hij denkt nu al aan niets anders dan dat.” +</p> +<p>De afgezant zocht in den hoop kleedingstukken,—het was er om te doen, Maroessia te +vermommen;—niets beviel hem echter, hij wierp alles weer op den grond. +</p> +<p>“De kleeren, die zij nu draagt, staan haar goed. Wat is het jammer, dat ik ze haar +niet kan laten aanhouden!… Dit is afschuwelijk,” zei hij, “en dat is nog afschuwelijker.” +</p> +<p>Hij bekeek een van de armoedige kleederen, die het meisje wel zouden gepast hebben, +en legde ze ter zijde. +</p> +<p>“Het is ook niet noodig, dat zij er als een bedelares uitziet,” zei hij bij zich zelf, +terwijl hij nog eenige lompen op den hoop wierp, die aan niemand anders hadden kunnen +toebehooren dan aan het een of ander ongelukkig meisje, dat haar brood van de liefdadigheid +der voorbijgangers verwachtte. Maroessia nam het op. +</p> +<p>“Ik moet er wel als een bedelares uitzien,” zei zij. “Het zal misschien noodig zijn, +dat ik werkelijk een bedelares word. Ik kies dit kostuum. Deze lompen zijn juist goed +voor mij.” +</p> +<p>Zij liep toen naar een donkeren hoek, trok dadelijk haar mooie kleeren uit, en na +eenige oogenblikken kwam het rijke boerinnetje als bedelares gekleed, terug. +</p> +<p>Gedurende dezen tijd was ook de vermomming van den afgezant voltooid. +</p> +<p>“Wat een knappe grijsaard!” zei Kniesj. “Het is je grootvader, Maroessia.” +</p> +<p>“Het is de vriend van de Ukraine,” zei het kind. “Kom, laat ons vertrekken!” +</p> +<p>De beide mannen hadden zich naar een hoek begeven. Zij gaven elkander bericht omtrent +den staat van zaken. Toen Kniesj ondervraagd werd, antwoordde hij op de korte en bondige +vragen van Tsjetsjewiek. +</p> +<p>Zijn inlichtingen waren nu juist niet erg geruststellend. +</p> +<p>“De meeningen zijn nog al uiteenloopend,” zei hij; “overal <span class="pageNum" id="pb102">[<a href="#pb102">102</a>]</span>heerscht verdeeldheid, die aan de gemeenschappelijke pogingen schade doet. Men is +het niet eens omtrent de middelen, en nog minder omtrent de menschen. De eigenliefde +is er bij in ’t spel. De vrouwen zijn eigenlijk meer waard dan de mannen. U zult ze +overal bereid vinden om goed te doen. ‘De Ukraine aan de Ukrainiërs teruggeven, en +dan met elkander twisten, indien men wil, maar niet eer,’ dat zeggen onze vrouwen +tegen ons. En zij hebben volkomen gelijk. Wij hebben twee hetmannen: de een is een +groot heer, en de ander een vriend der armen. Zij zijn jaloersch op elkander: het +wantrouwen maakt hen tot vijanden. Men zou zeggen, dat zij elkaar wel levend zouden +willen verslinden. De Moscoviten, de Polen en de Tartaren stoken dien haat aan, die +hun slechts dienstig kan zijn. Gezegend hij, die deze ontketende hartstochten weet +te bedwingen!” +</p> +<p>“Men zegt, dat onze hetman ongesteld is. Is dat waar?” +</p> +<p>“Hij is oud geworden. Hij is zeer veranderd. Slechts aan den kreeft geven het verdriet +en het lijden, als hij het vuur van te nabij ziet, schoone kleuren.” +</p> +<p>“En de ander?” +</p> +<p>“Van den ander zult u niet dan kwaads hooren spreken.” +</p> +<p>“Is niemand der onzen bij hem?” +</p> +<p>“Jawel! Anton is bij hem, maar hij denkt er alleen maar aan, hoe hij van hem weg kan +komen. Hij zegt, dat het een onaangename taak is, zoo’n schurk in het oog te houden. +Ingeval u hem mocht willen bezoeken, denk er dan aan, dat zijn vrouw werkelijk een +goede ziel is. Het is een groote dame, maar zij heeft een warm hart. Zij heeft een +zuster, die misschien een engel is … en die zeker op den een of anderen dag als een +heilige, naast de martelaren, in den almanak zal prijken.” +</p> +<p>“Dus,” zei Tsjetsjewiek, “zou onze hetman ontmoedigd zijn?” +</p> +<p>“Dat is zoo.” +</p> +<p>“Wie zijn z’n raadslieden?” +<span class="pageNum" id="pb103">[<a href="#pb103">103</a>]</span></p> +<p>“Niemand; hij blijft alleen als een gekwetste arend.” +</p> +<p>“Dat doet er niet toe,” zei de oude muzikant, terwijl hij zich in zijn volle lengte +oprichtte. “Ik moet dat alles van nabij zien. Ik zal er zelf naar toe gaan.” +</p> +<p>Maroessia ging naar Kniesj toe en zei, terwijl zij een vriendelijken blik op hem sloeg: +</p> +<p></p> +<div class="figure p103width"><img src="images/p103.jpg" alt="Meisje dat trap afloopt in richting van man met snor." width="364" height="493"></div><p> +</p> +<p>“Ik heb een gewichtigen dienst van u te vragen.” +</p> +<p>“Spreek op, beste meid.” +</p> +<p>Zij nam hem bij de hand. Zij wilde spreken, maar kon niets anders uitbrengen dan: +</p> +<p>“Zult u aan mijn vader … zult u aan mijn lieve moeder zeggen …” +<span class="pageNum" id="pb104">[<a href="#pb104">104</a>]</span></p> +<p>De tranen waren te voorschijn gekomen; zij kon niets meer zeggen. +</p> +<p>De beide mannen lieten haar den tijd om tot kalmte te komen. +</p> +<p>Eindelijk hernam zij met vaste stem: +</p> +<p>“Zult u hun zeggen, dat Maroessia, als zij hen niet terugziet, gestorven is, en dat +zij met de gedachte aan hen gestorven is,—aan haar broertjes ook,—aan hen en aan de +Ukraine.” +</p> +<p>“Beste meid,” zei de oude boer, “ik hoop dat ik die droeve boodschap nooit hoef over +te brengen. Houd moed m’n kind.” +</p> +<p>Met deze woorden gaf Kniesj de luit aan de kleine bedelares in handen. +</p> +<p>“Komaan, het is tijd om te vertrekken,” zei hij. “Ik zal jullie een eindje vergezellen +en vóór het vallen van den avond naar huis terugkeeren.” +</p> +<p>Hij liet hun het onderaardsche gewelf door een anderen uitgang verlaten, die hen op +een achterpleintje bracht, waar oude wielen, oude sleden en oude ploegen, die buiten +dienst gesteld waren, op een hoop lagen. Wie hen al spoedig daarna den weg langs had +zien loopen, zou in hen niet degenen herkend hebben, die zich nog pas geleden in het +onderaardsche verblijf ophielden. De oude muzikant was nu niets anders dan een arm +man, die door de jaren en de ellende verzwakt was. +</p> +<p>Maroessia was een ongelukkig klein bedelaarskind, en de oude Kniesj de langzame en +logge boer, wiens gastvrijheid de soldaat Iwan op zoo’n zware proef gesteld had. +</p> +<p>Zij liepen lang voort zonder te spreken, zooals dat gaat met menschen, die elkaar +niets meer te zeggen hebben. +</p> +<p>Een Russisch detachement was hen voorbijgereden, zonder meer op hen te letten dan +op het stof van den weg. +</p> +<p>Zij hadden halt gehouden. De oude muzikant zat op het gras en tokkelde met zijn vingers +de snaren der luit, die hij van Maroessia overgenomen had. Hij zong met een zachte +<span class="pageNum" id="pb105">[<a href="#pb105">105</a>]</span>stem een eentonig lied, een soort van avondgebed. Zijn kleine metgezellin, die zonder +twijfel door zijn gezang in slaap was <span class="pageNum" id="pb106">[<a href="#pb106">106</a>]</span>gevallen, lag aan zijn voeten. Wat den ouden boer Kniesj aangaat, deze luisterde al +mijmerende met gebogen hoofd. +</p> +<p></p> +<div class="figure p105width"><img src="images/p105.jpg" alt="“Welke misdaad had dit kleine volk dan bedreven?” blz 111." width="495" height="720"><p class="figureHead">“Welke misdaad had dit kleine volk dan bedreven?” blz 111.</p> +</div><p> +</p> +<p>Tenslotte stonden ze weer op. Voor de laatste maal werden de handen in elkaar gelegd, +als een laatst vaarwel sprak ieder van hen dit viertal woorden uit: “Alles voor het +vaderland!” +</p> +<p>Zoodra zij afscheid genomen hadden, keerde de een langs denzelfden weg terug, terwijl +de beide anderen hun tocht voortzetten. Geen van drieën keek nog eens om, ten einde +een laatsten blik te wisselen. +<span class="pageNum" id="pb107">[<a href="#pb107">107</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch11" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2731">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">XI.</h2> +<h2 class="main">Woorden en muziek.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p107width"><img src="images/p107.jpg" alt="Oude man en meisje voor tentenkamp in het donker." width="544" height="416"></div><p> +</p> +<p>Tegen den avond bevonden de oude muzikant en zijn jonge metgezellin zich reeds in +het gezicht van het Russische legerkamp, waarvan de tenten, die op een heuvel opgeslagen +waren, zich langs de hellingen tot aan de rivier uitstrekten. +</p> +<p>De schaduwen van den avond begonnen zich over de aarde te verspreiden: eenige roode +strepen vertoonden zich nog slechts aan den gezichteinder. +</p> +<p>In het kamp was alles stil. De vermoeienis ten gevolge van het laatste gevecht had +alle levendigheid doen verdwijnen. De schildwachten, die door de laatste stralen der +ondergaande zon beschenen werden, stonden zoo onbeweeglijk op hun post, dat men ze +voor beelden zou aangezien hebben. Eenige soldaten kwamen en gingen nog en liepen +langzaam <span class="pageNum" id="pb108">[<a href="#pb108">108</a>]</span>de hellingen van den heuvel af; eenige zwijgende groepen, talrijker dan men wel zou +gedacht hebben, waarvan sommige zaten, andere op den grond uitgestrekt lagen, waren +ternauwernood te onderscheiden. +</p> +<p>Ofschoon de avond nog niet gevallen was, bemerkte men in een tent den flauwen glans +van een kaars, waarvan het licht door de linnen wanden heendrong. Naarmate men naderde, +hoorde men eenig zwak gedruisch, als dat van een wapen, hetwelk men verzet, een gekerm, +een onderdrukten lach, een brokstuk uit een gesprek. +</p> +<p>Een schildwacht wees naar den ouden muzikant en zijne metgezellin. Er ontstond eenige +beweging. In plaats van zich door het “Werda?” dat men hem toeriep, of door het zien +van al die soldaten schrik te laten aanjagen; in plaats van terug te keeren, zooals +vele anderen in zijn plaats zouden gedaan hebben, liep de grijsaard regelrecht naar +het legerkamp toe. +</p> +<p>Het was een grijsaard, die zonder twijfel alles zien wilde, en dat wel van zeer nabij, +die zeker van soldaten hield, en die waarschijnlijk vroeger zelf soldaat was geweest. +Anders zou hij niet zoo onbeschroomd voortgeloopen hebben. Deze onbeschroomdheid had +een gunstige uitwerking. Als men zich zoo uit eigen beweging aan gevaar blootstelt, +dan heeft men meestal niets te vreezen. Na een groep officieren eerbiedig gegroet +te hebben, die zittende of half liggende van hun krijgsavonturen verhaalden, vroeg +hij hun, of het hun niet zou bevallen, als hij eens wat muziek voor hen maakte en +zelfs iets voor hen zong. +</p> +<p>Er zijn oogenblikken waarop iedere afleiding haar eigenaardige waarde heeft. Zijn +aanbod werd dan ook welwillend aangenomen. +</p> +<p>Men kon aan de eerste tonen, die hij aan zijn luit ontlokte, wel hooren, dat hij zijn +vak verstond, en men luisterde dan ook met genoegen naar hem. De muziek heeft de gave +om de gedachten van het gewone leven af te leiden en deze ver <span class="pageNum" id="pb109">[<a href="#pb109">109</a>]</span>van de werkelijkheid weg te voeren. +</p> +<p>Al spoedig hielden de gesprekken op; de blikken, die zich in de ledige ruimte verloren, +verrieden, dat iedereen de een of andere dierbare herinnering uit het verleden terugriep: +den vader of de moeder, het kind of de vrouw, waarvan de oorlog hem gescheiden had. +Eenige soldaten, wier hoofden met bebloede verbanden omgeven waren, gingen op hun +ellebogen leunen om beter te kunnen hooren. De muzikant bezong het huisgezin, de kindsheid +en de jeugd. Dat alles lag zoo ver in het verleden! Men had het aan zijn lied te danken, +dat te midden van het legerkamp het huisgezin, waarin men geboren was, voor de oogen +opdoemde en aan ieder herinnerd werd, dat de oorlog niet het geheele leven is. +</p> +<p>Meer dan één oog werd vochtig. De bijval, dien de grijsaard vond, was groot, zoo groot, +dat, toen hij met zingen opgehouden had, verscheidene handen reeds eenig kleingeld +uit hun zak hadden gehaald om hem dit aan te bieden. +</p> +<p>“Kom eens naderbij, kleine tooverheks!” riep een ruwe officier uit. +</p> +<p>En terwijl hij aan Maroessia een kopek voorhield, vervolgde hij: +</p> +<p>“Dat is voor je vader: kom het maar halen!” +</p> +<p>Het meisje verroerde zich niet; zij was geheel verdiept in den droom, waarin zij door +het gezang van haar vriend verzonken was. Wat was het mooi, wat hij gezongen had! +En wie zou gedacht hebben, dat hij zoo goed kon zingen? +</p> +<p>“Zal je ook komen?” riep een ander haar toe. +</p> +<p>Eenigen begonnen boos te worden. +</p> +<p>“Je moet die goede heeren bedanken, beste meid,” zei de grijsaard. “Ga naar hen toe +en strek je hand naar hen uit.” +</p> +<p>Maroessia huiverde; maar hij had het bevolen, en zij gehoorzaamde dus. Wat beefde +haar kleine hand, toen zij deze gaven aannam! Dit geld van den vijand brandde haar +in de hand. +</p> +<p>“Dat meisje is niet leelijk,” zei er een. +<span class="pageNum" id="pb110">[<a href="#pb110">110</a>]</span></p> +<p>“Zij heeft een paar oogen, die men voor een paar sterren zou houden,” voegde een ander +er bij. +</p> +<p>“Als je groot bent, zal ik met je trouwen, hoor!” +</p> +<p>“Dat blijft afgesproken, niet waar?” zei een derde. +</p> +<p>Maar de luit van den grijsaard deed zich opnieuw hooren en sloeg nu een geheel anderen +toon aan. Men vergat het meisje en begon weer te luisteren. +</p> +<p>Een jong officier met een knap uiterlijk, en nog al met zich zelf ingenomen, was reeds +bij het eerste lied, dat er gezongen werd, uit zijn tent gekomen. +</p> +<p>Langzamerhand had zijn gezicht een zachtere uitdrukking aangenomen; zijn eigenwaan +was verdwenen; hij had zijn pijp laten uitgaan en was in gedachten verzonken geraakt. +Het lied van den grijsaard had er hem aan herinnerd, dat hij toch naar het beeld van +God geschapen was, voordat hij zich naar het beeld van zijn generaal had gevormd. +Hij had dit geheel vergeten. +</p> +<p>Na dit tweede lied vroeg men den ouden muzikant om een ander; hij liet zich een weinig +smeeken. +</p> +<p>“Ik ben bang,” zei hij, “dat het u niet zal bevallen, naar datgene te luisteren, waaraan +ik denk. Het is treurig en somber.” +</p> +<p>“Ga je gang maar,” zei een lang en mager officier met een norsch en streng gezicht. +“Ons beroep maakt, dat onze oogen droog genoeg blijven; wees maar niet bang, ze vochtig +te maken. Het kan geen kwaad, eens verschillende aandoeningen te hebben, en je bent +daartoe juist ter rechter tijd gekomen.” +</p> +<p>“Wilt u het?” zei de grijsaard. “Welnu, luistert dan!” +</p> +<p>En nu zong hij een lied, waarvan de inhoud hierop neerkwam: +</p> +<p>“Het is reeds lang, zeer lang geleden, dat eenige brave lieden een klein vaderland +hadden. Ach! het was wel een klein vaderland, maar voor hen was het de geheele wereld. +Zij hadden het lief. Hun voorvaders hadden het vruchtbaar <span class="pageNum" id="pb111">[<a href="#pb111">111</a>]</span>gemaakt, hun moeders hadden het versierd, hun zusters hadden er een paradijs van gemaakt. +Zij leefden rustig zonder zich met hun machtige naburen te bemoeien. Op zekeren dag +zeiden deze naburen tegen elkander: ‘Dat land is gelukkig, het is rijk, het is bekoorlijk, +het zou een schoone ring aan onzen vinger zijn.’ En het kleine, welvarende land werd +eensklaps overweldigd. De krijgsrossen van het machtige volk traden de kinderen van +het zwakke volk onder de voeten. De sabels der jonge, baardelooze officieren velden +de hoofden der grijsaards en zelfs der vrouwen, die ter bewaking van den huiselijken +haard achtergebleven waren. De woeste en onverschrokken jongelieden, voor de overmacht +zwichtende, kwamen in de gevechten om. De moedige en liefhebbende meisjes wachtten +tevergeefs op de terugkomst van haar broeders, van haar verloofden. Huizen, dorpen, +geheele steden verdwenen. +</p> +<p>“Welke misdaad had dit kleine volk dan bedreven? Niet de minste! Het was goed om ingepalmd +te worden. +</p> +<p>“Wie weet echter, of dit machtige volk, door een nog machtiger aangevallen, niet eenmaal +de straf der wedervergelding zal ondergaan? +</p> +<p>“En als dat gebeurt, in naam van welke rechtvaardigheid zouden de overwinnaars van +heden, de overwonnenen van morgen geworden, hun klachten dan tot den Allerhoogste +trachten op te zenden?” +</p> +<p>Bij het aanhooren van het eenvoudig verslag der feiten zochten sommigen niet naar +de toepassing, maar anderen deden dit wel. Voor deze was alles duidelijk. +</p> +<p>Er ontstond een levendig gesprek. +</p> +<p>“Drommels! drommels!” zei de officier, die er zich zooeven over beklaagde, dat zijn +oogen te lang droog gebleven waren. “Dit oude lied uit vervlogen tijden is juist op +ons van toepassing. Zou die oude zanger daaraan ook gedacht hebben? Men zou zeggen, +dat de wereld weinig veranderd is sedert de honderden jaren, dat men zingt.” +<span class="pageNum" id="pb112">[<a href="#pb112">112</a>]</span></p> +<p>“Hoor eens!” zei de jonge officier. “Die zanger heeft toch eigenlijk geen ongelijk, +maar waartoe zal zijn les dienen? Het bevel is gegeven, wij moeten dus oprukken.” +</p> +<p>“Waarover hebben zij zich te beklagen?” zei een ander. “ ‘De Ukraine aan de Ukrainiërs!’ +Wat moet deze uitroep beteekenen? Men wil hun Ukraine toch niet opeten. Die lui zijn +gek. Is het dan zoo verschrikkelijk, als men niets anders is dan een onbekend mierennest, +eindelijk een gedeelte van een groot rijk uit te maken?” +</p> +<p>“Laten wij intusschen ons in hun plaats stellen,” zei de jonge, blonde officier. “Wat +zij doen, zouden wij dat niet doen? Het is altijd onaangenaam, met kracht van wapenen +overmeesterd te worden, niet waar? Je zult zeggen, dat zij er over honderd jaren niet +meer aan zullen denken;—voor hen, die over honderd jaren zullen leven, is dit zeker +waar;—maar voor hen, wier hutten in brand staan, omdat zij ze hebben willen verdedigen, +staat de zaak toch niet gelijk.” +</p> +<p>“Zulk een klein volkje heeft het recht niet om zoo te leven, als het zelf verkiest. +Er zijn groote rijken noodig om groote dingen tot stand te brengen.” +</p> +<p>“Dat is wel mogelijk. Maar te leven zooals men het zelf verkiest in een eigen landje, +waarmee men hoog ingenomen is, mag toch ook niet verwerpelijk geacht worden.” +</p> +<p>“De liefde tot het vaderland, goed voor de groote volkeren, kan voor de kleine niet +slecht zijn,” zei een jonge kapitein. +</p> +<p>“Je hebt des te meer gelijk,” gaf de oude officier hierop ten antwoord, “omdat alles, +wat te groot is, eindelijk ineenstort. Ik maak mij soms wel eens bang over al onze +grootheid.” +</p> +<p>Men ziet, dat iedereen openhartig zijn meening zei. Dit zal slechts de verwondering +wekken van hen, die nooit in een kamp gelegerd zijn geweest. De krijgstucht strekt +er zich alleen tot de lichamen uit. De tongen zijn er dikwijls minder dan elders geboeid. +De vrije gedachte baant zich overal een weg. +<span class="pageNum" id="pb113">[<a href="#pb113">113</a>]</span></p> +<p></p> +<div class="figure p113width"><img src="images/p113.jpg" alt="“Ik buig mij voor den grooten hetman neer.” Blz 120." width="497" height="720"><p class="figureHead">“Ik buig mij voor den grooten hetman neer.” Blz 120.</p> +</div><p> +</p> +<p>Men kwam langzamerhand op den veldslag van den vorigen dag en van den morgen terug. +<span class="pageNum" id="pb114">[<a href="#pb114">114</a>]</span></p> +<p>“Die boeren vechten als helden,” zei er een. +</p> +<p>“Als duivels uit de hel,” antwoordde een ruwe kerel, die zijn arm in een doek had +hangen. “Als zij bekwame opperhoofden hadden, zou het niet zoo gemakkelijk gaan, ze +klein te krijgen.” +</p> +<p></p> +<div class="figure p114width"><img src="images/p114.jpg" alt="Drie soldaten, waarvan er twee zitten en een ligt." width="357" height="499"></div><p> +</p> +<p>“Door een hooivork te sterven is niet eervol voor een soldaat,” zei een ander. “Wie +zou aan onzen armen kolonel gezegd hebben, dat hij zoo aan zijn eind zou komen? ‘Ach! +zelfs geen lansstoot!’ riep hij uit, terwijl hij viel. Vloek over zoo’n oorlog! Wat +een leelijke wonden! De chirurgijns weten ze niet te genezen. Zij zijn allen het spoor +bijster. En wat een gekwetsten, en wat een dooden! Het zijn wolven, echte, <span class="pageNum" id="pb115">[<a href="#pb115">115</a>]</span>woedende wolven. Men zou zeggen, dat zij dood zijn, maar ’t mocht wat, zij staan op +om te kijken. Nog twee overwinningen zooals de laatste, en als wij dan geen versterking +krijgen, zullen wij het veld moeten ruimen.” +</p> +<p>“Als onze soldaten maar vochten, zooals die menschen!” zei een oude officier. +</p> +<p>“Zij zouden zoo vechten,” zei een gekwetste soldaat, “als zij hun vrouwen en hun kinderen +en de huizen van hun vaderen verdedigden.” +</p> +<p>Wat zag hij er bleek uit, die arme soldaat, en wat een inspanning had het hem gekost +om zich halverwege op te richten en zulk een waarheid aan zijn bevelhebber te doen +hooren! De officier antwoordde hem. Maar de soldaat hoorde hem niet meer. Hij was +weer neergevallen, hij was dood. +</p> +<p>Den ouden zanger was niets van dit geheele gesprek ontgaan. Meende hij, dat hij er +genoeg van gehoord had of dat hij zelf genoeg had laten hooren? +</p> +<p>Eensklaps hief hij zulk een vroolijk liedje aan, dat zelfs een kluizenaar de lust +zou bekropen hebben om te gaan dansen. +</p> +<p>Het was de geschiedenis van een meisje, dat haar rok verkocht om een pijp voor haar +minnaar te koopen, en hem deze door een regen van kogels heen op het slagveld bracht. +Plotseling was de algemeene stemming veranderd. De oudsten sloegen de maat; de jongeren +stemden met den zanger in. “Wat een prachtige zanger!” zei men. <span class="corr" id="xd31e1654" title="Niet in bron">“</span>Het is een prettige avond, en wie zou dat gedacht hebben?” +</p> +<p>De grijsaard zong nog eenige liedjes van denzelfden aard, tot groote vreugde der soldaten, +die eindelijk van alle kanten van het legerkamp toegesneld waren; vervolgens stond +hij op en zei hen allen vaarwel. Eenigen deden hem uitgeleide. +</p> +<p>“Blijf toch, oude stijfkop, blijf tot morgen. De nachten zijn koud, en de wegen zijn +niet veilig. Zeg hem toch, beste meid, dat hij tot morgenochtend hier moet blijven. +Een goede slaapplaats en een goed maal zijn de moeite wel waard, <span class="pageNum" id="pb116">[<a href="#pb116">116</a>]</span>dat men wacht. Hij heeft immers zooveel haast niet! Hij heeft heel wat geld opgeloopen. +De kleine blonde officier heeft je een goudstuk in de hand gedrukt. Ik heb het zelf +gezien; daarvoor zal je grootvader een mooie jurk voor je kunnen koopen.” +</p> +<p>Maar de grijsaard liet zich niet overhalen. +</p> +<p>“Als men een rondreizend zanger is, dient men ook rond te reizen!” zei hij lachende. +</p> +<p>En hij verdween met het meisje midden in de duisternis. +</p> +<p>“Luister eens!” zei Maroessia tegen hem, “ik heb drie officieren hooren zeggen, dat +het laatste gevecht zoo bloedig is geweest, dat zij in geen veertien dagen in staat +zullen zijn om een aanval op Tsjigirine te doen.” +<span class="pageNum" id="pb117">[<a href="#pb117">117</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch12" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2741">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">XII.</h2> +<h2 class="main">Men nadert.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p117width"><img src="images/p117.jpg" alt="Ukrainse stad in het donker." width="548" height="424"></div><p> +</p> +<p>Maroessia en haar vriend liepen gedurende een groot gedeelte van den nacht voort, +zonder een enkel woord met elkaar te wisselen. Nu en dan bleef Tsjetsjewiek staan +en vroeg aan het kind, of hij haar ook wilde dragen. +</p> +<p>“Ik ben niet moe,” antwoordde zij dan. +</p> +<p>De uren vlogen Maroessia om. Haar hart was van geestdrift vervuld. Haar groote vriend +was ongetwijfeld voldaan. De muzikale soiree, die hij in het legerkamp had durven +geven, had vele dingen aan het licht gebracht. Terwijl zijn ooren hoorden, hadden +zijn oogen rondgekeken en geoordeeld. De overwinnaars achtten zich nog niet zeker +van de overwinning, de overwonnenen hadden dus hun pogingen niet te betreuren. Er +was geen reden om te wanhopen. Alles hing <span class="pageNum" id="pb118">[<a href="#pb118">118</a>]</span>af van hetgeen Tsjetsjewiek te Tsjigirine zou vinden, maar hij moest er eerst komen. +</p> +<p>Na verscheidene uren achtereen geloopen te hebben, vertoonde zich eindelijk aan de +oogen der reizigers de lichten van de stad en spoedig teekenden zich de stadsmuren +en de groote gebouwen tegen den donkeren hemel af. +</p> +<p>Er was iets sombers in het voorkomen van deze donkere stad, waarin zich slechts hier +en daar een enkel lichtje vertoonde. Geen enkel geluid drong daaruit tot hun ooren +door, niets verried, dat er een levend wezen in was. Het was niet de verkwikkende +rust van den slaap, maar die van een gespannen verwachting. Het gevoel van een naderend +gevaar scheen op deze huizen, die dicht op elkaar stonden, te drukken. +</p> +<p>De duisternis, waarin Tsjigirine gehuld was, scheen opzettelijk te zijn. Een groot +licht zou geleken hebben op een sein, waarmee de vijand zijn voordeel had kunnen doen. +De borstweringen, de forten en de wallen waren blijkbaar in een goeden toestand gebracht. +</p> +<p>Tsjetsjewiek en Maroessia naderden de poort der stad. Maar hoe nu? Zij scheen niet +bewaakt te worden. Het kleine poortje was wel is waar half versperd, maar daarachter +bevond zich niemand, zelfs geen poortwachter. +</p> +<p>Zij deden dit poortje open, dat zonder gedruisch op zijn hengsels draaide. Niemand +hield hen tegen, niemand ondervroeg hen. Was het een valstrik? Zij traden de stad +binnen, zonder eenigen hinderpaal te ontmoeten. Toch scheen het hun toe, dat de blikken +van enkele voorbijgangers, verwonderd, dat zij zoo onverwachts menschen tegenkwamen, +hen met de meeste aandacht volgden. +</p> +<p>“Zeg, jongeman,” zei Tsjetsjewiek tegen een jongen kozak, dien hij tegen het hek van +een tuin zag aanleunen, “waar woont onze hetman?” +</p> +<p>De jonge kozak kwam even aan zijn hoofddeksel bij wijze van groet, en terwijl hij +naar het uiteinde van de straat wees, waarvan eenige ramen half verlicht waren, zei +hij tegen hem: +<span class="pageNum" id="pb119">[<a href="#pb119">119</a>]</span></p> +<p>“Als u aan het einde van deze straat gekomen zijt, moet u links afslaan, dan staat +u vlak voor het huis van den grooten hetman.” +</p> +<p>Zij liepen de aangewezen straat door, sloegen linksaf en bevonden zich toen inderdaad +vlak voor de woning van den hetman. +</p> +<p>Het huis van den grooten hetman was niet grooter dan de andere; niets onderscheidde +het, zelfs geen schildwacht; men kon het slechts daaraan herkennen, doordat er licht +brandde. Twee meisjes bleven, toen zij deze ramen voorbijkwamen, een oogenblik staan, +en terwijl een van haar door de ruiten keek, zei zij tegen de andere: +</p> +<p>“Het schijnt dat onze hetman nog op is.” +</p> +<p>Achter de ruiten van een der kleine ramen, die verlicht waren, zag men het hoofd van +een kozak met lange snorren, dat zich geen enkele maal bewoog. +</p> +<p>“Het is een schildwacht!” dacht Tsjetsjewiek bij zich zelf. +</p> +<p>De schildwacht, als het er ten minste een was, verroerde zich niet, als was hij in +diepe gedachten verzonken. +</p> +<p>Toen men goed luisterde, hoorde men in het benedenhuis voetstappen; deze waren nu +eens haastig, dan weer langzaam. +</p> +<p>De Tsjets klopte eenmaal, tweemaal, driemaal zachtjes op de deur. +</p> +<p>Bij het derde kloppen stond de kozak, die onbeweeglijk bij het raam zat, op en ging +opendoen. +</p> +<p>De voetstappen, die men hoorde, hielden op. +</p> +<p>“De verre vrienden zenden den grooten hetman hun groeten,” zei Tsjetsjewiek bij zijn +binnentreden op een fluisterenden toon. +</p> +<p>Het gezicht van den kozak drukte noch verwondering, noch ongerustheid uit. Men kon +daaruit opmaken, dat de groote hetman iederen dag dergelijke bezoekers ontving,—rondreizende +muzikanten, die tijdingen van verre vrienden brachten. +<span class="pageNum" id="pb120">[<a href="#pb120">120</a>]</span></p> +<p>“Kan ik den grooten hetman zelf ook spreken, broeder?” vroeg Tsjetsjewiek. +</p> +<p>Maar op dit oogenblik werd de deur, die naar de aangrenzende kamer voerde, haastig +opengedaan en vertoonde de groote hetman zich op den drempel. +</p> +<p>Hij zeide niets, maar zijn geheele gezicht sprak en vroeg: +</p> +<p>“Waar kom je vandaan? Van wien? Welke tijdingen breng je?” +</p> +<p>Het licht bescheen hem slechts flauw, zoodat men zijn gelaatstrekken niet kon onderscheiden. +Maar die oogen, die doordringende en uitvorschende oogen, gloeiden als vuur. +</p> +<p>“Ik buig mij voor den grooten hetman neer,” zei Tsjetsjewiek, terwijl hij een diepe +buiging maakte. +</p> +<p>Maroessia, die nog aldoor naast haar grooten vriend stond, groette insgelijks. +</p> +<p>“Je bent beiden welkom,” antwoordde de groote hetman. “Welk lied zal je voor mij zingen?” +</p> +<p>De toon van de stem verried een man, die gewoon was om te bevelen, een man, die zich +niet wist in te houden, als het er om te doen was, zijn meening te zeggen of te verdedigen. +</p> +<p>“Welk lied, groote hetman? Ik ken er meer dan een, dat ik u kan doen hooren, indien +u zich verwaardigt, naar mij te luisteren.” +</p> +<p>De groote hetman antwoordde eerst niet. +</p> +<p>“Waar kom je vandaan?” vroeg hij eindelijk. +</p> +<p>“Van Zaporogië,” antwoordde Tsjetsjewiek. “De dapperen van Zaparogië bieden den grooten +hetman hun groeten aan.” +</p> +<p>“In den tijd, waarin wij leven, heeft niemand groeten te doen of te ontvangen,” antwoordde +de hetman. “Kom in mijn kamer!” +</p> +<p>Tsjetsjewiek volgde den grooten hetman, terwijl hij Maroessia nog aldoor bij de hand +hield, en trad het aangrenzende vertrek binnen. +</p> +<p>Dit vertrek was even eenvoudig als het eerste: de muren <span class="pageNum" id="pb121">[<a href="#pb121">121</a>]</span>waren gewit, en er stonden houten banken in, zooals men ze in iedere boerenwoning +aantreft. +</p> +<p></p> +<div class="figure p121width"><img src="images/p121.jpg" alt="Zij sliepen niet! Blz. 124." width="496" height="720"><p class="figureHead">Zij sliepen niet! Blz. 124.</p> +</div><p> +<span class="pageNum" id="pb122">[<a href="#pb122">122</a>]</span></p> +<p>Maar er waren vele prachtige wapenen te zien: pistolen en dolken schitterden aan de +muren. +</p> +<p>Verschillende papieren en brieven lagen er over de tafel verspreid; op deze papieren +zag men de boelawa, den veldheersstaf van den hetman. +</p> +<p></p> +<div class="figure p122width"><img src="images/p122.jpg" alt="Diverse wapens." width="364" height="495"></div><p> +</p> +<p>Een der wanden was voorzien van groote houten haken, waaraan de galakleederen hingen, +die geheel met goud, zilver en edelgesteenten geborduurd waren. Deze gouden borduursels, +deze kostbare edelgesteenten fonkelden in de kamer en gaven daaraan een eigenaardig +voorkomen. +</p> +<p>“Ik verzoek je, plaats te nemen,” zei de groote hetman. +</p> +<p>Hij ging ook zitten, en zijn fonkelende oogen vestigden <span class="pageNum" id="pb123">[<a href="#pb123">123</a>]</span>zich beurtelings op het gelaat van Tsjetsjewiek en op dat van Maroessia. +</p> +<p>“Waarom heb je dat kind bij je?” zei hij. +</p> +<p>“Zij is doofstom, en bovendien, zij heeft behoefte aan slaap.” +</p> +<p>De groote hetman stond op, en nadat hij een prachtigen mantel van een der houten haken +had afgenomen, wierp hij dien aan Tsjetsjewiek toe. Een prachtig Perzisch tapijt lag +op een bank. Hij wees zijn bezoeker daarnaar. Tsjetsjewiek maakte daarvan in een oogenblik +een bed gereed, waarna hij het meisje op zijn arm nam, er haar op neerlegde en haar +met een moederlijke teederheid van het hoofd tot de voeten instopte. +</p> +<p>“Doofstom!” had hij heel zachtjes tegen haar gezegd, terwijl hij haar een kus op het +voorhoofd drukte. +</p> +<p>Het bed was in een hoek van het vertrek opgemaakt. In de zijden plooien van den prachtigen +mantel gewikkeld, vestigden de oogen van het kind zich onwillekeurig op haar vriend +en op den grooten hetman, die tegenover elkander aan een tafel plaats genomen hadden, +terwijl een kaars, die tusschen hen stond, hun gezichten verlichtte. +</p> +<p>Zij praatten op een fluisterenden toon met elkander. +</p> +<p>Maroessia luisterde nog even naar het gebrom van hun stemmen, maar eindelijk behaalde +de vermoeidheid de overwinning. Zij viel in slaap en werd nu inderdaad doof en stom. +<span class="pageNum" id="pb124">[<a href="#pb124">124</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch13" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2750">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">XIII.</h2> +<h2 class="main">De hetman zwicht.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p124width"><img src="images/p124.jpg" alt="Oude man met meisje spreekt met duistere figuur." width="554" height="429"></div><p> +</p> +<p>Maroessia sliep in met een glimlach om haar lippen; zij zag in haar droom het ouderlijk +huis, de kerseboomen, haar broertjes, al die bekende gezichten; maar al spoedig daarna +verdween dit alles als in een nevel en droomde zij weer over verschrikkelijke dingen, +van soldaten, oorlog en haar vaderland. +</p> +<p>Eensklaps werd zij wakker, richtte zich even op en keek aandachtig rond. +</p> +<p>Zij sliepen niet! +</p> +<p>Tsjetsjewiek zat nog steeds bij de tafel, de groote hetman stond midden in de kamer. +Men kon het wel aan hem zien, dat hij in een opwelling van verontwaardiging van zijn +plaats was opgestaan, maar dat de hevigheid van een slag, die hem <span class="pageNum" id="pb125">[<a href="#pb125">125</a>]</span>met de meeste juistheid toegebracht was, hem als versteend had. +</p> +<p>Eindelijk sprak hij: +</p> +<p>“Dus dat willen jullie! Goed, maar het geneesmiddel zal erger dan de kwaal zijn. Ik +weet wel, dat ik in de rivier gesprongen ben zonder mij te bekommeren om de plaats, +waar zij doorwaadbaar is; maar evenmin als ik, zal jij den oever bereiken. Ons land +zonder grenzen, zonder strijdkrachten, zonder eensgezindheid, zonder raad, is niets +anders dan een huis, dat aan alle winden blootgesteld is, en onze naburen zijn zeer +dwaas, dat zij ons den oorlog aandoen; zij hadden beter gedaan als zij even gewacht +hadden totdat het land, door onze tweedracht verdeeld, ten gronde was gegaan.” +</p> +<p>“Onze tweedracht? Wat is daarvan anders de oorzaak dan dat tweehoofdig bestuur?” antwoordde +Tsjetsjewiek kalm. “Men moet in eendracht macht zoeken. Alleen daardoor is er nog +hoop op redding.” +</p> +<p>De groote hetman had een gevoel, alsof hij zich aan een gloeiend ijzer gebrand had. +Hij liep de kamer eenige malen op en neer. Toen deed hij het raam open en sloeg een +blik naar de nachtelijke duisternis. +</p> +<p>Zoo diep was de stilte en zoo hevig de ontroering van den hetman, dat Maroessia, ofschoon +zij zich aan het andere einde van het vertrek bevond, het kloppen van zijn hart meende +te hooren. +</p> +<p>Door de nachtlucht verfrischt, door zijn stilzwijgen zelf kalmer geworden, zette hij +zich weder aan de kleine tafel tegenover Tsjetsjewiek neer. +</p> +<p>“Als ik je wel begrijp,” zei hij, “reken je er op, dat ik, omdat ik de beste ben, +aan den slechtste afstand zal doen. Omdat er geen opoffering te wachten is van hem, +die reeds de helft van zijn Judasrol heeft geleerd, vraag je van mij zoo’n daad van +zelfverloochening.” +</p> +<p>“En dat is,” zei Tsjetsjewiek, “om het hem onmogelijk te maken, zijn Judasrol geheel +uit te spelen, om hem iedere <span class="pageNum" id="pb126">[<a href="#pb126">126</a>]</span>reden, ieder voorwendsel te ontnemen, deze tot het einde vol te houden; ‘omdat wij +weten, dat gij de edelste der zonen van de Ukraine zijt, verzoeken wij u, u een tijdlang +op den achtergrond te stellen.’<span class="corr" id="xd31e1786" title="Niet in bron">”</span> +</p> +<p>“Zal niemand mij van verraad of van lafhartigheid beschuldigen, als ik toestem in +hetgeen je van mij vraagt?” +</p> +<p>“Iedereen zal integendeel de heldhaftigheid van uw opoffering waardeeren. Onze vrienden, +die mij zenden, weten, wat het u moet kosten, er toe te besluiten.” +</p> +<p>“En als de ellendeling ons toch eens verkocht?…” +</p> +<p>“Hij zou sterven, voordat hij zijn misdaad volbracht had,” zei Tsjetsjewiek bedaard. +“Iemand houdt hem in het oog, die niet zou toelaten, dat hij zich geheel onteerde.” +</p> +<p>Er lagen op de tafel papier, pennen en inkt. De hetman nam een pen in handen. Tsjetsjewiek +wendde zijn blikken naar Maroessia en las de angst in haar oogen. Zijn kleine vriendin +voelde zich niet op haar gemak. Het was zoo moeilijk te doen, wat haar vriend van +den grooten hetman vorderde, dat hij eindelijk wel eens boos kon worden. En wat zou +er dan tusschen mannen van dit heftige ras voorvallen? +</p> +<p>Een glimlach van Tsjetsjewiek deed de kleine doofstomme begrijpen, dat zij gerust +kon zijn. +</p> +<p>De hetman schreef en overwoog zonder twijfel ieder woord, voordat hij het neerschreef, +en te recht. Zulke geschriften, waarin men afstand doet van een ambt, verdienen wel +ernstig overwogen te worden. +</p> +<p>Toen het stuk voltooid was, reikte hij het aan Tsjetsjewiek over. +</p> +<p>“Ziedaar!” zei hij tegen hem, “ben je nu tevreden?” +</p> +<p>Na het gelezen te hebben, antwoordde Tsjetsjewiek hem: +</p> +<p>“Ik ben trotsch voor de Ukraine op den vrijwilligen afstand van den dapperste harer +zonen. Als wij in dezen strijd het onderspit moeten delven, zal onze geschiedenis +een held te meer tellen. Zij, die voor haar zullen sterven, zullen zich niets te verwijten +hebben. U zult meer dan een hunner hebben <span class="pageNum" id="pb127">[<a href="#pb127">127</a>]</span>verricht, u zult afstand van uw macht gedaan hebben om haar te redden,—zonder er zelfs +zeker van te zijn, te zullen slagen. U geeft ons de eenige kaart in de hand, die ons +het spel kan doen winnen.” +</p> +<p>Tsjetsjewiek had het stuk opgevouwen en het verborgen in het gevest van een dolk, +dien hij onder zijn kleed droeg. +</p> +<p></p> +<div class="figure p127width"><img src="images/p127.jpg" alt="Man met snor schrijvend met ganzeveer." width="366" height="494"></div><p> +</p> +<p>“Wanneer zal je dit stuk zijn bestemming doen bereiken?” vroeg de hetman. “Wanneer +zal hij weten, dat ik voor de Ukraine tot alles bereid ben, zelfs om onder zijn bevelen +te vechten, bevelen, die hij zelf niet in staat is te geven?” +</p> +<p>“Dat zal ik zelf doen, zoodra ik mijn tocht heb volbracht. Ik zal geen uur verliezen, +hetman; daar kunt u op rekenen. <span class="pageNum" id="pb128">[<a href="#pb128">128</a>]</span>En als alles niet naar wensch mocht gaan, als ik inzie, dat uw geschrift nutteloos +zou wezen, wees dan maar gerust, dan zal ik het vernietigen. Dan zal het zoo goed +zijn, alsof het niet geschreven was.” +</p> +<p>Na deze woorden stond hij op en riep Maroessia. +</p> +<p>De hetman vergezelde hen tot op den drempel van de deur, en daar namen zij afscheid. +</p> +<p>Zij lieten den grooten hetman peinzend op den drempel van zijn huis achter en begaven +zich naar de poort der stad. +</p> +<p>De straten waren verlaten; de kleine boomgaarden vol kerseboomen waren geheel wit +van bloesems; in de verte hoorde men het gekabbel eener rivier. +</p> +<p>Na een honderdtal schreden gedaan te hebben, keerde Maroessia zich om, om nog een +laatsten blik op het huis van den grooten hetman te slaan. +</p> +<p>Hij stond nog steeds op den drempel en volgde hen met een peinzenden blik. +</p> +<p>“Zou <span class="ex">hij</span> Tsjigirine kunnen verdedigen?” vroeg zij aan haar vriend. +</p> +<p>“Ja, als men er een aanval op doet; maar onze vijanden zullen wel wat anders doen +dan onze steden in te nemen.” +</p> +<p>“Maar <span class="ex">als</span> men er eens een aanval op deed?” +</p> +<p>“Hij zou zich liever laten dooden dan de stad over te geven.” +</p> +<p>Zij gingen nu niet door de straten, waardoor zij bij hun komst geloopen hadden. Het +was er Tsjetsjewiek om te doen, met eigen oogen te zien, hoe het in de andere wijken +der stad gesteld was. +</p> +<p>Aan een onverschilligen toeschouwer zou de stad verlaten hebben toegeschenen; maar +op een afstand van ongeveer honderd schreden van elkander verwijderd, zag men eenige +ruwe mannen, die waarschijnlijk niet toevallig geposteerd stonden op plaatsen, vanwaar +men alles nauwkeurig kon gadeslaan. +</p> +<p>Toen onze reizigers bij de poort der stad aankwamen, <span class="pageNum" id="pb129">[<a href="#pb129">129</a>]</span>versperde een reusachtige kozak met lange snorren, die als uit den grond scheen opgekomen +te zijn, hun den weg. +</p> +<p></p> +<div class="figure p129width"><img src="images/p129.jpg" alt="Plotseling kwam er een boot uit het hooge riet. Blz. 132." width="499" height="720"><p class="figureHead">Plotseling kwam er een boot uit het hooge riet. Blz. 132.</p> +</div><p> +<span class="pageNum" id="pb130">[<a href="#pb130">130</a>]</span></p> +<p>“Welken weg wil je inslaan?” vroeg hij. +</p> +<p>“Dien der eerlijke lieden,” luidde het antwoord. +</p> +<p>“Waar ga je naar toe?” +</p> +<p>“Naar eerlijke lieden.” +</p> +<p>“Dat is een naam, die niet altijd toekomt aan hen, die zich dien zelf geven. Het is +best mogelijk, dat je kwaadwilligen ontmoet.” +</p> +<p>“Als men altijd bang voor den wolf was, zou men zich nooit in de bosschen durven wagen, +en dan zou men niet van de aardbeien proeven.” +</p> +<p>“Welnu,<span class="corr" id="xd31e1853" title="Niet in bron">”</span> hernam de kozak—“als je er op staat dan kun je voor mijn part weer denzelfden weg +gaan waarlangs je vanmorgen binnengekomen bent.” +</p> +<p>Ze gingen weer verder, maar Maroessia kon zich nu niet langer inhouden om voldaan +op te merken: “Dus de poort werd vanmorgen ook bewaakt. Des te beter.” +<span class="pageNum" id="pb131">[<a href="#pb131">131</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch14" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2759">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">XIV.