initial commit of ebook 17945HEADmain

9 files changed, 5424 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/17945-0.txt b/17945-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..7b06ae2
--- /dev/null
+++ b/17945-0.txt
@@ -0,0 +1,1595 @@
+The Project Gutenberg EBook of Mark Twain: Tri Noveloj, by Mark Twain
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Mark Twain: Tri Noveloj
+
+Author: Mark Twain
+
+Translator: Edwin Grobe
+
+Release Date: March 8, 2006 [EBook #17945]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MARK TWAIN: TRI NOVELOJ ***
+
+
+
+
+Produced by Robert L. Read, William Patterson, Edwin GROBE
+and the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net
+
+
+
+
+
+
+                        KLASIKAJ USONAJ NOVELOJ
+
+
+
+
+                               MARK TWAIN
+                              (1835-1910)
+
+
+
+
+                              TRI NOVELOJ:
+
+                        — KONFESO DE MORTANTO —
+             — LA FIFAMA SALTANTA RANO DE KALAVERO-KONTEO —
+              — LA RAKONTO PRI LA MALBONKONDUTA KNABETO —
+
+
+
+
+                              Esperantigis
+                              EDWIN GROBE
+
+
+
+
+                                  1999
+                         Eldonejo-Arizona-Stelo
+                        1620 North Sunset Drive
+                       Tempe, Arizona 85281-1550
+                                 Usono
+
+
+
+
+                        MARK TWAIN: TRI NOVELOJ
+                       Unua Eldono: Januaro 1999
+
+
+
+
+                     Originaj Anglalingvaj Titoloj:
+
+                       "A DYING MAN'S CONFESSION"
+            "THE NOTORIOUS JUMPING FROG OF CALAVERAS COUNTY"
+                   "THE STORY OF THE BAD LITTLE BOY"
+
+
+
+
+                             Copyright 1999
+                             Edwin P. Grobe
+                        for the herein contained
+                   English-to-Esperanto Translations
+
+
+       *       *       *       *       *
+
+                               ENHAVO
+
+      "Konfeso de Mortanto"                                 p.  1
+      "La Fifama Saltanta Rano de Kalavero-Konteo"          p. 14
+      "La Rakonto pri la Malbonkonduta Knabeto"             p. 19
+
+       *       *       *       *       *
+
+
+
+
+                          KONFESO DE MORTANTO
+
+
+Ni alproksimiĝis vilaĝon Napoleonon en ŝtato Arkansaso. Tial mi
+komencis pripensi mian tiean taskon. La horo: tagmezo. La vetero: hela
+kaj suna. Tio estis malbona. Almenaŭ, ne bonega. Ĉar mia tasko ne
+estis (laŭprefere) tagmeza speco. Ju pli mi meditis, des pli tiu fakto
+sin trudis al mi—jen unuforme, jen aliforme. Finfine ĝi prenis la
+formon de preciza demando. Ĉu estas bonsence plenumi la taskon dumtage
+kiam, vin senigante je iom da komforto kaj inklino, vi povas elprofiti
+la nokton por tio, sen scivolemaj gvatokuloj? Tio decidis la aferon.
+Klara demando kaj klara respondo konsistigas la plej mallongan elirejon
+por la plejmulto da konfuzaĵoj.
+
+Mi kunvenigis miajn amikojn en mia kajuto kaj diris ke mi bedaŭras
+estigi ĝenon kaj malesperon sed ke, post meditado pri la afero,
+laŭŝajne estos pli bone ke ni albordigu niajn bagaĵojn kaj vizitu
+Napoleonon. Ilia malaprobo estis tuja kaj laŭta; ilia lingvaĵo,
+ribelema. Ilia ĉefa argumento estis tiu kiu ĉiam malmergiĝas la
+unua en tiaj okazoj, ekde la komenco de tempo. "Sed vi elektis kaj
+_antaŭkonsentis_ resti sur ĉi tiu boato," ktp.; kvazaŭ, decidiĝinte
+fari malsaĝaĵon, laŭ nepra neceso oni restu sur la sama vojo
+kaj aliigi ĝin en _du_ malsaĝaĵojn per la plenumo de la komenca
+decidiĝo. Mi utiligis diversajn taktikojn por mildigi ilian sintenon,
+kun sufiĉe bona sukceso. Rezulte de tiu kuraĝigo mi plimultigis miajn
+klopodojn. Kaj por komprenigi al ili ke ne estis _mi_ kiu postulis la
+plenumon de la koncerna taskaĉo kaj ke mi nepre senkulpas pri la afero,
+mi baldaŭ ekkuraĝis rakonti ties historion, preskaŭ samvorte kiel mi
+ĉi-poste raportas.
+
+Ĉirkaŭ la fino de la pasinta jaro mi pasigis kelkajn monatojn en
+Munkeno, en Bavario. En novembro mi loĝis en la pensiono de Fraŭlino
+Dalvejnero, ĉe numero 1 de Karlostrato. Sed mia laborejo situis unu
+mejlon for, en la domo de vidvino sin vivtenanta per gastigado. Ŝi
+kaj ŝiaj du junaj infanoj kutimis veni ĉe mi ĉiun matenon kaj
+kunbabiladi en la Germana—responde al mia peto. Unu tagon, dum mi
+vagpromenadis en la urbo, mi vizitis unu el la du lokoj kie la registaro
+retenas kaj prizorgas kadavrojn ĝis la kuracistoj certas ke tiuj
+finmortis kaj ne daŭre vivas en tranca stato. Estis makabra loko,
+tiu ĉambrego. Vidiĝis tridek ses plenkreskulaj kadavroj, sternite
+surdorse sur iom oblikvangulaj tabuloj en tri longaj vicoj—kaj havante
+ĉiuj vaksoblankajn rigidajn vizaĝojn sub la blankaj mortotukoj
+volvitaj ĉirkaŭ ili. Laŭ la flankoj de la ĉambro estis profundaj
+orielaspektaj alkovoj kaj en ĉiu el tiuj kuŝis pluraj marmormienaj
+beboj, entute kaŝite kaj enterigite sub tavoloj da freŝaj floroj krom
+siaj vizaĝoj kaj interfalditaj manoj. Ĉirkaŭ fingro de ĉiu el tiuj
+kvindek senmovaj formoj, grandaj kaj malgrandaj, estis ringo. Ekde la
+ringo, drato etendiĝis ĝis la plafono kaj de tie ĝis sonorileto en
+tiea kontrolĉambro kie, tage kaj nokte, kontrolisto sidas ĉiam en
+vigla atendado, preta alvenigi eksaltan urĝohelpon al iu ajn ano de tiu
+palvanga kompanio kiu, vekiĝinte el la morto, estigas korpomovon—ĉar
+ĉiu movo, eĉ la plej minimuma, agitos la draton kaj sonigos tiun
+timindan sonorileton. Mi imagis min mortosentinelo kiu dormetis en nepra
+tiea soleco en tre malfrua horo dum malrapidege evoluanta gvatdeĵorado
+de iu muĝventega nokto kaj eksentis sian korpon aliiĝi palpebrumtempe
+en tremetantan ĵeleon pro la subita bruaĉo de tiu terura alvokilo!
+Tial mi enketis pri tiu aĵo, demandis kio kutime okazas? Ĉu la
+gvatisto mortis kaj la revivinta kadavro alvenis por komfortigi kiel
+eble plej multe liajn lastajn momentojn? Sed oni riproĉis al mi mian
+klopodon nutri sencelan kaj senvaloran scivolemon en tiel solena kaj
+funebra loko. Kaj mi foriris tre humiligite.
+
+La sekvintan matenon mi rakontadis mian aventuron al la vidvino kiam ŝi
+ekkriis:
+
+"Venu kun mi. Mi havas loĝanton kiu rakontos al vi ĉion kion vi
+deziras ekscii. Li estis noktosentinelo tie."
+
+Li estis vivanta homo sed ne havis vivantan aspekton. Li kuŝis surlite
+kaj altaj kusenoj subtenis lian kapon. Lia forvelkinta vizaĝo estis
+senkolora. Liaj profunde sinkintaj okuloj estis fermitaj. Lia mano,
+kuŝante sur lia brusto, estis ungegaspekta, tiel osta kaj longfingra
+ĝi estis. La vidvino komencis min prezenti. La okuloj de la viro
+malfermiĝis malrapide kaj briletis malice el la krepusko de siaj
+kavernoj. Li kuntiris nigre la brovojn. Li levis la maldikan manon kaj
+entreprenis nin forsendi per ordonema gesto. Sed la vidvino daŭre
+parolis ĝis eksciigi al li la fakton ke mi estas fremdulo kaj Usonano.
+La mieno de la viro tuj ŝanĝiĝis, pliheliĝis, eĉ avidiĝis—kaj en
+la sekvinta momento li kaj mi ekĝuis kunan solecon.
+
+Mi komencis paroli en roksolida Germana lingvo. Li respondis en ege
+fleksebla Angla lingvo. Post tio ni nepre flankenlasis la Germanan.
+
+Tiu ftizulo kaj mi intime amikiĝis. Mi vizitis lin ĉiun tagon kaj
+ni parolis pri ĉio. Almenaŭ pri ĉio krom edzinoj kaj infanoj.
+Se menciiĝis la edzino aŭ la infano de iu ajn, ĉiam postokazis
+tri fenomenoj: la plej afabla kaj amema kaj dolĉa lumo briletis en
+la okuloj de la viro dum momento; en la sekvinta momento la lumo
+forpaliĝis kaj ĝin anstataŭis tiu minaca mieno jam ekflaminta tie
+kiam mi vidis liajn okulojn malfermiĝi la unuan fojon; triavice,
+li ĉesis paroli tie kaj tiam por tiu tago, restis senparole daŭre
+enlitiĝite, perdite en abstrakta kaj absorbita pensado, laŭŝajne
+aŭdante nenion kion mi diris, malatentante miajn adiaŭojn, kaj
+evidente prikonsciis nek vide nek aŭde pri mia foriro el la ĉambro.
+
+Kiam mi jam estis dum du monatoj la ĉiutaga kaj sola intimulo de tiu
+Karolo Ritero, li diris abrupte ion tagon:
+
+"Mi rakontos al vi mian historion."
+
+Tiam li daŭrigis kiel jenas:
+
+       *       *       *       *       *
+
+Mi neniam rezignis antaŭ nun. Sed nun mi rezignas. Mi estas mortonta.
+Mi finkonkludis hieraŭnokte ke devas okazi tiel kaj, aldone, ege
+baldaŭ. Vi diras ke vi celas reviziti vian riveron iun tagon kiam
+la okazo prezentiĝos. Nu, bonege. Tio, kune kun stranga sperto kiun
+hazarda sorto okazigis al mi hieraŭnokte, devigas min rakonti al vi
+mian historion—ĉar vi vidos vilaĝon Napoleonon en Arkansaso kaj
+por mia bono vi haltos tie kaj plenumos taskon por mi—taskon kiun vi
+entreprenos bonvole post aŭskulti mian rakonton.
+
+Ni mallongigu la rakonton kie ajn eblas ĉar ĝi estas longa kaj bezonos
+mallongigon. Vi jam scias kiel okazis al mi aliri Amerikon kaj kiel mi
+decidiĝis ekloĝi en tiu soleca regiono de la Sudo. Sed vi ne scias ke
+mi havis edzinon. Mia edzino estis juna, belega, amema, kaj, ho! tiel
+die bona kaj senkulpa kaj milda. Kaj nia filineto estis miniatura kopio
+de sia patrino. Tio estis la plej feliĉa el ĉiuj feliĉaj hejmoj.
+
+Iun nokton—okazis ĉirkaŭ la fino de la milito—mi vekiĝis el ebria
+stuporo kaj min trovis manligita kaj buŝŝtopita dum la ĉirkaŭanta
+aero estis malpurigita per kloroformo. Mi vidis du virojn en la ĉambro
+kaj unu el ili diris al la alia en raŭka flustrado: "Mi _diris_ al ŝi
+ke mi faros tion se ŝi faros bruon, kaj rilate al la infano—"
+
+La alia viro interrompis en mallaŭta duonplora voĉo:
+
+"Vi diris ke ilin ni nur buŝŝtopos kaj prirabos, ne difektos, alie mi
+ne konsentintus alveni."
+
+"Ĉesu plendaĉi. _Necesis_ ŝanĝi la planon kiam ili vekiĝis. Vi
+faris _vian_ plejon por ilin protekti. Nun tio vin kontentigu. Venu,
+helpu serĉfosadi."
+
+Ambaŭ viroj surportis maskojn kaj krudajn ĉifonajn "nigrul"-specajn
+vestaĵojn. Ili havis celpunktan lanternon helpe de kies lumo mi
+konsciis ke al la dekstra mano de la pli milda el la du rabistoj mankas
+dikfingro. Ili serĉfosadis hazardacele en mia malriĉa loĝejo dum
+momento. La ĉefbandito diris tiam en teatra flustrado:
+
+"Tio estas tempomalŝparo. _Li_ malkaŝu kie ĝi estas kaŝita. Forigu
+lian buŝoŝtopilon kaj lin revigligu."
+
+La alia diris:
+
+"Bone. Kondiĉe ke ne okazu klabado."
+
+"Sen klabado estu, tial. Kondiĉe ke li daŭre silentu."
+
+Ili min alproksimiĝis. En tiu momento aŭdigis eksterdomaj sonoj,
+sonoj de voĉoj kaj hufotretado. La rabistoj retenis la spiradon kaj
+aŭskultis. Malrapide la sonoj pli kaj pli proksimiĝis. Tiam eksonis
+kriego:
+
+"_Saluton_, la domo! Vidigu lumon. Ni deziras akvon."
+
+"La voĉo de la kapitano, per Dio!" diris la teatre flustrinta brutulo,
+kaj ambaŭ banditoj forfuĝis pere de la malantaŭpordo, malŝaltante
+sian lanternon dum la kurado.
+
+La fremdulo alvokis plurajn pluajn fojojn, tiam preterrajdis—estis
+laŭŝajne dekduo da ĉevaloj—kaj nenion pluan mi aŭdis.
+
+Mi luktis sed ne sukcesis min liberigi el miaj ligoj. Mi klopodis paroli
+sed malhelpis tion mia buŝŝtopilo. Mi kapablis eligi nenian sonon.
+Mi serĉaŭskultis la voĉojn de miaj edzino kaj infano—aŭskultis
+longe kaj atentege. Tamen nenia sono eliris la alian ekstremaĵon de
+la ĉambro kie staris ilia lito. Tiu silento pli kaj pli aĉiĝis, pli
+kaj pli minaciĝis, en ĉiu momento. Ĉu vi opinias povinti toleri
+horodaŭron da tiaĵo? Kompatu min tial, al kiu necesis toleri trihoran
+daŭron. Ĉu trihoran? Trieternecan, diru! Kiam ajn eksonis la horloĝo
+ŝajnis ke jam forpasis jaroj ekde kiam mi aŭdis ĝin la antaŭan
+fojon. Dum la tuta tempo mi baraktis en miaj ligoj kaj finfine, ĉirkaŭ
+la nova tagiĝo mi min liberigis kaj ekstreĉis miajn rigidajn membrojn.
+Mi povis distingi detalojn iom bone. Disrubis la plankon aĵoj tien
+ĵetitaj per la ŝtelistoj dum ili serĉis miajn ŝparmonojn. La unua
+objekto kaptinta mian apartan atenton estis dokumento mia kiun mi vidis
+ekrigardi kaj tiam forĵeti la pli krudan el la du brutuloj. Sango ĝin
+makuligis. Mi atingis stumblapaŝe la alian ekstremaĵon de la ĉambro.
+Ho, kompatindaj, senofendaj, senhelpaj estuloj, tie ili kuŝis. Jam
+forpasis iliaj ĉagrenoj. Nur komenciĝis la miaj.
+
+Ĉu mi apelaciis al la juro? Ĉu mi? Ĉu satiĝas la soifo de la
+malriĉulo se la reĝo trinkas por li? Ho, ne, ne, ne! Mi deziris
+nenian impertinentan sintrudon de la juro. Leĝoj kaj la pendumilo ne
+povus kontraŭpagi la ŝuldoprezon kiun mi rajtis ricevi. La juro lasu
+sentime al mi la tiurilatan respondecon. Mi malkovrus la ŝuldanton kaj
+kolektus la ŝuldon. Kiel efektivigi tion, ĉu vi diras? Kiel efektivigi
+tion kaj tiom ekcerti pri ĝi se mi neniam vidis la vizaĝojn de la
+ŝtelistoj nek aŭdis iliajn kutimajn voĉojn nek konceptis ununuran
+ideon pri kiuj ili povus esti? Malgraŭ tio tamen mi estis jes ja
+certa—ege certa, ege memfida. Mi disponis indicon—indicon kiun vi
+taksintus senvalora—indicon kiu ne multe helpintus eĉ detektivon pro
+tio ke mankus al li la sekreto pri kiel ĝin apliki. Mi parolos pri tio
+baldaŭ. Vi vidos. Ni daŭrigu nun, konsiderante la aferon en taŭga
+ordo. Por komenci estis cirkonstanco kiu disponigis al mi precizdirektan
+vidpunkton. Tiuj du rabistoj estis klarŝajne soldatoj trompvestitaj
+kiel vagabondoj, kaj ne novvenitaj al milita servado sed spertaj pri
+ĝi—konstantuloj, eble. Ili ne akiris siajn soldatajn sintenon,
+gestojn, starpozojn en unu tago, nek en unu monato, nek en unu jaro.
+Tiel mi opiniis, sed nenion diris. Kaj unu el ili diris, "La voĉo de la
+kapitano, per Dio!"—la viro mem kiun mi deziris senvivigi. Du mejlojn
+for tendumis pluraj regimentoj kaj du kompanioj de Usona kavalerio.
+Kiam mi eksciis ke Kapitano Blakelio de Kompanio C preterpasis nin
+dum la nokto kun eskorto, mi diris nenion sed decidiĝis serĉi mian
+viron en tiu kompanio. Dum diversaj konversacioj studeme kaj obstine mi
+priskribis la rabistojn kiel vagabondojn, kampadejo-parazitulojn. Kaj
+inter tiu socia klaso miaj kunkonversaciintoj serĉis vane, ĉar nur mi
+suspektis la soldatojn.
+
+Laborante pacience dumnokte en mia afliktita hejmo, mi fabrikis
+kamuflaĵon por mi el diversaj vestaĵpecoj kaj -eroj. En la plej
+proksima vilaĝo mi aĉetis paron da bluaj ŝirmvitroj. Post kelke da
+tempo, kiam la milita kampadejo disiĝis kaj Kompanio-C-on oni forsendis
+cent mejlojn norden, al Napoleono, mi kaŝis mian etan monprovizon
+en mia pantalonzono kaj efektivigis mian foriron dum la nokto. Kiam
+Kompanio C atingis Napoleonon mi estis jam tie. Jes, mi estis tie—kun
+nova metio: sortodivenisto. Dezirante ŝajni egalpartia, mi amikiĝis
+kaj divenis sortojn inter ĉiuj kompanioj tie garnizonigitaj. Tamen mi
+atentis plejparte pri Kompanio C. Mi min komplezemigis senlime inter
+tiuj apartaj viroj. Ili petis de mi nenian komplezon, starigis antaŭ
+mi nenian minacon kiujn mi malakceptis. Mi fariĝis bonvola viktimo de
+iliaj ŝercoj. Tio pligrandigis mian popularecon. Mi fariĝis favorato.
+
+Baldaŭ mi trovis soldaton al kiu mankis dikfingro. Kian ĝojon tio
+havigis al mi! Kaj kiam mi ekcertis ke nur li, el ĉiuj kompanianoj
+siaj, perdis dikfingron, malaperis mia lasta dubo. Mi _certegis_ suresti
+la ĝustan spurvojon. La viro nomiĝis Krugero. Li estis Germano. Estis
+naŭ Germanoj en la kompanio. Mi kontrolgvatadis por ekscii kiuj estas
+liaj intimuloj, sed laŭŝajne li havis neniajn apartajn amikojn.
+Tamen intimulo lia estis mi kaj mi prizorgis kreskigi la rilaton.
+Kelkfoje mi tiel sopiris al venĝo ke mi apenaŭ sukcesis malhelpi min
+surgenuiĝi antaŭ li kaj petegi ke li fingremontru la viron mortigintan
+miajn edzinon kaj infanon sed mi ekscipovis bridi al mi la langon. Mi
+atendadis pacience kaj daŭre sortodivenis, laŭokaze.
+
+Mia aparataro estis simpla: iom da ruĝa farbo kaj peceto da blanka
+papero. Mi farbis la malsupron de la klienta dikfingro, faris surpaperan
+premaĵon de ĝi, ĝin studadis dum la nokto kaj sciigis lian sorton
+al li la sekvintan tagon. Kiun ideon mi nutris, efektivigante tian
+sensencaĵon? Jen ĝi estis. Kiam mi estis knabo mi konis maljunan
+Francon estintan provoso dum tridek jaroj kaj li diris al mi ke ĉiu
+homo havas unu trajton kiu neniam ŝanĝiĝas ekde la lulilo ĝis la
+tombo: la linioj sur la malsupra flanko de la dikfingro. Kaj li diris ke
+tiuj linioj neniam nepre samaspektas ĉe iu ajn homparo. Nuntagare ni
+fotas la novan krimulon kaj pendas lian bildon en la Kanajlo-Galerio por
+estonta referenco. Sed tiu Franco, dum sia aktiva laborkariero, kutimis
+fari premaĵon pri la dikfingra malsupraĵo de nova malliberulo kaj ĝin
+staplis por ebla estonta uzado. Li diris ĉiam ke bildoj senvaloras
+ĉar eventualaj kamuflovestaĵoj povas ilin senutiligi. "La dikfingro
+estas la ununura certaĵo," li diris. "Ĝi ne kamuflovesteblas." Kaj
+li kutimis pravigi sian teorion helpe de miaj amikoj kaj konatoj. Tio
+sukcesis ĉiam.
+
+Mi daŭre sortodivenis. Ĉiun nokton mi min izoligis, en nepra soleco,
+kaj pristudis sub lupeo la dikfingrajn premaĵojn de la tago. Vi imagu
+la vorantan avidon per kiu mi okulkontrolegis tiujn labirintajn ruĝajn
+spiralojn, tenante apude tiun dokumenton surportantan la dekstramanajn
+dik- kaj alifingrajn premaĵojn de tiu nekonata murdinto, presitajn
+per la plej kara sango—por mi—iam defaligita sur ĉi tiu tero! Kaj
+foje kaj refoje necesis al mi ripeti la saman malnovan senkuraĝigan
+rimarkon: "Ĉu _neniam_ samaspektos ili?"
+
+Sed finfine alvenis mia rekompenco. Ĝi estis la dikfingra premaĵo de
+la kvardektria viro de Kompanio C partopreninta en mia eksperimento:
+Soldato Franzo Adlero. Unu horon antaŭe mi sciis nek la nomon nek la
+voĉon nek la figuron nek la vizaĝon nek la naciecon de la murdinto.
+Sed nun mi sciis ĉiujn tiujn detalojn. Mi opiniis rajti certi pri la
+afero. La ripetitaj demonstradoj de la Franco estis mia rajtigilo. Tamen
+restis rimedo por ĉion _nepre_ certigi. Mi disponis pri premaĵo de la
+maldekstra dikfingro de Krugero. En la mateno mi flankenapartigis lin
+dum lia maldeĵorado. Kiam ni staris ekster la vid- kaj aŭdkampo de
+eblaj atestontoj mi diris en impona maniero:
+
+"Parto de via sorto estas tiel serioza ke mi juĝis esti pli bone ne
+malkovri ĝin al vi okaze de publika kunveno. Vi kaj cetera viro, kies
+sorton mi pristudis hieraŭnokte—Soldato Adlero—murdis virinon kaj
+infanon. Oni vin spuras. Antaŭ ol forpasos kvin tagoj oni murdos vin
+ambaŭ."
+
+Li falis surgenuen, timigite ĝis frenezio. Kaj dum kvin minutoj li ade
+elverŝis la saman litanion, kiel demenculo, kaj en tiu sama duonplora
+maniero restinta unu el miaj memoraĵoj pri tiu murdonokto en mia
+ĉambreto:
+
+"Mi ne faris tion. Laŭ mia animo, tion mi ne faris. Kaj mi strebis
+malhelpi ke _li_ faru tion. Tiel mi agis, Dio estu mia atestanto. Li
+faris tion solapersone."
+
+Jen estis ĉio kion mi volis. Kaj mi klopodis min senigi je la stultulo.
+Sed ne, li alkroĉiĝis al mi, petegante ke mi lin protektu kontraŭ la
+murdinto. Li diris:
+
+"Mi havas monon. Dek mil dolarojn. En kaŝejo. La fruktaĵo de ŝtelado
+kaj rabado. Savu min. Diru al mi kion fari kaj ĝi estos al vi, ĉiu
+cendo. Du trionoj el ĝi apartenas al mia kuzo, Adlero, sed vi rajtas
+alpreni ĝin entute. Ni kaŝis ĝin kiam ni alvenis ĉi tien komence.
+Sed mi rekaŝis ĝin hieraŭ en nova loko kaj ne diris tion al li. Mi
+intencis dizerti kaj ĝin forpreni entute. Ĝi estas oro kaj tro peza
+por manporti kiam oni kuras kaj evitas. Sed virino kiu jam transiris
+la riveron antaŭ du tagoj por pretigi mian vojon postsekvos min kun
+la mono. Kaj se mi ne havus la ŝancon priskribi la kaŝejon al ŝi,
+mi intencis ruzdoni mian arĝentan poŝhorloĝon en ŝian manon aŭ
+transsendi ĝin al ŝi kaj ŝi komprenus la aferon. Estas paperpeco en
+la malantaŭaĵo de la ujo kiu ĉion rakontas. Jen, prenu la horloĝon
+kaj diru al mi kion fari."
+
+Li penadis trudi sian horloĝon al mi kaj elmontradis la paperon,
+klarigante ĝin al mi, kiam Adlero eniris la vidkampon fordistance je
+ĉirkaŭ dek du jardoj. Mi diris al la kompatinda Krugero:
+
+"Enpoŝigu denove vian horloĝon, ĝin mi ne deziras. Nenia difektado
+vin atingos. Foriru nun, mi devas diveni lian sorton por Adlero. Baldaŭ
+mi diros al vi kiel eskapi de la murdinto. Intertempe, necesos al mi
+rekontroli la premaĵon de via dikfingro. Nenion diru al Adlero pri ĉi
+tiu afero. Nenion diru al iu ajn."
+
+Li foriris plena je timo kaj dankemo, kompatinda diablulo. Mi diris al
+Adlero longan sortodivenon—laŭintence tiel longan ke mi ne povis ĝin
+findiri. Promesis alveni lian gvardpostenejon tiun nokton kaj diri al li
+ties vere gravan parton—ties tragedian parton, mi diris. Tial, necesas
+esti ekster la aŭdkampo de subaŭskultantoj. Oni ĉiam postenigis
+pikedon ekster la urbo. Nuraj disciplino kaj ceremonio. Nenia bezono
+tiurilate. Nenia malamiko en la ĉirkaŭejo.
+
+Ĉirkaŭ noktomezo mi survojiĝis, provizite per la kontraŭsigno, kaj
+gvidis miajn paŝojn ĝis la soleca regiono kie Adlero estis gvardonta.
+Estis tiel malhele ke mi stumblis senpere kontraŭ malklaran figuron
+preskaŭ antaŭ ol povi eligi ŝirmvorton. La sentinelo salutis kaj
+mi respondis, ambaŭ en la sama momento. Mi aldonis: "Estas nur mi,
+la sortodivenisto." Tiam mi glitpaŝis al la flanko de la kompatinda
+diablulo kaj ŝovegis mian ponardon en lian koron. "_Ja wohl_," mi
+ridis. Jen _estis_, efektive, la tragedia parto de lia sorto. Dum li
+falis de sur sia ĉevalo, li strebis alkroĉiĝi al mi kaj miaj bluaj
+ŝirmokuloj postrestis en lia mano. Kaj foren plonĝis la besto, lin
+trenante kun piedo en la piedingo.
+
+Mi forfuĝis tra la arbaro kaj efektivigis mian eskapon, postlasinte
+miajn ŝirmokulojn en la mano de la mortinto.
+
+Tio okazis antaŭ dek kvin-dek ses jaroj. Ekde tiam mi vagiradas
+sencele ĉirkaŭ la mondo, foje laborante, foje senlabore; foje havante
+monprovizon, foje senmone; sed ĉiam lacigite per troa vivado kaj
+dezirante finvivi, ĉar mian surteran mision plenumis la faro de tiu
+nokto. Kaj la nuraj plezuro, konsolo, kontentiĝo kiujn mi spertis en
+ĉiuj tiuj tedaj jaroj estis la ĉiutaga penso: "Mi senvivigis lin!"
+
+Antaŭ kvar jaroj mia sano komencis malbonfarti. Mi vagatingintis
+Munkenon laŭ mia sencela maniero. Malhavante monon, mi serĉis kaj
+akiris laborpostenon. Mi plenumis mian taskon fidele dum ĉirkaŭ
+unu jaro. Tiam oni postenigis min kiel noktosentinelon tie en tiu
+mortodomo kiun vi vizitis lastatempe. La loko konvenis al mia humoro.
+Ĝi plaĉis al mi. Plaĉis al mi esti kun la mortintoj—esti sola kun
+ili. Mi kutimis vagiradi inter tiuj rigidaj kadavroj kaj enrigardi
+iliajn aŭsterajn vizaĝojn dum horoj. Ju pli malfrua estis la horo,
+des pli impona estis la situacio. Mi preferis la malfruan horon.
+Foje mi malheligis la lumojn. Tio estigis perspektivon, vi komprenu,
+kaj liberigis la imagon. Ĉiam la malklaraj, malantaŭenirantaj
+mortintovicoj estigis ĉe oni strangajn kaj fascinajn fantaziojn.
+Antaŭ du jaroj—mi jam estis tie ekde unu jaro—mi sidis tute sole
+en la gvatĉambro en ventega vintra nokto, malvarmigite, sensentigite,
+senkonsole, ekdormetante iom post iom en senkonscion. La plorego de la
+vento kaj la klakado de foraj ŝutroj sonadis pli kaj pli mallaŭte
+en miaj senaŭdiĝontaj oreloj ĉiumomente kiam subite kaj akute la
+mortosonorilo eligis sangofrostigan alarmon super mia kapo! Preskaŭ
+paralizis min la ŝoko ĉar neniam antaŭe mi aŭdis la signalon.
+
+Mi min renormaligis kaj hastegis al la kadavroĉambro. Preskaŭ
+mezdistance for laŭ la ekstera vico sidis rektaspina figuro envolvita
+en mortotuko, svingante la kapon malrapide de flanko al flanko:
+makabra spektaklo! Ĝia flanko alfrontis min. Mi aliris ĝin haste kaj
+enrigardis fikse ĝian vizaĝon. Ĉielo! Adlero ĝi estis!
+
+Ĉu vi povas diveni kio estis mia unua ekpenso? Envortigite, jen ĝi
+estis: "Ŝajnas tial ke vi eskapis de mi unuan fojon. Okazos kontraŭa
+rezulto ĉi-foje!"
+
+Verŝajne tiu etulo spertis neimageblajn terurojn. Imagu kion li devis
+eksenti vekiĝinte meze de tiu senvoĉa silento kaj ĉirkaŭspektadinte
+tiun malgajan mortintaron! Kiu dankemo brilegis en lia magrega blanka
+vizaĝo kiam li vidis vivantan formon antaŭ si! Kaj kiel la fervoro de
+tiu senparola dankemo plimultiĝis kiam lia rigardo atingis la vivigajn
+kordialojn kiujn mi portis en la manoj! Tiam imagu la hororon kiu eniris
+lian pinĉitan vizaĝon kiam mi metis la kordialojn malantaŭ min kaj
+diris moke:
+
+"Ekparolu, Franzo Adlero! Alvoku tiujn mortintojn! Sendube ili
+aŭskultos kaj kompatos. Sed en ĉi tiu loko auŝkultos kaj kompatos
+neniu alia."
+
+Li penadis paroli. Tamen rezistis kaj malpermesis paroladon tiu parto
+de la mortotuko kunpremanta liajn makzelojn. Li strebis levi petegajn
+manojn sed ili restis, kunmetite kaj kunligite, sur lia brusto. Mi
+kriegis:
+
+"Kriegu, Franzo Adlero! Veku la dormantojn en la foraj stratoj, petante
+ilin alvenigi helpon al vi. Kriegu—sen malŝpari tempon, ĉar estas
+malmulte da tempo por malŝpari. Kio, ĉu vi ne povas? Kia domaĝo!
+Tamen ne gravas. Kriegado ne ĉiam alvenigas helpon. Kiam vi kaj via
+kuzo murdis senhelpajn virinon kaj infanon en kabano de Arkansaso—mia
+edzino estis kaj mia infano—ili kripetis helpon, ĉu vi memoras? Sed
+tio ne sukcesis. Vi memoras ke tio ne sukcesis, ĉu ne? Viaj dentoj
+klaketadas—tial kial vi ne povas ekkrii? Malfiksu la bandaĝojn per
+viaj manoj. Tiam vi povos ekkrii. Ho, mi komprenas. Viaj manoj estas
+ligitaj kaj ne povas helpi vin. Kiom strange eventoj ripetiĝas post
+longaj jaroj. Ĉar ankaŭ _miaj_ manoj estis ligitaj tiun nokton, ĉu
+vi memoras? Jes, tiel forte ligitaj kiel viaj manoj estas ligitaj nun.
+Kiom stranga tio estas! Mi ne povis min liberigi. La ideo malligi min
+ne eniris vian menson. La ideo malligi vin ne eniras mian menson nun.
