diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 17527-8.txt | 1252 | ||||
| -rw-r--r-- | 17527-8.zip | bin | 0 -> 28380 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 17527-h.zip | bin | 0 -> 541074 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 17527-h/17527-h.htm | 1450 | ||||
| -rw-r--r-- | 17527-h/images/p1873-173.jpg | bin | 0 -> 118837 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 17527-h/images/p1873-176.jpg | bin | 0 -> 135073 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 17527-h/images/p1873-201.jpg | bin | 0 -> 139672 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 17527-h/images/p1873-205.jpg | bin | 0 -> 116843 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
11 files changed, 2718 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/17527-8.txt b/17527-8.txt new file mode 100644 index 0000000..c0e074c --- /dev/null +++ b/17527-8.txt @@ -0,0 +1,1252 @@ +The Project Gutenberg EBook of De Verdelgingsoorlog der Yankees tegen de +Apachen-indianen, by Anonymous + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: De Verdelgingsoorlog der Yankees tegen de Apachen-indianen + De Aarde en haar volken, Jaargang 1873 + +Author: Anonymous + +Release Date: January 16, 2006 [EBook #17527] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE VERDELGINGSOORLOG *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + + + + + + + +DE VERDELGINGSOORLOG DER YANKEES TEGEN DE APACHEN-INDIANEN. + + +In de jongst verloopen tweehonderd-vijftig jaren zijn niet minder +dan negen tienden van de oorspronkelijke inwoners der tegenwoordige +Vereenigde-Staten van Noord-Amerika van den aardbodem verdwenen. Reeds +dadelijk nadat in de eerste helft der zeventiende eeuw de puriteinsche +pelgrimvaders, de grondleggers van de heerschappij van het +anglo-saksische ras in Amerika, den bodem der nieuwe wereld betreden +hadden, werd met dit werk der vernieling een aanvang gemaakt. In +het verjagen en dooden der heidensche Roodhuiden zagen deze vrome +mannen niets onbehoorlijks: integendeel, wanneer onder de Indianen +eene recht groote slachting was aangericht, werd dit feit met het +houden van een algemeenen dankdag gevierd. + +Tusschen den Atlantischen Oceaan en den Mississippi leven tegenwoordig +nog maar eenige duizende Roodhuiden; en ook in de uitgestrekte +landstreken tusschen dezen "Vader der Stroomen" en den Stillen +Oceaan verdwijnt de eene stam na den anderen. De dagbladen brengen +ons juist in deze dagen berichten van de bloedige worsteling met +de Modoc-Indianen op de grenzen van Californië en Oregon: eene +worsteling die met den volslagen ondergang dezer Indianen eindigen +moet. Maar ook de stammen der noordelijke prairieën zijn in beweging; +en verschillende teekenen schijnen op eene aanstaande algemeene +worsteling te duiden. Wij zien hier, in den vollen zin des woords, een +strijd om het leven. De zwakkeren verdedigen zich zoogoed zij kunnen; +maar zij worden door den sterkere, die zonder eenige verschooning +of menschelijkheid te werk gaat, onbarmhartig vernield. De wapenen +waarmede deze gruwelijke verdelgingsoorlog wordt gevoerd, zijn van +verschillenden aard: pokken, brandewijn en syphilis--geschenken +der blanken--zijn vooral niet minder geducht dan naaldgeweren of +revolvers. De Indianen gevoelen als bij instinkt dat hunne dagen +geteld zijn; dat zij op den duur tegen de aanraking met de blanken niet +bestand zijn. De vreemde indringers nemen overal den grond in bezit, +ook in de prairieën, waar de rondzwervende nomade in de jacht op de +tallooze kudden van bisons, die vroeger de onafzienbare eenzaamheid +bevolkten, zijn levensonderhoud vond. De bisons, al verder en verder +teruggedrongen, verdwijnen, en met hen verdwijnen de Indianen, wier +leven en bestaan onafscheidelijk met het hunne verbonden was. + +De bruine wilde past zonder genade op den blanken barbaar het recht der +wedervergelding toe, en beide partijen hebben elkander op het stuk van +wreedheid en gruweldaden hoegenaamd niets te verwijten. De Roodhuid, +als een wild dier gejaagd en neergeschoten, bedrogen, beroofd en +mishandeld, wreekt zich waar en zooals hij kan: hij steekt de oogsten +in brand, hij doet de woningen en hoeven in laaie vlammen opgaan, +hij skalpeert, vermoordt, mishandelt zonder onderscheid, jongen +en ouden, vrouwen en kinderen. Deze oorlogen zijn in vollen nadruk +rassenoorlogen; en zij zullen en kunnen ook niet ophouden, voordat de +oorspronkelijke inwoners geheel uitgeroeid, of nog slechts hier en daar +in verstrooide groepen zijn overgebleven, die dan van zelf uitsterven. + +De politiek der Bondsregeering tegenover deze Indianen was tot dusver +zeer onverstandig. De mannen, die het toeval en de luim van het +oogenblik te Washington aan het roer plaatst, hebben bij herhaling +getoond niet het flauwste begrip te hebben van de hoofdwaarheden en +grondbeginselen der ethnographie. Dit is niet alleen gebleken uit de +met bloedig geweld doorgezette slaven-emancipatie en de onzinnige +gelijkstelling der half barbaarsche negerbevolking met de blanken, +maar ook uit de onbekookte maatregelen tegenover de Roodhuiden genomen +en de ondoordachte proeven, welker mislukking vooruit met zekerheid +was te voorzien. Het is nu eenmaal onmogelijk, den prairiebewoner, +den rondzwervenden nomade, die van jacht en visscherij leeft, +om te scheppen in een beschaafden landbouwer of handwerksman, die +zich op eene bepaalde plaats vestigt en daar rustig zijn bedrijf +uitoefent. De natuur zelf heeft hem de neiging en geschiktheid voor +zulk eene levenswijze onthouden: hij moet een vrij, ongebonden leven +leiden; wordt hem dit onmogelijk gemaakt, dan gaat hij te gronde. Eene +eeuwenlange ondervinding heeft de waarheid dezer opmerking bevestigd. + +Nu heeft de amerikaansche regeering den Indianen hun voorouderlijken +grond ontnomen, en hen opgesloten binnen zoogenaamde _Reservations_: +dat wil zeggen, hun eene zekere uitgestrektheid lands aangewezen, +waarbuiten zij niet mogen komen. Zeer dikwijls is daarbij in het minste +niet op hunne behoefte gelet; en in verscheidene _reservations_ kunnen +zij niet leven, omdat de noodige middelen tot onderhoud ontbreken. Toch +bepaalt de wet, dat ieder, die de grenzen der aangewezen landstreek +overschrijdt, als vogelvrij zal worden beschouwd; wie een aldus +"uitgebroken" Indiaan doodschiet, begaat geen moord! De Roodhuid weet +echter in zulk eene _reservation_ niets te beginnen; zijne gansche +natuur dwingt hem, met onwederstaanbare macht, naar buiten, over de +grenzen, in de wijde wereld te gaan, en daar om te zwerven. Volgt hij +dien aandrang, dan is hij vogelvrij.--De blanken van hun kant echter +bekommeren zieh niet het minst om de wettelijke bepalingen aangaande +deze _reservations_ en de rechten der Indianen. Hebben zij het land +noodig, dan verdrijven zij de Indianen ook van daar. De regeering te +Washington heeft wel uitdrukkelijk verboden, dat een blanke het gebied +der Indianen betrede, maar natuurlijk stoort men zich daaraan niet; +de Roodhuiden worden eenvoudig verjaagd, en dwars door hun land legt +men spoorwegen aan. De blanke kolonisten achten noch wet, noch recht, +noch billijkheid; zij nemen in bezit wat hun aanstaat, en wanneer zij +om eene of andere reden openbaar geweld minder verkieselijk achten, +dan nemen zij hun toevlucht tot andere middelen. Zij plagen en kwellen +en tergen den prikkelbaren Indiaan, en brengen hem tot vertwijfeling; +en als het dan eindelijk tot gewelddadigheden komt, die zij zelf +hebben uitgelokt, dan wordt aanstonds met groot geschreeuw een +verdelgingsoorlog tegen deze onverbeterlijke vijanden gepredikt. In +het Congres en in de regeeringskringen, waar niemand, die slechts over +genoeg geld beschikken kan, ooit te vergeefs helpers en beschermers +zoeken zal, vinden ook deze avonturiers en spekulanten altijd willige +verdedigers en woordvoerders. Onlangs nog is openlijk in het Congres +aangetoond, dat 600,000 dollars in rekening waren gebracht voor den +krijg tegen een stam der Dakotahs, die in het geheel niet bestaat; +de bedriegers hadden bovendien de onbeschaamdheid, op de betaling +van nog 250,000 dollars aan te dringen, wegens beweerde leveringen! + +Wij vernemen nu dat de Apachen de grenzen van hun aangewezen gebied +hebben overschreden; dat zij uitgestrekte landstreken in Arizona +en Nieuw-Mexico afloopen, en hunne strooptochten tot in Sonora +uitstrekken. Zij rooven, branden en moorden, als dreef hen een booze +demon: het is inderdaad de woede der vertwijfeling. Nu schreeuwen en +jammeren de Yankees over de barbaarschheid dezer "onverbeterlijkste, +bloeddorstigste" van alle Roodhuiden, en vorderen hunne volkomen +uitroeiing. En de man, die tegenwoordig den presidentsstoel te +Washington bekleedt, heeft in eene echt amerikaansche boodschap, +vol grofheid en ruwe aanmatiging, beloofd aan dat verlangen te +zullen voldoen. + +Maar wie draagt de schuld van den tegenwoordigen toestand? Wie heeft er +aanleiding toe gegeven, dat deze Apachen hunne vreeselijke tomahawks +hebben opgeheven? De gansche verantwoordelijkheid hiervoor treft de +Yankees, die ook hier, in hun verkeer met de inboorlingen van Arizona, +hun naam met smaad en schande hebben overdekt, en hun gewoon handwerk +van schelmerij en bedrog onbeschaamd hebben gedreven. De volgende +feiten leveren het bewijs, dat dit oordeel niet te hard is. + +Toen Arizona van Mexico gescheiden en aan de Vereenigde-Staten +afgestaan werd, moesten deze een vergelijk zoeken te treffen met +de Apachen, een zeer krijgshaftigen indiaanschen stam, die sedert +menschenheugenis met de Mexikanen in erfelijke vijandschap leefde: de +bloedige oorlog tusschen die beide partijen rustte nooit. Tegenover de +Amerikanen namen zij, gedurende langen tijd, eene vriendschappelijker +houding aan; zij, de wilde, vrije nomaden, lieten zich opsluiten +in eene _reservation_, die hun, in den zuidoostelijken hoek van het +territoir, nabij de grenzen van den mexikaanschen staat Sonora, werd +aangewezen. Men zegt dat de in Arizona en Nieuw-Mexiko nog overgebleven +Apachen-stammen omstreeks 60.000 man sterk zijn: eene opgave, die +waarschijnlijk zeer overdreven is. Zij gehoorzamen aan verschillende +opperhoofden, waarvan Kotchise de voornaamste is; de overigen zijn: +de Eenoogige Riley, Del-Schay, Es-zim-en-sin en Schelter-pau. Zij +allen zijn in de laatste maanden vijandelijk opgetreden, en rooven en +plunderen in het noorden van Sonora. Door de grenzen van hun aangewezen +gebied te overschrijden, hebben zij natuurlijk het hun opgedrongen +verdrag geschonden: de Yankees verklaren nu dat de verdelgingskrijg +tegen hen met allen nadruk zal worden gevoerd. + +Nu ongeveer twee jaren geleden, schenen de politieke tinnegieters +te Washington toch eenig besef te krijgen van de onverstandige, +verkeerde handelwijze der regeering tegenover de Indianen. Verstandige, +welgezinde mannen bewezen met onwederlegbare duidelijkheid, dat +men tot dusverre, tegenover alle Indianen, op de ondoelmatigste +en ondoordachtste wijze was te werk gegaan; zij toonden aan, +hoe schandelijk deze oorspronkelijke ingeborenen des lands door de +blanken waren mishandeld, benadeeld en stelselmatig misleid en bedrogen +geworden. Zij drongen er op aan, dat men nu eenmaal oprecht de proef +zou nemen met eene waarlijk vredelievende politiek. De regeering +te Washington gaf daaraan gehoor; zij vaardigde eenige Kwakers +als hare gevolmachtigden af om met de Indianen te onderhandelen en +hunne belangen te behartigen. Deze mannen des vredes togen met den +besten wil en de loffelijkste bedoelingen aan den moeilijken arbeid; +zij wilden inderdaad de humaniteit bevorderen en aan het bestaande +onrecht een einde maken:--maar al hunne inspanning was vergeefs. Zij +waren een doorn in het oog der blanke kolonisten, tuk op landroof, +en der scharen van bedriegers en schacheraars, die als roofvogels door +de territoriën rondzwerven en op alle mogelijke wijze de inboorlingen +plunderen. Al deze lieden hebben rechtstreeksch belang bij een oorlog +tegen de Indianen: zij nemen de noodige leveringen voor de troepen +aan en bestelen de regeering. Deze schelmen hebben natuurlijk in +het Congres ijverige advokaten en machtige beschermers, die met hen +gemeene zaak maken en in de winsten deelen; zoolang het nu vrede is, +kan er van die winsten geene sprake zijn: alzoo moet een of ander +voorwendsel gevonden worden om een oorlog met de Indianen uit te +lokken, dan gaan de zaken weer haar gang: en dat is toch voor iederen +echten Yankee de ééne hoofdzaak. Deze lieden werkten de welmeenende +Kwakers en de weinige vredelievende en eerlijke planters op alle +mogelijke wijzen tegen; en nu zij een onhoudbaren toestand in het +leven hebben geroepen, wordt door hen en hunne omgekochte organen +luide verkondigd, dat met "het roodhuidig ongedierte (_vermin_)" +geen vrede mogelijk is, en dat zij, in het belang van beschaving en +christendom(!) volledig moeten worden uitgeroeid! + +Van Dakota tot aan de kust van zuidelijk Oregon, in de prairieën en +in de landstreken van het zuidwesten, overal zijn de indiaansche +stammen in beweging gekomen; allen zijn zij den blanken vijandig, +omdat de Yankees tegenover allen, op de schandelijkste wijze, hun +woord gebroken hebben; omdat allen door hen mishandeld zijn op eene +manier, die inderdaad ten hemel schreit. + +Ook de Apachen zijn zwaar gekrenkt en snood bedrogen geworden. Indien +Kotchise nu sedert twaalf jaren in vijandschap met de Yankees leeft, +zoo heeft hij daartoe voorwaar alleszins reden. Het is bewezen dat +een officier der bondstroepen, Bascom genaamd, op verraderlijke +wijze, afgezanten van Kotchise, die met vredesvoorstellen tot hem +gekomen waren, onder een nietig voorwendsel liet ophangen, en dat +Kotchise zelf slechts ter nauwernood, door eene overhaaste vlucht, +aan een gelijk lot ontkwam. Het is waarlijk niet te verwonderen, dat +hij tot dusver alle vleiende uitnoodigingen om den "grooten Vader" +in Washington te komen bezoeken, van de hand heeft gewezen: hij weet +bij ondervinding hoe valsch en verraderlijk de Yankees zijn. Zelfs de +vredesonderhandelaren Colyer en Howard, die het toch eerlijk meenden, +vertrouwde hij niet; maar toch bood hij aan, zich vrijwillig in het +hem aangewezen gebied terug te trekken. In het gebergte waarheen hij +de wijk genomen heeft, kan men weinig tegen hem uitrichten. + +In Februari zwierf hij met eenige