</h2> +<h2 class="main">Ontmoetingen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p131width"><img src="images/p131.jpg" alt="Twee mannen met meisje in roeiboot." width="553" height="430"></div><p> +</p> +<p>Twee weken na de samenkomst van Tsjetsjewiek met den grooten hetman naderden de oude +zanger en zijn trouwe metgezellin op een heerlijken avond met langzame schreden een +dorp dat in de asch was gelegd. +</p> +<p>Hun reizen waren geen pleiziertochtjes. Men kon het wel aan hen zien, dat zij zich +niet veroorloofd hadden veel rust te nemen: hun oogen schitterden van een koortsachtig +vuur; hun gezichten waren door de zon verbrand en hun kleeren met stof bedekt; hun +lippen waren bleek, hun voeten stukgeloopen. +</p> +<p>Met dat al liepen zij moedig voort en praatten kalm en ernstig. +</p> +<p>Met uitzondering van eenige onverwachte ontmoetingen met menschen, die hen tegenkwamen +en die ternauwernood <span class="pageNum" id="pb132">[<a href="#pb132">132</a>]</span>een woord en soms slechts een groet met Tsjetsjewiek wisselden, ontmoetten zij geen +levend wezen. +</p> +<p>Alles was stil en verlaten; dikwijls waren zij de puinhoopen van huisjes, vernielde +boerderijen, verwoeste velden en tuinen, half verbrande boomstammen, aan den eenen +kant zwart, aan den anderen nog groen, half dood, half levend, voorbijgekomen. +</p> +<p>“Voordat de avondster aan den horizon schittert, zullen wij aan het graf van Nadneprowka +zijn,” zei Tsjetsjewiek tegen het kind. +</p> +<p>Deze graven zijn heuveltjes van een eigenaardigen vorm, die men alleen in de Ukraine +aantreft. Zij bedekken, indien de overlevering waarheid spreekt, de lichamen van hen, +die voor het vaderland gestorven zijn. Zooveel is zeker, dat de landbouwers, als zij +ze toevallig omwoelen, daarin wapenen, ringen en halssieraden vinden. +</p> +<p>De vriend van Maroessia had zich niet bedrogen: de avondster schitterde nog niet aan +den horizon, toen de omtrekken van het graf van Nadneprowka zich voor hen afteekenden. +</p> +<p>De zon was reeds ondergegaan, maar de schaduwen van den avond waren nog helder; het +was een soort van vergulden mist. De jonge boompjes, de struiken en het hooge gras, +die “het graf” bedekten, waren als in een vuurgloed gehuld. Het gebroken kruis teekende +zich tegen de lucht af. +</p> +<p>Op den top van het heuveltje bleven zij staan om het prachtige uitzicht te bewonderen. +Voor hen stroomde met dof geklater de Dnjéper, terwijl aan den anderen kant boschrijke +bergen zich verhieven. Het was een prachtig gezicht en beiden stonden roerloos, getroffen +door dit mooie natuurtafreel. +</p> +<p>Eensklaps deed een meeuw haar geschreeuw hooren. Deze meeuw scheen aan den oever der +rivier in het riet te zitten. +</p> +<p>De oogen van den Setsj begonnen te schitteren. +</p> +<p>Het geschreeuw van de meeuw deed zich opnieuw hooren, en het scheen, dat ’t al dichterbij +gekomen was. +</p> +<p>Plotseling kwam er van den kant waar het geschreeuw <span class="pageNum" id="pb133">[<a href="#pb133">133</a>]</span>van de meeuw zich tweemaal had doen hooren, een smalle boot te midden van het hooge +riet te voorschijn. Zij teekende zich op de donkere golven af, en terwijl zij snel +over het water heengleed, richtte zij zich naar een door de natuur gevormde baai, +die zich vlak tegenover het graf van Nadneprowka bevond. +</p> +<p>Als men goed keek, kon men de omtrekken onderscheiden van hem, die de boot voortstuwde. +Ja, men zag zelfs zijn muts, die van schapevacht vervaardigd was. +</p> +<p>Maar zonder zelfs het uiterlijk van dezen man te kunnen onderscheiden, kon men wel +zien, dat hij een krachtigen en bedreven arm had. +</p> +<p>Deze arm hanteerde de roeiriemen, alsof het stukjes speelgoed waren. De boot vloog +zoo snel, als een veertje, dat door den wind meegevoerd wordt. +</p> +<p>“Het is tijd om naar den oever te gaan,” Maroessia, zei de groote vriend. +</p> +<p>Zonder eerst den gemakkelijksten weg te zoeken,—men zou in deze woeste plaats trouwens +zelfs geen voetpad gevonden hebben,—liepen zij met haastige schreden naar beneden, +liepen om een groote rots heen, die het voorkomen van een reusachtigen groenen gekrulden +baard had, zóó was zij met planten en gewassen bedekt, en bevonden zich eindelijk +aan den oever, dicht bij de rivier. +</p> +<p>“Ik hoop, dat ik jullie in een goede gezondheid terugvind!” zei een welbekende stem. +</p> +<p>De lichte boot was reeds op het zand van den oever getrokken, en bij de boot stond, +met zijn kin op een der roeiriemen leunende, de oude Kniesj. +</p> +<p>“Gezondheid en goed geluk!” antwoordde hem de groote vriend. +</p> +<p>“Hoe gaat het, beste meid?” vroeg Kniesj, terwijl hij zijn valkenoogen op Maroessia +gevestigd hield. +</p> +<p>“Heel goed!” gaf Maroessia ten antwoord. “En Taras?” +</p> +<p>“Taras heeft Maroessia niet vergeten.” +<span class="pageNum" id="pb134">[<a href="#pb134">134</a>]</span></p> +<p>Overigens zou hij, ook al had Maroessia hem geen antwoord gegeven, haar antwoord wel +hebben kunnen gissen, als hij haar alleen maar had aangekeken: iedere trek van haar +gelaat verried, dat haar vermoeienissen vergeten waren. +</p> +<p>Maar de landbouwer, die zich niet tevreden stelde met het getuigenis, dat het gelukkige +gezicht van het kind voor hem aflegde, ondervroeg met een blik haar grooten vriend. +</p> +<p>“Het gaat met mijn kleine metgezellin goed, heel goed,” zei hij. “U kunt daaromtrent +goede berichten meedeelen aan hen, die haar aan mij hebben toevertrouwd.” +</p> +<p>“Maar komaan,” ging hij voort, “het is kalm op het water. Er is geen enkel windje. +Een tochtje in dat bootje zou me best aanstaan.” +</p> +<p>Nauwelijks had hij dit gezegd, of het geschreeuw van een meeuw, zooals men reeds herhaalde +malen gehoord had, kwam uit de grijze haren, die den baard van den goeden landbouwer +vormden. +</p> +<p>Een dergelijk geschreeuw antwoordde hem van den oever. +</p> +<p>“Hoor je wel, Maroessia?” zei Tsjetsjewiek, “het mannetje antwoordt daarop.” +</p> +<p>“Ik begrijp het, ik begrijp het,” zei het meisje. “De meeuwen aan den oever van deze +rivier zijn erg slim, ofschoon zij geen vleugels hebben.” +</p> +<p>Kniesj had zijn boot in het water geduwd. +</p> +<p>“Ga jij hier maar zitten, beste meid,” zei hij, terwijl hij z’n hand aan Maroessia +toestak. Toen zij zat, stapte de Setsj zoo behendig in de boot, dat deze zich bijna +niet bewoog. Hij nam een der roeiriemen in handen, en de boot gleed over de sombere +wateren tusschen de beide oevers van den Dnjéper voort. +<span class="pageNum" id="pb135">[<a href="#pb135">135</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch15" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2768">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">XV.</h2> +<h2 class="main">Op het water.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p135width"><img src="images/p135.jpg" alt="Twee mannen in boot met paard op de oever." width="545" height="420"></div><p> +</p> +<p>Zoodra zij midden in de rivier gekomen waren, vroeg Tsjetsjewiek: +</p> +<p>“Welke tijdingen hebt u omtrent den anderen hetman?” +</p> +<p>“Alles zal beter afloopen dan je denkt,” antwoordde de landbouwer. “De fortuin is +met de gekken. Men braadt de kippen, men plukt de ganzen, men maakt goede sier. In +één woord, er zijn te veel vreemdelingen, te veel weelde, te veel verteringen. Men +ontcijfert de denkbeelden van den heer des huizes niet gemakkelijk, weet ge? Er is +misschien niemand …” +</p> +<p>“Dat zou gekker zijn,” viel de groote vriend hem in de rede. “Dat is het lot van hen, +die aan allen toebehooren; zij behooren niet aan zichzelf toe.” +</p> +<p>“Maar de andere hetman, hoe staat het daarmee?” liet Kniesj hierop volgen. +<span class="pageNum" id="pb136">[<a href="#pb136">136</a>]</span></p> +<p>“Die,” hernam Tsjetsjewiek, “die is een man, en als allen waren zooals hij, zou er +nog niets verloren zijn. Hij heeft zijn verkeerdheden, dat is waar,—hij is niet volmaakt,—maar +hij houdt van zijn land meer dan van zijn leven, meer zelfs dan van zijn trots. Hij +heeft in alles toegestemd, ja, zelfs om zich bij dien domkop in de schaduw te stellen, +en dat is mooi! want een trotsch en fier hoofd is niet gemakkelijk te buigen. Maar +het is geschied. Hij heeft geschreven, al ging het dan niet zoo een twee drie.” +</p> +<p>“Nu,” zei Kniesj, “dat laat zich begrijpen. Het zal hem heel wat gekost hebben.” +</p> +<p>“Hij moest het wel doen,” zei Tsjetsjewiek. +</p> +<p>“Dan,” hernam Kniesj, “kunnen wij zeggen, dat, dank zij u, de helft van de zaak afgedaan +is. Nu blijft nog de andere hetman over! Die heeft er den slag van, om de zaak heen +te draaien.” +</p> +<p>“Wij zullen het wel met hem klaar spelen,” merkte Tsjetsjewiek op. +</p> +<p>Plotseling spreidde hij bij den achtersteven van de boot een dikken mantel uit, en, +terwijl hij Maroessia optilde, legde hij haar ondanks den tegenstand, dien zij bood, +daarop neer. +</p> +<p>“Ik vergat, mijn kind te laten slapen,” zei hij. +</p> +<p>“Ik wil niet slapen,” zei het meisje. +</p> +<p>“Slaap dan niet, maar blijf bedaard liggen,” zei de groote vriend op vastberaden toon. +“Ik zal je aanstonds sprookjes vertellen.” +</p> +<p>In plaats van achter in de boot te slapen, bleef Maroessia, half op haar elleboog +leunende, liggen. Zij had oogen, die alles zagen, voordat de anderen iets bemerkten. +</p> +<p>“Daarginds, aan dien kant,” zei zij, terwijl zij haar arm uitstrekte, “zien jullie +daar niets?” +</p> +<p>“Het kind heeft gelijk,” zei Kniesj, “daar zijn ze.” +</p> +<p>“Stil!” beval de groote vriend. +</p> +<p>De boot vloog ten gevolge van de verdubbelde inspanning der beide roeiers over het +water heen, en al spoedig herkende <span class="pageNum" id="pb137">[<a href="#pb137">137</a>]</span>Maroessia, ondanks den verren afstand, in de beide mannen, waarnaar zij had gewezen, +oude kennissen. Het <span class="pageNum" id="pb138">[<a href="#pb138">138</a>]</span>waren de mannen, die zij in het huis van haar vader door de soldaten had zien slaan +en knevelen: Semene Vorosjilo en Andry Kroek. God zij geloofd! Zij hadden dus weten +te ontsnappen. +</p> +<p></p> +<div class="figure p137width"><img src="images/p137.jpg" alt="Men zou gezegd hebben, dat het een gevleugeld paard was. Blz. 142." width="504" height="720"><p class="figureHead">Men zou gezegd hebben, dat het een gevleugeld paard was. Blz. 142.</p> +</div><p> +</p> +<p>De boot lag spoedig daarna aan. De kozakken namen hun mutsen voor de aangekomenen +af en zeiden: +</p> +<p>“Goed geluk en gezondheid!” +</p> +<p>“Goed geluk en gezondheid!” antwoordden de groote vriend en de oude Kniesj. +</p> +<p>“Maroessia,” zei Andry Kroek, terwijl hij een pakje te voorschijn haalde, “dat moest +ik je geven van je moeder.” +</p> +<p>Met een kleur van blijdschap nam zij het pakje aan en vroeg: +</p> +<p>“Gaat het met allen goed?” +</p> +<p>“Met allen, zoowel met de kleinen als met de grooten.” +</p> +<p>“En,” zei Maroessia, die zich een weinig schaamde over de vraag, “hoe gaat het met +de kerseboomen en met den tuin?” +</p> +<p>“Wat een huishoudster!” zei Andry. “Het gaat goed met je tuin, en je kersen zullen, +als ’t een beetje meeloopt, met het warme weer rijp worden.” +</p> +<p>“Welke tijdingen brengen jullie,” vroeg Tsjetsjewiek, “in ruil voor die, welke ik +jullie gezonden heb?” +</p> +<p>“Velen zijn tevreden,” antwoordde Vorosjilo. “Die zullen klaar wezen en zijn het reeds, +maar anderen …” +</p> +<p>“Anderen,” zei Andry Kroek, hem in de rede vallende, “anderen zijn ongerust. Zij vinden, +dat alles wat te overijld in z’n werk gaat, en ik geloof, dat zij gelijk hebben.” +</p> +<p>En zich tot Maroessia wendend zei hij: +</p> +<p>“Ik had beloofd, je in het schuitje een sprookje te vertellen. Belofte maakt schuld. +Als jij mijn sprookje begrijpt, dan zullen die mannen het ook wel begrijpen … Andry +Kroek! je moet het maar oververtellen aan hen, die vinden, dat ik te overijld te werk +ga.” +</p> +<p>En hij begon zijn sprookje aldus: +<span class="pageNum" id="pb139">[<a href="#pb139">139</a>]</span></p> +<blockquote> +<div class="body"> +<div class="div1 chapter"> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">De geschiedenis van den kreeft.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">“Er was eens een kreeft, een kreeft, zoo mooi als de dag. Hij was goed, vrij verstandig +voor een kreeft, en moedig. Hij leefde rustig in zijn schuilplaats; maar op zekeren +dag hoorde hij van alle kanten te gelijk geschreeuw en gekerm. Het schijnt, dat het +water gezakt was, zoo geducht gezakt, dat alles, wat in het water leeft, radeloos +begon te worden. Hij had sedert lang reeds bemerkt, dat het water schaars werd; maar +hij had evenals de anderen gedaan, hij had gehoopt, dat alles zich vanzelf wel zou +schikken. +</p> +<p>Bij het hooren van zoovele klachten, zei de kreeft bij zich zelf, dat dit wel nadenken +verdiende. Hij dacht ernstig over de zaak na en kwam tot het besluit, dat het waarlijk +wel nuttig zou wezen, als iemand zich opofferde om water te gaan halen. Maar aan wien +een taak van zooveel gewicht op te dragen? +</p> +<p>De kreeft dacht na, maar hij kon zijn keus op niemand vestigen. +</p> +<p>Eigenlijk stelde hij alleen in zich zelf vertrouwen. De een kende den weg niet genoeg, +de ander zou zich onderweg ophouden, een derde zou allerlei onvoorzichtigheden begaan. +De meeningen van de meesten waren misschien een beetje voorbarig. Op den een viel +niet veel staat te maken, en de ander was te zwak om de vermoeienissen van zoo’n verre +reis door te staan, want het water was zeer ver. +</p> +<p>“Ik zal zelf maar gaan,” zei hij eindelijk bij zichzelf. +</p> +<p>Hij neemt de kruik op en begeeft zich op weg, gedurende eenige oogenblikken vergezeld +door de toejuichingen van hen, die liever anderen wilden zien werken dan het zelf +te doen. +</p> +<p>“Wat een kreeft!” riep men van alle kanten. “Wat een geestkracht! Als hij zich wat +haast, zullen wij gered zijn.” De kikvorschen weenden van aandoening, en de padden +vielen van blijdschap flauw. +</p> +<p>Daar begeeft de kreeft zich op weg; hij verliest geen <span class="pageNum" id="pb140">[<a href="#pb140">140</a>]</span>minuut, gaat regelrecht op het doel af en loopt maar voort zonder zich zelfs den tijd +te gunnen om even adem te scheppen. +</p> +<p>Maar langzamerhand doet de vermoeidheid zich voelen en begint de verontwaardiging +zich van hem meester te maken. +</p> +<p>“Ben ik niet gek, dat ik zoo hard loop?” zei hij bij zich zelf. “Ik vlieg als een +pijl uit den boog, en dat is toch wel wat al te erg. Laat ons verstandig zijn, laat +ons bedaard loopen.” +</p> +<p>Hierop begon hij weer als gewoonlijk te loopen. Hij besteedde zeven jaren om het water +te gaan halen en tien om terug te keeren naar het punt, vanwaar hij uitgegaan was. +Dat moet niemand verwonderen: een volle kruik is toch zwaarder en moeilijker te dragen +dan een leege. +</p> +<p>Op den drempel van zijn woning aangekomen, had hij nog een soort van kleine trap van +vier treden te beklimmen. Het was daar, waar vroeger de schuiten aanlagen. Hij klom +deze vier treden op, maar niet zonder moeite. Met een kruik gaat dat niet gemakkelijk. +</p> +<p>Toen hij daar eenmaal was, keerde hij zich om en sloeg een blik op den vijver en op +de beken, die er in uitliepen: dat alles was nu droog. Een mier zou tien mijlen in +den omtrek niets gevonden hebben om haar dorst te lesschen. +</p> +<p>“Het werd hoog tijd, dat ik kwam,” zei hij bij zich zelf. “Maar waar zijn zij toch, +die mij bij mijn vertrek toejuichten? Wat een wonderlijke ontvangst is zoo’n stilzwijgen, +en dat na deze groote opoffering!” +</p> +<p>Een oude nieuwsgierige ekster zat op een half verdorden boom. Zij sloeg al de bewegingen +van den kreeft gade en hoorde, hoe hij zich verwonderde. +</p> +<p>“Duid het hun niet ten kwade,” zei zij tegen hem, “dat zij niet roepen: Leve de heldhaftige +kreeft! Het is hun schuld niet: zij zijn allen dood. Kijk maar naar hun schalen en +graten! Dat is alles, wat er van hen over is … Je moet niet uit het oog verliezen, +dat je zeventien jaren besteed hebt om hun het water te brengen, dat zij binnen één +jaar hadden moeten hebben.” +<span class="pageNum" id="pb141">[<a href="#pb141">141</a>]</span></p> +<p>“De arme kreeft was zoo getroffen door de juistheid van de woorden, die de ekster +gesproken had, dat hij, toen hij de pooten ten teeken van wanhoop ten hemel wilde +heffen, de kruik, die hij droeg, vergat en haar liet vallen. De kruik brak in duizend +stukken, de droge aarde slurpte in een oogwenk het water op, dat zij bevatte, en den +volgenden dag was de kreeft ook dood.” +</p> +</div> +</div> +</div> +</blockquote><p> +</p> +<p>“Begrijp je ’t, Andry Kroek? En zullen je vrienden, die vinden, dat ik te overijld +te werk gegaan ben, als je hun mijn sprookje verteld hebt, nog denken, dat zij er +beter aan zouden gedaan hebben, een ander in plaats van mij tot boodschapper te kiezen, +in mijn plaats een kreeft te zenden?” +</p> +<p>Andry Kroek krabde zich achter de ooren en keek op zijn neus. +</p> +<p>Vorosjilo klopte hem op den schouder. +</p> +<p>“Word wakker,” zei hij tegen hem, “en laat ons de anderen wakker maken! Tsjetsjewiek +heeft volkomen gelijk!” +</p> +<p>Zich daarop tot den afgezant wendende, vervolgde hij: +</p> +<p>“Op den bepaalden dag zal de geheele Ukraine op de been zijn; de vrouwen en de kinderen +zullen er zich ook in mengen, als het noodig is.” +</p> +<p>De oude Kniesj was al weer in de boot gestapt. Hij hielp er Maroessia in, en haar +groote vriend sprong er weer met de lichtheid van een vogel in. +</p> +<p>De kleine boot van den oever afgeduwd, gleed opnieuw over de sombere golven van den +Dnjéper, en de zandige kaap met de onbestemde omtrekken der beide mannen, die zij +daarop achterlieten, verdween al spoedig te midden van den nevel. +</p> +<p>Toen zij aan land stapten, wees Kniesj aan Tsjetsjewiek een mooi en sterk zwart paard. +</p> +<p>“Neem Maroessia achter u,” zei hij tegen Tsjetsjewiek, “en rijd den geheelen nacht +door. Bij het aanbreken van den dag moet u het paard laten loopen; het zal den weg +naar de hoeve van Samoes wel alleen terugvinden.” +<span class="pageNum" id="pb142">[<a href="#pb142">142</a>]</span></p> +<p>De zanger steeg op het paard; Maroessia zette haar voet op het uiteinde van zijn laars, +en in een oogenblik zat zij achter haar grooten vriend. Haar armen hielden hem omstrengeld, +evenals het klimop den eik. Het paard reed in galop weg; ternauwernood hoorde men +het geluid van zijn hoeven: men zou gezegd hebben, dat het een gevleugeld paard was. +<span class="pageNum" id="pb143">[<a href="#pb143">143</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch16" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2777">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">XVI.</h2> +<h2 class="main">Te Gadiatsj.