diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 04:48:52 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 04:48:52 -0700 |
| commit | 2850d8a7d169c5c6110b5e45240a064c219c6d63 (patch) | |
| tree | 6a6193791061d70fe198557db98a81e9417efd5c /old | |
Diffstat (limited to 'old')
| -rw-r--r-- | old/16439-8.txt | 5671 | ||||
| -rw-r--r-- | old/16439-8.zip | bin | 0 -> 95829 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/16439.txt | 5685 | ||||
| -rw-r--r-- | old/16439.zip | bin | 0 -> 95925 bytes |
4 files changed, 11356 insertions, 0 deletions
diff --git a/old/16439-8.txt b/old/16439-8.txt new file mode 100644 index 0000000..a46b63f --- /dev/null +++ b/old/16439-8.txt @@ -0,0 +1,5671 @@ +The Project Gutenberg EBook of De Re Coquinaria, by Apicius + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: De Re Coquinaria + Librorvm X Qvi Dicvntvr De Re Coqvinaria + +Author: Apicius + +Editor: Cesare Giarratano + Friedrich Vollmer + +Release Date: August 4, 2005 [EBook #16439] + +Language: Latin + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE RE COQUINARIA *** + + + + +Produced by Louise Hope, Ted Garvin, David Starner and the +Online Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net + + + + + +{Transcriber's Note: + +All material in square brackets [ ], angle brackets < > and parentheses +( ) is in the original text. Material added by the transcriber is in +braces { }. + +Letters that could not be fully displayed are "unpacked" and shown +top-to-bottom within braces. Special forms: + {+} obelus (dagger symbol) + {p/} line through descender + {a/} any other letter, crossed out + /// erasure + {7} Tironian ampersand (in apparatus) and paragraph symbol (papyrus) + {a} {s} alpha, sigma (in apparatus) + {epsilon} single Greek letters in papyrus transcription +All other Greek text, including the long Appendix, has been +transliterated and is shown between "double quotes." + +Gesperrt (extended) text and boldface (recipe citations only) are shown +between +marks+. + +Where the critical apparatus cites a page and line, recipe numbers are +added in braces: {+4+ 2, 27}. Other numbers are explained at the end +of the text.} + + + * * * * * + + APICII + + LIBRORVM X QVI DICVNTVR + + DE RE COQVINARIA + + QVAE EXTANT + + + EDIDERVNT + + C. GIARRATANO ET FR. VOLLMER + + + + + LIPSIAE IN AEDIBVS B.G. TEVBNERI MCMXXII + + Printed in Germany + + + + +PRAEFATIO + + +De Apiciani libri fatis et codicibus exposuimus Giarratano in libello +'I codici dei libri de re coquinaria di Celio, Napoli 1912', Vollmer in +Sitz.-Ber. d. Bayer. Akad. d. Wiss. phil.-hist. Kl. 1920 Abh. 6. pauca +addenda videntur: codicem Caesenatem interim inspexit et contulit +Giarratano, nullius est preti. nec maioris cod. Vat. lat. 6803 papyrius +fol. 71-96, quem in Skutschii et Ihmii usum contulerat Samter. quae ad +usum huius editionis maxime necessaria erunt, luculente digesta habes +in indice codicum post hanc praefationem. + +edidimus igitur et ipsos Apicii libros quos putant, qui tamen non pleni +nec integri sunt, sed saeculo fere IVº vel Vº epitomati et vulgari +sermone aliquatenus adulterati, et excerpta Vinidarii Gothi, qui saeculo +fere VIº et ipse opusculum Apicianum tunc adhuc plenum suum in usum +compilavit, magis etiam quam ille prior excerptor licentiis sermonis +vulgaris indulgens. hos squalores et quidquid librarii insequentes +similiter deturpaverunt detersimus quoad licebat: composita et +aestimata sunt vulgaris sermonis vestigia apud Vollmerium l.l. + +edidimus, inquimus, hos libros nec tamen ignoramus nos nihil fere agere +potuisse nisi ut recenseremus ea quae tradita sunt abstersis maculis +gravissimis, vere emendaturum non esse nisi qui plenam rerum scientiam +habeat et tam excussis fontibus graecis et latinis quam experimentis +factis cognoverit quid Apicius praecipere potuerit, quid re vera +praeceperit. + +plene attulimus varias lectiones codicum EV ita tamen ut discrepantias +pure orthographicas praetermitteremus. restituimus contra Schuchium, +cuius tamen numeros paragraphos in margine addidimus, dispositionem +librorum per capita et capitula ab ipso ut opinamur auctore institutam. + +indices adiecimus quales per haec tempora addere licebat, sperantes fore +ut aliquando aliquis plene technica artis coquinariae verba graeca et +latina colligat et explicet. + +restat ut lectores moneamus optime de hac editione olim meritos esse +_W. Studemund_ et _M. Ihm_ excutiendo codices E et V; lectiones codicis +V nos exhibemus secundum photographa optima, in codice E reddimus +collationem Studemundii nostrum in usum repetitam expletam correctam +liberalissime a _W.M. Lindsay_ et ab _E.A. Lowe_, qui nuper de hoc +codice E exposuit in Berliner Philol. Wochenschrift 1920 p. 1174. + + +Lucae+ et +Monaci+ C. Giarratano. Fr. Vollmer. + + + + + APICII + + <ARTIS MAGIRI>CAE <LIBRI X> + + + + +Archetypus Fuldensis, inde descripti + + V Vaticanus Vrbinas lat. 1146 litteris Turonicis scriptus saec. IX + E Cheltenham bibl. Phillipps 275 litteris partim insularibus + partim minusculis Carolinis scriptus saec. IX + +ex V descripti sunt codices saeculi XV hi: + P Paris lat. 8209 + { T Rom Vat. Vrb. lat. 1145 + { L Florenz Laur. 73, 20 + { S Florenz Laur. Strozz. 67 + { C Florenz Riccard. 