duizenden zijner krijgslieden door +de mexikaansche provincie Sonora rond, waar de amerikaansche generaal +Crook hem niet bereiken kon. Tegenwoordig is dat gewest bij voorkeur +een "bloedige grond", zooals dit vroeger Arizona was. Hoewel zelfs +van amerikaansche zijde meermalen openlijk is erkend, dat het ongelijk +hoofdzakelijk aan de zijde der blanken was, houden toch de planters, de +agenten der regeering, de leveranciers der troepen, de gouddelvers, in +één woord al die lieden die bij een indiaanschen oorlog belang hebben, +met al hunne aanhangers en vrienden, niet op, de noodzakelijkheid en +de rechtmatigheid van een verdelgingskrijg tegen dat "ongedierte" te +verkondigen. Blanken en Indianen, zoo heet het, kunnen niet vreedzaam +naast elkander leven; de Apachen zijn duivels, de geesels des lands, +die uitgeroeid moeten worden. Binnen de hun aangewezen landstreken +blijven zij toch niet; zij overschrijden telkens de grenzen, rooven +en plunderen en richten overal schade aan. + +Het is volkomen juist, dat de Apachen, wanneer hun dit maar +eenigszins mogelijk is, hunne _reservations_ verlaten, en naar de +minder onvruchtbare streken trekken, waaruit zij door de blanke +kolonisten verdreven zijn. Daarbij komt het niet zelden, door de +schuld van beide partijen, tot botsingen en bloedvergieten. Men kan +echter niet loochenen, dat vele Indianen "niet slecht" zijn, en dat +onderscheidene hoofden zich inderdaad moeite geven, den vrede met +de blanken in stand te houden. "Maar de blanke burgers maken geen +onderscheid", schrijft een berichtgever van de _New-York Herald_, die +blijkbaar de bestaande toestanden, zooveel mogelijk, naar waarheid +wil teekenen. De Indianen, zoo zegt hij, hebben zich over veel te +beklagen. Men heeft hen gedwongen, hunne oude jachtvelden te verlaten, +en zich binnen onvruchtbare _reservations_ op te sluiten, waar zij niet +genoeg te eten vinden. Zij willen niet verhongeren, niet rustig toezien +dat hunne kinderen van gebrek omkomen, terwijl in de onmiddelijke +nabijheid vruchtbaar land te vinden is, dat vroeger hun eigendom was, +en waaruit men hen met geweld verjoeg. Wel verschaft de bondsregeering +de noodige middelen, om in het te kort komende te voorzien, maar de +agenten en andere lieden houden een groot deel van hetgeen voor de +Roodhuiden bestemd was, voor zichzelf. De blanke kolonisten zien daarin +niets onbehoorlijks; zij denken aan niets anders dan aan de schade, +die zij reeds herhaaldelijk door de schuld der Indianen geleden +hebben, en houden zich overtuigd, dat er geen vrede en veiligheid +denkbaar is, zoolang de wilden in hunne nabuurschap blijven. Maar de +officiëele bescheiden in het departement van binnenlandsche zaken te +Washington leeren onwedersprekelijk, dat de Indianen van Arizona en +Nieuw-Mexiko, sedert zestien jaren, ernstig den vrede gezocht hebben; +en dat de agenten der regeering bij herhaling op hot toestaan der +noodige middelen hebben aangedrongen, opdat de inboorlingen, in de +hun aangewezen _reservations_, niet van gebrek zouden omkomen. Nog +in den allerlaatsten tijd gaven zij hun verlangen te kennen, naar het +Indianen-territoir, ten westen van Arkansas, te mogen trekken, omdat +zij in de hun nu aangewezen streken geen voldoend voedsel konden +vinden. De Apachen waren, ondanks den kwaden roep van bijzondere +bloeddorstigheid, die van hen uitging, vrienden der Amerikanen, toen +zij voor het eerst met dezen in aanraking kwamen; toen men hen in 1858 +over eenige _reservations_ verdeelde, lieten zij zich dit welgevallen, +toonden zich vlijtig, verstandig en voor beschaving en ontwikkeling +vatbaar. Maar sedert de Yankees de leer der Mexikanen zijn toegedaan, +dat de oude ingeborenen des lands hoegenaamd geen recht op den grond +hebben en uitgeroeid moeten worden; sinds zij die theorie ook ijverig +in de praktijk zijn begonnen toe te passen, hebben zij zich natuurlijk +de Indianen tot onverzoenlijke vijanden gemaakt, die zich nu op alle +mogelijke wijzen op hunne verdrukkers wreken. + +In het jaar 1871 was een aanzienlijk aantal Indianen bij Camp-Grant +in Arizona vereenigd. Zij hadden geen ander doel dan zich vreedzaam +op de naburige _reservations_ te vestigen, en zich aan het gezag der +regeering te onderwerpen; geene enkele vijandelijkheid was van hunne +zijde gepleegd. Op zekeren nacht, toen zij rustig in hunne tenten +lagen te slapen, werden zij door een troep blanken overvallen, die +niet minder dan honderd-achttien indiaansche vrouwen en kinderen +vermoordden!--Eenige maanden later bracht men weder een aantal +vriendschappelijk gezinde Apachen bijeen, en aanstonds werd er +nogmaals een poging beproefd om ze allen te vermoorden. Reeds waren +een menigte burgers uit Tucson--de hoofdstad van Arizona--vergezeld +van Mexikanen en een troep met hen verbonden Papayos-Indianen met dat +doel op weg gegaan, toen kapitein Nelson van hunne nadering bericht +kreeg, en hun verbood hun tocht te vervolgen. Zij beweerden, naar goud +te willen zoeken: in ieder geval moesten zij hun weg nemen door de +_reservation_, hetgeen bij de wet uitdrukkelijk is verboden. Nelson +liet zijn soldaten oprukken, en dreigde vuur te zullen geven, wanneer +de troep nader kwam: ziende dat het den braven krijgsman ernst was, +trokken de laffe moordenaars terug. + +De Apachen beklagen zich, dat bij den nachtelijken overval bij Camp +Grant zeven en twintig van hunne kinderen gevankelijk zijn weggevoerd, +waarvan er slechts vier weder zijn teruggegeven. Zeer waarschijnlijk +zijn de overigen naar Mexiko gebracht en daar verkocht. Alle moeite, +die de Indianen zich gaven om hunne kinderen terug te vinden, bleef +vruchteloos; wellicht heeft Kotchise zijn laatsten tocht naar Mexiko +ook met het doel ondernomen, om hen, zoo mogelijk, te verlossen. De +Apachen zijn wantrouwend geworden, omdat men hen op de schandelijkste +wijze bedroog, hen met een witte vredevlag naderde en aldus misleidde, +om hen dan plotseling te overvallen en een slachting onder hen aan +te richten. + +De strengste afkeuring verdient het, dat men den Indianen, die in de +hun aangewezen landstreken blijven, tegen het uitdrukkelijk verbod +der regeering in, brandewijn verkoopt. In beschonken toestand zijn +zij tot alles in staat, ware wilden. De mexikanen, wetende hoezeer +de Roodhuiden op sterken drank verzot zijn, en welke noodlottige +gevolgen het gebruik daarvan voor hen heeft, voorzien hen daarvan +op heimelijke wijze: een bedrijf, waarin de Yankees natuurlijk +niet achterblijven. Amerikaansche handelaars en mexikaansche +landloopers onteeren de vrouwen, bedriegen en bestelen de mannen, +voeren de kinderen weg. Om de bevelen der bondsregeering bekommert +zich niemand. Alle pogingen om deze booswichten te verdrijven, +zijn volkomen ijdel gebleken, wel wetende dat zij veel vermogende +beschermers hebben, die de winsten met hen deelen, zetten zij, alle +wetten ten spot, hun snood bedrijf ongehinderd voort. + +De _Tolorasa-reservation_, aan de grenzen van Sonora, heeft Kotchise +verlaten, omdat zij voor de Indianen volstrekt onbruikbaar is. Men +heeft hen, zooals bekend is, tegen hun wil gedwongen derwaarts te +gaan: toch lieten zij zich dit welgevallen, tot hun de volle waarheid +bekend werd. Nu beklaagden zij zich dat de streek, waarbinnen men +hen gebannen had, ongezond en koud was, en dat er ook geen water was +te krijgen. Niemand kan ontkennen dat deze klachten, in meer dan een +opzicht, volkomen gegrond waren; maar het is onmogelijk de Apachen naar +hun vroeger verblijf terug te brengen: want daar hebben zich blanken +gevestigd, die geen Indianen in hun midden dulden. In de _reservation_ +heerscht ontegenzeggelijk gebrek aan water; de blanke kolonisten +(Rancheros) hebben de landen hooger langs de rivieren gelegen in bezit +genomen, en gebruiken het water tot bevloeiing hunner velden, zoodat +de akkers der Indianen uitdrogen en verdorren: het zou hun dus weinig +gebaat hebben, het land te bebouwen, daar toch op geen oogst te rekenen +viel. Het is bewezen, dat in eene dezer _reservations_, ongeveer +vijftig Apachen binnen eene maand tijds, ten gevolge van het slechte +drinkwater, stierven. In zulke omstandigheden valt de ontevredenheid +der Indianen licht te begrijpen. En wanneer men overweegt, hoe +talloos vele malen de blanken ook de plechtigste verbintenissen en +beloften tegenover hen geschonden en als niets geacht hebben, en hoe +men het stelselmatig op hunne uitroeiing toelegt:--dan is het ook +zeer gemakkelijk te begrijpen, dat zij niet veel vertrouwen stellen +in eene regeering, die zulke schandalen niet wil of niet kan beletten. + +De correspondent van de _New-York Herald_ verzwijgt wijselijk zijn +naam en woonplaats: het zal hem maar al te wel bewust zijn, welk lot +ieder, die de waarheid durft zeggen, van de blanke bandieten te wachten +staat. Hij verhaalt verder, dat voor korten tijd ongeveer tweehonderd +Mormonen naar Arizona zijn gekomen, en zich daar in de streek langs den +35° breedte hebben gevestigd, waar de spoorweg wordt aangelegd, die de +_Southern-Pacific_ van Californië met de _Atlantic-and-Pacific_-baan +verbinden moet. Hij merkt daarbij zeer te recht op, dat de Mormonen +altijd en tot den huidigen dag steeds in de beste verstandhouding met +de Indianen hebben geleefd. Waarom dan zijn anderen er niet evenzeer +in geslaagd, op vreedzamen voet met hen te verkeeren? + +De troepen der Vereenigde-Staten zijn op dit oogenblik ook in krijg +gewikkeld met een ander opperhoofd, de Éénoogige Riley genaamd. Deze +aanvoerder der Apachen had voor eenigen tijd een mondgesprek met den +overste Dudley, waarbij hij hem mededeelde, dat hij gaarne met zijne +lieden naar de aangewezen _reservation_ wilde gaan; zij allen waren +het verblijf in holen en wildernissen, het omzwerven door het ruwe +bergland, waar het leven voor de vrouwen en kinderen te vermoeiend +en te bezwaarlijk was, van harte moede; zelfs het drinkwater moest +men daar van uren ver gaan halen. Bovendien werden zij overal als +wilde dieren nagejaagd en vervolgd; de hazen en konijnen hadden een +dragelijker leven dan zij. "Wij lijden honger, wij moeten stelen +of van gebrek omkomen. Uwe soldaten hebben ons van onze maïsvelden +verdreven; het wild is hier zeldzaam, en wij wagen het ook niet op +de jacht te gaan, omdat wij weten dat men op ons loert. Gijlieden +hebt vier van mijne kinderen gedood--de tranen sprongen hem hierbij +uit de oogen;--maar toch wil ik een grooten dikken vrede sluiten, +en eene rots daarop rollen; en van mijne zijde zal de vrede trouw +gehouden worden, tot dat een regenbui het rotsblok wegspoelt."--Riley +vroeg toen vijf dagen tijd, om met zijne lieden, met Del-Schay en +andere hoofden te raadplegen. De overste Dudley verklaart dat hij +gedurende zijn zeventienjarige dienst in het gebied der Indianen, +nog nooit bij een Roodhuid zooveel gezond verstand had gevonden als +bij dezen éénoogigen Riley. + +In Januari 1873 werd eene Apachenbende door eene afdeeling +van het vijfde regiment ruiterij aangevallen en neêrgesabeld; +tegelijkertijd werd eene andere bende in het gebergte bijna geheel +uitgeroeid. Deze laatste behoorde tot de volgelingen van Riley en +Del-Schay. Laatstgenoemde had in November 1871 eene samenkomst met +Colyer, die over den vrede kwam onderhandelen, en zeide tot hem: +"Het bevalt mij niet, langer in het gebergte om te dolen; ik wil +een duurzamen vrede sluiten en mijn woord houden, tot de steenen +smelten. God schiep den blanke, en Hij schiep ook den Apache, en de +Apache heeft evenveel recht op dit land als de blanke. Wanneer ik +een verdrag sluit, dan vertrouw ik, dat men mij tarwe-, pompoen- +en meloenzaad zal geven; dat zal ik dan nabij het oude fort Reno +zaaien. Wanneer het verdrag gesloten is, en de bevelvoerende officier +zijn woord niet houdt, dan zal ik zijn woord in een gat wegstoppen +en dat met vuiligheid bedekken. Ik beloof dat, na het sluiten van het +verdrag, de blanke lieden en de soldaten hunne paarden en muildieren +onbewaakt in het veld kunnen laten; en wanneer dan nog een enkel dier +door de Apachen gestolen wordt, wil ik mij den hals afsnijden. Wanneer +echter de Amerikanen het verdrag breken, dan zal het verder geen +gevolgen hebben; zij gaan dan hun weg en ik ga den mijnen." + +Tegen alle Apachen, die hunne _reservations_ verlaten hebben, werd +nu rusteloos krijg gevoerd; blanke vrijwilligers en ook indiaansche +bondgenooten, zooals de Pimos van de Rio-Gila en de Papayos, sloten +zich bij de amerikaansche soldaten aan. In September 1872 werden vier +indiaansche legerplaatsen overvallen, veertig Apachen gedood, een groot +aantal gewond, de vrouwen en kinderen ditmaal niet vermoord, maar +gevangen genomen. Eenige dagen later werden door eene rondzwervende +bende zeventien gewapende Apachen doodgeschoten; in Januari van dit +jaar zijn er wederom meer dan honderd om het leven gebracht. + +"Ons, Amerikanen, heeft de oorlog in Arizona, gedurende de laatst +verloopen twaalf jaren, duizende menschen en ongeveer veertig millioen +dollars gekost: en toch is het doel, de volkomen uitroeiing der +Apachen, nog niet verwezenlijkt. Voortaan zal de oorlog nog veel +bloediger worden, en zich over eene grootere uitgestrektheid lands +verbreiden. Op de verzekeringen en beloften van Kotchise en de +andere hoofden valt nu niet meer te rekenen. De blanke kolonisten +dringen op doortastend handelen aan; en ongetwijfeld zullen ook een +aantal Mexikanen over de grenzen komen, om tegen hunne erfvijanden +te strijden. De vredelievende staatkunde is niet geslaagd." + +Wij hebben deze correspondentie uit de _New-York Herald_ uitvoerig +medegedeeld, omdat juist uit deze bijzonderheden ten duidelijkste +blijkt, hoe de zaken eigenlijk staan, en welke waarde men te +hechten hebbe aan de luide declamaties der Yankees tegen het +"wilde ongedierte." Het ware "ongedierte" zijn de blanke schurken, +roovers en landdieven, die in de door Indianen bewoonde streken hun +afschuwelijk handwerk drijven. De gansche blanke bevolking in het +uitgestrekte territoir Arizona, dat niet minder dan 5358 duitsche +vierkante mijlen beslaat, beloopt ter nauwernood tienduizend zielen; +de volkstelling van 1870 geeft slechts een cijfer van 9658 zielen. + +Het ligt in het minst niet in onze bedoeling, de Apachen van alle +schuld vrij te pleiten, en hen, in zekeren zin, tot een soort van +idyllische ideaal-menschen te maken; wij wenschten slechts te doen +uitkomen