+Ŝŝŝ! Jen malfruhora paŝsono! Ĝi venas en nia direkto. Aŭskultu,
+kiom proksima ĝi estas! Eblas kompti la paŝsonojn: unu, du, tri! Jen,
+ĝi staras ĵus aliflanke de la pordo. Jen estas la horo! Kriegu, viro,
+kriegu! Estas la ununura ŝanco inter vi kaj eterneco! Ho, vidu! Vi
+hezitis tro longan tempon. Ĝi preterpasis. Jen. Ĝi mallaŭtiĝas. Ĝi
+estas for! Pripensu tion! Primeditu tion! Vi ĵus aŭdis homan paŝsonon
+je la lasta fojo. Kiom strange devas esti aŭskulti tiel ordinaran sonon
+kaj konscii ke neniam denove oni aŭdos samaĵon."
+
+Ho, amiko mia! La dolorego en tiu envolvita vizaĝo estis vidinda
+ekstazo! Mi elpensis novan torturon kaj ĝin aplikis, min helpante per
+iom da mensoga kreivo:
+
+"Tiu kompatinda Krugero strebis savi miajn edzinon kaj infanon kaj mi
+havigis al li reciprokan komplezon en la taŭga momento. Mi konvinkis
+lin prirabi vin. Kaj mi kaj iu virino helpis lin dizerti el sia
+militservo kaj lin alvenigis al sekurejo."
+
+Rigardo de surprizo kaj triumfo ekbrilis malhele tra la angoro en la
+vizaĝo de mia viktimo. Mi perpleksiĝis, maltrankviliĝis, diris:
+
+"Nu, kio? Ĉu li ne eskapis?"
+
+Nea kapskuo.
+
+"Ĉu ne? Kio okazis tial?"
+
+La kontento en la envolvita vizaĝo ankoraŭ pliklariĝis. La viro
+strebis murmuraĉi kelkajn vortojn—sensukcese; penadis esprimi ion
+per la malhelpitaj manoj—malsukcesis; paŭzis momenton, tiam klinis
+malforte la kapon en signifocela maniero, en la direkto al la kadavro
+kuŝanta la plej proksime al li.
+
+"Ĉu mortinta?" mi demandis. "Ĉu ne sukcesis eskapi? Ĉu kaptita
+fuĝante kaj pafita?"
+
+Cetera kapskuo nea.
+
+"Tial, kiel?"
+
+Denove la viro entreprenis fari ion permane. Mi zorge atentis sed ne
+sukcesis diveni la celon. Mi antaŭenkliniĝis kaj rigardis eĉ pli
+zorge. Li ĉirkaŭtordis dikfingron kaj per ĝi malforte pikis la
+bruston.
+
+"Ho, ĉu vi volas diri: ponardita?"
+
+Jesa kapmovo, akompanite de fantoma rideto de tioma diableco ke ĝi
+ekŝaltis veklumon en mia malakra cerbo kaj mi kriegis:
+
+"Ĉu ponardis lin _mi_, lin preninte por vi? Ĉar tiu pikbato celis
+ununure vin!"
+
+La jesa kapmovo de la denove mortanta fripono estis tiel ĝoja kiel lia
+mankanta fortiko kapablis elmontri.
+
+"Ho, mizera, mizera mi, mortiginte la kompatan personon kiu amikiĝis
+kun miaj karuloj kiam ili estis senhelpaj kaj kiu ilin servintus se li
+povintus! Mizera, ho, mizera, mizera mi!"
+
+Mi imagis aŭdi la dampitan glugleton de primoka rido. Mi eligis la
+vizaĝon de inter la manoj kaj vidis mian malamikon malantaŭensinki sur
+sian klintabulon.
+
+Necesis al li sufiĉe longa tempo por morti. Li disponis mirindan
+vitalecon, surprizan konstitucion. Jes, li pasigis plaĉe longan tempon
+pri la afero. Mi alportis seĝon kaj ĵurnalon, sidiĝis apud li kaj
+legis. De tempo al tempo mi trinketis brandon. Tion mi bezonis pro la
+malvarmo. Sed mi trinketis ankaŭ pro tio ke, en la komenco, kiam mi
+etendis la manon por alpreni la botelon, li supozis ke mi celas havigi
+iom al li. Mi legis laŭtvoĉe: ĉefe fantaziajn raportojn pri homoj
+urĝe forkaptitaj de sur la tombosojlo kaj revenigitaj al vivo kaj viglo
+pere de kelkaj kulerplenoj da likvoro kaj varma bano. Jes, li pasigis
+longan malfacilan tempon mortante: tri horojn, ses minutojn, ekde la
+momento kiam li aŭdigis la sonorilon.
+
+Laŭ onia opinio, dum la dek ok jaroj forpasintaj ekde kiam iniciatiĝis
+tiu kadavrogvatado, nenia en tuko envolvita gasto de la Bavariaj
+mortodomoj iam sonorigis sian sonorilon. Nu, tio estas senĝena opinio.
+Ĝi restu tia.
+
+La malvarmo de la mortoĉambro jam penetris miajn ostojn. Ĝi revigligis
+kaj retrudis al mi la malsanon antaŭe min afliktintan sed kiu, ĝis
+la koncerna nokto, konstante kaj ade malaperis. Tiu viro murdis mian
+edzinon kaj mian infanon. Kaj post tri tagoj li aldonintos mian nomon al
+sia murdolisto. Ne gravas! Dio! Kiel bonsapora estas la memoraĵo pri
+tio. Mi kaptoatingis lin eskapantan el sia tombo kaj lin reŝovis en
+ĝin!
+
+Post tiu nokto mi devis enlitiĝi dum tuta semajno. Sed ekde kiam mi
+povis iom rondiradi, mi konsultis la mortodomajn registrolibrojn kaj
+eksciis la numeron de la domo en kiu Adlero mortis. Mizera pensionaĉo
+tiu estis. Mi konceptis la ideon ke kompreneble li akirintus la
+personajn havaĵojn de Krugero, estante la kuzo de tiu, kaj mi deziris
+obteni la horloĝon de Krugero se eblus al mi. Tamen dum mi estis
+malsana la posedaĵojn de Adlero oni forvendis kaj dislokis, krom pluraj
+malnovaj leteroj kaj ceteraj senvaloraj diversaĵoj. Tamen, pere de tiuj
+leteroj, mi spurtrovis filon de Krugero, la nuran restantan parencon
+lian. Tridekjara nun, li estas faka ŝuisto kaj loĝas ĉe Numero 14
+Reĝostrato en Manhejmo. Vidvo, li havas plurajn junajn gefilojn. Sen
+klarigi al li la kialon de tio, konstante ekde tiam mi provizas lin per
+du trionoj el lia financa subteno.
+
+Nu, rilate al tiu horloĝo—vidu kiom strange evoluas la aferoj!
+Mi ĉirkaŭspuris ĝin en Germanio dum pli ol jaro je granda mon-
+kaj ĉagrenkosto. Kaj finfine mi ekhavis ĝin! Ekhavis ĝin kaj
+nedireble ekĝojiĝis. Malfermis ĝin kaj nenion trovis interne. Ho, mi
+devintus antaŭscii ke tiu paperpeceto ne restos tie ĉiun tiun tempon.
+Kompreneble, mi rezignis pensi pri la dek mil dolaroj tiam. Rezignis
+tion kaj forigis ĝin el mia menso. Kaj ege malĝoje, ĝin dezirinte por
+la filo de Krugero.
+
+Hieraŭnokte, kiam finfine mi konsentis pri mia neevitebla morto,
+mi komencis pretigi miajn havaĵojn. Mi entreprenis bruligi ĉiujn
+senutilajn dokumentojn kaj certege, de inter la dokumentoj de Adlero ne
+antaŭe zorge kontrolitaj elfalis tiu longe dezirata peceto. Tuj mi ĝin
+rekonis. Jen ĝi. Mi ĝin tradukos:
+
+
+_Brika lustablo, mezurbe, angule de Orleano- kaj Merkato-Stratoj. Angulo
+alfrontanta urbodomon. Tria ŝtono, kvara vico. Tien enŝovu mesaĝon
+dirantan kiom alvenos._
+
+
+Jen. Prenu kaj konservu ĝin! Krugero klarigis ke tiu ŝtono
+formoveblas, kaj ke ĝi estas en la norda muro de la fundamento,
+kvaravice ekde la supro, triaŝtone ekde la okcidento. La mono kaŝiĝas
+malantaŭ ĝi. Li diris ke la lasta frazo estas trompaĵo por devojigi
+okaze ke la papero enfalu malĝustajn manojn. Sendube ĝi plenumis tiun
+funkcion por Adlero.
+
+Nun mi deziras petegi ke kiam vi faros vian proponitan vojaĝon laŭ
+la rivero, vi spurtrovu tiun kaŝitan monon kaj sendu ĝin al Adamo
+Krugero, ĉe la Manhejma adreso kiun mi menciis. Ĝi riĉuligos lin
+kaj mi dormos des pli trankvile en mia tombo sciante ke mi faris mian
+plejon por la filo de la viro kiu klopodis savi miajn edzinon kaj
+infanon—kvankam mia mano senscie lin mortigis, kontraŭe al la impulso
+de mia koro kiu preferintus lin ŝirmi kaj savi.
+
+       *       *       *       *       *
+
+"Tia estis la rakonto de Ritero," mi diris al miaj du amikoj. Estiĝis
+profunda kaj impona silento kiu daŭris ne mallongan tempon. Tiam ambaŭ
+viroj estigis pafadon da ekscititaj kaj admiraj ekkrioj pri la strangaj
+eventoj de la rakonto. Kaj tio, kune kun klakadanta fluego da demandoj
+kiu daŭre persistis ĝis ĉiuj partneroj preskaŭ senspiriĝis.
+Tiam miaj amikoj komencis renormaliĝi kaj retiriĝi, subŝirme de
+kelkfojaj vortpafoj, en silenton kaj abisman revadon. Dum dek minutoj
+nun aŭdiĝis nur silento. Tiam Roĝero diris reveme:
+
+"Dek mil dolaroj!" Aldonante, post paŭzego:
+
+"Dek mil. Tio estas vera monamaso."
+
+Baldaŭ la poeto demandis:
+
+"Ĉu vi celas sendi ĝin al li tujege?"
+
+"Jes," mi diris. "Tio estas stranga demando."
+
+Nenia respondo. Post iom da tempo, Roĝero demandis heziteme:
+
+"Ĉu la tutan sumon? Tio estas—mi volas diri—"
+
+"Certege, la tutan sumon."
+
+Mi estis dironta pli, sed haltis—haltis pro pensadsinsekvo naskiĝinta
+en mi. Tompsono parolis sed mia menso estis for kaj mi ne aŭdkaptis
+lian diraĵon. Sed mi aŭdis Roĝeron respondi:
+
+"Jes. Tia ĝi ŝajnas al mi. Tio devus ege sufiĉi. Mi opinias ke _li_
+nenion faris."
+
+Baldaŭ la poeto diris:
+
+"Kiam vi pripensas la aferon, tio _pli_ ol sufiĉas. Vi nur konsideru!
+Kvin mil dolaroj! Nu, li ne kapablus elspezi tion en la daŭrotempo
+de sia vivo. Kaj tio lin difektus, aldone. Eble eĉ lin ruinigus.
+Vi konsideru tion. Post malmulte da tempo li forĵetus la restintan
+monon, fermus sian butikon, eble komencus drinkadi, mistraktus siajn
+senpatrinajn infanojn, sinkus en ceterajn malboncelajn irvojojn,
+progresus laŭvice de malbono al plimalbono—"
+
+"Jes, vi pravas," interrompis Roĝero fervore. "Mi jam vidis tion cent
+fojojn. Jes, pli ol cent fojojn. Vi metu monon en la manojn de tia viro
+nur se vi deziras lin detrui, tio estas fakto. Vi nur metu monon en
+liajn manojn, necesas fari nenion ceteran. Kaj se tio ne malaltigas lin
+kaj lin senutiligas kaj lin senigas je ĉiu memestimo kaj ĉio, tiam mi
+ne konas la homan naturon—ĉu ne, Tompsono? Kaj eĉ se ni transdonus
+al li _trionon_ el ĝi; nu, en malpli ol ses monatoj—"
+
+"Malpli ol ses _semajnoj_, vi diru," respondis mi, ekscitiĝante kaj
+interrompante. "Escepte se li metus tiun tri-mil-dolaran sumon en
+sekurajn manojn kie li ne povus ĝin ektuŝi, ne pli ol ses semajnoj
+forpasus antaŭ ol—"
+
+"_Certege_, ne pli ol ses semajnoj!" diris Tompsono. "Mi redaktis
+librojn por tiuspecaj homoj kaj en la momento mem kiam ili enmanigas
+sian tantiemon—eble temas pri tri mil, eble du mil—"
+
+"Kial tiu ŝuisto rajtas disponi du mil dolarojn, plaĉus al mi
+ekscii?" Roĝero interrompis serioze. "Viro eble nepre kontenta nun,
+tie en Manhejmo, ĉirkaŭate de samranguloj, manĝante sian panon
+kun tiu apetito kiun povas estigi nur laborema entreprenado, ĝuante
+sian modestan vivon, honesta, justa, purkora, kaj _benita_! Jes, mi
+diru 'benita' super la miriadoj ĉirkaŭirantaj en silkaj vestaĵoj,
+laŭpromenantaj la malplenan artefaritan rondvojon de socia malsaĝeco.
+Sed vi nur metu _la koncernan_ tenton antaŭ li nuran fojon! Vi nur metu
+dek kvin cent dolarojn antaŭ tia viro kaj diru—"
+
+"Dek kvin cent diablojn!" mi protestis. "_Kvin_ cent putrigus liajn
+principojn, paralizus lian entreprenadon, trenus lin al la rumvendejo,
+de tie ĝis la defluilo, de tie ĝis la almozdomo, de tie ĝis—"
+
+"_Kial_ trudi al ni mem tiun krimon, sinjoroj?" interrompis la poeto
+serioze kaj alloge. "Li estas feliĉa tie kie li estas ke tia kia li
+estas. Ĉiu sento pri honoro, ĉiu sento pri karitato, ĉiu sento pri
+alta kaj sankta bonvolo nin avertas, nin petegas, nin ordonas lin lasi
+en senĝeno. Jen vera amikeco, jen aŭtenta amikeco. Ni povus funkciigi
+aliajn rimedojn pli pompajn. Sed nenian tiel vere komplezan kaj saĝan,
+kredu min."
+
+Post iom da daŭra diskutado, evidentiĝis ke ĉiu el ni, en la profundo
+de sia koro, sentis kelkajn dubojn pri tiu aranĝo pri la afero. Klarege
+estis ke ĉiuj sentis la devon sendi al la kompatinda ŝuisto _ion_.
+Estiĝis longa kaj pripensa diskuto pri tiu punkto kaj finfine ni
+elektis sendi al li kolorlitografon.
+
+Nu, post kiam ĉio laŭŝajne bonordiĝis por ĉiuj partoprenantoj,
+elstariĝis nova ĝeno. Okazis ke tiuj du viroj celis dividi la monon
+egalparte kun mi. Mi ne samopiniis. Mi diris ke ili povos sin taksi
+bonŝancaj se ili kunricevos duonon el la mono. Roĝero diris:
+
+"Kiu estintus _iel ajn_ bonŝanca se ne partoprenintus en la afero
+mi? Estis mi kiu faris la unuan sugeston. Sen mi ĉio irintus al la
+ŝuisto."
+
+Tompsono diris ke li mem pripensis la aferon jam en la sama momento kiam
+Roĝero unue parolis.
+
+Mi replikis ke la sugesto naskiĝintus ĉe mi sufiĉe baldaŭ kaj sen la
+helpo de iu ajn. Mi estas malrapida pensanto eble, sed fidinda.
+
+La debato varmiĝis en kverelon, tiam en batalon. Ĉiu viro ekvundiĝis
+iom forte. Post min iom kuraci, laŭ mia maniero, mi supreniris en
+malbonaĉa humoro al la uraganferdeko. Mi renkontis Kapitanon Makordon
+tie kaj diris, tiel plaĉe kiel permesis mia humoro:
+
+"Mi alvenas por adiaŭi, Kapitano. Mi deziras alteriĝi ĉe Napoleono."
+
+"Vi deziris alteriĝi kie?"
+
+"Ĉe Napoleono."
+
+La kapitano ekridis sed, ekkonsciinte ke mi ne estas en gaja humoro, li
+ĉesis ridi kaj diris:
+
+"Sed ĉu vi seriozas?"
+
+"Mi jes ja tre seriozas."
+
+La kapitano rigardis la supranivelan navigejon kaj diris:
+
+"Li deziras elboatiĝi ĉe Napoleono!"
+
+"Ĉu ĉe Napoleono?"
+
+"Tiel li diras."
+
+"Laŭ la fantomego de Cezaro!"
+
+Onklo Mumfordo alproksimiĝis laŭ la ferdeko. La kapitano diris:
+
+"Onklo, jen amiko via kiu deziras elboatiĝi ĉe Napoleono!"
+
+"Nu, laŭ—!"
+
+Mi diris:
+
+"Bonvolu, pri kio temas ĉio tio? Ĉu viro ne rajtas alteriĝi ĉe
+Napoleono se tion li deziras?"
+
+"Nu, damnu, ĉu vi ne scias? Ne plu ekzistas Napoleono. Jam de jaroj
+kaj jaroj ĝi ne plu ekzistas. Arkansaso-Rivero ĝin krevis, ĝin
+ĉifonigis, ĝin forŝovis en Misisipo-Riveron!"
+
+"Ĉu forbalais la _tutan_ urbon? Ĉu bankojn, preĝejojn, malliberejojn,
+ĵurnalajn redaktejojn, urbodomon, teatron, fajrobrigadejon,
+lustablon—ĉu _ĉion?_"
+
+"Ĉion. Nur dekkvinminuta tasko, aŭ similaĵo. Postlasis de la urbo
+nek haŭton nek haron, nek ŝiraĵon nek ŝindon krom la malantaŭa
+ekstremaĵo de iu domaĉeto kaj unu brika fumtubo. En la nuna momento
+nia boato padelnavigas en la mezo mem de la antaŭa starloko de la urbo.
+Jen fore estas la brika fumtubo—la ununura restaĵo de la urbo. Tiu
+densa arbaro ĉe la dekstra flanko situis antaŭe mejlon for de la urbo.
+Rigardu malantaŭ vi, kontraŭflue. Nun vi komencas rekoni la pejzaĝon,
+ĉu ne?"
+
+"Jes, mi jes ja ĝin rekonas nun. Tio estas la plej mirinda afero kiun
+mi iam priaŭdis. De multege la plej mirinda kaj la plej neatendita."
+
+S-ro Tompsono kaj S-ro Roĝero jam alvenis, intertempe, kun valizoj kaj
+ombreloj kaj aŭskultis silente la novaĵon de la kapitano. Tompsono
+metis duondolaron en mian manon kaj diris mallaŭte:
+
+"Por mia porcio de la kolorlitografo."
+
+Roĝero agis same.
+
+Jes, mirindege estis vidi Misisipo-Riveron ruliĝi inter senhomaj
+bordoj rekte super la loko kie antaŭ dudek jaroj mi kutimis vidi
+bonan grandan memkontentan urbeton. Urbeton kiu estis sidejo de granda
+kaj grava konteo. Urbeton kun granda Usona marsoldatara malsanulejo.
+Urbeton kiu havis sennombrajn batalojn kun ĉiutaga enketo. Urbeton kie
+antaŭe mi konis la plej belan kaj la plej talentan knabinon de la tuta
+Misisipo-valo. Urbeton kie ni ricevis la unuan presitan novaĵon pri la
+lamentinda katastrofo de batalŝipo Pensilvanio antaŭ kvaronjarcento.
+Urbeton ne plu ekzistantan, englutitan, forsinkintan nutradi la fiŝojn.
+Urbeton de kiu restas nenio krom ero de domaĉeto kaj dispeciĝanta
+brika fumtubo!
+
+
+
+
+               LA FIFAMA SALTANTA RANO DE KALAVERO-KONTEO
+
+
+Konforme al peto de amiko skribinta al mi el Oriento, mi vizitis afablan
+paroleman maljunan Simonon Hveleron kaj enketis pri amiko de mia amiko,
+Leonido V. Smilejo, responde al la peto, kaj mi ĉi tie alfiksas la
+rezultaĵon. Mi sentas kaŝitan suspekton ke Leonido V. Smilejo estas
+mito; ke mia amiko neniam konis tian personon; kaj ke li nur hipotezis
+ke se mi demandus al Hvelero pri li, tio memorigus al la multaĝulo sian
+fifaman _Jaĉjon_ Smilejon, kaj li ekoficus, enuigante min per kelkaj
+agacantaj tiurilataj rememoraĵoj tiel longaj kaj tedaj kiel senutilaj
+por mi. Se tio estis la celo, okazis sukceso.
+
+Mi trovis Simonon Hveleron en komforta dormetado apud la servoĉambra
+stovo de la kadukinta drinkejo de mortanta mineja kampadejo nomiĝanta
+Ĉe-Anĝelo kaj konstatis ke li estas dika kaj kalva kaj portas sur sia
+trankvila vizaĝo mienon de ĉarmaj mildeco kaj simpleco. Li vekiĝis
+kaj salutis, dezirante al mi bonan tagon. Mi diris al li ke amiko mia
+petis ke mi enketu pri kara kamarado de lia knabeco nomiĝanta Leonido
+V. Smilejo—Pastoro Leonido V. Smilejo, juna predikisto pri la Biblia
+mesaĝo laŭraporte loĝinta antaŭe en Ĉe-Anĝelo. Mi aldonis ke, se
+S-ro Hvelero scipovos informi min pri tiu Pastoro Leonido V. Smilejo, mi
+ŝuldos al li multajn reciprokajn komplezojn.
+
+Simono Hvelero malantaŭenirigis min en angulon kaj blokadis min tie per
+sia seĝo, tiam sidiĝis kaj evoluadigis la tedan rakonton sekvontan
+ĉi tiun alineon. Li neniam ridetis, neniam kuntiris la brovojn, neniam
+senigis la voĉon je la mildaritma tonalo al kiu li agordis sian
+komencan frazon, neniam elmontris la plej etan indicon pri entuziasmo.
+Tamen laŭ la tuta longo de la senfina rakonto kuris vejno da imponaj
+seriozo kaj sincero komprenigantaj klarscie al mi ke, anstataŭ imagi
+ke lia rakonto ampleksas ridindan aŭ absurdan temaron, li taksas ĝin
+vere grava afero kaj admiras ties du heroojn kiel virojn disponantajn
+transcendan genion pri altnivela _lerteco_. Mi lasis lin daŭrigi
+siamaniere la rakontadon, neniam lin interrompante ununuran fojon.
+
+"Pastoro Leonido V.—Ho, nu, Pastoro Leo—Nu, foje ĉeestis ĉi tie
+ulo nomiĝanta _Jaĉjo_ Smilejo, en la vintro de '49, aŭ eble estis
+la printempo de '50—mi ne memoras precize, iel, kvankam la kialo
+pro kiu mi opinias ke estis unu aŭ la alia estas tio ke mi memoras
+ke la klintrogego ankoraŭ ne estis finkonstruita kiam li alvenis la
+kampadejon. Tamen li estis la plej stranga ulo kiun oni iam vidis
+kiam temis pri ĉiam veti pri kio ajn surscenejiĝas kondiĉe ke li
+sukcesu instigi iun veti pri la kontraŭa flanko, kaj se ne, li mem
+ŝanĝis vetflankon. Plaĉis al li iu ajn aranĝo plaĉanta al la
+kontraŭvetanto. Se li nur sukcesus starigi veton, _li_ kontentiĝis.
+Tamen li estis bonŝanca, malkutime bonŝanca. Preskaŭ ĉiam li
+venkis. Li estis ĉiam preta kaj atendanta oportunon. Kion ajn oni
+menciis, li proponis priveti ĝin kaj priveti iun ajn flankon, laŭ
+via deziro, kiel mi ĵus menciis. Se okazis vetkuro por ĉevaloj, je
+ties finiĝo vi trovis lin multriĉigita aŭ nepre senmonigita. Se
+okazis hundobatalo, li vetis pri ĝi. Se okazis katbatalo, ĝin li
+privetis. Se okazis kokbatalo, li ĝin privetis. Nu, se du birdoj
+sidis sur barilo, li vetis pri kiu el ili forflugos antaŭ la alia.
+Kaj se okazis evangeliza kunveno, li ĉeestis ĝin senmanke por veti
+pri Pastoro Valkero kiu estis, laŭ lia takso, la plej bona oratoro
+de la regiono, kaj tia li estis certe, kaj bona viro. Kaj se li vidis
+krampkrur-insekton eksurvojiĝi en iu ajn direkto, li vetis pri kiom
+da tempo la besteto bezonos por atingi sian cellokon—kiu ajn estu la
+loko. Kaj se vi konsentis priveti kontraŭ li, li konsentis postsekvi
+tiun krampkrur-insekton ĝis Meksikio por ekscii kien ĝi celas iri kaj
+dum kiom da tempo ĝi estos survoje. Multaj el la knaboj de ĉi tie
+vidis tiun Smilejon kaj kapablas raporti al vi pri li. Nu, entute egalis
+al _li_—li bonvolis veti pri io _ajn_—la laŭdamne plej stranga
+ulo. La edzino de Pastoro Valkero malsanis foje, dum multe da tempo,
+kaj ŝajnis ke oni ne sukcesos ŝin savi. Tamen iun matenon li eniris
+kaj Smilejo ekdemandis al li kiel ŝi fartas kaj li diris ke ŝi fartas
+iom pli bone nun—danke al Nia Sinjoro pro Lia senfina kompato—kaj
+progresas tiel favore ke, kun la beno de Providenco, ŝi finfine
+resaniĝos kaj Smilejo, antaŭ ol pripensi la aferon, diris: 'Nu, mi
+vetas je du dolaroj kaj duono ke ne.'
+
+"Ĉi tiu ĉi Smilejo havis ĉevalinon—la knaboj kromnomis ŝin la
+'dekkvinminutaĵo' sed ili faris tion nur por ŝerci, vi scias, ĉar
+kompreneble ŝi estis pli rapida ol tio—kaj li ofte vetgajnis monon
+pri tiu ĉevalinaĉo, malgraŭ tio ke ŝi estis tiel malrapida kaj ĉiam
+suferis pro astmo aŭ tempro aŭ ftizo aŭ io simila. Kutime ili ĉiam
+cedis al ŝi du-tricent-jardan frustarton kaj tiam preterpasis ŝin
+survoje. Tamen ĉe la finfiniĝo de la konkurso ŝi ekscitiĝis kaj
+fariĝis kvazaŭ urĝpelata kaj komencis antaŭenkaprioli kaj larĝe
+disapartigi la gambojn, etendante la krurojn facilartike, foje en la
+aeron, foje vojoflanken en la direkto al la bariloj kaj suprenlevante
+piedbate tr-o-o-n da polvo kaj estigante tr-o-o-n da bruaĉego pro
+tusado kaj ternado kaj mungado—kaj ĉiam atingi la venkobudon kun
+ĉirkaŭ kololonga antaŭeco, laŭ la plej bona takso.
+
+"Kaj li havis etan malgrandan buldogidon kiu, kiam vi ĝin rigardis,
+ŝajnis tute senvalora, kapabla nur sidadi kun feroca aspekto, atendante
+bonan ŝancon por ŝtelpreni ion. Tamen tuj post kiam oni privetis
+ĝin, ĝi fariĝis tute alia hundo. Ĝia submentono komencis elstari
+kiel vaporboata teŭgo kaj ĝiaj dentoj malkovriĝis kaj ekbrilis kiel
+altfornoj. Kaj se cetera hundo ĝin atakis kaj ĝin skuis ĉifonaĉe
+kaj mordis ĝin kaj lanĉis ĝin du-trifoje trans la ŝultron, Andreo
+Ĝaksono—tio estis la nomo de la hundido—Andreo Ĝaksono ĉiam
+ŝajnigis propran kontentiĝon, kvazaŭ atendinte nenion alian—rezulte
+de kio la vetoj daŭre kaj redaŭre duobliĝis kaj reduobliĝis en la
+kontraŭa flanko, ĝis kiam ĉiuj finvetis. Tiam subitege li alkroĉis
+tiun alian hundon perbuŝe ĵus ĉe la artiko de ties malantaŭa kruro
+kaj tenis ĝin en seninterrompa frostiĝo. Li ne maĉaĉis, vi komprenu,
+nur buŝtenis kaj persistegis ĝis kiam ili koncedis la venkon, eĉ
+se temis pri tutjara daŭrotempo. Smilejo ĉiam gajnis la vetpremion
+helpe de tiu hundido ĝis kiam la besto devis konkursi kontraŭ hundo
+perdinta siajn malantaŭajn krurojn forsegitajn per disksegilo, kaj kiam
+la vetado atingis finan punkton kaj la mono jam kuŝis surgrunde kaj
+Andreo Ĝaksono ekpretis efektivigi sian plej ŝatatan alkroĉmanovron,
+tujege li konsciis kiel oni lin supertrompis kaj kiel la alia hundo lin
+kontraŭmurenigis, por tiel diri, kaj li aspektis surprizite kaj tiam
+li aspektis iom malkuraĝigite kaj ĉesis penadi gajni la venkon kaj
+finiĝis tute fintrompite. Li direktis rigardon al Smilejo, kvazaŭ por
+diri ke lia koro estas rompita kaj ke la kulpinto estis la mastro pro
+konsenti priveti kontraŭ hundo kiu ne havas malantaŭajn krurojn al
+kiuj oni povas alkroĉi, kio en batalo estis lia ĉefa atakmanovro, kaj
+tiam li iom foriris lampaŝe, sin kuŝigis kaj mortis. Bonega hundido
+estis tiu Andreo Ĝaksono kiu sin famigintus se ĝi sukcesintus travivi,
+ĉar ĝin enestis bona konsistigaĵo kaj genio. Tion mi scias, ĉar
+antaŭe ĝi disponis neniajn apartajn priparolindajn oportunojn kaj
+estas mallogike ke hundo povas batali tiel sukcese en tiaj cirkonstancoj
+se ĝi ne havas talenton. Ĉiam mi ekbedaŭras pensante pri tiu lasta
+batalo ĝia kaj ties finiĝo.
+
+"Nu, ĉi tiu ĉi Smilejo havis rathundojn kaj virkokojn kaj virkatojn
+kaj ĉiujn tiajn specaĵojn ĝis senripozigi vin kaj vi ne povus alporti
+al li privetaĵon kontraŭ kiu li ne kapablus kontraŭstarigi samaĵon.
+Iun tagon li kaptis ranon kaj hejmenportis ĝin kaj diris intenci ĝin
+klerigi. Tial dum tri monatoj li faris nenion ceteran krom sidi en
+sia malantaŭdoma ĝardeno kaj lernigi saltadon al tiu rano. Kaj estu
+certa ke li jes ja lernigis ĝin. Li kutimis iom ŝoveti la ranon de
+malantaŭe kaj en la sekvinta minuto vi vidis la ranon kirliĝadi en la
+aero kiel pastoringo, vin vidis efektivigi transkapiĝon, aŭ eble paron
+da ili, se li sukcesigis bonan starton, kaj retereniĝi platpiede kaj
+bonsane, kiel kato. Li alkutimigis la ranon al tiaspeca saltado lernante
+al ĝi kiel kapti muŝojn kaj trejnis ĝin tiurilate tiel konstante ke
+la besteto sukcesis trafi muŝon ĉiun fojon kiam la insekto eniris
+ĝian vidkampon. Smilejo diris ke mankas al la rano nur taŭga edukado
+por ke ĝi povu fari ion ajn—kaj mi kredas lin. Nu, mi vidis lin meti
+Danielon Vebsteron ĉi tien sur ĉi tiun plankon—Danielo Vebstero
+estis la nomo de la rano—kaj ekkriegi, 'Muŝoj, Daĉjo, muŝoj!'—kaj
+pli rapide ol vi povas palpebrumi ĝi suprensaltis vertikallinie kaj
+forlekegis la muŝon de sur la tablo kaj refalaĉis surplanken tiel
+solide kiel kotbulo kaj komencis grati la kapoflankon kun malantaŭa
+piedo tute apatie kvazaŭ ne konsciante esti farinta pli ol kutimas fari
+iu ajn rano. Vi neniam vidis ranon tiel modestan kaj honestan malgraŭ
+ties grandaj talentoj. Kaj kiam temis pri honesta kaj senruza saltado
+sur ebena plataĵo, ĝi kapablis atingi pli grandan distancon en ununura
+salto ol iu ajn besto de sia speco iam vidita de vi. Saltado sur ebena
+plataĵo estis ĝia specialaĵo, vi komprenu, kaj kiam temis pri tio
+Smilejo bonvole vetis monon pri ĝi ĝis restis al li nenia plua cendo.
+Smilejo fieregis pri sia rano kaj li tute rajtis fieregi ĉar uloj
+vojaĝintaj ĉien kaj estintaj ĉie diris ĉiuj senescepte ke la besto
+superas ĉiun ajn ranon iam viditan de _ili_.
+
+"Nu, Smilejo tenis la beston en lataĵa skatoleto kaj foje li kunportis
+ĝin en la kampadejocentron kaj proponis ĝin kiel monvetobjekton. Iun
+tagon ulo—nekonato en la kampadejo—renkontis lin kun lia skatoleto
+kaj diris:
+
+"'Kio povus esti tio kion vi tenas en la skatoleto?'
+
+"Kaj Smilejo respondas, iom indiferente, 'Povus esti papago, aŭ povus
+esti kanario, eble, tamen ne estas tiaĵo. Nur rano ĝi estas.'
+
+"Kaj la ulo prenis ĝin kaj okulkontrolis ĝin zorge kaj turnis ĝin en
+diversaj direktoj kaj diris: 'Nu, vi pravas. Do, por kiu _ĝi_ utilas?'