141 (L III 29) +{s} { R Florenz Riccard. 662 (M I 26) + { Oxford Bodl. Canon. lat. 168 + { Oxford Bodl. Add. B 110 + { Cesena, bibl. munic. 167, 154 + { Rom, Vat. lat. 6803 + +ex E descriptus est codex Hummelbergii deperditus + +ex VE{s} lectiones a Politiano collectae in + M München lat. 756 a. 1495 a Petro Crinito scripto + + {a} = editio princeps s. a. Venetiis per Bernardinum Venetum + expressa ex aliquo codice stirpis {s} + _Tor_ = editio Albani Torini Basileae 1541 + _Hum_ = editio Gabrielis Hummelberg Tiguri 1542 +_Baseggio_ = editio Baseggii, Venetiis 1852 + _Sch_ = editio Chr. Theophili Schuch, 2Heidelberg 1874 + _Gi_ = Giarratano + _Vo_ = Vollmer + +Apici Excerpta a Vinidario vir. inl. facta leguntur in + A = Paris lat. 10318 saec. VIII uncialibus litteris scripto + _Ihm_ = M. Ihm, Archiv f. lat. Lex. XV, 1908, 63 ss. + + + + +APICII LIBRI X + + +<I. EPIMELES. II. SARCOPTES. III. CEPVROS. IV. PANDECTER. V. OSPREON. +VI. AEROPETES.> VII. POLYTELES uoluntaria uolatilia. VIII. TETRAPVS +quadripedia. IX. THALASSA mare. X. HALIEVS piscatura. + + {Sidenote: + INC{~P} + API + CAE} + + ex titulo archetypi nihil restat nisi quod dat V fol. 1R sequitur + fol. 1V _EPIMELES LIBER I_, deinde capitula libri primi, deinde + _EXPLICIVNT CAPITVLA INC{~P} CONDIT{~V} PARADOX{~V}_; in eodem V + fol. 1V in marg. inferiore manus saec. IX litteris macris + longissimis adscripsit _Epice de cu_; in E perierat fol. 1 iam + Politiani aetate, fol. 2R incipit a _VII Politeles uoluntaria + uolatilia_, post haec capita legitur _APICII EPIMELES LIBER PRIMUS_, + secuntur capitula libri primi, deinde sine titulo fol. 3R incipit + _CONDITUM PARADOXUM_ | _Apicii C(a)eli(i) epimeles incipit liber + primus_ dant CLS cf. commentarius Nicolai Nicoli de Poggii + peregrinatione in Germania (a. 1417): in monasterio suldulensi... + Aepitii de compositis libri octo: opus medicinale et optimum. + + _in librorum subscriptionibus legitur solum_ apici(i) _vel_ epicii + _(sic E post lib. III), nusquam additur_ caelii _in VE, sexies_ + coelii _in cod. R post lib. V ss_ | _in archetypo titulum duobus + versibus fuisse olim perscriptum_ API<cii artis opsartyti- _vel_ + magiri-> CAE<libri X> _coniecit Vollmer_ | _indicem nominum + librorum solus habebat E (non V), in quo I-VI cum folio 1 + perierunt_ | VII Politeles E | X Halieus _(sic)_ E + + + + +LIB. I. EPIMELES + +I. conditum paradoxum. II. conditum melizomum. III. absinthium Romanum. +IV. rosatum et violatium. V. oleum Liburnicum sic facies. VI. vinum ex +atro candidum facies. VII. de liquamine. VIII. ut carnes sine sale +quovis tempore recentes sint. IX. callum porcinum vel bubulum et +unguellae coctae ut diu durent. X. ut carnem salsam dulcem facias. +XI. pisces fricti ut diu durent. XII. ostrea ut diu durent. XIII. ut +uncia laseris toto tempore uti possis. XIV. ut dulcia de melle diu +durent. XV. ut mel malum bonum facias. XVI. mel corruptum ut probes. +XVII. uvae ut diu serventur. XVIII. ut mala et mala granata diu durent. +XIX. ut mala Cydonia diu serventur. XX. ficum recentem mala pruna pira +cerasia ut diu serves. XXI. citria ut diu durent. XXII. mora ut diu +durent. XXIII. holera ut diu serventur. XXIV. rapae ut diu serventur. +XXV. tubera ut diu serventur. XXVI. duracina Persica ut diu serventur. +XXVII. sales conditos ad multa. XXVIII. olivas virides servare ut +quovis tempore oleum facias. XXIX. cuminatum in ostrea et conchyliis. +XXX. laseratum. XXXI. oenogarum in tubera. XXXII. oxyporum. +XXXIII. hypotrimma. XXXIV. oxygarum digestibile. XXXV. moretaria. + + _capit. IV_ uiolacium EV | _V_ liburnium EV | _VIII_ sine sale + sine quouis EV | _IX_ bubulum E, bulum V | ungelle EV | _XIII_ + unicia EV | _XVII_ Uuae V, Quae E | _XXVI_ seruent E | XXXII V, + XXXI E | oxyporium EV | _XXXV_ mortaria EV + + +I. CONDITVM PARADOXVM. 1. (1) +Conditi paradoxi +compositio+: mellis pondo XV in aeneum vas mittuntur, +praemissis vini sextariis duobus, ut in coctura mellis vinum +decoquas. quod igni lento et aridis lignis calefactum, commotum +ferula dum coquitur, si effervere coeperit, vini 5 +rore compescitur, praeter quod subtracto igni in se redit. +cum perfrixerit, rursus accenditur. hoc secundo ac tertio +fiet, ac tum demum remotum a foco postridie despumatur. +tum <mittis> piperis uncias IV, iam triti masticis scripulos +III, folii et croci dragmas singulas, dactylorum ossibus 10 +torridis quinque, isdemque dactylis vino mollitis, intercedente +prius suffusione vini de suo modo ac numero, ut +tritura lenis habeatur. his omnibus paratis supermittis vini +lenis sextarios XVIII. carbones perfecto aderunt dum +bulliat. 15 + + _numeri uncati in margine denotant paragraphos Schuchii._ + + 2 pondo _Sch_, {p/} E, per V, _cf. Exc. §2 bis §23 {p/}_ | + 3 praemissis E, -i V | coctura E2, -am E1V | 7 perfixerit EV | + 8 postridie E, post pridie V | 9 tum _Gi_, tunc _Sch_, cum EV{s} | + mittis _add. Gi_ | iam triti E, iam tristis _(radendo in _triti_ + mutatum)_ V | masticis E2V, -ces E1 | 10 dragmas singulas _Hum_, + dragme singulae EV | 11 isdemque E2V, iisdemque E1 | uino E, + uine V | 12 suffusione {s}, -nem EV | 13 lenis EV, leuis _Sch_ | + 14 sextarios _Sch_, -ia EV | aderunt E, ade{)}V | dum bulliat _Vo_, + duo milia EV | _i. antea igni aperto tractatum nunc in prunis + stabit dum bulliat; cf. +3+ 10, 3 _in prunis coques_, Paxamos Geop. + 18, 21, 1_ "puri malthakôi toutestin ep' anthrakian" + + +CONDITVM MELIZOMVM VIATORIVM. 