dat de blanke, zoogenaamd christelijke barbaren, die op +hunne beschaving roem dragen, in geen enkel opzicht beter zijn dan de +heidensche Roodhuiden, die van hun kant geen aanspraak op beschaving +maken. Deze Indianen zullen het lot niet kunnen ontgaan dat hen +onvermijdelijk wacht, en dat reeds zoo talloos vele indiaansche stammen +getroffen heeft; de natuur zelf heeft hun het vermogen onthouden, eene +andere levenswijze aan te nemen, hunne steppen en prairiën vaarwel +te zeggen, en zich in dorpen of steden op landbouw of handwerk toe +te leggen. De beschaving, die hen niet geleidelijk wordt aangebracht +en zich uit hen zelven ontwikkelt, maar plotseling en wel van hare +slechtste zijde op hen aandringt,--kunnen zij niet aannemen; in den +schok, dien eene dergelijke aanraking overmijdelijk veroorzaken moet, +gaat de zwakkere reddeloos te gronde. Dit rechtvaardigt evenwel de +schandelijke handelwijze der blanken niet, die van hunne meerderheid, +in ieder opzicht, zoo gruwelijk misbruik maken; en in stede van naar +vermogen te trachten, van deze rampzalige stammen te redden en te +behouden wat nog te behouden is, met alle mogelijke middelen hun +ondergang verhaasten. + +De Apachen vormen twee groote hoofdgroepen, die zich weder in een groot +aantal kleinere afdeelingen of stammen splitsen, die ieder hun eigen +opperhoofd hebben. Zij zijn zeer verbreid in het zuidwesten van de +Vereenigde-Staten en in de noordelijke streken van Mexiko. De Apachen, +die ten oosten van de Rio del Norte wonen, worden _Mescaleros_ genoemd, +naar een van de hoofdbestanddeelen hunner voeding, den _mescal_, dat +is de gebakken wortel van den maguëy, de _Agave americana_. Talrijker +is de groote groep, die zich ten Westen van de genoemde rivier +ophoudt, voornamelijk in Arizona. Men noemt hen _Coyoteros_, omdat +zij voornamelijk van het vleesch van den jakhals der prairiën, +den _coyote_, leven. Alle Apachen zijn nomaden, die voor een goed +deel van roof en plundering leven; zij voeren hunne tenten met zich, +en eerst in de laatste jaren hebben sommigen, aan den aandrang van +vreemden gehoor gevende, zich aan landbouw gewijd. Deze proefnemingen +zijn echter in den regel mislukt, omdat eene bestendige, aanhoudende +werkzaamheid met hunne gansche natuur in strijd is: zij kunnen zich +daarin niet schikken. + +Met de Mexikanen leven zij, zooals wij reeds zeiden, van oudsher in +vijandschap; zij waren steeds en zijn nog de grootste vijanden der +planters, wier kudden zij voortdurend rooven; zelf hebben zij noch +zin noch talent voor de veeteelt. Zij strekken hunne strooptochten tot +Sonora, Chihuahua, ja zelfs tot Durango, uit: voor al deze grenslanden +zijn deze Apachen een ware geesel geworden. De vervolgingen en +mishandelingen, die zij van de Mexikanen moesten ondergaan, hebben +eindelijk dit resultaat opgeleverd, dat de gansche uitgestrekte +landstreek van Nieuw-Mexiko tot Durango, door hun toedoen, tot een +wildernis is geworden. Zij kunnen en willen niet van honger sterven, +en daarom kunnen zij niet voortdurend in vrede leven. + +Alle Indianen der prairiën, aan deze en aan gene zijde van het +Rotsgebergte, zijn thans voor de blanken, en in de allereerste plaats +door de schuld der blanken zelf, in onverzoenlijke en ondragelijke +vijanden verkeerd. Zij hebben meermalen gansche wagentreinen +overvallen en geplunderd, en geheele troepen-afdeelingen op de +vlucht gedreven. Moord en doodslag gaat ongehinderd zijn gang, en de +eene partij geeft daarin der andere niets toe. Toen, nu omstreeks +vijf-en-twintig jaar geleden, de Vereenigde-Staten in oorlog waren +met Mexiko, kwamen de Apachen overal in beweging; zij overstroomden +den ganschen staat Zacatecas, trokken door de poorten der hoofdstad +binnen en skalpeerden eenige blanken midden op de markt. Geheel +Sonora was in hunne macht; in de stad Oputo brachten zij op éénen dag +honderd-twee-en-dertig blanken om het leven; de Yaquis bestormden de +havenstad Guaymas aan de golf van Californië; de Opatas overmeesterden +Hermosillo, en de Pimos hadden zich in Los Ures genesteld. In het +oosten verschenen de ruiterbenden der Comanchen in de stad Austin +in Texas, en zetten hunne strooptochten voort tot aan de kusten der +golf van Mexiko, overal plunderend, blakend en moordend; terwijl +gelijktijdig de woeste krijgskreet van andere indiaansche benden over +de prairiën ten noorden van de Arkansasrivier weergalmde. + +De uitroeiing van deze wilden is geene gemakkelijke taak; de +ondervinding heeft dit nu pas nog geleerd ten aanzien van den kleinen +stam der Modocs, die door de Yankees even verraderlijk en slecht +waren behandeld geworden. Vijanden, die duizende ruiters in het veld +kunnen brengen en, op hunne vlugge paarden gezeten, in vliegenden ren +vijftig mijlen per dag over de grazige vlakte der prairie of de dorre +steppe afleggen, zijn niet gemakkelijk te bereiken en nog moeilijker te +verslaan. De aangevangen verdelgingsoorlog zal nog menig offer vorderen +en stroomen bloeds doen vloeien, zal tot ongehoorde gruwelen en +hemeltergende boosheden aanleiding geven; de amerikaansche republiek, +door velen, die haar niet kennen, zoo onverstandig geprezen, zal een +nieuwe, zware bloedschuld op zich laden;--toch kan de uitslag niet +twijfelachtig zijn. De Indianen kunnen zich in de nieuwe toestanden, +door het voortdringen der beschaving, of althans van hetgeen daarvoor +doorgaat, onvermijdelijk geworden, niet schikken; zij kunnen hunne +natuur niet veranderen:--daarom zullen ook zij, als reeds zoovelen +van hunne broeders en stamgenooten, reddeloos te gronde gaan. + + + + + +EEN BIJSCHRIFT BIJ DE PLATEN + + +Onlangs gaven wij eene afbeelding van de oude, vooral uit een +architektonisch oogpunt, zoo merkwaardige kathedraal van Puy. De plaat +op bladz. 173 toont u een ander monument van diezelfde stad, maar uit +den laatsten tijd dagteekenende: het kolossale beeld der Heilige-Maagd, +op den top der rots, die zich boven Puy verheft.--Tweehonderd-dertien +kanonnen, van de vestingwerken van Sebastopol afkomstig, hebben het +metaal moeten leveren voor dit reuzenbeeld van Onze-Lieve-Vrouwe, dat, +sedert het jaar 1860 de hooge bergspits kroont. Ondanks de ontzaglijke +afmetingen, heeft het beeld toch, zelfs van nabij gezien, in houding +en gelaat iets zachts en teeders, en herinnert het onwillekeurig +aan de liefelijke, bekoorlijke gestalte der Moedermaagd, zooals de +echt-dichterlijke kunst der middeleeuwen zich de Gezegende onder de +vrouwen dacht.--Het denkbeeld om, op deze bergspits, zulk een beeld +van de Beschermvrouwe van Frankrijk op te richten, heeft zeker iets +zonderlings; toch kunt ge niet ontkennen, dat het monument in harmonie +is met de grootsche natuur, die u hier omringt, met het heerlijk +panorama, dat zich van deze hoogte voor uwe blikken ontvouwt, en dat, +ruim zoozeer als het beeld zelf, de moeite der bestijging loont. + + + +De schilderachtige slotruïne, op bladz. 176, doet misschien menigeen +onzer lezers denken aan de bekoorlijke bouwvallen van het kasteel van +Brederode, aan dien "steenen reus in 't groene dal", zooals Hofdijk +hem zoo juist en teekenachtig noemt. Toch verplaatst deze ruïne ons +naar het noorden van Engeland. Het zijn de bouwvallen van het kasteel +van Titbury, waarvan ik niets anders weet te zeggen dan dat het voor +een poos ten verblijve heeft gestrekt aan de rampspoedige koningin +van Schotland, Maria Stuart, die hier als gevangene toefde. Meer +weet ik van dien ouden burcht niet: maar dit weinige is genoeg om +een oogenblik voor zijne overblijfselen, waaraan deze herinnering +verbonden is, uwe aandacht te vragen. + + + + + +TWEE KASTEELEN + +(Zie bladz. 201 en 205.) + + +Zoo ge te Parijs zijt, en tijd en lust hebt om nog iets meer, iets +anders te zien dan de wonderen der groote stad, en de uitingen te +bespieden van het onrustige, fel bewogen leven harer uit allerlei +heterogene elementen saamgestelde, door allerlei stroomingen +in de tegenstrijdigste richtingen geslingerde bevolking; zoo uw +hart u bijwijlen naar het land trekt en uw heimwee uitgaat naar de +herinneringen van het verleden:--neem dan plaats op den spoortrein, +die over Versailles naar Chartres en verder naar het zuidwesten +loopt. Zoo ver behoeft ge evenwel niet te gaan: ge kunt uitstappen +aan het station La Verrière, een onbeteekenend gehucht, dat zijn naam +ontleent aan een tusschen sierlijke boomgroepen verscholen kasteel, +hetwelk in der tijd heeft behoord aan den tijdens de restauratie, +door zijn ijver voor Napoleon en door de toewijding zijner vrouw, +zoo bekend geworden graaf de La Valette. Hier, aan dit station, staan +omnibussen gereed, die u naar verschillende plaatsen in den omtrek, +en ook naar de plaats, waar ik u voeren wil, brengen; maar zoo ge niet +opziet tegen eene fiksche wandeling door eene liefelijke, vruchtbare, +schoone streek, dan zullen wij liever te voet gaan. + +Wij hebben nog niet lang gewandeld, of wij ontmoeten het dorp +Maurepas op onzen weg; Maurepas, met de ruïne van zijn alouden +ridderlijken burgt, die maar al te dikwijls, in de middeleeuwen, +de schrik was van den vreedzamen handelaar en eenzamen reiziger, +op weg naar of terugkeerende van de groote hoofdstad. Doch de naam +van het vlek wekt waarschijnlijk alleen de herinnering bij u op aan +dien graaf de Maurepas, den minister van Lodewijk XV en Lodewijk XVI, +wiens zorgelooze lichtzinnigheid zoo onbekommerd, met zoo spelende +frivoliteit, de geweldige stormen hielp ontketenen, waarin de fransche +monarchie te gronde zou gaan. + +Wij vervolgen onzen weg door de schilderachtige, heuvelrijke streek +tot aan het welvarende dorp Le Trembly, alleen merkwaardig door het +fraaie kasteel, dat langen tijd het eigendom was der familie Leclerc +du Trembly. Herinnert ge u, dat de zoo bekende en--moet ik zeggen +beroemde of befaamde?--_père_ Joseph, de kapucyner-monnik, de vriend +en vertrouweling van den kardinaal de Richelieu, een afstammeling was +van deze familie? Richelieu en Maurepas--de man, die meer dan iemand +anders heeft medegewerkt tot de vestiging der absolute monarchie in +Frankrijk; en de man, die anderhalve eeuw later, mede het zijne deed om +deze zoo spoedig uitgeputte monarchie ten verderve te voeren;--de beide +figuren staan u voor den geest; en terwijl ge voortwandelt, vergelijkt +ge onwillekeurig in uwe gedachte den strengen, onverbiddelijken, +geduchten kardinaal, den man van ijzer en bloed, die recht op zijn +doel afging en dat ook bereikte, trots allen tegenstand van vijanden en +aarzeling van vrienden, den man, die de roemrijkste, de aanzienlijkste +hoofden van Frankrijks fieren adel vallen deed, zoodra ze zich tegen +hem durfden verheffen;--ge vergelijkt die forsche, indrukwekkende +figuur met dien beklagelijken, frivolen, onbekwamen minister van +Frankrijks laatste koningen, dien kleingeestigen vervolger van het +parlement, die juist kracht en eigenzinnigheid genoeg had om zijne +tegenstanders te verbitteren en met vuur te spelen, zonder zich te +bekommeren om den snel om zich grijpenden gloed. + +Doch reeds hebben wij Le Tremblay lang achter ons; en terwijl +onze blikken dwalen door het schoone landschap, worden zij toch +onwillekeurig aangetrokken door die slotruïne op gindschen heuvel, +aan welks voet het stedeke Montfort-l'Amaury zoo rustig en kalm +nederligt. Ernstig en statig overschouwt ze de gansche liefelijke +vallei, deze oude slotruïne, waarvan de naam alleen u treft als een +klank uit den ouden tijd, als eene herinnering uit lang vervlogen +dagen. En inderdaad, ze weet van oude tijden, van eene ondergegane +wereld, van wapenroem en ridderlijken glans, te verhalen. Deze burgt +was eenmaal de zetel dier machtige heeren en graven van Montfort, wier +naam eene zoo breede plaats beslaat in de kronieken der oude feodale +monarchie. In de vrouwelijke lijn afstammende van Karel den Groote, +bogen deze fiere baronnen niet dan onwillig het hoofd voor de koningen +uit het huis van Capet, en handhaafden zich in die meer dan halve +onafhankelijkheid, die toen het wettig deel was van ieder vrijgeboren +edelman. Telkens en telkens ontmoet gij hen in de verhalen van dien +tijd, beurtelings bondgenooten of vijanden van de fransche koningen, +wier macht nog zoo wankelend, wier gebied zoo eng begrensd was. + +Het ligt natuurlijk niet in onze bedoeling, de geschiedenis van dit +machtig geslacht te verhalen;--zouden wij daarbij ook wel op uwe +belangstelling mogen rekenen? Een paar grepen slechts uit den rijken +overvloed van beelden en herinneringen, die voor onzen geest oprijzen, +terwijl wij ons op den heuvel nederzetten, en de nu zoo kalme vallei +overzien, in vroeger eeuw zoo dikwerf weergalmende van het woeste +krijgsgedruisch. + +Op zekeren dag in het jaar 1092 toog Filips, de koning van Frankrijk, +naar de stad Tours, en begaf zich daar naar de kerk van Sint-Jan, +waar een nieuwe doopvont zou worden ingewijd. Maar het was niet om +deze plechtigheid dat koning Filips naar Tours gekomen was. Daar bevond +zich ook Foulques, de graaf van Anjou, met zijne echtgenoote Bertrade, +dochter van Simon van Montfort: en om harentwil was de koning herwaarts +getogen. Wel was hij sedert twintig jaren gehuwd met Bertha, de dochter +van onzen graaf Floris I; maar een onwederstaanbare hartstocht voor +de schoone Bertrade had zijn gemoed overweldigd. Om haar te kunnen +bezitten, had hij zijne wettige gemalin verstooten en naar Montreuil +gebannen; nu ontmoetten de koning en de gravin van Anjou elkander in de +kerk te Tours, maakten daar de noodige afspraak, en weinige dagen later +werd Bertrade door eenigen van 's konings mannen opgelicht en naar +Orléans gevoerd, waar hij naar wachtte. De koning wilde toen Bertrade +huwen: maar geen der bisschoppen van Frankrijk was bereid deze dubbele +overspelige verbintenis in te zegenen, niet dan met zeer veel moeite +kon de koning een priester vinden, die zich daartoe leende. Nu begon +tusschen Filips eenerzijds en de katholieke kerk, met den paus aan +het hoofd, anderzijds, eene worsteling, die jaren lang voortduurde, +zonder tot eenige uitkomst te leiden. Telkens beloofde de koning, dat +hij Bertrade zou wegzenden; maar toch hield hij haar bij zich, ondanks +bij herhaling den ban over de beide echtbrekers was uitgesproken. Doch +Filips bekommerde zich weinig over den ban. Waar de koning verscheen, +werd de eeredienst geschorst, en zoodra hij vertrok, begonnen al +de klokken te luiden; Filips