+
+"'Nu,' diris Smilejo, trankvile kaj senzorge, 'ĝi utilas por
+_unu_ afero, mi opinias. Ĝi kapablas pretersalti iun ajn ranon de
+Kalavero-Konteo.'
+
+"La ulo reprenis la skatolon, direktis novan longan apartan rigardon al
+ĝi, retransdonis ĝin al Smilejo kaj diras meditege: 'Nu,' li diras,
+'mi vidas neniajn ecojn ĉe tiu rano kapablajn plibonigi ĝin rilate al
+aliaj ranoj.'
+
+"'Eble vi ne vidas ilin,' diras Smilejo. 'Eble vi konas ranojn kaj eble
+vi malkonas ilin. Eble vi estas spertulo pri tio kaj eble vi ne estas
+nura amatoro tiurilate, por tiel diri. Tamen, opinion _mian_ mi havas
+kaj kuraĝas veti kvardek dolarojn pri ĝia kapablo pretersalti iun ajn
+ranon de Kalavero-Konteo.'
+
+"Kaj la ulo primeditis momenton, tiam diras, en iom malfeliĉa maniero,
+'Nu, mi estas nur fremdulo ĉi tie kaj ne havas ranon, sed se ranon mi
+havus, mi bonvolus priveti kontraŭ vi.'
+
+"Kaj tiam Smilejo diras, 'Ne gravas—ne gravas—se vi bonvolos teni
+mian skatoleton momenton, mi iros akiri ranon por vi.' Tial la ulo
+prenis la skatolon kaj metis siajn kvardek dolarojn apud tiujn de
+Smilejo kaj sidiĝis por atendi.
+
+"Tial li sidis tie dum iom longa tempo pensante kaj repensante pri la
+afero kaj tiam li eligis la ranon, levstangumis ties buŝon kaj prenis
+kafkuleron kaj plenigis la besteton je koturnkugletaĵoj—ĝin plenigis
+ĝis preskaŭ la mentono—kaj surplankenigis ĝin. Smilejo, siaflanke,
+aliris la marĉon kaj vagserĉis dum longa tempo en la kotaĉo kaj
+finfine mankaptis ranon kaj ĝin revenportis kaj transdonis al la ulo,
+kaj diras:
+
+"'Nu, se vi pretas, metu ĝin apud Danielon, kun ĝiaj antaŭpiedoj
+en paralela pozo kun tiuj de Danielo, kaj mi diros la signalvorton.'
+Tiam li diras, 'Unu—du—tri—_eku_! kaj li kaj la ulo ektuŝis la
+ranojn de malantaŭe kaj la nova rano forsaltis vigle sed Daĉjo faris
+klopodegon kaj kuntiris la ŝultrojn—tiel—kiel Franca viro—sed
+sensukcese—li ne povis ekmoviĝi. Li restis fiksite tiel solide kiel
+preĝejo kaj ne pli kapablis ekiri ol ankrita ŝipo. Smilejo estis iom
+surprizita kaj eĉ naŭzigita sed kompreneble li havis nenian ideon pri
+kio temas.
+
+"La ulo prenis la vetmonon kaj komencis foriri. Kaj kiam li estis sur la
+pordosojlo li iom skumovis la dikfingron transŝultren—tiel—en la
+direkto al Daĉjo, kaj rediris, tre egalritme, 'Nu,' li diras, 'mi vidas
+neniajn ecojn ĉe tiu rano kapablajn plibonigi ĝin rilate al aliaj
+ranoj.'
+
+"Smilejo, li staris gratante la kapon kaj malsuprenrigardante Daĉjon
+dum longa tempo, kaj finfine li diras, 'Mi jes ja priscivolas kio ajn
+en la lando estus povinta malebligi tiun ranon—mi scivolas ĉu eble
+ĝi spertas iuspecan ĝenon—ŝajnas al mi ke ĝi estas iom pufigita.'
+Kaj li alkroĉis Daĉjon per la kolnuko kaj levis ĝin kaj diras, 'Nu,
+kulpigu miajn katojn se ĝi ne pezas kvin funtojn!' kaj ĝin renversis
+kaj la besteto elruktegis duoblan manplenon da kugletaĵoj. Kaj tiam
+li komprenis kio okazis kaj ege koleriĝis—li formetis la ranon kaj
+komencis postkuri la ulon sed neniam lin atingis. Kaj—"
+
+En tiu momento Simono Hvelero aŭdis iun alvoki lian nomon en la
+antaŭdoma ĝardeno kaj stariĝis por foriri ekscii pri kio temas. Kaj
+turniĝante al mi, dum li foriris, li diris: "Restu tie kie vi estas,
+fremdulo, kaj mallacigu vin, mi estos for nur ununuran sekundeton."
+
+Sed, kun via permeso, mi juĝis ke daŭrigo de la historio pri la
+entreprenema vagabondo _Jaĉjo_ Smilejo ne povos disponigi al mi multajn
+informaĵojn pri Pastoro Leonido V. Smilejo, kaj tial mi survojiĝis.
+
+Ĉe la pordo mi renkontis la afablan Hveleron en revenado kaj li
+alkroĉis min kaj rekomencis:
+
+"Nu, ĉi tiu ĉi Smilejo havis flavan unuokulan bovinon kiu havis nenian
+voston, nur mallongan bananaspektan stumpon, kaj—"
+
+Tamen, disponante nek tempon nek deziron, mi ne restis por aŭskulti pri
+la afliktita bovino sed adiaŭis kaj foriris.
+
+
+
+
+                LA RAKONTO PRI LA MALBONKONDUTA KNABETO
+
+
+Foje estis malbonkonduta knabeto nomiĝanta Jaĉjo—tamen, se vi
+bonvolas tion konstati, okazas ke malbonkondutaj knabetoj preskaŭ ĉiam
+nomiĝas Jaĉjo en viaj dimanĉlernejaj instrulibroj. Strange estis,
+tamen vere, ke ĉi tiu knabeto nomiĝis Jaĉjo.
+
+Ankaŭ li ne havis malsanan patrinon—malsanan patrinon kiu estis pia
+kaj suferis pro ftizo kaj ĝojus kuŝiĝi en la tombo kaj ripozadi
+se ŝi ne sentis fortan amon al sia knabo kaj anksiecon ke la mondo
+fariĝu kruela kaj malamikema pri li post ŝia forpaso. Plejparte la
+malbonkondutaj knaboj de la dimanĉlernejaj instrulibroj nomiĝas Jakobo
+kaj havas malsanajn patrinojn kiuj lernigas al ili kiel diri, "Nun mi
+min kuŝigas," ktp., kaj dormigas ilin kantante kun dolĉaj plendaj
+voĉoj kaj tiam kise deziras al ili bonan nokton kaj surgenuiĝas apud
+la lito kaj ekploras. Sed pri tiu ulo estis malsame. Li nomiĝis Jaĉjo
+kaj lia patrino estis tute bonsana—suferis pro nenia ftizo nek alia
+ajn malsano. Ŝi estis pli dika ol maldika, ne estis pia. Krome, ŝi
+sentis nenian anksiecon pri Jaĉjo. Ŝi diris ke se li rompigus al si
+la kolon, la perdo ne estus granda. Ŝi ĉiam deziris bonan nokton
+al Jaĉjo pugfrape, neniam kise. Tute male, kiam ŝi estis preta lin
+postlasi, ŝi tordis al li la orelojn.
+
+Foje tiu malbonkonduta knabeto ŝtelprenis la ŝlosilon de la
+manĝoŝranko kaj eniris tien ŝtelpaŝe kaj provizis sin per marmelado
+kaj plenigis la ujon je gudro por ke la patrino neniam prikonsciu la
+diferencon. Sed subite horora sento ne invadis lin kaj nenio ŝajnis
+flustri al li, "Ĉu estas juste malobei mian patrinon? Ĉu fari tion
+ne estas peko? Kien foriras malbonkondutaj knabetoj kiuj elmanĝas la
+marmeladon de sia bona afabla patrino?" kaj tiam li ne surgenuiĝis tute
+sole, promesante neniam plu malbonkonduti kaj stariĝis kun malpeza
+feliĉa koro kaj iris konfesi ĉion al sia patrino kaj petis ke ŝi
+lin pardonu kaj ricevis ŝian benon dum plenigis ŝiajn okulojn larmoj
+de fiereco kaj dankemo. Ne. Tiel la afero evoluas ĉe ĉiuj ceteraj
+malbonkondutaj knaboj en libroj. Sed tute alimaniere ĝi evoluis ĉe tiu
+Jaĉjo, malgraŭ ties strango. Li manĝis la marmeladon kaj taksis ĝin
+ĉefranga en sia peka kruda maniero; kaj li enigis la gudron kaj taksis
+ankaŭ tion ĉefranga kaj ridis kaj rimarkis "ke la oldulino ekhenos"
+kiam ŝi ekscios tion kaj kiam ŝi eksciis efektive tion, li malkonfesis
+havi informaĵojn pri ĝi kaj ŝi pugfrapis lin severe kaj estis li mem
+kiu ekploris. Ĉiel tiu knabo estis stranga. Ĉio rezultis malsame ĉe
+li ol ĉe la malbonkondutaj Jakoboj de la libroj.
+
+Foje li suprengrimpis en la pomarbojn de Kultivisto Akorno por
+ŝtelpreni pomojn kaj la branĉego ne rompiĝis kaj li ne falis
+kaj rompigis al si la brakon, ne sin mordigis per la hundego de la
+kultivisto, ne malviglis dum semajnoj sur malsanula lito, ne pentis,
+ne entreprenis ekbonkondutiĝi. Ho, ne! Li ŝtelprenis tiom da pomoj
+kiom li deziris kaj malsuprengrimpis en bona stato. Kaj li estis nepre
+preta por la hundo ankaŭ kaj renversis ĝin per lanĉita briko kiam tiu
+atakis lin. Estis ege strange. Similaĵo neniam okazis en tiuj mildaj
+libretoj havantaj jaspitajn kovrilojn kaj bildojn pri viroj surportantaj
+hirundovostaĵajn jakojn kaj sonorilkronitajn ĉapelojn kaj pantalonojn
+havantajn malsufiĉe longajn krurumojn kaj virinoj kies robtalioj estas
+subbraknivelaj kaj ne havas subjupajn ringegojn. Nenio simila en iu ajn
+el la dimanĉlernejaj libroj.
+
+Foje li ŝtelprenis la poŝtranĉilon de la instruisto kaj kiam li timis
+ke la misfaro malkovriĝu kaj ke la instruisto vipu lin, li ŝtelmetis
+ĝin en la kaskedon de Georgo Vilsono—la filo de la kompatinda Vidvino
+Vilsono, la morala knabo, la bonkonduta knabeto de la vilaĝo kiu ĉiam
+obeis al sia patrino, neniam diris mensogojn, ŝatis siajn lecionojn,
+ŝategis Dimanĉ-Lernejon. Kaj kiam la tranĉilo terenfalis el la
+kaskedo kaj la kompatinda Georgo klinis la kapon kaj ruĝiĝis kvazaŭ
+agnoskante sian kulpon, kaj la ĉagrenita instruisto taksis lin kulpa
+pri la ŝtelpreno kaj kiam la viro staris apud la knabo, malsuprenigonte
+la vipon sur la tremantajn ŝultrojn de tiu, subite aperis meze de
+ili nenia blankhara malprobabla juĝisto de la paco, prenante belan
+starpozon kaj dirante: "Liberigu tiun noblan knabon! Jen staras la
+kaŭranta kulpinto! Mi preterpasis la lernejpordon dum la interleciona
+ludpaŭzo kaj, malvidate mi mem, mi vidis fari la ŝtelprenon!" Kaj tiam
+Jaĉjo ne ricevis pugbatadon kaj la respektinda juĝisto ne deklamis
+homilion al la plorema lernejanaro kaj ne prenis la manon de Georgo
+kaj diris ke tia knabo meritas laŭdadon kaj tiam ne invitis tiun
+veni loĝi ĉe li kaj balai la oficejon kaj estigi fajrojn kaj fari
+irtaskojn kaj haki lignon kaj studi la juron kaj helpi lian edzinon
+plenumi domtaskojn kaj disponi pri la tuta postrestanta tempo por ludi
+kaj ricevi ĉiumonatan kvardekcendosalajron kaj esti feliĉa. Ne. En la
+libroj okazintus tiel sed ne okazis tiel al Jaĉjo. Nenia enmiksiĝema
+maljuna pektenaspekta juĝisto ekaperis por estigi ĝenojn kaj tial
+la modelknabo Georgo ricevis pugbatadon kaj Jaĉjo feliĉis pro tio
+ĉar, vi scias, Jaĉjo malamegis moralajn knabojn. Jaĉjo diris ke
+li "malestimas tiajn molaĉulojn." Tia estis la lingvaĵaĉo de tiu
+malbonkonduta malbonzorgata knabo.
+
+Sed la plej stranga evento iam okazinta al Jaĉjo estis la fojo kiam li
+iris boatadi en dimanĉo kaj ne sin dronigis kaj tiu cetera fojo kiam
+ŝtormo kuratingis lin dum li fiŝkaptadis en dimanĉo kaj ne trafis lin
+fulmo. Ho, vi povus tralegi ĉiujn dimanĉlernejajn instrulibrojn inter
+nun kaj Kristnasko sen iam malkovri similaĵon. Ho, ne! Vi ekscius ke
+ĉiuj malbonkondutaj knaboj irantaj boatadi en dimanĉo senmanke dronas.
+Kaj ĉiujn malbonkondutajn knabojn kuratingatajn de ŝtormoj dum ili
+fiŝkaptadas en dimanĉo senmanke fulmo trafas. Boatoj veturigantaj
+malbonkondutajn knabojn ĉiam renversiĝas en dimanĉo kaj ĉiam okazas
+ŝtormoj kiam malbonkondutaj knaboj fiŝkaptadas en dimanĉo. Kiel tiu
+Jaĉjo iam eskapis tian sorton mi taksas nepra mistero.
+
+Tiu Jaĉjo ĝuis sorĉitan vivon—devas esti tiel. Nenio sukcesis lin
+difekti. Li eĉ transdonis al bestoĝardena elefanto tabakbulon kaj la
+elefanto ne forfaligis al li la kapon per rostrobato. Li kontrolis la
+enhavon de la manĝoŝranko serĉante pipromentan esencon kaj ne eraris
+trinkante brandon. Li ŝtelprenis la pafilon de sia patro kaj iris
+ĉasadi en dimanĉo kaj ne forpafis tri-kvar fingrojn. Li pugnebatis
+sian fratineton sur la tempion kiam li koleriĝis kaj ŝi ne restis
+en dolorego dum longaj somertagoj kaj ne mortis kun dolĉaj surlipaj
+pardonvortoj kiuj duobligis la angoron de lia rompiĝanta koro. Ne, ŝi
+baldaŭ resaniĝis. Li forfuĝis kaj finfine surmariĝis kaj kiam li
+revenis li ne estis malfeliĉa kaj sola en la mondo kaj liaj gekaruloj
+ne dormis en la trankvila preĝeja tombejo kaj la de grimpoplantoj
+kovrata loĝdomo de lia knabeco ne falis en kadukecon kaj ruinaĵojn.
+Ho, ne! Li hejmenrevenis tiel ebria kiel sakŝalmisto kaj tuj sukcesis
+aliĝi al la fajrobrigado.
+
+Kaj li plenkreskuliĝis kaj edziĝis kaj naskigis grandan familion kaj
+sencerbigis ilin ĉiujn iun nokton per hakilo kaj sin riĉigis uzante
+diversajn trompaĵojn kaj ruzojn kaj nun li estas la plej infera, plej
+malica kanajlo de sia naskiĝvilaĝo kaj estas universale respektata
+parlamentano.
+
+Tial vi konsciu ke neniam estis malbonkonduta Jaĉjo en la
+dimanĉlernejaj libroj ĝuinta tian sinsekvon da bonŝancoj kiel tiu
+pekema Jaĉjo kun la sorĉita vivo.
+
+
+
+
+       *       *       *       *       *
+
+                               ENHAVO
+
+      "Konfeso de Mortanto"                                 p.  1
+      "La Fifama Saltanta Rano de Kalavero-Konteo"          p. 14
+      "La Rakonto pri la Malbonkonduta Knabeto"             p. 19
+
+       *       *       *       *       *
+
+
+
+
+Transcriber's note: Obvious spelling and punctuation errors
+have been corrected in this etext. Unusual forms have been
+retained, however, if used consistently, or suspected to be
+intentional or simply archaic. See comments inside the HTML
+file for details.
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Mark Twain: Tri Noveloj, by Mark Twain
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MARK TWAIN: TRI NOVELOJ ***
+
+***** This file should be named 17945-0.txt or 17945-0.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/7/9/4/17945/
+
+Produced by Robert L. Read, William Patterson, Edwin GROBE
+and the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/17945-0.zip b/17945-0.zip
new file mode 100644
index 0000000..84335e0
--- /dev/null
+++ b/17945-0.zip
diff --git a/17945-h.zip b/17945-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..7ae4054
--- /dev/null
+++ b/17945-h.zip
diff --git a/17945-h/17945-h.htm b/17945-h/17945-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..924cc48
--- /dev/null
+++ b/17945-h/17945-h.htm
@@ -0,0 +1,2218 @@
+<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+
+<html>
+
+<!--
+
+Some comments about the postprocessing of this ebook, which might be
+useful someday for other postprocessors, or for me when I work on
+another such book and can't remember how I did something before...
+
+For consistency, I've used the same styles as I did in the other
+GROBE books. The originals are all formatted similarly.
+
+I duplicated the table of contents near the beginning of the book,
+because that's where many people would expect it, and because it will
+kind of get lost in the end anyway when the Gutenberg info is appended.
+
+I've retained some proofers' comments (and added some more during
+postprocessing!) in this HTML version, commented of course, related
+to things like errors in the book which I hope nobody ever "fixes"
+back to the way it is in the original!
+
+Words which have been corrected in this Gutenberg etext are marked
+by the comment "Error in book:" or some such.
+
+I used Vim (http://www.vim.org/) for most editing, but I used UniRed
+(http://www.esperanto.mv.ru/UniRed/) for spellchecking and conversion
+between iksismo, numerical character entities, and utf8 ascii. Be
+aware of some UniRed features I discovered: 1) All hexadecimal Unicode
+entities are converted to decimal (*throughout the file*) when it is
+saved. That may be good or bad, depending on your personal preference.
+I prefer hexadecimal, but decimal doesn't bother me too much, and one
+can still enter them as hexadecimal. 2) Windowy ASCII characters with
+the high bit set, that is, in the range [128..255] may be corrupted. For
+example, "naive" with an i-dieresis is converted to "na&#64933;". Be
+sure to convert such characters to Unicode *before* your first UniRed
+save!
+
+Note concerning HR width: 38% = 1 - GoldenRatio.
+
+Notes to myself inre dashes:
+   Validator doesn't like &#151; Use &mdash; or Unicode &#8212;
+   Unicode nonbreaking hyphen: &#8209;
+   Also, &ndash; = Unicode &#8211;
+
+                                  - William W. Patterson, AKA Ailanto
+
+-->
+
+<head>
+   <title>MARK TWAIN : TRI NOVELOJ</title>
+   <!-- Apparently the W3C HTML Validator *requires* Content-Type
+   tag or one of the other comparable things now. -->
+   <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8">
+   <style type="text/css">
+      body { margin-left: 5%; margin-right: 5% }
+      p.centre, div.centre, td.centre { text-align: center }
+      p.tutdekstre, div.tutdekstre, td.tutdekstre { text-align: right }
+      p.tutlive, div.tutlive, td.tutlive, blockquote.tutlive { text-align: left }
+      p.dekstre, div.dekstre, td.dekstre, blockquote.dekstre { text-align: left; margin-left: 2em }
+      p.live, div.live, td.live { text-align: right; margin-right: 2em }
+      .titolo { font-size: 125%; font-weight: bold; text-align: center; margin-top: 4em; margin-bottom: 1em }
+      .dike { font-weight: bold }
+      .italike { font-style: italic }
+      .grandege { font-size: 225% }
+      .grande { font-size: 125% }
+      .grandete { font-size: 115% }
+      .mezgrande { font-size: medium }
+      .malgrandete { font-size: 85% }
+      .malgrande { font-size: 70% }
+      .malgrandege { font-size: 55% }
+      .pligrande { font-size: larger }
+      .plimalgrande { font-size: smaller }
+   </style>
+</head>
+
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Mark Twain: Tri Noveloj, by Mark Twain
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Mark Twain: Tri Noveloj
+
+Author: Mark Twain
+
+Translator: Edwin Grobe
+
+Release Date: March 8, 2006 [EBook #17945]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MARK TWAIN: TRI NOVELOJ ***
+
+
+
+
+Produced by Robert L. Read, William Patterson, Edwin GROBE
+and the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+
+<!-- File: 01.png -->
+
+<div class="grande centre italike" style="margin-top: 0; margin-bottom: 2em">
+   KLASIKAJ USONAJ NOVELOJ
+</div>
+
+<div class="grande dike centre" style="margin-top: 0; margin-bottom: 2em">
+   MARK TWAIN<br>
+   (1835-1910)
+</div>
+
+<div class="grandege dike centre italike" style="margin-top: 1.5em; margin-bottom: 1em">
+   TRI NOVELOJ:
+</div>
+
+<div class="grande dike centre italike" style="margin-top: 1em; margin-bottom: 2em">
+   &mdash;&nbsp;KONFESO DE MORTANTO&nbsp;&mdash;<br>
+   &mdash;&nbsp;LA FIFAMA SALTANTA RANO DE KALAVERO-KONTEO&nbsp;&mdash;<br>
+   &mdash;&nbsp;LA RAKONTO PRI LA MALBONKONDUTA KNABETO&nbsp;&mdash;<br>
+</div>
+
+<div class="grande centre" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 2em">
+   Esperantigis<br>
+   EDWIN GROBE
+</div>
+
+<div class="grandete centre" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 4em">
+   1999<br>
+   Eldonejo-Arizona-Stelo<br>
+   1620 North Sunset Drive<br>
+   Tempe, Arizona 85281-1550<br>
+   Usono
+</div>
+
+<!-- File: 02.png -->
+
+<div class="malgrandete centre" style="margin-top: 4em; margin-bottom: 2em">
+   MARK TWAIN: TRI NOVELOJ<br>
+   Unua Eldono: Januaro 1999
+</div>
+
+<div class="malgrandete centre" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 3em">
+   Originaj Anglalingvaj Titoloj:<br>
+   "A DYING MAN'S CONFESSION"<br>
+   "THE NOTORIOUS JUMPING FROG OF CALAVERAS COUNTY"<br>
+   "THE STORY OF THE BAD LITTLE BOY"
+</div>
+
+<div class="malgrandete centre" style="margin-top: 3em; margin-bottom: 2em">
+   Copyright 1999<br>
+   Edwin P. Grobe<br>
+   for the herein contained<br>
+   English-to-Esperanto Translations
+</div>
+
+<div id="enhavo_duplikato"> <!-- duplicate table of contents; see notes -->
+
+   <hr align="center" width="62%" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 1em">
+
+   <div class="grande dike centre" style="margin-top: 1em; margin-bottom: 1em">
+      ENHAVO
+   </div>
+
+   <center>
+      <table border="0" cellspacing="16" cellpadding="0" summary="">
+         <tr><td align="left">"<a href="#konfeso">Konfeso de Mortanto</a>"</td><td align="left">p. 1</td></tr>
+         <tr><td align="left">"<a href="#rano">La Fifama Saltanta Rano de Kalavero-Konteo</a>"</td><td align="left">p. 14</td></tr>
+         <tr><td align="left">"<a href="#knabeto">La Rakonto pri la Malbonkonduta Knabeto</a>"</td><td align="left">p. 19</td></tr>
+      </table>
+   </center>
+
+   <hr align="center" width="62%" style="margin-top: 1em; margin-bottom: 2em">
+
+</div>
+
+<!-- File: 03.png -->
+
+<div id="konfeso" class="titolo">
+   KONFESO DE MORTANTO
+</div>
+
+<p>
+   Ni alproksimi&#285;is vila&#285;on Napoleonon en &#349;tato
+   Arkansaso. Tial mi komencis pripensi mian tiean taskon. La horo:
+   tagmezo. La vetero: hela kaj suna. Tio estis malbona. Almena&#365;,
+   ne bonega. &#264;ar mia tasko ne estis (la&#365;prefere) tagmeza
+   speco. Ju pli mi meditis, des pli tiu fakto sin trudis al
+   mi&mdash;jen unuforme, jen aliforme. Finfine &#285;i prenis la
+   formon de preciza demando. &#264;u estas bonsence plenumi la taskon
+   dumtage kiam, vin senigante je iom da komforto kaj inklino, vi povas
+   elprofiti la nokton por tio, sen scivolemaj gvatokuloj? Tio decidis
+   la aferon. Klara demando kaj klara respondo konsistigas la plej
+   mallongan elirejon por la plejmulto da konfuza&#309;oj.
+</p>
+
+<p>
+   Mi kunvenigis miajn amikojn en mia kajuto kaj diris ke mi
+   beda&#365;ras estigi &#285;enon kaj malesperon sed ke, post meditado
+   pri la afero, la&#365;&#349;ajne estos pli bone ke ni albordigu niajn
+   baga&#309;ojn kaj vizitu Napoleonon. Ilia malaprobo estis tuja kaj
+   la&#365;ta; ilia lingva&#309;o, ribelema. Ilia &#265;efa argumento
+   estis tiu kiu &#265;iam malmergi&#285;as la unua en tiaj okazoj, ekde
+   la komenco de tempo. "Sed vi elektis kaj <i>anta&#365;konsentis</i>
+   resti sur &#265;i tiu boato," ktp.; kvaza&#365;, decidi&#285;inte
+   fari malsa&#285;a&#309;on, la&#365; nepra neceso oni restu sur la
+   sama vojo kaj aliigi &#285;in en <i>du</i> malsa&#285;a&#309;ojn
+   per la plenumo de la komenca decidi&#285;o. Mi utiligis diversajn
+   taktikojn por mildigi ilian sintenon, kun sufi&#265;e bona sukceso.
+   Rezulte de tiu kura&#285;igo mi plimultigis miajn klopodojn. Kaj por
+   komprenigi al ili ke ne estis <i>mi</i> kiu postulis la plenumon de
+   la koncerna taska&#265;o kaj ke mi nepre senkulpas pri la afero,
+   mi balda&#365; ekkura&#285;is rakonti ties historion, preska&#365;
+   samvorte kiel mi &#265;i-poste raportas.
+</p>
+
+<p>
+   &#264;irka&#365; la fino de la pasinta jaro mi pasigis kelkajn
+   monatojn en Munkeno, en Bavario. En novembro mi lo&#285;is en
+   la pensiono de Fra&#365;lino Dalvejnero, &#265;e numero 1 de
+   Karlostrato. Sed mia laborejo situis unu mejlon for, en la domo
+   de vidvino sin vivtenanta per gastigado. &#348;i kaj &#349;iaj
+   du junaj infanoj kutimis veni &#265;e mi &#265;iun matenon kaj
+   kunbabiladi en la Germana&mdash;responde al mia peto. Unu tagon,
+   dum mi vagpromenadis en la urbo, mi vizitis unu el la du lokoj
+   kie la registaro retenas kaj prizorgas kadavrojn &#285;is la
+   kuracistoj certas ke tiuj finmortis kaj ne da&#365;re vivas en
+   tranca stato. Estis makabra loko, tiu &#265;ambrego. Vidi&#285;is
+   tridek ses plenkreskulaj kadavroj, sternite surdorse sur iom
+   oblikvangulaj tabuloj en tri longaj vicoj&mdash;kaj havante &#265;iuj
+   vaksoblankajn rigidajn viza&#285;ojn sub la blankaj mortotukoj
+   volvitaj &#265;irka&#365; ili. La&#365; la flankoj de la &#265;ambro
+   estis profundaj orielaspektaj alkovoj kaj en &#265;iu el tiuj
+   ku&#349;is pluraj marmormienaj beboj, entute ka&#349;ite kaj
+   enterigite sub tavoloj da fre&#349;aj floroj krom siaj viza&#285;oj
+   kaj interfalditaj manoj. &#264;irka&#365; fingro de &#265;iu el
+   tiuj kvindek senmovaj formoj, grandaj kaj malgrandaj, estis ringo.
+   Ekde la ringo, drato etendi&#285;is &#285;is la plafono kaj de
+   tie &#285;is sonorileto en tiea kontrol&#265;ambro kie, tage kaj
+   nokte, kontrolisto sidas &#265;iam en vigla atendado, preta alvenigi
+   eksaltan ur&#285;ohelpon al iu ajn ano de tiu palvanga kompanio
+   kiu, veki&#285;inte el la morto, estigas korpomovon&mdash;&#265;ar
+   &#265;iu movo, e&#265; la plej minimuma, agitos la draton kaj sonigos
+   tiun timindan sonorileton. Mi imagis min mortosentinelo kiu dormetis
+   en nepra tiea soleco en tre malfrua horo dum malrapidege
+
+<!-- File: 04.png -->
+
+   evoluanta gvatde&#309;orado de iu mu&#285;ventega nokto kaj eksentis
+   sian korpon alii&#285;i palpebrumtempe en tremetantan &#309;eleon pro
+   la subita brua&#265;o de tiu terura alvokilo! Tial mi enketis pri
+   tiu a&#309;o, demandis kio kutime okazas? &#264;u la gvatisto mortis
+   kaj la revivinta kadavro alvenis por komfortigi kiel eble plej multe
+   liajn lastajn momentojn? Sed oni ripro&#265;is al mi mian klopodon
+   nutri sencelan kaj senvaloran scivolemon en tiel solena kaj funebra
+   loko. Kaj mi foriris tre humiligite.
+</p>
+
+<p>
+   La sekvintan matenon mi rakontadis mian aventuron al la vidvino kiam
+   &#349;i ekkriis:
+</p>
+
+<p>
+   "Venu kun mi. Mi havas lo&#285;anton kiu rakontos al vi &#265;ion
+   kion vi deziras ekscii. Li estis noktosentinelo tie."
+</p>
+
+<p>
+   Li estis vivanta homo sed ne havis vivantan aspekton. Li ku&#349;is
+   surlite kaj altaj kusenoj subtenis lian kapon. Lia forvelkinta
+   viza&#285;o estis senkolora. Liaj profunde sinkintaj okuloj estis
+   fermitaj. Lia mano, ku&#349;ante sur lia brusto, estis ungegaspekta,
+   tiel osta kaj longfingra &#285;i estis. La vidvino komencis min
+   prezenti. La okuloj de la viro malfermi&#285;is malrapide kaj
+   briletis malice el la krepusko de siaj kavernoj. Li kuntiris nigre
+   la brovojn. Li levis la maldikan manon kaj entreprenis nin forsendi
+   per ordonema gesto. Sed la vidvino da&#365;re parolis &#285;is
+   eksciigi al li la fakton ke mi estas fremdulo kaj Usonano. La mieno
+   de la viro tuj &#349;an&#285;i&#285;is, pliheli&#285;is, e&#265;
+   avidi&#285;is&mdash;kaj en la sekvinta momento li kaj mi ek&#285;uis
+   kunan solecon.
+</p>
+
+<p>
+   Mi komencis paroli en roksolida Germana lingvo. Li respondis en ege
+   fleksebla Angla lingvo. Post tio ni nepre flankenlasis la Germanan.
+</p>
+
+<p>
+   Tiu ftizulo kaj mi intime amiki&#285;is. Mi vizitis lin &#265;iun
+   tagon kaj ni parolis pri &#265;io. Almena&#365; pri &#265;io krom
+   edzinoj kaj infanoj. Se mencii&#285;is la edzino a&#365; la infano
+   de iu ajn, &#265;iam postokazis tri fenomenoj: la plej afabla
+   kaj amema kaj dol&#265;a lumo briletis en la okuloj de la viro
+   dum momento; en la sekvinta momento la lumo forpali&#285;is kaj
+   &#285;in anstata&#365;is tiu minaca mieno jam ekflaminta tie kiam
+   mi vidis liajn okulojn malfermi&#285;i la unuan fojon; triavice,
+   li &#265;esis paroli tie kaj tiam por tiu tago, restis senparole
+   da&#365;re enliti&#285;ite, perdite en abstrakta kaj absorbita
+   pensado, la&#365;&#349;ajne a&#365;dante nenion kion mi diris,
+   malatentante miajn adia&#365;ojn, kaj evidente prikonsciis nek vide
+   nek a&#365;de pri mia foriro el la &#265;ambro.
+</p>
+
+<p>
+   Kiam mi jam estis dum du monatoj la &#265;iutaga kaj sola intimulo de
+   tiu Karolo Ritero, li diris abrupte ion tagon:
+</p>
+
+<p>
+   "Mi rakontos al vi mian historion."
+</p>
+
+<p>
+   Tiam li da&#365;rigis kiel jenas:
+</p>
+
+<hr align="center" width="62%">
+
+<p>
+   Mi neniam rezignis anta&#365; nun. Sed nun mi rezignas. Mi estas
+   mortonta. Mi finkonkludis hiera&#365;nokte ke devas okazi tiel kaj,
+   aldone, ege balda&#365;. Vi diras ke vi celas reviziti vian riveron
+   iun tagon kiam la okazo prezenti&#285;os. Nu, bonege. Tio, kune kun
+   stranga sperto kiun hazarda sorto okazigis al mi hiera&#365;nokte,
+   devigas min rakonti al vi mian historion&mdash;&#265;ar vi vidos
+   vila&#285;on Napoleonon en Arkansaso kaj por mia bono vi haltos tie
+   kaj plenumos taskon por mi&mdash;taskon kiun vi entreprenos bonvole
+   post a&#365;skulti mian rakonton.
