initial commit of ebook 17527HEADmain

1 files changed, 1252 insertions, 0 deletions

diff --git a/17527-8.txt b/17527-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..c0e074c
--- /dev/null
+++ b/17527-8.txt
@@ -0,0 +1,1252 @@
+The Project Gutenberg EBook of De Verdelgingsoorlog der Yankees tegen de
+Apachen-indianen, by Anonymous
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: De Verdelgingsoorlog der Yankees tegen de Apachen-indianen
+       De Aarde en haar volken, Jaargang 1873
+
+Author: Anonymous
+
+Release Date: January 16, 2006 [EBook #17527]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE VERDELGINGSOORLOG ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+
+
+DE VERDELGINGSOORLOG DER YANKEES TEGEN DE APACHEN-INDIANEN.
+
+
+In de jongst verloopen tweehonderd-vijftig jaren zijn niet minder
+dan negen tienden van de oorspronkelijke inwoners der tegenwoordige
+Vereenigde-Staten van Noord-Amerika van den aardbodem verdwenen. Reeds
+dadelijk nadat in de eerste helft der zeventiende eeuw de puriteinsche
+pelgrimvaders, de grondleggers van de heerschappij van het
+anglo-saksische ras in Amerika, den bodem der nieuwe wereld betreden
+hadden, werd met dit werk der vernieling een aanvang gemaakt. In
+het verjagen en dooden der heidensche Roodhuiden zagen deze vrome
+mannen niets onbehoorlijks: integendeel, wanneer onder de Indianen
+eene recht groote slachting was aangericht, werd dit feit met het
+houden van een algemeenen dankdag gevierd.
+
+Tusschen den Atlantischen Oceaan en den Mississippi leven tegenwoordig
+nog maar eenige duizende Roodhuiden; en ook in de uitgestrekte
+landstreken tusschen dezen "Vader der Stroomen" en den Stillen
+Oceaan verdwijnt de eene stam na den anderen. De dagbladen brengen
+ons juist in deze dagen berichten van de bloedige worsteling met
+de Modoc-Indianen op de grenzen van Californië en Oregon: eene
+worsteling die met den volslagen ondergang dezer Indianen eindigen
+moet. Maar ook de stammen der noordelijke prairieën zijn in beweging;
+en verschillende teekenen schijnen op eene aanstaande algemeene
+worsteling te duiden. Wij zien hier, in den vollen zin des woords, een
+strijd om het leven. De zwakkeren verdedigen zich zoogoed zij kunnen;
+maar zij worden door den sterkere, die zonder eenige verschooning
+of menschelijkheid te werk gaat, onbarmhartig vernield. De wapenen
+waarmede deze gruwelijke verdelgingsoorlog wordt gevoerd, zijn van
+verschillenden aard: pokken, brandewijn en syphilis--geschenken
+der blanken--zijn vooral niet minder geducht dan naaldgeweren of
+revolvers. De Indianen gevoelen als bij instinkt dat hunne dagen
+geteld zijn; dat zij op den duur tegen de aanraking met de blanken niet
+bestand zijn. De vreemde indringers nemen overal den grond in bezit,
+ook in de prairieën, waar de rondzwervende nomade in de jacht op de
+tallooze kudden van bisons, die vroeger de onafzienbare eenzaamheid
+bevolkten, zijn levensonderhoud vond. De bisons, al verder en verder
+teruggedrongen, verdwijnen, en met hen verdwijnen de Indianen, wier
+leven en bestaan onafscheidelijk met het hunne verbonden was.
+
+De bruine wilde past zonder genade op den blanken barbaar het recht der
+wedervergelding toe, en beide partijen hebben elkander op het stuk van
+wreedheid en gruweldaden hoegenaamd niets te verwijten. De Roodhuid,
+als een wild dier gejaagd en neergeschoten, bedrogen, beroofd en
+mishandeld, wreekt zich waar en zooals hij kan: hij steekt de oogsten
+in brand, hij doet de woningen en hoeven in laaie vlammen opgaan,
+hij skalpeert, vermoordt, mishandelt zonder onderscheid, jongen
+en ouden, vrouwen en kinderen. Deze oorlogen zijn in vollen nadruk
+rassenoorlogen; en zij zullen en kunnen ook niet ophouden, voordat de
+oorspronkelijke inwoners geheel uitgeroeid, of nog slechts hier en daar
+in verstrooide groepen zijn overgebleven, die dan van zelf uitsterven.
+
+De politiek der Bondsregeering tegenover deze Indianen was tot dusver
+zeer onverstandig. De mannen, die het toeval en de luim van het
+oogenblik te Washington aan het roer plaatst, hebben bij herhaling
+getoond niet het flauwste begrip te hebben van de hoofdwaarheden en
+grondbeginselen der ethnographie. Dit is niet alleen gebleken uit de
+met bloedig geweld doorgezette slaven-emancipatie en de onzinnige
+gelijkstelling der half barbaarsche negerbevolking met de blanken,
+maar ook uit de onbekookte maatregelen tegenover de Roodhuiden genomen
+en de ondoordachte proeven, welker mislukking vooruit met zekerheid
+was te voorzien. Het is nu eenmaal onmogelijk, den prairiebewoner,
+den rondzwervenden nomade, die van jacht en visscherij leeft,
+om te scheppen in een beschaafden landbouwer of handwerksman, die
+zich op eene bepaalde plaats vestigt en daar rustig zijn bedrijf
+uitoefent. De natuur zelf heeft hem de neiging en geschiktheid voor
+zulk eene levenswijze onthouden: hij moet een vrij, ongebonden leven
+leiden; wordt hem dit onmogelijk gemaakt, dan gaat hij te gronde. Eene
+eeuwenlange ondervinding heeft de waarheid dezer opmerking bevestigd.
+
+Nu heeft de amerikaansche regeering den Indianen hun voorouderlijken
+grond ontnomen, en hen opgesloten binnen zoogenaamde _Reservations_:
+dat wil zeggen, hun eene zekere uitgestrektheid lands aangewezen,
+waarbuiten zij niet mogen komen. Zeer dikwijls is daarbij in het minste
+niet op hunne behoefte gelet; en in verscheidene _reservations_ kunnen
+zij niet leven, omdat de noodige middelen tot onderhoud ontbreken. Toch
+bepaalt de wet, dat ieder, die de grenzen der aangewezen landstreek
+overschrijdt, als vogelvrij zal worden beschouwd; wie een aldus
+"uitgebroken" Indiaan doodschiet, begaat geen moord! De Roodhuid weet
+echter in zulk eene _reservation_ niets te beginnen; zijne gansche
+natuur dwingt hem, met onwederstaanbare macht, naar buiten, over de
+grenzen, in de wijde wereld te gaan, en daar om te zwerven. Volgt hij
+dien aandrang, dan is hij vogelvrij.--De blanken van hun kant echter
+bekommeren zieh niet het minst om de wettelijke bepalingen aangaande
+deze _reservations_ en de rechten der Indianen. Hebben zij het land
+noodig, dan verdrijven zij de Indianen ook van daar. De regeering te
+Washington heeft wel uitdrukkelijk verboden, dat een blanke het gebied
+der Indianen betrede, maar natuurlijk stoort men zich daaraan niet;
+de Roodhuiden worden eenvoudig verjaagd, en dwars door hun land legt
+men spoorwegen aan. De blanke kolonisten achten noch wet, noch recht,
+noch billijkheid; zij nemen in bezit wat hun aanstaat, en wanneer zij
+om eene of andere reden openbaar geweld minder verkieselijk achten,
+dan nemen zij hun toevlucht tot andere middelen. Zij plagen en kwellen
+en tergen den prikkelbaren Indiaan, en brengen hem tot vertwijfeling;
+en als het dan eindelijk tot gewelddadigheden komt, die zij zelf
+hebben uitgelokt, dan wordt aanstonds met groot geschreeuw een
+verdelgingsoorlog tegen deze onverbeterlijke vijanden gepredikt. In
+het Congres en in de regeeringskringen, waar niemand, die slechts over
+genoeg geld beschikken kan, ooit te vergeefs helpers en beschermers
+zoeken zal, vinden ook deze avonturiers en spekulanten altijd willige
+verdedigers en woordvoerders. Onlangs nog is openlijk in het Congres
+aangetoond, dat 600,000 dollars in rekening waren gebracht voor den
+krijg tegen een stam der Dakotahs, die in het geheel niet bestaat;
+de bedriegers hadden bovendien de onbeschaamdheid, op de betaling
+van nog 250,000 dollars aan te dringen, wegens beweerde leveringen!