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p143width"><img src="images/p143.jpg" alt="Mensen die zich naar de Kathedraal begeven." width="552" height="428"></div><p> +</p> +<p>Twee dagen na het tochtje op den Dnjéper, dat wij in het vorige hoofdstuk beschreven +hebben, was het Zondag, en de zware klokken der stad Gadiatsj, de residentie van den +hetman, die door Zijne Majesteit den tsaar van Rusland begunstigd werd, deden haar +plechtig gelui hooren en noodigden de geloovigen tot de bijwoning der vroegmissen. +</p> +<p>De dag was nog nauwelijks aangebroken, en de stad Gadiatsj met al haar nauwe en kromme +straten, haar lage gebouwen en haar lommerrijke tuinen, scheen in een half doorzichtigen +sluier gehuld te zijn. De menschen, die van alle kanten toestroomden en zich naar +de kathedraal begaven, schenen in een donker waas gehuld te zijn. +</p> +<p>Toch was het, ondanks de schemering, gemakkelijk te <span class="pageNum" id="pb144">[<a href="#pb144">144</a>]</span>zien, dat de meesten hunner tot den militairen stand behoorden. +</p> +<p>Den vorigen dag had het hard geregend, en de zoele lucht had een verkwikkende frischheid. +Alles in de natuur was kalm, alles was nog stil onder de inwoners, zoo kalm en zoo +stil, dat men het geluid der voetstappen op de natte straatsteenen hoorde; men zou +de dauwdruppels hebben kunnen tellen, die er van de bladeren neervielen. +</p> +<p>De oude kathedraal scheen door een tuin omgeven te zijn. Men zag er allerlei boomen, +die een grooten overvloed van vruchten beloofden. +</p> +<p>Een vrij talrijke menigte geloovigen had zich in de nabijheid der kathedraal verzameld, +en terwijl men het uur afwachtte, waarop de dienst een aanvang zou nemen, sprak iedereen +op een fluisterenden toon over allerlei onderwerpen. +</p> +<p>De oude rondreizende zanger, dien de lezer reeds kent, bevond zich ook onder deze +menigte, evenals altijd vergezeld door zijn kleine vriendin, die het oude statige +gebouw met eerbied aanstaarde. +</p> +<p>Hij zat op een trede van de stoep der kerk, als iemand, die van vermoeienis uitgeput +is, en vertelde met een langzame en ernstige stem aan een talrijk gehoor, dat hem +omgaf, door welke beproevingen de zielen der gestorvenen moeten heengaan, alvorens +het hemelsch verblijf te bereiken. “Het is op de aarde, dat men door aanhoudende inspanning +den hemel moet verdienen,” zei hij ten slotte. +</p> +<p>Na zijn verhaal besloten te hebben met een zucht, waarop de zuchten van de meesten +der aanwezigen het antwoord gaven, scheen de oude zanger eensklaps in gedachten verzonken +geraakt te zijn, en zijn peinzende blikken dwaalden doelloos naar de omringende plaatsen +af, die uit de schaduw begonnen te voorschijn te treden. +</p> +<p>De stilte, die er ontstaan was, werd verbroken door de aankomst van twee jonge kozakken, +die in het oog liepen door hun verwonderlijk lange snorren, door hun welgevormde <span class="pageNum" id="pb145">[<a href="#pb145">145</a>]</span>gestalte en door een deftigheid, eigen aan hen, die in beschaafde kringen verkeeren. +</p> +<p></p> +<div class="figure p145width"><img src="images/p145.jpg" alt="“Wel bedankt, lief kind!” Blz. 150." width="500" height="720"><p class="figureHead">“Wel bedankt, lief kind!” Blz. 150.</p> +</div><p> +<span class="pageNum" id="pb146">[<a href="#pb146">146</a>]</span></p> +<p>“Goeden dag, goeden dag!” zeiden de jonge kozakken; en zij namen hun mutsen af en +zetten deze toen met zooveel bevalligheid weder op, dat men had kunnen denken, dat +zij zich nooit met iets anders bezighielden dan met groeten. +</p> +<p>“Zou onze hetman ook komen?” vroegen verscheidene stemmen te gelijk. +</p> +<p>“Hij zal komen,” antwoordden de kozakken. +</p> +<p>Deze woorden, door twee heldere en welluidende stemmen uitgesproken, schenen den zanger +uit zijn overpeinzingen te doen ontwaken, en terwijl hij met blijkbaar leedwezen de +betere wereld vergat, waarheen zijn droomen hem hadden gebracht, achtte hij het toch +zijn plicht, weder naar beneden af te dalen en zich bezig te houden met hetgeen de +menigte zou bezighouden. +</p> +<p>“Mijn oogen zullen dan eindelijk onzen hetman kunnen bewonderen!” zei hij. +</p> +<p>“Zal de vrouw van den hetman ook meekomen?” vroeg een jonge vrouw. +</p> +<p>“Die zal ook meekomen,” antwoordden de kozakken. +</p> +<p>“En zijn schoonzuster?” +</p> +<p>“Het is waarschijnlijk, dat die ook zal komen.” +</p> +<p>“Welke schoonzuster?” vroeg de oude zanger. +</p> +<p>“Wel, de vrouw van den schoonbroeder van onzen hetman, Mefodijewna,” antwoordden verscheidene +stemmen hem. +</p> +<p>“Mefodijewna!” herhaalde de oude zanger. “Bij ons hoort men nooit over haar spreken. +Staat zij bij onzen hetman en zijn vrouw in de gunst?” +</p> +<p>“Dat zou ik denken!” antwoordde iemand. “Zij hoeft maar een vinger te verroeren, en +alles geschiedt overeenkomstig haar wensen!” +</p> +<p>“Zoo! Dus geniet zij een zeer hooge gunst. Dat is zeker een groot geluk voor haar.” +</p> +<p>“Gunst!” riep met toornige oogen een grijsaard uit. “Gunst! Is dat een woord gemaakt +om op zoo’n vrouw toegepast te worden? Mefodijewna, moet u weten, bekommert zich volstrekt +<span class="pageNum" id="pb147">[<a href="#pb147">147</a>]</span>niet over de gunsten van iemand, wie het ook zij. Als u haar eenmaal gezien hebt, +zult u dat wel begrijpen. Zij is recht als een pijl en men bemerkt gemakkelijk, dat +zij het hoofd nooit voor iemand gebogen heeft.” +</p> +<p>“Zij is dan zeker erg trotsch en hoogmoedig?” vroeg de oude zanger. +</p> +<p>En hij voegde er op een spreukachtigen toon bij: +</p> +<p>“De hoogmoedige is slechts een zeepbel, die zich alleen opblaast om uiteen te spatten.” +</p> +<p>“Maar wat zegt u daar, oude man?” vroeg een bejaarde vrouw met een achtenswaardig +gelaat, wier oogen van verontwaardiging fonkelden. “Wat zegt u daar? Weet, dat u van +haar spreekt, die de eer van de stad en van het land is. Mefodijewna is een weldadige +vlam, een lamp in onze duisternis. +</p> +<p>“Om zoo schitterend te zijn,” hernam de stijfhoofdige zanger, “moet zij zich zeker +nooit anders vertoonen dan blinkend van diamanten, bedekt met edelgesteenten, in goud +gekleed!” +</p> +<p>“Je hebt het glad mis,” riep er een uit de menigte uit. “Zij gaat zoo eenvoudig gekleed, +dat men haar, als zij niet zulke fonkelend zwarte oogen had, niet van anderen zou +kunnen onderscheiden.” +</p> +<p>“Zij kleedt zich als een eenvoudige burgeres,” zei een jonge kozak; “zij hangt de +groote dame niet uit, en zij is overal, waar zij kan weldoen, zonder opgemerkt te +worden.” +</p> +<p>“Vergeef het mij!” zei de zanger. “Ik heb, zooals ik zie, uw heilige gelasterd, maar +zij heeft er niets bij verloren. Ik heb u daardoor tenminste in de gelegenheid gesteld, +haar hulde te bewijzen … Zoudt u mij ook kunnen zeggen, jongeman, wie die prachtig +gekleede heeren zijn, die men overal in de stad ontmoet? Zouden zij ook heiligen zijn?” +</p> +<p>“Heiligen! Wel zeker niet. Het zijn vorsten, Moscovitische prinsen. Kunt u dat niet +zien aan hun deftigen gang, aan hun oogen, die zij maar half opendoen en aan hun verachtelijk +<span class="pageNum" id="pb148">[<a href="#pb148">148</a>]</span>opgetrokken neuzen? Het zijn de gasten van onzen hetman. Acht dagen geleden was zijn +huis er zóó vol van, dat de vrienden van de Ukraine er zich ongerust over maakten. +Maar, dank zij den invloed van Mefodijewna op haar zuster en op haar schoonbroer, +den hetman, zijn er, naar men zegt, al heel wat van hen vertrokken.” +</p> +<p>“Vertrokken! En waarom? Hinderden die trotsche menschen dan iemand?” +</p> +<p>“Vraag dat maar aan Mefodijewna; zij vindt misschien, dat het oogenblik niet gunstig +gekozen is, om, terwijl de helft van de Ukraine door de Russische bataljons overweldigd +is, zoovele deftige heeren te ontvangen. Dat leidt onzen hetman te veel af.” +</p> +<p>“Om de waarheid te zeggen,” verzekerde een nieuwe spreker, “vermaakt men zich sedert +acht dagen minder in het paleis. De hetman tracht zijn gasten niet meer bij zich te +houden. Hij schijnt zich te midden van hen niet op zijn gemak te gevoelen, en men +zegt, dat er weldra geen enkele meer in het land zal overblijven.” +</p> +<p>Er ontstond plotseling een diep stilzwijgen. Men zag vader Mikaïl de straat langzaam +doorloopen en naar de kerkdeur toe gaan. Zij, die zaten, stonden op. Zij, die reeds +overeind waren, gingen op hun teenen staan. +</p> +<p>Vader Mikaïl vertoonde in geheel zijn persoon het beeld van den goeden herder. Zijn +gemeenteleden vereerden hem hoog. Men trachtte in het voorbijgaan zijn zegen te ontvangen. +Men zag aan zijn geheele houding, dat het niet alleen zijn hand was, welke dien zegen +gaf, maar dat deze uit zijn hart kwam. +</p> +<p>De zanger naderde den geestelijke insgelijks, terwijl hij Maroessia bij de hand hield. +</p> +<p>“Zegen ons, vader<span class="corr" id="xd31e2091" title="Niet in bron">,”</span> zei hij, “zegen dit kind! Wij komen van verre om God in uw kerk te aanbidden.” +</p> +<p>De goede geestelijke sloeg een welwillenden blik op den grijsaard en op het kind. +<span class="pageNum" id="pb149">[<a href="#pb149">149</a>]</span></p> +<p>“Vader,” zei de zanger, “ik heb ingezien, dat het grootste vuur te midden der woestijn +moet uitgaan, terwijl het groene hout brandt, wanneer het te midden van den haard +valt; en ik ben de woestijn ontvlucht uit behoefte om menschen te zien en weer te +vinden.” +</p> +<p>Toen vader Mikaïl deze woorden hoorde, huiverde hij. Zijn heldere, vriendelijke oogen +vestigden zich met bijzondere aandacht op den ouden pelgrim. +</p> +<p>Hij knikte ten bewijze van instemming met de woorden van den grijsaard en zei tegen +hem: +</p> +<p>“Als ge van verre komt, als ge het geheele land doorkruist hebt, zult ge wel vele +smarten gezien en vele gevaren ontmoet hebben. De wegen zijn niet veilig …” +</p> +<p>“Hij, die naakt is,” antwoordde de zanger, “behoeft niet te vreezen, dat men hem zijn +hemd zal ontstelen. Hij, die niets anders dan zijn leven te verliezen heeft, brengt +de dieven niet in verzoeking, en hij, die geen vrees voor den dood koestert, kan overal +heengaan.” +</p> +<p>De goede geestelijke huiverde opnieuw. +</p> +<p>“Staat ons koren nog te velde?” vroeg hij aan den zanger. +</p> +<p>Vader Mikaïl deed deze vraag langzaam, terwijl hij op ieder woord drukte, ofschoon +de vraag zelf toch zoo eenvoudig was. +</p> +<p>“Ons koren,” antwoordde de zanger, “ligt in eenige streken reeds op den grond, en +het zijn niet altijd de eigenaars, die het afgemaaid hebben. Wat het andere betreft, +en ik spreek van dat der beste velden, ofschoon het overal nog niet geheel rijp is, +geloof ik toch, dat het verstandig zou wezen, niet met de inzameling te wachten. Wie +kan de stormen van morgen vooruitzien? Het koren, dat rijp is, staat prachtig, mijn +vader!” +</p> +<p>“Dat God u verhoore, mijn zoon!” antwoordde de eerwaardige priester met kalmte; “ik +bedank u voor de goede tijding, die ge mij brengt.” +</p> +<p>“Onze hetman! Onze hetman!” riep men eensklaps van alle kanten. +<span class="pageNum" id="pb150">[<a href="#pb150">150</a>]</span></p> +<p>Vader Mikaïl trad de kerk binnen. +</p> +<p>“Onze hetman ziet er vandaag niet bijzonder vroolijk uit,” merkte iemand onder de +menigte op. +</p> +<p>“Je zou kunnen zeggen, dat hij er knorrig uitziet,” vond een ander. +</p> +<p>“Ik heb hem eergisteren ontmoet,” vertelde een oude vrouw. “Zijn voorhoofd was toen +diep gerimpeld.” +</p> +<p>De aankomst van twee andere personen maakte, dat de oude vrouw niet voortging. +</p> +<p>“De schoonzuster van den hetman,” fluisterde men van alle kanten. +</p> +<p>“Mefodijewna,” zei er een tegen den ouden zanger, terwijl hij hem aanstiet. +</p> +<p>Al had men hem dit ook niet gezegd, dan zou deze dat toch wel vermoed hebben. In hetgeen +hij gehoord had, was niets overdrevens: het origineel beantwoordde volkomen aan het +portret dat de menschen van haar geteekend hadden. +</p> +<p>Zij ging vlak voorbij Maroessia heen. Bij de laatste trede waagde het kieine meisje +het, haar bij de mouw van haar geborduurd gewaad vast te grijpen. +</p> +<p>“Mevrouw,” zei ze zacht tegen haar, “u hebt dezen zakdoek laten vallen,” en zij bood +haar een rooden zakdoek aan. +</p> +<p>De jonge vrouw bleef staan, keek naar den rooden zakdoek, vervolgens naar de kleine, +die haar dien aanbood, en antwoordde: +</p> +<p>“Wel bedankt, lief kind! Het zou mij gespeten hebben, als ik hem verloren had.” +</p> +<p>De groote oogen der beminlijke vrouw vestigden een doordringenden blik op het kind +en wendden zich van haar met belangstelling naar den ouden zanger. “Je bent hier niet +uit deze streken,” zei zij tegen het kind, “ik heb je ten minste nog nooit gezien; +kom je van verre, beste meid?” +</p> +<p>“Van heel ver,” antwoordde Maroessia. +</p> +<p>“Dan begrijp ik, waarom je er zoo vermoeid uitziet. Uit welk gedeelte van de Ukraine +kom je dan?” +<span class="pageNum" id="pb151">[<a href="#pb151">151</a>]</span></p> +<p>“Dat hoofdje zal nooit al de namen kunnen onthouden van de plaatsen, die zij bezocht +heeft,” zei de oude zanger. “Wij hebben vele dingen en vele menschen gezien, Mevrouw, +goede en kwade, velden, vernield door de veldslagen, en koren, de laatste hoop van +de Ukraine, nog te velde. Maar, God zij dank! wij hebben onzen weg gevonden; zooals +men bij ons zegt: ofschoon de bespanning verkeerd is, gaat het rijtuig toch regelrecht +naar de markt.” +</p> +<p></p> +<div class="figure p151width"><img src="images/p151.jpg" alt="Ukrains geestelijke." width="356" height="501"></div><p> +</p> +<p>“Zoo,” antwoordde Mefodijewna, “hebben jullie veel gereisd! Welnu, als straks de dienst +afgeloopen is, ga dan naar <span class="pageNum" id="pb152">[<a href="#pb152">152</a>]</span>den hetman toe, en vraag of hij niet een paar liederen wil hooren. Aan mij moet ge +uw reis vertellen.” +</p> +<p>Zij gaf met de hand, bij wijze van liefkoozing, een zacht tikje op de wang van Maroessia +en verdween, te midden der menigte, in de kerk. +</p> +<p>Men hoorde reeds de stem van vader Mikaïl, die den dienst begon. +<span class="pageNum" id="pb153">[<a href="#pb153">153</a>]</span> +</p> +<div class="figure p153width"><img src="images/p153.jpg" alt="De jonge vrouw keerde zich plotseling om. Blz. 162." width="503" height="720"><p class="figureHead">De jonge vrouw keerde zich plotseling om. Blz. 162.</p> +</div><p> +<span class="pageNum" id="pb154">[<a href="#pb154">154</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch17" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2786">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">XVII.</h2> +<h2 class="main">Speel niet met dolken!</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p154width"><img src="images/p154.jpg" alt="Mannen op trap." width="556" height="432"></div><p> +</p> +<p>De dienst was geëindigd. De groote hetman was in zijn paleis teruggekomen. De warmte +was drukkend, de zon verblindde door haar licht. +</p> +<p>Eenige zwarte wolken die van het westen kwamen, vertoonden zich aan den gezichteinder. +</p> +<p>“Wij zullen vanavond een hevig onweder krijgen,” merkte de hetman op terwijl hij naar +de lucht keek. +</p> +<p>Hij stond op een terras, dat zich voor zijn woning bevond en sprak deze woorden met +zoo’n ongerustheid uit, dat een Russisch heer, zijn laatste gast, iemand op rijpen +leeftijd en met een blonden baard, zich niet kon weerhouden, er hem zijn verwondering +over te kennen te geven. +</p> +<p>“Ieder Christen moet sidderen,” antwoordde de hetman, <span class="pageNum" id="pb155">[<a href="#pb155">155</a>]</span>terwijl hij een kruis sloeg, “als God zijn stem door middel van den donder doet hooren.” +</p> +<p>“God,” antwoordde de Russische heer, “zal ons goed en wel aan dit onweer en aan alle +andere doen ontkomen. Ik erken intusschen, dat de zwarte wolken een dreigend aanzien +hebben.” +</p> +<p>“Zeer dreigend inderdaad,” vond de hetman. +</p> +<p>De wolken dreven met de snelheid van schepen, die door den storm voortgestuwd worden. +</p> +<p>De groote hetman drukte de hand tegen zijn voorhoofd, terwijl er een pijnlijke trek +om z’n mond kwam. +</p> +<p>De tegenwoordigheid van zijn gast hinderde hem. Als die zijn gedachten eens kon lezen … +Wat zou hij dan zien? Verwarring, besluiteloosheid, bitter berouw. +</p> +<p>Wat te doen? Wat te besluiten? Waarom had God hem in zulke moeilijke omstandigheden +het opperhoofd van zijn volk gemaakt? Hoe zou hij zich uit de klauwen van den Russischen +adelaar losrukken? De Russische afgezant las zijn gedachten als in een boek op het +gelaat van den forsch gebouwden hetman. De vos speelde met den olifant. +</p> +<p>Maar plotseling klaarde het gezicht van den hetman op; als die van een pruilend kind, +dat een nieuw stuk speelgoed ziet liggen. Hij had, terwijl hij de laan insloeg, die +op het terras uitkwam, een soort van bedelaar gezien, die door een klein meisje vergezeld +was. Deze bedelaar had een luit bij zich. Het was een muzikant. Deze afleiding kwam +hem op dit oogenblik juist van pas. +</p> +<p>“Die menschen kennen liedjes,” zei hij, zich tot zijn spion, zijn gast, wendende, +“waaraan ik de voorkeur geef boven al onze concerten.” +</p> +<p>Hij gaf aan een kozak een wenk en beval hem, den ouden zanger en zijn kleine metgezellin +bij zich te laten komen. +</p> +<p>“Zal de groote hetman zich verwaardigen, mij aan te hooren?” zei de grijsaard, terwijl +hij deze woorden deed vergezeld gaan van een eerbiedigen blik, die met den nederigsten +<span class="pageNum" id="pb156">[<a href="#pb156">156</a>]</span>groet gelijkstond. +</p> +<p>De goedheid van den grooten hetman ging zoover, dat hij met zijn blanke hand naar +een plek in den hoek van het terras wees, waar de muzikant kon gaan zitten. +</p> +<p>“Daar,” zei hij tegen hem, “zal de zon je niet hinderen.” +</p> +<p>De Russische heer, die van nature een opmerker was, zag wel, dat de schouders van +den ouden zanger zeer breed en forsch waren, en verwonderde er zich over, dat het +grove hemd, dat ze bedekte, wit als sneeuw was. Hij zou zijn gezicht wel eens goed +hebben willen zien, maar de groote hetman was in een goedhartige stemming en had tegen +den grijsaard gezegd: +</p> +<p>“Je kunt je muts wel ophouden, oudje.” +</p> +<p>De muzikant begon, na eenige tonen aan zijn luit ontlokt te hebben, te zingen. +</p> +<p>Wat een krachtige en toch zachte stem had hij, en wat bespeelde hij z’n instrument +mooi! +</p> +<p>De hetman, die op zijn tijd een kunstminnaar was, voelde er zich door opgewekt. Het +gezang was prachtig en door deze zuivere muziek aangetrokken, vertoonden de vrouw +van den grooten hetman en zijn schoonzuster zich aan het uiteinde van het terras, +vlak bij den ouden zanger. +</p> +<p>Mefodijewna herkende het kleine meisje, dat haar den rooden zakdoek had ter hand gesteld, +en dat zij had uitgenoodigd, op het kasteel te komen. +</p> +<p>Met den elleboog op een grooten bloempot leunende, waarin een zeldzame plant groeide, +gaf zij aan Maroessia een wenk om bij haar te komen. De bloempot was zoo hoog en het +kind zoo klein, dat zij haar geheel voor den hetman en zelfs voor den Russischen heer +verborg. +</p> +<p>Het kind haalde uit haar mouw een dolk te voorschijn en stopte dien heimelijk in den +zak der schoonzuster. +</p> +<p>Zag Mefodijewna die beweging? Haar gelaat verried niets. Haar groote oogen staarden +in de ruimte, en zij was geheel in de muziek verdiept. +<span class="pageNum" id="pb157">[<a href="#pb157">157</a>]</span></p> +<p>Maroessia had haar plaats naast haar grooten vriend hernomen, zonder dat iemand bemerkt +had, dat zij die een oogenblik had verlaten. +</p> +<p>De zanger zong op dit oogenblik: +</p> +<p>“Het Paradijs is voor de rechtvaardigen bestemd … voor hen alleen.” +</p> +<p>“Voor hen alleen,” mompelde de groote hetman. +</p> +<p>“De onderdrukkers, de overwinnaars zullen er hun slaven zien binnentreden, maar de +engel met het vlammend zwaard zal hun den toegang daartoe ontzeggen.” +</p> +<p>De Russische heer had genoeg van dit gezang. Hij scheen een geeuw te onderdrukken. +</p> +<p>“Dat zijn dingen,” zei de groote hetman, “die men nooit moest vergeten.” +</p> +<p>“Ken je het lied van den bandiet?” vroeg de Russische heer aan den zanger. “Zing het +eens voor ons:” +</p> +<p>“Tot mijn diep leedwezen, Excellentie, ken ik het niet,” antwoordde de grijsaard. +</p> +<p>“Dat is jammer!” zei de vriendelijke heer. “Het zou deze dame zeker vermaakt hebben. +De dames hebben een zekere voorliefde voor beruchte schurken.” +</p> +<p>Mefodijewna vestigde, hoe verre zij ook verwijderd mocht zijn, zoo’n fellen blik op +den hoveling, dat deze de oogen neersloeg, terwijl een vluchtige blos zich op zijn +gelaat vertoonde. +</p> +<p>“Je luit is een zonderling iets,” zei de Russische heer tegen den zanger, om het gesprek +op iets anders te brengen. “Het is geen gewoon instrument. Weet je dat wel? Welnu, +tracht het lied van den bandiet te leeren: het is echte poëzie! Je hebt daar waarlijk +een zeer mooie luit! Ik zou haar wel eens meer van nabij willen bezien. Geef haar +mij eens, oudje.” +</p> +<p>“Daar hebt ge haar, Excellentie,” antwoordde de oude zanger, terwijl hij hem het bewuste +instrument aanbood. “Bekijk het goed, onderzoek het, en u zult zien, dat het een ware +schat is.” +</p> +<p>De Russische heer haalde, terwijl hij hartelijk lachte, eenige <span class="pageNum" id="pb158">[<a href="#pb158">158</a>]</span>onwelluidende tonen uit het instrument, zette zich op een trede van het terras neer +en herhaalde nogmaals: +</p> +<p>“Het is beslist een erge mooie luit!” +</p> +<p>Terwijl de Russische heer zijn bewondering over de luit te kennen gaf, keek hij er +eigenlijk niet naar; daarentegen vestigde hij, zonder het te laten blijken, een doordringenden +blik op den bezitter van het genoemde instrument. Maar de eigenaar der luit, ofschoon +hij, naar den schijn te oordeelen, een uiterst eenvoudig man was, werd door die onbescheidene +blikken niet in ’t minst in verwarring gebracht. +</p> +<p>Met al den eerbied aan een hooggeplaatst persoon verschuldigd, maar zonder eenige +verlegenheid, verklaarde hij aan Zijne Excellentie de samenstelling der luit. Men +zou zelfs gezegd hebben, dat deze verklaringen, in plaats van hem verward of verlegen +te maken, hem zeer vermaakten. +</p> +<p>“Weet je wel, dat dit instrument, als je het verkocht, je genoeg zou opbrengen om +een geruimen tijd te kunnen uitrusten?” +</p> +<p>“Dat weet ik,” antwoordde de zanger, “maar de echte muzikant wil evenmin van zijn +luit scheiden, wanneer hij die liefheeft, als de ruiter van zijn paard. Al is men +ook arm, daarom is het toch niet verboden, smaak in schoone dingen te vinden. Mijn +kleeding is wel is waar armzalig, Mijnheer, maar men heeft mij voor deze luit meer +dan eens genoeg aangeboden om mij even prachtige kleederen aan te schaffen als de +uwe, en ik heb geweigerd.” +</p> +<p>“Hij heeft er den slag van,” zei de Russische heer bij zich zelf, “zijn koopwaar aan +te prijzen; om haar des te duurder te verkoopen geeft hij zich den schijn, dat hij +er den prijs van kent.” +</p> +<p>De bedelaar was naderbij gekomen. +</p> +<p>“Daar ge een kenner zijt,” zei hij, “moet ge dit instrument eens op uw gemak bekijken, +Mijnheer. Het zou zeker meer op zijn plaats zijn in de schoone handen van deze rijke +dames dan in de mijne; maar toch zal het in de mijne blijven.” +<span class="pageNum" id="pb159">[<a href="#pb159">159</a>]</span></p> +<p>“Ik heb je in de gaten,” dacht de Russische heer; “je bent een slimme kwant, je hoopt +mij af te zetten, en je denkt, dat ik je zoo maar een aanzienlijke som zal aanbieden +om je luit aan de voeten van de schoone Mefodijewna te kunnen neerleggen. Zie maar, +dat je anderen zoo beetneemt, oude slimmerd!