2. (2) +Conditum +melizomum perpetuum, quod subministratur +per viam peregrinanti+: piper tritum cum melle +despumato in cupellam mittis conditi loco, et ad momentum +quantum sit bibendum, tantum aut mellis proferas aut 5 +vini misceas. sed si <maius> vas erit, nonnihil vini melizomo +mittas, adiciendum propter mellis exitum solutiorem. + + 2 melizomum V, milizonum E | 3 uiatorium _sic_ EV | pereginanti E | + 4 conditi _i. penoris_ | 6 uini E, uinum V{s} | si maius vas erit + _Vo_, suaserit EV, suaserim _Tor._ | 7 solutiorem E, solitiorem V + + +II. APSINTHIVM ROMANVM. (3) +Apsinthium Romanum +sic facies+: conditi Camerini praeceptis, utique +[pro] apsinthio cessante; in cuius vicem apsinthi Pontici +purgati terebinthique uncias <singulas et unam> Thebaicam +dabis, masticis <et> folii <scripulos> III, costi 5 +scripulos senos, croci scripulos III, vini vetusti sextarios +XVIII. carbones amaritudo non exigit. + + 1 apsinthium] _aut scribendum aut sane accipiendum_ apsinthiatum | + 2 conditi VE, condiri _Sch_ | 3 pro EV, _del. Vo; intellege: + apsinthiatum facies aut ad praecepta conditi Camerini ita ut + apsinthium omnino non adhibeatur aut loco conditi Camerini + adhibebis quod sequitur_ | absenti EV | 4 terebinthique {a}, + terendique EV | uncias singulas et unam _Vo_, unciam EV | + Thebaicam _scil. palmam_ | 5 et _add. Vo_ | folii scripulos _Hum_, + folii EV | 6 senos _sic_ EV | vetusti _Vo_, eiusmodi EV, veteris + _iam Hum, cf. Marcell. med. 30, 55. 56_ + + +III. <ROSATVM ET VIOLATIVM>. 1. +1+ (4) +Rosatum sic +facies+: folia rosarum, albo sublato, lino inseris et sutilis +facias, et vino quam plurimas infundes, ut septem diebus +in vino sint. post septem dies rosam de vino tollis, et +alias sutiles recentes similiter mittis, ut per dies septem 5 +in vino requiescant, et rosam eximis. similiter et tertio +facies, et rosam eximis, et vinum colas, et, cum ad bibendum +voles uti, addito melle rosatum conficies. sane +custodito ut rosam a rore siccam et optimam mittas. Similiter, +ut supra, et de <viola> violatium facies, et eodem modo 10 +melle temperabis. +2+ +Rosatum sine rosa sic facies+: +folia citri viridia in sportella palmea in dolium musti +mittes antequam ferveat, et post quadraginta dies exime. +cum necesse fuerit, mel addes et pro rosato utere. + + ROSATVM ET VIOLATIVM _om._ EV, _cf. index capitum_ | 2 folia E, + folias V | et _Hum_, ut EV | sutilis _sic_ EV | et _Hum_, ut EV | + 5 sutules EV | 9 _cf. Pallad. 5, 5, p. 155, 4_ | 10 et de viola + violatium (-atum _Sch_) _Hum_, et de uiolacium EV | 11-14 _paene + ad verbum concinunt cum Pallad. 11, 15_ | 12 sportella (-tella + _man. 2 in loco adraso_) E + + +IV. (5) +Oleum Liburnicum sic facies+: in oleo Hispano +mittes helenium et cyperi et folia lauri non vetusta, +tunsa omnia et cribellata, ad levissimum pulverem redacta, +et sales frictos et tritos, et per triduum vel plus +permisce diligenter. post haec aliquanto tempore patere 5 +requiescere, et Liburnicum omnes putabunt. + + 1 _cf. Pallad. 6, 18_ | liburnicum _hic et p. 8, 3 {v. 6}_ EV, + -ium EV _in ind._ | spano EV | 2 mittes V, -is E | ellenium EV, + inulam _Pallad. et Geopon. 9, 27, 1_ | cypery et V, cyperi + (_om._ et) E | 3 & cribellata alleuissimum E, et criuellata ad + lebissim{~u} V | 4 et tritos et EV, tritos et {a} | 5 permisce {a}, + promisce EV | 6 putabunt E, -untur V + + +V. (6) +Vinum ex atro candidum facies+: lomentum +ex faba factum vel ovorum trium alborem in lagonam +mittis et diutissime agitas: alia die erit candidum. et cineres +vitis albae idem faciunt. + + 3 agitas alia die erit E, agita sali adierit V | cineres E, + cinerem V + + +VI. (7) +De liquamine emendando+: liquamen si odorem +malum fecerit, vas inane inversum fumiga lauro et cupresso, +et in hoc liquamen infunde ante ventilatum. si +salsum fuerit, mellis sextarium mittis et move spica, et +emendasti. sed et mustum recens idem praestat. 5 + + 3 infunde (funde {a}) _Sch_, fenunde EV | 4 move spica _Hum_, + moue spicas EV, nou{~e} spicas {a}, _cf. +8+ 1, 5_ + + +VII. +1+ (8) +Vt carnes sine sale quovis tempore recentes +sint+: carnes recentes quales volueris melle tegantur, +sed vas pendeat, et, quando volueris, utere. hoc hieme +melius fit, aestate paucis diebus durabit. et in carne cocta +itidem facies. +2+ (9) +Callum porcinum vel bubulum et 5 +unguellae coctae ut diu durent+: in sinapi ex aceto, +sale, melle facta mittis ut tegantur, et, quando volueris, +utere: miraberis. + + 3 _ad rem cf. Colum. 12, 42_ | 4 durabit E, -uit V | 6 ungelle + cocte EV _in ind._, ungella et cocta (cocia E) EV _hic_ | 7 facta + _sic_ EV, _an_ tacta _(i. tincta)?