+
+Wij vernemen nu dat de Apachen de grenzen van hun aangewezen gebied
+hebben overschreden; dat zij uitgestrekte landstreken in Arizona
+en Nieuw-Mexico afloopen, en hunne strooptochten tot in Sonora
+uitstrekken. Zij rooven, branden en moorden, als dreef hen een booze
+demon: het is inderdaad de woede der vertwijfeling. Nu schreeuwen en
+jammeren de Yankees over de barbaarschheid dezer "onverbeterlijkste,
+bloeddorstigste" van alle Roodhuiden, en vorderen hunne volkomen
+uitroeiing. En de man, die tegenwoordig den presidentsstoel te
+Washington bekleedt, heeft in eene echt amerikaansche boodschap,
+vol grofheid en ruwe aanmatiging, beloofd aan dat verlangen te
+zullen voldoen.
+
+Maar wie draagt de schuld van den tegenwoordigen toestand? Wie heeft er
+aanleiding toe gegeven, dat deze Apachen hunne vreeselijke tomahawks
+hebben opgeheven? De gansche verantwoordelijkheid hiervoor treft de
+Yankees, die ook hier, in hun verkeer met de inboorlingen van Arizona,
+hun naam met smaad en schande hebben overdekt, en hun gewoon handwerk
+van schelmerij en bedrog onbeschaamd hebben gedreven. De volgende
+feiten leveren het bewijs, dat dit oordeel niet te hard is.
+
+Toen Arizona van Mexico gescheiden en aan de Vereenigde-Staten
+afgestaan werd, moesten deze een vergelijk zoeken te treffen met
+de Apachen, een zeer krijgshaftigen indiaanschen stam, die sedert
+menschenheugenis met de Mexikanen in erfelijke vijandschap leefde: de
+bloedige oorlog tusschen die beide partijen rustte nooit. Tegenover de
+Amerikanen namen zij, gedurende langen tijd, eene vriendschappelijker
+houding aan; zij, de wilde, vrije nomaden, lieten zich opsluiten
+in eene _reservation_, die hun, in den zuidoostelijken hoek van het
+territoir, nabij de grenzen van den mexikaanschen staat Sonora, werd
+aangewezen. Men zegt dat de in Arizona en Nieuw-Mexiko nog overgebleven
+Apachen-stammen omstreeks 60.000 man sterk zijn: eene opgave, die
+waarschijnlijk zeer overdreven is. Zij gehoorzamen aan verschillende
+opperhoofden, waarvan Kotchise de voornaamste is; de overigen zijn:
+de Eenoogige Riley, Del-Schay, Es-zim-en-sin en Schelter-pau. Zij
+allen zijn in de laatste maanden vijandelijk opgetreden, en rooven en
+plunderen in het noorden van Sonora. Door de grenzen van hun aangewezen
+gebied te overschrijden, hebben zij natuurlijk het hun opgedrongen
+verdrag geschonden: de Yankees verklaren nu dat de verdelgingskrijg
+tegen hen met allen nadruk zal worden gevoerd.
+
+Nu ongeveer twee jaren geleden, schenen de politieke tinnegieters
+te Washington toch eenig besef te krijgen van de onverstandige,
+verkeerde handelwijze der regeering tegenover de Indianen. Verstandige,
+welgezinde mannen bewezen met onwederlegbare duidelijkheid, dat
+men tot dusverre, tegenover alle Indianen, op de ondoelmatigste
+en ondoordachtste wijze was te werk gegaan; zij toonden aan,
+hoe schandelijk deze oorspronkelijke ingeborenen des lands door de
+blanken waren mishandeld, benadeeld en stelselmatig misleid en bedrogen
+geworden. Zij drongen er op aan, dat men nu eenmaal oprecht de proef
+zou nemen met eene waarlijk vredelievende politiek. De regeering
+te Washington gaf daaraan gehoor; zij vaardigde eenige Kwakers
+als hare gevolmachtigden af om met de Indianen te onderhandelen en
+hunne belangen te behartigen. Deze mannen des vredes togen met den
+besten wil en de loffelijkste bedoelingen aan den moeilijken arbeid;
+zij wilden inderdaad de humaniteit bevorderen en aan het bestaande
+onrecht een einde maken:--maar al hunne inspanning was vergeefs. Zij
+waren een doorn in het oog der blanke kolonisten, tuk op landroof,
+en der scharen van bedriegers en schacheraars, die als roofvogels door
+de territoriën rondzwerven en op alle mogelijke wijze de inboorlingen
+plunderen. Al deze lieden hebben rechtstreeksch belang bij een oorlog
+tegen de Indianen: zij nemen de noodige leveringen voor de troepen
+aan en bestelen de regeering. Deze schelmen hebben natuurlijk in
+het Congres ijverige advokaten en machtige beschermers, die met hen
+gemeene zaak maken en in de winsten deelen; zoolang het nu vrede is,
+kan er van die winsten geene sprake zijn: alzoo moet een of ander
+voorwendsel gevonden worden om een oorlog met de Indianen uit te
+lokken, dan gaan de zaken weer haar gang: en dat is toch voor iederen
+echten Yankee de ééne hoofdzaak. Deze lieden werkten de welmeenende
+Kwakers en de weinige vredelievende en eerlijke planters op alle
+mogelijke wijzen tegen; en nu zij een onhoudbaren toestand in het
+leven hebben geroepen, wordt door hen en hunne omgekochte organen
+luide verkondigd, dat met "het roodhuidig ongedierte (_vermin_)"
+geen vrede mogelijk is, en dat zij, in het belang van beschaving en
+christendom(!) volledig moeten worden uitgeroeid!
+
+Van Dakota tot aan de kust van zuidelijk Oregon, in de prairieën en
+in de landstreken van het zuidwesten, overal zijn de indiaansche
+stammen in beweging gekomen; allen zijn zij den blanken vijandig,
+omdat de Yankees tegenover allen, op de schandelijkste wijze, hun
+woord gebroken hebben; omdat allen door hen mishandeld zijn op eene
+manier, die inderdaad ten hemel schreit.
+
+Ook de Apachen zijn zwaar gekrenkt en snood bedrogen geworden. Indien
+Kotchise nu sedert twaalf jaren in vijandschap met de Yankees leeft,
+zoo heeft hij daartoe voorwaar alleszins reden. Het is bewezen dat
+een officier der bondstroepen, Bascom genaamd, op verraderlijke
+wijze, afgezanten van Kotchise, die met vredesvoorstellen tot hem
+gekomen waren, onder een nietig voorwendsel liet ophangen, en dat
+Kotchise zelf slechts ter nauwernood, door eene overhaaste vlucht,
+aan een gelijk lot ontkwam. Het is waarlijk niet te verwonderen, dat
+hij tot dusver alle vleiende uitnoodigingen om den "grooten Vader"
+in Washington te komen bezoeken, van de hand heeft gewezen: hij weet
+bij ondervinding hoe valsch en verraderlijk de Yankees zijn. Zelfs de
+vredesonderhandelaren Colyer en Howard, die het toch eerlijk meenden,
+vertrouwde hij niet; maar toch bood hij aan, zich vrijwillig in het
+hem aangewezen gebied terug te trekken. In het gebergte waarheen hij
+de wijk genomen heeft, kan men weinig tegen hem uitrichten.