+</p>
+
+<!-- File: 05.png -->
+
+<p>
+   Ni mallongigu la rakonton kie ajn eblas &#265;ar &#285;i estas
+   longa kaj bezonos mallongigon. Vi jam scias kiel okazis al mi aliri
+   Amerikon kaj kiel mi decidi&#285;is eklo&#285;i en tiu soleca regiono
+   de la Sudo. Sed vi ne scias ke mi havis edzinon. Mia edzino estis
+   juna, belega, amema, kaj, ho! tiel die bona kaj senkulpa kaj milda.
+   Kaj nia filineto estis miniatura kopio de sia patrino. Tio estis la
+   plej feli&#265;a el &#265;iuj feli&#265;aj hejmoj.
+</p>
+
+<p>
+   Iun nokton&mdash;okazis &#265;irka&#365; la fino de la
+   milito&mdash;mi veki&#285;is el ebria stuporo kaj min trovis
+   manligita kaj bu&#349;&#349;topita <!-- Error in book:
+   bu&#349;stopita --> dum la &#265;irka&#365;anta aero estis
+   malpurigita per kloroformo. Mi vidis du virojn en la &#265;ambro kaj
+   unu el ili diris al la alia en ra&#365;ka flustrado: "Mi <i>diris</i>
+   al &#349;i ke mi faros tion se &#349;i faros bruon, kaj rilate al la
+   infano&mdash;"
+</p>
+
+<p>
+   La alia viro interrompis en malla&#365;ta duonplora vo&#265;o:
+</p>
+
+<p>
+   "Vi diris ke ilin ni nur bu&#349;&#349;topos kaj prirabos, ne
+   difektos, alie mi ne konsentintus alveni."
+</p>
+
+<p>
+   "&#264;esu plenda&#265;i. <i>Necesis</i> &#349;an&#285;i la planon
+   kiam ili veki&#285;is. Vi faris <i>vian</i> plejon por ilin protekti.
+   Nun tio vin kontentigu. Venu, helpu ser&#265;fosadi."
+</p>
+
+<p>
+   Amba&#365; viroj surportis maskojn kaj krudajn &#265;ifonajn
+   "nigrul"-specajn vesta&#309;ojn. Ili havis celpunktan lanternon helpe
+   de kies lumo mi konsciis ke al la dekstra mano de la pli milda el la
+   du rabistoj mankas dikfingro. Ili ser&#265;fosadis hazardacele en mia
+   malri&#265;a lo&#285;ejo dum momento. La &#265;efbandito diris tiam
+   en teatra flustrado:
+</p>
+
+<p>
+   "Tio estas tempomal&#349;paro. <i>Li</i> malka&#349;u kie &#285;i
+   estas ka&#349;ita. Forigu lian bu&#349;o&#349;topilon kaj lin
+   revigligu."
+</p>
+
+<p>
+   La alia diris:
+</p>
+
+<p>
+   "Bone. Kondi&#265;e ke ne okazu klabado."
+</p>
+
+<p>
+   "Sen klabado estu, tial. Kondi&#265;e ke li da&#365;re silentu."
+</p>
+
+<p>
+   Ili min alproksimi&#285;is. En tiu momento a&#365;digis eksterdomaj
+   sonoj, sonoj de vo&#265;oj kaj hufotretado. La rabistoj retenis
+   la spiradon kaj a&#365;skultis. Malrapide la sonoj pli kaj pli
+   <!-- Error in book: proksikimi&#285;is --> proksimi&#285;is. Tiam
+   eksonis kriego:
+</p>
+
+<p>
+   "<i>Saluton</i>, la domo! Vidigu lumon. Ni deziras akvon."
+</p>
+
+<p>
+   "La vo&#265;o de la kapitano, per Dio!" diris la teatre flustrinta
+   brutulo, kaj amba&#365; banditoj forfu&#285;is pere de la
+   malanta&#365;pordo, mal&#349;altante sian lanternon dum la kurado.
+</p>
+
+<p>
+   La fremdulo alvokis plurajn pluajn fojojn, tiam
+   preterrajdis&mdash;estis la&#365;&#349;ajne dekduo da
+   &#265;evaloj&mdash;kaj nenion pluan mi a&#365;dis.
+</p>
+
+<p>
+   Mi luktis sed ne sukcesis min liberigi el miaj ligoj. Mi klopodis
+   paroli sed malhelpis tion mia bu&#349;&#349;topilo. Mi kapablis eligi
+   nenian sonon. Mi ser&#265;a&#365;skultis la vo&#265;ojn de miaj
+   edzino kaj infano&mdash;a&#365;skultis longe kaj atentege. Tamen
+   nenia sono eliris la alian ekstrema&#309;on de la &#265;ambro kie
+   staris ilia lito. Tiu silento pli kaj pli a&#265;i&#285;is, pli kaj
+   pli minaci&#285;is, en &#265;iu momento. &#264;u vi opinias povinti
+   toleri horoda&#365;ron da tia&#309;o? Kompatu min tial, al kiu
+   necesis toleri trihoran da&#365;ron. &#264;u trihoran? Trieternecan,
+   diru! Kiam ajn eksonis la horlo&#285;o &#349;ajnis ke jam forpasis
+   jaroj ekde kiam mi a&#365;dis &#285;in la anta&#365;an fojon. Dum la
+   tuta tempo mi baraktis en miaj ligoj kaj finfine, &#265;irka&#365; la
+   nova tagi&#285;o mi min liberigis kaj ekstre&#265;is miajn rigidajn
+   membrojn. Mi povis distingi detalojn iom bone. Disrubis la plankon
+   a&#309;oj tien &#309;etitaj per la &#349;telistoj dum
+
+<!-- File: 06.png -->
+
+   ili ser&#265;is miajn &#349;parmonojn. La unua objekto kaptinta mian
+   apartan atenton estis dokumento mia kiun mi vidis ekrigardi kaj
+   tiam for&#309;eti la pli krudan el la du brutuloj. Sango &#285;in
+   makuligis. Mi atingis stumblapa&#349;e la alian ekstrema&#309;on de
+   la &#265;ambro. Ho, kompatindaj, senofendaj, senhelpaj estuloj, tie
+   ili ku&#349;is. Jam forpasis iliaj &#265;agrenoj. Nur komenci&#285;is
+   la miaj.
+</p>
+
+<p>
+   &#264;u mi apelaciis al la juro? &#264;u mi? &#264;u sati&#285;as
+   la soifo de la malri&#265;ulo se la re&#285;o trinkas por li?
+   Ho, ne, ne, ne! Mi deziris nenian impertinentan sintrudon de la
+   juro. Le&#285;oj kaj la pendumilo ne povus kontra&#365;pagi la
+   &#349;uldoprezon kiun mi rajtis ricevi. La juro lasu sentime al
+   mi la tiurilatan respondecon. Mi malkovrus la &#349;uldanton kaj
+   kolektus la &#349;uldon. Kiel efektivigi tion, &#265;u vi diras?
+   Kiel efektivigi tion kaj tiom ekcerti pri &#285;i se mi neniam
+   vidis la viza&#285;ojn de la &#349;telistoj nek a&#365;dis iliajn
+   kutimajn vo&#265;ojn nek konceptis ununuran ideon pri kiuj ili
+   povus esti? Malgra&#365; tio tamen mi estis jes ja certa&mdash;ege
+   certa, ege memfida. Mi disponis indicon&mdash;indicon kiun vi
+   taksintus senvalora&mdash;indicon kiu ne multe helpintus e&#265;
+   detektivon pro tio ke mankus al li la sekreto pri kiel &#285;in
+   apliki. Mi parolos pri tio balda&#365;. Vi vidos. Ni da&#365;rigu
+   nun, konsiderante la aferon en ta&#365;ga ordo. Por komenci estis
+   cirkonstanco kiu disponigis al mi precizdirektan vidpunkton. Tiuj
+   du rabistoj estis klar&#349;ajne soldatoj trompvestitaj kiel
+   vagabondoj, kaj ne novvenitaj al milita servado sed spertaj pri
+   &#285;i&mdash;konstantuloj, eble. Ili ne akiris siajn soldatajn
+   sintenon, gestojn, starpozojn en unu tago, nek en unu monato, nek en
+   unu jaro. Tiel mi opiniis, sed nenion diris. Kaj unu el ili diris,
+   "La vo&#265;o de la kapitano, per Dio!"&mdash;la viro mem kiun mi
+   deziris senvivigi. Du mejlojn for tendumis pluraj regimentoj kaj du
+   kompanioj de Usona kavalerio. Kiam mi eksciis ke Kapitano Blakelio
+   de Kompanio&nbsp;C preterpasis nin dum la nokto kun eskorto, mi diris
+   nenion sed decidi&#285;is ser&#265;i mian viron en tiu kompanio. Dum
+   diversaj konversacioj studeme kaj obstine mi priskribis la rabistojn
+   kiel vagabondojn, kampadejo-parazitulojn. Kaj inter tiu socia klaso
+   miaj kunkonversaciintoj ser&#265;is vane, &#265;ar nur mi suspektis
+   la soldatojn.
+</p>
+
+<p>
+   Laborante pacience dumnokte en mia afliktita hejmo, mi fabrikis
+   kamufla&#309;on por mi el diversaj vesta&#309;pecoj kaj -eroj.
+   En la plej proksima vila&#285;o mi a&#265;etis paron da bluaj
+   &#349;irmvitroj. Post kelke da tempo, kiam la milita kampadejo
+   disi&#285;is kaj Kompanio-C-on oni forsendis cent mejlojn norden, al
+   Napoleono, mi ka&#349;is mian etan monprovizon en mia pantalonzono
+   kaj efektivigis mian foriron dum la nokto. Kiam Kompanio&nbsp;C
+   atingis Napoleonon mi estis jam tie. Jes, mi estis tie&mdash;kun
+   nova metio: sortodivenisto. Dezirante &#349;ajni egalpartia, mi
+   amiki&#285;is kaj divenis sortojn inter &#265;iuj kompanioj tie
+   garnizonigitaj. Tamen mi atentis plejparte pri Kompanio&nbsp;C. Mi
+   min komplezemigis senlime inter tiuj apartaj viroj. Ili petis de mi
+   nenian komplezon, starigis anta&#365; mi nenian minacon kiujn mi
+   malakceptis. Mi fari&#285;is bonvola viktimo de iliaj &#349;ercoj.
+   Tio pligrandigis mian popularecon. Mi fari&#285;is favorato.
+</p>
+
+<p>
+   Balda&#365; mi trovis soldaton al kiu mankis dikfingro. Kian
+   &#285;ojon tio havigis al mi! Kaj kiam mi ekcertis ke nur li, el
+   &#265;iuj kompanianoj siaj, perdis dikfingron, malaperis mia lasta
+   dubo. Mi <i>certegis</i> suresti la &#285;ustan spurvojon. La viro
+   nomi&#285;is Krugero. Li estis Germano. Estis na&#365; Germanoj en la
+   kompanio. Mi kontrolgvatadis
+
+<!-- File: 07.png -->
+
+   por ekscii kiuj estas liaj intimuloj, sed la&#365;&#349;ajne
+   <!-- Error in book: la&#365;sajne --> li havis neniajn apartajn
+   amikojn. Tamen intimulo lia estis mi kaj mi prizorgis kreskigi la
+   rilaton. Kelkfoje mi tiel sopiris al ven&#285;o ke mi apena&#365;
+   sukcesis malhelpi min surgenui&#285;i anta&#365; li kaj petegi ke
+   li fingremontru la viron mortigintan miajn edzinon kaj infanon sed
+   mi ekscipovis bridi al mi la langon. Mi atendadis pacience kaj
+   da&#365;re sortodivenis, la&#365;okaze.
+</p>
+
+<p>
+   Mia aparataro estis simpla: iom da ru&#285;a farbo kaj peceto da
+   blanka papero. Mi farbis la malsupron de la klienta dikfingro,
+   faris surpaperan prema&#309;on de &#285;i, &#285;in studadis dum la
+   nokto kaj sciigis lian sorton al li la sekvintan tagon. Kiun ideon
+   mi nutris, efektivigante tian sensenca&#309;on? Jen &#285;i estis.
+   Kiam mi estis knabo mi konis maljunan Francon estintan provoso
+   dum tridek jaroj kaj li diris al mi ke &#265;iu homo havas unu
+   trajton kiu neniam &#349;an&#285;i&#285;as ekde la lulilo &#285;is
+   la tombo: la linioj sur la malsupra flanko de la dikfingro. Kaj
+   li diris ke tiuj linioj neniam nepre samaspektas &#265;e iu ajn
+   homparo. Nuntagare ni fotas la novan krimulon kaj pendas lian
+   bildon en la Kanajlo-Galerio por estonta referenco. Sed tiu Franco,
+   dum sia aktiva laborkariero, kutimis fari prema&#309;on pri la
+   dikfingra malsupra&#309;o de nova malliberulo kaj &#285;in staplis
+   por ebla estonta uzado. Li diris &#265;iam ke bildoj senvaloras
+   &#265;ar eventualaj kamuflovesta&#309;oj povas ilin senutiligi. "La
+   dikfingro estas la ununura certa&#309;o," li diris. "&#284;i ne
+   kamuflovesteblas." Kaj li kutimis pravigi sian teorion helpe de miaj
+   amikoj kaj konatoj. Tio sukcesis &#265;iam.
+</p>
+
+<p>
+   Mi da&#365;re sortodivenis. &#264;iun nokton mi min izoligis, en
+   nepra soleco, kaj pristudis sub lupeo la dikfingrajn prema&#309;ojn
+   de la tago. Vi imagu la vorantan avidon per kiu mi okulkontrolegis
+   tiujn labirintajn ru&#285;ajn spiralojn, tenante apude tiun
+   dokumenton surportantan la dekstramanajn dik- kaj alifingrajn
+   prema&#309;ojn de tiu nekonata murdinto, presitajn per la plej
+   kara sango&mdash;por mi&mdash;iam defaligita sur &#265;i tiu
+   tero! Kaj foje kaj refoje necesis al mi ripeti la saman malnovan
+   senkura&#285;igan rimarkon: "&#264;u <i>neniam</i> samaspektos ili?"
+</p>
+
+<p>
+   Sed finfine alvenis mia rekompenco. &#284;i estis la dikfingra
+   prema&#309;o de la kvardektria viro de Kompanio&nbsp;C partopreninta
+   en mia eksperimento: Soldato Franzo Adlero. Unu horon anta&#365;e
+   mi sciis nek la nomon nek la vo&#265;on nek la figuron nek la
+   viza&#285;on nek la naciecon de la murdinto. Sed nun mi sciis
+   &#265;iujn tiujn detalojn. Mi opiniis rajti certi pri la afero.
+   La ripetitaj demonstradoj de la Franco estis mia rajtigilo. Tamen
+   restis rimedo por &#265;ion <i>nepre</i> certigi. Mi disponis pri
+   prema&#309;o de la maldekstra dikfingro de Krugero. En la mateno mi
+   flankenapartigis lin dum lia malde&#309;orado. Kiam ni staris ekster
+   la vid- kaj a&#365;dkampo de eblaj atestontoj mi diris en impona
+   maniero:
+</p>
+
+<p>
+   "Parto de via sorto estas tiel serioza ke mi ju&#285;is esti pli
+   bone ne malkovri &#285;in al vi okaze de publika kunveno. Vi kaj
+   cetera viro, kies sorton mi pristudis hiera&#365;nokte&mdash;Soldato
+   Adlero&mdash;murdis virinon kaj infanon. Oni vin spuras. Anta&#365;
+   ol forpasos kvin tagoj oni murdos vin amba&#365;."
+</p>
+
+<p>
+   Li falis surgenuen, timigite &#285;is frenezio. Kaj dum kvin minutoj
+   li ade elver&#349;is la saman litanion, kiel demenculo, kaj en tiu
+   sama duonplora maniero restinta unu el miaj memora&#309;oj pri tiu
+   murdonokto en mia &#265;ambreto:
+</p>
+
+<!-- File: 08.png -->
+
+<p>
+   "Mi ne faris tion. La&#365; mia animo, tion mi ne faris. Kaj mi
+   strebis malhelpi ke <i>li</i> faru tion. Tiel mi agis, Dio estu mia
+   atestanto. Li faris tion solapersone."
+</p>
+
+<p>
+   Jen estis &#265;io kion mi volis. Kaj mi klopodis min senigi je la
+   stultulo. Sed ne, li alkro&#265;i&#285;is al mi, petegante ke mi lin
+   protektu kontra&#365; la murdinto. Li diris:
+</p>
+
+<p>
+   "Mi havas monon. Dek mil dolarojn. En ka&#349;ejo. La frukta&#309;o
+   de &#349;telado kaj rabado. Savu min. Diru al mi kion fari kaj
+   &#285;i estos al vi, &#265;iu cendo. Du trionoj el &#285;i apartenas
+   al mia kuzo, Adlero, sed vi rajtas alpreni &#285;in entute. Ni
+   ka&#349;is &#285;in kiam ni alvenis &#265;i tien komence. Sed mi
+   reka&#349;is &#285;in hiera&#365; en nova loko kaj ne diris tion al
+   li. Mi intencis dizerti kaj &#285;in forpreni entute. &#284;i estas
+   oro kaj tro peza por manporti kiam oni kuras kaj evitas. Sed virino
+   kiu jam transiris la riveron anta&#365; du tagoj por pretigi mian
+   vojon postsekvos min kun la mono. Kaj se mi ne havus la &#349;ancon
+   priskribi la ka&#349;ejon al &#349;i, mi intencis ruzdoni mian
+   ar&#285;entan po&#349;horlo&#285;on en &#349;ian manon a&#365;
+   transsendi &#285;in al &#349;i kaj &#349;i komprenus la aferon.
+   Estas paperpeco en la malanta&#365;a&#309;o de la ujo kiu &#265;ion
+   rakontas. Jen, prenu la horlo&#285;on kaj diru al mi kion fari."
+</p>
+
+<p>
+   Li penadis trudi sian horlo&#285;on al mi kaj elmontradis la
+   paperon, klarigante &#285;in al mi, kiam Adlero eniris la vidkampon
+   fordistance je &#265;irka&#365; dek du jardoj. Mi diris al la
+   kompatinda Krugero:
+</p>
+
+<p>
+   "Enpo&#349;igu denove vian horlo&#285;on, &#285;in mi ne deziras.
+   Nenia difektado vin atingos. Foriru nun, mi devas diveni lian
+   sorton por Adlero. Balda&#365; mi diros al vi kiel eskapi de la
+   murdinto. Intertempe, necesos al mi rekontroli la prema&#309;on de
+   via dikfingro. Nenion diru al Adlero pri &#265;i tiu afero. Nenion
+   diru al iu ajn."
+</p>
+
+<p>
+   Li foriris plena je timo kaj dankemo, kompatinda diablulo. Mi diris
+   al Adlero longan sortodivenon&mdash;la&#365;intence tiel longan ke mi
+   ne povis &#285;in findiri. Promesis alveni lian gvardpostenejon tiun
+   nokton kaj diri al li ties vere gravan parton&mdash;ties tragedian
+   parton, mi diris. Tial, necesas esti ekster la a&#365;dkampo de
+   suba&#365;skultantoj. Oni &#265;iam postenigis pikedon ekster la
+   urbo. Nuraj disciplino kaj ceremonio. Nenia bezono tiurilate. Nenia
+   malamiko en la &#265;irka&#365;ejo.
+</p>
+
+<p>
+   &#264;irka&#365; noktomezo mi survoji&#285;is, provizite per la
+   kontra&#365;signo, kaj gvidis miajn pa&#349;ojn &#285;is la soleca
+   regiono kie Adlero estis gvardonta. Estis tiel malhele ke mi stumblis
+   senpere kontra&#365; malklaran figuron preska&#365; anta&#365; ol
+   povi eligi &#349;irmvorton. La sentinelo salutis kaj mi respondis,
+   amba&#365; en la sama momento. Mi aldonis: "Estas nur mi, la
+   sortodivenisto." Tiam mi glitpa&#349;is al la flanko de la kompatinda
+   diablulo kaj &#349;ovegis mian ponardon en lian koron. "<i>Ja
+   wohl</i>," mi ridis. Jen <i>estis</i>, efektive, la tragedia parto de
+   lia sorto. <!-- Error in book: extra quotemark --> Dum li falis de
+   sur sia &#265;evalo, li strebis alkro&#265;i&#285;i al mi kaj miaj
+   bluaj &#349;irmokuloj postrestis en lia mano. Kaj foren plon&#285;is
+   la besto, lin trenante kun piedo en la piedingo.
+</p>
+
+<p>
+   Mi forfu&#285;is tra la arbaro kaj efektivigis mian eskapon,
+   postlasinte miajn &#349;irmokulojn en la mano de la mortinto.
+</p>
+
+<p>
+   Tio okazis anta&#365; dek kvin-dek ses jaroj. Ekde tiam mi vagiradas
+   sencele &#265;irka&#365; la mondo, foje laborante, foje senlabore;
+   foje havante monprovizon, foje senmone; sed &#265;iam lacigite per
+   troa vivado kaj dezirante finvivi, &#265;ar mian surteran mision
+   plenumis la faro de tiu nokto. Kaj la nuraj plezuro, konsolo,
+   kontenti&#285;o kiujn
+
+<!-- File: 09.png -->
+
+   mi spertis en &#265;iuj tiuj tedaj jaroj estis la &#265;iutaga penso:
+   "Mi senvivigis lin!"
+</p>
+
+<p>
+   Anta&#365; kvar jaroj mia sano komencis malbonfarti. Mi vagatingintis
+   Munkenon la&#365; mia sencela maniero. Malhavante monon, mi
+   ser&#265;is kaj akiris laborpostenon. Mi plenumis mian taskon
+   fidele dum &#265;irka&#365; unu jaro. Tiam oni postenigis min kiel
+   noktosentinelon tie en tiu mortodomo kiun vi vizitis lastatempe.
+   La loko konvenis al mia humoro. &#284;i pla&#265;is al mi.
+   Pla&#265;is al mi esti kun la mortintoj&mdash;esti sola kun ili. Mi
+   kutimis vagiradi inter tiuj rigidaj kadavroj kaj enrigardi iliajn
+   a&#365;sterajn viza&#285;ojn dum horoj. Ju pli malfrua estis la
+   horo, des pli impona estis la situacio. Mi preferis la malfruan
+   horon. Foje mi malheligis la lumojn. Tio estigis perspektivon,
+   vi komprenu, kaj liberigis la imagon. &#264;iam la malklaraj,
+   malanta&#365;enirantaj mortintovicoj estigis &#265;e oni strangajn
+   kaj fascinajn fantaziojn. Anta&#365; du jaroj&mdash;mi jam estis
+   tie ekde unu jaro&mdash;mi sidis tute sole en la gvat&#265;ambro
+   en ventega vintra nokto, malvarmigite, sensentigite, senkonsole,
+   ekdormetante iom post iom en senkonscion. La plorego de la vento kaj
+   la klakado de foraj &#349;utroj sonadis pli kaj pli malla&#365;te en
+   miaj sena&#365;di&#285;ontaj oreloj &#265;iumomente kiam subite kaj
+   akute la mortosonorilo eligis sangofrostigan alarmon super mia kapo!
+   Preska&#365; paralizis min la &#349;oko &#265;ar neniam anta&#365;e
+   mi a&#365;dis la signalon.
+</p>
+
+<p>
+   Mi min renormaligis kaj hastegis al la kadavro&#265;ambro.
+   Preska&#365; mezdistance for la&#365; la ekstera vico sidis
+   rektaspina figuro envolvita en mortotuko, svingante la kapon
+   malrapide de flanko al flanko: makabra spektaklo! &#284;ia flanko
+   alfrontis min. Mi aliris &#285;in haste kaj enrigardis fikse
+   &#285;ian viza&#285;on. &#264;ielo! Adlero &#285;i estis!
+</p>
+
+<p>
+   &#264;u vi povas diveni kio estis mia unua ekpenso? Envortigite, jen
+   &#285;i estis: "&#348;ajnas tial ke vi eskapis de mi unuan fojon.
+   Okazos kontra&#365;a rezulto &#265;i-foje!"
+</p>
+
+<p>
+   Ver&#349;ajne tiu etulo spertis neimageblajn terurojn. Imagu kion li
+   devis eksenti veki&#285;inte meze de tiu senvo&#265;a silento kaj
+   &#265;irka&#365;spektadinte tiun malgajan mortintaron! Kiu dankemo
+   brilegis en lia magrega blanka viza&#285;o kiam li vidis vivantan
+   formon anta&#365; si! Kaj kiel la fervoro de tiu senparola dankemo
+   plimulti&#285;is kiam lia rigardo atingis la vivigajn kordialojn
+   kiujn mi portis en la manoj! Tiam imagu la hororon kiu eniris lian
+   pin&#265;itan viza&#285;on kiam mi metis la kordialojn malanta&#365;
+   min kaj diris moke:
+</p>
+
+<p>
+   "Ekparolu, Franzo Adlero! Alvoku tiujn mortintojn! Sendube ili
+   a&#365;skultos kaj kompatos. Sed en &#265;i tiu loko au&#349;kultos
+   kaj kompatos neniu alia."
+</p>
+
+<p>
+   Li penadis paroli. Tamen rezistis kaj malpermesis paroladon tiu parto
+   de la mortotuko kunpremanta liajn makzelojn. Li strebis levi petegajn
+   manojn sed ili restis, kunmetite kaj kunligite, sur lia brusto. Mi
+   kriegis:
+</p>
+
+<p>
+   "Kriegu, Franzo Adlero! Veku la dormantojn en la foraj stratoj,
+   petante ilin alvenigi helpon al vi. Kriegu&mdash;sen mal&#349;pari
+   tempon, &#265;ar estas malmulte da tempo por mal&#349;pari. Kio,
+   &#265;u vi ne povas? Kia doma&#285;o! Tamen ne gravas. Kriegado ne
+   &#265;iam alvenigas helpon. Kiam vi kaj via kuzo murdis senhelpajn
+   virinon kaj infanon en kabano de Arkansaso&mdash;mia edzino estis
+   kaj mia infano&mdash;ili kripetis helpon, &#265;u vi memoras? Sed
+   tio ne sukcesis. Vi memoras ke tio ne sukcesis, &#265;u ne? Viaj
+   dentoj klaketadas&mdash;tial kial vi ne povas ekkrii? Malfiksu la
+   banda&#285;ojn per viaj manoj. Tiam
+
+<!-- File: 10.png -->
+
+   vi povos ekkrii. Ho, mi komprenas. Viaj manoj estas ligitaj kaj ne
+   povas helpi vin. Kiom strange eventoj ripeti&#285;as post longaj
+   jaroj. &#264;ar anka&#365; <i>miaj</i> manoj estis ligitaj tiun
+   nokton, &#265;u vi memoras? Jes, tiel forte ligitaj kiel viaj
+   manoj estas ligitaj nun. Kiom stranga tio estas! Mi ne povis min
+   liberigi. La ideo malligi min ne eniris vian menson. La ideo malligi
+   vin ne eniras mian menson nun. &#348;&#349;&#349;! Jen malfruhora
+   pa&#349;sono! &#284;i venas en nia direkto. A&#365;skultu, kiom
+   proksima &#285;i estas! Eblas kompti la pa&#349;sonojn: unu, du,
+   tri! Jen, &#285;i staras &#309;us aliflanke de la pordo. Jen estas
+   la horo! Kriegu, viro, kriegu! Estas la ununura &#349;anco inter
+   vi kaj eterneco! Ho, vidu! Vi hezitis tro longan tempon. &#284;i
+   preterpasis. Jen. &#284;i malla&#365;ti&#285;as. &#284;i estas
+   for! Pripensu tion! Primeditu tion! Vi &#309;us a&#365;dis homan
+   pa&#349;sonon je la lasta fojo. Kiom strange devas esti a&#365;skulti
+   tiel ordinaran sonon kaj konscii ke neniam denove oni a&#365;dos
+   sama&#309;on."
+</p>
+
+<p>
+   Ho, amiko mia! La dolorego en tiu envolvita viza&#285;o estis vidinda
+   ekstazo! Mi elpensis novan torturon kaj &#285;in aplikis, min
+   helpante per iom da mensoga kreivo:
+</p>
+
+<p>
+   "Tiu kompatinda Krugero strebis savi miajn edzinon kaj infanon kaj
+   mi havigis al li reciprokan komplezon en la ta&#365;ga momento. Mi
+   konvinkis lin prirabi vin. Kaj mi kaj iu virino helpis lin dizerti el
+   sia militservo kaj lin alvenigis al sekurejo."
+</p>
+
+<p>
+   Rigardo de surprizo kaj triumfo ekbrilis malhele tra la angoro
+   en la viza&#285;o de mia viktimo. Mi perpleksi&#285;is,
+   maltrankvili&#285;is, diris:
+</p>
+
+<p>
+   "Nu, kio? &#264;u li ne eskapis?"
+</p>
+
+<p>
+   Nea kapskuo.
+</p>
+
+<p>
+   "&#264;u ne? Kio okazis tial?"
+</p>
+
+<p>
+   La kontento en la envolvita viza&#285;o ankora&#365;
+   pliklari&#285;is. La viro strebis murmura&#265;i kelkajn
+   vortojn&mdash;sensukcese; penadis esprimi ion per la malhelpitaj
+   manoj&mdash;malsukcesis; pa&#365;zis momenton, tiam klinis malforte
+   la kapon en signifocela maniero, en la direkto al la kadavro
+   ku&#349;anta la plej proksime al li.
+</p>
+
+<p>
+   "&#264;u mortinta?" mi demandis. "&#264;u ne sukcesis eskapi? &#264;u
+   kaptita fu&#285;ante kaj pafita?"
+</p>
+
+<p>
+   Cetera kapskuo nea.
+</p>
+
+<p>
+   "Tial, kiel?"
+</p>
+
+<p>
+   Denove la viro entreprenis fari ion permane. Mi zorge atentis sed ne
+   sukcesis diveni la celon. Mi anta&#365;enklini&#285;is kaj rigardis
+   e&#265; pli zorge. Li &#265;irka&#365;tordis dikfingron kaj per
+   &#285;i malforte pikis la bruston.
+</p>
+
+<p>
+   "Ho, &#265;u vi volas diri: ponardita?"
+</p>
+
+<p>
+   Jesa kapmovo, akompanite de fantoma rideto de tioma diableco ke
+   &#285;i ek&#349;altis veklumon en mia malakra cerbo kaj mi kriegis:
+</p>
+
+<p>
+   "&#264;u ponardis lin <i>mi</i>, lin preninte por vi? &#264;ar tiu
+   pikbato celis ununure vin!"
+</p>
+
+<p>
+   La jesa kapmovo de la denove mortanta fripono estis tiel &#285;oja
+   kiel lia mankanta fortiko kapablis elmontri.
+</p>
+
+<p>
+   "Ho, mizera, mizera mi, mortiginte la kompatan personon kiu
+   amiki&#285;is kun miaj karuloj kiam ili estis senhelpaj kaj kiu ilin
+   servintus se li povintus! Mizera, ho, mizera, mizera mi!"
+</p>
+
+<p>
+   Mi imagis a&#365;di la dampitan glugleton de primoka rido. Mi eligis
+   la viza&#285;on de
+
+<!-- File: 11.png -->
+
+   inter la manoj kaj vidis mian malamikon malanta&#365;ensinki sur sian
+   klintabulon.
+</p>
+
+<p>
+   Necesis al li sufi&#265;e longa tempo por morti. Li disponis mirindan
+   vitalecon, surprizan konstitucion. Jes, li pasigis pla&#265;e longan
+   tempon pri la afero. Mi alportis se&#285;on kaj &#309;urnalon,
+   sidi&#285;is apud li kaj legis. De tempo al tempo mi trinketis
+   brandon. Tion mi bezonis pro la malvarmo. Sed mi trinketis anka&#365;
+   pro tio ke, en la komenco, kiam mi etendis la manon por alpreni
+   la botelon, li supozis ke mi celas havigi iom al li. Mi legis
+   la&#365;tvo&#265;e: &#265;efe fantaziajn raportojn pri homoj
+   ur&#285;e forkaptitaj de sur la tombosojlo kaj revenigitaj al vivo
+   kaj viglo pere de kelkaj kulerplenoj da likvoro kaj varma bano.
+   Jes, li pasigis longan malfacilan tempon mortante: tri horojn, ses
+   minutojn, ekde la momento kiam li a&#365;digis la sonorilon.
+</p>
+
+<p>
+   La&#365; onia opinio, dum la dek ok jaroj forpasintaj ekde kiam
+   iniciati&#285;is tiu kadavrogvatado, nenia en tuko envolvita gasto de
+   la Bavariaj mortodomoj iam sonorigis sian sonorilon. Nu, tio estas
+   sen&#285;ena opinio. &#284;i restu tia.
+</p>
+
+<p>
+   La malvarmo de la morto&#265;ambro jam penetris miajn ostojn.
+   &#284;i revigligis kaj retrudis al mi la malsanon anta&#365;e min
+   afliktintan sed kiu, &#285;is la koncerna nokto, konstante kaj ade
+   malaperis. Tiu viro murdis mian edzinon kaj mian infanon. Kaj post
+   tri tagoj li aldonintos mian nomon al sia murdolisto. Ne gravas! Dio!
+   Kiel bonsapora estas la memora&#309;o pri tio. Mi kaptoatingis lin
+   eskapantan el sia tombo kaj lin re&#349;ovis en &#285;in!