_ + + +VIII. (10) +Vt carnem salsam dulcem facias+: carnem +salsam dulcem facies, si prius in lacte coquas et postea +in aqua. + + 3 aqua _Hum_, aquam EV + + +IX. +1+ (11) +Vt pisces fricti diu durent+: eodem momento, +quo friguntur et levantur, ab aceto calido perfunduntur. ++2+ (12) +Ostrea ut diu durent+: lavas ab aceto, aut ex aceto vasculum +picitum lava, et ostrea compone. + + 1 pisces E2V, piscem E1 | 2 perfunduntur (-fund- _in loco + adraso_) E | 3 lavas _Vo (scilicet ipsa ostrea)_, uas EV | + 4 picitum _sic_ EV + + +X. (13) +Vt uncia laseris toto tempore utaris+: laser +in spatiosum doliolum vitreum mittis et nucleos pineos ut +puta viginti, cumque utendum fuerit lasere, nucleos conteres, +et in cibis miraberis sapores; et tantundem numero +nucleorum doliolo referetur. + + 1 uncia {a}, unciam EV | 3 fuerit V, fuerit _ex_ fuit E | + 4 et in cibis miraberis sapores] ex incibis miraberis (-iris V) in + sapores (-es _ex_ -is V) EV, et in cibos miscebis et in sapores + _Hum_ | tantundem _Vo, cf. p. 14, 3 {+2+ 2, 4}}_, tantum EV | + numero V, numerum E | 5 referetur _Barth_, referentur {a}, + reserentur (resererentur V1)EV + + +XI. +1+ (14) +Vt dulcia de melle diu durent+: accipies quod +Graeci dicunt cnecon et facies farinam et admisces cum +melle eo tempore quo dulcia facturus es. +2+ (15) +Vt mel malum +bonum facias+: mel malum bonum facies ad vendendum, +unam partem mali et duas boni si simul miscueris. +3+ (16) +Mel 5 +corruptum ut probes+: helenium infundes in melle et +incende: si incorruptum est, lucet. + + 1 de melle EV _in indice_, melle EV _hic_, mella {s}{a} | 2 cnecon + _Vo_, nechon EV, "pênion" _Sch_ | 3 eo {a}, et EV es P, est EV | + 4 vendendum _praeceptum sumptum videtur ex libro aliquo de re + rustica_ | 5 boni si E, bonis V | Mel V, Vt mel E | 6 helenium {a}, + ilunium E1, inlunium E2V; _potest glossa _inula_ graecum affecisse, + nisi plane aliud latet; cf. Geopon. 15, 7, 7; conieci _in lychnum + infundes mel et incende__ | 7 incende (-es P) si incorruptum (si + in- _ex_ sin E) EV + + +XII. +1+ (17) +Vvae ut diu serventur+: accipies uvas de vite +inlaesas, et aquam pluvialem ad tertias decoques, et mittis +in vas, in quo et uvas mittis. vas picari et gypsari facies, +et in locum frigidum, ubi sol accessum non habet, reponi +facies, et, quando volueris, uvas virides invenies. et ipsam +aquam pro hydromelli aegris dabis. et si in hordeo obruas, 15 +inlaesas invenies. +2+ (18) +Vt mala et mala granata diu durent+: +in calidam ferventem merge, et statim leva et suspende. + + 1 Accipies E, -pes V | 2 pluuialem E, _cf. Geopon. 4, 15, 13_ + "ombrion", fluuialem V | dequoques (-es _ex_-as _corr._) V | + 3 uas picari {a}, uas picem EV | 4 sol E, solj _(in fine versus)_ + V | habet reponi E, _cf. p. 10, 6 {+1+ 12, 7}_, habere poni V, + habet poni {s}{a} | 6 aegris E, aegriu V | 7 mala et mala granata + _sic_ EV | 8 in calidam _sic_ EV, in aquam marinam calidam _Sch ex + Magone (Colum. 12, 44, 5), cf. Plin. 15, 60al._ + + ++3+ (19) +Vt mala Cydonia diu serventur+: eligis +mala sine vitio cum ramulis et foliis, et condes in vas, et +suffundes mel et defritum; diu servabis. +4+ (20) +Ficum recentem+, ++mala, pruna, pira, cerasia ut diu serves+: +omnia cum peciolis diligenter legito et in melle ponito, ne 5 +se contingant. +5+ (21) +Citria ut diu durent+: in vas vitreum +mitte, gypsa, suspende. +6+ (22) +Mora ut diu durent+: ex moris +sucum facito, et cum sapa misce, et in vitreo vase cum +moris mitte: custodies multo tempore. +7+ (23) +Holera ut diu +serventur+: holera electa non satis matura in vas picitum 10 +repone. +8+ (24) +Rapae ut diu serventur+: ante accuratas et +compositas asperges myrtae bacis cum melle et aceto. + + 2 foliis et condies EV, foliis ficulnis condes _Sch ex Colum. 12, + 45, 1 Plin. 15, 60, sed aliud est praeceptum_ | 3 diu E, et diu V | + 5 peciolis _sic_ EV | 6 vitreum _Gi_, citrum EV | 7 suspende P, + suspendet EV | §6 _in_ E _legitur post §9, in_ V _post §5_ | Mora + EV _in indice, hic om._ EV, _post_ durent _add._ P moris {s}, + moribus EV | 8 misce et in uitrio uase (uaso V) cum mora (morã V, + moris P) EV | 10 uas picitum _sic_ EV | 11 ante accuratas _sic_ EV, + antea (anna R) curatas _Sch, at cf. exc. §24_ | 12 asperges _Gi_, + perdes EV + + ++9+ +Aliter+: sinapi tempera melle, aceto, sale, et super compositas +rapas infundes. +10+ (25) +Tubera ut diu serventur+: +tubera, quae aquae non vexaverint, componis in vas alternis, +alternis scobem siccam mittis, cooperis et gypsas, et loco +frigido pones. +11+ (26) +Duracina Persica ut diu durent+: 5 +eligito optima, et mitte in muriam. postera die exime, et +spongiabis diligenter, et collocabis in vas. fundes salem, +acetum, satureiam. + + 2 rapas {s}, rapes EV | 3 aquae (e _erasa_) V, aqua E | 4 mittis + cooperis _Vo_, mittis ris EV; _cf. p. 17, 6 {+3+ 2, 3}_ cooperies, + _Colum. 12, 44_ operculum imponere, _Pallad. 3, 25, 8. 9. 11 al._ | + 6 postera _sic_ EV | 7 et is fongiabis EV + + +XIII. (29) +Sales conditos ad multa+: Sales conditi +<faciunt> ad digestionem, ad ventrem movendum, et omnes +morbos et pestilentiam et omnia frigora prohibent +generari, sunt autem et suavissimi ultra quam speras. +Sales communes frictos lib. I, sales Hammoniacos frictos 5 +lib. II, piperis albi unc. III, zingiberis unc. II, ammeos +unc. I semis, thymi unc. I semis, apii seminis unc. I semis +(si apii semen mittere nolueris, petroselini mittis unc. III), +origani unc. III, erucae seminis unc. I semis, piperis nigri +unc. III, croci unc. I, hysopi Cretici unc. II, folii unc. II, 10 +petroselini unc. II, anethi unc. II. + + §13 (29) _post_ 14 (27) _ordinavit Sch, vide an recte_ | 1 sales + V, salis E | multa _ex_ mulia E | conditi _Tor_, conditos EV | + 2 faciunt _add. Vo_ | 3 pestilentiã V, -iae