+
+In Februari zwierf hij met eenige duizenden zijner krijgslieden door
+de mexikaansche provincie Sonora rond, waar de amerikaansche generaal
+Crook hem niet bereiken kon. Tegenwoordig is dat gewest bij voorkeur
+een "bloedige grond", zooals dit vroeger Arizona was. Hoewel zelfs
+van amerikaansche zijde meermalen openlijk is erkend, dat het ongelijk
+hoofdzakelijk aan de zijde der blanken was, houden toch de planters, de
+agenten der regeering, de leveranciers der troepen, de gouddelvers, in
+één woord al die lieden die bij een indiaanschen oorlog belang hebben,
+met al hunne aanhangers en vrienden, niet op, de noodzakelijkheid en
+de rechtmatigheid van een verdelgingskrijg tegen dat "ongedierte" te
+verkondigen. Blanken en Indianen, zoo heet het, kunnen niet vreedzaam
+naast elkander leven; de Apachen zijn duivels, de geesels des lands,
+die uitgeroeid moeten worden. Binnen de hun aangewezen landstreken
+blijven zij toch niet; zij overschrijden telkens de grenzen, rooven
+en plunderen en richten overal schade aan.
+
+Het is volkomen juist, dat de Apachen, wanneer hun dit maar
+eenigszins mogelijk is, hunne _reservations_ verlaten, en naar de
+minder onvruchtbare streken trekken, waaruit zij door de blanke
+kolonisten verdreven zijn. Daarbij komt het niet zelden, door de
+schuld van beide partijen, tot botsingen en bloedvergieten. Men kan
+echter niet loochenen, dat vele Indianen "niet slecht" zijn, en dat
+onderscheidene hoofden zich inderdaad moeite geven, den vrede met
+de blanken in stand te houden. "Maar de blanke burgers maken geen
+onderscheid", schrijft een berichtgever van de _New-York Herald_, die
+blijkbaar de bestaande toestanden, zooveel mogelijk, naar waarheid
+wil teekenen. De Indianen, zoo zegt hij, hebben zich over veel te
+beklagen. Men heeft hen gedwongen, hunne oude jachtvelden te verlaten,
+en zich binnen onvruchtbare _reservations_ op te sluiten, waar zij niet
+genoeg te eten vinden. Zij willen niet verhongeren, niet rustig toezien
+dat hunne kinderen van gebrek omkomen, terwijl in de onmiddelijke
+nabijheid vruchtbaar land te vinden is, dat vroeger hun eigendom was,
+en waaruit men hen met geweld verjoeg. Wel verschaft de bondsregeering
+de noodige middelen, om in het te kort komende te voorzien, maar de
+agenten en andere lieden houden een groot deel van hetgeen voor de
+Roodhuiden bestemd was, voor zichzelf. De blanke kolonisten zien daarin
+niets onbehoorlijks; zij denken aan niets anders dan aan de schade,
+die zij reeds herhaaldelijk door de schuld der Indianen geleden
+hebben, en houden zich overtuigd, dat er geen vrede en veiligheid
+denkbaar is, zoolang de wilden in hunne nabuurschap blijven. Maar de
+officiëele bescheiden in het departement van binnenlandsche zaken te
+Washington leeren onwedersprekelijk, dat de Indianen van Arizona en
+Nieuw-Mexiko, sedert zestien jaren, ernstig den vrede gezocht hebben;
+en dat de agenten der regeering bij herhaling op hot toestaan der
+noodige middelen hebben aangedrongen, opdat de inboorlingen, in de
+hun aangewezen _reservations_, niet van gebrek zouden omkomen. Nog
+in den allerlaatsten tijd gaven zij hun verlangen te kennen, naar het
+Indianen-territoir, ten westen van Arkansas, te mogen trekken, omdat
+zij in de hun nu aangewezen streken geen voldoend voedsel konden
+vinden. De Apachen waren, ondanks den kwaden roep van bijzondere
+bloeddorstigheid, die van hen uitging, vrienden der Amerikanen, toen
+zij voor het eerst met dezen in aanraking kwamen; toen men hen in 1858
+over eenige _reservations_ verdeelde, lieten zij zich dit welgevallen,
+toonden zich vlijtig, verstandig en voor beschaving en ontwikkeling
+vatbaar. Maar sedert de Yankees de leer der Mexikanen zijn toegedaan,
+dat de oude ingeborenen des lands hoegenaamd geen recht op den grond
+hebben en uitgeroeid moeten worden; sinds zij die theorie ook ijverig
+in de praktijk zijn begonnen toe te passen, hebben zij zich natuurlijk
+de Indianen tot onverzoenlijke vijanden gemaakt, die zich nu op alle
+mogelijke wijzen op hunne verdrukkers wreken.
+
+In het jaar 1871 was een aanzienlijk aantal Indianen bij Camp-Grant
+in Arizona vereenigd. Zij hadden geen ander doel dan zich vreedzaam
+op de naburige _reservations_ te vestigen, en zich aan het gezag der
+regeering te onderwerpen; geene enkele vijandelijkheid was van hunne
+zijde gepleegd. Op zekeren nacht, toen zij rustig in hunne tenten
+lagen te slapen, werden zij door een troep blanken overvallen, die
+niet minder dan honderd-achttien indiaansche vrouwen en kinderen
+vermoordden!--Eenige maanden later bracht men weder een aantal
+vriendschappelijk gezinde Apachen bijeen, en aanstonds werd er
+nogmaals een poging beproefd om ze allen te vermoorden. Reeds waren
+een menigte burgers uit Tucson--de hoofdstad van Arizona--vergezeld
+van Mexikanen en een troep met hen verbonden Papayos-Indianen met dat
+doel op weg gegaan, toen kapitein Nelson van hunne nadering bericht
+kreeg, en hun verbood hun tocht te vervolgen. Zij beweerden, naar goud
+te willen zoeken: in ieder geval moesten zij hun weg nemen door de
+_reservation_, hetgeen bij de wet uitdrukkelijk is verboden. Nelson
+liet zijn soldaten oprukken, en dreigde vuur te zullen geven, wanneer
+de troep nader kwam: ziende dat het den braven krijgsman ernst was,
+trokken de laffe moordenaars terug.
+
+De Apachen beklagen zich, dat bij den nachtelijken overval bij Camp
+Grant zeven en twintig van hunne kinderen gevankelijk zijn weggevoerd,
+waarvan er slechts vier weder zijn teruggegeven. Zeer waarschijnlijk
+zijn de overigen naar Mexiko gebracht en daar verkocht. Alle moeite,
+die de Indianen zich gaven om hunne kinderen terug te vinden, bleef
+vruchteloos; wellicht heeft Kotchise zijn laatsten tocht naar Mexiko
+ook met het doel ondernomen, om hen, zoo mogelijk, te verlossen. De
+Apachen zijn wantrouwend geworden, omdat men hen op de schandelijkste
+wijze bedroog, hen met een witte vredevlag naderde en aldus misleidde,
+om hen dan plotseling te overvallen en een slachting onder hen aan
+te richten.