spotte openlijk met dit interdict, +dat het land in beroering bracht, en riep, als hij het klokgelui +vernam, zijne overspelige gemalin al lachende toe: "Hoort ge wel, +mijne schoone, hoe men ons wegjaagt!" Eindelijk, in 1104, legde de +koning op nieuw de belofte af, dat hij alle verkeer met Bertrade zou +afbreken; waarop de excommunicatie werd opgeheven. Maar hoe weinig +het hem ook nu met die belofte ernst was blijkt wel hieruit, dat hij +in 1106, vergezeld van Bertrade, een bezoek ging afleggen te Angers, +waar hij door Bertrades eersten echtgenoot, graaf Foulques, met groote +staatsie ontvangen werd. Het moet inderdaad een zonderling schouwspel +zijn geweest, deze drie personen vriendschappelijk aan dezelfde tafel +of ter kerk in hetzelfde gestoelte te zien zitten! Bertrade oefende +ook nu nog zulk een overweldigend en invloed uit op haar eersten man, +dat graaf Foulques zich niet alleen met den koning verzoende, maar ook +haar zelf met den grootsten eerbied behandelde, en meermalen op een +voetbank bij haar plaats nam, terwijl de koning nevens haar zat! De +listige en heerschzuchtige vrouw gaf zich vergeefs alle moeite om 's +konings zoon uit zijn eerste huwelijk van de opvolging uit te sluiten, +en haar eigen zoon op den troon van Frankrijk te verheffen. Zij +eindigde haar onrustig leven in een klooster. + +Een ander beeld verrijst voor ons oog: dat van den man, die den naam +van zijn stamhuis wel het meest bekend en berucht heeft gemaakt, +van Simon de Montfort, het hoofd van den kruistocht tegen de +Albigenzen. Zij beslaat eene bloedige bladzijde in de geschiedenis +van Frankrijk, die jarenlange vreeselijke worsteling tusschen het +katholieke, feodale, germaansche Frankrijk van het noorden, en dat +weelderige kettersche, half romeinsche zuiderland, met zijn zoo +sterk gemengde, uit zoo verschillende bestanddeelen saamgestelde +bevolking, zijne eigenaardige, alles behalve orthodoxe beschaving +en nationale onafhankelijksheidszucht. Van ouds was deze landstreek +tusschen de Rhône, de Garonne en de Middellandsche zee, een broeinest +van ketterijen en afwijkende meeningen; ja, eigenlijk het brandpunt +eener in waarheid anti-christelijke beweging, die zich onder de meest +verschillende namen verschool, maar niettemin in doel en streven een +zeer duidelijk en onmiskenbaar karaker droeg. De tegenstelling met de +heerschende geestesrichting, met name in het noorden van Frankrijk, +was zoo groot, dat de schok kwalijk uitblijven kon; en te verwonderen +was het niet, dat toen Innocentius III, een leerling der parijsche +Universiteit, in 1198 den pauselijken troon besteeg, deze in de eerste +plaats naar noordelijk Frankrijk zijne oogen wendde, om daar den man te +zoeken, die den ontworpen kruistocht tegen de ketters van het zuiden, +"erger dan de Sarracenen", zou kunnen leiden. Hij vond dien in graaf +Simon de Montfort, door zijne moeder, graaf van Leicester in Engeland, +pas uit het Oosten teruggekeerd, en daar zich reeds den roem van +buitengewone dapperheid in den krijg tegen de ongeloovigen verworven +hebbende. Simon de Montfort was inderdaad uitstekend berekend voor +de hem toegedachte taak. Gloeiende van ijver voor de kerk en in den +strijd voor haar alle middelen geoorloofd achtende; een onverschrokken +oorlogsman, met een innemend voorkomen en groote lichaamskracht; een +trouw vriend en ijverig beschermer zijner volgelingen; eerzuchtig, +met groote talenten ook als staatsman; energiek, geboren om te +heerschen--kon de paus kwalijk een geschikter uitvoerder zijner +bevelen hebben gevonden. Vijftien jaren lang, van 1208 tot 1223, +woedde de vreeselijke krijg, die bijna het gansche zuiden van Frankrijk +vernielde en van ongehoorde gruwelen vergezeld ging. Simon de Montfort +beleefde het einde van dien kruistocht echter niet. Op den 28sten Juni +1218 werd hij voor Toulouse, dat hij sedert negen maanden belegerde, +door een steenworp gedood. Paus Innocentius III was hem reeds twee +jaren vroeger ten grave voorgegaan. + +De luister van zijn huis ging met Simon de Montfort ten onder. Zijn +zoon, Amaury VII, trachtte te vergeefs de door zijn vader veroverde +landen te behouden; weldra zag hij zich genoodzaakt, met den graaf +van Toulouse een verdrag te sluiten, waarbij deze in het bezit van +genoegzaam al zijne bezittingen werd hersteld. De zoon van Amaury VII +liet slechts eene dochter na, die in 1256 met den graaf van Dreux +huwde. De heerlijkheid Montfort en de overige goederen der familie +kwamen nu achtereenvolgens door erfenis of schenking in handen van +andere geslachten: van de hertogen van Bretagne, van de koningen van +Frankrijk of prinsen van den bloede, van de hertogen van Luynes. Een +dezer laatsten verkocht de heerlijkheid in het begin dezer eeuw. + +Van den fieren burgt Montfort-l'Amaury is niet meer over dan eenig +muurwerk en de ruïnen van twee torens, waarvan slechts een van +oude dagteekening is en blijkbaar tot de oorspronkelijke feodale +veste heeft behoord. De andere, achthoekige toren, van gehouwen en +gebakken steen opgetrokken, is van veel later dagteekening. De heuvel, +waarop deze ruïnen liggen, is tegenwoordig sierlijk beplant en tot +wandelplaats ingericht. + + + +Van het andere kasteel, dat van Sainte-Geneviève, weet ik niets te +vertellen, zelfs niet in hoever deze naam in verband staat met de +schoone legende der bekende heilige, de patronesse van Parijs. Wil +u dus vergenoegen met de fraaie plaat. + + + + + +BIJDRAGE TOT DE STATISTIEK VAN HET RUSSISCHE RIJK. + + +De hierna volgende cijfers zijn ontleend aan den laatst verschenen +"Statistieke Almanak;" zij bevatten de resultaten der jongste +onderzoekingen omtrent de uitgebreidheid en de bevolking van het +groote russische rijk. + +Europeesch Rusland beslaat met zijne 49 gouvernementen en het gebied +Bessarabië, eene oppervlakte van 85.819.74 vierkante mijlen, de +grootere rivieren daaronder niet begrepen; en telt eene bevolking +van 63.658.934 zielen; er wonen mitsdien gemiddeld 541 menschen op +de vierkante mijl. De stedelijke bevolking bedraagt 10.2 percent +van het geheel; de verhouding van het aantal mannen tot de vrouwen +is als 100 tot 102.4. De vermeerdering der bevolking in vier jaren +4,05 percent, en wisselt van +13.5 (gouvernement Minsk) tot -2.98 +(gouvernement Archangelsk). + +Het koninkrijk Polen heeft met zijne tien gouvernementen eene +oppervlakte van 2220.4 vierkante mijlen, en eene bevolking van +5.705.607 zielen; hier komen dus op de vierkante mijl 9569 menschen. De +stedelingen bedragen 25.9 percent der geheele bevolking; en op iedere +100 mannen komen 106.7 vrouwen. + +Het groothertogdom Finland (acht gouvernementen) beslaat 6341.3 +vierkante mijlen, met 1.843.253 inwoners; dat is 290.6 menschen op +de vierkante mijl. + +Het russische rijk in Europa beslaat mitsdien eene oppervlakte van +93.826.83 vierkante mijlen, en telt eene bevolking van 71.207.794 +zielen: zoodat gemiddeld 758.9 menschen op de vierkante mijl komen. + +Volgens de nieuwste indeeling bestaat aziatisch Rusland uit de +volgende gewesten: 1º het stadhouderschap van den Kaukasus, met +de gouvernementen Bakoe, Eriwan koetaïs, Stawropol en Tiflis; de +territoriën Daghestan, Koeban en Terek, het district Soechoem, en de +kreits van de Zwarte-zee: in het geheel 7897.06 vierkante mijlen, met +4.583.640 inwoners (580.4 menschen per vierkante mijl.); 2º Siberië, +met de gouvernementen Jenisseisk, Irkoetsk, Tobolsk en Tomsk, en de +territoriën Amoer, Jakoetsk, het Kustland en Transbaïkalië: in het +geheel 227.339.87 vierk. mijlen, met 3,827.627 inwoners (14.6 menschen +per vierk. mijl.); 3º Centraal-Azië met de territoriën Akmolinsk, +Semipalatinsk, Sir-Darja, Toergaïsk en Oeralsk: in het geheel 48.741.47 +vierk. mijlen, met 2.626.246 inwoners (56.1 menschen per vierk. mijl.). + +Aziatisch Rusland beslaat alzoo eene oppervlakte van 281.978.41 +vierkante mijlen, met eene bevolking van 10.537.513 zielen (37.4 +inwoners per vierk. mijl.). + +Het gansche russische rijk heeft mitsdien de ontzaglijke +uitgestrektheid van 375.805.24 vierk. mijlen, en een gezamenlijke +bevolking van 81.745.307 zielen; dat is gemiddeld 217.5 inwoners op +de vierk. mijl. + +Naar de godsdienstige gezindheid verdeelt zich de bevolking als volgt: +1º in europeesch Rusland, met inbegrip van Polen, maar zonder Finland, +telt men: 53.169.179 orthodoxe Grieken; 926,131 ketters of dissidenten; +229,260 geünieerde Grieken; 37,136 armenische Gregorianen; 7,209,464 +katholieken; 2,565,354 protestanten; 2,612,179 Joden; 2,359,372 +Mohammedanen, en 255,975 heidenen; 2º in aziatisch Rusland (met +uitzondering van de kreis van de Zwarte-zee en de territoriën Sir-Darja +en Turgaïsk) zijn 4,936,917 orthodoxe Grieken; 166,985 ketters; 560,684 +armenische Gregorianen; 54,106 Katholieken; 16,337 Protestanten; +35,857 Joden; 3,267,650 Mohammedanen, en 295,734 heidenen. + +Volgens de standen ingedeeld, splitst zich de bevolking van +europeesch Rusland, met inbegrip van Polen, maar zonder Finland, +in 591,266 erfelijke edellieden; 327,764 persoonlijke edellieden [1] +en ambtenaren; 633,185 geestelijken; 6,907,071 personen, die bij de +stedelijke gilden zijn ingeschreven; 56,270,541 boeren (daaronder +ook de Samojeden in het gouvernement Archangelsk, en de Kirghisen en +Kalmukken in het gouvernement Astrakhan); 3,743,358 militairen; 148,125 +vreemdelingen, en 743,231, die tot geen der genoemde klassen behooren. + + + + + + +AANTEEKENINGEN + + +[1] Dat zijn zij, die alleen voor hun persoon een adellijken titel +voeren, zooals, bij voorbeeld, met sommige klassen van ambtenaren en +militairen het geval is. + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of De Verdelgingsoorlog der Yankees tegen +de Apachen-indianen, by Anonymous + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE VERDELGINGSOORLOG *** + +***** This file should be named 17527-8.txt or 17527-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/1/7/5/2/17527/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/17527-8.zip b/17527-8.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..bf3e5f1 --- /dev/null +++ b/17527-8.zip diff --git a/17527-h.zip b/17527-h.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8f74ce1 --- /dev/null +++ b/17527-h.zip diff --git a/17527-h/17527-h.htm b/17527-h/17527-h.htm new file mode 100644 index 0000000..5bae60b --- /dev/null +++ b/17527-h/17527-h.htm @@ -0,0 +1,1450 @@ + +<!DOCTYPE html +PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> + +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. --> +<html lang="nl-1900"> +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1"> + +<title>De Verdelgingsoorlog der Yankees tegen de Apachen-indianen</title> +<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> +<meta name="author" content="Anoniem"> +<meta name="DC.Creator" content="Anoniem"> +<meta name="DC.Title" content="De Verdelgingsoorlog der Yankees tegen de Apachen-indianen"> +<meta name="DC.Date" content="###### 2006"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"><style type="text/css"> + + +body +{ +font: 100%/1.2em "Times New Roman", Times, serif;; +margin: 1.58em 16% 1.58em 16%; +} + +/* title page headers */ + +h1.docTitle +{ +font-size: 1.6em; +line-height: 2em; +} + +h2.docImprint, h1.docTitle, h2.byline, h2.docTitle +{ +text-align: center; +} + +h2.byline +{ +font-size: 1.1em; +line-height: 1.44em; +font-weight: normal; +} + +span.docAuthor +{ +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} + +h2.docImprint +{ +font-size: 1.2em; +font-weight: normal; +} + +/* + +h1..h5 headers + +class +sub subtitle +label label (e.g. chapter twelve) + +lghead head of embedded poem, etc. + +*/ + +.div0 { padding-bottom: 1.6em; } +.div1 { padding-bottom: 1.44em; } +.div2 { padding-bottom: 1.2em; } +.div3, .div4, .div5 { padding-bottom: 1.0em; } + +h1, h2, h3, h4, h5 +{ +font-style: normal; +text-transform: none; +} + +h1 +{ +font-size: 1.44em; +line-height: 1.5em; +} + +h1.label +{ +font-size: 1.2em; +line-height: 1.2em; +margin-bottom: 0; +} + +h2 +{ +font-size: 1.2em; +line-height: 1.2em; +} + +h2.label +{ +font-size: 1.0em; +margin-bottom: 0; +} + +h3 +{ +font-size: 1.0em; +line-height: 1.2em; +} + +h3.lghead +{ +margin-left: 10%; +margin-right: 10%; +} + +h4 +{ +font-size: 1.0em; +line-height: 1.0em; +} + +h5 +{ +font-size: 1.0em; +line-height: 1.0em; +font-style: italic; +} + + +/* +p -- paragraph + +class +initial initial paragraph of chapter, i.e. no indentation +argument argument, the list of topics at the head of a chapter +note footnote +quote quoted material, like blockquote +stb small thematic break +mtb medium thematic break +ltb large thematic break +figure figure, plate, illustration +legend legend with figure, plate, or other type of illustration +*/ + +p +{ +text-indent: 0em; +} + +.alignleft +{ +text-align: left; +} + +.aligncenter +{ +text-align: center; +} + +.alignright +{ +text-align: right; +} + +.alignblock +{ +text-align: justify; +} + +p.poetry +{ +margin: 0em 10% 1.58em 10%; +} + +p.line +{ +margin: 0 10% 0 10%; +} + +p.beforeline, p.afterline +{ +margin-top: 1em; +} + +p.initial +{ +text-indent: 0em; +} + +p.argument, p.note +{ +font-size: 0.9em; +line-height: 1.2em; +text-indent: 0em; +} + +p.argument +{ +margin: 1.58em 10% 1.58em 10%; +} + +p.quote +{ +font-size: 0.9em; +line-height: 1.2em; +margin: 1.58em 5% 1.58em 5%; +} + +div.blockquote +{ +font-size: 0.9em; +line-height: 1.2em; +margin: 1.58em 5% 1.58em 5%; +} + +div.notetext +{ +font-size: 0.8em; +line-height: 1.1em; +} + +div.divFigure +{ +text-align: center; +} + +.floatLeft +{ +float: left; +margin: 10px 10px 10px 0; +} + +.floatRight +{ +float: right; +margin: 10px 0 10px 10px; +} + +p.figureHead +{ +text-align: center; +} + +p.figure, p.legend +{ +font-size: 0.9em; +margin-top: 0; +text-align: center; +} + +p.smallprint, li.smallprint +{ +font-size: 0.8em; +line-height: 1.1em; +color: #666666; +} + +/* Special cases for Filipino Riddles */ + +p.question +{ +text-align: left; +margin-bottom: 0em; +} + +p.answer +{ +text-align: right; +margin-top: 0em; +} + +p.explanation +{ +margin-left: 0.9em; +margin-right: 0.9em; +font-size: smaller; +} + + +/* +// span -- used for special effects in formatting. +// +// class +// leftnote note in the left margin +// rightnote note in the right margin +// pageno page number, inserted at location of original page break. +// +// Note that the positioning only works properly in IE 5/6 +*/ + +span.leftnote +{ +position:absolute; +left:1%; +height:0em; +width:14%; +font-size: 0.8em; +text-indent: 0em; +line-height: 1.2em; +} + +span.rightnote, span.pageno +{ +position:absolute; +left:86%; +height:0em; +width:14%; +text-align:right; +text-indent: 0em; +font-size: 0.8em; +line-height: 1.2em; +} + +span.lineno +{ +position: absolute; +left: 12%; +height: 0em; +width: 12%; +text-align: right; +text-indent: 0em; +font-size: 0.6em; +line-height: 1em; +font-style: normal; +} + +.Greek +{ +font-family: Gentium, "Arial Unicode MS", serif; +} + +.Arabic +{ +font-family: "Arial Unicode MS", sans-serif; +} + +.letterspaced +{ +letter-spacing: 0.2em; +} + +span.smallcaps +{ +font-variant: small-caps; +} + +/* +a -- anchor + +class +offsite +gloss glossary entry; should be less visible +noteref (foot) note reference. +hidden + +*/ + +a.hidden:hover +{ +text-decoration: none; +} + +a.noteref:hover +{ +text-decoration: none; +} + +a.noteref +{ +font-size: 0.7em; +vertical-align: super; +text-decoration: none; +} + +a.hidden +{ +text-decoration: none; +} + +hr +{ +width: 100%; +height: 1px; +color: black; +} + +hr.tb +{ +margin-top: 10px; +margin-bottom: 10px; +width: 25%; +height: 1px; +text-align: center; +} + +hr.noteseparator +{ +width: 25%; +height: 1px; +text-align: left; +} + + + + + +body +{ +background: #FFFFFF; +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +} + +body, a.hidden +{ +color: black; +} + +h1, h2, h3, h4, h5, h6 +{ +color: #001FA4; +font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; +} + +.