… Dus,” zei hij, “is dat je schat, je +fortuin?” +</p> +<p>“Deze luit, en ook dit, Mijnheer.” +</p> +<p>Bij deze woorden haalde hij een dolk te voorschijn, in alle opzichten gelijk aan dien, +waarin wij hem bij den anderen hetman zijn kostbare tijding hebben zien wegsluiten, +precies eender ook als dien, welken Maroessia een oogenblik te voren in den zak van +de schoonzuster van den hetman gestoken had. +</p> +<p>“Waarlijk!” zei de Russische heer, die een liefhebber van mooie wapenen was, “dat +is inderdaad een kostbaar voorwerp;” en terwijl hij de hand aan den grijsaard toestak, +zeiden zijn oogen, die van begeerlijkheid fonkelden, hem duidelijk: “Ik wil dien verwonderlijken +dolk wel eens van naderbij bekijken.” +</p> +<p>Zonder twijfel om den hartstocht van den Russischen heer op te wekken, draaide de +slimme grijsaard zijn wapen heen en weer, trok het uit de schede en deed het er weder +in, maar zonder het hem ter hand te stellen. +</p> +<p>“Deze dolk is mijn vriend,” zei hij; “hij is mijn verdediger, hij is mijn leger; als +wij bij elkander zijn, vreezen wij niets; bovendien is hij mij heilig, <span class="corr" id="xd31e2229" title="Bron: wat">want</span> ik heb hem van mijn vader.” +</p> +<p>“Laat mij hem dan eens even in handen nemen,” zei de heer; “ik zal hem niet opeten.” +</p> +<p>Na eenig nadenken reikte de zanger den dolk aan hem over<span class="corr" id="xd31e2235" title="Niet in bron">.</span> +</p> +<p>De groote hetman, wien dit kleine tooneel voor een oogenblik afgeleid had, was weer +in gedachten verzonken geraakt. Hij schrikte eensklaps op. Een groote droppel water, +die een hevigen stortregen aankondigde, was op zijn hand gevallen. Het gerommel van +den donder, in het eerst dof, was naderbij <span class="pageNum" id="pb160">[<a href="#pb160">160</a>]</span>gekomen; het onweer kwam snel opzetten. De hemel was in een oogenblik donker als de +nacht geworden. +</p> +<p>“Geef dien man zijn dolk terug,” zei hij tegen zijn gast, “en laat ons in huis gaan!” +</p> +<p>“Wat een dolk!” zei de groote heer met bewondering; en terwijl hij dien heen en weer +bewoog, liet hij hem in het licht der bliksemstralen glinsteren. +</p> +<p>“Ik wil dien dolk hebben,” zei hij eindelijk op een gebiedenden toon tegen den grijsaard. +“Noem mij den prijs, verkoop hem aan mij!” +</p> +<p>Zijn toon was niet die van iemand, die iets wenscht te koopen, maar van iemand, die +kan nemen en ook zal nemen, wat hij wel zoo goed wil zijn om te koopen. Het was een +bevel, en daar de grijsaard toch het stilzwijgen bleef bewaren, voegde de Russische +heer er bij: +</p> +<p>“Verkoop hem aan mij; het geld maakt alles goed.” +</p> +<p>“Alles?” antwoordde de oude Ukrainiër, terwijl hij zijn kalmte trachtte te bewaren. +“Wat? Zelfs de eer? Zelfs de vrijheid?” +</p> +<p>“Nu ja!” riep de adellijke heer uit, “zelfs wat jij eer noemt en wat lieden van jou +slag vrijheid noemen!” +</p> +<p>Terwijl hij den grijsaard vlak in het gezicht keek, antwoordde hij op de gedachte, +die de vraag van den gewaanden zanger aan hem ontsluierd had, met deze woorden: +</p> +<p>“Als de Ukraine onder het bestuur der Russen rijk wordt, zal zij zich niet lang meer +herinneren, dat zij fier en vrij is geweest.” +</p> +<p>Op het oogenblik, waarop hij deze woorden uitsprak, werd de lucht als in vuur gezet +door zulk een hevigen donderslag, dat al degenen, die op het terras waren, en Mefodijewna +zelf, zich verwonderden, dat zij waren blijven staan. +</p> +<p>De hetman was naar zijn kamer gesneld; zijn vrouw volgde hem daarheen zichtbaar verward. +Mefodijewna aarzelde en wilde, ofschoon blijkbaar tegen haar zin, het terras eveneens +verlaten. +<span class="pageNum" id="pb161">[<a href="#pb161">161</a>]</span></p> +<p></p> +<div class="figure p161width"><img src="images/p161.jpg" alt="Alles was waar; want het was Maroessia. Blz. 165." width="505" height="720"><p class="figureHead">Alles was waar; want het was Maroessia. Blz. 165.</p> +</div><p> +</p> +<p>Maar waarom scheen Maroessia, die naast haar grooten vriend was blijven staan, in +een standbeeld veranderd te <span class="pageNum" id="pb162">[<a href="#pb162">162</a>]</span>zijn? Waarom die plotselinge bleekheid op het gelaat van Tsjetsjewiek zelf? +</p> +<p>“Mefodijewna!” riep hij, terwijl hij de hand naar de schoonzuster van den hetman uitstrekte. +</p> +<p></p> +<div class="figure p162width"><img src="images/p162.jpg" alt="Luit." width="356" height="504"></div><p> +</p> +<p>Er lag als een bezwering in het gebaar en als een bevel in de plotseling verjeugdigde +stem van den ouden zanger. +</p> +<p>De jonge vrouw keerde zich plotseling om. +</p> +<p>“Zie,” zei Tsjetsjewiek tegen haar, “zie! Er is voor de rechtvaardigheid van God slechts +een seconde noodig geweest om dengene ter aarde te werpen, die zoo aanstonds onze +Ukraine zoo uit de hoogte beschouwde.” +<span class="pageNum" id="pb163">[<a href="#pb163">163</a>]</span></p> +<p>De jonge vrouw had met de oogen de aanwijzing gevolgd, die de uitgestrekte arm van +Tsjetsjewiek haar gaf. Op haar beurt verwonderd over hetgeen zij zag, was Mefodijewna +een stap teruggedeinsd. +</p> +<p>Maar, eensklaps terugkeerende, zei zij met een bewogen stem: “God heeft de Ukraine +van haar bittersten vijand verlost.” +</p> +<p>De edele heer lag, door den bliksem getroffen, op den grond. +</p> +<p>Tsjetsjewiek boog zich voorover; hij haalde zijn dolk uit de verstijfde hand van den +adellijken heer. Het wapen, door den onvoorzichtige te midden van het onweder heen +en weer gezwaaid, had den bliksem zonder twijfel tot geleider gediend. +</p> +<p>Den liefhebber van den dolk vervolgens op zijn forsche armen nemende, bracht Tsjetsjewiek, +door Mefodijewna en Maroessia gevolgd, hem met haastige schreden naar de vertrekken +van den grooten hetman. +<span class="pageNum" id="pb164">[<a href="#pb164">164</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch18" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2795">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">XVIII.</h2> +<h2 class="main">Het gelukkige jaar.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p164width"><img src="images/p164.jpg" alt="Soldaten die aan het vechten zijn." width="554" height="430"></div><p> +</p> +<p>Gedurende meer dan een jaar kon de Ukraine gelooven, dat zij voor immer vrij zou worden. +Als één man was het geheele land opgestaan. De overweldigers, over een zoo plotselingen, +zoo algemeenen, zoo vrijwilligen opstand verwonderd, waren verdwenen. Iedereen had +zijn land, zijn hut, zijn landhoeve of zijn huis hernomen, heroverd. Meer nog, iedereen +had zijn oogst nog eens kunnen binnenhalen. Voet voor voet, van meer tot rivier, van +steppe tot bosch, had de vijand moeten terugwijken. De hetman van Tsjigirine was, +na de stad heldhaftig verdedigd en gered te hebben, na wonderen van dapperheid te +hebben verricht, gesneuveld, maar gesneuveld als een held, tevreden gestorven, te +midden der zegepraal. Een man, tot dusverre onbekend, Tsjetsjewiek, de <span class="pageNum" id="pb165">[<a href="#pb165">165</a>]</span>leeuw, zooals men hem weldra algemeen genoemd had, streed aan zijn zijde te midden +van het krijgsgewoel, waarin hij bezweken was. De onverschrokken leeuw had het lijk +van zijn opperhoofd, met wonden bedekt, aan den vijand ontrukt en zich in zijn plaats +aan het hoofd der beweging gesteld. +</p> +<p>Van den kant van Gadiatsj had de andere hetman, als opperhoofd erkend, zijn vroegere +dapperheid teruggekregen. Men had dikwijls aan zijn rechterhand een beeldschoone amazone +gezien, die wel is waar geen bevelen gaf, maar die zich altijd te midden van de hevigste +gevechten vertoonde, en wier tegenwoordigheid de macht had om aller geestdrift op +te wekken, aller moed aan te vuren. Zij werd overal gevolgd door een soort van kleinen +onverschrokken page, die haar tot vaandeldrager diende, en die, op een vurig zwart +paard gezeten, zijn vlag met een dappere hand liet wapperen te midden der kogels, +zonder zich om het gevaar te bekommeren. De soldaten aanbaden dit kleine soldaatje, +dat schoon was als een engel. Was het inderdaad een engel of slechts een kind of, +zooals sommigen beweerden, een eenvoudig dorpsmeisje, dat door een goddelijke vlam, +een bovenmenschelijken moed bezield werd, en dat niets kon doen terugdeinzen? De page +was alles te gelijk. Alles was waar; want het was Maroessia. Het was een tweede Jeanne +d’Arc in een land, waar de naam van Jeanne d’Arc zeker nooit was uitgesproken. Daar +Tsjetsjewiek genoodzaakt was om overal te gelijk te zijn, had hij haar aan de zorg +van Mefodijewna toevertrouwd. Zij waren onafscheidelijk: wie de eene zag, zag ook +de andere. Overigens mengden alle vrouwen zich in den strijd; het was werkelijk een +heilige oorlog. De Russen zelf konden hun bewondering over die krachtige poging tot +verkrijging der vrijheid niet onthouden. +</p> +<p>O! dat was een schoone tijd! De kinderen van de kinderen uit dien tijd hebben er niets +van vergeten. De laatste krachtsinspanning van de geheele Ukraine, dat is de roem, +zelfs na de nederlaag. Gelukkig de kleine of groote volkeren, die het <span class="pageNum" id="pb166">[<a href="#pb166">166</a>]</span>recht hebben, hun <i>Gloria victis!</i><a class="noteRef" id="xd31e2301src" href="#xd31e2301">1</a> te zingen. +</p> +<p>De winter was dat jaar buitengewoon streng; de raven en de wolven, die het meest daartegen +gehard waren, stierven in de bosschen ten gevolge van de koude. De boeren zitten, +als vroeger rondom de kachel geschaard. In hun hutten onder de bescherming der opgehoopte +sneeuw zijn ze volkomen veilig. De vijand is niet meer te vreezen: hij heeft zijn +winterkwartieren in de steden betrokken. Men kan eindelijk van zijn roemrijke wonden +genezen, zonder ze te verbergen, alsof ze een schande waren. Het is niet meer noodig +in den kelder neer te dalen om zijn wapenen schoon te maken en te herstellen; men +kan dit op zijn gemak doen en tevens van de vermoeienissen van den krijg uitrusten. +Van dorp tot dorp kan men elkaar herkennen, elkaar bezoeken, zijn verliezen opsommen. +De plannen en de toebereidselen voor de nieuwe worsteling houden de aandacht der opperhoofden +geheel bezig. Waar is Tsjetsjewiek? Vraag liever, waar hij niet is. Maar waar hij +zich het meest vertoont,—al ware het ook slechts voor een oogenblik,—dat is in een +ontoegankelijke schuilplaats, door hem gekozen en aan de zorg van zijn twee voornaamste +adjudanten toevertrouwd. Is het nog noodig, de namen van Mefodijewna en Maroessia +te noemen? Aan hen schijnt de gedwongen werkeloosheid van den winter, die verloren +tijd, zeer lang toe. Als er eeuwige minuten zijn, dan zijn het de nutteloos doorgebrachte +minuten. +</p> +<hr class="tb"><p> +</p> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Kerstmis.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Maar waaraan denkt Maroessia sedert eenigen tijd? Vruchteloos doet zij haar best om +vroolijk te zijn. Het schijnt, dat haar een droom overstelpt, die haar van haar vrienden +<span class="pageNum" id="pb167">[<a href="#pb167">167</a>]</span>scheidt; zij is daar niet meer, haar blikken dwalen in de verte af. Waar gaan zij +heen? welke plaats zouden zij willen bereiken? en hoe het te verklaren, dat zij zelfs +in het bijzijn van Tsjetsjewiek afgetrokken is? Het hart van een meisje is een donker +bosch; er zijn goede oogen noodig om den weg daarin te vinden: welnu, haar groote +vriend heeft zulke goede oogen. +</p> +<p>Dien morgen was het hoofd van Maroessia meer dan gewoonlijk voorovergebogen en dwaalden +haar blauwe oogen meer doelloos rond, en toch scheen de zon. Als men uit het raam, +waarvoor het peinzende kind onbeweeglijk zat, een blik sloeg op het land, dat geheel +met sneeuw bedekt was, als men deze als een spiegel van gepolijst zilver in het heldere +licht der zon zag schitteren, dan zou men zeggen, dat er geen andere dan heldere en +vroolijke gedachten bij Maroessia hadden moeten opkomen. Maar neen, zij zweeg, en +indien zij leed, dan wilde zij toch zeker haar verdriet niet mededeelen aan hen, die +zij liefhad. +</p> +<p>Haar groote vriend wisselde een blik met Mefodijewna. Het oogenblik om te spreken +was gekomen. Terwijl hij de hand op den schouder van Maroessia legde, wekte hij haar +uit haar gedachten en vestigde haar aandacht op een slede, die ingespannen voor de +deur stond. +</p> +<p>“Zie je hem niet?” zei hij. “Herken je je lieveling Ieskra niet? Hij staat van ongeduld +te trappelen. Hij wou, dat hij maar op weg kon gaan. +</p> +<p>“Om u weer mee te nemen …” zei het kind diep bewogen. +</p> +<p>“Om mij mee te nemen, ja,” antwoordde haar groote vriend. “Maar er zouden desnoods +wel twee plaatsen in deze slede zijn, en als zeker iemand mij wilde vergezellen, zou +ik niet alleen vertrekken.” +</p> +<p>“Zeker iemand?” zei Maroessia, wier blik zich op Mefodijewna gevestigd had; “zeker +iemand?” En wat er meer in dien blik lag opgesloten, scheen te zeggen: “Dan zal ik +zonder vrienden achterblijven. Welnu, als het noodig is … <span class="pageNum" id="pb168">[<a href="#pb168">168</a>]</span>laat mij dan alleen!” Maar deze zwijgende klacht had zich zelfs niet in een zucht +geuit. +</p> +<p>“Er is van mij geen sprake,” zei Mefodijewna glimlachende. “Neen. <span class="ex">Ik</span> moet integendeel hier blijven; en boven dien zou de tweede plaats te klein zijn voor +een groot mensch zooals ik.” +</p> +<p>“Om goed te slagen,” hernam haar groote vriend, “zou ik een kleine metgezellin moeten +hebben, die ik desnoods onder mijn mantel zou kunnen wegstoppen, maar wier hartje +mij nochtans gedurende een lange en snelle reis zou warm houden. Ik zou een metgezellin +moeten hebben, vast besloten om denzelfden weg als ik af te leggen, die niet bang +was voor de winterkoude en aan wie het meer dan aan eenig ander kon behagen, den kant +uit te gaan, dien ik uitga, er zich met eigen oogen en ooren van te gaan overtuigen, +hoe het daarginds, daarginds in de hut met de kerseboomen gaat,—weet je, Maroessia, +die zelfde hut, waarin wij kennis gemaakt hebben,—hoe het met een vader, met een moeder +en met broertjes gaat, die misschien al vreezen, dat er in dit jaar bij gelegenheid +van het Kerstfeest voor de eerste maal een plaats aan hun tafel ledig zal blijven +staan.” +</p> +<p>Maroessia heeft het begrepen; een kreet is ontsnapt, vervolgens een snik; zij huilt +van geluk, maar door haar tranen heen schittert een glimlach, een glimlach, zoo vol +dankbaarheid ten opzichte van haar beide vrienden, dat ook hun oogen vochtig worden. +</p> +<p>“O! Kerstmis, Kerstmis! in de hut van vader! Kerstmis bij moeder en mijn broertjes! +O, u kunt ook alles raden, u hebt begrepen, dat ik daaraan onwillekeurig dacht, nu +de dag van het groote feest al meer en meer nadert!” +</p> +<p>En tranen stroomden er opnieuw langs haar wangen. +</p> +<p>De toebereidselen waren spoedig gemaakt; het vertrek had eenige oogenblikken daarna +plaats. Bij een vluchtigen blik zag men in de slede slechts een enkel man, in zijn +witsjoera gewikkeld, die het sein tot vertrekken aan een sterk paard <span class="pageNum" id="pb169">[<a href="#pb169">169</a>]</span>gaf, dat niets liever wilde dan den tocht te aanvaarden; maar onder den wijden mantel +van den reiziger ontdekte <span class="pageNum" id="pb170">[<a href="#pb170">170</a>]</span>Mefodijewna, die voor het raam stond, twee groote blauwe oogen, wier vriendelijke +blikken op haar gevestigd waren. +</p> +<p></p> +<div class="figure p169width"><img src="images/p169.jpg" alt="“Vooral geen sombere gedachten!” Blz. 181." width="500" height="720"><p class="figureHead">“Vooral geen sombere gedachten!” Blz. 181.</p> +</div><p> +</p> +<p>Vier dagen daarna was de slede teruggekomen. Maroessia, met een hart vol van de vreugde, +die zij verschaft en genoten had, Maroessia, gezegend door haar vader en haar moeder, +met liefkoozingen overladen door haar broertjes, verheerlijkt door alle buren, geëerd +door al de vrienden van haar vader en door de onbekenden zelf, die wisten, dat zij, +al was zij nog maar een klein meisje, tusschen den Leeuw en de schoone Mefodijewna, +een grooten dienst aan de Ukraine bewezen had,—Maroessia had haar plaats bij haar +groote vriendin weer ingenomen. Zij had op dezen tocht haar moed vernieuwd. Het spreekwoord +heeft wel gelijk, als het zegt: Het vaderlijk huis is een volle beker voor het dorstige +kind. +</p> +<hr class="tb"><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">En daarna …</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Waarom kunnen wij het hier niet bij laten? Waarom moeten wij de geschiedenis in haar +bittere werkelijkheid volgen? Waarom zijn wij verplicht, alles te zeggen, tot aan +het besluit voort te gaan en na het schitterende begin het treurige einde te verhalen? +</p> +<p>De leeuw Tsjetsjewiek had, na alles gereedgemaakt te hebben, kunnen gelooven, dat +in het tweede jaar zijn pogingen met succes bekroond zouden worden. Iedereen geloofde +dit, meer dan hij zelf. Men verzekerde zelfs, dat er bij de beraadslagingen van den +vijand meer dan eens sprake van was geweest, aan dezen dappere onder al de dapperen, +aan dezen edelmoedige onder al de edelmoedigen, een vrede, een eervolle schikking +aan te bieden, aannemelijk zoowel voor de Ukraine als voor hem zelf. Men zou dien +jeugdigen held tot vriend, tot bondgenoot hebben willen hebben; men zou daarginds +gewild hebben, dat hij aan geheel Rusland toebehoorde. <span class="pageNum" id="pb171">[<a href="#pb171">171</a>]</span>Iedereen vertelde over zijn heldendaden. Wat was hij schoon en verschrikkelijk te +midden der veldslagen, maar wat was hij, zoodra de strijd geëindigd was, medelijdend +en zacht! +</p> +<p></p> +<div class="figure p171width"><img src="images/p171.jpg" alt="Meisje op een paard." width="355" height="500"></div><p> +</p> +<p>Het verhaal van zijn verdediging van Gadiatsj, tot drie malen op den vijand heroverd, +was in aller mond; het leeft nu nog in aller herinnering; het zal niet verloren gaan. +Er ontbreekt slechts een Homerus<a class="noteRef" id="xd31e2361src" href="#xd31e2361">2</a> om hem onsterfelijk te maken. Het leger, dat hij bevochten had, verheerlijkte hem; +van beide kanten noemden de gekwetsten, de stervenden, hem <span class="pageNum" id="pb172">[<a href="#pb172">172</a>]</span>hun vader. Iedereen riep hem ter hulp. De leeuw Tsjetsjewiek, Mefodijewna en de engel +Maroessia,—dat zijn de gestalten, die voor altijd aan de Ukraine dierbaar zullen blijven. +</p> +<p>Maar waar zijn wij thans? Helaas! herinner u het duistere begin, de nachtelijke tochten, +de geheime samenzweringen,—daar zijn wij nu weer aan toe! Ja, dat alles zal weder +beginnen. +</p> +<p>De machtige vijand heeft intusschen zijn tijd wel besteed. Hij is in ontzaglijken +getale teruggekomen. Zij weten maar al te goed, zij hebben geleerd, en gezien dat +er met de Ukraniërs niet te spotten valt. Daarom zullen zij al hun troepen op de been +brengen en door overmacht dat kleine dappere volk trachten te overwinnen. +<span class="pageNum" id="pb173">[<a href="#pb173">173</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e2301"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2301src">1</a></span> Eere zij den overwonnenen! <a class="fnarrow" href="#xd31e2301src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2361"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2361src">2</a></span> Homerus was de bekendste dichter der oudheid. Hij bezong de heldendaden van zijn landgenooten, +de Grieken. <a class="fnarrow" href="#xd31e2361src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch19" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2804">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">XIX.