+
+De strengste afkeuring verdient het, dat men den Indianen, die in de
+hun aangewezen landstreken blijven, tegen het uitdrukkelijk verbod
+der regeering in, brandewijn verkoopt. In beschonken toestand zijn
+zij tot alles in staat, ware wilden. De mexikanen, wetende hoezeer
+de Roodhuiden op sterken drank verzot zijn, en welke noodlottige
+gevolgen het gebruik daarvan voor hen heeft, voorzien hen daarvan
+op heimelijke wijze: een bedrijf, waarin de Yankees natuurlijk
+niet achterblijven. Amerikaansche handelaars en mexikaansche
+landloopers onteeren de vrouwen, bedriegen en bestelen de mannen,
+voeren de kinderen weg. Om de bevelen der bondsregeering bekommert
+zich niemand. Alle pogingen om deze booswichten te verdrijven,
+zijn volkomen ijdel gebleken, wel wetende dat zij veel vermogende
+beschermers hebben, die de winsten met hen deelen, zetten zij, alle
+wetten ten spot, hun snood bedrijf ongehinderd voort.
+
+De _Tolorasa-reservation_, aan de grenzen van Sonora, heeft Kotchise
+verlaten, omdat zij voor de Indianen volstrekt onbruikbaar is. Men
+heeft hen, zooals bekend is, tegen hun wil gedwongen derwaarts te
+gaan: toch lieten zij zich dit welgevallen, tot hun de volle waarheid
+bekend werd. Nu beklaagden zij zich dat de streek, waarbinnen men
+hen gebannen had, ongezond en koud was, en dat er ook geen water was
+te krijgen. Niemand kan ontkennen dat deze klachten, in meer dan een
+opzicht, volkomen gegrond waren; maar het is onmogelijk de Apachen naar
+hun vroeger verblijf terug te brengen: want daar hebben zich blanken
+gevestigd, die geen Indianen in hun midden dulden. In de _reservation_
+heerscht ontegenzeggelijk gebrek aan water; de blanke kolonisten
+(Rancheros) hebben de landen hooger langs de rivieren gelegen in bezit
+genomen, en gebruiken het water tot bevloeiing hunner velden, zoodat
+de akkers der Indianen uitdrogen en verdorren: het zou hun dus weinig
+gebaat hebben, het land te bebouwen, daar toch op geen oogst te rekenen
+viel. Het is bewezen, dat in eene dezer _reservations_, ongeveer
+vijftig Apachen binnen eene maand tijds, ten gevolge van het slechte
+drinkwater, stierven. In zulke omstandigheden valt de ontevredenheid
+der Indianen licht te begrijpen. En wanneer men overweegt, hoe
+talloos vele malen de blanken ook de plechtigste verbintenissen en
+beloften tegenover hen geschonden en als niets geacht hebben, en hoe
+men het stelselmatig op hunne uitroeiing toelegt:--dan is het ook
+zeer gemakkelijk te begrijpen, dat zij niet veel vertrouwen stellen
+in eene regeering, die zulke schandalen niet wil of niet kan beletten.
+
+De correspondent van de _New-York Herald_ verzwijgt wijselijk zijn
+naam en woonplaats: het zal hem maar al te wel bewust zijn, welk lot
+ieder, die de waarheid durft zeggen, van de blanke bandieten te wachten
+staat. Hij verhaalt verder, dat voor korten tijd ongeveer tweehonderd
+Mormonen naar Arizona zijn gekomen, en zich daar in de streek langs den
+35° breedte hebben gevestigd, waar de spoorweg wordt aangelegd, die de
+_Southern-Pacific_ van Californië met de _Atlantic-and-Pacific_-baan
+verbinden moet. Hij merkt daarbij zeer te recht op, dat de Mormonen
+altijd en tot den huidigen dag steeds in de beste verstandhouding met
+de Indianen hebben geleefd. Waarom dan zijn anderen er niet evenzeer
+in geslaagd, op vreedzamen voet met hen te verkeeren?
+
+De troepen der Vereenigde-Staten zijn op dit oogenblik ook in krijg
+gewikkeld met een ander opperhoofd, de Éénoogige Riley genaamd. Deze
+aanvoerder der Apachen had voor eenigen tijd een mondgesprek met den
+overste Dudley, waarbij hij hem mededeelde, dat hij gaarne met zijne
+lieden naar de aangewezen _reservation_ wilde gaan; zij allen waren
+het verblijf in holen en wildernissen, het omzwerven door het ruwe
+bergland, waar het leven voor de vrouwen en kinderen te vermoeiend
+en te bezwaarlijk was, van harte moede; zelfs het drinkwater moest
+men daar van uren ver gaan halen. Bovendien werden zij overal als
+wilde dieren nagejaagd en vervolgd; de hazen en konijnen hadden een
+dragelijker leven dan zij. "Wij lijden honger, wij moeten stelen
+of van gebrek omkomen. Uwe soldaten hebben ons van onze maïsvelden
+verdreven; het wild is hier zeldzaam, en wij wagen het ook niet op
+de jacht te gaan, omdat wij weten dat men op ons loert. Gijlieden
+hebt vier van mijne kinderen gedood--de tranen sprongen hem hierbij
+uit de oogen;--maar toch wil ik een grooten dikken vrede sluiten,
+en eene rots daarop rollen; en van mijne zijde zal de vrede trouw
+gehouden worden, tot dat een regenbui het rotsblok wegspoelt."--Riley
+vroeg toen vijf dagen tijd, om met zijne lieden, met Del-Schay en
+andere hoofden te raadplegen. De overste Dudley verklaart dat hij
+gedurende zijn zeventienjarige dienst in het gebied der Indianen,
+nog nooit bij een Roodhuid zooveel gezond verstand had gevonden als
+bij dezen éénoogigen Riley.
+
+In Januari 1873 werd eene Apachenbende door eene afdeeling
+van het vijfde regiment ruiterij aangevallen en neêrgesabeld;
+tegelijkertijd werd eene andere bende in het gebergte bijna geheel
+uitgeroeid. Deze laatste behoorde tot de volgelingen van Riley en
+Del-Schay. Laatstgenoemde had in November 1871 eene samenkomst met
+Colyer, die over den vrede kwam onderhandelen, en zeide tot hem:
+"Het bevalt mij niet, langer in het gebergte om te dolen; ik wil
+een duurzamen vrede sluiten en mijn woord houden, tot de steenen
+smelten. God schiep den blanke, en Hij schiep ook den Apache, en de
+Apache heeft evenveel recht op dit land als de blanke. Wanneer ik
+een verdrag sluit, dan vertrouw ik, dat men mij tarwe-, pompoen-
+en meloenzaad zal geven; dat zal ik dan nabij het oude fort Reno
+zaaien. Wanneer het verdrag gesloten is, en de bevelvoerende officier
+zijn woord niet houdt, dan zal ik zijn woord in een gat wegstoppen
+en dat met vuiligheid bedekken. Ik beloof dat, na het sluiten van het
+verdrag, de blanke lieden en de soldaten hunne paarden en muildieren
+onbewaakt in het veld kunnen laten; en wanneer dan nog een enkel dier
+door de Apachen gestolen wordt, wil ik mij den hals afsnijden. Wanneer
+echter de Amerikanen het verdrag breken, dan zal het verder geen
+gevolgen hebben; zij gaan dan hun weg en ik ga den mijnen."
+
+Tegen alle Apachen, die hunne _reservations_ verlaten hebben, werd
+nu rusteloos krijg gevoerd; blanke vrijwilligers en ook indiaansche
+bondgenooten, zooals de Pimos van de Rio-Gila en de Papayos, sloten
+zich bij de amerikaansche soldaten aan. In September 1872 werden vier
+indiaansche legerplaatsen overvallen, veertig Apachen gedood, een groot
+aantal gewond, de vrouwen en kinderen ditmaal niet vermoord, maar
+gevangen genomen. Eenige dagen later werden door eene rondzwervende
+bende zeventien gewapende Apachen doodgeschoten; in Januari van dit
+jaar zijn er wederom meer dan honderd om het leven gebracht.