E | 5 lib. V, libra E | + hammoniacos _Hum_, ammonicos VE | 6 libras E, lib. V uncias E, + un{~c} V | gingiber (geng- V) EV | 7 semis timi _sic_ EV | + I·s·apii EV I·s·si apii EV | 9 eruc(a)e semen unc·I·s·EV | + 10 chrochi P, cheochi EV | folium unc. II petrosilenum EV + + +XIV. (27) +Olivas virides servare ut quovis tempore +oleum facias+: olivas de arbore sublatas in illud +mittis, et erunt tales quovis tempore quasi mox de arbore +demptae. de quibus, si volueris, oleum viride facies. + + 2 illud EV _corruptum nisi_ oleum _intellegi voluit (cf. Plin. + nat. 15, 16)_, muriam _Hum. ex Plin. nat. 15, 21_ | 4 demt{e,} E, + redemptae V | uiridem EV + + +XV. +1+ (30) +Cuminatum in ostrea et conchylia+: piper, +ligusticum, petroselinum, mentam siccam, folium, malabathrum, +cuminum plusculum, mel, acetum et liquamen. +2+ +Aliter+: +piper, ligusticum, petroselinum, mentam siccam, cuminum +plusculum, mel, acetum, liquamen. 5 + + 4 mentam E, mentê V, _item l. 12 {+1+ 16, 1} et 14 {+1+ 16, 2}_ + + +XVI. +1+ (31) +Laseratum+: laser Cyrenaicum vel Parthicum tepida +dissolvis cum aceto <et> liquamine temperatum, vel +piper, petroselinum, mentam siccam, laseris radicem, mel, +acetum, liquamen. +2+ +Aliter+: piper, careum, anethum, petroselinum, +mentam siccam, silfi, folium, malabathrum, spicam 5 +Indicam, costum modicum, mel, acetum, liquamen. + + 1 parthicum {s}, partitum EV | 2 et _add. Gi_ + + +XVII. +1+ (32) +Oenogarum in tubera+: piper, ligusticum, coriandrum, +rutam, liquamen, mel et oleum modice. +2+ +Aliter+: +thymum, satureiam, piper, ligusticum, mel, liquamen et +oleum. + + +XVIII. (33) +Oxyporum+: cumini unc. II, zingiberis unc. I, +rutae viridis unc. I, nitri scripulos VI, dactylorum pinguium +scripulos XII, piperis unc. I, mellis unc. IX. cuminum +aut Aethiopicum aut Syriacum aut Libycum aceto infundes, +sicca et sic tundes. postea melle comprehendis. 5 +cum necesse fuerit, <ex> oxygaro uteris. + + 1 Oxyporum EV _hic_, Oxyporium EV _in ind._ | _praeceptum redit 3, + 18, 3_ | cumini E, cummuni V | zingiberis _sic_ EV | 3 mellis + (i _ex_ e) V | 4 aut aethiopicum EV _p. 21, 10 {+3+ 18, 3}_, uel + &hiopicum _hic_ E, uel hiopic{~u} _hic_ V | 6 ex oxygaro _Vo_, + oxygaro (_ex_ oxigario _corr._ V) EV + + +XIX. (34) +Hypotrimma+: piper, ligusticum, mentam aridam +nucleos pineos, uvam passam, caryotam, caseum dulcem, +mel, acetum, liquamen, oleum, vinum, defritum aut +caroenum. + + 1 Hypotrimma EV _in indice_, ypotrima EV _hic_ | 3 oleum uinum E, + uin{~u} ole{~u} (_sed signis /· et /: ordo correctus_) V | + 4 carenum _Hum_, cariotam EV, cariotum _Sch_ + + +XX. +1+ (35) +Oxygarum digestibile+: piperis semunciam, +silis Gallici scripulos III, cardamomi scripulos VI, cumini +scripulos VI, folii scripulum I, mentae siccae scripulos VI +tunsa cribrataque melle colligis. cum opus fuerit, liquamen +et acetum addis. +2+ +Aliter+: piperis unc. I, petroselini, carei, 5 +ligustici unc. singulas. melle colliguntur. cum opus fuerit, +liquamen et acetum addes. + + 1 digestibilem EV _hic_, -le _in ind._ | 2 silis _Hum_, silfi EV | + 3 iscripulum I E, iscripulo uno V | menta sicca EV | 4 cribrataque + V, cribataque E | 6 colliguntur _Sch_, colligunt ut EV + + +XXI. (36) +Moretaria+: mentam, rutam, coriandrum, feniculum, +omnia viridia, ligusticum, piper, mel, liquamen. si +opus fuerit, acetum addes. + + 1 Moretaria E _hic_, Mortaria V _hic et_ EV _in indice_ | + 2 uiridia E, uiria V | ligusticum {s}, libusticum E, libutic{~u} V + + + + +LIB. II. SARCOPTES + +I. isicia. II. hydrogarum et apothermum et amulatum. III. vulvulae, +botelli. IV. Lucanicae. V. farcimina. + + LIB. II _cap. I_ isicia _sic_ EV _et hic et l. 13 bis {+2+ 1; + +2+ 1, 1}, post fere semper_ esici- | II Hidrogarum et apotermu et + amolatu EV | IV lucanicae E, -niae V + + +I. ISICIA. 1. +1+ (37) +Isicia+ fiunt +marina+ de cammaris et +astacis, de lolligine, de sepia, de lucusta. isicium condies +pipere, ligustico, cumino, laseris radice. + +2+ (38) +Isicia de lolligine+: 3 +sublatis crinibus in fulmento tundes, sicuti adsolet. +pulpa et in mortario et in liquamine diligenter fricatur, 5 +et exinde isicia plassantur. +3+ (39) +Isicia de scillis vel de +cammaris amplis+: cammari vel scillae de testa sua +eximuntur, et in mortario teruntur cum pipere et liquamine +optimo. pulpa isicia plassantur. +4+ (40) +Omentata ita fiunt+: +assas iecur porcinum et [eum] enervas. ante tamen teres 10 +piper, rutam, liquamen, et sic superinmittis iecur et teres +et misces. suitur pulpa omentata, et singula involvuntur +folia lauri, et ad fumum suspenduntur quamdiu voles. cum +manducare volueris, tolles de fumo et denuo assas. + + 1 esici{~u} V, esicum E | 4 crinibus E, criminib. V | 5 pulpa P, + pulma EV | et in EV, et cum _Sch_ | fricatur {s}, frigatur EV, + friatur _Sch_ | 6 plassantur _sic_ EV, _etiam v. 9_ | scillis + _et_ 7 scille E, iscillis _et_ iscille V | 8 pipere E, piper V | + 9 pulpa _Sch_, pulpe EV | 10 eum EV, id eum P; _addidit rusticus + lector_ (_debuit_ id) _cf._ eas _23, 14 {+4+ 2, 2}. 