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend +{ +color: #001FA4; +} + +span.rightnote, span.pageno, span.lineno +{ +color: #AAAAAA; +} + +a.hidden:hover, a.noteref:hover +{ +color: red; +} + + +</style></head> +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of De Verdelgingsoorlog der Yankees tegen de +Apachen-indianen, by Anonymous + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: De Verdelgingsoorlog der Yankees tegen de Apachen-indianen + De Aarde en haar volken, Jaargang 1873 + +Author: Anonymous + +Release Date: January 16, 2006 [EBook #17527] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE VERDELGINGSOORLOG *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + + + + + +</pre> + +<span class="pageno"> +[173] +</span><p class="div1"></p> +<h1>De Verdelgingsoorlog der Yankees tegen de Apachen-indianen.</h1> +<p>In de jongst verloopen tweehonderd-vijftig jaren zijn niet minder dan negen tienden van de oorspronkelijke inwoners der tegenwoordige +Vereenigde-Staten van Noord-Amerika van den aardbodem verdwenen. Reeds dadelijk nadat in de eerste helft der zeventiende eeuw +de puriteinsche pelgrimvaders, de grondleggers van de heerschappij van het anglo-saksische ras in Amerika, den bodem der nieuwe +wereld betreden hadden, werd met dit werk der vernieling een aanvang gemaakt. In het verjagen en dooden der heidensche Roodhuiden +zagen deze vrome mannen niets onbehoorlijks: integendeel, wanneer onder de Indianen eene recht groote slachting was aangericht, +werd dit feit <span class="pageno"> +[174] +</span>met het houden van een algemeenen dankdag gevierd. + +</p> +<p>Tusschen den Atlantischen Oceaan en den Mississippi leven tegenwoordig nog maar eenige duizende Roodhuiden; en ook in de uitgestrekte +landstreken tusschen dezen “Vader der Stroomen” en den Stillen Oceaan verdwijnt de eene stam na den anderen. De dagbladen +brengen ons juist in deze dagen berichten van de bloedige worsteling met de Modoc-Indianen op de grenzen van Californië en +Oregon: eene worsteling die met den volslagen ondergang dezer Indianen eindigen moet. Maar ook de stammen der noordelijke +prairieën zijn in beweging; en verschillende teekenen schijnen op eene aanstaande algemeene worsteling te duiden. Wij zien +hier, in den vollen zin des woords, een strijd om het leven. De zwakkeren verdedigen zich zoogoed zij kunnen; maar zij worden +door den sterkere, die zonder eenige verschooning of menschelijkheid te werk gaat, onbarmhartig vernield. De wapenen waarmede +deze gruwelijke verdelgingsoorlog wordt gevoerd, zijn van verschillenden aard: pokken, brandewijn en syphilis—geschenken der +blanken—zijn vooral niet minder geducht dan naaldgeweren of revolvers. De Indianen gevoelen als bij instinkt dat hunne dagen +geteld zijn; dat zij op den duur tegen de aanraking met de blanken niet bestand zijn. De vreemde indringers nemen overal den +grond in bezit, ook in de prairieën, waar de rondzwervende nomade in de jacht op de tallooze kudden van bisons, die vroeger +de onafzienbare eenzaamheid bevolkten, zijn levensonderhoud vond. De bisons, al verder en verder teruggedrongen, verdwijnen, +en met hen verdwijnen de Indianen, wier leven en bestaan onafscheidelijk met het hunne verbonden was. + +</p> +<p>De bruine wilde past zonder genade op den blanken barbaar het recht der wedervergelding toe, en beide partijen hebben elkander +op het stuk van wreedheid en gruweldaden hoegenaamd niets te verwijten. De Roodhuid, als een wild dier gejaagd en neergeschoten, +bedrogen, beroofd en mishandeld, wreekt zich waar en zooals hij kan: hij steekt de oogsten in brand, hij doet de woningen +en hoeven in laaie vlammen opgaan, hij skalpeert, vermoordt, mishandelt zonder onderscheid, jongen en ouden, vrouwen en kinderen. +Deze oorlogen zijn in vollen nadruk rassenoorlogen; en zij zullen en kunnen ook niet ophouden, voordat de oorspronkelijke +inwoners geheel uitgeroeid, of nog slechts hier en daar in verstrooide groepen zijn overgebleven, die dan van zelf uitsterven. + + +</p> +<p>De politiek der Bondsregeering tegenover deze Indianen was tot dusver zeer onverstandig. De mannen, die het toeval en de luim +van het oogenblik te Washington aan het roer plaatst, hebben bij herhaling getoond niet het flauwste begrip te hebben van +de hoofdwaarheden en grondbeginselen der ethnographie. Dit is niet alleen gebleken uit de met bloedig geweld doorgezette slaven-emancipatie +en de onzinnige gelijkstelling der half barbaarsche negerbevolking met de blanken, maar ook uit de onbekookte maatregelen +tegenover de Roodhuiden genomen en de ondoordachte proeven, welker mislukking vooruit met zekerheid was te voorzien. Het is +nu eenmaal onmogelijk, den prairiebewoner, den rondzwervenden nomade, die van jacht en visscherij leeft, om te scheppen in +een beschaafden landbouwer of handwerksman, die zich op eene bepaalde plaats vestigt en daar rustig zijn bedrijf uitoefent. +De natuur zelf heeft hem de neiging en geschiktheid voor zulk eene levenswijze onthouden: hij moet een vrij, ongebonden leven +leiden; wordt hem dit onmogelijk gemaakt, dan gaat hij te gronde. Eene eeuwenlange ondervinding heeft de waarheid dezer opmerking +bevestigd. + +</p> +<p>Nu heeft de amerikaansche regeering den Indianen hun voorouderlijken grond ontnomen, en hen opgesloten binnen zoogenaamde +<i>Reservations</i>: dat wil zeggen, hun eene zekere uitgestrektheid lands aangewezen, waarbuiten zij niet mogen komen. Zeer dikwijls is daarbij +in het minste niet op hunne behoefte gelet; en in verscheidene <i>reservations</i> kunnen zij niet leven, omdat de noodige middelen tot onderhoud ontbreken. Toch bepaalt de wet, dat ieder, die de grenzen +der aangewezen landstreek overschrijdt, als vogelvrij zal worden beschouwd; wie een aldus “uitgebroken” Indiaan doodschiet, +begaat geen moord! De Roodhuid weet echter in zulk eene <i>reservation</i> niets te beginnen; zijne gansche natuur dwingt hem, met onwederstaanbare macht, naar buiten, over de grenzen, in de wijde +wereld te gaan, en daar om te zwerven. Volgt hij dien aandrang, dan is hij vogelvrij.—De blanken van hun kant echter bekommeren +zieh niet het minst om de wettelijke bepalingen aangaande deze <i>reservations</i> en de rechten der Indianen. Hebben zij het land noodig, dan verdrijven zij de Indianen ook van daar. De regeering te Washington +heeft wel uitdrukkelijk verboden, dat een blanke het gebied der Indianen betrede, maar natuurlijk stoort men zich daaraan +niet; de Roodhuiden worden eenvoudig verjaagd, en dwars door hun land legt men spoorwegen aan. De blanke kolonisten achten +noch wet, noch recht, noch billijkheid; zij nemen in bezit wat hun aanstaat, en wanneer zij om eene of andere reden openbaar +geweld minder verkieselijk achten, dan nemen zij hun toevlucht tot andere middelen. Zij plagen en kwellen en tergen den prikkelbaren +Indiaan, en brengen hem tot vertwijfeling; en als het dan eindelijk tot gewelddadigheden komt, die zij zelf hebben uitgelokt, +dan wordt aanstonds met groot geschreeuw een verdelgingsoorlog tegen deze onverbeterlijke vijanden gepredikt. In het Congres +en in de regeeringskringen, waar niemand, die slechts over genoeg geld beschikken kan, ooit te vergeefs helpers en beschermers +zoeken zal, vinden ook deze avonturiers en spekulanten altijd willige verdedigers en woordvoerders. Onlangs nog is openlijk +in het Congres aangetoond, dat 600,000 dollars in rekening waren gebracht voor den krijg tegen een stam der Dakotahs, die +in het geheel niet bestaat; de bedriegers hadden bovendien de onbeschaamdheid, op de betaling van nog 250,000 dollars aan +te dringen, wegens beweerde leveringen! + +</p> +<p>Wij vernemen nu dat de Apachen de grenzen van hun aangewezen gebied hebben overschreden; dat zij uitgestrekte landstreken +in Arizona en Nieuw-Mexico afloopen, en hunne strooptochten tot in Sonora uitstrekken. Zij rooven, branden en moorden, als +dreef hen een booze demon: het is inderdaad de woede der <span class="pageno"> +[175] +</span>vertwijfeling. Nu schreeuwen en jammeren de Yankees over de barbaarschheid dezer “onverbeterlijkste, bloeddorstigste” van +alle Roodhuiden, en vorderen hunne volkomen uitroeiing. En de man, die tegenwoordig den presidentsstoel te Washington bekleedt, +heeft in eene echt amerikaansche boodschap, vol grofheid en ruwe aanmatiging, beloofd aan dat verlangen te zullen voldoen. + + +</p> +<p>Maar wie draagt de schuld van den tegenwoordigen toestand? Wie heeft er aanleiding toe gegeven, dat deze Apachen hunne vreeselijke tomahawks hebben opgeheven? De gansche verantwoordelijkheid +hiervoor treft de Yankees, die ook hier, in hun verkeer met de inboorlingen van Arizona, hun naam met smaad en schande hebben +overdekt, en hun gewoon handwerk van schelmerij en bedrog onbeschaamd hebben gedreven. De volgende feiten leveren het bewijs, +dat dit oordeel niet te hard is. + +</p> +<p>Toen Arizona van Mexico gescheiden en aan de Vereenigde-Staten afgestaan werd, moesten deze een vergelijk zoeken te treffen +met de Apachen, een zeer krijgshaftigen indiaanschen stam, die sedert menschenheugenis met de Mexikanen in erfelijke vijandschap +leefde: de bloedige oorlog tusschen die beide partijen rustte nooit. Tegenover de Amerikanen namen zij, gedurende langen tijd, +eene vriendschappelijker houding aan; zij, de wilde, vrije nomaden, lieten zich opsluiten in eene <i>reservation</i>, die hun, in den zuidoostelijken hoek van het territoir, nabij de grenzen van den mexikaanschen staat Sonora, werd aangewezen. +Men zegt dat de in Arizona en Nieuw-Mexiko nog overgebleven Apachen-stammen omstreeks 60.000 man sterk zijn: eene opgave, +die waarschijnlijk zeer overdreven is. Zij gehoorzamen aan verschillende opperhoofden, waarvan Kotchise de voornaamste is; +de overigen zijn: de Eenoogige Riley, Del-Schay, Es-zim-en-sin en Schelter-pau. Zij allen zijn in de laatste maanden vijandelijk +opgetreden, en rooven en plunderen in het noorden van Sonora. Door de grenzen van hun aangewezen gebied te overschrijden, +hebben zij natuurlijk het hun opgedrongen verdrag geschonden: de Yankees verklaren nu dat de verdelgingskrijg tegen hen met +allen nadruk zal worden gevoerd. + +</p> +<p>Nu ongeveer twee jaren geleden, schenen de politieke tinnegieters te Washington toch eenig besef te krijgen van de onverstandige, +verkeerde handelwijze der regeering tegenover de Indianen. Verstandige, welgezinde mannen bewezen met onwederlegbare duidelijkheid, +dat men tot dusverre, tegenover alle Indianen, op de ondoelmatigste en ondoordachtste wijze was te werk gegaan; zij toonden +aan, hoe schandelijk deze oorspronkelijke ingeborenen des lands door de blanken waren mishandeld, benadeeld en stelselmatig +misleid en bedrogen geworden. Zij drongen er op aan, dat men nu eenmaal oprecht de proef zou nemen met eene waarlijk vredelievende +politiek. De regeering te Washington gaf daaraan gehoor; zij vaardigde eenige Kwakers als hare gevolmachtigden af om met de +Indianen te onderhandelen en hunne belangen te behartigen. Deze mannen des vredes togen met den besten wil en de loffelijkste +bedoelingen aan den moeilijken arbeid; zij wilden inderdaad de humaniteit bevorderen en aan het bestaande onrecht een einde +maken:—maar al hunne inspanning was vergeefs. Zij waren een doorn in het oog der blanke kolonisten, tuk op landroof, en der +scharen van bedriegers en schacheraars, die als roofvogels door de territoriën rondzwerven en op alle mogelijke wijze de inboorlingen +plunderen. Al deze lieden hebben rechtstreeksch belang bij een oorlog tegen de Indianen: zij nemen de noodige leveringen voor +de troepen aan en bestelen de regeering. Deze schelmen hebben natuurlijk in het Congres ijverige advokaten en machtige beschermers, +die met hen gemeene zaak maken en in de winsten deelen; zoolang het nu vrede is, kan er van die winsten geene sprake zijn: +alzoo moet een of ander voorwendsel gevonden worden om een oorlog met de Indianen uit te lokken, dan gaan de zaken weer haar +gang: en dat is toch voor iederen echten Yankee de ééne hoofdzaak. Deze lieden werkten de welmeenende Kwakers en de weinige +vredelievende en eerlijke planters op alle mogelijke wijzen tegen; en nu zij een onhoudbaren toestand in het leven hebben +geroepen, wordt door hen en hunne omgekochte organen luide verkondigd, dat met “het roodhuidig ongedierte (<i>vermin</i>)” geen vrede mogelijk is, en dat zij, in het belang van beschaving en christendom(!) volledig moeten worden uitgeroeid! +<span class="pageno"> +[199] +</span></p> +<p>Van Dakota tot aan de kust van zuidelijk Oregon, in de prairieën en in de landstreken van het zuidwesten, overal zijn de indiaansche +stammen in beweging gekomen; allen zijn zij den blanken vijandig, omdat de Yankees tegenover allen, op de schandelijkste wijze, +hun woord gebroken hebben; omdat allen door hen mishandeld zijn op eene manier, die