+</p>
+
+<p>
+   Post tiu nokto mi devis enliti&#285;i dum tuta semajno. Sed ekde kiam
+   mi povis iom rondiradi, mi konsultis la mortodomajn registrolibrojn
+   kaj eksciis la numeron de la domo en kiu Adlero mortis. Mizera
+   pensiona&#265;o tiu estis. Mi konceptis la ideon ke kompreneble
+   li akirintus la personajn hava&#309;ojn de Krugero, estante la
+   kuzo de tiu, kaj mi deziris obteni la horlo&#285;on de Krugero
+   se eblus al mi. Tamen dum mi estis malsana la poseda&#309;ojn de
+   Adlero oni forvendis kaj dislokis, krom pluraj malnovaj leteroj kaj
+   ceteraj senvaloraj diversa&#309;oj. Tamen, pere de tiuj leteroj,
+   mi spurtrovis filon de Krugero, la nuran restantan parencon lian.
+   Tridekjara nun, li estas faka &#349;uisto kaj lo&#285;as &#265;e
+   Numero 14 Re&#285;ostrato en Manhejmo. Vidvo, li havas plurajn junajn
+   gefilojn. Sen klarigi al li la kialon de tio, konstante ekde tiam mi
+   provizas lin per du trionoj el lia financa subteno.
+</p>
+
+<p>
+   Nu, rilate al tiu horlo&#285;o&mdash;vidu kiom strange evoluas la
+   aferoj! Mi &#265;irka&#365;spuris &#285;in en Germanio dum pli ol
+   jaro je granda mon- kaj &#265;agrenkosto. Kaj finfine mi ekhavis
+   &#285;in! Ekhavis &#285;in kaj nedireble ek&#285;oji&#285;is.
+   Malfermis &#285;in kaj nenion trovis interne. Ho, mi devintus
+   anta&#365;scii ke tiu paperpeceto ne restos tie &#265;iun tiun
+   tempon. Kompreneble, mi rezignis pensi pri la dek mil dolaroj
+   tiam. Rezignis tion kaj forigis &#285;in el mia menso. Kaj ege
+   mal&#285;oje, &#285;in dezirinte por la filo de Krugero.
+</p>
+
+<p>
+   Hiera&#365;nokte, kiam finfine mi konsentis pri mia neevitebla morto,
+   mi komencis pretigi miajn hava&#309;ojn. Mi entreprenis bruligi
+   &#265;iujn senutilajn dokumentojn kaj certege, de inter la dokumentoj
+   de Adlero ne anta&#365;e zorge kontrolitaj elfalis tiu longe dezirata
+   peceto. Tuj mi &#285;in rekonis. Jen &#285;i. Mi &#285;in tradukos:
+</p>
+
+<p class="italike" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 2em">
+   Brika lustablo, mezurbe, angule de Orleano- kaj Merkato-Stratoj.
+   Angulo
+
+<!-- File: 12.png -->
+
+   alfrontanta urbodomon. Tria &#349;tono, kvara vico. Tien en&#349;ovu
+   mesa&#285;on dirantan kiom alvenos.
+</p>
+
+<p style="margin-top: 2em">
+   Jen. Prenu kaj konservu &#285;in! Krugero klarigis ke tiu &#349;tono
+   formoveblas, kaj ke &#285;i estas en la norda muro de la fundamento,
+   kvaravice ekde la supro, tria&#349;tone ekde la okcidento. La mono
+   ka&#349;i&#285;as malanta&#365; &#285;i. Li diris ke la lasta
+   frazo estas trompa&#309;o por devojigi okaze ke la papero enfalu
+   mal&#285;ustajn manojn. Sendube &#285;i plenumis tiun funkcion por
+   Adlero.
+</p>
+
+<p>
+   Nun mi deziras petegi ke kiam vi faros vian proponitan voja&#285;on
+   la&#365; la rivero, vi spurtrovu tiun ka&#349;itan monon kaj sendu
+   &#285;in al Adamo Krugero, &#265;e la Manhejma adreso kiun mi
+   menciis. &#284;i ri&#265;uligos lin kaj mi dormos des pli trankvile
+   en mia tombo sciante ke mi faris mian plejon por la filo de la viro
+   kiu klopodis savi miajn edzinon kaj infanon&mdash;kvankam mia mano
+   senscie lin mortigis, kontra&#365;e al la impulso de mia koro kiu
+   preferintus lin &#349;irmi kaj savi.
+</p>
+
+<hr align="center" width="62%">
+
+<p>
+   "Tia estis la rakonto de Ritero," mi diris al miaj du amikoj.
+   Esti&#285;is profunda kaj impona silento kiu da&#365;ris ne mallongan
+   tempon. Tiam amba&#365; viroj estigis pafadon da ekscititaj kaj
+   admiraj ekkrioj pri la strangaj eventoj de la rakonto. Kaj tio, kune
+   kun klakadanta fluego da demandoj kiu da&#365;re persistis &#285;is
+   &#265;iuj partneroj preska&#365; senspiri&#285;is. Tiam miaj amikoj
+   komencis renormali&#285;i kaj retiri&#285;i, sub&#349;irme de
+   kelkfojaj vortpafoj, en silenton kaj abisman revadon. Dum dek minutoj
+   nun a&#365;di&#285;is nur silento. Tiam Ro&#285;ero diris reveme:
+</p>
+
+<p>
+   "Dek mil dolaroj!" Aldonante, post pa&#365;zego:
+</p>
+
+<p>
+   "Dek mil. Tio estas vera monamaso."
+</p>
+
+<p>
+   Balda&#365; la poeto demandis:
+</p>
+
+<p>
+   "&#264;u vi celas sendi &#285;in al li tujege?"
+</p>
+
+<p>
+   "Jes," mi diris. "Tio estas stranga demando."
+</p>
+
+<p>
+   Nenia respondo. Post iom da tempo, Ro&#285;ero demandis heziteme:
+</p>
+
+<p>
+   "&#264;u la tutan sumon? Tio estas&mdash;mi volas diri&mdash;"
+</p>
+
+<p>
+   "Certege, la tutan sumon."
+</p>
+
+<p>
+   Mi estis dironta pli, sed haltis&mdash;haltis pro pensadsinsekvo
+   naski&#285;inta en mi. Tompsono parolis sed mia menso estis for
+   kaj mi ne a&#365;dkaptis lian dira&#309;on. Sed mi a&#365;dis
+   Ro&#285;eron respondi:
+</p>
+
+<p>
+   "Jes. Tia &#285;i &#349;ajnas al mi. Tio devus ege sufi&#265;i. Mi
+   opinias ke <i>li</i> nenion faris."
+</p>
+
+<p>
+   Balda&#365; la poeto diris:
+</p>
+
+<p>
+   "Kiam vi pripensas la aferon, tio <i>pli</i> ol sufi&#265;as. Vi
+   nur konsideru! Kvin mil dolaroj! Nu, li ne kapablus elspezi tion en
+   la da&#365;rotempo de sia vivo. Kaj tio lin difektus, aldone. Eble
+   e&#265; lin ruinigus. Vi konsideru tion. Post malmulte da tempo
+   li for&#309;etus la restintan monon, fermus sian butikon, eble
+   komencus drinkadi, mistraktus siajn senpatrinajn infanojn, sinkus en
+   ceterajn malboncelajn irvojojn, progresus la&#365;vice de malbono al
+   plimalbono&mdash;"
+</p>
+
+<p>
+   "Jes, vi pravas," interrompis Ro&#285;ero fervore. "Mi jam vidis tion
+   cent fojojn.
+
+<!-- File: 13.png -->
+
+   Jes, pli ol cent fojojn. Vi metu monon en la manojn de tia viro nur
+   se vi deziras lin detrui, tio estas fakto. Vi nur metu monon en liajn
+   manojn, necesas fari nenion ceteran. Kaj se tio ne malaltigas lin kaj
+   lin senutiligas kaj lin senigas je &#265;iu memestimo kaj &#265;io,
+   tiam mi ne konas la homan naturon&mdash;&#265;u ne, Tompsono? Kaj
+   e&#265; se ni transdonus al li <i>trionon</i> el &#285;i; nu, en
+   malpli ol ses monatoj&mdash;"
+</p>
+
+<p>
+   "Malpli ol ses <i>semajnoj</i>, vi diru," respondis mi,
+   eksciti&#285;ante kaj interrompante. "Escepte se li metus tiun
+   tri-mil-dolaran sumon en sekurajn manojn kie li ne povus &#285;in
+   ektu&#349;i, ne pli ol ses semajnoj forpasus anta&#365; ol&mdash;"
+</p>
+
+<p>
+   "<i>Certege</i>, ne pli ol ses semajnoj!" diris Tompsono. "Mi
+   redaktis librojn por tiuspecaj homoj kaj en la momento mem kiam
+   ili enmanigas sian tantiemon&mdash;eble temas pri tri mil, eble du
+   mil&mdash;"
+</p>
+
+<p>
+   "Kial tiu &#349;uisto rajtas disponi du mil dolarojn, pla&#265;us
+   al mi ekscii?" Ro&#285;ero interrompis serioze. "Viro eble nepre
+   kontenta nun, tie en Manhejmo, &#265;irka&#365;ate de samranguloj,
+   man&#285;ante sian panon kun tiu apetito kiun povas estigi nur
+   laborema entreprenado, &#285;uante sian modestan vivon, honesta,
+   justa, purkora, kaj <i>benita</i>! Jes, mi diru 'benita' super
+   la miriadoj &#265;irka&#365;irantaj en silkaj vesta&#309;oj,
+   la&#365;promenantaj la malplenan artefaritan rondvojon de socia
+   malsa&#285;eco. Sed vi nur metu <i>la koncernan</i> tenton anta&#365;
+   li nuran fojon! Vi nur metu dek kvin cent dolarojn anta&#365; tia
+   viro kaj diru&mdash;"
+</p>
+
+<p>
+   "Dek kvin cent diablojn!" mi protestis. "<i>Kvin</i> cent putrigus
+   liajn principojn, paralizus lian entreprenadon, trenus lin al
+   la rumvendejo, de tie &#285;is la defluilo, de tie &#285;is la
+   almozdomo, de tie &#285;is&mdash;"
+</p>
+
+<p>
+   "<i>Kial</i> trudi al ni mem tiun krimon, sinjoroj?" interrompis la
+   poeto serioze kaj alloge. "Li estas feli&#265;a tie kie li estas
+   ke tia kia li estas. &#264;iu sento pri honoro, &#265;iu sento pri
+   karitato, &#265;iu sento pri alta kaj sankta bonvolo nin avertas, nin
+   petegas, nin ordonas lin lasi en sen&#285;eno. Jen vera amikeco, jen
+   a&#365;tenta amikeco. Ni povus funkciigi aliajn rimedojn pli pompajn.
+   Sed nenian tiel vere komplezan kaj sa&#285;an, kredu min."
+</p>
+
+<p>
+   Post iom da da&#365;ra diskutado, evidenti&#285;is ke &#265;iu
+   el ni, en la profundo de sia koro, sentis kelkajn dubojn pri tiu
+   aran&#285;o pri la afero. Klarege estis ke &#265;iuj sentis la devon
+   sendi al la kompatinda &#349;uisto <i>ion</i>. Esti&#285;is longa kaj
+   pripensa diskuto pri tiu punkto kaj finfine ni elektis sendi al li
+   kolorlitografon.
+</p>
+
+<p>
+   Nu, post kiam &#265;io la&#365;&#349;ajne bonordi&#285;is por
+   &#265;iuj partoprenantoj, elstari&#285;is nova &#285;eno. Okazis
+   ke tiuj du viroj celis dividi la monon egalparte kun mi. Mi ne
+   samopiniis. Mi diris ke ili povos sin taksi bon&#349;ancaj se ili
+   kunricevos duonon el la mono. Ro&#285;ero diris:
+</p>
+
+<p>
+   "Kiu estintus <i>iel ajn</i> bon&#349;anca se ne partoprenintus en
+   la afero mi? Estis mi kiu faris la unuan sugeston. Sen mi &#265;io
+   irintus al la &#349;uisto."
+</p>
+
+<p>
+   Tompsono diris ke li mem pripensis la aferon jam en la sama momento
+   kiam Ro&#285;ero unue parolis.
+</p>
+
+<p>
+   Mi replikis ke la sugesto naski&#285;intus &#265;e mi sufi&#265;e
+   balda&#365; kaj sen la helpo de iu ajn. Mi estas malrapida pensanto
+   eble, sed fidinda.
+</p>
+
+<p>
+   La debato varmi&#285;is en kverelon, tiam en batalon. &#264;iu viro
+   ekvundi&#285;is iom forte. Post min iom kuraci, la&#365; mia maniero,
+   mi supreniris en malbona&#265;a humoro
+
+<!-- File: 14.png -->
+
+   al la uraganferdeko. Mi renkontis Kapitanon Makordon tie kaj diris,
+   tiel pla&#265;e kiel permesis mia humoro:
+</p>
+
+<p>
+   "Mi alvenas por adia&#365;i, Kapitano. Mi deziras alteri&#285;i
+   &#265;e Napoleono."
+</p>
+
+<p>
+   "Vi deziris alteri&#285;i kie?"
+</p>
+
+<p>
+   "&#264;e Napoleono."
+</p>
+
+<p>
+   La kapitano ekridis sed, ekkonsciinte ke mi ne estas en gaja humoro,
+   li &#265;esis ridi kaj diris:
+</p>
+
+<p>
+   "Sed &#265;u vi seriozas?"
+</p>
+
+<p>
+   "Mi jes ja tre seriozas."
+</p>
+
+<p>
+   La kapitano rigardis la supranivelan navigejon kaj diris:
+</p>
+
+<p>
+   "Li deziras elboati&#285;i &#265;e Napoleono!"
+</p>
+
+<p>
+   "&#264;u &#265;e Napoleono?"
+</p>
+
+<p>
+   "Tiel li diras."
+</p>
+
+<p>
+   "La&#365; la fantomego de Cezaro!"
+</p>
+
+<p>
+   Onklo Mumfordo alproksimi&#285;is la&#365; la ferdeko. La kapitano
+   diris:
+</p>
+
+<p>
+   "Onklo, jen amiko via kiu deziras elboati&#285;i &#265;e Napoleono!"
+</p>
+
+<p>
+   "Nu, la&#365;&mdash;!"
+</p>
+
+<p>
+   Mi diris:
+</p>
+
+<p>
+   "Bonvolu, pri kio temas &#265;io tio? &#264;u viro ne rajtas
+   alteri&#285;i &#265;e Napoleono se tion li deziras?"
+</p>
+
+<p>
+   "Nu, damnu, &#265;u vi ne scias? Ne plu ekzistas Napoleono. Jam
+   de jaroj kaj jaroj &#285;i ne plu ekzistas. Arkansaso-Rivero
+   &#285;in krevis, &#285;in &#265;ifonigis, &#285;in for&#349;ovis en
+   Misisipo-Riveron!"
+</p>
+
+<p>
+   "&#264;u forbalais la <i>tutan</i> urbon? &#264;u bankojn,
+   pre&#285;ejojn, malliberejojn, &#309;urnalajn redaktejojn, urbodomon,
+   teatron, fajrobrigadejon, lustablon&mdash;&#265;u <i>&#265;ion?</i>"
+</p>
+
+<p>
+   "&#264;ion. Nur dekkvinminuta tasko, a&#365; simila&#309;o. Postlasis
+   de la urbo nek ha&#365;ton nek haron, nek &#349;ira&#309;on
+   nek &#349;indon krom la malanta&#365;a ekstrema&#309;o de iu
+   doma&#265;eto kaj unu brika fumtubo. En la nuna momento nia boato
+   padelnavigas en la mezo mem de la anta&#365;a starloko de la urbo.
+   Jen fore estas la brika fumtubo&mdash;la ununura resta&#309;o de la
+   urbo. Tiu densa arbaro &#265;e la dekstra flanko situis anta&#365;e
+   mejlon for de la urbo. Rigardu malanta&#365; vi, kontra&#365;flue.
+   Nun vi komencas rekoni la pejza&#285;on, &#265;u ne?"
+</p>
+
+<p>
+   "Jes, mi jes ja &#285;in rekonas nun. Tio estas la plej mirinda afero
+   kiun mi iam pria&#365;dis. De multege la plej mirinda kaj la plej
+   neatendita."
+</p>
+
+<p>
+   S-ro Tompsono kaj S-ro Ro&#285;ero jam alvenis, intertempe, kun
+   valizoj kaj ombreloj kaj a&#365;skultis silente la nova&#309;on de
+   la kapitano. Tompsono metis duondolaron en mian manon kaj diris
+   malla&#365;te:
+</p>
+
+<p>
+   "Por mia porcio de la kolorlitografo."
+</p>
+
+<p>
+   Ro&#285;ero agis same.
+</p>
+
+<p>
+   Jes, mirindege estis vidi Misisipo-Riveron ruli&#285;i inter senhomaj
+   bordoj rekte super la loko kie anta&#365; dudek jaroj mi kutimis
+   vidi bonan grandan memkontentan urbeton. Urbeton kiu estis sidejo
+   de granda kaj grava konteo. Urbeton kun granda Usona marsoldatara
+   malsanulejo. Urbeton kiu havis sennombrajn batalojn kun &#265;iutaga
+
+<!-- File: 15.png -->
+
+   enketo. Urbeton kie anta&#365;e mi konis la plej belan kaj la plej
+   talentan knabinon de la tuta Misisipo-valo. Urbeton kie ni ricevis
+   la unuan presitan nova&#309;on pri la lamentinda katastrofo de
+   batal&#349;ipo Pensilvanio anta&#365; kvaronjarcento. Urbeton ne plu
+   ekzistantan, englutitan, forsinkintan nutradi la fi&#349;ojn. Urbeton
+   de kiu restas nenio krom ero de doma&#265;eto kaj dispeci&#285;anta
+   brika fumtubo!
+</p>
+
+<!-- File: 16.png -->
+
+<div id="rano" class="titolo">
+   LA FIFAMA SALTANTA RANO DE KALAVERO-KONTEO
+</div>
+
+<p>
+   Konforme al peto de amiko skribinta al mi el Oriento, mi vizitis
+   afablan paroleman maljunan Simonon Hveleron kaj enketis pri amiko
+   de mia amiko, Leonido V. Smilejo, responde al la peto, kaj mi
+   &#265;i tie alfiksas la rezulta&#309;on. Mi sentas ka&#349;itan
+   suspekton ke Leonido V. Smilejo estas mito; ke mia amiko neniam
+   konis tian personon; kaj ke li nur hipotezis ke se mi demandus al
+   Hvelero pri li, tio memorigus al la multa&#285;ulo sian fifaman
+   <i>Ja&#265;jon</i> <!-- Error in book: Jo&#265;jon --> Smilejon,
+   kaj li ekoficus, enuigante min per kelkaj agacantaj tiurilataj
+   rememora&#309;oj tiel longaj kaj tedaj kiel senutilaj por mi. Se tio
+   estis la celo, okazis sukceso.
+</p>
+
+<p>
+   Mi trovis Simonon Hveleron en komforta dormetado apud la
+   servo&#265;ambra stovo de la kadukinta drinkejo de mortanta mineja
+   kampadejo nomi&#285;anta &#264;e-An&#285;elo kaj konstatis ke li
+   estas dika kaj kalva kaj portas sur sia trankvila viza&#285;o mienon
+   de &#265;armaj mildeco kaj simpleco. Li veki&#285;is kaj salutis,
+   dezirante al mi bonan tagon. Mi diris al li ke amiko mia petis ke
+   mi enketu pri kara kamarado de lia knabeco nomi&#285;anta Leonido
+   V. Smilejo&mdash;Pastoro Leonido V. Smilejo, juna predikisto pri
+   la Biblia mesa&#285;o la&#365;raporte lo&#285;inta anta&#365;e en
+   &#264;e-An&#285;elo. Mi aldonis ke, se S-ro Hvelero scipovos informi
+   min pri tiu Pastoro Leonido V. Smilejo, mi &#349;uldos al li multajn
+   reciprokajn komplezojn.
+</p>
+
+<p>
+   Simono Hvelero malanta&#365;enirigis min en angulon kaj blokadis
+   min tie per sia se&#285;o, tiam sidi&#285;is kaj evoluadigis la
+   tedan rakonton sekvontan &#265;i tiun alineon. Li neniam ridetis,
+   neniam kuntiris la brovojn, neniam senigis la vo&#265;on je la
+   mildaritma tonalo al kiu li agordis sian komencan frazon, neniam
+   elmontris la plej etan indicon pri entuziasmo. Tamen la&#365; la
+   tuta longo de la senfina rakonto kuris vejno da imponaj seriozo
+   kaj sincero komprenigantaj klarscie al mi ke, anstata&#365; imagi
+   ke lia rakonto ampleksas ridindan a&#365; absurdan temaron, li
+   taksas &#285;in vere grava afero kaj admiras ties du heroojn kiel
+   virojn disponantajn transcendan genion pri altnivela <i>lerteco</i>.
+   Mi lasis lin da&#365;rigi siamaniere la rakontadon, neniam lin
+   interrompante ununuran fojon.
+</p>
+
+<p>
+   "Pastoro Leonido V.&mdash;Ho, nu, Pastoro Leo&mdash;Nu, foje
+   &#265;eestis &#265;i tie ulo nomi&#285;anta <i>Ja&#265;jo</i>
+   Smilejo, en la vintro de '49, a&#365; eble estis la printempo de
+   '50&mdash;mi ne memoras precize, iel, kvankam la kialo pro kiu mi
+   opinias ke estis unu a&#365; la alia estas tio ke mi memoras ke la
+   klintrogego ankora&#365; ne estis finkonstruita kiam li alvenis
+   la kampadejon. Tamen li estis la plej stranga ulo kiun oni iam
+   vidis kiam temis pri &#265;iam veti pri kio ajn sursceneji&#285;as
+   kondi&#265;e ke li sukcesu instigi iun veti pri la kontra&#365;a
+   flanko, kaj se ne, li mem &#349;an&#285;is vetflankon. Pla&#265;is
+   al li iu ajn aran&#285;o pla&#265;anta al la kontra&#365;vetanto. Se
+   li nur sukcesus starigi veton, <i>li</i> kontenti&#285;is. Tamen li
+   estis bon&#349;anca, malkutime bon&#349;anca. Preska&#365; &#265;iam
+   li venkis. Li estis &#265;iam preta kaj atendanta oportunon. Kion
+   ajn oni menciis, li proponis priveti &#285;in kaj priveti iun
+   ajn flankon, la&#365; via deziro, kiel mi &#309;us menciis. Se
+   okazis vetkuro por &#265;evaloj, je ties fini&#285;o vi trovis lin
+   multri&#265;igita a&#365; nepre senmonigita. Se okazis hundobatalo,
+   li vetis
+
+<!-- File: 17.png -->
+
+   pri &#285;i. Se okazis katbatalo, &#285;in li privetis. Se okazis
+   kokbatalo, li &#285;in privetis. Nu, se du birdoj sidis sur barilo,
+   li vetis pri kiu el ili forflugos anta&#365; la alia. Kaj se okazis
+   evangeliza kunveno, li &#265;eestis &#285;in senmanke por veti
+   pri Pastoro Valkero kiu estis, la&#365; lia takso, la plej bona
+   oratoro de la regiono, kaj tia li estis certe, kaj bona viro. Kaj
+   se li vidis krampkrur-insekton eksurvoji&#285;i en iu ajn direkto,
+   li vetis pri kiom da tempo la besteto bezonos por atingi sian
+   cellokon&mdash;kiu ajn estu la loko. Kaj se vi konsentis priveti
+   kontra&#365; li, li konsentis postsekvi tiun krampkrur-insekton
+   &#285;is Meksikio por ekscii kien &#285;i celas iri kaj dum kiom
+   da tempo &#285;i estos survoje. Multaj el la knaboj de &#265;i tie
+   vidis tiun Smilejon kaj kapablas raporti al vi pri li. Nu, entute
+   egalis al <i>li</i>&mdash;li bonvolis veti pri io <i>ajn</i>&mdash;la
+   la&#365;damne plej stranga ulo. La edzino de Pastoro Valkero malsanis
+   foje, dum multe da tempo, kaj &#349;ajnis ke oni ne sukcesos &#349;in
+   savi. Tamen iun matenon li eniris kaj Smilejo ekdemandis al li
+   kiel &#349;i fartas kaj li diris ke &#349;i fartas iom pli bone
+   nun&mdash;danke al Nia Sinjoro pro Lia senfina kompato&mdash;kaj
+   progresas tiel favore ke, kun la beno de Providenco, &#349;i finfine
+   resani&#285;os kaj Smilejo, anta&#365; ol pripensi la aferon, diris:
+   'Nu, mi vetas je du dolaroj kaj duono ke ne.' <!-- Changed
+   doublequotes to singlequotes for consistency. -->
+</p>
+
+<p>
+   "&#264;i tiu &#265;i Smilejo havis &#265;evalinon&mdash;la
+   knaboj kromnomis &#349;in la 'dekkvinminuta&#309;o' <!-- Changed
+   doublequotes to singlequotes for consistency. --> sed ili faris
+   tion nur por &#349;erci, vi scias, &#265;ar kompreneble &#349;i
+   estis pli rapida ol tio&mdash;kaj li ofte vetgajnis monon pri
+   tiu &#265;evalina&#265;o, malgra&#365; tio ke &#349;i estis tiel
+   malrapida kaj &#265;iam suferis pro astmo a&#365; tempro a&#365;
+   ftizo a&#365; io simila. Kutime ili &#265;iam cedis al &#349;i
+   du-tricent-jardan frustarton kaj tiam preterpasis &#349;in
+   survoje. Tamen &#265;e la finfini&#285;o de la konkurso &#349;i
+   eksciti&#285;is kaj fari&#285;is kvaza&#365; ur&#285;pelata kaj
+   komencis anta&#365;enkaprioli kaj lar&#285;e disapartigi la gambojn,
+   etendante la krurojn facilartike, foje en la aeron, foje vojoflanken
+   en la direkto al la bariloj kaj suprenlevante piedbate tr-o-o-n
+   da polvo kaj estigante tr-o-o-n da brua&#265;ego pro tusado kaj
+   ternado kaj mungado&mdash;kaj &#265;iam atingi la venkobudon kun
+   &#265;irka&#365; kololonga anta&#365;eco, la&#365; la plej bona
+   takso.
+</p>
+
+<p>
+   "Kaj li havis etan malgrandan buldogidon kiu, kiam vi &#285;in
+   rigardis, &#349;ajnis tute senvalora, kapabla nur sidadi kun feroca
+   aspekto, atendante bonan &#349;ancon por &#349;telpreni ion. Tamen
+   tuj post kiam oni privetis &#285;in, &#285;i fari&#285;is tute
+   alia hundo. &#284;ia submentono komencis elstari kiel vaporboata
+   te&#365;go kaj &#285;iaj dentoj malkovri&#285;is kaj ekbrilis kiel
+   altfornoj. Kaj se cetera hundo &#285;in atakis kaj &#285;in skuis
+   &#265;ifona&#265;e kaj mordis &#285;in kaj lan&#265;is &#285;in
+   du-trifoje trans la &#349;ultron, Andreo &#284;aksono&mdash;tio
+   estis la nomo de la hundido&mdash;Andreo &#284;aksono &#265;iam
+   &#349;ajnigis propran kontenti&#285;on, kvaza&#365; atendinte nenion
+   alian&mdash;rezulte de kio la vetoj da&#365;re kaj reda&#365;re
+   duobli&#285;is kaj reduobli&#285;is en la kontra&#365;a flanko,
+   &#285;is kiam &#265;iuj finvetis. Tiam subitege li alkro&#265;is
+   tiun alian hundon perbu&#349;e &#309;us <!-- Error in book: ju&#349;
+   --> &#265;e la artiko de ties malanta&#365;a kruro kaj tenis
+   &#285;in en seninterrompa frosti&#285;o. Li ne ma&#265;a&#265;is,
+   vi komprenu, nur bu&#349;tenis kaj persistegis &#285;is kiam ili
+   koncedis la venkon, e&#265; se temis pri tutjara da&#365;rotempo.
+   Smilejo &#265;iam gajnis la vetpremion helpe de tiu hundido &#285;is
+   kiam la besto devis konkursi kontra&#365; hundo perdinta siajn
+   malanta&#365;ajn krurojn forsegitajn per disksegilo, kaj kiam la
+   vetado atingis finan punkton kaj la mono jam ku&#349;is surgrunde
+   kaj Andreo &#284;aksono ekpretis efektivigi sian plej &#349;atatan
+   alkro&#265;manovron, tujege li konsciis kiel oni lin supertrompis kaj
+   kiel la alia
+
+<!-- File: 18.png -->
+
+   hundo lin kontra&#365;murenigis, por tiel diri, kaj li aspektis
+   surprizite kaj tiam li aspektis iom malkura&#285;igite kaj &#265;esis
+   penadi gajni la venkon kaj fini&#285;is tute fintrompite. Li direktis
+   rigardon al Smilejo, kvaza&#365; por diri ke lia koro estas rompita
+   kaj ke la kulpinto estis la mastro pro konsenti priveti kontra&#365;
+   hundo kiu ne havas malanta&#365;ajn krurojn al kiuj oni povas
+   alkro&#265;i, kio en batalo estis lia &#265;efa atakmanovro, kaj tiam
+   li iom foriris lampa&#349;e, sin ku&#349;igis kaj mortis. Bonega
+   hundido estis tiu Andreo &#284;aksono kiu sin famigintus se &#285;i
+   sukcesintus travivi, &#265;ar &#285;in enestis bona konsistiga&#309;o
+   kaj genio. Tion mi scias, &#265;ar anta&#365;e &#285;i disponis
+   neniajn apartajn priparolindajn oportunojn kaj estas mallogike ke
+   hundo povas batali tiel sukcese en tiaj cirkonstancoj se &#285;i ne
+   havas talenton. &#264;iam mi ekbeda&#365;ras pensante pri tiu lasta
+   batalo &#285;ia kaj ties fini&#285;o.
+</p>
+
+<p>
+   "Nu, &#265;i tiu &#265;i Smilejo havis rathundojn kaj virkokojn kaj
+   virkatojn kaj &#265;iujn tiajn speca&#309;ojn &#285;is senripozigi
+   vin kaj vi ne povus alporti al li priveta&#309;on kontra&#365;
+   kiu li ne kapablus kontra&#365;starigi sama&#309;on. Iun tagon li
+   kaptis ranon kaj hejmenportis &#285;in kaj diris intenci &#285;in
+   klerigi. Tial dum tri monatoj li faris nenion ceteran krom sidi
+   en sia malanta&#365;doma &#285;ardeno kaj lernigi saltadon al tiu
+   rano. Kaj estu certa ke li jes ja lernigis &#285;in. Li kutimis iom
+   &#349;oveti la ranon de malanta&#365;e kaj en la sekvinta minuto
+   vi vidis la ranon kirli&#285;adi en la aero kiel pastoringo, vin
+   vidis efektivigi transkapi&#285;on, a&#365; eble paron da ili, se li
+   sukcesigis bonan starton, kaj retereni&#285;i platpiede kaj bonsane,
+   kiel kato. Li alkutimigis la ranon al tiaspeca saltado lernante al
+   &#285;i kiel kapti mu&#349;ojn kaj trejnis &#285;in tiurilate tiel
+   konstante ke la besteto sukcesis trafi mu&#349;on &#265;iun fojon
+   kiam la insekto eniris &#285;ian vidkampon. Smilejo diris ke mankas
+   al la rano nur ta&#365;ga edukado por ke &#285;i povu fari ion
+   ajn&mdash;kaj mi kredas lin. Nu, mi vidis lin meti Danielon Vebsteron
+   &#265;i tien sur &#265;i tiun plankon&mdash;Danielo Vebstero estis
+   la nomo de la rano&mdash;kaj ekkriegi, 'Mu&#349;oj, Da&#265;jo,
+   mu&#349;oj!'&mdash;kaj pli rapide ol vi povas palpebrumi &#285;i
+   suprensaltis vertikallinie kaj forlekegis la mu&#349;on de sur la
+   tablo kaj refala&#265;is surplanken tiel solide kiel kotbulo kaj
+   komencis grati la kapoflankon kun malanta&#365;a piedo tute apatie
+   kvaza&#365; ne konsciante esti farinta pli ol kutimas fari iu ajn
+   rano. Vi neniam vidis ranon tiel modestan kaj honestan malgra&#365;
+   ties grandaj talentoj. Kaj kiam temis pri honesta kaj senruza saltado
+   sur ebena plata&#309;o, &#285;i kapablis atingi pli grandan distancon
+   en ununura salto ol iu ajn besto de sia speco iam vidita de vi.
+   Saltado sur ebena plata&#309;o estis &#285;ia speciala&#309;o, vi
+   komprenu, kaj kiam temis pri tio Smilejo bonvole vetis monon pri
+   &#285;i &#285;is restis al li nenia plua cendo. Smilejo fieregis pri
+   sia rano kaj li tute rajtis fieregi &#265;ar uloj voja&#285;intaj
+   &#265;ien kaj estintaj &#265;ie diris &#265;iuj senescepte ke la
+   besto superas &#265;iun ajn ranon iam viditan de <i>ili</i>.
+</p>
+
+<p>
+   "Nu, Smilejo tenis la beston en lata&#309;a skatoleto kaj foje
+   li kunportis &#285;in en la kampadejocentron kaj proponis
+   &#285;in kiel monvetobjekton. Iun tagon ulo&mdash;nekonato en la
+   kampadejo&mdash;renkontis lin kun lia skatoleto kaj diris:
+</p>
+
+<p>
+   "'Kio povus esti tio kion vi tenas en la skatoleto?'
+</p>
+
+<p>
+   "Kaj Smilejo respondas, iom indiferente, 'Povus esti papago, a&#365;
+   povus esti kanario, eble, tamen ne estas tia&#309;o. Nur rano &#285;i
+   estas.'
+</p>
+
+<p>
+   "Kaj la ulo prenis &#285;in kaj okulkontrolis &#285;in zorge kaj
+   turnis &#285;in en diversaj direktoj kaj diris: 'Nu, vi pravas. Do,
+   por kiu <i>&#285;i</i> utilas?'