27, 11 + {+4+ 2, 16} al._ | 12 suitur _Gi_, sicut EV, _cf. +7+ 8; + +9+ 10, 1_ | 14 defumum EV + + + +5+ (41) <+Aliter+> ++isicium+: adicies in mortarium piper, ligusticum, origanum, +fricabis, suffundes liquamen, adicies cerebella cocta, +teres diligenter, ne assulas habeat. adicies ova quinque +et dissolves diligenter, ut unum corpus efficias. liquamine 5 +temperas et in patella aenea exinanies, coques. cum coctum +fuerit, versas in tabula munda, tessellas concides. adicies in +mortarium piper, ligusticum, origanum, fricabis in se, commisces, +<mittes> in caccabum, facies ut ferveat. cum ferbuerit, +tractum confringes, obligas, coagitabis, et exinanies 10 +in boletari. piper asperges et appones. + +6+ (42) +Isicia ex sphondylis+: 11 +elixatos sphondylos conteres et nervos eorum eximes, +deinde cum eis alicam elixatam <et> ova conteres, +pipere <posito> in omento assabis, oenogaro perfundes, et +pro isicus inferes. +7+ (43) +Isicia omentata+: pulpam concisam 15 +teres cum medulla siliginis in vino infusi. piper, liquamen, +si velis, et bacam myrtae exenteratam simul conteres. +pusilla isicia formabis, intus nucleis et pipere positis +involuta omento subassabis cum caroeno. + + {Transcriber's Note: All page-and-line references in this + paragraph are to recipe +3+ 20, 7.} + + 2 Aliter esicium _Gi_, et sicium EV | 4 astulas EV | habeat EV, + -ant _Sch_ | 7 tesselles _corr. in_ -as V, tesselas E | 9 mittes + _add. Vo_ | caccabum E, accubum V | ferbuerit E, feruu- V, _sic + saepissime_ | 10 tractu EV | 11 _praeceptum +2+ 1, 6 repetitur + +3+ 20, 7_ | fondilis _et_ fondilos EV | 12 contere EV _hic_, -es + _p. 22, 6_ | 13 et _om_ EV _hic, habent p. 22, 7_ | 14 posito + _add. Gi, cf. tamen p. 22, 7 pleniora_ in omento _Hum_, momento + EV, _cf. p. 22, 8_ | oenagaro E | perfundes _Hum_, profundes + (p- E) EV, _cf. p. 22, 9_ continges | 16 siliginis _Tor_, + siligine EV | infusi EV, _vix opus erit scribere_ -sae; infusa + _Helmreich_ | 17 myrtae _Sch_, mirta _(erasa supra_ a _virgula + in V)_ EV, mirteam P | extenteratam EV | 19 omento (_ex_ em- E) + EV | careno (e _ex_ o V) EV + + +II. HYDROGARATVM ET APOTHERMVM ET AMVLATVM. +1. (44) +Isicia plena+: accipies adipes fasiani recentes, +praeduras et facis ex eo tessellas. cum pipere, liquamine, +caroeno in isicio includes, ex hydrogaro coques et +inferes. +2+ (45) +Hydrogarata isicia sic facies.+ teres piper, 5 +ligusticum, pyrethrum minimum, suffundes liquamen, +temperas aqua cisternina, dum inducet, exinanies in caccabo, +et cum isicio ad vaporem ignis pones, et caleat, et +sic sorbendum inferes. +3+ (46) +In isicia de pullo+: olei floris +lib. I, liquaminis quartarium, piperis semunciam. +4+ (47) +Aliter 10 +de pullo+: piperis grana XXXI conteres, mittis liquaminis, +optimi calicem, caroeni tantundem, aquae XI mittes, +et ad vaporem ignis pones. +5+ (48) +Isicium simplex+: ad unum +liquaminis acetabulum aquae septem mittes, modicum apii +viridis, triti piperis cocleare. isiciola incoques, et sic ad 15 +ventrem solvendum dabis. hydrogaro faeces conditi addes. + + 1 Hydrogaratum _Hum_, Hidrogarum EV _et hic et in indice_ | + apoterm{~u} V, apthermum E 21 ex _Sch_, et EV | 6 mininum E | + 7 aqua cisternina _Hum_, aquam cisterninam (cisternam E) EV | + inducet _sic_ EV, _scil. tritura; possis_ ducet | 8 cum isicio + _Sch_, cum esicia EV, tum isicia {a} | 9 de pullo {a}, topullo EV, + _cf. Exc. §2_ | olei E, oleo _corr. in_ -ei V | 10 semuncia V, + semiuncia E | _intellege_ Aliter in esicia de pullo | 11 undecim + EV, VI _Sch_ | mittes E, -is V | 15 inquoques (conc- _Sch_) et sic + (si _Lister_) EV | 16 feces V, facies E + + ++6+ (49) +Isicia de pavo+ primum locum habent ita si fricta fuerint +ut callum vincant. Item secundum locum habent de fasianis +item tertium locum habent de cuniculis, item quartum +locum habent de pullis, item quintum locum habent de +porcello tenero. +7+ (50) +Isicia amulata ab aheno sic facies+: 5 +teres piper, ligusticum, origanum, modicum silfi, +zingiber minimum, mellis modicum; liquamine temperabis, +misces; adicies super isicia, facies ut ferveat. cum bene +bullierit, amulo obligas spisso, et sorbendum inferes. ++8+ (51) +Amulatum aliter+: piper teres pridie infusum, cui subinde 10 +liquamen suffundes ita ut bene tritum ac lutulentum +facias piperatum. cui defritum admisces, quod fit de cotoniis, +quod sole torrente in mellis substantiam cogitur. +quod si non fuerit, vel Caricarum defritum mittes, quod +Romani 'colorem' vocant. ac deinceps amulum infusum 15 +adicies vel oryzae sucum et lento igni fervere facias. + + 1 fuerint E, -it V | 5 amulata _Hum_, multa EV | aheno _Sch_, + alieno EV _cf. §420 {+9+ 4, 3}_ | 9 bullierit _Hum_, boluerit V, + oluerit E | inferes _Sch_, feres EV | 10 amulatum _Hum_, amulum + EV | infusu V, infasu E | 11 lutulentum _sic_ EV | 12 facias V, + facies E | cotoniis P, coctomiis (-mus E) EV | 14 caricarum _Hum_, + camcarum V, carum _corr. in_ camcarum E, caunearum _Sch_ | + 15 colorem _sic_ EV, loram (_cf. Plin. nat. 14, 86) Tor. vix + recte, aut ante_ quod _inserendum_ vel | ac deinceps P, accede + inceps EV, accipe deinceps {a}; _latere aliud videtur veluti_ ac + cepam siccam | 16 orize _sic_ EV | igni {s}, igniti EV + + ++9+ (52) +Amulatum aliter+: ossucla de pullis exbromas. deinde +mittis in caccabum porros, anethum, salem. cum cocta +fuerint, addes piper, apii semen, deinde oryzam infusam +teres, addes liquamen et passum vel defritum. omnia misces +et cum isiciis inferes. +10+ (53) +Apothermum sic facies+: 5 +alicam elixa cum nucleis et amygdalis depellatis et in +aqua infusis et lotis ex creta argentaria, ut ad candorem +pariter perducantur. cui ammiscebis uvam passam, caroenum +vel passum, desuper <piper> confractum asparges +et in boletari inferes. 