inderdaad ten hemel schreit. + +</p> +<p>Ook de Apachen zijn zwaar gekrenkt en snood bedrogen geworden. Indien Kotchise nu sedert twaalf jaren in vijandschap met de +Yankees leeft, zoo heeft hij daartoe voorwaar alleszins reden. Het is bewezen dat een officier der bondstroepen, Bascom genaamd, +op verraderlijke wijze, afgezanten van Kotchise, die met vredesvoorstellen tot hem gekomen waren, onder een nietig voorwendsel +liet ophangen, en dat Kotchise zelf slechts ter nauwernood, door eene overhaaste vlucht, aan een gelijk lot ontkwam. Het is +waarlijk niet te verwonderen, dat hij tot dusver alle vleiende uitnoodigingen om den “grooten Vader” in Washington te komen +bezoeken, van de hand heeft gewezen: hij weet bij ondervinding hoe valsch en verraderlijk de Yankees zijn. Zelfs de vredesonderhandelaren +Colyer en Howard, die het toch eerlijk meenden, vertrouwde hij niet; maar toch bood hij aan, zich vrijwillig in het hem aangewezen +gebied terug te trekken. In het gebergte waarheen hij de wijk genomen heeft, kan men weinig tegen hem uitrichten. + +</p> +<p>In Februari zwierf hij met eenige duizenden zijner krijgslieden door de mexikaansche provincie Sonora rond, waar de amerikaansche +generaal Crook hem niet bereiken kon. Tegenwoordig is dat gewest bij voorkeur een “bloedige grond”, zooals dit vroeger Arizona +was. Hoewel zelfs van amerikaansche zijde meermalen openlijk is erkend, dat het ongelijk hoofdzakelijk aan de zijde der blanken +was, houden toch de planters, de agenten der regeering, de leveranciers der troepen, de gouddelvers, in één woord al die lieden +die bij een indiaanschen oorlog belang hebben, met al hunne aanhangers en vrienden, niet op, de noodzakelijkheid en de rechtmatigheid +van een verdelgingskrijg tegen dat “ongedierte” te verkondigen. Blanken en Indianen, zoo heet het, kunnen niet vreedzaam naast +elkander leven; de Apachen zijn duivels, de geesels des lands, die uitgeroeid moeten worden. Binnen de hun aangewezen landstreken +blijven zij toch niet; zij overschrijden telkens de grenzen, rooven en plunderen en richten overal schade aan. + +</p> +<p>Het is volkomen juist, dat de Apachen, wanneer hun dit maar eenigszins mogelijk is, hunne <i>reservations</i> verlaten, en naar de minder onvruchtbare streken trekken, waaruit zij door de blanke kolonisten verdreven zijn. Daarbij komt +het niet zelden, door de schuld van beide partijen, tot botsingen en bloedvergieten. Men kan echter niet loochenen, dat vele +Indianen “niet slecht” zijn, en dat onderscheidene hoofden zich inderdaad moeite geven, den vrede met de blanken in stand +te houden. “Maar de blanke burgers maken geen onderscheid”, schrijft een berichtgever van de <i>New-York Herald</i>, die blijkbaar de bestaande toestanden, zooveel mogelijk, naar waarheid wil teekenen. De Indianen, zoo zegt hij, hebben zich over veel te +beklagen. Men heeft hen gedwongen, hunne oude jachtvelden te verlaten, en zich binnen onvruchtbare <i>reservations</i> op te sluiten, waar zij niet genoeg te eten vinden. Zij willen niet verhongeren, niet rustig toezien dat hunne kinderen van +gebrek omkomen, terwijl in de onmiddelijke nabijheid vruchtbaar land te vinden is, dat vroeger hun eigendom was, en waaruit +men hen met geweld verjoeg. Wel verschaft de bondsregeering de noodige middelen, om in het te kort komende te voorzien, maar +de agenten en andere lieden houden een groot deel van hetgeen voor de Roodhuiden bestemd was, voor zichzelf. De blanke kolonisten +zien daarin niets onbehoorlijks; zij denken aan niets <span class="pageno"> +[200] +</span>anders dan aan de schade, die zij reeds herhaaldelijk door de schuld der Indianen geleden hebben, en houden zich overtuigd, +dat er geen vrede en veiligheid denkbaar is, zoolang de wilden in hunne nabuurschap blijven. Maar de officiëele bescheiden +in het departement van binnenlandsche zaken te Washington leeren onwedersprekelijk, dat de Indianen van Arizona en Nieuw-Mexiko, +sedert zestien jaren, ernstig den vrede gezocht hebben; en dat de agenten der regeering bij herhaling op hot toestaan der +noodige middelen hebben aangedrongen, opdat de inboorlingen, in de hun aangewezen <i>reservations</i>, niet van gebrek zouden omkomen. Nog in den allerlaatsten tijd gaven zij hun verlangen te kennen, naar het Indianen-territoir, +ten westen van Arkansas, te mogen trekken, omdat zij in de hun nu aangewezen streken geen voldoend voedsel konden vinden. +De Apachen waren, ondanks den kwaden roep van bijzondere bloeddorstigheid, die van hen uitging, vrienden der Amerikanen, toen +zij voor het eerst met dezen in aanraking kwamen; toen men hen in 1858 over eenige <i>reservations</i> verdeelde, lieten zij zich dit welgevallen, toonden zich vlijtig, verstandig en voor beschaving en ontwikkeling vatbaar. +Maar sedert de Yankees de leer der Mexikanen zijn toegedaan, dat de oude ingeborenen des lands hoegenaamd geen recht op den +grond hebben en uitgeroeid moeten worden; sinds zij die theorie ook ijverig in de praktijk zijn begonnen toe te passen, hebben +zij zich natuurlijk de Indianen tot onverzoenlijke vijanden gemaakt, die zich nu op alle mogelijke wijzen op hunne verdrukkers +wreken. + +</p> +<p>In het jaar 1871 was een aanzienlijk aantal Indianen bij Camp-Grant in Arizona vereenigd. Zij hadden geen ander doel dan zich +vreedzaam op de naburige <i>reservations</i> te vestigen, en zich aan het gezag der regeering te onderwerpen; geene enkele vijandelijkheid was van hunne zijde gepleegd. +Op zekeren nacht, toen zij rustig in hunne tenten lagen te slapen, werden zij door een troep blanken overvallen, die niet +minder dan honderd-achttien indiaansche vrouwen en kinderen vermoordden!—Eenige maanden later bracht men weder een aantal +vriendschappelijk gezinde Apachen <span class="pageno"> +[201] +</span>bijeen, en aanstonds werd er nogmaals een poging beproefd om ze allen te vermoorden. Reeds waren een menigte burgers uit Tucson—de +hoofdstad van Arizona—vergezeld van Mexikanen en een troep met hen verbonden Papayos-Indianen met dat doel op weg gegaan, +toen kapitein Nelson van hunne nadering bericht kreeg, en hun verbood hun tocht te vervolgen. Zij beweerden, naar goud te +willen zoeken: in ieder geval moesten zij hun weg nemen door de <i>reservation</i>, hetgeen bij de wet uitdrukkelijk is verboden. Nelson liet zijn soldaten oprukken, en dreigde vuur te zullen geven, wanneer +de troep nader kwam: ziende dat het den braven krijgsman ernst was, trokken de laffe moordenaars terug. + +</p> +<p>De Apachen beklagen zich, dat bij den nachtelijken overval bij Camp Grant zeven en twintig van hunne <span class="pageno"> +[202] +</span>kinderen gevankelijk zijn weggevoerd, waarvan er slechts vier weder zijn teruggegeven. Zeer waarschijnlijk zijn de overigen +naar Mexiko gebracht en daar verkocht. Alle moeite, die de Indianen zich gaven om hunne kinderen terug te vinden, bleef vruchteloos; +wellicht heeft Kotchise zijn laatsten tocht naar Mexiko ook met het doel ondernomen, om hen, zoo mogelijk, te verlossen. De +Apachen zijn wantrouwend geworden, omdat men hen op de schandelijkste wijze bedroog, hen met een witte vredevlag naderde en +aldus misleidde, om hen dan plotseling te overvallen en een slachting onder hen aan te richten. + +</p> +<p>De strengste afkeuring verdient het, dat men den Indianen, die in de hun aangewezen landstreken blijven, tegen het uitdrukkelijk +verbod der regeering in, brandewijn verkoopt. In beschonken toestand zijn zij tot alles in staat, ware wilden. De mexikanen, +wetende hoezeer de Roodhuiden op sterken drank verzot zijn, en welke noodlottige gevolgen het gebruik daarvan voor hen heeft, +voorzien hen daarvan op heimelijke wijze: een bedrijf, waarin de Yankees natuurlijk niet achterblijven. Amerikaansche handelaars +en mexikaansche landloopers onteeren de vrouwen, bedriegen en bestelen de mannen, voeren de kinderen weg. Om de bevelen der +bondsregeering bekommert zich niemand. Alle pogingen om deze booswichten te verdrijven, zijn volkomen ijdel gebleken, wel +wetende dat zij veel vermogende beschermers hebben, die de winsten met hen deelen, zetten zij, alle wetten ten spot, hun snood +bedrijf ongehinderd voort. + +</p> +<p>De <i>Tolorasa-reservation</i>, aan de grenzen van Sonora, heeft Kotchise verlaten, omdat zij voor de Indianen volstrekt onbruikbaar is. Men heeft hen, +zooals bekend is, tegen hun wil gedwongen derwaarts te gaan: toch lieten zij zich dit welgevallen, tot hun de volle waarheid +bekend werd. Nu beklaagden zij zich dat de streek, waarbinnen men hen gebannen had, ongezond en koud was, en dat er ook geen +water was te krijgen. Niemand kan ontkennen dat deze klachten, in meer dan een opzicht, volkomen gegrond waren; maar het is +onmogelijk de Apachen naar hun vroeger verblijf terug te brengen: want daar hebben zich blanken gevestigd, die geen Indianen +in hun midden dulden. In de <i>reservation</i> heerscht ontegenzeggelijk gebrek aan water; de blanke kolonisten (Rancheros) hebben de landen hooger langs de rivieren gelegen +in bezit genomen, en gebruiken het water tot bevloeiing hunner velden, zoodat de akkers der Indianen uitdrogen en verdorren: +het zou hun dus weinig gebaat hebben, het land te bebouwen, daar toch op geen oogst te rekenen viel. Het is bewezen, dat in +eene dezer <i>reservations</i>, ongeveer vijftig Apachen binnen eene maand tijds, ten gevolge van het slechte drinkwater, stierven. In zulke omstandigheden +valt de ontevredenheid der Indianen licht te begrijpen. En wanneer men overweegt, hoe talloos vele malen de blanken ook de +plechtigste verbintenissen en beloften tegenover hen geschonden en als niets geacht hebben, en hoe men het stelselmatig op +hunne uitroeiing toelegt:—dan is het ook zeer gemakkelijk te begrijpen, dat zij niet veel vertrouwen stellen in eene regeering, +die zulke schandalen niet wil of niet kan beletten. + +</p> +<p>De correspondent van de <i>New-York Herald</i> verzwijgt wijselijk zijn naam en woonplaats: het zal hem maar al te wel bewust zijn, welk lot ieder, die de waarheid durft +zeggen, van de blanke bandieten te wachten staat. Hij verhaalt verder, dat voor korten tijd ongeveer tweehonderd Mormonen +naar Arizona zijn gekomen, en zich daar in de streek langs den 35° breedte hebben gevestigd, waar de spoorweg wordt aangelegd, +die de <i>Southern-Pacific</i> van Californië met de <i>Atlantic-and-Pacific</i>-baan verbinden moet. Hij merkt daarbij zeer te recht op, dat de Mormonen altijd en tot den huidigen dag steeds in de beste +verstandhouding met de Indianen hebben geleefd. Waarom dan zijn anderen er niet evenzeer in geslaagd, op vreedzamen voet met +hen te verkeeren? + +</p> +<p>De troepen der Vereenigde-Staten zijn op dit oogenblik ook in krijg gewikkeld met een ander opperhoofd, de Éénoogige Riley +genaamd. Deze aanvoerder der Apachen had voor eenigen tijd een mondgesprek met den overste Dudley, waarbij hij hem mededeelde, +dat hij gaarne met zijne lieden naar de aangewezen <i>reservation</i> wilde gaan; zij allen waren het verblijf in holen en wildernissen, het omzwerven door het ruwe bergland, waar het leven voor +de vrouwen en kinderen te vermoeiend en te bezwaarlijk was, van harte moede; zelfs het drinkwater moest men daar van uren +ver gaan halen. Bovendien werden zij overal als wilde dieren nagejaagd en vervolgd; de hazen en konijnen hadden een dragelijker +leven dan zij. “Wij lijden honger, wij moeten stelen of van gebrek omkomen. Uwe soldaten hebben ons van onze maïsvelden verdreven; +het wild is hier zeldzaam, en wij wagen het ook niet op de jacht te gaan, omdat wij weten dat men op ons loert. Gijlieden +hebt vier van mijne kinderen gedood—de tranen sprongen hem hierbij uit de oogen;—maar toch wil ik een grooten dikken vrede +sluiten, en eene rots daarop rollen; en van mijne zijde zal de vrede trouw gehouden worden, tot dat een regenbui het rotsblok +wegspoelt.”—Riley vroeg toen vijf dagen tijd, om met zijne lieden, met Del-Schay en andere hoofden te raadplegen. De overste +Dudley verklaart dat hij gedurende zijn zeventienjarige dienst in het gebied der Indianen, nog nooit bij een Roodhuid zooveel +gezond verstand had gevonden als bij dezen éénoogigen Riley. + +</p> +<p>In Januari 1873 werd eene Apachenbende door eene afdeeling van het vijfde regiment ruiterij aangevallen en neêrgesabeld; tegelijkertijd +werd eene andere bende in het gebergte bijna geheel uitgeroeid. Deze laatste behoorde tot de volgelingen van Riley en Del-Schay. +Laatstgenoemde had in November 1871 eene samenkomst met Colyer, die over den vrede kwam onderhandelen, en zeide tot hem: “Het +bevalt mij niet, langer in het gebergte om te dolen; ik wil een duurzamen vrede sluiten en mijn woord houden, tot de steenen +smelten. God schiep den blanke, en Hij schiep ook den Apache, en de Apache heeft evenveel recht op dit land als de blanke. +Wanneer ik een verdrag sluit, dan vertrouw ik, dat men mij tarwe-, pompoen- en meloenzaad zal geven; dat zal ik dan nabij het oude fort Reno zaaien. Wanneer het verdrag gesloten is, <span class="pageno"> +[203] +</span>en de bevelvoerende officier zijn woord niet houdt, dan zal ik zijn woord in een gat wegstoppen en dat met vuiligheid bedekken. +Ik beloof dat, na het sluiten van het verdrag, de blanke lieden en de soldaten hunne paarden en muildieren onbewaakt in het +veld kunnen laten; en wanneer dan nog een enkel dier door de Apachen gestolen wordt, wil ik mij den hals afsnijden. Wanneer +echter de Amerikanen het verdrag breken, dan zal het verder geen gevolgen hebben; zij gaan dan hun weg en ik ga den mijnen.” + + +</p> +<p>Tegen alle Apachen, die hunne <i>reservations</i> verlaten hebben, werd nu rusteloos krijg gevoerd; blanke vrijwilligers en ook indiaansche bondgenooten, zooals de Pimos van +de Rio-Gila en de Papayos, sloten zich bij de amerikaansche soldaten aan. In September 1872 werden vier indiaansche legerplaatsen +overvallen, veertig Apachen gedood, een groot aantal gewond, de vrouwen en kinderen ditmaal niet vermoord, maar gevangen genomen. +Eenige dagen later werden door eene rondzwervende bende zeventien gewapende Apachen doodgeschoten; in Januari van dit jaar +zijn er wederom meer dan honderd om het leven gebracht. + +</p> +<p>“Ons, Amerikanen, heeft de oorlog in Arizona, gedurende de laatst verloopen twaalf jaren, duizende menschen en ongeveer veertig +millioen dollars gekost: en toch is het doel, de volkomen uitroeiing der Apachen, nog niet