+
+"Ons, Amerikanen, heeft de oorlog in Arizona, gedurende de laatst
+verloopen twaalf jaren, duizende menschen en ongeveer veertig millioen
+dollars gekost: en toch is het doel, de volkomen uitroeiing der
+Apachen, nog niet verwezenlijkt. Voortaan zal de oorlog nog veel
+bloediger worden, en zich over eene grootere uitgestrektheid lands
+verbreiden. Op de verzekeringen en beloften van Kotchise en de
+andere hoofden valt nu niet meer te rekenen. De blanke kolonisten
+dringen op doortastend handelen aan; en ongetwijfeld zullen ook een
+aantal Mexikanen over de grenzen komen, om tegen hunne erfvijanden
+te strijden. De vredelievende staatkunde is niet geslaagd."
+
+Wij hebben deze correspondentie uit de _New-York Herald_ uitvoerig
+medegedeeld, omdat juist uit deze bijzonderheden ten duidelijkste
+blijkt, hoe de zaken eigenlijk staan, en welke waarde men te
+hechten hebbe aan de luide declamaties der Yankees tegen het
+"wilde ongedierte." Het ware "ongedierte" zijn de blanke schurken,
+roovers en landdieven, die in de door Indianen bewoonde streken hun
+afschuwelijk handwerk drijven. De gansche blanke bevolking in het
+uitgestrekte territoir Arizona, dat niet minder dan 5358 duitsche
+vierkante mijlen beslaat, beloopt ter nauwernood tienduizend zielen;
+de volkstelling van 1870 geeft slechts een cijfer van 9658 zielen.
+
+Het ligt in het minst niet in onze bedoeling, de Apachen van alle
+schuld vrij te pleiten, en hen, in zekeren zin, tot een soort van
+idyllische ideaal-menschen te maken; wij wenschten slechts te doen
+uitkomen dat de blanke, zoogenaamd christelijke barbaren, die op
+hunne beschaving roem dragen, in geen enkel opzicht beter zijn dan de
+heidensche Roodhuiden, die van hun kant geen aanspraak op beschaving
+maken. Deze Indianen zullen het lot niet kunnen ontgaan dat hen
+onvermijdelijk wacht, en dat reeds zoo talloos vele indiaansche stammen
+getroffen heeft; de natuur zelf heeft hun het vermogen onthouden, eene
+andere levenswijze aan te nemen, hunne steppen en prairiën vaarwel
+te zeggen, en zich in dorpen of steden op landbouw of handwerk toe
+te leggen. De beschaving, die hen niet geleidelijk wordt aangebracht
+en zich uit hen zelven ontwikkelt, maar plotseling en wel van hare
+slechtste zijde op hen aandringt,--kunnen zij niet aannemen; in den
+schok, dien eene dergelijke aanraking overmijdelijk veroorzaken moet,
+gaat de zwakkere reddeloos te gronde. Dit rechtvaardigt evenwel de
+schandelijke handelwijze der blanken niet, die van hunne meerderheid,
+in ieder opzicht, zoo gruwelijk misbruik maken; en in stede van naar
+vermogen te trachten, van deze rampzalige stammen te redden en te
+behouden wat nog te behouden is, met alle mogelijke middelen hun
+ondergang verhaasten.
+
+De Apachen vormen twee groote hoofdgroepen, die zich weder in een groot
+aantal kleinere afdeelingen of stammen splitsen, die ieder hun eigen
+opperhoofd hebben. Zij zijn zeer verbreid in het zuidwesten van de
+Vereenigde-Staten en in de noordelijke streken van Mexiko. De Apachen,
+die ten oosten van de Rio del Norte wonen, worden _Mescaleros_ genoemd,
+naar een van de hoofdbestanddeelen hunner voeding, den _mescal_, dat
+is de gebakken wortel van den maguëy, de _Agave americana_. Talrijker
+is de groote groep, die zich ten Westen van de genoemde rivier
+ophoudt, voornamelijk in Arizona. Men noemt hen _Coyoteros_, omdat
+zij voornamelijk van het vleesch van den jakhals der prairiën,
+den _coyote_, leven. Alle Apachen zijn nomaden, die voor een goed
+deel van roof en plundering leven; zij voeren hunne tenten met zich,
+en eerst in de laatste jaren hebben sommigen, aan den aandrang van
+vreemden gehoor gevende, zich aan landbouw gewijd. Deze proefnemingen
+zijn echter in den regel mislukt, omdat eene bestendige, aanhoudende
+werkzaamheid met hunne gansche natuur in strijd is: zij kunnen zich
+daarin niet schikken.
+
+Met de Mexikanen leven zij, zooals wij reeds zeiden, van oudsher in
+vijandschap; zij waren steeds en zijn nog de grootste vijanden der
+planters, wier kudden zij voortdurend rooven; zelf hebben zij noch
+zin noch talent voor de veeteelt. Zij strekken hunne strooptochten tot
+Sonora, Chihuahua, ja zelfs tot Durango, uit: voor al deze grenslanden
+zijn deze Apachen een ware geesel geworden. De vervolgingen en
+mishandelingen, die zij van de Mexikanen moesten ondergaan, hebben
+eindelijk dit resultaat opgeleverd, dat de gansche uitgestrekte
+landstreek van Nieuw-Mexiko tot Durango, door hun toedoen, tot een
+wildernis is geworden. Zij kunnen en willen niet van honger sterven,
+en daarom kunnen zij niet voortdurend in vrede leven.
+
+Alle Indianen der prairiën, aan deze en aan gene zijde van het
+Rotsgebergte, zijn thans voor de blanken, en in de allereerste plaats
+door de schuld der blanken zelf, in onverzoenlijke en ondragelijke
+vijanden verkeerd. Zij hebben meermalen gansche wagentreinen
+overvallen en geplunderd, en geheele troepen-afdeelingen op de
+vlucht gedreven. Moord en doodslag gaat ongehinderd zijn gang, en de
+eene partij geeft daarin der andere niets toe. Toen, nu omstreeks
+vijf-en-twintig jaar geleden, de Vereenigde-Staten in oorlog waren
+met Mexiko, kwamen de Apachen overal in beweging; zij overstroomden
+den ganschen staat Zacatecas, trokken door de poorten der hoofdstad
+binnen en skalpeerden eenige blanken midden op de markt. Geheel
+Sonora was in hunne macht; in de stad Oputo brachten zij op éénen dag
+honderd-twee-en-dertig blanken om het leven; de Yaquis bestormden de
+havenstad Guaymas aan de golf van Californië; de Opatas overmeesterden
+Hermosillo, en de Pimos hadden zich in Los Ures genesteld. In het
+oosten verschenen de ruiterbenden der Comanchen in de stad Austin
+in Texas, en zetten hunne strooptochten voort tot aan de kusten der
+golf van Mexiko, overal plunderend, blakend en moordend; terwijl
+gelijktijdig de woeste krijgskreet van andere indiaansche benden over
+de prairiën ten noorden van de Arkansasrivier weergalmde.