+</p>
+
+<!-- File: 19.png -->
+
+<p>
+   "'Nu,' diris Smilejo, trankvile kaj senzorge, '&#285;i utilas por
+   <i>unu</i> afero, mi opinias. &#284;i kapablas pretersalti iun ajn
+   ranon de Kalavero-Konteo.'
+</p>
+
+<p>
+   "La ulo reprenis la skatolon, direktis novan longan apartan rigardon
+   al &#285;i, retransdonis &#285;in al Smilejo kaj diras meditege:
+   'Nu,' li diras, 'mi vidas neniajn ecojn &#265;e tiu rano kapablajn
+   plibonigi &#285;in rilate al aliaj ranoj.'
+</p>
+
+<p>
+   "'Eble vi ne vidas ilin,' diras Smilejo. 'Eble vi konas ranojn kaj
+   eble vi malkonas ilin. Eble vi estas spertulo pri tio kaj eble vi
+   ne estas nura amatoro tiurilate, por tiel diri. Tamen, opinion
+   <i>mian</i> mi havas kaj kura&#285;as veti kvardek dolarojn pri
+   &#285;ia kapablo pretersalti iun ajn ranon de Kalavero-Konteo.'
+</p>
+
+<p>
+   "Kaj la ulo primeditis momenton, tiam diras, en iom malfeli&#265;a
+   maniero, 'Nu, mi estas nur fremdulo &#265;i tie kaj ne havas ranon,
+   sed se ranon mi havus, mi bonvolus priveti kontra&#365; vi.'
+</p>
+
+<p>
+   "Kaj tiam Smilejo diras, 'Ne gravas&mdash;ne gravas&mdash;se vi
+   bonvolos teni mian skatoleton momenton, mi iros akiri ranon por vi.'
+   Tial la ulo prenis la skatolon kaj metis siajn kvardek dolarojn apud
+   tiujn de Smilejo kaj sidi&#285;is por atendi.
+</p>
+
+<p>
+   "Tial li sidis tie dum iom longa tempo pensante kaj repensante
+   pri la afero kaj tiam li eligis la ranon, levstangumis ties
+   bu&#349;on kaj prenis kafkuleron kaj plenigis la besteton je
+   koturnkugleta&#309;oj&mdash;&#285;in plenigis &#285;is preska&#365;
+   la mentono&mdash;kaj surplankenigis &#285;in. Smilejo, siaflanke,
+   aliris la mar&#265;on kaj vagser&#265;is dum longa tempo en la
+   kota&#265;o kaj finfine mankaptis ranon kaj &#285;in revenportis kaj
+   transdonis al la ulo, kaj diras:
+</p>
+
+<p>
+   "'Nu, se vi pretas, metu &#285;in apud Danielon, kun
+   &#285;iaj anta&#365;piedoj en paralela pozo kun tiuj de
+   Danielo, kaj mi diros la signalvorton.' Tiam li diras,
+   'Unu&mdash;du&mdash;tri&mdash;<i>eku</i>! kaj li kaj la ulo
+   ektu&#349;is la ranojn de malanta&#365;e kaj la nova rano
+   forsaltis vigle sed Da&#265;jo faris klopodegon kaj kuntiris
+   la &#349;ultrojn&mdash;tiel&mdash;kiel Franca viro&mdash;sed
+   sensukcese&mdash;li ne povis ekmovi&#285;i. Li restis fiksite tiel
+   solide kiel pre&#285;ejo kaj ne pli kapablis ekiri ol ankrita
+   &#349;ipo. Smilejo estis iom surprizita kaj e&#265; na&#365;zigita
+   sed kompreneble li havis nenian ideon pri kio temas.
+</p>
+
+<p>
+   "La ulo prenis la vetmonon kaj komencis foriri. Kaj kiam
+   li estis sur la pordosojlo li iom skumovis la dikfingron
+   trans&#349;ultren&mdash;tiel&mdash;en la direkto al Da&#265;jo, kaj
+   rediris, tre egalritme, 'Nu,' li diras, 'mi vidas neniajn ecojn
+   &#265;e tiu rano kapablajn plibonigi &#285;in rilate al aliaj ranoj.'
+</p>
+
+<p>
+   "Smilejo, li staris gratante la kapon kaj malsuprenrigardante
+   Da&#265;jon dum longa tempo, kaj finfine li diras, 'Mi jes ja
+   priscivolas kio ajn en la lando estus povinta malebligi tiun
+   ranon&mdash;mi scivolas &#265;u eble &#285;i spertas iuspecan
+   &#285;enon&mdash;&#349;ajnas al mi ke &#285;i estas iom pufigita.'
+   Kaj li alkro&#265;is Da&#265;jon per la kolnuko kaj levis &#285;in
+   kaj diras, 'Nu, kulpigu miajn katojn se &#285;i ne pezas kvin
+   funtojn!' kaj &#285;in renversis kaj la besteto elruktegis duoblan
+   manplenon da kugleta&#309;oj. Kaj tiam li komprenis kio okazis kaj
+   ege koleri&#285;is&mdash;li formetis la ranon kaj komencis postkuri
+   la ulon sed neniam lin atingis. Kaj&mdash;"
+</p>
+
+<p>
+   En tiu momento Simono Hvelero a&#365;dis iun alvoki lian nomon en
+   la anta&#365;doma &#285;ardeno kaj stari&#285;is por foriri ekscii
+   pri kio temas. Kaj turni&#285;ante al mi, dum li foriris, li diris:
+   "Restu tie kie vi estas, fremdulo, kaj mallacigu vin, mi estos for
+   nur
+
+<!-- File: 20.png -->
+
+   ununuran sekundeton."
+</p>
+
+<p>
+   Sed, kun via permeso, mi ju&#285;is ke da&#365;rigo de la historio
+   pri la entreprenema vagabondo <i>Ja&#265;jo</i> Smilejo ne povos
+   disponigi al mi multajn informa&#309;ojn pri Pastoro Leonido V.
+   Smilejo, kaj tial mi survoji&#285;is.
+</p>
+
+<p>
+   &#264;e la pordo mi renkontis la afablan Hveleron en revenado kaj li
+   alkro&#265;is min kaj rekomencis:
+</p>
+
+<p>
+   "Nu, &#265;i tiu &#265;i Smilejo havis flavan unuokulan bovinon kiu
+   havis nenian voston, nur mallongan bananaspektan stumpon, kaj&mdash;"
+</p>
+
+<p>
+   Tamen, disponante nek tempon nek deziron, mi ne restis por
+   a&#365;skulti pri la afliktita bovino sed adia&#365;is kaj foriris.
+</p>
+
+<!-- File: 21.png -->
+
+<div id="knabeto" class="titolo">
+   LA RAKONTO PRI LA MALBONKONDUTA KNABETO
+</div>
+
+<p>
+   Foje estis malbonkonduta knabeto nomi&#285;anta
+   Ja&#265;jo&mdash;tamen, se vi bonvolas tion konstati, okazas
+   ke malbonkondutaj knabetoj preska&#365; &#265;iam nomi&#285;as
+   Ja&#265;jo en viaj diman&#265;lernejaj instrulibroj. Strange estis,
+   tamen vere, ke &#265;i tiu knabeto nomi&#285;is Ja&#265;jo.
+</p>
+
+<p>
+   Anka&#365; li ne havis malsanan patrinon&mdash;malsanan patrinon
+   kiu estis pia kaj suferis pro ftizo kaj &#285;ojus ku&#349;i&#285;i
+   en la tombo kaj ripozadi se &#349;i ne sentis fortan amon al sia
+   knabo kaj anksiecon ke la mondo fari&#285;u kruela kaj malamikema
+   pri li post &#349;ia forpaso. Plejparte la malbonkondutaj knaboj de
+   la diman&#265;lernejaj instrulibroj nomi&#285;as Jakobo kaj havas
+   malsanajn patrinojn kiuj lernigas al ili kiel diri, "Nun mi min
+   ku&#349;igas," ktp., kaj dormigas ilin kantante kun dol&#265;aj
+   plendaj vo&#265;oj kaj tiam kise deziras al ili bonan nokton kaj
+   surgenui&#285;as apud la lito kaj ekploras. Sed pri tiu ulo estis
+   malsame. Li nomi&#285;is Ja&#265;jo kaj lia patrino estis tute
+   bonsana&mdash;suferis pro nenia ftizo nek alia ajn malsano. &#348;i
+   estis pli dika ol maldika, ne estis pia. Krome, &#349;i sentis nenian
+   anksiecon pri Ja&#265;jo. &#348;i diris ke se li rompigus al si la
+   kolon, la perdo ne estus granda. &#348;i &#265;iam deziris bonan
+   nokton al Ja&#265;jo pugfrape, neniam kise. Tute male, kiam &#349;i
+   estis preta lin postlasi, &#349;i tordis al li la orelojn.
+</p>
+
+<p>
+   Foje tiu malbonkonduta knabeto &#349;telprenis la &#349;losilon de
+   la man&#285;o&#349;ranko kaj eniris tien &#349;telpa&#349;e kaj
+   provizis sin per marmelado kaj plenigis la ujon je gudro por ke la
+   patrino neniam prikonsciu la diferencon. Sed subite horora sento
+   ne invadis lin kaj nenio &#349;ajnis flustri al li, "&#264;u estas
+   juste malobei mian patrinon? &#264;u fari tion ne estas peko? Kien
+   foriras malbonkondutaj knabetoj kiuj elman&#285;as la marmeladon
+   de sia bona afabla patrino?" kaj tiam li ne surgenui&#285;is tute
+   sole, promesante neniam plu malbonkonduti kaj stari&#285;is kun
+   malpeza feli&#265;a koro kaj iris konfesi &#265;ion al sia patrino
+   kaj petis ke &#349;i lin pardonu kaj ricevis &#349;ian benon dum
+   plenigis &#349;iajn okulojn larmoj de fiereco kaj dankemo. Ne. Tiel
+   la afero evoluas &#265;e &#265;iuj ceteraj malbonkondutaj knaboj en
+   libroj. Sed tute alimaniere &#285;i evoluis &#265;e tiu Ja&#265;jo,
+   malgra&#365; ties strango. Li man&#285;is la marmeladon kaj taksis
+   &#285;in &#265;efranga en sia peka kruda maniero; kaj li enigis
+   la gudron kaj taksis anka&#365; tion &#265;efranga kaj ridis kaj
+   rimarkis "ke la oldulino ekhenos" kiam &#349;i ekscios tion kaj kiam
+   &#349;i eksciis efektive tion, li malkonfesis havi informa&#309;ojn
+   pri &#285;i kaj &#349;i pugfrapis lin severe kaj estis li mem kiu
+   ekploris. &#264;iel tiu knabo estis stranga. &#264;io rezultis
+   malsame &#265;e li ol &#265;e la malbonkondutaj Jakoboj de la libroj.
+</p>
+
+<p>
+   Foje li suprengrimpis en la pomarbojn de Kultivisto Akorno por
+   &#349;telpreni pomojn kaj la bran&#265;ego ne rompi&#285;is kaj
+   li ne falis kaj rompigis al si la brakon, ne sin mordigis per la
+   hundego de la kultivisto, ne malviglis dum semajnoj sur malsanula
+   lito, ne pentis, ne entreprenis ekbonkonduti&#285;i. Ho, ne! Li
+   &#349;telprenis tiom da pomoj kiom li deziris kaj malsuprengrimpis
+   en bona stato. Kaj li estis nepre preta por la hundo anka&#365; kaj
+   renversis &#285;in per lan&#265;ita briko kiam tiu atakis lin. Estis
+   ege strange. Simila&#309;o neniam okazis en tiuj mildaj libretoj
+   havantaj jaspitajn kovrilojn kaj bildojn pri viroj
+
+<!-- File: 22.png -->
+
+   surportantaj hirundovosta&#309;ajn jakojn kaj sonorilkronitajn
+   &#265;apelojn kaj pantalonojn havantajn malsufi&#265;e longajn
+   krurumojn kaj virinoj kies robtalioj estas subbraknivelaj kaj
+   ne havas subjupajn ringegojn. Nenio simila en iu ajn el la
+   diman&#265;lernejaj libroj.
+</p>
+
+<p>
+   Foje li &#349;telprenis la po&#349;tran&#265;ilon de la instruisto
+   kaj kiam li timis ke la misfaro malkovri&#285;u kaj ke la instruisto
+   vipu lin, li &#349;telmetis &#285;in en la kaskedon de Georgo
+   Vilsono&mdash;la filo de la kompatinda Vidvino Vilsono, la morala
+   knabo, la bonkonduta knabeto de la vila&#285;o kiu &#265;iam obeis
+   al sia patrino, neniam diris mensogojn, &#349;atis siajn lecionojn,
+   &#349;ategis Diman&#265;-Lernejon. Kaj kiam la tran&#265;ilo
+   terenfalis el la kaskedo kaj la kompatinda Georgo klinis la kapon
+   kaj ru&#285;i&#285;is kvaza&#365; agnoskante sian kulpon, kaj la
+   &#265;agrenita instruisto taksis lin kulpa pri la &#349;telpreno
+   kaj kiam la viro staris apud la knabo, malsuprenigonte la vipon
+   sur la tremantajn &#349;ultrojn de tiu, subite aperis meze de ili
+   nenia blankhara malprobabla ju&#285;isto de la paco, prenante belan
+   starpozon kaj dirante: "Liberigu tiun noblan knabon! Jen staras
+   la ka&#365;ranta kulpinto! Mi preterpasis la lernejpordon dum la
+   interleciona ludpa&#365;zo kaj, malvidate mi mem, mi vidis fari la
+   &#349;telprenon!" Kaj tiam Ja&#265;jo ne ricevis pugbatadon kaj
+   la respektinda ju&#285;isto ne deklamis homilion al la plorema
+   lernejanaro kaj ne prenis la manon de Georgo kaj diris ke tia knabo
+   meritas la&#365;dadon kaj tiam ne invitis tiun veni lo&#285;i &#265;e
+   li kaj balai la oficejon kaj estigi fajrojn kaj fari irtaskojn
+   kaj haki lignon kaj studi la juron kaj helpi lian edzinon plenumi
+   domtaskojn kaj disponi pri la tuta postrestanta tempo por ludi kaj
+   ricevi &#265;iumonatan kvardekcendosalajron kaj esti feli&#265;a. Ne.
+   En la libroj okazintus tiel sed ne okazis tiel al Ja&#265;jo. Nenia
+   enmiksi&#285;ema maljuna pektenaspekta ju&#285;isto ekaperis por
+   estigi &#285;enojn kaj tial la modelknabo Georgo ricevis pugbatadon
+   kaj Ja&#265;jo feli&#265;is pro tio &#265;ar, vi scias, Ja&#265;jo
+   malamegis moralajn knabojn. Ja&#265;jo diris ke li "malestimas
+   tiajn mola&#265;ulojn." Tia estis la lingva&#309;a&#265;o de tiu
+   malbonkonduta malbonzorgata knabo.
+</p>
+
+<p>
+   Sed la plej stranga evento iam okazinta al Ja&#265;jo estis la fojo
+   kiam li iris boatadi en diman&#265;o kaj ne sin dronigis kaj tiu
+   cetera fojo kiam &#349;tormo kuratingis lin dum li fi&#349;kaptadis
+   en diman&#265;o kaj ne trafis lin fulmo. Ho, vi povus tralegi
+   &#265;iujn diman&#265;lernejajn instrulibrojn inter nun kaj
+   Kristnasko sen iam malkovri simila&#309;on. Ho, ne! Vi ekscius ke
+   &#265;iuj malbonkondutaj knaboj irantaj boatadi en diman&#265;o
+   senmanke dronas. Kaj &#265;iujn malbonkondutajn knabojn kuratingatajn
+   de &#349;tormoj dum ili fi&#349;kaptadas en diman&#265;o senmanke
+   fulmo trafas. Boatoj veturigantaj malbonkondutajn knabojn &#265;iam
+   renversi&#285;as en diman&#265;o kaj &#265;iam okazas &#349;tormoj
+   kiam malbonkondutaj knaboj fi&#349;kaptadas en diman&#265;o. Kiel tiu
+   Ja&#265;jo iam eskapis tian sorton mi taksas nepra mistero.
+</p>
+
+<p>
+   Tiu Ja&#265;jo &#285;uis sor&#265;itan vivon&mdash;devas esti
+   tiel. Nenio sukcesis lin difekti. Li e&#265; transdonis al
+   besto&#285;ardena elefanto tabakbulon kaj la elefanto ne forfaligis
+   al li la kapon per rostrobato. Li kontrolis la enhavon de la
+   man&#285;o&#349;ranko ser&#265;ante pipromentan esencon kaj ne eraris
+   trinkante brandon. Li &#349;telprenis la pafilon de sia patro kaj
+   iris &#265;asadi en diman&#265;o kaj ne forpafis tri-kvar fingrojn.
+   Li pugnebatis sian fratineton sur la tempion kiam li koleri&#285;is
+   kaj &#349;i ne restis en dolorego dum longaj somertagoj kaj ne mortis
+   kun dol&#265;aj surlipaj pardonvortoj kiuj duobligis la angoron de
+   lia rompi&#285;anta koro. Ne, &#349;i balda&#365; resani&#285;is. Li
+   forfu&#285;is kaj finfine surmari&#285;is kaj kiam li revenis li
+
+<!-- File: 23.png -->
+
+   ne estis malfeli&#265;a kaj sola en la mondo kaj liaj gekaruloj ne
+   dormis en la trankvila pre&#285;eja tombejo kaj la de grimpoplantoj
+   kovrata lo&#285;domo de lia knabeco ne falis en kadukecon
+   kaj ruina&#309;ojn. Ho, ne! Li hejmenrevenis tiel ebria kiel
+   sak&#349;almisto kaj tuj sukcesis ali&#285;i al la fajrobrigado.
+</p>
+
+<p>
+   Kaj li plenkreskuli&#285;is kaj edzi&#285;is kaj naskigis grandan
+   familion kaj sencerbigis ilin &#265;iujn iun nokton per hakilo
+   kaj sin ri&#265;igis uzante diversajn trompa&#309;ojn kaj ruzojn
+   kaj nun li estas la plej infera, plej malica kanajlo de sia
+   naski&#285;vila&#285;o kaj estas universale respektata parlamentano.
+</p>
+
+<p>
+   Tial vi konsciu ke neniam estis malbonkonduta Ja&#265;jo en
+   la diman&#265;lernejaj libroj &#285;uinta tian sinsekvon da
+   bon&#349;ancoj kiel tiu pekema Ja&#265;jo kun la sor&#265;ita vivo.
+</p>
+
+<!-- File: 24.png -->
+
+<div id="enhavo">
+
+   <hr align="center" width="62%" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 1em">
+
+   <div class="grande dike centre" style="margin-top: 1em; margin-bottom: 1em">
+      ENHAVO
+   </div>
+
+   <center>
+      <table border="0" cellspacing="16" cellpadding="0" summary="">
+         <tr><td align="left">"<a href="#konfeso">Konfeso de Mortanto</a>"</td><td align="left">p. 1</td></tr>
+         <tr><td align="left">"<a href="#rano">La Fifama Saltanta Rano de Kalavero-Konteo</a>"</td><td align="left">p. 14</td></tr>
+         <tr><td align="left">"<a href="#knabeto">La Rakonto pri la Malbonkonduta Knabeto</a>"</td><td align="left">p. 19</td></tr>
+      </table>
+   </center>
+
+   <hr align="center" width="62%" style="margin-top: 1em; margin-bottom: 2em">
+
+</div>
+
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Mark Twain: Tri Noveloj, by Mark Twain
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MARK TWAIN: TRI NOVELOJ ***
+
+***** This file should be named 17945-h.htm or 17945-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/7/9/4/17945/
+
+Produced by Robert L. Read, William Patterson, Edwin GROBE
+and the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+
+</html>
+
diff --git a/17945.txt b/17945.txt
new file mode 100644
index 0000000..73c892a
--- /dev/null
+++ b/17945.txt
@@ -0,0 +1,1595 @@
+The Project Gutenberg EBook of Mark Twain: Tri Noveloj, by Mark Twain
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Mark Twain: Tri Noveloj
+
+Author: Mark Twain
+
+Translator: Edwin Grobe
+
+Release Date: March 8, 2006 [EBook #17945]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: ASCII
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MARK TWAIN: TRI NOVELOJ ***
+
+
+
+
+Produced by Robert L. Read, William Patterson, Edwin GROBE
+and the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net
+
+
+
+
+
+
+                        KLASIKAJ USONAJ NOVELOJ
+
+
+
+
+                               MARK TWAIN
+                              (1835-1910)
+
+
+
+
+                              TRI NOVELOJ:
+
+                        - KONFESO DE MORTANTO -
+             - LA FIFAMA SALTANTA RANO DE KALAVERO-KONTEO -
+              - LA RAKONTO PRI LA MALBONKONDUTA KNABETO -
+
+
+
+
+                              Esperantigis
+                              EDWIN GROBE
+
+
+
+
+                                  1999
+                         Eldonejo-Arizona-Stelo
+                        1620 North Sunset Drive
+                       Tempe, Arizona 85281-1550
+                                 Usono
+
+
+
+
+                        MARK TWAIN: TRI NOVELOJ
+                       Unua Eldono: Januaro 1999
+
+
+
+
+                     Originaj Anglalingvaj Titoloj:
+
+                       "A DYING MAN'S CONFESSION"
+            "THE NOTORIOUS JUMPING FROG OF CALAVERAS COUNTY"
+                   "THE STORY OF THE BAD LITTLE BOY"
+
+
+
+
+                             Copyright 1999
+                             Edwin P. Grobe
+                        for the herein contained
+                   English-to-Esperanto Translations
+
+
+       *       *       *       *       *
+
+                               ENHAVO
+
+      "Konfeso de Mortanto"                                 p.  1
+      "La Fifama Saltanta Rano de Kalavero-Konteo"          p. 14
+      "La Rakonto pri la Malbonkonduta Knabeto"             p. 19
+
+       *       *       *       *       *
+
+
+
+
+                          KONFESO DE MORTANTO
+
+
+Ni alproksimigxis vilagxon Napoleonon en sxtato Arkansaso. Tial mi
+komencis pripensi mian tiean taskon. La horo: tagmezo. La vetero: hela
+kaj suna. Tio estis malbona. Almenaux, ne bonega. Cxar mia tasko ne
+estis (lauxprefere) tagmeza speco. Ju pli mi meditis, des pli tiu fakto
+sin trudis al mi--jen unuforme, jen aliforme. Finfine gxi prenis la
+formon de preciza demando. Cxu estas bonsence plenumi la taskon dumtage
+kiam, vin senigante je iom da komforto kaj inklino, vi povas elprofiti
+la nokton por tio, sen scivolemaj gvatokuloj? Tio decidis la aferon.
+Klara demando kaj klara respondo konsistigas la plej mallongan elirejon
+por la plejmulto da konfuzajxoj.
+
+Mi kunvenigis miajn amikojn en mia kajuto kaj diris ke mi bedauxras
+estigi gxenon kaj malesperon sed ke, post meditado pri la afero,
+lauxsxajne estos pli bone ke ni albordigu niajn bagajxojn kaj vizitu
+Napoleonon. Ilia malaprobo estis tuja kaj lauxta; ilia lingvajxo,
+ribelema. Ilia cxefa argumento estis tiu kiu cxiam malmergigxas la
+unua en tiaj okazoj, ekde la komenco de tempo. "Sed vi elektis kaj
+_antauxkonsentis_ resti sur cxi tiu boato," ktp.; kvazaux, decidigxinte
+fari malsagxajxon, laux nepra neceso oni restu sur la sama vojo
+kaj aliigi gxin en _du_ malsagxajxojn per la plenumo de la komenca
+decidigxo. Mi utiligis diversajn taktikojn por mildigi ilian sintenon,
+kun suficxe bona sukceso. Rezulte de tiu kuragxigo mi plimultigis miajn
+klopodojn. Kaj por komprenigi al ili ke ne estis _mi_ kiu postulis la
+plenumon de la koncerna taskacxo kaj ke mi nepre senkulpas pri la afero,
+mi baldaux ekkuragxis rakonti ties historion, preskaux samvorte kiel mi
+cxi-poste raportas.
+
+Cxirkaux la fino de la pasinta jaro mi pasigis kelkajn monatojn en
+Munkeno, en Bavario. En novembro mi logxis en la pensiono de Frauxlino
+Dalvejnero, cxe numero 1 de Karlostrato. Sed mia laborejo situis unu
+mejlon for, en la domo de vidvino sin vivtenanta per gastigado. Sxi
+kaj sxiaj du junaj infanoj kutimis veni cxe mi cxiun matenon kaj
+kunbabiladi en la Germana--responde al mia peto. Unu tagon, dum mi
+vagpromenadis en la urbo, mi vizitis unu el la du lokoj kie la registaro
+retenas kaj prizorgas kadavrojn gxis la kuracistoj certas ke tiuj
+finmortis kaj ne dauxre vivas en tranca stato. Estis makabra loko,
+tiu cxambrego. Vidigxis tridek ses plenkreskulaj kadavroj, sternite
+surdorse sur iom oblikvangulaj tabuloj en tri longaj vicoj--kaj havante
+cxiuj vaksoblankajn rigidajn vizagxojn sub la blankaj mortotukoj
+volvitaj cxirkaux ili. Laux la flankoj de la cxambro estis profundaj
+orielaspektaj alkovoj kaj en cxiu el tiuj kusxis pluraj marmormienaj
+beboj, entute kasxite kaj enterigite sub tavoloj da fresxaj floroj krom
+siaj vizagxoj kaj interfalditaj manoj. Cxirkaux fingro de cxiu el tiuj
+kvindek senmovaj formoj, grandaj kaj malgrandaj, estis ringo. Ekde la
+ringo, drato etendigxis gxis la plafono kaj de tie gxis sonorileto en
+tiea kontrolcxambro kie, tage kaj nokte, kontrolisto sidas cxiam en
+vigla atendado, preta alvenigi eksaltan urgxohelpon al iu ajn ano de tiu
+palvanga kompanio kiu, vekigxinte el la morto, estigas korpomovon--cxar
+cxiu movo, ecx la plej minimuma, agitos la draton kaj sonigos tiun
+timindan sonorileton. Mi imagis min mortosentinelo kiu dormetis en nepra
+tiea soleco en tre malfrua horo dum malrapidege evoluanta gvatdejxorado
+de iu mugxventega nokto kaj eksentis sian korpon aliigxi palpebrumtempe
+en tremetantan jxeleon pro la subita bruacxo de tiu terura alvokilo!
+Tial mi enketis pri tiu ajxo, demandis kio kutime okazas? Cxu la
+gvatisto mortis kaj la revivinta kadavro alvenis por komfortigi kiel
+eble plej multe liajn lastajn momentojn? Sed oni riprocxis al mi mian
+klopodon nutri sencelan kaj senvaloran scivolemon en tiel solena kaj
+funebra loko. Kaj mi foriris tre humiligite.
+
+La sekvintan matenon mi rakontadis mian aventuron al la vidvino kiam sxi
+ekkriis:
+
+"Venu kun mi. Mi havas logxanton kiu rakontos al vi cxion kion vi
+deziras ekscii. Li estis noktosentinelo tie."
+
+Li estis vivanta homo sed ne havis vivantan aspekton. Li kusxis surlite
+kaj altaj kusenoj subtenis lian kapon. Lia forvelkinta vizagxo estis
+senkolora. Liaj profunde sinkintaj okuloj estis fermitaj. Lia mano,
+kusxante sur lia brusto, estis ungegaspekta, tiel osta kaj longfingra
+gxi estis. La vidvino komencis min prezenti. La okuloj de la viro
+malfermigxis malrapide kaj briletis malice el la krepusko de siaj
+kavernoj. Li kuntiris nigre la brovojn. Li levis la maldikan manon kaj
+entreprenis nin forsendi per ordonema gesto. Sed la vidvino dauxre
+parolis gxis eksciigi al li la fakton ke mi estas fremdulo kaj Usonano.
+La mieno de la viro tuj sxangxigxis, pliheligxis, ecx avidigxis--kaj en
+la sekvinta momento li kaj mi ekgxuis kunan solecon.
+
+Mi komencis paroli en roksolida Germana lingvo. Li respondis en ege
+fleksebla Angla lingvo. Post tio ni nepre flankenlasis la Germanan.
+
+Tiu ftizulo kaj mi intime amikigxis. Mi vizitis lin cxiun tagon kaj
+ni parolis pri cxio. Almenaux pri cxio krom edzinoj kaj infanoj.
+Se menciigxis la edzino aux la infano de iu ajn, cxiam postokazis
+tri fenomenoj: la plej afabla kaj amema kaj dolcxa lumo briletis en
+la okuloj de la viro dum momento; en la sekvinta momento la lumo
+forpaligxis kaj gxin anstatauxis tiu minaca mieno jam ekflaminta tie
+kiam mi vidis liajn okulojn malfermigxi la unuan fojon; triavice,
+li cxesis paroli tie kaj tiam por tiu tago, restis senparole dauxre
+enlitigxite, perdite en abstrakta kaj absorbita pensado, lauxsxajne
+auxdante nenion kion mi diris, malatentante miajn adiauxojn, kaj
+evidente prikonsciis nek vide nek auxde pri mia foriro el la cxambro.
+
+Kiam mi jam estis dum du monatoj la cxiutaga kaj sola intimulo de tiu
+Karolo Ritero, li diris abrupte ion tagon:
+
+"Mi rakontos al vi mian historion."
+
+Tiam li dauxrigis kiel jenas:
+
+       *       *       *       *       *
+
+Mi neniam rezignis antaux nun. Sed nun mi rezignas. Mi estas mortonta.
+Mi finkonkludis hierauxnokte ke devas okazi tiel kaj, aldone, ege
+baldaux. Vi diras ke vi celas reviziti vian riveron iun tagon kiam
+la okazo prezentigxos. Nu, bonege. Tio, kune kun stranga sperto kiun
+hazarda sorto okazigis al mi hierauxnokte, devigas min rakonti al vi
+mian historion--cxar vi vidos vilagxon Napoleonon en Arkansaso kaj
+por mia bono vi haltos tie kaj plenumos taskon por mi--taskon kiun vi
+entreprenos bonvole post auxskulti mian rakonton.
+
+Ni mallongigu la rakonton kie ajn eblas cxar gxi estas longa kaj bezonos
+mallongigon. Vi jam scias kiel okazis al mi aliri Amerikon kaj kiel mi
+decidigxis eklogxi en tiu soleca regiono de la Sudo. Sed vi ne scias ke
+mi havis edzinon. Mia edzino estis juna, belega, amema, kaj, ho! tiel
+die bona kaj senkulpa kaj milda. Kaj nia filineto estis miniatura kopio
+de sia patrino. Tio estis la plej felicxa el cxiuj felicxaj hejmoj.
+
+Iun nokton--okazis cxirkaux la fino de la milito--mi vekigxis el ebria
+stuporo kaj min trovis manligita kaj busxsxtopita dum la cxirkauxanta
+aero estis malpurigita per kloroformo. Mi vidis du virojn en la cxambro
+kaj unu el ili diris al la alia en rauxka flustrado: "Mi _diris_ al sxi
+ke mi faros tion se sxi faros bruon, kaj rilate al la infano--"
+
+La alia viro interrompis en mallauxta duonplora vocxo:
+
+"Vi diris ke ilin ni nur busxsxtopos kaj prirabos, ne difektos, alie mi
+ne konsentintus alveni."
+
+"Cxesu plendacxi. _Necesis_ sxangxi la planon kiam ili vekigxis. Vi
+faris _vian_ plejon por ilin protekti. Nun tio vin kontentigu. Venu,
+helpu sercxfosadi."
+
+Ambaux viroj surportis maskojn kaj krudajn cxifonajn "nigrul"-specajn
+vestajxojn. Ili havis celpunktan lanternon helpe de kies lumo mi
+konsciis ke al la dekstra mano de la pli milda el la du rabistoj mankas
+dikfingro. Ili sercxfosadis hazardacele en mia malricxa logxejo dum
+momento. La cxefbandito diris tiam en teatra flustrado:
+
+"Tio estas tempomalsxparo. _Li_ malkasxu kie gxi estas kasxita. Forigu
+lian busxosxtopilon kaj lin revigligu."
+
+La alia diris:
+
+"Bone. Kondicxe ke ne okazu klabado."
+
+"Sen klabado estu, tial. Kondicxe ke li dauxre silentu."
+
+Ili min alproksimigxis. En tiu momento auxdigis eksterdomaj sonoj,
+sonoj de vocxoj kaj hufotretado. La rabistoj retenis la spiradon kaj
+auxskultis. Malrapide la sonoj pli kaj pli proksimigxis. Tiam eksonis
+kriego:
+
+"_Saluton_, la domo! Vidigu lumon. Ni deziras akvon."
+
+"La vocxo de la kapitano, per Dio!" diris la teatre flustrinta brutulo,
+kaj ambaux banditoj forfugxis pere de la malantauxpordo, malsxaltante
+sian lanternon dum la kurado.
+
+La fremdulo alvokis plurajn pluajn fojojn, tiam preterrajdis--estis
+lauxsxajne dekduo da cxevaloj--kaj nenion pluan mi auxdis.
+
+Mi luktis sed ne sukcesis min liberigi el miaj ligoj. Mi klopodis paroli
+sed malhelpis tion mia busxsxtopilo. Mi kapablis eligi nenian sonon.