verwezenlijkt. Voortaan zal de +oorlog nog veel bloediger worden, en zich over eene grootere uitgestrektheid lands verbreiden. Op de verzekeringen en beloften +van Kotchise en de andere hoofden valt nu niet meer te rekenen. De blanke kolonisten dringen op doortastend handelen aan; +en ongetwijfeld zullen ook een aantal Mexikanen over de grenzen komen, om tegen hunne erfvijanden te strijden. De vredelievende +staatkunde is niet geslaagd.” + +</p> +<p>Wij hebben deze correspondentie uit de <i>New-York Herald</i> uitvoerig medegedeeld, omdat juist uit deze bijzonderheden ten duidelijkste blijkt, hoe de zaken eigenlijk staan, en welke +waarde men te hechten hebbe aan de luide declamaties der Yankees tegen het “wilde ongedierte.” Het ware “ongedierte” zijn +de blanke schurken, roovers en landdieven, die in de door Indianen bewoonde streken hun afschuwelijk handwerk drijven. De +gansche blanke bevolking in het uitgestrekte territoir Arizona, dat niet minder dan 5358 duitsche vierkante mijlen beslaat, +beloopt ter nauwernood tienduizend zielen; de volkstelling van 1870 geeft slechts een cijfer van 9658 zielen. + +</p> +<p>Het ligt in het minst niet in onze bedoeling, de Apachen van alle schuld vrij te pleiten, en hen, in zekeren zin, tot een +soort van idyllische ideaal-menschen te maken; wij wenschten slechts te doen uitkomen dat de blanke, zoogenaamd christelijke +barbaren, die op hunne beschaving roem dragen, in geen enkel opzicht beter zijn dan de heidensche Roodhuiden, die van hun +kant geen aanspraak op beschaving maken. Deze Indianen zullen het lot niet kunnen ontgaan dat hen onvermijdelijk wacht, en +dat reeds zoo talloos vele indiaansche stammen getroffen heeft; de natuur zelf heeft hun het vermogen onthouden, eene andere +levenswijze aan te nemen, hunne steppen en prairiën vaarwel te zeggen, en zich in dorpen of steden op landbouw of handwerk +toe te leggen. De beschaving, die hen niet geleidelijk wordt aangebracht en zich uit hen zelven ontwikkelt, maar plotseling +en wel van hare slechtste zijde op hen aandringt,—kunnen zij niet aannemen; in den schok, dien eene dergelijke aanraking overmijdelijk +veroorzaken moet, gaat de zwakkere reddeloos te gronde. Dit rechtvaardigt evenwel de schandelijke handelwijze der blanken +niet, die van hunne meerderheid, in ieder opzicht, zoo gruwelijk misbruik maken; en in stede van naar vermogen te trachten, +van deze rampzalige stammen te redden en te behouden wat nog te behouden is, met alle mogelijke middelen hun ondergang verhaasten. + + +</p> +<p>De Apachen vormen twee groote hoofdgroepen, die zich weder in een groot aantal kleinere afdeelingen of stammen splitsen, die +ieder hun eigen opperhoofd hebben. Zij zijn zeer verbreid in het zuidwesten van de Vereenigde-Staten en in de noordelijke +streken van Mexiko. De Apachen, die ten oosten van de Rio del Norte wonen, worden <i>Mescaleros</i> genoemd, naar een van de hoofdbestanddeelen hunner voeding, den <i>mescal</i>, dat is de gebakken wortel van den maguëy, de <i>Agave americana</i>. Talrijker is de groote groep, die zich ten Westen van de genoemde rivier ophoudt, voornamelijk in Arizona. Men noemt hen +<i>Coyoteros</i>, omdat zij voornamelijk van het vleesch van den jakhals der prairiën, den <i>coyote</i>, leven. Alle Apachen zijn nomaden, die voor een goed deel van roof en plundering leven; zij voeren hunne tenten met zich, +en eerst in de laatste jaren hebben sommigen, aan den aandrang van vreemden gehoor gevende, zich aan landbouw gewijd. Deze +proefnemingen zijn echter in den regel mislukt, omdat eene bestendige, aanhoudende werkzaamheid met hunne gansche natuur in +strijd is: zij kunnen zich daarin niet schikken. + +</p> +<p>Met de Mexikanen leven zij, zooals wij reeds zeiden, van oudsher in vijandschap; zij waren steeds en zijn nog de grootste +vijanden der planters, wier kudden zij voortdurend rooven; zelf hebben zij noch zin noch talent voor de veeteelt. Zij strekken +hunne strooptochten tot Sonora, Chihuahua, ja zelfs tot Durango, uit: voor al deze grenslanden zijn deze Apachen een ware +geesel geworden. De vervolgingen en mishandelingen, die zij van de Mexikanen moesten ondergaan, hebben eindelijk dit resultaat +opgeleverd, dat de gansche uitgestrekte landstreek van Nieuw-Mexiko tot Durango, door hun toedoen, tot een wildernis is geworden. +Zij kunnen en willen niet van honger sterven, en daarom kunnen zij niet voortdurend in vrede leven. + +</p> +<p>Alle Indianen der prairiën, aan deze en aan gene zijde van het Rotsgebergte, zijn thans voor de blanken, en in de allereerste +plaats door de schuld der blanken zelf, in onverzoenlijke en ondragelijke vijanden verkeerd. Zij hebben meermalen gansche +wagentreinen overvallen en geplunderd, en geheele troepen-afdeelingen op de vlucht gedreven. Moord en doodslag gaat ongehinderd +zijn gang, en de eene partij geeft daarin der andere niets toe. Toen, nu omstreeks vijf-en-twintig jaar geleden, de Vereenigde-Staten +in oorlog <span class="pageno"> +[204] +</span>waren met Mexiko, kwamen de Apachen overal in beweging; zij overstroomden den ganschen staat Zacatecas, trokken door de poorten +der hoofdstad binnen en skalpeerden eenige blanken midden op de markt. Geheel Sonora was in hunne macht; in de stad Oputo +brachten zij op éénen dag honderd-twee-en-dertig blanken om het leven; de Yaquis bestormden de havenstad Guaymas aan de golf +van Californië; de Opatas overmeesterden Hermosillo, en de Pimos hadden zich in Los Ures genesteld. In het oosten verschenen +de ruiterbenden der Comanchen in de stad Austin in Texas, en zetten hunne strooptochten voort tot aan de kusten der golf van +Mexiko, overal plunderend, blakend en moordend; terwijl gelijktijdig de woeste krijgskreet van andere indiaansche benden over +de prairiën ten noorden van de Arkansasrivier weergalmde. + +</p> +<p>De uitroeiing van deze wilden is geene gemakkelijke taak; de ondervinding heeft dit nu pas nog geleerd ten aanzien van den +kleinen stam der Modocs, die door de Yankees even verraderlijk en slecht waren behandeld geworden. Vijanden, die duizende +ruiters in het veld kunnen brengen en, op hunne vlugge paarden gezeten, in vliegenden ren vijftig mijlen per dag over de grazige +vlakte der prairie of de dorre steppe afleggen, zijn niet gemakkelijk te bereiken en nog moeilijker te verslaan. De aangevangen +verdelgingsoorlog zal nog menig offer vorderen en stroomen bloeds doen vloeien, zal tot ongehoorde gruwelen en hemeltergende +boosheden aanleiding geven; de amerikaansche republiek, door velen, die haar niet kennen, zoo onverstandig geprezen, zal een +nieuwe, zware bloedschuld op zich laden;—toch kan de uitslag niet twijfelachtig zijn. De Indianen kunnen zich in de nieuwe +toestanden, door het voortdringen der beschaving, of althans van hetgeen daarvoor doorgaat, onvermijdelijk geworden, niet +schikken; zij kunnen hunne natuur niet veranderen:—daarom zullen ook zij, als reeds zoovelen van hunne broeders en stamgenooten, +reddeloos te gronde gaan. + + +<span class="pageno"><a id="d0e229"></a> +[175] +</span></p> +<p class="div1"></p> +<h1>Een bijschrift bij de platen</h1> +<p></p> +<div id="d0e234" class="divFigure"> +<p class="legend"><img border="0" src="images/p1873-173.jpg" alt="Standbeeld der Heilige-Maagd te Puy. (Zie blz. 175.)"></p> +<p class="figureHead">Standbeeld der Heilige-Maagd te Puy. (Zie blz. <a href="#d0e229">175</a>.) +</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Onlangs gaven wij eene afbeelding van de oude, vooral uit een architektonisch oogpunt, zoo merkwaardige kathedraal van Puy. +De plaat op bladz. <a href="#d0e234">173</a> toont u een ander monument van diezelfde stad, maar uit den laatsten tijd dagteekenende: het kolossale beeld der Heilige-Maagd, +op den top der rots, die zich boven Puy verheft.—Tweehonderd-dertien kanonnen, van de vestingwerken van Sebastopol afkomstig, +hebben het metaal moeten leveren voor dit reuzenbeeld van Onze-Lieve-Vrouwe, dat, sedert het jaar 1860 de hooge bergspits +kroont. Ondanks de ontzaglijke afmetingen, heeft het beeld toch, zelfs van nabij gezien, in houding en gelaat iets zachts +en teeders, en herinnert het onwillekeurig aan de liefelijke, bekoorlijke gestalte der Moedermaagd, zooals de echt-dichterlijke +kunst der middeleeuwen zich de Gezegende onder de vrouwen dacht.—Het denkbeeld om, op deze bergspits, zulk een beeld van de +Beschermvrouwe van Frankrijk op te richten, heeft zeker iets zonderlings; toch kunt ge niet ontkennen, dat het monument in +harmonie is met de grootsche natuur, die u hier omringt, met het heerlijk panorama, dat zich van deze hoogte voor uwe blikken +ontvouwt, en dat, ruim zoozeer als het beeld zelf, de moeite der bestijging loont. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +<p>De schilderachtige slotruïne, op bladz. <a href="#d0e256">176</a>, doet misschien menigeen onzer lezers denken aan de bekoorlijke bouwvallen van het kasteel van Brederode, aan dien “steenen +reus in ’t groene dal”, zooals Hofdijk hem zoo juist en teekenachtig noemt. Toch verplaatst deze ruïne ons naar het noorden +van Engeland. Het <span class="pageno"> +[176] +</span>zijn de bouwvallen van het kasteel van Titbury, waarvan ik niets anders weet te zeggen dan dat het voor een poos ten verblijve +heeft gestrekt aan de rampspoedige koningin van Schotland, Maria Stuart, die hier als gevangene toefde. Meer weet ik van dien +ouden burcht niet: maar dit weinige is genoeg om een oogenblik voor zijne overblijfselen, waaraan deze herinnering verbonden +is, uwe aandacht te vragen. + + +</p> +<p></p> +<div id="d0e256" class="divFigure"> +<p class="legend"><img border="0" src="images/p1873-176.jpg" alt="Ruïne van het kasteel van Titbury."></p> +<p class="figureHead">Ruïne van het kasteel van Titbury.</p> +</div><p> + + +<span class="pageno"><a id="d0e260"></a> +[204] +</span></p> +<p class="div1"></p> +<h1>Twee Kasteelen</h1> +<p>(Zie bladz. <a href="#d0e275">201</a> en <a href="#d0e290">205</a>.) + + +</p> +<p>Zoo ge te Parijs zijt, en tijd en lust hebt om nog iets meer, iets anders te zien dan de wonderen der groote stad, en de uitingen +te bespieden van het onrustige, fel bewogen leven harer uit allerlei heterogene elementen saamgestelde, door allerlei stroomingen +in de tegenstrijdigste richtingen geslingerde bevolking; zoo uw hart u bijwijlen naar het land trekt en uw heimwee uitgaat +naar de herinneringen van het verleden:—neem dan plaats op den spoortrein, die over Versailles naar Chartres en verder naar +het zuidwesten loopt. Zoo ver behoeft ge evenwel niet te gaan: ge kunt uitstappen aan het station La Verrière, een onbeteekenend +gehucht, dat zijn naam ontleent aan een tusschen sierlijke boomgroepen verscholen kasteel, hetwelk in der tijd heeft behoord +aan den tijdens de restauratie, door zijn ijver voor Napoleon en door de toewijding zijner vrouw, zoo bekend geworden graaf +de La Valette. Hier, aan dit station, staan omnibussen gereed, die u naar verschillende plaatsen in den omtrek, en ook naar +de plaats, waar ik u voeren wil, brengen; maar zoo ge niet opziet tegen eene fiksche wandeling door eene liefelijke, vruchtbare, +schoone streek, dan zullen wij liever te voet gaan. + + +</p> +<p></p> +<div id="d0e275" class="divFigure"> +<p class="legend"><img border="0" src="images/p1873-201.jpg" alt="Ruïne van Montfort-l’Amaury. (Zie bladz. 204.)"></p> +<p class="figureHead">Ruïne van Montfort-l’Amaury. (Zie bladz. <a href="#d0e260">204</a>.) +</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Wij hebben nog niet lang gewandeld, of wij ontmoeten het dorp Maurepas op onzen weg; Maurepas, met de ruïne van zijn alouden +ridderlijken burgt, die maar al te dikwijls, in de middeleeuwen, de schrik was van den vreedzamen handelaar en eenzamen reiziger, +op weg naar of terugkeerende van de groote hoofdstad. Doch de naam van het vlek wekt waarschijnlijk alleen de herinnering +bij u op aan dien graaf de Maurepas, den minister van Lodewijk XV en Lodewijk XVI, wiens zorgelooze lichtzinnigheid zoo onbekommerd, +met zoo spelende frivoliteit, de geweldige stormen hielp ontketenen, waarin de fransche monarchie te gronde zou gaan. + +</p> +<p>Wij vervolgen onzen weg door de schilderachtige, heuvelrijke streek tot aan het welvarende dorp Le Trembly, alleen merkwaardig +door het fraaie kasteel, dat langen tijd het eigendom was der familie Leclerc du Trembly. Herinnert ge u, dat de zoo bekende +en—moet ik zeggen beroemde of befaamde?—<i>père</i> Joseph, de kapucyner-monnik, de vriend en vertrouweling van den kardinaal de Richelieu, een afstammeling was van deze familie? +Richelieu en Maurepas—de man, die meer dan iemand anders heeft medegewerkt tot de vestiging der absolute monarchie in Frankrijk; +en de man, die anderhalve eeuw later, mede het zijne deed om deze zoo spoedig uitgeputte monarchie ten verderve te voeren;—de +beide figuren staan u voor den geest; en terwijl ge voortwandelt, vergelijkt ge onwillekeurig in uwe gedachte den strengen, +onverbiddelijken, geduchten kardinaal, den man van ijzer en bloed, die recht op zijn doel afging en dat ook bereikte, trots +allen tegenstand van vijanden en aarzeling van vrienden, den man, die de roemrijkste, de aanzienlijkste hoofden van Frankrijks +fieren adel vallen deed, zoodra ze zich tegen hem durfden verheffen;—ge vergelijkt die forsche, indrukwekkende figuur met +dien beklagelijken, frivolen, onbekwamen minister van Frankrijks laatste koningen, dien kleingeestigen vervolger van het parlement, +die juist kracht en eigenzinnigheid genoeg had om zijne tegenstanders te verbitteren en met vuur te spelen, zonder zich te +bekommeren om den snel om zich grijpenden gloed. + + +</p> +<p></p> +<div id="d0e290" class="divFigure"> +<p class="legend"><img border="0" src="images/p1873-205.jpg" alt="Het kasteel van Sainte-Geneviève."></p> +<p class="figureHead">Het kasteel van Sainte-Geneviève.