+
+De uitroeiing van deze wilden is geene gemakkelijke taak; de
+ondervinding heeft dit nu pas nog geleerd ten aanzien van den kleinen
+stam der Modocs, die door de Yankees even verraderlijk en slecht
+waren behandeld geworden. Vijanden, die duizende ruiters in het veld
+kunnen brengen en, op hunne vlugge paarden gezeten, in vliegenden ren
+vijftig mijlen per dag over de grazige vlakte der prairie of de dorre
+steppe afleggen, zijn niet gemakkelijk te bereiken en nog moeilijker te
+verslaan. De aangevangen verdelgingsoorlog zal nog menig offer vorderen
+en stroomen bloeds doen vloeien, zal tot ongehoorde gruwelen en
+hemeltergende boosheden aanleiding geven; de amerikaansche republiek,
+door velen, die haar niet kennen, zoo onverstandig geprezen, zal een
+nieuwe, zware bloedschuld op zich laden;--toch kan de uitslag niet
+twijfelachtig zijn. De Indianen kunnen zich in de nieuwe toestanden,
+door het voortdringen der beschaving, of althans van hetgeen daarvoor
+doorgaat, onvermijdelijk geworden, niet schikken; zij kunnen hunne
+natuur niet veranderen:--daarom zullen ook zij, als reeds zoovelen
+van hunne broeders en stamgenooten, reddeloos te gronde gaan.
+
+
+
+
+
+EEN BIJSCHRIFT BIJ DE PLATEN
+
+
+Onlangs gaven wij eene afbeelding van de oude, vooral uit een
+architektonisch oogpunt, zoo merkwaardige kathedraal van Puy. De plaat
+op bladz. 173 toont u een ander monument van diezelfde stad, maar uit
+den laatsten tijd dagteekenende: het kolossale beeld der Heilige-Maagd,
+op den top der rots, die zich boven Puy verheft.--Tweehonderd-dertien
+kanonnen, van de vestingwerken van Sebastopol afkomstig, hebben het
+metaal moeten leveren voor dit reuzenbeeld van Onze-Lieve-Vrouwe, dat,
+sedert het jaar 1860 de hooge bergspits kroont. Ondanks de ontzaglijke
+afmetingen, heeft het beeld toch, zelfs van nabij gezien, in houding
+en gelaat iets zachts en teeders, en herinnert het onwillekeurig
+aan de liefelijke, bekoorlijke gestalte der Moedermaagd, zooals de
+echt-dichterlijke kunst der middeleeuwen zich de Gezegende onder de
+vrouwen dacht.--Het denkbeeld om, op deze bergspits, zulk een beeld
+van de Beschermvrouwe van Frankrijk op te richten, heeft zeker iets
+zonderlings; toch kunt ge niet ontkennen, dat het monument in harmonie
+is met de grootsche natuur, die u hier omringt, met het heerlijk
+panorama, dat zich van deze hoogte voor uwe blikken ontvouwt, en dat,
+ruim zoozeer als het beeld zelf, de moeite der bestijging loont.
+
+
+
+De schilderachtige slotruïne, op bladz. 176, doet misschien menigeen
+onzer lezers denken aan de bekoorlijke bouwvallen van het kasteel van
+Brederode, aan dien "steenen reus in 't groene dal", zooals Hofdijk
+hem zoo juist en teekenachtig noemt. Toch verplaatst deze ruïne ons
+naar het noorden van Engeland. Het zijn de bouwvallen van het kasteel
+van Titbury, waarvan ik niets anders weet te zeggen dan dat het voor
+een poos ten verblijve heeft gestrekt aan de rampspoedige koningin
+van Schotland, Maria Stuart, die hier als gevangene toefde. Meer
+weet ik van dien ouden burcht niet: maar dit weinige is genoeg om
+een oogenblik voor zijne overblijfselen, waaraan deze herinnering
+verbonden is, uwe aandacht te vragen.
+
+
+
+
+
+TWEE KASTEELEN
+
+(Zie bladz. 201 en 205.)
+
+
+Zoo ge te Parijs zijt, en tijd en lust hebt om nog iets meer, iets
+anders te zien dan de wonderen der groote stad, en de uitingen te
+bespieden van het onrustige, fel bewogen leven harer uit allerlei
+heterogene elementen saamgestelde, door allerlei stroomingen
+in de tegenstrijdigste richtingen geslingerde bevolking; zoo uw
+hart u bijwijlen naar het land trekt en uw heimwee uitgaat naar de
+herinneringen van het verleden:--neem dan plaats op den spoortrein,
+die over Versailles naar Chartres en verder naar het zuidwesten
+loopt. Zoo ver behoeft ge evenwel niet te gaan: ge kunt uitstappen
+aan het station La Verrière, een onbeteekenend gehucht, dat zijn naam
+ontleent aan een tusschen sierlijke boomgroepen verscholen kasteel,
+hetwelk in der tijd heeft behoord aan den tijdens de restauratie,
+door zijn ijver voor Napoleon en door de toewijding zijner vrouw,
+zoo bekend geworden graaf de La Valette. Hier, aan dit station, staan
+omnibussen gereed, die u naar verschillende plaatsen in den omtrek,
+en ook naar de plaats, waar ik u voeren wil, brengen; maar zoo ge niet
+opziet tegen eene fiksche wandeling door eene liefelijke, vruchtbare,
+schoone streek, dan zullen wij liever te voet gaan.
+
+Wij hebben nog niet lang gewandeld, of wij ontmoeten het dorp
+Maurepas op onzen weg; Maurepas, met de ruïne van zijn alouden
+ridderlijken burgt, die maar al te dikwijls, in de middeleeuwen,
+de schrik was van den vreedzamen handelaar en eenzamen reiziger,
+op weg naar of terugkeerende van de groote hoofdstad. Doch de naam
+van het vlek wekt waarschijnlijk alleen de herinnering bij u op aan
+dien graaf de Maurepas, den minister van Lodewijk XV en Lodewijk XVI,
+wiens zorgelooze lichtzinnigheid zoo onbekommerd, met zoo spelende
+frivoliteit, de geweldige stormen hielp ontketenen, waarin de fransche
+monarchie te gronde zou gaan.
+
+Wij vervolgen onzen weg door de schilderachtige, heuvelrijke streek
+tot aan het welvarende dorp Le Trembly, alleen merkwaardig door het
+fraaie kasteel, dat langen tijd het eigendom was der familie Leclerc
+du Trembly. Herinnert ge u, dat de zoo bekende en--moet ik zeggen
+beroemde of befaamde?--_père_ Joseph, de kapucyner-monnik, de vriend
+en vertrouweling van den kardinaal de Richelieu, een afstammeling was
+van deze familie? Richelieu en Maurepas--de man, die meer dan iemand
+anders heeft medegewerkt tot de vestiging der absolute monarchie in
+Frankrijk; en de man, die anderhalve eeuw later, mede het zijne deed om
+deze zoo spoedig uitgeputte monarchie ten verderve te voeren;--de beide
+figuren staan u voor den geest; en terwijl ge voortwandelt, vergelijkt
+ge onwillekeurig in uwe gedachte den strengen, onverbiddelijken,
+geduchten kardinaal, den man van ijzer en bloed, die recht op zijn
+doel afging en dat ook bereikte, trots allen tegenstand van vijanden en
+aarzeling van vrienden, den man, die de roemrijkste, de aanzienlijkste
+hoofden van Frankrijks fieren adel vallen deed, zoodra ze zich tegen
+hem durfden verheffen;--ge vergelijkt die forsche, indrukwekkende
+figuur met dien beklagelijken, frivolen, onbekwamen minister van
+Frankrijks laatste koningen, dien kleingeestigen vervolger van het
+parlement, die juist kracht en eigenzinnigheid genoeg had om zijne
+tegenstanders te verbitteren en met vuur te spelen, zonder zich te
+bekommeren om den snel om zich grijpenden gloed.