+Mi sercxauxskultis la vocxojn de miaj edzino kaj infano--auxskultis
+longe kaj atentege. Tamen nenia sono eliris la alian ekstremajxon de
+la cxambro kie staris ilia lito. Tiu silento pli kaj pli acxigxis, pli
+kaj pli minacigxis, en cxiu momento. Cxu vi opinias povinti toleri
+horodauxron da tiajxo? Kompatu min tial, al kiu necesis toleri trihoran
+dauxron. Cxu trihoran? Trieternecan, diru! Kiam ajn eksonis la horlogxo
+sxajnis ke jam forpasis jaroj ekde kiam mi auxdis gxin la antauxan
+fojon. Dum la tuta tempo mi baraktis en miaj ligoj kaj finfine, cxirkaux
+la nova tagigxo mi min liberigis kaj ekstrecxis miajn rigidajn membrojn.
+Mi povis distingi detalojn iom bone. Disrubis la plankon ajxoj tien
+jxetitaj per la sxtelistoj dum ili sercxis miajn sxparmonojn. La unua
+objekto kaptinta mian apartan atenton estis dokumento mia kiun mi vidis
+ekrigardi kaj tiam forjxeti la pli krudan el la du brutuloj. Sango gxin
+makuligis. Mi atingis stumblapasxe la alian ekstremajxon de la cxambro.
+Ho, kompatindaj, senofendaj, senhelpaj estuloj, tie ili kusxis. Jam
+forpasis iliaj cxagrenoj. Nur komencigxis la miaj.
+
+Cxu mi apelaciis al la juro? Cxu mi? Cxu satigxas la soifo de la
+malricxulo se la regxo trinkas por li? Ho, ne, ne, ne! Mi deziris
+nenian impertinentan sintrudon de la juro. Legxoj kaj la pendumilo ne
+povus kontrauxpagi la sxuldoprezon kiun mi rajtis ricevi. La juro lasu
+sentime al mi la tiurilatan respondecon. Mi malkovrus la sxuldanton kaj
+kolektus la sxuldon. Kiel efektivigi tion, cxu vi diras? Kiel efektivigi
+tion kaj tiom ekcerti pri gxi se mi neniam vidis la vizagxojn de la
+sxtelistoj nek auxdis iliajn kutimajn vocxojn nek konceptis ununuran
+ideon pri kiuj ili povus esti? Malgraux tio tamen mi estis jes ja
+certa--ege certa, ege memfida. Mi disponis indicon--indicon kiun vi
+taksintus senvalora--indicon kiu ne multe helpintus ecx detektivon pro
+tio ke mankus al li la sekreto pri kiel gxin apliki. Mi parolos pri tio
+baldaux. Vi vidos. Ni dauxrigu nun, konsiderante la aferon en tauxga
+ordo. Por komenci estis cirkonstanco kiu disponigis al mi precizdirektan
+vidpunkton. Tiuj du rabistoj estis klarsxajne soldatoj trompvestitaj
+kiel vagabondoj, kaj ne novvenitaj al milita servado sed spertaj pri
+gxi--konstantuloj, eble. Ili ne akiris siajn soldatajn sintenon,
+gestojn, starpozojn en unu tago, nek en unu monato, nek en unu jaro.
+Tiel mi opiniis, sed nenion diris. Kaj unu el ili diris, "La vocxo de la
+kapitano, per Dio!"--la viro mem kiun mi deziris senvivigi. Du mejlojn
+for tendumis pluraj regimentoj kaj du kompanioj de Usona kavalerio.
+Kiam mi eksciis ke Kapitano Blakelio de Kompanio C preterpasis nin
+dum la nokto kun eskorto, mi diris nenion sed decidigxis sercxi mian
+viron en tiu kompanio. Dum diversaj konversacioj studeme kaj obstine mi
+priskribis la rabistojn kiel vagabondojn, kampadejo-parazitulojn. Kaj
+inter tiu socia klaso miaj kunkonversaciintoj sercxis vane, cxar nur mi
+suspektis la soldatojn.
+
+Laborante pacience dumnokte en mia afliktita hejmo, mi fabrikis
+kamuflajxon por mi el diversaj vestajxpecoj kaj -eroj. En la plej
+proksima vilagxo mi acxetis paron da bluaj sxirmvitroj. Post kelke da
+tempo, kiam la milita kampadejo disigxis kaj Kompanio-C-on oni forsendis
+cent mejlojn norden, al Napoleono, mi kasxis mian etan monprovizon
+en mia pantalonzono kaj efektivigis mian foriron dum la nokto. Kiam
+Kompanio C atingis Napoleonon mi estis jam tie. Jes, mi estis tie--kun
+nova metio: sortodivenisto. Dezirante sxajni egalpartia, mi amikigxis
+kaj divenis sortojn inter cxiuj kompanioj tie garnizonigitaj. Tamen mi
+atentis plejparte pri Kompanio C. Mi min komplezemigis senlime inter
+tiuj apartaj viroj. Ili petis de mi nenian komplezon, starigis antaux
+mi nenian minacon kiujn mi malakceptis. Mi farigxis bonvola viktimo de
+iliaj sxercoj. Tio pligrandigis mian popularecon. Mi farigxis favorato.
+
+Baldaux mi trovis soldaton al kiu mankis dikfingro. Kian gxojon tio
+havigis al mi! Kaj kiam mi ekcertis ke nur li, el cxiuj kompanianoj
+siaj, perdis dikfingron, malaperis mia lasta dubo. Mi _certegis_ suresti
+la gxustan spurvojon. La viro nomigxis Krugero. Li estis Germano. Estis
+naux Germanoj en la kompanio. Mi kontrolgvatadis por ekscii kiuj estas
+liaj intimuloj, sed lauxsxajne li havis neniajn apartajn amikojn.
+Tamen intimulo lia estis mi kaj mi prizorgis kreskigi la rilaton.
+Kelkfoje mi tiel sopiris al vengxo ke mi apenaux sukcesis malhelpi min
+surgenuigxi antaux li kaj petegi ke li fingremontru la viron mortigintan
+miajn edzinon kaj infanon sed mi ekscipovis bridi al mi la langon. Mi
+atendadis pacience kaj dauxre sortodivenis, lauxokaze.
+
+Mia aparataro estis simpla: iom da rugxa farbo kaj peceto da blanka
+papero. Mi farbis la malsupron de la klienta dikfingro, faris surpaperan
+premajxon de gxi, gxin studadis dum la nokto kaj sciigis lian sorton
+al li la sekvintan tagon. Kiun ideon mi nutris, efektivigante tian
+sensencajxon? Jen gxi estis. Kiam mi estis knabo mi konis maljunan
+Francon estintan provoso dum tridek jaroj kaj li diris al mi ke cxiu
+homo havas unu trajton kiu neniam sxangxigxas ekde la lulilo gxis la
+tombo: la linioj sur la malsupra flanko de la dikfingro. Kaj li diris ke
+tiuj linioj neniam nepre samaspektas cxe iu ajn homparo. Nuntagare ni
+fotas la novan krimulon kaj pendas lian bildon en la Kanajlo-Galerio por
+estonta referenco. Sed tiu Franco, dum sia aktiva laborkariero, kutimis
+fari premajxon pri la dikfingra malsuprajxo de nova malliberulo kaj gxin
+staplis por ebla estonta uzado. Li diris cxiam ke bildoj senvaloras
+cxar eventualaj kamuflovestajxoj povas ilin senutiligi. "La dikfingro
+estas la ununura certajxo," li diris. "Gxi ne kamuflovesteblas." Kaj
+li kutimis pravigi sian teorion helpe de miaj amikoj kaj konatoj. Tio
+sukcesis cxiam.
+
+Mi dauxre sortodivenis. Cxiun nokton mi min izoligis, en nepra soleco,
+kaj pristudis sub lupeo la dikfingrajn premajxojn de la tago. Vi imagu
+la vorantan avidon per kiu mi okulkontrolegis tiujn labirintajn rugxajn
+spiralojn, tenante apude tiun dokumenton surportantan la dekstramanajn
+dik- kaj alifingrajn premajxojn de tiu nekonata murdinto, presitajn
+per la plej kara sango--por mi--iam defaligita sur cxi tiu tero! Kaj
+foje kaj refoje necesis al mi ripeti la saman malnovan senkuragxigan
+rimarkon: "Cxu _neniam_ samaspektos ili?"
+
+Sed finfine alvenis mia rekompenco. Gxi estis la dikfingra premajxo de
+la kvardektria viro de Kompanio C partopreninta en mia eksperimento:
+Soldato Franzo Adlero. Unu horon antauxe mi sciis nek la nomon nek la
+vocxon nek la figuron nek la vizagxon nek la naciecon de la murdinto.
+Sed nun mi sciis cxiujn tiujn detalojn. Mi opiniis rajti certi pri la
+afero. La ripetitaj demonstradoj de la Franco estis mia rajtigilo. Tamen
+restis rimedo por cxion _nepre_ certigi. Mi disponis pri premajxo de la
+maldekstra dikfingro de Krugero. En la mateno mi flankenapartigis lin
+dum lia maldejxorado. Kiam ni staris ekster la vid- kaj auxdkampo de
+eblaj atestontoj mi diris en impona maniero:
+
+"Parto de via sorto estas tiel serioza ke mi jugxis esti pli bone ne
+malkovri gxin al vi okaze de publika kunveno. Vi kaj cetera viro, kies
+sorton mi pristudis hierauxnokte--Soldato Adlero--murdis virinon kaj
+infanon. Oni vin spuras. Antaux ol forpasos kvin tagoj oni murdos vin
+ambaux."
+
+Li falis surgenuen, timigite gxis frenezio. Kaj dum kvin minutoj li ade
+elversxis la saman litanion, kiel demenculo, kaj en tiu sama duonplora
+maniero restinta unu el miaj memorajxoj pri tiu murdonokto en mia
+cxambreto:
+
+"Mi ne faris tion. Laux mia animo, tion mi ne faris. Kaj mi strebis
+malhelpi ke _li_ faru tion. Tiel mi agis, Dio estu mia atestanto. Li
+faris tion solapersone."
+
+Jen estis cxio kion mi volis. Kaj mi klopodis min senigi je la stultulo.
+Sed ne, li alkrocxigxis al mi, petegante ke mi lin protektu kontraux la
+murdinto. Li diris:
+
+"Mi havas monon. Dek mil dolarojn. En kasxejo. La fruktajxo de sxtelado
+kaj rabado. Savu min. Diru al mi kion fari kaj gxi estos al vi, cxiu
+cendo. Du trionoj el gxi apartenas al mia kuzo, Adlero, sed vi rajtas
+alpreni gxin entute. Ni kasxis gxin kiam ni alvenis cxi tien komence.
+Sed mi rekasxis gxin hieraux en nova loko kaj ne diris tion al li. Mi
+intencis dizerti kaj gxin forpreni entute. Gxi estas oro kaj tro peza
+por manporti kiam oni kuras kaj evitas. Sed virino kiu jam transiris
+la riveron antaux du tagoj por pretigi mian vojon postsekvos min kun
+la mono. Kaj se mi ne havus la sxancon priskribi la kasxejon al sxi,
+mi intencis ruzdoni mian argxentan posxhorlogxon en sxian manon aux
+transsendi gxin al sxi kaj sxi komprenus la aferon. Estas paperpeco en
+la malantauxajxo de la ujo kiu cxion rakontas. Jen, prenu la horlogxon
+kaj diru al mi kion fari."
+
+Li penadis trudi sian horlogxon al mi kaj elmontradis la paperon,
+klarigante gxin al mi, kiam Adlero eniris la vidkampon fordistance je
+cxirkaux dek du jardoj. Mi diris al la kompatinda Krugero:
+
+"Enposxigu denove vian horlogxon, gxin mi ne deziras. Nenia difektado
+vin atingos. Foriru nun, mi devas diveni lian sorton por Adlero. Baldaux
+mi diros al vi kiel eskapi de la murdinto. Intertempe, necesos al mi
+rekontroli la premajxon de via dikfingro. Nenion diru al Adlero pri cxi
+tiu afero. Nenion diru al iu ajn."
+
+Li foriris plena je timo kaj dankemo, kompatinda diablulo. Mi diris al
+Adlero longan sortodivenon--lauxintence tiel longan ke mi ne povis gxin
+findiri. Promesis alveni lian gvardpostenejon tiun nokton kaj diri al li
+ties vere gravan parton--ties tragedian parton, mi diris. Tial, necesas
+esti ekster la auxdkampo de subauxskultantoj. Oni cxiam postenigis
+pikedon ekster la urbo. Nuraj disciplino kaj ceremonio. Nenia bezono
+tiurilate. Nenia malamiko en la cxirkauxejo.
+
+Cxirkaux noktomezo mi survojigxis, provizite per la kontrauxsigno, kaj
+gvidis miajn pasxojn gxis la soleca regiono kie Adlero estis gvardonta.
+Estis tiel malhele ke mi stumblis senpere kontraux malklaran figuron
+preskaux antaux ol povi eligi sxirmvorton. La sentinelo salutis kaj
+mi respondis, ambaux en la sama momento. Mi aldonis: "Estas nur mi,
+la sortodivenisto." Tiam mi glitpasxis al la flanko de la kompatinda
+diablulo kaj sxovegis mian ponardon en lian koron. "_Ja wohl_," mi
+ridis. Jen _estis_, efektive, la tragedia parto de lia sorto. Dum li
+falis de sur sia cxevalo, li strebis alkrocxigxi al mi kaj miaj bluaj
+sxirmokuloj postrestis en lia mano. Kaj foren plongxis la besto, lin
+trenante kun piedo en la piedingo.
+
+Mi forfugxis tra la arbaro kaj efektivigis mian eskapon, postlasinte
+miajn sxirmokulojn en la mano de la mortinto.
+
+Tio okazis antaux dek kvin-dek ses jaroj. Ekde tiam mi vagiradas
+sencele cxirkaux la mondo, foje laborante, foje senlabore; foje havante
+monprovizon, foje senmone; sed cxiam lacigite per troa vivado kaj
+dezirante finvivi, cxar mian surteran mision plenumis la faro de tiu
+nokto. Kaj la nuraj plezuro, konsolo, kontentigxo kiujn mi spertis en
+cxiuj tiuj tedaj jaroj estis la cxiutaga penso: "Mi senvivigis lin!"
+
+Antaux kvar jaroj mia sano komencis malbonfarti. Mi vagatingintis
+Munkenon laux mia sencela maniero. Malhavante monon, mi sercxis kaj
+akiris laborpostenon. Mi plenumis mian taskon fidele dum cxirkaux
+unu jaro. Tiam oni postenigis min kiel noktosentinelon tie en tiu
+mortodomo kiun vi vizitis lastatempe. La loko konvenis al mia humoro.
+Gxi placxis al mi. Placxis al mi esti kun la mortintoj--esti sola kun
+ili. Mi kutimis vagiradi inter tiuj rigidaj kadavroj kaj enrigardi
+iliajn auxsterajn vizagxojn dum horoj. Ju pli malfrua estis la horo,
+des pli impona estis la situacio. Mi preferis la malfruan horon.
+Foje mi malheligis la lumojn. Tio estigis perspektivon, vi komprenu,
+kaj liberigis la imagon. Cxiam la malklaraj, malantauxenirantaj
+mortintovicoj estigis cxe oni strangajn kaj fascinajn fantaziojn.
+Antaux du jaroj--mi jam estis tie ekde unu jaro--mi sidis tute sole
+en la gvatcxambro en ventega vintra nokto, malvarmigite, sensentigite,
+senkonsole, ekdormetante iom post iom en senkonscion. La plorego de la
+vento kaj la klakado de foraj sxutroj sonadis pli kaj pli mallauxte
+en miaj senauxdigxontaj oreloj cxiumomente kiam subite kaj akute la
+mortosonorilo eligis sangofrostigan alarmon super mia kapo! Preskaux
+paralizis min la sxoko cxar neniam antauxe mi auxdis la signalon.
+
+Mi min renormaligis kaj hastegis al la kadavrocxambro. Preskaux
+mezdistance for laux la ekstera vico sidis rektaspina figuro envolvita
+en mortotuko, svingante la kapon malrapide de flanko al flanko:
+makabra spektaklo! Gxia flanko alfrontis min. Mi aliris gxin haste kaj
+enrigardis fikse gxian vizagxon. Cxielo! Adlero gxi estis!
+
+Cxu vi povas diveni kio estis mia unua ekpenso? Envortigite, jen gxi
+estis: "Sxajnas tial ke vi eskapis de mi unuan fojon. Okazos kontrauxa
+rezulto cxi-foje!"
+
+Versxajne tiu etulo spertis neimageblajn terurojn. Imagu kion li devis
+eksenti vekigxinte meze de tiu senvocxa silento kaj cxirkauxspektadinte
+tiun malgajan mortintaron! Kiu dankemo brilegis en lia magrega blanka
+vizagxo kiam li vidis vivantan formon antaux si! Kaj kiel la fervoro de
+tiu senparola dankemo plimultigxis kiam lia rigardo atingis la vivigajn
+kordialojn kiujn mi portis en la manoj! Tiam imagu la hororon kiu eniris
+lian pincxitan vizagxon kiam mi metis la kordialojn malantaux min kaj
+diris moke:
+
+"Ekparolu, Franzo Adlero! Alvoku tiujn mortintojn! Sendube ili
+auxskultos kaj kompatos. Sed en cxi tiu loko ausxkultos kaj kompatos
+neniu alia."
+
+Li penadis paroli. Tamen rezistis kaj malpermesis paroladon tiu parto
+de la mortotuko kunpremanta liajn makzelojn. Li strebis levi petegajn
+manojn sed ili restis, kunmetite kaj kunligite, sur lia brusto. Mi
+kriegis:
+
+"Kriegu, Franzo Adlero! Veku la dormantojn en la foraj stratoj, petante
+ilin alvenigi helpon al vi. Kriegu--sen malsxpari tempon, cxar estas
+malmulte da tempo por malsxpari. Kio, cxu vi ne povas? Kia domagxo!
+Tamen ne gravas. Kriegado ne cxiam alvenigas helpon. Kiam vi kaj via
+kuzo murdis senhelpajn virinon kaj infanon en kabano de Arkansaso--mia
+edzino estis kaj mia infano--ili kripetis helpon, cxu vi memoras? Sed
+tio ne sukcesis. Vi memoras ke tio ne sukcesis, cxu ne? Viaj dentoj
+klaketadas--tial kial vi ne povas ekkrii? Malfiksu la bandagxojn per
+viaj manoj. Tiam vi povos ekkrii. Ho, mi komprenas. Viaj manoj estas
+ligitaj kaj ne povas helpi vin. Kiom strange eventoj ripetigxas post
+longaj jaroj. Cxar ankaux _miaj_ manoj estis ligitaj tiun nokton, cxu
+vi memoras? Jes, tiel forte ligitaj kiel viaj manoj estas ligitaj nun.
+Kiom stranga tio estas! Mi ne povis min liberigi. La ideo malligi min
+ne eniris vian menson. La ideo malligi vin ne eniras mian menson nun.
+SXsxsx! Jen malfruhora pasxsono! Gxi venas en nia direkto. Auxskultu,
+kiom proksima gxi estas! Eblas kompti la pasxsonojn: unu, du, tri! Jen,
+gxi staras jxus aliflanke de la pordo. Jen estas la horo! Kriegu, viro,
+kriegu! Estas la ununura sxanco inter vi kaj eterneco! Ho, vidu! Vi
+hezitis tro longan tempon. Gxi preterpasis. Jen. Gxi mallauxtigxas. Gxi
+estas for! Pripensu tion! Primeditu tion! Vi jxus auxdis homan pasxsonon
+je la lasta fojo. Kiom strange devas esti auxskulti tiel ordinaran sonon
+kaj konscii ke neniam denove oni auxdos samajxon."
+
+Ho, amiko mia! La dolorego en tiu envolvita vizagxo estis vidinda
+ekstazo! Mi elpensis novan torturon kaj gxin aplikis, min helpante per
+iom da mensoga kreivo:
+
+"Tiu kompatinda Krugero strebis savi miajn edzinon kaj infanon kaj mi
+havigis al li reciprokan komplezon en la tauxga momento. Mi konvinkis
+lin prirabi vin. Kaj mi kaj iu virino helpis lin dizerti el sia
+militservo kaj lin alvenigis al sekurejo."
+
+Rigardo de surprizo kaj triumfo ekbrilis malhele tra la angoro en la
+vizagxo de mia viktimo. Mi perpleksigxis, maltrankviligxis, diris:
+
+"Nu, kio? Cxu li ne eskapis?"
+
+Nea kapskuo.
+
+"Cxu ne? Kio okazis tial?"
+
+La kontento en la envolvita vizagxo ankoraux pliklarigxis. La viro
+strebis murmuracxi kelkajn vortojn--sensukcese; penadis esprimi ion
+per la malhelpitaj manoj--malsukcesis; pauxzis momenton, tiam klinis
+malforte la kapon en signifocela maniero, en la direkto al la kadavro
+kusxanta la plej proksime al li.
+
+"Cxu mortinta?" mi demandis. "Cxu ne sukcesis eskapi? Cxu kaptita
+fugxante kaj pafita?"
+
+Cetera kapskuo nea.
+
+"Tial, kiel?"
+
+Denove la viro entreprenis fari ion permane. Mi zorge atentis sed ne
+sukcesis diveni la celon. Mi antauxenklinigxis kaj rigardis ecx pli
+zorge. Li cxirkauxtordis dikfingron kaj per gxi malforte pikis la
+bruston.
+
+"Ho, cxu vi volas diri: ponardita?"
+
+Jesa kapmovo, akompanite de fantoma rideto de tioma diableco ke gxi
+eksxaltis veklumon en mia malakra cerbo kaj mi kriegis:
+
+"Cxu ponardis lin _mi_, lin preninte por vi? Cxar tiu pikbato celis
+ununure vin!"
+
+La jesa kapmovo de la denove mortanta fripono estis tiel gxoja kiel lia
+mankanta fortiko kapablis elmontri.
+
+"Ho, mizera, mizera mi, mortiginte la kompatan personon kiu amikigxis
+kun miaj karuloj kiam ili estis senhelpaj kaj kiu ilin servintus se li
+povintus! Mizera, ho, mizera, mizera mi!"
+
+Mi imagis auxdi la dampitan glugleton de primoka rido. Mi eligis la
+vizagxon de inter la manoj kaj vidis mian malamikon malantauxensinki sur
+sian klintabulon.
+
+Necesis al li suficxe longa tempo por morti. Li disponis mirindan
+vitalecon, surprizan konstitucion. Jes, li pasigis placxe longan tempon
+pri la afero. Mi alportis segxon kaj jxurnalon, sidigxis apud li kaj
+legis. De tempo al tempo mi trinketis brandon. Tion mi bezonis pro la
+malvarmo. Sed mi trinketis ankaux pro tio ke, en la komenco, kiam mi
+etendis la manon por alpreni la botelon, li supozis ke mi celas havigi
+iom al li. Mi legis lauxtvocxe: cxefe fantaziajn raportojn pri homoj
+urgxe forkaptitaj de sur la tombosojlo kaj revenigitaj al vivo kaj viglo
+pere de kelkaj kulerplenoj da likvoro kaj varma bano. Jes, li pasigis
+longan malfacilan tempon mortante: tri horojn, ses minutojn, ekde la
+momento kiam li auxdigis la sonorilon.
+
+Laux onia opinio, dum la dek ok jaroj forpasintaj ekde kiam iniciatigxis
+tiu kadavrogvatado, nenia en tuko envolvita gasto de la Bavariaj
+mortodomoj iam sonorigis sian sonorilon. Nu, tio estas sengxena opinio.
+Gxi restu tia.
+
+La malvarmo de la mortocxambro jam penetris miajn ostojn. Gxi revigligis
+kaj retrudis al mi la malsanon antauxe min afliktintan sed kiu, gxis
+la koncerna nokto, konstante kaj ade malaperis. Tiu viro murdis mian
+edzinon kaj mian infanon. Kaj post tri tagoj li aldonintos mian nomon al
+sia murdolisto. Ne gravas! Dio! Kiel bonsapora estas la memorajxo pri
+tio. Mi kaptoatingis lin eskapantan el sia tombo kaj lin resxovis en
+gxin!
+
+Post tiu nokto mi devis enlitigxi dum tuta semajno. Sed ekde kiam mi
+povis iom rondiradi, mi konsultis la mortodomajn registrolibrojn kaj
+eksciis la numeron de la domo en kiu Adlero mortis. Mizera pensionacxo
+tiu estis. Mi konceptis la ideon ke kompreneble li akirintus la
+personajn havajxojn de Krugero, estante la kuzo de tiu, kaj mi deziris
+obteni la horlogxon de Krugero se eblus al mi. Tamen dum mi estis
+malsana la posedajxojn de Adlero oni forvendis kaj dislokis, krom pluraj
+malnovaj leteroj kaj ceteraj senvaloraj diversajxoj. Tamen, pere de tiuj
+leteroj, mi spurtrovis filon de Krugero, la nuran restantan parencon
+lian. Tridekjara nun, li estas faka sxuisto kaj logxas cxe Numero 14
+Regxostrato en Manhejmo. Vidvo, li havas plurajn junajn gefilojn. Sen
+klarigi al li la kialon de tio, konstante ekde tiam mi provizas lin per
+du trionoj el lia financa subteno.
+
+Nu, rilate al tiu horlogxo--vidu kiom strange evoluas la aferoj!
+Mi cxirkauxspuris gxin en Germanio dum pli ol jaro je granda mon-
+kaj cxagrenkosto. Kaj finfine mi ekhavis gxin! Ekhavis gxin kaj
+nedireble ekgxojigxis. Malfermis gxin kaj nenion trovis interne. Ho, mi
+devintus antauxscii ke tiu paperpeceto ne restos tie cxiun tiun tempon.
+Kompreneble, mi rezignis pensi pri la dek mil dolaroj tiam. Rezignis
+tion kaj forigis gxin el mia menso. Kaj ege malgxoje, gxin dezirinte por
+la filo de Krugero.
+
+Hierauxnokte, kiam finfine mi konsentis pri mia neevitebla morto,
+mi komencis pretigi miajn havajxojn. Mi entreprenis bruligi cxiujn
+senutilajn dokumentojn kaj certege, de inter la dokumentoj de Adlero ne
+antauxe zorge kontrolitaj elfalis tiu longe dezirata peceto. Tuj mi gxin
+rekonis. Jen gxi. Mi gxin tradukos:
+
+
+_Brika lustablo, mezurbe, angule de Orleano- kaj Merkato-Stratoj. Angulo
+alfrontanta urbodomon. Tria sxtono, kvara vico. Tien ensxovu mesagxon
+dirantan kiom alvenos._
+
+
+Jen. Prenu kaj konservu gxin! Krugero klarigis ke tiu sxtono
+formoveblas, kaj ke gxi estas en la norda muro de la fundamento,
+kvaravice ekde la supro, triasxtone ekde la okcidento. La mono kasxigxas
+malantaux gxi. Li diris ke la lasta frazo estas trompajxo por devojigi
+okaze ke la papero enfalu malgxustajn manojn. Sendube gxi plenumis tiun
+funkcion por Adlero.
+
+Nun mi deziras petegi ke kiam vi faros vian proponitan vojagxon laux
+la rivero, vi spurtrovu tiun kasxitan monon kaj sendu gxin al Adamo
+Krugero, cxe la Manhejma adreso kiun mi menciis. Gxi ricxuligos lin
+kaj mi dormos des pli trankvile en mia tombo sciante ke mi faris mian
+plejon por la filo de la viro kiu klopodis savi miajn edzinon kaj
+infanon--kvankam mia mano senscie lin mortigis, kontrauxe al la impulso
+de mia koro kiu preferintus lin sxirmi kaj savi.
+
+       *       *       *       *       *
+
+"Tia estis la rakonto de Ritero," mi diris al miaj du amikoj. Estigxis
+profunda kaj impona silento kiu dauxris ne mallongan tempon. Tiam ambaux
+viroj estigis pafadon da ekscititaj kaj admiraj ekkrioj pri la strangaj
+eventoj de la rakonto. Kaj tio, kune kun klakadanta fluego da demandoj
+kiu dauxre persistis gxis cxiuj partneroj preskaux senspirigxis.
+Tiam miaj amikoj komencis renormaligxi kaj retirigxi, subsxirme de
+kelkfojaj vortpafoj, en silenton kaj abisman revadon. Dum dek minutoj
+nun auxdigxis nur silento. Tiam Rogxero diris reveme:
+
+"Dek mil dolaroj!" Aldonante, post pauxzego:
+
+"Dek mil. Tio estas vera monamaso."
+
+Baldaux la poeto demandis:
+
+"Cxu vi celas sendi gxin al li tujege?"
+
+"Jes," mi diris. "Tio estas stranga demando."
+
+Nenia respondo. Post iom da tempo, Rogxero demandis heziteme:
+
+"Cxu la tutan sumon? Tio estas--mi volas diri--"
+
+"Certege, la tutan sumon."
+
+Mi estis dironta pli, sed haltis--haltis pro pensadsinsekvo naskigxinta
+en mi. Tompsono parolis sed mia menso estis for kaj mi ne auxdkaptis
+lian dirajxon. Sed mi auxdis Rogxeron respondi:
+
+"Jes. Tia gxi sxajnas al mi. Tio devus ege suficxi. Mi opinias ke _li_
+nenion faris."
+
+Baldaux la poeto diris:
+
+"Kiam vi pripensas la aferon, tio _pli_ ol suficxas. Vi nur konsideru!
+Kvin mil dolaroj! Nu, li ne kapablus elspezi tion en la dauxrotempo
+de sia vivo. Kaj tio lin difektus, aldone. Eble ecx lin ruinigus.
+Vi konsideru tion. Post malmulte da tempo li forjxetus la restintan
+monon, fermus sian butikon, eble komencus drinkadi, mistraktus siajn
+senpatrinajn infanojn, sinkus en ceterajn malboncelajn irvojojn,
+progresus lauxvice de malbono al plimalbono--"
+
+"Jes, vi pravas," interrompis Rogxero fervore. "Mi jam vidis tion cent
+fojojn. Jes, pli ol cent fojojn. Vi metu monon en la manojn de tia viro
+nur se vi deziras lin detrui, tio estas fakto. Vi nur metu monon en
+liajn manojn, necesas fari nenion ceteran. Kaj se tio ne malaltigas lin
+kaj lin senutiligas kaj lin senigas je cxiu memestimo kaj cxio, tiam mi
+ne konas la homan naturon--cxu ne, Tompsono? Kaj ecx se ni transdonus
+al li _trionon_ el gxi; nu, en malpli ol ses monatoj--"
+
+"Malpli ol ses _semajnoj_, vi diru," respondis mi, ekscitigxante kaj
+interrompante. "Escepte se li metus tiun tri-mil-dolaran sumon en
+sekurajn manojn kie li ne povus gxin ektusxi, ne pli ol ses semajnoj
+forpasus antaux ol--"
+
+"_Certege_, ne pli ol ses semajnoj!" diris Tompsono. "Mi redaktis
+librojn por tiuspecaj homoj kaj en la momento mem kiam ili enmanigas
+sian tantiemon--eble temas pri tri mil, eble du mil--"
+
+"Kial tiu sxuisto rajtas disponi du mil dolarojn, placxus al mi
+ekscii?" Rogxero interrompis serioze. "Viro eble nepre kontenta nun,
+tie en Manhejmo, cxirkauxate de samranguloj, mangxante sian panon
+kun tiu apetito kiun povas estigi nur laborema entreprenado, gxuante
+sian modestan vivon, honesta, justa, purkora, kaj _benita_! Jes, mi
+diru 'benita' super la miriadoj cxirkauxirantaj en silkaj vestajxoj,
+lauxpromenantaj la malplenan artefaritan rondvojon de socia malsagxeco.
+Sed vi nur metu _la koncernan_ tenton antaux li nuran fojon! Vi nur metu
+dek kvin cent dolarojn antaux tia viro kaj diru--"
+
+"Dek kvin cent diablojn!" mi protestis. "_Kvin_ cent putrigus liajn
+principojn, paralizus lian entreprenadon, trenus lin al la rumvendejo,
+de tie gxis la defluilo, de tie gxis la almozdomo, de tie gxis--"
+
+"_Kial_ trudi al ni mem tiun krimon, sinjoroj?" interrompis la poeto
+serioze kaj alloge. "Li estas felicxa tie kie li estas ke tia kia li
+estas. Cxiu sento pri honoro, cxiu sento pri karitato, cxiu sento pri
+alta kaj sankta bonvolo nin avertas, nin petegas, nin ordonas lin lasi
+en sengxeno. Jen vera amikeco, jen auxtenta amikeco. Ni povus funkciigi
+aliajn rimedojn pli pompajn. Sed nenian tiel vere komplezan kaj sagxan,
+kredu min."
+
+Post iom da dauxra diskutado, evidentigxis ke cxiu el ni, en la profundo
+de sia koro, sentis kelkajn dubojn pri tiu arangxo pri la afero. Klarege
+estis ke cxiuj sentis la devon sendi al la kompatinda sxuisto _ion_.
+Estigxis longa kaj pripensa diskuto pri tiu punkto kaj finfine ni
+elektis sendi al li kolorlitografon.
+
+Nu, post kiam cxio lauxsxajne bonordigxis por cxiuj partoprenantoj,
+elstarigxis nova gxeno. Okazis ke tiuj du viroj celis dividi la monon
+egalparte kun mi. Mi ne samopiniis. Mi diris ke ili povos sin taksi
+bonsxancaj se ili kunricevos duonon el la mono. Rogxero diris:
+
+"Kiu estintus _iel ajn_ bonsxanca se ne partoprenintus en la afero
+mi? Estis mi kiu faris la unuan sugeston. Sen mi cxio irintus al la
+sxuisto."
+
+Tompsono diris ke li mem pripensis la aferon jam en la sama momento kiam
+Rogxero unue parolis.
+
+Mi replikis ke la sugesto naskigxintus cxe mi suficxe baldaux kaj sen la
+helpo de iu ajn. Mi estas malrapida pensanto eble, sed fidinda.