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Doch reeds hebben wij Le Tremblay lang achter ons; en terwijl onze blikken dwalen door het schoone landschap, worden zij toch +onwillekeurig aangetrokken door die slotruïne op gindschen heuvel, aan welks voet het stedeke Montfort-l’Amaury zoo rustig +en kalm nederligt. Ernstig en statig overschouwt ze de gansche liefelijke vallei, deze oude slotruïne, waarvan de naam alleen +u treft als een klank uit den ouden tijd, als eene herinnering uit lang vervlogen dagen. En inderdaad, ze weet van oude tijden, +van eene ondergegane wereld, van wapenroem en ridderlijken glans, te verhalen. Deze burgt was eenmaal de zetel dier machtige +heeren en graven van Montfort, wier <span class="pageno"> +[205] +</span>naam eene zoo breede plaats beslaat in de kronieken der oude feodale monarchie. In de vrouwelijke lijn afstammende van Karel +den Groote, bogen deze fiere baronnen niet dan onwillig het hoofd voor de koningen <span class="pageno"> +[206] +</span>uit het huis van Capet, en handhaafden zich in die meer dan halve onafhankelijkheid, die toen het wettig deel was van ieder +vrijgeboren edelman. Telkens en telkens ontmoet gij hen in de verhalen van dien tijd, beurtelings bondgenooten of vijanden +van de fransche koningen, wier macht nog zoo wankelend, wier gebied zoo eng begrensd was. + +</p> +<p>Het ligt natuurlijk niet in onze bedoeling, de geschiedenis van dit machtig geslacht te verhalen;—zouden wij daarbij ook wel +op uwe belangstelling mogen rekenen? Een paar grepen slechts uit den rijken overvloed van beelden en herinneringen, die voor +onzen geest oprijzen, terwijl wij ons op den heuvel nederzetten, en de nu zoo kalme vallei overzien, in vroeger eeuw zoo dikwerf +weergalmende van het woeste krijgsgedruisch. + +</p> +<p>Op zekeren dag in het jaar 1092 toog Filips, de koning van Frankrijk, naar de stad Tours, en begaf zich daar naar de kerk +van Sint-Jan, waar een nieuwe doopvont zou worden ingewijd. Maar het was niet om deze plechtigheid dat koning Filips naar +Tours gekomen was. Daar bevond zich ook Foulques, de graaf van Anjou, met zijne echtgenoote Bertrade, dochter van Simon van +Montfort: en om harentwil was de koning herwaarts getogen. Wel was hij sedert twintig jaren gehuwd met Bertha, de dochter +van onzen graaf Floris I; maar een onwederstaanbare hartstocht voor de schoone Bertrade had zijn gemoed overweldigd. Om haar +te kunnen bezitten, had hij zijne wettige gemalin verstooten en naar Montreuil gebannen; nu ontmoetten de koning en de gravin +van Anjou elkander in de kerk te Tours, maakten daar de noodige afspraak, en weinige dagen later werd Bertrade door eenigen +van ’s konings mannen opgelicht en naar Orléans gevoerd, waar hij naar wachtte. De koning wilde toen Bertrade huwen: maar +geen der bisschoppen van Frankrijk was bereid deze dubbele overspelige verbintenis in te zegenen, niet dan met zeer veel moeite +kon de koning een priester vinden, die zich daartoe leende. Nu begon tusschen Filips eenerzijds en de katholieke kerk, met +den paus aan het hoofd, anderzijds, eene worsteling, die jaren lang voortduurde, zonder tot eenige uitkomst te leiden. Telkens +beloofde de koning, dat hij Bertrade zou wegzenden; maar toch hield hij haar bij zich, ondanks bij herhaling den ban over +de beide echtbrekers was uitgesproken. Doch Filips bekommerde zich weinig over den ban. Waar de koning verscheen, werd de +eeredienst geschorst, en zoodra hij vertrok, begonnen al de klokken te luiden; Filips spotte openlijk met dit interdict, dat +het land in beroering bracht, en riep, als hij het klokgelui vernam, zijne overspelige gemalin al lachende toe: “Hoort ge +wel, mijne schoone, hoe men ons wegjaagt!” Eindelijk, in 1104, legde de koning op nieuw de belofte af, dat hij alle verkeer +met Bertrade zou afbreken; waarop de excommunicatie werd opgeheven. Maar hoe weinig het hem ook nu met die belofte ernst was +blijkt wel hieruit, dat hij in 1106, vergezeld van Bertrade, een bezoek ging afleggen te Angers, waar hij door Bertrades eersten +echtgenoot, graaf Foulques, met groote staatsie ontvangen werd. Het moet inderdaad een zonderling schouwspel zijn geweest, +deze drie personen vriendschappelijk aan dezelfde tafel of ter kerk in hetzelfde gestoelte te zien zitten! Bertrade oefende +ook nu nog zulk een overweldigend en invloed uit op haar eersten man, dat graaf Foulques zich niet alleen met den koning verzoende, +maar ook haar zelf met den grootsten eerbied behandelde, en meermalen op een voetbank bij haar plaats nam, terwijl de koning +nevens haar zat! De listige en heerschzuchtige vrouw gaf zich vergeefs alle moeite om ’s konings zoon uit zijn eerste huwelijk +van de opvolging uit te sluiten, en haar eigen zoon op den troon van Frankrijk te verheffen. Zij eindigde haar onrustig leven +in een klooster. + +</p> +<p>Een ander beeld verrijst voor ons oog: dat van den man, die den naam van zijn stamhuis wel het meest bekend en berucht heeft +gemaakt, van Simon de Montfort, het hoofd van den kruistocht tegen de Albigenzen. Zij beslaat eene bloedige bladzijde in de +geschiedenis van Frankrijk, die jarenlange vreeselijke worsteling tusschen het katholieke, feodale, germaansche Frankrijk +van het noorden, en dat weelderige kettersche, half romeinsche zuiderland, met zijn zoo sterk gemengde, uit zoo verschillende +bestanddeelen saamgestelde bevolking, zijne eigenaardige, alles behalve orthodoxe beschaving en nationale onafhankelijksheidszucht. +Van ouds was deze landstreek tusschen de Rhône, de Garonne en de Middellandsche zee, een broeinest van ketterijen en afwijkende +meeningen; ja, eigenlijk het brandpunt eener in waarheid anti-christelijke beweging, die zich onder de meest verschillende +namen verschool, maar niettemin in doel en streven een zeer duidelijk en onmiskenbaar karaker droeg. De tegenstelling met +de heerschende geestesrichting, met name in het noorden van Frankrijk, was zoo groot, dat de schok kwalijk uitblijven kon; +en te verwonderen was het niet, dat toen Innocentius III, een leerling der parijsche Universiteit, in 1198 den pauselijken +troon besteeg, deze in de eerste plaats naar noordelijk Frankrijk zijne oogen wendde, om daar den man te zoeken, die den ontworpen +kruistocht tegen de ketters van het zuiden, “erger dan de Sarracenen”, zou kunnen leiden. Hij vond dien in graaf Simon de +Montfort, door zijne moeder, graaf van Leicester in Engeland, pas uit het Oosten teruggekeerd, en daar zich reeds den roem +van buitengewone dapperheid in den krijg tegen de ongeloovigen verworven hebbende. Simon de Montfort was inderdaad uitstekend +berekend voor de hem toegedachte taak. Gloeiende van ijver voor de kerk en in den strijd voor haar alle middelen geoorloofd +achtende; een onverschrokken oorlogsman, met een innemend voorkomen en groote lichaamskracht; een trouw vriend en ijverig +beschermer zijner volgelingen; eerzuchtig, met groote talenten ook als staatsman; energiek, geboren om te heerschen—kon de +paus kwalijk een geschikter uitvoerder zijner bevelen hebben gevonden. Vijftien jaren lang, van 1208 tot 1223, woedde de vreeselijke +krijg, die bijna het gansche zuiden van Frankrijk vernielde en van ongehoorde gruwelen vergezeld ging. Simon de Montfort beleefde +het einde van <span class="pageno"> +[207] +</span>dien kruistocht echter niet. Op den 28<sup>sten</sup> Juni 1218 werd hij voor Toulouse, dat hij sedert negen maanden belegerde, door een steenworp gedood. Paus Innocentius III +was hem reeds twee jaren vroeger ten grave voorgegaan. + +</p> +<p>De luister van zijn huis ging met Simon de Montfort ten onder. Zijn zoon, Amaury VII, trachtte te vergeefs de door zijn vader +veroverde landen te behouden; weldra zag hij zich genoodzaakt, met den graaf van Toulouse een verdrag te sluiten, waarbij +deze in het bezit van genoegzaam al zijne bezittingen werd hersteld. De zoon van Amaury VII liet slechts eene dochter na, +die in 1256 met den graaf van Dreux huwde. De heerlijkheid Montfort en de overige goederen der familie kwamen nu achtereenvolgens +door erfenis of schenking in handen van andere geslachten: van de hertogen van Bretagne, van de koningen van Frankrijk of +prinsen van den bloede, van de hertogen van Luynes. Een dezer laatsten verkocht de heerlijkheid in het begin dezer eeuw. + +</p> +<p>Van den fieren burgt Montfort-l’Amaury is niet meer over dan eenig muurwerk en de ruïnen van twee torens, waarvan slechts +een van oude dagteekening is en blijkbaar tot de oorspronkelijke feodale veste heeft behoord. De andere, achthoekige toren, +van gehouwen en gebakken steen opgetrokken, is van veel later dagteekening. De heuvel, waarop deze ruïnen liggen, is tegenwoordig +sierlijk beplant en tot wandelplaats ingericht. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +<p>Van het andere kasteel, dat van Sainte-Geneviève, weet ik niets te vertellen, zelfs niet in hoever deze naam in verband staat met de schoone legende der bekende heilige, de patronesse van Parijs. Wil u dus +vergenoegen met de fraaie plaat. + + + +</p> +<p class="div1"></p> +<h1>Bijdrage tot de Statistiek van het Russische Rijk.</h1> +<p>De hierna volgende cijfers zijn ontleend aan den laatst verschenen “Statistieke Almanak;” zij bevatten de resultaten der jongste +onderzoekingen omtrent de uitgebreidheid en de bevolking van het groote russische rijk. + +</p> +<p>Europeesch Rusland beslaat met zijne 49 gouvernementen en het gebied Bessarabië, eene oppervlakte van 85.819.<sup>74</sup> vierkante mijlen, de grootere rivieren daaronder niet begrepen; en telt eene bevolking van 63.658.934 zielen; er wonen mitsdien +gemiddeld 541 menschen op de vierkante mijl. De stedelijke bevolking bedraagt 10.<sup>2</sup> percent van het geheel; de verhouding van het aantal mannen tot de vrouwen is als 100 tot 102.<sup>4</sup>. De vermeerdering der bevolking in vier jaren 4,<sup>05</sup> percent, en wisselt van +13.<sup>5</sup> (gouvernement Minsk) tot –2.<sup>98</sup> (gouvernement Archangelsk). + +</p> +<p>Het koninkrijk Polen heeft met zijne tien gouvernementen eene oppervlakte van 2220.<sup>4</sup> vierkante mijlen, en eene bevolking van 5.705.607 zielen; hier komen dus op de vierkante mijl 9569 menschen. De stedelingen +bedragen 25.<sup>9</sup> percent der geheele bevolking; en op iedere 100 mannen komen 106.<sup>7</sup> vrouwen. + +</p> +<p>Het groothertogdom Finland (acht gouvernementen) beslaat 6341.<sup>3</sup> vierkante mijlen, met 1.843.253 inwoners; dat is 290.<sup>6</sup> menschen op de vierkante mijl. + +</p> +<p>Het russische rijk in Europa beslaat mitsdien eene oppervlakte van 93.826.<sup>83</sup> vierkante mijlen, en telt eene bevolking van 71.207.794 zielen: zoodat gemiddeld 758.<sup>9</sup> menschen op de vierkante mijl komen. + +</p> +<p>Volgens de nieuwste indeeling bestaat aziatisch Rusland uit de volgende gewesten: 1º het stadhouderschap van den Kaukasus, +met de gouvernementen Bakoe, Eriwan koetaïs, Stawropol en Tiflis; de territoriën Daghestan, Koeban en Terek, het district +Soechoem, en de kreits van de Zwarte-zee: in het geheel 7897.<sup>06</sup> vierkante mijlen, met 4.583.640 inwoners (580.<sup>4</sup> menschen per vierkante mijl.); 2º Siberië, met de gouvernementen Jenisseisk, Irkoetsk, Tobolsk en Tomsk, en de territoriën +Amoer, Jakoetsk, het Kustland en Transbaïkalië: in het geheel 227.339.<sup>87</sup> vierk. mijlen, met 3,827.627 inwoners (14.<sup>6</sup> menschen per vierk. mijl.); 3º Centraal-Azië met de territoriën Akmolinsk, Semipalatinsk, Sir-Darja, Toergaïsk en Oeralsk: +in het geheel 48.741.<sup>47</sup> vierk. mijlen, met 2.626.246 inwoners (56.<sup>1</sup> menschen per vierk. mijl.). + +</p> +<p>Aziatisch Rusland beslaat alzoo eene oppervlakte van 281.978.<sup>41</sup> vierkante mijlen, met eene bevolking van 10.537.513 zielen (37.<sup>4</sup> inwoners per vierk. mijl.). + +</p> +<p>Het gansche russische rijk heeft mitsdien de ontzaglijke uitgestrektheid van 375.805.<sup>24</sup> vierk. mijlen, en een gezamenlijke bevolking van 81.745.307 zielen; dat is gemiddeld 217.<sup>5</sup> inwoners op de vierk. mijl. + +</p> +<p>Naar de godsdienstige gezindheid verdeelt zich de bevolking als volgt: 1º in europeesch Rusland, met inbegrip van Polen, maar +zonder Finland, telt men: 53.169.179 orthodoxe Grieken; 926,131 ketters of dissidenten; 229,260 geünieerde Grieken; 37,136 armenische Gregorianen; 7,209,464 katholieken; 2,565,354 protestanten; 2,612,179 Joden; +2,359,372 Mohammedanen, en 255,975 heidenen; 2º in aziatisch Rusland (met uitzondering van de kreis van de Zwarte-zee en de +territoriën Sir-Darja en Turgaïsk) zijn 4,936,917 orthodoxe Grieken; 166,985 ketters; 560,684 armenische Gregorianen; 54,106 +Katholieken; 16,337 Protestanten; 35,857 Joden; 3,267,650 Mohammedanen, en 295,734 heidenen. + +</p> +<p>Volgens de standen ingedeeld, splitst zich de bevolking van europeesch Rusland, met inbegrip van Polen, maar zonder Finland, +in 591,266 erfelijke edellieden; 327,764 persoonlijke edellieden<a id="d0e417src" href="#d0e417" class="noteref">1</a> en ambtenaren; 633,185 geestelijken; 6,907,071 personen, die bij de stedelijke gilden zijn ingeschreven; 56,270,541 boeren +(daaronder ook de Samojeden in het gouvernement Archangelsk, en de Kirghisen en Kalmukken in het gouvernement Astrakhan); +3,743,358 militairen; 148,125 vreemdelingen, en 743,231, die tot geen der genoemde klassen behooren. + + +</p> +<p></p> +<hr class="noteseparator"> +<div class="notetext"> +<p class="notetext"><a id="d0e417" href="#d0e417src" class="noteref">1</a> Dat zijn zij, die alleen voor hun persoon een adellijken titel voeren, zooals, bij voorbeeld, met sommige klassen van ambtenaren +en militairen het geval is. +</p> +</div> + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of De Verdelgingsoorlog der Yankees tegen +de Apachen-indianen, by Anonymous + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE VERDELGINGSOORLOG *** + +***** This file should be named 17527-h.htm or 17527-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/1/7/5/2/17527/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> diff --git a/17527-h/images/p1873-173.jpg b/17527-h/images/p1873-173.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..248694c --- /dev/null +++ b/17527-h/images/p1873-173.jpg diff --git a/17527-h/images/p1873-176.jpg b/17527-h/images/p1873-176.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..aa45f00 --- /dev/null +++ b/17527-h/images/p1873-176.jpg diff --git a/17527-h/images/p1873-201.jpg b/17527-h/images/p1873-201.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ac93e94 --- /dev/null +++ b/17527-h/images/p1873-201.jpg diff --git a/17527-h/images/p1873-205.jpg b/17527-h/images/p1873-205.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a46fd99 --- /dev/null +++ b/17527-h/images/p1873-205.jpg diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..88feb46 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #17527 (https://www.gutenberg.org/ebooks/17527) |