+
+Doch reeds hebben wij Le Tremblay lang achter ons; en terwijl
+onze blikken dwalen door het schoone landschap, worden zij toch
+onwillekeurig aangetrokken door die slotruïne op gindschen heuvel,
+aan welks voet het stedeke Montfort-l'Amaury zoo rustig en kalm
+nederligt. Ernstig en statig overschouwt ze de gansche liefelijke
+vallei, deze oude slotruïne, waarvan de naam alleen u treft als een
+klank uit den ouden tijd, als eene herinnering uit lang vervlogen
+dagen. En inderdaad, ze weet van oude tijden, van eene ondergegane
+wereld, van wapenroem en ridderlijken glans, te verhalen. Deze burgt
+was eenmaal de zetel dier machtige heeren en graven van Montfort, wier
+naam eene zoo breede plaats beslaat in de kronieken der oude feodale
+monarchie. In de vrouwelijke lijn afstammende van Karel den Groote,
+bogen deze fiere baronnen niet dan onwillig het hoofd voor de koningen
+uit het huis van Capet, en handhaafden zich in die meer dan halve
+onafhankelijkheid, die toen het wettig deel was van ieder vrijgeboren
+edelman. Telkens en telkens ontmoet gij hen in de verhalen van dien
+tijd, beurtelings bondgenooten of vijanden van de fransche koningen,
+wier macht nog zoo wankelend, wier gebied zoo eng begrensd was.
+
+Het ligt natuurlijk niet in onze bedoeling, de geschiedenis van dit
+machtig geslacht te verhalen;--zouden wij daarbij ook wel op uwe
+belangstelling mogen rekenen? Een paar grepen slechts uit den rijken
+overvloed van beelden en herinneringen, die voor onzen geest oprijzen,
+terwijl wij ons op den heuvel nederzetten, en de nu zoo kalme vallei
+overzien, in vroeger eeuw zoo dikwerf weergalmende van het woeste
+krijgsgedruisch.
+
+Op zekeren dag in het jaar 1092 toog Filips, de koning van Frankrijk,
+naar de stad Tours, en begaf zich daar naar de kerk van Sint-Jan,
+waar een nieuwe doopvont zou worden ingewijd. Maar het was niet om
+deze plechtigheid dat koning Filips naar Tours gekomen was. Daar bevond
+zich ook Foulques, de graaf van Anjou, met zijne echtgenoote Bertrade,
+dochter van Simon van Montfort: en om harentwil was de koning herwaarts
+getogen. Wel was hij sedert twintig jaren gehuwd met Bertha, de dochter
+van onzen graaf Floris I; maar een onwederstaanbare hartstocht voor
+de schoone Bertrade had zijn gemoed overweldigd. Om haar te kunnen
+bezitten, had hij zijne wettige gemalin verstooten en naar Montreuil
+gebannen; nu ontmoetten de koning en de gravin van Anjou elkander in de
+kerk te Tours, maakten daar de noodige afspraak, en weinige dagen later
+werd Bertrade door eenigen van 's konings mannen opgelicht en naar
+Orléans gevoerd, waar hij naar wachtte. De koning wilde toen Bertrade
+huwen: maar geen der bisschoppen van Frankrijk was bereid deze dubbele
+overspelige verbintenis in te zegenen, niet dan met zeer veel moeite
+kon de koning een priester vinden, die zich daartoe leende. Nu begon
+tusschen Filips eenerzijds en de katholieke kerk, met den paus aan
+het hoofd, anderzijds, eene worsteling, die jaren lang voortduurde,
+zonder tot eenige uitkomst te leiden. Telkens beloofde de koning, dat
+hij Bertrade zou wegzenden; maar toch hield hij haar bij zich, ondanks
+bij herhaling den ban over de beide echtbrekers was uitgesproken. Doch
+Filips bekommerde zich weinig over den ban. Waar de koning verscheen,
+werd de eeredienst geschorst, en zoodra hij vertrok, begonnen al
+de klokken te luiden; Filips spotte openlijk met dit interdict,
+dat het land in beroering bracht, en riep, als hij het klokgelui
+vernam, zijne overspelige gemalin al lachende toe: "Hoort ge wel,
+mijne schoone, hoe men ons wegjaagt!" Eindelijk, in 1104, legde de
+koning op nieuw de belofte af, dat hij alle verkeer met Bertrade zou
+afbreken; waarop de excommunicatie werd opgeheven. Maar hoe weinig
+het hem ook nu met die belofte ernst was blijkt wel hieruit, dat hij
+in 1106, vergezeld van Bertrade, een bezoek ging afleggen te Angers,
+waar hij door Bertrades eersten echtgenoot, graaf Foulques, met groote
+staatsie ontvangen werd. Het moet inderdaad een zonderling schouwspel
+zijn geweest, deze drie personen vriendschappelijk aan dezelfde tafel
+of ter kerk in hetzelfde gestoelte te zien zitten! Bertrade oefende
+ook nu nog zulk een overweldigend en invloed uit op haar eersten man,
+dat graaf Foulques zich niet alleen met den koning verzoende, maar ook
+haar zelf met den grootsten eerbied behandelde, en meermalen op een
+voetbank bij haar plaats nam, terwijl de koning nevens haar zat! De
+listige en heerschzuchtige vrouw gaf zich vergeefs alle moeite om 's
+konings zoon uit zijn eerste huwelijk van de opvolging uit te sluiten,
+en haar eigen zoon op den troon van Frankrijk te verheffen. Zij
+eindigde haar onrustig leven in een klooster.
+
+Een ander beeld verrijst voor ons oog: dat van den man, die den naam
+van zijn stamhuis wel het meest bekend en berucht heeft gemaakt,
+van Simon de Montfort, het hoofd van den kruistocht tegen de
+Albigenzen. Zij beslaat eene bloedige bladzijde in de geschiedenis
+van Frankrijk, die jarenlange vreeselijke worsteling tusschen het
+katholieke, feodale, germaansche Frankrijk van het noorden, en dat
+weelderige kettersche, half romeinsche zuiderland, met zijn zoo
+sterk gemengde, uit zoo verschillende bestanddeelen saamgestelde
+bevolking, zijne eigenaardige, alles behalve orthodoxe beschaving
+en nationale onafhankelijksheidszucht. Van ouds was deze landstreek
+tusschen de Rhône, de Garonne en de Middellandsche zee, een broeinest
+van ketterijen en afwijkende meeningen; ja, eigenlijk het brandpunt
+eener in waarheid anti-christelijke beweging, die zich onder de meest
+verschillende namen verschool, maar niettemin in doel en streven een
+zeer duidelijk en onmiskenbaar karaker droeg. De tegenstelling met de
+heerschende geestesrichting, met name in het noorden van Frankrijk,
+was zoo groot, dat de schok kwalijk uitblijven kon; en te verwonderen
+was het niet, dat toen Innocentius III, een leerling der parijsche
+Universiteit, in 1198 den pauselijken troon besteeg, deze in de eerste
+plaats naar noordelijk Frankrijk zijne oogen wendde, om daar den man te
+zoeken, die den ontworpen kruistocht tegen de ketters van het zuiden,
+"erger dan de Sarracenen", zou kunnen leiden. Hij vond dien in graaf
+Simon de Montfort, door zijne moeder, graaf van Leicester in Engeland,
+pas uit het Oosten teruggekeerd, en daar zich reeds den roem van
+buitengewone dapperheid in den krijg tegen de ongeloovigen verworven
+hebbende. Simon de Montfort was inderdaad uitstekend berekend voor
+de hem toegedachte taak. Gloeiende van ijver voor de kerk en in den
+strijd voor haar alle middelen geoorloofd achtende; een onverschrokken
+oorlogsman, met een innemend voorkomen en groote lichaamskracht; een
+trouw vriend en ijverig beschermer zijner volgelingen; eerzuchtig,
+met groote talenten ook als staatsman; energiek, geboren om te
+heerschen--kon de paus kwalijk een geschikter uitvoerder zijner
+bevelen hebben gevonden. Vijftien jaren lang, van 1208 tot 1223,
+woedde de vreeselijke krijg, die bijna het gansche zuiden van Frankrijk
+vernielde en van ongehoorde gruwelen vergezeld ging. Simon de Montfort
+beleefde het einde van dien kruistocht echter niet. Op den 28sten Juni
+1218 werd hij voor Toulouse, dat hij sedert negen maanden belegerde,
+door een steenworp gedood. Paus Innocentius III was hem reeds twee
+jaren vroeger ten grave voorgegaan.