+
+La debato varmigxis en kverelon, tiam en batalon. Cxiu viro ekvundigxis
+iom forte. Post min iom kuraci, laux mia maniero, mi supreniris en
+malbonacxa humoro al la uraganferdeko. Mi renkontis Kapitanon Makordon
+tie kaj diris, tiel placxe kiel permesis mia humoro:
+
+"Mi alvenas por adiauxi, Kapitano. Mi deziras alterigxi cxe Napoleono."
+
+"Vi deziris alterigxi kie?"
+
+"Cxe Napoleono."
+
+La kapitano ekridis sed, ekkonsciinte ke mi ne estas en gaja humoro, li
+cxesis ridi kaj diris:
+
+"Sed cxu vi seriozas?"
+
+"Mi jes ja tre seriozas."
+
+La kapitano rigardis la supranivelan navigejon kaj diris:
+
+"Li deziras elboatigxi cxe Napoleono!"
+
+"Cxu cxe Napoleono?"
+
+"Tiel li diras."
+
+"Laux la fantomego de Cezaro!"
+
+Onklo Mumfordo alproksimigxis laux la ferdeko. La kapitano diris:
+
+"Onklo, jen amiko via kiu deziras elboatigxi cxe Napoleono!"
+
+"Nu, laux--!"
+
+Mi diris:
+
+"Bonvolu, pri kio temas cxio tio? Cxu viro ne rajtas alterigxi cxe
+Napoleono se tion li deziras?"
+
+"Nu, damnu, cxu vi ne scias? Ne plu ekzistas Napoleono. Jam de jaroj
+kaj jaroj gxi ne plu ekzistas. Arkansaso-Rivero gxin krevis, gxin
+cxifonigis, gxin forsxovis en Misisipo-Riveron!"
+
+"Cxu forbalais la _tutan_ urbon? Cxu bankojn, pregxejojn, malliberejojn,
+jxurnalajn redaktejojn, urbodomon, teatron, fajrobrigadejon,
+lustablon--cxu _cxion?_"
+
+"Cxion. Nur dekkvinminuta tasko, aux similajxo. Postlasis de la urbo
+nek hauxton nek haron, nek sxirajxon nek sxindon krom la malantauxa
+ekstremajxo de iu domacxeto kaj unu brika fumtubo. En la nuna momento
+nia boato padelnavigas en la mezo mem de la antauxa starloko de la urbo.
+Jen fore estas la brika fumtubo--la ununura restajxo de la urbo. Tiu
+densa arbaro cxe la dekstra flanko situis antauxe mejlon for de la urbo.
+Rigardu malantaux vi, kontrauxflue. Nun vi komencas rekoni la pejzagxon,
+cxu ne?"
+
+"Jes, mi jes ja gxin rekonas nun. Tio estas la plej mirinda afero kiun
+mi iam priauxdis. De multege la plej mirinda kaj la plej neatendita."
+
+S-ro Tompsono kaj S-ro Rogxero jam alvenis, intertempe, kun valizoj kaj
+ombreloj kaj auxskultis silente la novajxon de la kapitano. Tompsono
+metis duondolaron en mian manon kaj diris mallauxte:
+
+"Por mia porcio de la kolorlitografo."
+
+Rogxero agis same.
+
+Jes, mirindege estis vidi Misisipo-Riveron ruligxi inter senhomaj
+bordoj rekte super la loko kie antaux dudek jaroj mi kutimis vidi
+bonan grandan memkontentan urbeton. Urbeton kiu estis sidejo de granda
+kaj grava konteo. Urbeton kun granda Usona marsoldatara malsanulejo.
+Urbeton kiu havis sennombrajn batalojn kun cxiutaga enketo. Urbeton kie
+antauxe mi konis la plej belan kaj la plej talentan knabinon de la tuta
+Misisipo-valo. Urbeton kie ni ricevis la unuan presitan novajxon pri la
+lamentinda katastrofo de batalsxipo Pensilvanio antaux kvaronjarcento.
+Urbeton ne plu ekzistantan, englutitan, forsinkintan nutradi la fisxojn.
+Urbeton de kiu restas nenio krom ero de domacxeto kaj dispecigxanta
+brika fumtubo!
+
+
+
+
+               LA FIFAMA SALTANTA RANO DE KALAVERO-KONTEO
+
+
+Konforme al peto de amiko skribinta al mi el Oriento, mi vizitis afablan
+paroleman maljunan Simonon Hveleron kaj enketis pri amiko de mia amiko,
+Leonido V. Smilejo, responde al la peto, kaj mi cxi tie alfiksas la
+rezultajxon. Mi sentas kasxitan suspekton ke Leonido V. Smilejo estas
+mito; ke mia amiko neniam konis tian personon; kaj ke li nur hipotezis
+ke se mi demandus al Hvelero pri li, tio memorigus al la multagxulo sian
+fifaman _Jacxjon_ Smilejon, kaj li ekoficus, enuigante min per kelkaj
+agacantaj tiurilataj rememorajxoj tiel longaj kaj tedaj kiel senutilaj
+por mi. Se tio estis la celo, okazis sukceso.
+
+Mi trovis Simonon Hveleron en komforta dormetado apud la servocxambra
+stovo de la kadukinta drinkejo de mortanta mineja kampadejo nomigxanta
+Cxe-Angxelo kaj konstatis ke li estas dika kaj kalva kaj portas sur sia
+trankvila vizagxo mienon de cxarmaj mildeco kaj simpleco. Li vekigxis
+kaj salutis, dezirante al mi bonan tagon. Mi diris al li ke amiko mia
+petis ke mi enketu pri kara kamarado de lia knabeco nomigxanta Leonido
+V. Smilejo--Pastoro Leonido V. Smilejo, juna predikisto pri la Biblia
+mesagxo lauxraporte logxinta antauxe en Cxe-Angxelo. Mi aldonis ke, se
+S-ro Hvelero scipovos informi min pri tiu Pastoro Leonido V. Smilejo, mi
+sxuldos al li multajn reciprokajn komplezojn.
+
+Simono Hvelero malantauxenirigis min en angulon kaj blokadis min tie per
+sia segxo, tiam sidigxis kaj evoluadigis la tedan rakonton sekvontan
+cxi tiun alineon. Li neniam ridetis, neniam kuntiris la brovojn, neniam
+senigis la vocxon je la mildaritma tonalo al kiu li agordis sian
+komencan frazon, neniam elmontris la plej etan indicon pri entuziasmo.
+Tamen laux la tuta longo de la senfina rakonto kuris vejno da imponaj
+seriozo kaj sincero komprenigantaj klarscie al mi ke, anstataux imagi
+ke lia rakonto ampleksas ridindan aux absurdan temaron, li taksas gxin
+vere grava afero kaj admiras ties du heroojn kiel virojn disponantajn
+transcendan genion pri altnivela _lerteco_. Mi lasis lin dauxrigi
+siamaniere la rakontadon, neniam lin interrompante ununuran fojon.
+
+"Pastoro Leonido V.--Ho, nu, Pastoro Leo--Nu, foje cxeestis cxi tie
+ulo nomigxanta _Jacxjo_ Smilejo, en la vintro de '49, aux eble estis
+la printempo de '50--mi ne memoras precize, iel, kvankam la kialo
+pro kiu mi opinias ke estis unu aux la alia estas tio ke mi memoras
+ke la klintrogego ankoraux ne estis finkonstruita kiam li alvenis la
+kampadejon. Tamen li estis la plej stranga ulo kiun oni iam vidis
+kiam temis pri cxiam veti pri kio ajn surscenejigxas kondicxe ke li
+sukcesu instigi iun veti pri la kontrauxa flanko, kaj se ne, li mem
+sxangxis vetflankon. Placxis al li iu ajn arangxo placxanta al la
+kontrauxvetanto. Se li nur sukcesus starigi veton, _li_ kontentigxis.
+Tamen li estis bonsxanca, malkutime bonsxanca. Preskaux cxiam li
+venkis. Li estis cxiam preta kaj atendanta oportunon. Kion ajn oni
+menciis, li proponis priveti gxin kaj priveti iun ajn flankon, laux
+via deziro, kiel mi jxus menciis. Se okazis vetkuro por cxevaloj, je
+ties finigxo vi trovis lin multricxigita aux nepre senmonigita. Se
+okazis hundobatalo, li vetis pri gxi. Se okazis katbatalo, gxin li
+privetis. Se okazis kokbatalo, li gxin privetis. Nu, se du birdoj
+sidis sur barilo, li vetis pri kiu el ili forflugos antaux la alia.
+Kaj se okazis evangeliza kunveno, li cxeestis gxin senmanke por veti
+pri Pastoro Valkero kiu estis, laux lia takso, la plej bona oratoro
+de la regiono, kaj tia li estis certe, kaj bona viro. Kaj se li vidis
+krampkrur-insekton eksurvojigxi en iu ajn direkto, li vetis pri kiom
+da tempo la besteto bezonos por atingi sian cellokon--kiu ajn estu la
+loko. Kaj se vi konsentis priveti kontraux li, li konsentis postsekvi
+tiun krampkrur-insekton gxis Meksikio por ekscii kien gxi celas iri kaj
+dum kiom da tempo gxi estos survoje. Multaj el la knaboj de cxi tie
+vidis tiun Smilejon kaj kapablas raporti al vi pri li. Nu, entute egalis
+al _li_--li bonvolis veti pri io _ajn_--la lauxdamne plej stranga
+ulo. La edzino de Pastoro Valkero malsanis foje, dum multe da tempo,
+kaj sxajnis ke oni ne sukcesos sxin savi. Tamen iun matenon li eniris
+kaj Smilejo ekdemandis al li kiel sxi fartas kaj li diris ke sxi fartas
+iom pli bone nun--danke al Nia Sinjoro pro Lia senfina kompato--kaj
+progresas tiel favore ke, kun la beno de Providenco, sxi finfine
+resanigxos kaj Smilejo, antaux ol pripensi la aferon, diris: 'Nu, mi
+vetas je du dolaroj kaj duono ke ne.'
+
+"Cxi tiu cxi Smilejo havis cxevalinon--la knaboj kromnomis sxin la
+'dekkvinminutajxo' sed ili faris tion nur por sxerci, vi scias, cxar
+kompreneble sxi estis pli rapida ol tio--kaj li ofte vetgajnis monon
+pri tiu cxevalinacxo, malgraux tio ke sxi estis tiel malrapida kaj cxiam
+suferis pro astmo aux tempro aux ftizo aux io simila. Kutime ili cxiam
+cedis al sxi du-tricent-jardan frustarton kaj tiam preterpasis sxin
+survoje. Tamen cxe la finfinigxo de la konkurso sxi ekscitigxis kaj
+farigxis kvazaux urgxpelata kaj komencis antauxenkaprioli kaj largxe
+disapartigi la gambojn, etendante la krurojn facilartike, foje en la
+aeron, foje vojoflanken en la direkto al la bariloj kaj suprenlevante
+piedbate tr-o-o-n da polvo kaj estigante tr-o-o-n da bruacxego pro
+tusado kaj ternado kaj mungado--kaj cxiam atingi la venkobudon kun
+cxirkaux kololonga antauxeco, laux la plej bona takso.
+
+"Kaj li havis etan malgrandan buldogidon kiu, kiam vi gxin rigardis,
+sxajnis tute senvalora, kapabla nur sidadi kun feroca aspekto, atendante
+bonan sxancon por sxtelpreni ion. Tamen tuj post kiam oni privetis
+gxin, gxi farigxis tute alia hundo. Gxia submentono komencis elstari
+kiel vaporboata teuxgo kaj gxiaj dentoj malkovrigxis kaj ekbrilis kiel
+altfornoj. Kaj se cetera hundo gxin atakis kaj gxin skuis cxifonacxe
+kaj mordis gxin kaj lancxis gxin du-trifoje trans la sxultron, Andreo
+Gxaksono--tio estis la nomo de la hundido--Andreo Gxaksono cxiam
+sxajnigis propran kontentigxon, kvazaux atendinte nenion alian--rezulte
+de kio la vetoj dauxre kaj redauxre duobligxis kaj reduobligxis en la
+kontrauxa flanko, gxis kiam cxiuj finvetis. Tiam subitege li alkrocxis
+tiun alian hundon perbusxe jxus cxe la artiko de ties malantauxa kruro
+kaj tenis gxin en seninterrompa frostigxo. Li ne macxacxis, vi komprenu,
+nur busxtenis kaj persistegis gxis kiam ili koncedis la venkon, ecx
+se temis pri tutjara dauxrotempo. Smilejo cxiam gajnis la vetpremion
+helpe de tiu hundido gxis kiam la besto devis konkursi kontraux hundo
+perdinta siajn malantauxajn krurojn forsegitajn per disksegilo, kaj kiam
+la vetado atingis finan punkton kaj la mono jam kusxis surgrunde kaj
+Andreo Gxaksono ekpretis efektivigi sian plej sxatatan alkrocxmanovron,
+tujege li konsciis kiel oni lin supertrompis kaj kiel la alia hundo lin
+kontrauxmurenigis, por tiel diri, kaj li aspektis surprizite kaj tiam
+li aspektis iom malkuragxigite kaj cxesis penadi gajni la venkon kaj
+finigxis tute fintrompite. Li direktis rigardon al Smilejo, kvazaux por
+diri ke lia koro estas rompita kaj ke la kulpinto estis la mastro pro
+konsenti priveti kontraux hundo kiu ne havas malantauxajn krurojn al
+kiuj oni povas alkrocxi, kio en batalo estis lia cxefa atakmanovro, kaj
+tiam li iom foriris lampasxe, sin kusxigis kaj mortis. Bonega hundido
+estis tiu Andreo Gxaksono kiu sin famigintus se gxi sukcesintus travivi,
+cxar gxin enestis bona konsistigajxo kaj genio. Tion mi scias, cxar
+antauxe gxi disponis neniajn apartajn priparolindajn oportunojn kaj
+estas mallogike ke hundo povas batali tiel sukcese en tiaj cirkonstancoj
+se gxi ne havas talenton. Cxiam mi ekbedauxras pensante pri tiu lasta
+batalo gxia kaj ties finigxo.
+
+"Nu, cxi tiu cxi Smilejo havis rathundojn kaj virkokojn kaj virkatojn
+kaj cxiujn tiajn specajxojn gxis senripozigi vin kaj vi ne povus alporti
+al li privetajxon kontraux kiu li ne kapablus kontrauxstarigi samajxon.
+Iun tagon li kaptis ranon kaj hejmenportis gxin kaj diris intenci gxin
+klerigi. Tial dum tri monatoj li faris nenion ceteran krom sidi en
+sia malantauxdoma gxardeno kaj lernigi saltadon al tiu rano. Kaj estu
+certa ke li jes ja lernigis gxin. Li kutimis iom sxoveti la ranon de
+malantauxe kaj en la sekvinta minuto vi vidis la ranon kirligxadi en la
+aero kiel pastoringo, vin vidis efektivigi transkapigxon, aux eble paron
+da ili, se li sukcesigis bonan starton, kaj reterenigxi platpiede kaj
+bonsane, kiel kato. Li alkutimigis la ranon al tiaspeca saltado lernante
+al gxi kiel kapti musxojn kaj trejnis gxin tiurilate tiel konstante ke
+la besteto sukcesis trafi musxon cxiun fojon kiam la insekto eniris
+gxian vidkampon. Smilejo diris ke mankas al la rano nur tauxga edukado
+por ke gxi povu fari ion ajn--kaj mi kredas lin. Nu, mi vidis lin meti
+Danielon Vebsteron cxi tien sur cxi tiun plankon--Danielo Vebstero
+estis la nomo de la rano--kaj ekkriegi, 'Musxoj, Dacxjo, musxoj!'--kaj
+pli rapide ol vi povas palpebrumi gxi suprensaltis vertikallinie kaj
+forlekegis la musxon de sur la tablo kaj refalacxis surplanken tiel
+solide kiel kotbulo kaj komencis grati la kapoflankon kun malantauxa
+piedo tute apatie kvazaux ne konsciante esti farinta pli ol kutimas fari
+iu ajn rano. Vi neniam vidis ranon tiel modestan kaj honestan malgraux
+ties grandaj talentoj. Kaj kiam temis pri honesta kaj senruza saltado
+sur ebena platajxo, gxi kapablis atingi pli grandan distancon en ununura
+salto ol iu ajn besto de sia speco iam vidita de vi. Saltado sur ebena
+platajxo estis gxia specialajxo, vi komprenu, kaj kiam temis pri tio
+Smilejo bonvole vetis monon pri gxi gxis restis al li nenia plua cendo.
+Smilejo fieregis pri sia rano kaj li tute rajtis fieregi cxar uloj
+vojagxintaj cxien kaj estintaj cxie diris cxiuj senescepte ke la besto
+superas cxiun ajn ranon iam viditan de _ili_.
+
+"Nu, Smilejo tenis la beston en latajxa skatoleto kaj foje li kunportis
+gxin en la kampadejocentron kaj proponis gxin kiel monvetobjekton. Iun
+tagon ulo--nekonato en la kampadejo--renkontis lin kun lia skatoleto
+kaj diris:
+
+"'Kio povus esti tio kion vi tenas en la skatoleto?'
+
+"Kaj Smilejo respondas, iom indiferente, 'Povus esti papago, aux povus
+esti kanario, eble, tamen ne estas tiajxo. Nur rano gxi estas.'
+
+"Kaj la ulo prenis gxin kaj okulkontrolis gxin zorge kaj turnis gxin en
+diversaj direktoj kaj diris: 'Nu, vi pravas. Do, por kiu _gxi_ utilas?'
+
+"'Nu,' diris Smilejo, trankvile kaj senzorge, 'gxi utilas por
+_unu_ afero, mi opinias. Gxi kapablas pretersalti iun ajn ranon de
+Kalavero-Konteo.'
+
+"La ulo reprenis la skatolon, direktis novan longan apartan rigardon al
+gxi, retransdonis gxin al Smilejo kaj diras meditege: 'Nu,' li diras,
+'mi vidas neniajn ecojn cxe tiu rano kapablajn plibonigi gxin rilate al
+aliaj ranoj.'
+
+"'Eble vi ne vidas ilin,' diras Smilejo. 'Eble vi konas ranojn kaj eble
+vi malkonas ilin. Eble vi estas spertulo pri tio kaj eble vi ne estas
+nura amatoro tiurilate, por tiel diri. Tamen, opinion _mian_ mi havas
+kaj kuragxas veti kvardek dolarojn pri gxia kapablo pretersalti iun ajn
+ranon de Kalavero-Konteo.'
+
+"Kaj la ulo primeditis momenton, tiam diras, en iom malfelicxa maniero,
+'Nu, mi estas nur fremdulo cxi tie kaj ne havas ranon, sed se ranon mi
+havus, mi bonvolus priveti kontraux vi.'
+
+"Kaj tiam Smilejo diras, 'Ne gravas--ne gravas--se vi bonvolos teni
+mian skatoleton momenton, mi iros akiri ranon por vi.' Tial la ulo
+prenis la skatolon kaj metis siajn kvardek dolarojn apud tiujn de
+Smilejo kaj sidigxis por atendi.
+
+"Tial li sidis tie dum iom longa tempo pensante kaj repensante pri la
+afero kaj tiam li eligis la ranon, levstangumis ties busxon kaj prenis
+kafkuleron kaj plenigis la besteton je koturnkugletajxoj--gxin plenigis
+gxis preskaux la mentono--kaj surplankenigis gxin. Smilejo, siaflanke,
+aliris la marcxon kaj vagsercxis dum longa tempo en la kotacxo kaj
+finfine mankaptis ranon kaj gxin revenportis kaj transdonis al la ulo,
+kaj diras:
+
+"'Nu, se vi pretas, metu gxin apud Danielon, kun gxiaj antauxpiedoj
+en paralela pozo kun tiuj de Danielo, kaj mi diros la signalvorton.'
+Tiam li diras, 'Unu--du--tri--_eku_! kaj li kaj la ulo ektusxis la
+ranojn de malantauxe kaj la nova rano forsaltis vigle sed Dacxjo faris
+klopodegon kaj kuntiris la sxultrojn--tiel--kiel Franca viro--sed
+sensukcese--li ne povis ekmovigxi. Li restis fiksite tiel solide kiel
+pregxejo kaj ne pli kapablis ekiri ol ankrita sxipo. Smilejo estis iom
+surprizita kaj ecx nauxzigita sed kompreneble li havis nenian ideon pri
+kio temas.
+
+"La ulo prenis la vetmonon kaj komencis foriri. Kaj kiam li estis sur la
+pordosojlo li iom skumovis la dikfingron transsxultren--tiel--en la
+direkto al Dacxjo, kaj rediris, tre egalritme, 'Nu,' li diras, 'mi vidas
+neniajn ecojn cxe tiu rano kapablajn plibonigi gxin rilate al aliaj
+ranoj.'
+
+"Smilejo, li staris gratante la kapon kaj malsuprenrigardante Dacxjon
+dum longa tempo, kaj finfine li diras, 'Mi jes ja priscivolas kio ajn
+en la lando estus povinta malebligi tiun ranon--mi scivolas cxu eble
+gxi spertas iuspecan gxenon--sxajnas al mi ke gxi estas iom pufigita.'
+Kaj li alkrocxis Dacxjon per la kolnuko kaj levis gxin kaj diras, 'Nu,
+kulpigu miajn katojn se gxi ne pezas kvin funtojn!' kaj gxin renversis
+kaj la besteto elruktegis duoblan manplenon da kugletajxoj. Kaj tiam
+li komprenis kio okazis kaj ege kolerigxis--li formetis la ranon kaj
+komencis postkuri la ulon sed neniam lin atingis. Kaj--"
+
+En tiu momento Simono Hvelero auxdis iun alvoki lian nomon en la
+antauxdoma gxardeno kaj starigxis por foriri ekscii pri kio temas. Kaj
+turnigxante al mi, dum li foriris, li diris: "Restu tie kie vi estas,
+fremdulo, kaj mallacigu vin, mi estos for nur ununuran sekundeton."
+
+Sed, kun via permeso, mi jugxis ke dauxrigo de la historio pri la
+entreprenema vagabondo _Jacxjo_ Smilejo ne povos disponigi al mi multajn
+informajxojn pri Pastoro Leonido V. Smilejo, kaj tial mi survojigxis.
+
+Cxe la pordo mi renkontis la afablan Hveleron en revenado kaj li
+alkrocxis min kaj rekomencis:
+
+"Nu, cxi tiu cxi Smilejo havis flavan unuokulan bovinon kiu havis nenian
+voston, nur mallongan bananaspektan stumpon, kaj--"
+
+Tamen, disponante nek tempon nek deziron, mi ne restis por auxskulti pri
+la afliktita bovino sed adiauxis kaj foriris.
+
+
+
+
+                LA RAKONTO PRI LA MALBONKONDUTA KNABETO
+
+
+Foje estis malbonkonduta knabeto nomigxanta Jacxjo--tamen, se vi
+bonvolas tion konstati, okazas ke malbonkondutaj knabetoj preskaux cxiam
+nomigxas Jacxjo en viaj dimancxlernejaj instrulibroj. Strange estis,
+tamen vere, ke cxi tiu knabeto nomigxis Jacxjo.
+
+Ankaux li ne havis malsanan patrinon--malsanan patrinon kiu estis pia
+kaj suferis pro ftizo kaj gxojus kusxigxi en la tombo kaj ripozadi
+se sxi ne sentis fortan amon al sia knabo kaj anksiecon ke la mondo
+farigxu kruela kaj malamikema pri li post sxia forpaso. Plejparte la
+malbonkondutaj knaboj de la dimancxlernejaj instrulibroj nomigxas Jakobo
+kaj havas malsanajn patrinojn kiuj lernigas al ili kiel diri, "Nun mi
+min kusxigas," ktp., kaj dormigas ilin kantante kun dolcxaj plendaj
+vocxoj kaj tiam kise deziras al ili bonan nokton kaj surgenuigxas apud
+la lito kaj ekploras. Sed pri tiu ulo estis malsame. Li nomigxis Jacxjo
+kaj lia patrino estis tute bonsana--suferis pro nenia ftizo nek alia
+ajn malsano. Sxi estis pli dika ol maldika, ne estis pia. Krome, sxi
+sentis nenian anksiecon pri Jacxjo. Sxi diris ke se li rompigus al si
+la kolon, la perdo ne estus granda. Sxi cxiam deziris bonan nokton
+al Jacxjo pugfrape, neniam kise. Tute male, kiam sxi estis preta lin
+postlasi, sxi tordis al li la orelojn.
+
+Foje tiu malbonkonduta knabeto sxtelprenis la sxlosilon de la
+mangxosxranko kaj eniris tien sxtelpasxe kaj provizis sin per marmelado
+kaj plenigis la ujon je gudro por ke la patrino neniam prikonsciu la
+diferencon. Sed subite horora sento ne invadis lin kaj nenio sxajnis
+flustri al li, "Cxu estas juste malobei mian patrinon? Cxu fari tion
+ne estas peko? Kien foriras malbonkondutaj knabetoj kiuj elmangxas la
+marmeladon de sia bona afabla patrino?" kaj tiam li ne surgenuigxis tute
+sole, promesante neniam plu malbonkonduti kaj starigxis kun malpeza
+felicxa koro kaj iris konfesi cxion al sia patrino kaj petis ke sxi
+lin pardonu kaj ricevis sxian benon dum plenigis sxiajn okulojn larmoj
+de fiereco kaj dankemo. Ne. Tiel la afero evoluas cxe cxiuj ceteraj
+malbonkondutaj knaboj en libroj. Sed tute alimaniere gxi evoluis cxe tiu
+Jacxjo, malgraux ties strango. Li mangxis la marmeladon kaj taksis gxin
+cxefranga en sia peka kruda maniero; kaj li enigis la gudron kaj taksis
+ankaux tion cxefranga kaj ridis kaj rimarkis "ke la oldulino ekhenos"
+kiam sxi ekscios tion kaj kiam sxi eksciis efektive tion, li malkonfesis
+havi informajxojn pri gxi kaj sxi pugfrapis lin severe kaj estis li mem
+kiu ekploris. Cxiel tiu knabo estis stranga. Cxio rezultis malsame cxe
+li ol cxe la malbonkondutaj Jakoboj de la libroj.
+
+Foje li suprengrimpis en la pomarbojn de Kultivisto Akorno por
+sxtelpreni pomojn kaj la brancxego ne rompigxis kaj li ne falis
+kaj rompigis al si la brakon, ne sin mordigis per la hundego de la
+kultivisto, ne malviglis dum semajnoj sur malsanula lito, ne pentis,
+ne entreprenis ekbonkondutigxi. Ho, ne! Li sxtelprenis tiom da pomoj
+kiom li deziris kaj malsuprengrimpis en bona stato. Kaj li estis nepre
+preta por la hundo ankaux kaj renversis gxin per lancxita briko kiam tiu
+atakis lin. Estis ege strange. Similajxo neniam okazis en tiuj mildaj
+libretoj havantaj jaspitajn kovrilojn kaj bildojn pri viroj surportantaj
+hirundovostajxajn jakojn kaj sonorilkronitajn cxapelojn kaj pantalonojn
+havantajn malsuficxe longajn krurumojn kaj virinoj kies robtalioj estas
+subbraknivelaj kaj ne havas subjupajn ringegojn. Nenio simila en iu ajn
+el la dimancxlernejaj libroj.
+
+Foje li sxtelprenis la posxtrancxilon de la instruisto kaj kiam li timis
+ke la misfaro malkovrigxu kaj ke la instruisto vipu lin, li sxtelmetis
+gxin en la kaskedon de Georgo Vilsono--la filo de la kompatinda Vidvino
+Vilsono, la morala knabo, la bonkonduta knabeto de la vilagxo kiu cxiam
+obeis al sia patrino, neniam diris mensogojn, sxatis siajn lecionojn,
+sxategis Dimancx-Lernejon. Kaj kiam la trancxilo terenfalis el la
+kaskedo kaj la kompatinda Georgo klinis la kapon kaj rugxigxis kvazaux
+agnoskante sian kulpon, kaj la cxagrenita instruisto taksis lin kulpa
+pri la sxtelpreno kaj kiam la viro staris apud la knabo, malsuprenigonte
+la vipon sur la tremantajn sxultrojn de tiu, subite aperis meze de
+ili nenia blankhara malprobabla jugxisto de la paco, prenante belan
+starpozon kaj dirante: "Liberigu tiun noblan knabon! Jen staras la
+kauxranta kulpinto! Mi preterpasis la lernejpordon dum la interleciona
+ludpauxzo kaj, malvidate mi mem, mi vidis fari la sxtelprenon!" Kaj tiam
+Jacxjo ne ricevis pugbatadon kaj la respektinda jugxisto ne deklamis
+homilion al la plorema lernejanaro kaj ne prenis la manon de Georgo
+kaj diris ke tia knabo meritas lauxdadon kaj tiam ne invitis tiun
+veni logxi cxe li kaj balai la oficejon kaj estigi fajrojn kaj fari
+irtaskojn kaj haki lignon kaj studi la juron kaj helpi lian edzinon
+plenumi domtaskojn kaj disponi pri la tuta postrestanta tempo por ludi
+kaj ricevi cxiumonatan kvardekcendosalajron kaj esti felicxa. Ne. En la
+libroj okazintus tiel sed ne okazis tiel al Jacxjo. Nenia enmiksigxema
+maljuna pektenaspekta jugxisto ekaperis por estigi gxenojn kaj tial
+la modelknabo Georgo ricevis pugbatadon kaj Jacxjo felicxis pro tio
+cxar, vi scias, Jacxjo malamegis moralajn knabojn. Jacxjo diris ke
+li "malestimas tiajn molacxulojn." Tia estis la lingvajxacxo de tiu
+malbonkonduta malbonzorgata knabo.
+
+Sed la plej stranga evento iam okazinta al Jacxjo estis la fojo kiam li
+iris boatadi en dimancxo kaj ne sin dronigis kaj tiu cetera fojo kiam
+sxtormo kuratingis lin dum li fisxkaptadis en dimancxo kaj ne trafis lin
+fulmo. Ho, vi povus tralegi cxiujn dimancxlernejajn instrulibrojn inter
+nun kaj Kristnasko sen iam malkovri similajxon. Ho, ne! Vi ekscius ke
+cxiuj malbonkondutaj knaboj irantaj boatadi en dimancxo senmanke dronas.
+Kaj cxiujn malbonkondutajn knabojn kuratingatajn de sxtormoj dum ili
+fisxkaptadas en dimancxo senmanke fulmo trafas. Boatoj veturigantaj
+malbonkondutajn knabojn cxiam renversigxas en dimancxo kaj cxiam okazas
+sxtormoj kiam malbonkondutaj knaboj fisxkaptadas en dimancxo. Kiel tiu
+Jacxjo iam eskapis tian sorton mi taksas nepra mistero.
+
+Tiu Jacxjo gxuis sorcxitan vivon--devas esti tiel. Nenio sukcesis lin
+difekti. Li ecx transdonis al bestogxardena elefanto tabakbulon kaj la
+elefanto ne forfaligis al li la kapon per rostrobato. Li kontrolis la
+enhavon de la mangxosxranko sercxante pipromentan esencon kaj ne eraris
+trinkante brandon. Li sxtelprenis la pafilon de sia patro kaj iris
+cxasadi en dimancxo kaj ne forpafis tri-kvar fingrojn. Li pugnebatis
+sian fratineton sur la tempion kiam li kolerigxis kaj sxi ne restis
+en dolorego dum longaj somertagoj kaj ne mortis kun dolcxaj surlipaj
+pardonvortoj kiuj duobligis la angoron de lia rompigxanta koro. Ne, sxi
+baldaux resanigxis. Li forfugxis kaj finfine surmarigxis kaj kiam li
+revenis li ne estis malfelicxa kaj sola en la mondo kaj liaj gekaruloj
+ne dormis en la trankvila pregxeja tombejo kaj la de grimpoplantoj
+kovrata logxdomo de lia knabeco ne falis en kadukecon kaj ruinajxojn.
+Ho, ne! Li hejmenrevenis tiel ebria kiel saksxalmisto kaj tuj sukcesis
+aligxi al la fajrobrigado.
+
+Kaj li plenkreskuligxis kaj edzigxis kaj naskigis grandan familion kaj
+sencerbigis ilin cxiujn iun nokton per hakilo kaj sin ricxigis uzante
+diversajn trompajxojn kaj ruzojn kaj nun li estas la plej infera, plej
+malica kanajlo de sia naskigxvilagxo kaj estas universale respektata
+parlamentano.
+
+Tial vi konsciu ke neniam estis malbonkonduta Jacxjo en la
+dimancxlernejaj libroj gxuinta tian sinsekvon da bonsxancoj kiel tiu
+pekema Jacxjo kun la sorcxita vivo.
+
+
+
+
+       *       *       *       *       *
+
+                               ENHAVO
+
+      "Konfeso de Mortanto"                                 p.  1
+      "La Fifama Saltanta Rano de Kalavero-Konteo"          p. 14
+      "La Rakonto pri la Malbonkonduta Knabeto"             p. 19
+
+       *       *       *       *       *
+
+
+
+
+Transcriber's note: Obvious spelling and punctuation errors
+have been corrected in this etext. Unusual forms have been
+retained, however, if used consistently, or suspected to be
+intentional or simply archaic. See comments inside the HTML
+file for details.
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Mark Twain: Tri Noveloj, by Mark Twain
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MARK TWAIN: TRI NOVELOJ ***
+
+***** This file should be named 17945.txt or 17945.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/7/9/4/17945/
+
+Produced by Robert L. Read, William Patterson, Edwin GROBE
+and the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/17945.zip b/17945.zip
new file mode 100644
index 0000000..20d1170
--- /dev/null
+++ b/17945.zip
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..23e152e
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #17945 (https://www.gutenberg.org/ebooks/17945)