</h2> +<h2 class="main">Laatste kransen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p173width"><img src="images/p173.jpg" alt="Zittende oude man met meisje." width="550" height="425"></div><p> +</p> +<p>Alles was ongelukkig en noodlottig gegaan! +</p> +<p>“Hebben wij nog ver te loopen?” vroeg Maroessia. +</p> +<p>“Je bent zeker erg vermoeid, liefste?” vroeg haar groote vriend aan haar. +</p> +<p>“Neen, ik ben niet vermoeid; ik wilde alleen maar weten, of wij nog een groot stuk +af te leggen hebben.” +</p> +<p>“Gelukkig niet. Zie je dat bosch aan onze rechterhand? Welnu, daarin zullen wij uitrusten. +Maar zijn je krachten uitgeput, mijn kind?” +</p> +<p>“Neen, neen … Heusch niet.” +</p> +<p>“Je zegt, dat je niet vermoeid bent,” hernam haar groote vriend glimlachende. “Ben +je daar wel zeker van? Ach, m’n kind, ik zie het aan je gezicht, je bent doodop; kom, +ik zal je dragen.” +<span class="pageNum" id="pb174">[<a href="#pb174">174</a>]</span></p> +<p>En voordat de kleine het kon beletten, zat zij op zijn arm. +</p> +<p>“Neen, neen, ik wil niet, dat u mij draagt!” riep het kleine meisje uit. “U bent meer +vermoeid dan ik; ik wil het niet, ik wil het niet …” +</p> +<p>En bij zich zelf zeide zij: “Als een soldaat, die den oorlog zoolang meegemaakt heeft,” +(die soldaat was zij), “die overwinnaar en zelfs overwonnene geweest is, zich laat +dragen, terwijl hij niet eens gekwetst is, dat is schandelijk!” +</p> +<p>Maar de forsche armen van haar grooten vriend wisten niet van loslaten, als zij eens +iets omvat hielden. Eenige zoete woordjes overwonnen den tegenstand van den kleinen +soldaat. Maroessia sloeg haar armen om den gebruinden hals van haar vriend en legde +haar vermoeid hoofd op zijn krachtigen schouder neer. Na een geheel jaar, waarin zij +alles had overtroffen, wat men van haar leeftijd kon verwachten, gevoelde de kleine +heldin zich gelukkig, weer een kind te zijn. +</p> +<p>De dag liep ten einde. De stralen der zon waren niet zoo brandend meer. De weg, of +liever het voetpad, kronkelde zich nu eens door velden, waarop gerst, rogge en tarwe +stonden,—er waren dien kant uit nog eenige velden, die niet verwoest waren,—dan weer +door kleine boschjes, vol bloemen, geuren en vogelnestjes. Vogels, vlinders en bijen +vlogen en gonsden, alsof er niets in de wereld veranderd was; hun kleine Ukraine was +niet overrompeld en wist niets van de algemeene ellende af. De stralen der zon drongen +door de bladeren heen, zonder zich te herinneren, dat zij nog den vorigen dag, en +niet zeer ver van daar, een bloedbad hadden beschenen. +</p> +<p>Zij gingen nu langs een korenveld. “Wat een hoop korenbloemen!” zei de groote vriend; +“kijk eens, Maroessia, wij hebben er nooit zooveel en zulke mooie gezien.” +</p> +<p>“Hoor eens, Maroessia,” ging hij voort, “ik geloof, dat wij hier eens gaan zitten; +je kleine vingertjes kunnen dan eens een krans van korenbloemen voor mij vlechten.” +</p> +<p>Hij had het kleine meisje op het gras neergezet, en terwijl <span class="pageNum" id="pb175">[<a href="#pb175">175</a>]</span>hij zijn langen arm uitstrekte, begon hij al de korenbloemen te plukken, die er binnen +zijn bereik waren. +</p> +<p>“Pluk de stelen niet te kort af,” zei Maroessia tegen hem, “dan zal het gemakkelijker +gaan om er een krans van te vlechten.” +</p> +<p>Maar haar groote vriend was in bloemenplukken niet erg bedreven. Om lange stelen te +krijgen, rukte hij soms de heele plant uit den grond. +</p> +<p>“Dat moet u niet doen,” zei Maroessia tegen hem, “dat is jammer voor hen, die hier +na ons zullen voorbijkomen, en ook voor het volgende jaar. De uitgetrokken planten +bloeien nooit meer uit. Zoo plukt men geen bloemen. Als u bij moeder waart, zoudt +u beknord worden!” +</p> +<p>De groote vriend vond deze bestraffing verdiend, maar hij liet er zich niet door ontmoedigen. +Hij trachtte het nu beter te doen. +</p> +<p>“Ik ben slecht met het plukken van bloemen bekend,” zei hij. “Ik ben als die arme +jongen, die, toen hij God in de kerk wilde aanbidden en den grond kussen, een grooten +buil in zijn voorhoofd kreeg, omdat hij tegen de steenen aanstiet.” +</p> +<p>“Zeg mij maar niets, om mij aan het lachen te maken!” riep Maroessia hem toe. “Houd +maar op! Het is genoeg! Kom nu bij mij zitten. U hebt er zooveel geplukt, dat ik er +geen raad mee weet. Ik ben er bijna onder bedolven, ’t Is genoeg om honderd kransen +te vlechten.” +</p> +<p>En de kleine trachtte een weinig orde in den oogst van haar vriend te brengen. +</p> +<p>“Zeg het mij maar ronduit,” zei haar groote vriend. “Wil je er nog meer hebben?” +</p> +<p>“Wel nee, het is genoeg, het is tienmaal meer dan ik noodig heb. Ga nu ook wat uitrusten.” +</p> +<p>Haar groote vriend zette zich naast haar neer en volgde met veel belangstelling, nu +eens het werk der kleine vingers, die een krans vlochten, dan weder de veranderingen +op het gelaat van Maroessia. Was zij zooeven nog vroolijk, thans <span class="pageNum" id="pb176">[<a href="#pb176">176</a>]</span>was zij plotseling ernstig geworden. +</p> +<p>“Waar denkt mijn kind aan?” zei hij tegen Maroessia. +</p> +<p>Zij aarzelde hierop te antwoorden; maar al spoedig verborg zij haar blond kopje aan +de borst van haar vriend en zei tegen hem: +</p> +<p>“Ik dacht aan de korenbloemen bij ons huis en aan de kransen, die ik vroeger vlocht, +en ook aan die, welke moeder voor mij maakte, toen ik ook nog klein was.” +</p> +<p>“Dat was in den gelukkigen tijd,” zei Tsjetsjewiek, “toen de kinderen zelf de verplichting +niet hadden om kleine helden te zijn. Ach, beste meid, mijn komst in het huis van +je vader en moeder is geen geluk voor je geweest, en evenmin voor hen.” +</p> +<p>Het kind legde hem eensklaps de hand op den mond en begon te huilen. +</p> +<p>“Zwijg!” zei ze zacht. “Ontneem mij den moed niet, dien vader zelf mij heeft bevolen,—den +moed, dien ik nog noodig heb, en dien ik moet hebben en zal hebben tot aan het einde. +Vertel liever eens, waar is Mefodijewna, onze Mefodijewna, die zooveel van u hield? +Waar is de vrije Ukraine?” +</p> +<p>Tsjetsjewiek viel haar in de rede. +</p> +<p>“Ja, waar is Mefodijewna?” +</p> +<p>Zijn hoofd viel somber op zijn beide handen. Geen van beiden dacht meer aan spreken. +</p> +<p>Het kind was opgestaan. +</p> +<p>Bij het hooren van haar stem deed de man dit ook; beiden namen elkander bij de hand +en begaven zich weer op weg. Na even voortgeloopen te hebben, bemerkten zij een dorp. +Een smal, met gras begroeid pad voerde er heen. +</p> +<p>“Zie je dit dorp, Maroessia?” zei de groote vriend tegen haar. +</p> +<p>“Ja, ik zie het,” antwoordde zij. +</p> +<p>“Het is een groot dorp, niet waar?” +</p> +<p>“Ja, het schijnt mij groot toe.” +</p> +<p>“Welnu, hoe grooter een dorp in onze ongelukkige Ukraine <span class="pageNum" id="pb177">[<a href="#pb177">177</a>]</span>is, des te meer echtgenooten, moeders, zusters, verloofden en kinderen bevinden zich +daarin; want langs dezen weg en <span class="pageNum" id="pb178">[<a href="#pb178">178</a>]</span>langs andere zijn mannen, zonen, broeders, aanstaanden en vaders ten strijde getrokken, +en niemand kan zeggen, hoe zij daaruit zullen terugkeeren. Die tijden zijn vreeselijk. +Maroessia, begrijp je dat?” +</p> +<p></p> +<div class="figure p177width"><img src="images/p177.jpg" alt="Men zou gezegd hebben, dat het een patrijs was. Blz. 190" width="503" height="720"><p class="figureHead">Men zou gezegd hebben, dat het een patrijs was. Blz. 190</p> +</div><p> +</p> +<p>“Of ik het begrijp!” riep zij uit. +</p> +<p>Zij liepen nog een geruimen tijd zwijgend voort. +</p> +<p>Het bosch, dat zich in de verte als een donkere massa uitstrekte, begon, naarmate +men het naderde, zijn mooie, groene kleur weer aan te nemen. Men zag aan den kant +het donker groen der eiken en de lichtere bladeren der berken. +</p> +<p>“Wij zijn er in,” zei haar groote vriend, terwijl hij de takken wegboog en in het +kreupelhout doordrong. “Wij zullen zoo aanstonds aan een dichte plek komen, waar wij +opnieuw halt zullen houden.” +</p> +<p>Deze dichte plek was niet zoo gemakkelijk te vinden. Het bosch was zoo dicht, dat +het bijna onmogelijk was, verder te komen. Zonder nog te spreken van de takken, die +in het gezicht sloegen, van de doornstruiken, die de kleederen scheurden en van de +vermolmde boomstammen, die den doortocht versperden, verbond de reusachtige hop al +deze takken van boven, terwijl het wilde klimop en duizend kruipende planten ze beneden +met elkaar vereenigden. +</p> +<p>De groote vriend van Maroessia wist echter wel, waar hij moest zijn; hij had een doel, +want hij onderzocht elken struik zorgvuldig, terwijl hij naar alle geluiden luisterde +en nu en dan bleef stilstaan om na te denken en om op den grond en in het gras het +spoor te vinden, dat hij wenschte te ontdekken. +</p> +<p>Eindelijk kwamen zij op de dichte plek aan. Vlak daarbij bevond zich een open plaats, +waar ruimte genoeg was, om halt te houden. +</p> +<p>“Rust wat uit, Maroessia. Zie je dit gras en dit mos? Onze rijke hetman zelf bezat +zulk een schitterend tapijt niet. O, als deze weelde hem voldoende geweest was! Als +hij er zich vroeger rekenschap van had gegeven, dat het goud de slechtste <span class="pageNum" id="pb179">[<a href="#pb179">179</a>]</span>der afgoden is. Ga onder dezen eik zitten: dat is de groote hetman van het bosch. +Hij telt misschien wel duizend jaren. Hij heeft alles gezien, zonder zich te verroeren.” +</p> +<p>Dicht bij dezen forschen eik lag op den grond, door de jaren overwonnen, de tronk +van een anderen eik, die in zijn tijd had moeten wedijveren met dien, welke overeind +was blijven staan. Toen de Setsj er een blik op sloeg, zei hij bij zich zelf: “De +bijl heeft nooit dien boom aangeraakt. Hij heeft nooit de gewelddadigheden der menschen +te verduren gehad, zijn oude ledematen vertoonen geen enkele wond, de bliksem heeft +hem zelfs ontzien, en toch ligt hij daar op den grond. Zoo neemt alles, wat een begin +heeft, na verloop van dagen of eeuwen een einde. Nog eenige jaren, en deze reus zal +tot stof terugkeeren; maar het stof is vruchtbaar, en weldra zal de eik in een grasscheutje +veranderen. Zoowel in het groot als in het klein is het waar, dat de dingen zich zelf +opwekken.” +</p> +<p>Het kind luisterde verwonderd naar hem. +</p> +<p>“Hij is somber,” zei zij bij zich zelf<span class="corr" id="xd31e2457" title="Niet in bron">,</span> <span class="corr" id="xd31e2459" title="Niet in bron">“</span>en daar heeft hij wel reden voor.” +</p> +<p>Zonderling genoeg zag men op den naakten tronk van den ouden eik een krans van korenbloemen +liggen, bijna gelijk aan dien, welken Maroessia gevlochten had. Hoe kwam dat? De korenbloemen +zagen er nog frisch uit. +</p> +<p>De blikken van Maroessia wendden zich te gelijk met die van haar grooten vriend naar +dit zonderling verschijnsel. Maar Maroessia gaf er haar verbazing niet over te kennen, +terwijl haar stilzwijgen haar vriend niet verwonderde. Hij nam den krans in handen +en legde dien op den schoot van Maroessia. +</p> +<p>“Die twee zijn juist een paar,” zei hij. “Deze krans zegt ons, dat wij in dit bosch +niet alleen zijn; onze vrienden zijn op marsch, en onze voorhoede is vooruitgegaan.” +</p> +<p>Eensklaps weerklonk er uit het dichtste van het bosch een geschreeuw, maar het was +niets anders dan het geschreeuw van een vogel, naar het althans aan Maroessia toescheen. +<span class="pageNum" id="pb180">[<a href="#pb180">180</a>]</span></p> +<p>“Het is zonder twijfel een jongmensch,” zei haar groote vriend. “Zijn stem is nog +niet tot volkomen ontwikkeling gekomen. Een man in de kracht zijns levens zou zich +beter hebben doen verstaan.” +</p> +<p></p> +<div class="figure p180width"><img src="images/p180.jpg" alt="Man met snor draagt meisje." width="357" height="496"></div><p> +</p> +<p>En nu deed haar groote vriend met behulp van zijn vingers, die hij naar zijn lippen +had gebracht, zoo’n scherp vogelgeschreeuw hooren, dat de krachtigste zanger van het +bosch er zich in zou vergist hebben. Dit geschreeuw, dat zonder twijfel verscheidene +mijlen ver in den omtrek werd gehoord, werd weldra beantwoord. Van drie verschillende +kanten antwoordde hem een dergelijk geschreeuw. +<span class="pageNum" id="pb181">[<a href="#pb181">181</a>]</span></p> +<p>“Je moet je niet ongerust maken,” zei Tsjetsjewiek tegen Maroessia. “Begrijp je, waarom +het te doen is? Ik ben genoodzaakt, je eenige oogenblikken alleen te laten. Blijf +daar, verander niet van plaats, ik zal je spoedig komen halen. Verlaat je post niet.” +</p> +<p>“Ik zal hier blijven,” antwoordde Maroessia. +</p> +<p>En zij dacht: “Het zijn zeker vrienden, aan wie hij bevelen of aanwijzingen heeft +gegeven voor het overige gedeelte van onze gevluchte manschappen, die evenals wij +vervolgd worden. Het is om ze te redden, om ze te leiden of om ze nogmaals te verzamelen.” +</p> +<p>Haar groote vriend had de takken weggebogen, hij wilde zich een weg door het kreupelbosch +banen, maar er kwam een gedachte bij hem op; hij wilde nog eenmaal een blik slaan +op zijn dappere kleine metgezellin. +</p> +<p>“Vooral geen sombere gedachten!” zei hij tegen haar. “Laat niets je terneerslaan, +noch vandaag, noch ooit.” +</p> +<p>“Neen, ik zal niet somber wezen,” antwoordde Maroessia. “Ik zal standvastig zijn. +Wees maar gerust, ik ben nu tot alles in staat, zelfs om te sterven.” +</p> +<p>Zij wisselden een laatsten blik. Toen verdween haar groote vriend in het dichte bosch. +<span class="pageNum" id="pb182">[<a href="#pb182">182</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch20" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2813">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">XX.</h2> +<h2 class="main">De doorboorde zakdoek.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p182width"><img src="images/p182.jpg" alt="Meisje met soldaten in bos." width="554" height="431"></div><p> +</p> +<p>Maroessia boog zich voorover, om het geluid van zijn voetstappen des te langer te +hooren. Zoolang zij hem kon hooren, verbeeldde zij zich, dat hij nog bij haar was. +Maar weldra hield het gekraak van takken en het geritsel van bladeren geheel op. Maroessia +liet haar beide kransen vallen, haar lief kopje boog zich voorover en, zonder het +te weten, begon zij na te denken, ja, na te denken. +</p> +<p>Zij had zooveel schitterende dingen gezien, zij had zooveel geheimzinnige en zooveel +verschrikkelijke gebeurtenissen meegemaakt, en de laatste waren zoo treurig! De verdedigers +van de Ukraine, eerst zoo beroemd, daar alles voor hen week, waren verslagen en daarna +verstrooid. “Ik geloof wel,” zei ze bij zich zelf, “dat mijn vriend een laatste poging +wil wagen. <span class="pageNum" id="pb183">[<a href="#pb183">183</a>]</span>Het is misschien wel een wanhopige poging, maar toch zal hij haar doen!” Zij had gedurende +dien langdurigen tocht wel gevoeld, dat ieder van hun schreden een gevaar verborg. +Welnu, wat zou dat? Konden haar groote vriend en zij, de waarachtige Ukrainiërs, de +Ukraine wel overleven? Is het niet beter, te verdwijnen met hetgeen men liefheeft? +</p> +<p>Zij pijnigde zich het hoofd af, om er zich een verklaring van te geven, dat de menschen, +in plaats van elkander lief te hebben, wat haar zoo gemakkelijk toescheen, hun best +deden om elkander kwaad te doen. “Zocht vader dan twist met zijn buren? Is hij ooit +op de gedachte gekomen, het land en het huis van een ander te nemen, hoewel hij er +een paar heel mooi vond? Waarom wil men ons van onze Ukraine berooven? Zij is vruchtbaar, +zij is het rijkste land van de aarde: is dat een reden om diegenen daaruit te verdrijven, +aan wie zij toebehoort?” +</p> +<p>Het bosch werd somber, een onzichtbare hand trok langzamerhand een reusachtigen zwarten +sluier over deze massa’s groen. Dat deed haar denken aan het bosch uit haar sprookje +van den bandiet en aan de vlucht van de arme vrouw, wier geschiedenis zij aan haar +vriend had verteld, toen zij hem voor de eerste maal zag. “Zij was niet ongelukkiger +dan ik,” dacht zij, “maar ik heb toch nog liever mijn verdriet dan het hare.” +</p> +<p>De laatste lichtstralen, die door de bladeren heendrongen, speelden op de takken. +Zij verdwenen eindelijk geheel, en toen werd het eensklaps stikdonker. Maroessia stond +verwonderd op. +</p> +<p>“Hij heeft tegen mij gezegd: ‘Ik zal je <span class="ex">spoedig</span> komen halen,—ik zal je slechts <span class="ex">eenige oogenblikken</span> alleen laten,—verlaat je post niet.’ Welnu, ik ben op mijn post, er is al een geruime +tijd verloopen, en hij keert niet terug, en geen enkel geluid wijst er op dat hij +gauw hier zal zijn.” +</p> +<p>De natuur bleef zwijgen. Deze doodelijke stilte maakte, ondanks haar goeden wil, dat +Maroessia bang werd. +<span class="pageNum" id="pb184">[<a href="#pb184">184</a>]</span></p> +<p>Maar eensklaps deden zich van alle kanten geweerschoten hooren, meer dan honderd, +meer dan duizend misschien; men zou gezegd hebben, dat men op alle plaatsen in het +bosch te gelijk aan het vechten was. Het duurde ongeveer tien minuten, die aan het +kind een eeuw toeschenen. +</p> +<p>Maroessia zou wel door de boomen hebben willen heenkijken. Als door een electrischen +schok getroffen, was zij op haar teenen gaan staan. +</p> +<p>“Hij is het, hij is het, die zich te midden van dit vuur bevindt,” zei ze bij zichzelf. +“Hij was gewapend, hij zal een weg hebben willen banen voor de manschappen van ons +leger. Zij zullen in dit bosch vol hinderlagen overrompeld zijn!” +</p> +<p>En terwijl zij haar brandend voorhoofd met haar handen bedekte, voegde zij er bij: +</p> +<p>“Ik wil niet meer denken. Waartoe dient dat ook? Men moet zijn lot met gelatenheid +afwachten!” +</p> +<p>Zij ging weer aan den voet van den grooten eik zitten en bad voor alles, wat haar +dierbaar was. +</p> +<p>Op het oogenblik, waarop zij zei: “Heer! geef, dat ik hem nog eens terugzie!” meende +zij te droomen, meende zij de bladeren te hooren ristelen, de takken te hooren kraken. +Maar neen, zij droomde niet: het geluid kwam van nabij, slechts eenige schreden van +daar; haar wangen werden plotseling met een blos overtogen. Haar oogen vestigden zich +op de plek, waar het gedruisch vandaan kwam. De takken weken van elkaar, en de gestalte +van haar grooten vriend, verlicht door de zilveren maan, die juist was opgekomen, +vertoonde zich aan haar tusschen het geboomte. Maar was het haar groote vriend wel, +of was het slechts zijn schim? Zijn gezicht was zoo bleek, dat de vreugdekreet, dien +zij wilde uiten, op haar lippen bestierf. +</p> +<p>“Maroessia,” zei haar groote vriend tegen haar, “zie je dien rooden zakdoek?” +</p> +<p>“Ja, ik zie hem.” +<span class="pageNum" id="pb185">[<a href="#pb185">185</a>]</span></p> +<p>“Welnu, ik zal je naar den kant van het bosch brengen. Ik zal je den weg wijzen. Je +moet maar rechtuit loopen, aldoor rechtuit, totdat je aan een boekweitveld komt; je +moet dit veld overloopen; het wordt door een voetpad gekruist. Dit voetpad zal je +naar een kleine brug brengen: op die kleine brug moet je je beide kransen neerleggen. +Aan den anderen kant van de brug zal je links, achter een molentje, een klein bosch +zien. Er zal uit dit bosch een man te voorschijn komen. Als hij tegen je zegt: ‘Dat +God je ter hulpe zij!’ moet je hem antwoorden: ‘God heeft mij geholpen!’ En dan moet +je hem dezen zakdoek geven. Je begrijpt mij wel, niet waar, Maroessia? Zal je niets +vergeten?” +</p> +<p>Haar groote vriend sprak langzaam, veel langzamer dan hij gewoon was; men zou gezegd +hebben, dat hij niet vlugger kon spreken. Hij werd gedurig bleeker; groote zweetdruppels +parelden er op zijn voorhoofd. Hij ging tegen een boom aanleunen. +</p> +<p>“U bent gewond!” zei Maroessia tegen hem. “Ze hebben u geraakt!” +</p> +<p>“Het is maar een lichte schram, Maroessia. Morgen zal er niets meer van te zien zijn. +Ga m’n kind … vlug!” +</p> +<p>Hij nam haar bij de hand. +</p> +<p>“Wat is uw hand koud!” riep het kind uit. +</p> +<p>“Denk maar niet aan mijn hand. Haast je wat! Eerst naar de brug, dan de twee kransen +daarop neerleggen en eindelijk den zakdoek geven aan den man, die uit het boschje +zal komen, als hij tegen je zegt: ‘Dat God je ter hulpe zij!’ Moed gehouden, Maroessia! +Het is voor het geluk van het overblijfsel der moedige verdedigers van de Ukraine!” +</p> +<p>De groote vriend trachtte voor Maroessia een doortocht door het kreupelhout te banen, +maar zijn krachten schoten daartoe te kort. Deze zwakheid van hem, dien zij als de +verpersoonlijking van alle kracht beschouwde, maakte het meisje angstig. Voor de eerste +maal beefde zij voor den vriend, dien zij als onkwetsbaar had beschouwd. Maar zij +<span class="pageNum" id="pb186">[<a href="#pb186">186</a>]</span>richtte geen vragen tot hem. Zij begreep, dat hij alles had gezegd, wat hij wilde +zeggen. +</p> +<p>Eensklaps bogen twee gespierde armen de takken van elkander. Verwonderd wierp het +meisje zich voor haar grooten vriend neer, dien zij bedreigd dacht. +</p> +<p>“Vrees niets, Maroessia,” zei Tsjetsjewiek tegen haar, “het is een vriend, een beproefde +en getrouwe vriend.” +</p> +<p>Maroessia bemerkte te midden der takken een boer van een rijzige gestalte, die haar +eerbiedig, maar vriendelijk groette. Het was merkbaar, dat het niet voor de eerste +maal was, dat hij Maroessia zag. +</p> +<p>“Het is mijn kameraad Peter,” zei Tsjetsjewiek. “Kijk hem maar eens aan! Ook hij is +een eik!” +</p> +<p>“Hij is bijna nog langer dan gij,” zei ze uiterst verwonderd. +</p> +<p>Peter verspreidde en brak de takken, die aan Maroessia den doortocht belemmerden. +Hij liep achteruit en zijn ongeruste blik wendde zich niet van Tsjetsjewiek af. +</p> +<p>Maroessia zag wel, dat hij dacht, dat haar groote vriend hulp noodig had. Maar Tsjetsjewiek, +die zich van boom tot boom ondersteunde, zei tegen hem: +</p> +<p>“Ga toch heen, Peter! Aan mij moet je niet denken, maar aan de anderen. Je moet tot +elken prijs voorkomen, dat zij in deze verwenschte hinderlaag vallen.” +</p> +<p>Bij deze woorden keerde Peter zich plotseling om; de takken bogen of braken onder +het gewicht van zijn lichaam en van zijn voeten, alsof er een stier voorbijging. Maroessia +verwachtte niet, dat zij zoo spoedig uit het bosch zou komen. Het was haar grooten +vriend gelukt, haar te volgen. Hij wilde haar zijn aanwijzingen nog eens herhalen. +</p> +<p>“Je ziet den weg,—het boekweitveld en het voetpad zijn rechts,—aan het einde van het +voetpad is de kleine brug,—de beide kransen moeten op die kleine brug neergelegd worden. +Links aan den anderen kant is de molen en het kleine bosch, de man en de zakdoek. +Daar moet je heen. Haast je, liefste, haast je! Hier is de zakdoek!…” +<span class="pageNum" id="pb187">[<a href="#pb187">187</a>]</span> +</p> +<div class="figure p187width"><img src="images/p187.jpg" alt="Ieder hecht er zijn bloemkrans aan. Blz. 194." width="506" height="720"><p class="figureHead">Ieder hecht er zijn bloemkrans aan. Blz. 194.</p> +</div><p> +</p> +<p>Deze zakdoek geleek zoozeer op dien, welken zij <span class="corr" id="xd31e2557" title="Bron: eenmaa">eenmaal</span> aan de schoonzuster van den hetman had aangeboden, dat <span class="pageNum" id="pb188">[<a href="#pb188">188</a>]</span>zij zich afvroeg, of het niet dezelfde was, en of hij wederom niet voor haar bestemd +zou wezen. +</p> +<p>Maroessia nam den zakdoek en zei tegen haar vriend, terwijl zij haar voorhoofd aan +hem toestak: +</p> +<p>“Alles zal geschieden, zooals u gezegd hebt.” +</p> +<p>Tsjetsjewiek had zich niet zonder inspanning voorover gebogen, om haar een kus te +geven. Maar toen hij zich weder oprichtte, zag zij wel, dat hij waggelde. Als Peter +zich niet had gehaast om hem vast te houden, zou hij gevallen zijn … Maroessia bemerkte +toen, dat er bloed op haar mouw zat. +</p> +<p>“Dat is uw bloed!” zei zij tegen hem. “Waar bent u gekwetst? Aan uw arm? Laat mij +de wond verbinden. Zooals u weet, heeft Mefodijewna een goede ziekenverpleegster van +mij gemaakt.” +</p> +<p>“Wees verstandig, Maroessia,” zei haar groote vriend. “Ik heb tot nu toe aan alle +gevechten deelgenomen, zonder bijna geraakt te zijn. Dat was niet billijk. Ik had +mijn deel niet. Deze wond is niets. Een geweerschot in den arm beteekent niet veel. +Wij hebben ons ook niet op weg begeven om aardbeien te eten. Peter zal dat wel in +orde brengen. Ga nu toch heen, beste meid, en haast je wat! Wij praten te veel. Als +het je gelukt, dezen zakdoek te overhandigen aan dengene, die hem verwacht, zal je +een goed werk doen. Maar daar bedenk ik nog wat: wikkel dien zakdoek om je hoofd, +dan zal men hem spoediger en reeds in de verte zien, en op je blond haar zal hij goed +staan.” +</p> +<p>“Maar moet u dan hier blijven? Men moet alles in dit bosch wantrouwen … Zal ik er +u terugvinden?” +</p> +<p>Terwijl zij deze vraag deed, wikkelde zij met een bevende hand den rooden zakdoek +om haar hoofd. +</p> +<p>“Ik zal hier blijven,” gaf haar vriend haar ten antwoord, “en als ik er niet kan blijven, +zal ik wel weer bij je weten te komen. Zou iets ons kunnen scheiden?” +</p> +<p>Ditmaal was het een geweerschot, dat voor het kind antwoordde, en vervolgens een tweede. +Van tien kanten te gelijk <span class="pageNum" id="pb189">[<a href="#pb189">189</a>]</span>deed het geweervuur zich hooren, niet dichtbij, maar veraf. +</p> +<p>“Zij zijn weer in het bosch gekomen om een aanval te doen,” zei Peter. “Over vijf +minuten kunnen zij hier zijn.” +</p> +<p>De leeuw had zich weder opgericht. Peter had hem een van zijn pistolen in de hand +gegeven, waarvan hij zich nog kon bedienen. +</p> +<p>“Komaan!” zei Tsjetsjewiek tegen Maroessia. “Ga! loop! vlieg, als je kunt! en vergeet +al het overige. Het is voor de Ukraine en voor je groote vriendin. De zakdoek zal +haar van je spreken …” +</p> +<p>Maroessia vloog weg als een pijl uit een boog. Maar toen zij aan het voetpad gekomen +was, dat door het boekweitveld heenliep, kon de kleine gazel geen weerstand bieden +aan de verzoeking om zich om te keeren, ten einde een poging te doen om hem, dien +zij met zooveel verdriet verlaten had, nog eenmaal te zien. Er was niemand meer op +de grens van het bosch. Het geweervuur had niet aangehouden. In het bosch was het +weer doodstil geworden. +</p> +<p>Maroessia ging weer verder. Van vermoeidheid was geen sprake meer; haar vriend had +het verlangd; zij had vleugels aan de voeten. Het boekweitveld is overgeloopen, daar +is de kleine brug, zij legt er haar beide kransen op neer. Een dof geluid was tot +haar ooren doorgedrongen. Zij luistert, het geluid komt naderbij en wordt duidelijk +hoorbaar. Het moet het getrappel zijn van een paard, dat in galop voortrijdt. Is de +ruiter een vriend of een vijand? Het is geen kozak. In de verte zou men zeggen, dat +het een Tartaar was. Toen zij met den ouden zanger reisde, ontweken zij die Tartaren +altijd. Zij keert terug en loopt de brug nog eens over. Gelukkig liggen de kransen +er nog op. Maroessia is tevreden. Zij zal zich in het riet verschuilen. De ruiter +komt met lossen teugel aanrijden. Zou hij haar opgemerkt hebben? Zij hoopt van niet. +Maar nauwelijks had Maroessia eenige schreden door dit riet gedaan, dat aan den kant +van den stroom groeide, of er viel een schot. De roode zakdoek, <span class="pageNum" id="pb190">[<a href="#pb190">190</a>]</span>evenals het lieve kopje, dat hij omgaf, waren te midden van het riet neergevallen. +Men zou gezegd hebben, dat het een patrijs was, die in zijn vlucht gestuit wordt. +</p> +<p>De Tartaarsche ruiter is de brug overgereden. Hij wil er zich van verzekeren, dat +zijn schot raak is geweest; op zijn paard gezeten, zoekt hij en bemerkt het bevallige +lichaam, dat daar op den grond uitgestrekt ligt. Het is slechts een kind! Maar wat +beteekent die roode zakdoek, dien zij om het hoofd heeft? Het is een vod, die zijn +kogel doorboord heeft. Het is niet de moeite waard, dien op te rapen. +</p> +<p>De ruiter spoort zijn paard weder aan, vervolgt zijn weg en verdwijnt als iemand, +die in zijn verwachting teleurgesteld is. Maroessia was voor hem slechts een schim, +die zich op zijn weg even aan hem vertoond had. +</p> +<p>Alles is weder stil geworden. De zaak was ook zoo vlug in haar werk gegaan. Men zou +zeggen, dat er niets bij die brug was voorgevallen. +</p> +<p>Intusschen komt er een boer, die een zwaren takkenbos op zijn schouders draagt, met +langzame schreden uit het kleine bosch, dat Maroessia links van de brug moest vinden. +Vervolgens loopt hij den molen voorbij, die door het heldere licht der maan verzilverd +wordt. Hij heeft geen haast, hij kijkt rechts noch links. Hij heeft er geen vermoeden +op, dat de weg, dien hij wil inslaan, kort geleden niet veilig was. +</p> +<p>Hij loopt de brug op. Hij ziet de beide kransen liggen, hij raapt ze op en haakt ze +aan zijn takkenbos vast. Zeker heeft hij dochtertjes. Hij zal de kransen aan haar +geven. Hij is de brug overgeloopen. Zijn last wordt hem te zwaar. Hij legt dien voor +een oogenblik neer en leunt, om uit te rusten, met zijn armen op den boomstam, die +aan deze eenvoudige brug tot leuning dient. Vandaar kijkt hij werktuigelijk in de +rondte. Wat ziet hij daar in het riet liggen? Men zou zeggen, dat het een ruiker roode +bloemen was. Hij moet dat meer van nabij bezien. Het is een meisje. Een van haar voeten +hangt in het water. Hij nadert. Hij tilt het ontzielde lichaam <span class="pageNum" id="pb191">[<a href="#pb191">191</a>]</span>op en trekt het een weinig op den kant. Hij kijkt met medelijden naar het schoon gelaat, +dat door den dood verbleekt is, legt de hand op het kleine, moedige hart, dat niet +meer klopt, slaat het teeken des kruises, spreekt deze woorden uit: “Dat God je ter +hulpe zij!” waarop het kind niet meer kan antwoorden: “God heeft mij geholpen,” staat +op en verwijdert zich, terwijl hij zijn takkenbos vergeet en alleen zijn kransen behoudt, +in aller ijl. Hij is de brug weder overgegaan. Waar gaat hij zoo haastig heen? Verder +dan den molen, naar den kant van het bosch. Wat heeft hij een haast om er weer in +te komen! Wat drukt hij aan zijn borst, wat verbergt hij onder zijn kleeren? Het is +de roode zakdoek, die het blonde hoofd versierde, het hoofd van het meisje, dat haar +vaderland zoo lief had. Hij neemt dien mede. De roode <span class="corr" id="xd31e2592" title="Bron: zadkdoek">zakdoek</span> en de kransen zijn ter bestemder plaatse aangekomen. Maroessia heeft haar taak volbracht. +De anderen, de laatste getrouwen, en haar groote vriendin zijn gered! +</p> +<p></p> +<div class="figure p191width"><img src="images/p191.jpg" alt="Bladerkrans liggend tussen het riet." width="545" height="364"></div><p> +<span class="pageNum" id="pb192">[<a href="#pb192">192</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch21" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e2822">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">XXI.</h2> +<h2 class="main">Gloria victis!</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p192width"><img src="images/p192.jpg" alt="Dode jonge vrouw." width="548" height="383"></div><p> +</p> +<p>Dat alles is al lang, heel lang geleden. Na verloop van honderd, misschien wel van +tweehonderd jaren, blijft er slechts een legende van over. Nog heden ten dage kan +men op een heuvel, door menschenhanden gemaakt, den hoogsten van alle van dezelfde +soort, die men in dit land aantreft, een groot kruis van graniet zien staan. Op dit +kruis is met de punt van een dolk een naam gegrift: <span class="sc">Maroessia</span>. +</p> +<p>De geheele heuvel heet de Koergane, dat is het graf van het meisje. Het is bedekt +met een prachtig tapijt van groen, steeds bezaaid met prachtige en geurige bloemen, +die slechts daar groeien, die men nooit elders heeft gezien en die men nimmer elders +zien zal. Die bloemen zijn prachtig. Als men ze verplant, weigeren zij te groeien: +zij sterven terstond. Men heeft getracht, ze op andere plaatsen te zaaien: zij komen +er zelfs niet op. Men heeft ze een naam gegeven, den eenigen, die er voor past: men +noemt ze Maroessia’s. +<span class="pageNum" id="pb193">[<a href="#pb193">193</a>]</span></p> +<p>Men vertelt, dat een kozak, beroemd door zijn moed, zijn verstand, zijn schoonheid +en zijn goedheid, en meer nog door zijn liefde voor zijn vaderland, dezen grooten +heuvel alleen heeft opgeworpen. +</p> +<p></p> +<div class="figure p193width"><img src="images/p193.jpg" alt="Treurende oude man bij graf." width="366" height="494"></div><p> +</p> +<p>Hij had slechts één arm, daar hij den anderen verloren had in het laatste gevecht, +dat er voor de onafhankelijkheid van de Ukraine geleverd werd; en met de eenige hand, +die hem overbleef, de aarde hand voor hand aandragende, heeft hij dezen heuvel opgeworpen. +Hij had er vele jaren aan besteed. Nog op jeugdigen leeftijd was hij er mee begonnen, +zijn baard en zijn haar waren grijs geworden, toen hij het <span class="pageNum" id="pb194">[<a href="#pb194">194</a>]</span>voltooide. Intusschen zeggen sommigen, dat een kleine jongen, Taras genaamd, hem zoolang, +zoolang had gebeden en gesmeekt, totdat hij zijn hulp had aangenomen, en dat op den +langen duur ook deze jongen bij dit werk oud geworden was. De legende zegt verder, +dat, toen de Koergane hoog genoeg was, en toen het kruis er op was geplaatst, de kozak +zich aan den voet daarvan neerzette en er tot aan zijn dood weende. Vóór dien dag +had niemand een leeuw tranen zien storten. Het zijn de tranen, die er aan zijn oogen +ontvloeiden, welke deze zoo mooie en geurige bloemen deden ontluiken, die vroeger +nooit in eenig deel van de wereld hadden gebloeid. Zij, die de taal der bloemen weten +te verstaan, verzekeren, dat men ze op avonden, als het volle maan is, kan hooren +fluisteren: “Wij kunnen nergens anders bloeien dan op het graf van hen, die hun leven +voor het vaderland hebben gegeven.” De kinderen, jongens en meisjes, vergezeld van +hun ouders, komen alle jaren uit alle deelen van het land, om een bedevaart te doen +naar het graf van het kleine meisje. Ieder hecht er zijn bloemkrans aan. Zij brengen +er portretten heen, medailles, ter eere van Maroessia geslagen. +</p> +<p>En er is er geen, die niet Maroessia had willen zijn … +</p> +<p class="trailer xd31e2629"><span class="sc">Einde.</span></p> +<p><span class="pageNum" id="pb195">[<a href="#pb195">195</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="back"> +<div id="toc" class="div1 contents"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Inhoud.</h2> +<table class="tocList"> +<tr> +<td class="tocDivNum">I.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch1" id="xd31e2641">Een onbekend reiziger</a> </td> +<td class="tocPageNum">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">II.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch2" id="xd31e2650">De kleine Maroessia</a> </td> +<td class="tocPageNum">12</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">III.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch3" id="xd31e2659">Een roovergeschiedenis</a> </td> +<td class="tocPageNum">30</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">IV.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch4" id="xd31e2668">De vlucht</a> </td> +<td class="tocPageNum">50</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">V.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch5" id="xd31e2677">Een ontmoeting</a> </td> +<td class="tocPageNum">56</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VI.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch6" id="xd31e2686">Bij den ouden Kniesj</a> </td> +<td class="tocPageNum">68</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch7" id="xd31e2695">Op dezelfde plaats</a> </td> +<td class="tocPageNum">77</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VIII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch8" id="xd31e2704">Het ontwaken van Iwan</a> </td> +<td class="tocPageNum">84</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">IX.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch9" id="xd31e2713">De ware Kniesj</a> </td> +<td class="tocPageNum">92</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">X.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch10" id="xd31e2722">Men ziet elkaar terug</a> </td> +<td class="tocPageNum">98</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XI.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch11" id="xd31e2731">Woorden en muziek</a> </td> +<td class="tocPageNum">107</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch12" id="xd31e2741">Men nadert</a> </td> +<td class="tocPageNum">117</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XIII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch13" id="xd31e2750">De hetman zwicht</a> </td> +<td class="tocPageNum">124</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XIV.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch14" id="xd31e2759">Ontmoetingen</a> </td> +<td class="tocPageNum">131</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XV.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch15" id="xd31e2768">Op het water</a> </td> +<td class="tocPageNum">135</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XVI.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch16" id="xd31e2777">Te Gadiatsj</a> </td> +<td class="tocPageNum">143</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XVII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch17" id="xd31e2786">Speel niet met dolken!</a> </td> +<td class="tocPageNum">154</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XVIII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch18" id="xd31e2795">Het gelukkige jaar</a> </td> +<td class="tocPageNum">164</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XIX.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch19" id="xd31e2804">Laatste kransen</a> </td> +<td class="tocPageNum">173</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XX.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch20" id="xd31e2813">De doorboorde zakdoek</a> </td> +<td class="tocPageNum">182</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XXI.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch21" id="xd31e2822">Gloria victis!</a> </td> +<td class="tocPageNum">192</td> +</tr> +</table> +<p><span class="pageNum" id="pb196">[<a href="#pb196">196</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div class="div1 advertisement"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Uitgaven van firma D. Bolle te Rotterdam</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure adwidth"><img src="images/ad.jpg" alt="Afbeelding van drie uitgaven van “Alleen op de Wereld.”" width="521" height="258"></div><p> +</p> +<p>Drie uitgaven van het met goud bekroonde meesterwerk +<b>Alleen op de Wereld</b> +</p> +<p>door <b>Hector Malot</b> +</p> +<p>Voor Nederland bewerkt door <b>Gerard Keller</b> +</p> +<p>1. <b>Prachtuitgave</b>, met 8 kunstdrukplaten, ingenaaid slechts <b>ƒ 1.80</b>, in rijken prachtband <b>ƒ 2.90</b>. +</p> +<p>2. <b>Volledige volksuitgave</b>, met 21 nieuwe illustratiën naar teekeningen van J. C. Nijland, ingenaaid slechts +<b>ƒ 1.20</b>, in royalen prachtband <b>ƒ 1.90</b>. +</p> +<p>3. <b>Verkorte jeugduitgave</b>, speciaal bestemd voor kinderen beneden 12 jaar, met talrijke illustratiën, ingenaaid +slechts <b>ƒ 0.90</b>, in prachtband slechts <b>ƒ 1.50</b>. +</p> +<p>“Zelden, misschien nooit, las ik een boek, zoo rein, zoo eenvoudig en toch zoo boeiend +en vol afwisseling als dit meesterwerk van Hector Malot.” +</p> +<p class="xd31e2884"><i>Gerard Keller</i>. +</p> +<p>“Het boek ademt overal een zachten, humanen geest, stemt den mensch beter en maakt +hem zedelijk krachtiger.” +</p> +<p class="xd31e2884"><i>Het Vaderland</i>. +</p> +<p>“Het is van het begin tot het einde boeiend en vol afwisseling.” +</p> +<p class="xd31e2884"><i>De Gids</i>. +</p> +<p>“Wij zijn dan ook zelden in de gelegenheid een werk van dien aard zoo onvoorwaardelijk +aan te bevelen.” +</p> +<p class="xd31e2884"><i>Het Huisgezin</i>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure spinewidth"><img src="images/spine.jpg" alt="Oorspronkelijke rug." width="720" height="80"></div><p> +</p> +<p></p> +<div class="figure backwidth"><img src="images/back.jpg" alt="Oorspronkelijke achterkant." width="531" height="720"></div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="transcriberNote"> +<h2 class="main">Colofon</h2> +<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3> +<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen +van welke soort dan ook. U mag het kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden +van de Project Gutenberg Licentie in dit eBoek of on-line op <a class="seclink xd31e41" title="Externe link" href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. +</p> +<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions +whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project +Gutenberg License included with this eBook or online at <a class="seclink xd31e41" title="Externe link" href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. +</p> +<p>Maroessia, het verhaal van de Oekraïnse Jeanne d’Arc. Dit oorspronkelijk door Marko +Vovtchok (pseudoniem van mevrouw Mariya Oleksandrivna Vilinska, 1833–1907) in het +Russisch op schrift gestelde verhaal werd in 1878 in het Frans vertaald en bewerkt +door P.