+
+De luister van zijn huis ging met Simon de Montfort ten onder. Zijn
+zoon, Amaury VII, trachtte te vergeefs de door zijn vader veroverde
+landen te behouden; weldra zag hij zich genoodzaakt, met den graaf
+van Toulouse een verdrag te sluiten, waarbij deze in het bezit van
+genoegzaam al zijne bezittingen werd hersteld. De zoon van Amaury VII
+liet slechts eene dochter na, die in 1256 met den graaf van Dreux
+huwde. De heerlijkheid Montfort en de overige goederen der familie
+kwamen nu achtereenvolgens door erfenis of schenking in handen van
+andere geslachten: van de hertogen van Bretagne, van de koningen van
+Frankrijk of prinsen van den bloede, van de hertogen van Luynes. Een
+dezer laatsten verkocht de heerlijkheid in het begin dezer eeuw.
+
+Van den fieren burgt Montfort-l'Amaury is niet meer over dan eenig
+muurwerk en de ruïnen van twee torens, waarvan slechts een van
+oude dagteekening is en blijkbaar tot de oorspronkelijke feodale
+veste heeft behoord. De andere, achthoekige toren, van gehouwen en
+gebakken steen opgetrokken, is van veel later dagteekening. De heuvel,
+waarop deze ruïnen liggen, is tegenwoordig sierlijk beplant en tot
+wandelplaats ingericht.
+
+
+
+Van het andere kasteel, dat van Sainte-Geneviève, weet ik niets te
+vertellen, zelfs niet in hoever deze naam in verband staat met de
+schoone legende der bekende heilige, de patronesse van Parijs. Wil
+u dus vergenoegen met de fraaie plaat.
+
+
+
+
+
+BIJDRAGE TOT DE STATISTIEK VAN HET RUSSISCHE RIJK.
+
+
+De hierna volgende cijfers zijn ontleend aan den laatst verschenen
+"Statistieke Almanak;" zij bevatten de resultaten der jongste
+onderzoekingen omtrent de uitgebreidheid en de bevolking van het
+groote russische rijk.
+
+Europeesch Rusland beslaat met zijne 49 gouvernementen en het gebied
+Bessarabië, eene oppervlakte van 85.819.74 vierkante mijlen, de
+grootere rivieren daaronder niet begrepen; en telt eene bevolking
+van 63.658.934 zielen; er wonen mitsdien gemiddeld 541 menschen op
+de vierkante mijl. De stedelijke bevolking bedraagt 10.2 percent
+van het geheel; de verhouding van het aantal mannen tot de vrouwen
+is als 100 tot 102.4. De vermeerdering der bevolking in vier jaren
+4,05 percent, en wisselt van +13.5 (gouvernement Minsk) tot -2.98
+(gouvernement Archangelsk).
+
+Het koninkrijk Polen heeft met zijne tien gouvernementen eene
+oppervlakte van 2220.4 vierkante mijlen, en eene bevolking van
+5.705.607 zielen; hier komen dus op de vierkante mijl 9569 menschen. De
+stedelingen bedragen 25.9 percent der geheele bevolking; en op iedere
+100 mannen komen 106.7 vrouwen.
+
+Het groothertogdom Finland (acht gouvernementen) beslaat 6341.3
+vierkante mijlen, met 1.843.253 inwoners; dat is 290.6 menschen op
+de vierkante mijl.
+
+Het russische rijk in Europa beslaat mitsdien eene oppervlakte van
+93.826.83 vierkante mijlen, en telt eene bevolking van 71.207.794
+zielen: zoodat gemiddeld 758.9 menschen op de vierkante mijl komen.
+
+Volgens de nieuwste indeeling bestaat aziatisch Rusland uit de
+volgende gewesten: 1º het stadhouderschap van den Kaukasus, met
+de gouvernementen Bakoe, Eriwan koetaïs, Stawropol en Tiflis; de
+territoriën Daghestan, Koeban en Terek, het district Soechoem, en de
+kreits van de Zwarte-zee: in het geheel 7897.06 vierkante mijlen, met
+4.583.640 inwoners (580.4 menschen per vierkante mijl.); 2º Siberië,
+met de gouvernementen Jenisseisk, Irkoetsk, Tobolsk en Tomsk, en de
+territoriën Amoer, Jakoetsk, het Kustland en Transbaïkalië: in het
+geheel 227.339.87 vierk. mijlen, met 3,827.627 inwoners (14.6 menschen
+per vierk. mijl.); 3º Centraal-Azië met de territoriën Akmolinsk,
+Semipalatinsk, Sir-Darja, Toergaïsk en Oeralsk: in het geheel 48.741.47
+vierk. mijlen, met 2.626.246 inwoners (56.1 menschen per vierk. mijl.).
+
+Aziatisch Rusland beslaat alzoo eene oppervlakte van 281.978.41
+vierkante mijlen, met eene bevolking van 10.537.513 zielen (37.4
+inwoners per vierk. mijl.).
+
+Het gansche russische rijk heeft mitsdien de ontzaglijke
+uitgestrektheid van 375.805.24 vierk. mijlen, en een gezamenlijke
+bevolking van 81.745.307 zielen; dat is gemiddeld 217.5 inwoners op
+de vierk. mijl.
+
+Naar de godsdienstige gezindheid verdeelt zich de bevolking als volgt:
+1º in europeesch Rusland, met inbegrip van Polen, maar zonder Finland,
+telt men: 53.169.179 orthodoxe Grieken; 926,131 ketters of dissidenten;
+229,260 geünieerde Grieken; 37,136 armenische Gregorianen; 7,209,464
+katholieken; 2,565,354 protestanten; 2,612,179 Joden; 2,359,372
+Mohammedanen, en 255,975 heidenen; 2º in aziatisch Rusland (met
+uitzondering van de kreis van de Zwarte-zee en de territoriën Sir-Darja
+en Turgaïsk) zijn 4,936,917 orthodoxe Grieken; 166,985 ketters; 560,684
+armenische Gregorianen; 54,106 Katholieken; 16,337 Protestanten;
+35,857 Joden; 3,267,650 Mohammedanen, en 295,734 heidenen.
+
+Volgens de standen ingedeeld, splitst zich de bevolking van
+europeesch Rusland, met inbegrip van Polen, maar zonder Finland,
+in 591,266 erfelijke edellieden; 327,764 persoonlijke edellieden [1]
+en ambtenaren; 633,185 geestelijken; 6,907,071 personen, die bij de
+stedelijke gilden zijn ingeschreven; 56,270,541 boeren (daaronder
+ook de Samojeden in het gouvernement Archangelsk, en de Kirghisen en
+Kalmukken in het gouvernement Astrakhan); 3,743,358 militairen; 148,125
+vreemdelingen, en 743,231, die tot geen der genoemde klassen behooren.
+
+
+
+
+
+
+AANTEEKENINGEN
+
+
+[1] Dat zijn zij, die alleen voor hun persoon een adellijken titel
+voeren, zooals, bij voorbeeld, met sommige klassen van ambtenaren en
+militairen het geval is.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of De Verdelgingsoorlog der Yankees tegen
+de Apachen-indianen, by Anonymous
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE VERDELGINGSOORLOG ***
+
+***** This file should be named 17527-8.txt or 17527-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/7/5/2/17527/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.