10 + + 1 ossucla de pullis exbromas _sic_ EV | 3 fuerint P, fuerit EV | + addes _sic_ EV | oridiam EV | 5 Apotermu EV | 6 elixa cum _Gi_, + elixa _Sch_, elixã V, elixatam E | amindalis depilatis EV | 8 cui + ammiscebis _Vo_, cum iam (c{~u} iam iam V) miscebis (c _ex_ s + _in_ V) EV | 9 piper _add. Gi (cf. +7+ 14, 2)_ | et _om_ V1 + + +III. VVLVVLAE BOTELLI. 1. (54) +Vulvulae isiciatae +sic fiunt+: piper tritum et cuminum, capita porrorum +brevia duo ad molle purgata, ruta, liquamen admiscentur +pulpae bene tunsae et fricatae. denuo ipso subtrito ita ut +commisceri possit, mittas piperis grana et nucleos, et calcabis 5 +cabis in {+} materia bene lota. et sic coquuntur ex aqua, +oleo, liquamine, fasciculo porrorum et anetho. +2+ (55) +Botellum +sic facies+: sex ovi vitellis coctis, nucleis pineis concisis +cepam, porrum concisum, ius crudum misces, piper +minutum <asparges>, et sic intestinum farcies. adicies liquamen 10 +et vinum, et sic coques. + + 1 Bulbule esiciata (esiaciata V) et sic EV | 3 rutam EV | 4 denuo + denuo V, denuo (_e {+}_ denuo _add._ E2) E | 5 cõmisceari V | + mittas {a}, mittat EV | nucleos _Tor_, nuclei EV | 6 materia + (matrice _Lister_) bene lota EV, mortario bene loto _Hum_ | 8 sic + VE2, _om._ E1 | sex ovi _Sch_, ex oui E, exeouis V | 9 ius _Hum_, + tus EV | 10 asparges _add. Gi_ | farcies {a}, facies EV + + +IV. LVCANICAE. (56) Lucanicas similiter ut supra scriptum +est: [Lucanicarum confectio] teritur piper, cuminum, +satureia, ruta, petroselinum, condimentum, bacae lauri, liquamen, +et admiscetur pulpa bene tunsa, ita ut denuo bene +cum ipso subtrito fricetur. cum liquamine admixto, pipere 5 +integro et abundanti pinguedine et nucleis inicies in +intestinum perquam tenuatim productum, et sic ad fumum +suspenditur. + + 2 Luc. confectio _glossam del. Sch_ | 3 bacae _ex_ baca E, bace V | + 6 integro E, -gre V | 7 tenuatim E, -t{)i} _ex_ -tun _corr._ V | + productum _Hum_, perductum EV | ad E1, ad (_sed_ a _radendo in_ i + _mutata_) V + + +V. FARCIMINA. +1+ (57) Ova et cerebella teres, nucleos pineos, +piper, liquamen, laser modicum, et his intestinum +implebis. elixas; postea assas et inferes. +2+ (58) +Aliter+: coctam +alicam et tritam cum pulpa concisa et trita una cum +pipere et liquamine et nucleis. farcies intestinum et elixabis, 5 +deinde cum sale assabis et cum sinapi inferes, vel sic +concisum in disco. +3+ (59) +Aliter+: alicam purgas et cum liquamine +intestini et albamine porri concisi minutatim simul +elixas. elixa tolles, pinguedinem concides et copadia pulpae, +in se omnia commisces. teres piper, ligusticum, ova 10 +tria, haec omnia in mortario permisces cum nucleis et +pipere integro. liquamen suffundes, intestina imples, elixas +et subassas, vel elixa tantum: appones. +4+ (60) +Aliter circellos +isiciatos+: reples intestinum impensa isicii et circellum +facies rotundum; fumas. cum miniaverit, subassas, exornas, 15 +oenogaro fasiani perfundes, sed cuminum addes. + + 4 tritã {a}, trita EV | 5 piper EV | farcies in testinum E, farcie + sint testin{~u} V | 6 cum sale EV, cumino sale _Sch_ | 7 sic _i. + elixum, non assatum_ | 8 albamine E, abamine V | porri E, porro V | + 9 elixas. Elixa tolles P, elixas elixato tolles EV | conpadia V | + 12 piper integro EV | 13 elixam tantum EV, elixas tantum P | + 14 inpensam EV | 15 miniauerit EV, fumauerit _Hum_ | 16 _de re cf. + p. 14, 7 {+2+ 2, 5}_ | perfundes _Sch_, profundes EV | cuminum EV, + cuminatum _Gi_ | addes _Hum_, ates EV + + + + +LIB. III. CEPVROS + +I. ut omne holus smaragdinum fiat. II. pulmentarium ad ventrem. +III. asparagos. IV. cucurbitas. V. citrium. VI. cucumeres. VII pepones, +melones. VIII. malvas. IX. cymas et cauliclos. X. porros. XI. betas. +XII. holisera. XIII. rapas sive napos. XIV. raphanos. XV. holus molle. +XVI. herbae rusticae. XVII. urticae. XVIII. intuba et lactucae. +XIX. cardui. XX. [funduli sive] sphongili. XXI. caroetae. + + Incipit eiusdem cepuros de oleribus lib. III _sic_ EV _(item + in fine libri); verba_ de oleribus _recte capiti I denuo + praefixerunt_ EV | _cap._ V cidrium EV | VII pepones E, pemones + V | IX culiclus V, auliclos E | XV olus molles EV | XVIII intibae + et EV | XX funduli siue spondili EV | XXI caroetae E, careotae V + + +I. DE HOLERIBVS. (61) +Vt omne holus smaragdinum +fiat+: omne holus smaragdinum fiat, si cum nitro +coquatur. + + 2 fiat V, fit E | nitro coquatur E, nitroquatur V + + +II. PVLMENTARIVM AD VENTREM: 1. +1+ (62) betas minutas +et porros requietos elixabis, in patina compones. teres piper, +cuminum, suffundes liquamen, passum, ut quaedam +dulcedo sit. facias ut ferveat. cum ferbuerit, inferes. + +2+ +Similiter+: 4 +polypodium in tepidam mittes. ubi mollierit, rades, 5 +et minutum cum pipere et cumino trito in patinam ferventem +mittes et uteris. +3+ (63) +Aliter ad ventrem+: facies +betaciorum fasces; deterge, ne laves. in eorum medium +nitrum asparges et alligas singulos fasces. mittes in aquam. +cum coxeris, condies patinam, cum eadem passum vel 10 +caroenum et cuminum et piper asparges et oleum modicum. +ubi ferbuerit, polypodium et frusta nucum cum liquamine +teres, <in> ferventem patinam fundes, cooperies. +statim depones et uteris. + + 4 ferbuerit E, feruuerit _(erasa_ u _priore)_ V | 6 cuminum tritum + EV | patenam E, -ena V | 8 fasces _Hum_, facies EV | deterge, ne] + detergine EV, deterges _Hum, at cf. simillimum praeceptum Marcell. + med. 30, 47_ | 8 nitrum _Hum_, nigrum EV | 11 caroenim E, -n{~i} + _(sic)_ V | et piper _Hum_, et super EV | 12 frustra EV | 13 in + _Hum, om._ EV | 14 et _Hum_, ut EV + + + +4+ (64) [+Aliter betacios Varronis.