-J. Stahl, (een pseudoniem van de bekende Jules Verne uitgever Pierre-Jules +Hetzel, 1814–1886), en verscheen voor het eerst in het Nederlands in 1880 bij Noordhoff +en Smit in Groningen. Dit exemplaar is de uitgave uit 1910, opnieuw bewerkt door A. C. +Slop, en verscheen bij Bolle in Rotterdam. De illustraties, van Théophile Schuler +(1821–1878), komen uit de eerste Franse uitgave, en zijn in de typerende stijl van +de tijd. +<-- +Oekraïns (1930): https://archive.org/details/tvorymarkavovchk02vovc/page/246/mode/2up +Russisch (1874): https://archive.org/details/skazkiibyl00vovc/page/n183/mode/2up +--> +</p> +<h3 class="main">Metadata</h3> +<table class="colophonMetadata" summary="Metadata"> +<tr> +<td><b>Titel:</b></td> +<td>Maroessia: De Ukraineesche Jeanne d’Arc</td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Auteur:</b></td> +<td>Marko Vovtchok [pseud. van Mariya Oleksandrivna Vilinska, 1833–1907]</td> +<td><a href="https://viaf.org/viaf/32150777/" class="seclink">Info</a></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Illustrator:</b></td> +<td>Théophile Schuler (1821–1878)</td> +<td><a href="https://viaf.org/viaf/17229379/" class="seclink">Info</a></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Vertaler:</b></td> +<td>A. C. Slop</td> +<td><a href="https://viaf.org/viaf/288796422/" class="seclink">Info</a></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Redacteur:</b></td> +<td>P. J. Stahl [pseud. Pierre-Jules Hetzel, 1814–1886]</td> +<td><a href="https://viaf.org/viaf/51700032/" class="seclink">Info</a></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Uitgiftedatum:</b></td> +<td>2006-05-16</td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Taal:</b></td> +<td>Nederlands (Spelling De Vries-Te Winkel)</td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Oorspronkelijke uitgiftedatum:</b></td> +<td>[1910]</td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Project Gutenberg:</b></td> +<td><a href="https://www.gutenberg.org/ebooks/18406" class="seclink">18406</a></td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>GitHub:</b></td> +<td><a href="https://github.com/GutenbergSource/18406-Vovtchok-Maroessia" class="seclink">18406-Vovtchok-Maroessia</a></td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>QR-code:</b></td> +<td colspan="2"><img src="images/qr18406.png" alt="QR-code van Project Gutenberg URL" width="148" height="148"></td> +</tr> +</table> +<h3 class="main">Codering</h3> +<p class="first">Dit bestand is in de oude spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren. +Afgebroken woorden aan het einde van de regel zijn hersteld. +</p> +<p>Hoewel in dit werk laag liggende aanhalingstekens openen worden gebruikt, zijn deze +gecodeerd met “.</p> +<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3> +<ul> +<li>2006-05-12 Begonnen. +</li> +<li>2010-05-07 Verbeteringen voor ePub. +</li> +<li>2022-03-12 Hogere resolutie afbeeldingen. +</li> +</ul> +<h3 class="main">Externe Referenties</h3> +<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn dat deze links +voor u niet werken.</p> +<h3 class="main">Verbeteringen</h3> +<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table class="correctionTable" summary="Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst."> +<tr> +<th>Bladzijde</th> +<th>Bron</th> +<th>Verbetering</th> +<th>Bewerkingsafstand</th> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e187">6</a>, <a class="pageref" href="#xd31e405">22</a>, <a class="pageref" href="#xd31e554">33</a>, <a class="pageref" href="#xd31e577">34</a>, <a class="pageref" href="#xd31e599">35</a>, <a class="pageref" href="#xd31e646">38</a>, <a class="pageref" href="#xd31e728">44</a>, <a class="pageref" href="#xd31e1786">126</a>, <a class="pageref" href="#xd31e1853">130</a></td> +<td class="width40 bottom"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom">”</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e286">14</a></td> +<td class="width40 bottom">,</td> +<td class="width40 bottom"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e537">32</a>, <a class="pageref" href="#xd31e644">38</a>, <a class="pageref" href="#xd31e752">45</a>, <a class="pageref" href="#xd31e780">47</a>, <a class="pageref" href="#xd31e1654">115</a>, <a class="pageref" href="#xd31e2459">179</a></td> +<td class="width40 bottom"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom">“</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e594">35</a>, <a class="pageref" href="#xd31e657">39</a></td> +<td class="width40 bottom">”</td> +<td class="width40 bottom"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e616">36</a></td> +<td class="width40 bottom">omheinig</td> +<td class="width40 bottom">omheining</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e749">45</a></td> +<td class="width40 bottom"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom">’</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1411">94</a></td> +<td class="width40 bottom">, .</td> +<td class="width40 bottom">.</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2091">148</a></td> +<td class="width40 bottom"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom">,”</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2229">159</a></td> +<td class="width40 bottom">wat</td> +<td class="width40 bottom">want</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2235">159</a></td> +<td class="width40 bottom"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom">.</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2457">179</a></td> +<td class="width40 bottom"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom">,</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2557">187</a></td> +<td class="width40 bottom">eenmaa</td> +<td class="width40 bottom">eenmaal</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2592">191</a></td> +<td class="width40 bottom">zadkdoek</td> +<td class="width40 bottom">zakdoek</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> +<div lang='en' xml:lang='en'> +<div style='display:block; margin-top:4em'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='nl' xml:lang='nl'>MAROESSIA</span> ***</div> +<div style='text-align:left'> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Updated editions will replace the previous one—the old editions will +be renamed. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright +law means that no one owns a United States copyright in these works, +so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United +States without permission and without paying copyright +royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part +of this license, apply to copying and distributing Project +Gutenberg™ electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG™ +concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, +and may not be used if you charge for an eBook, except by following +the terms of the trademark license, including paying royalties for use +of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for +copies of this eBook, complying with the trademark license is very +easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation +of derivative works, reports, performances and research. Project +Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away—you may +do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected +by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark +license, especially commercial redistribution. +</div> + +<div style='margin:0.83em 0; font-size:1.1em; text-align:center'>START: FULL LICENSE<br /> +<span style='font-size:smaller'>THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE<br /> +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK</span> +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase “Project +Gutenberg”), you agree to comply with all the terms of the Full +Project Gutenberg™ License available with this file or online at +www.gutenberg.org/license. +</div> + +<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg™ electronic works +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg™ +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or +destroy all copies of Project Gutenberg™ electronic works in your +possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a +Project Gutenberg™ electronic work and you do not agree to be bound +by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person +or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.B. “Project Gutenberg” is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg™ electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg™ electronic works if you follow the terms of this +agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg™ +electronic works. See paragraph 1.E below. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (“the +Foundation” or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection +of Project Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual +works in the collection are in the public domain in the United +States. If an individual work is unprotected by copyright law in the +United States and you are located in the United States, we do not +claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, +displaying or creating derivative works based on the work as long as +all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope +that you will support the Project Gutenberg™ mission of promoting +free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg™ +works in compliance with the terms of this agreement for keeping the +Project Gutenberg™ name associated with the work. You can easily +comply with the terms of this agreement by keeping this work in the +same format with its attached full Project Gutenberg™ License when +you share it without charge with others. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are +in a constant state of change. If you are outside the United States, +check the laws of your country in addition to the terms of this +agreement before downloading, copying, displaying, performing, +distributing or creating derivative works based on this work or any +other Project Gutenberg™ work. The Foundation makes no +representations concerning the copyright status of any work in any +country other than the United States. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other +immediate access to, the full Project Gutenberg™ License must appear +prominently whenever any copy of a Project Gutenberg™ work (any work +on which the phrase “Project Gutenberg” appears, or with which the +phrase “Project Gutenberg” is associated) is accessed, displayed, +performed, viewed, copied or distributed: +</div> + +<blockquote> + <div style='display:block; margin:1em 0'> + This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most + other parts of the world at no cost and with almost no restrictions + whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms + of the Project Gutenberg License included with this eBook or online + at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you + are not located in the United States, you will have to check the laws + of the country where you are located before using this eBook. + </div> +</blockquote> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.2. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is +derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not +contain a notice indicating that it is posted with permission of the +copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in +the United States without paying any fees or charges. If you are +redistributing or providing access to a work with the phrase “Project +Gutenberg” associated with or appearing on the work, you must comply +either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or +obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ +trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.3. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any +additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms +will be linked to the Project Gutenberg™ License for all works +posted with the permission of the copyright holder found at the +beginning of this work. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg™. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg™ License. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including +any word processing or hypertext form. However, if you provide access +to or distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format +other than “Plain Vanilla ASCII” or other format used in the official +version posted on the official Project Gutenberg™ website +(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense +to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means +of obtaining a copy upon request, of the work in its original “Plain +Vanilla ASCII” or other form. Any alternate format must include the +full Project Gutenberg™ License as specified in paragraph 1.E.1. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg™ works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg™ electronic works +provided that: +</div> + +<div style='margin-left:0.7em;'> + <div style='text-indent:-0.7em'> + • You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed + to the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has + agreed to donate royalties under this paragraph to the Project + Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid + within 60 days following each date on which you prepare (or are + legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty + payments should be clearly marked as such and sent to the Project + Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in + Section 4, “Information about donations to the Project Gutenberg + Literary Archive Foundation.” + </div> + + <div style='text-indent:-0.7em'> + • You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ + License. You must require such a user to return or destroy all + copies of the works possessed in a physical medium and discontinue + all use of and all access to other copies of Project Gutenberg™ + works. + </div> + + <div style='text-indent:-0.7em'> + • You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of + any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days of + receipt of the work. + </div> + + <div style='text-indent:-0.7em'> + • You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg™ works. + </div> +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project +Gutenberg™ electronic work or group of works on different terms than +are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing +from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of +the Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set +forth in Section 3 below. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +works not protected by U.S. copyright law in creating the Project +Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project Gutenberg™ +electronic works, and the medium on which they may be stored, may +contain “Defects,” such as, but not limited to, incomplete, inaccurate +or corrupt data, transcription errors, a copyright or other +intellectual property infringement, a defective or damaged disk or +other medium, a computer virus, or computer codes that damage or +cannot be read by your equipment. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the “Right +of Replacement or Refund” described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg™ electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium +with your written explanation. The person or entity that provided you +with the defective work may elect to provide a replacement copy in +lieu of a refund. If you received the work electronically, the person +or entity providing it to you may choose to give you a second +opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If +the second copy is also defective, you may demand a refund in writing +without further opportunities to fix the problem. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you ‘AS-IS’, WITH NO +OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT +LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of +damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement +violates the law of the state applicable to this agreement, the +agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or +limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or +unenforceability of any provision of this agreement shall not void the +remaining provisions. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg™ electronic works in +accordance with this agreement, and any volunteers associated with the +production, promotion and distribution of Project Gutenberg™ +electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, +including legal fees, that arise directly or indirectly from any of +the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this +or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or +additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any +Defect you cause. +</div> + +<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg™ +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of +computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It +exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations +from people in all walks of life. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg™’s +goals and ensuring that the Project Gutenberg™ collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg™ and future +generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see +Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org. +</div> + +<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation’s EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by +U.S. federal laws and your state’s laws. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +The Foundation’s business office is located at 809 North 1500 West, +Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up +to date contact information can be found at the Foundation’s website +and official page at www.gutenberg.org/contact +</div> + +<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without widespread +public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine-readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To SEND +DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state +visit <a href="https://www.gutenberg.org/donate/">www.gutenberg.org/donate</a>. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Please check the Project Gutenberg web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. To +donate, please visit: www.gutenberg.org/donate +</div> + +<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> +Section 5. General Information About Project Gutenberg™ electronic works +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project +Gutenberg™ concept of a library of electronic works that could be +freely shared with anyone. For forty years, he produced and +distributed Project Gutenberg™ eBooks with only a loose network of +volunteer support. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in +the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not +necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper +edition. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Most people start at our website which has the main PG search +facility: <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +This website includes information about Project Gutenberg™, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. +</div> + +</div> +</div> +</body> +</html> |