+ ++Varro+: 'betacios, sed nigros, quorum detersas radices +et mulsa decoctas cum sale modico et oleo vel sale, aqua et +oleo in se coctas iusculum facere et potari, melius etiam si +in eo pullus sit decoctus'.] +5+ (65) +Aliter ad ventrem+: apios 5 +virides cum suis radicibus lavabis et siccabis ad solem. +deinde albamen et capita porrorum simul elixabis in caccabo +novo, ita ut aqua ad tertias deferveat [id est ut ex tribus +eminis aquae una remaneat]. postea teres piper, liquamen +et aliquantum mellis humore temperabis, et aquam 10 +apiorum decoctorum colabis in mortario, et superfundes +apio. cum simul ferbuerit, appones, et, si libitum fuerit, +apios adicies. + + 1 Varronis {s}, uarrones EV | Varro _vere fragmentum esse + arguere videtur sententiarum structura imperfecta; saturae_ "peri + edesmatôn" _iam attribuit Hum; addidit doctus lector_ | 3 mulsu + decoctas EV | 4 coctas _Gi_, cocta EV, coctos_ Sch_, cocto + _Tor_ | potari _sic_ EV | melius _eqs: iocus interlocutoris apud + Varronem_ | 7 albamen _Hum_, albã EV, allia _Tor_ | ca///cabo + (c _erasa_) V | 8 id est--remaneat _glossam agnovit Hum, cf. + +1+ 12, 1_ | 12 cum simul _sic_ EV; _i. 'simulac'_ | appones EV, + abpones _Sch (cf. l. 7 {+3+ 2, 3} et p. 18, 2 {+3+ 4, 1}_ depones) + + +III. ASPARAGOS. (66) Asparagos siccabis, rursum in calidam +summittes: callosiores reddes. + + 1 siccabis V, -it E | rursum {s}, sursum _bis_ EV (_qui verba_ + sursum in calidam _repetunt_) | 2 summittas (-itas V) EV | + Callossiores EV _qui hinc novum praeceptum ordiuntur_ + + +IV. CVCVRBITAS. 1. (67) +Gustum de cucurbitis+: cucurbitas +coctas expressas in patinam compones. adicies in +mortarium piper, cuminum, silfi modice, [id est laseris +radicem], rutae modicum, liquamine et aceto temperabis, +mittes defritum modicum ut coloretur, ius exinanies in 5 +patinam. cum ferbuerint iterum ac tertio, depones et piper +minutum asparges. +2+ (68) +Aliter cucurbitas iure colocasiorum+: +cucurbitas coques ex aqua in modum colocasiorum. +teres piper, cuminum, rutam, suffundes acetum, +liquamen, temperabis, <mittes> in caccabum, cui adicies 10 +.... et eas cucurbitas incisas, expressas in ius mittes ut +ferveant. amulo obligas, piper asparges et inferes. + +3+ (69) <+Aliter+> 12 ++cucurbitas more Alexandrino+: elixatas cucurbitas +exprimis, sale asparges, in patina compones. teres +piper, cuminum, coriandri semen, mentam viridem, laseris 15 +radicem, suffundes acetum, adicies caryotam, nucleum, +teres, melle, aceto, liquamine, defrito et oleo temperabis, +et cucurbitas perfundes. cum ferbuerint, piper asparges +et inferes. + + 1 gustum de cucurbatas cucurbitas coctas EV | 3 piper {s}, pipere + EV | id--radicem EV, _del._ {s} | 4 rutam modicum EV | 5 defreto + EV | 6 ferbuerint E, feruuerit V | 7 iure colocesiorum EV | + 10 mittes _add. Gi, qui et vidit post_ adicies _excidisse verbum + aut verba_ | 12 Aliter _add. Hum_ | 16 cariotam E, caroetã V | + 17 aceto _Tor. et_ oleo _Hum_, acetum _et_ oleum EV + + + +4+ (70) +Aliter cucurbitas elixatas+: ex liquamine, +oleo, mero. +5+ (71) +Aliter cucurbitas frictas+: oenogaro +simplici et pipere. +6+ (72) +Aliter cucurbitas elixatas +et frictas+: in patina compones, cuminatum superfundes, +modico oleo super adiecto. fervere facies et inferes. + +7+ (73) +Aliter 5 +cucurbitas frictas tritas+: piper, ligusticum, cuminum, +origanum, cepam, vinum, liquamen et oleum. amulo +obligabis in patina, et inferes. +8+ (74) +Aliter cucurbitas cum +gallina+: duracina, tubera, piper, careum, cuminum, silfi, +condimenta viridia, mentam, apium, coriandrum, puleium, 10 +{+} caromentam, mel, vinum, liquamen, oleum et acetum. + + 2 frictas _bis scripsit_ V | 3 piperem EV | 10 mentam + {c.}{e.}p{a.}m E, menta V | 11 caromentam (-memtam V) EV, + calamintham _Hum_ et V, _om._ E + + +V. CITRIVM. (75) Sil montanum, silfi, mentam siccam, acetum, +liquamen. + + 1 citrium V, citrum E, cidrium EV _in indice_ + + +VI. CVCVMERES. 1. +1+ (76) +Cucumeres rasos+: sive ex liquamine, +sive ex oenogaro: sine ructu et gravitudine teneriores +senties. +2+ (77) +Aliter cucumeres rasos+: elixabis cum +cerebellis elixis, cumino et melle modico, <vel> apii semine, +liquamine et oleo. ovis obligabis, piper asparges et 5 +inferes. +3+ (78) +Aliter cucumeres+: piper, puleium, mel vel +passum, liquamen et acetum. interdum et silfi accedit. + + 2 enogaro VE2, onegaro E1 | 3 elixis V, elix{a.}{b.}is E | + 4 cumino E, cucumino (cu-_erasis_) V | vel apii semine _Hum_, + apii semen EV | 5 ovis _Sch_, bis EV | 7 et acet{~u} _bis scriptum + in_ V + + +VII. PEPONES ET MELONES. (79) Piper, puleium, mel vel +passum, liquamen, acetum: interdum et silfi accedit + + 1 Pepones E, Pemones V; _item in indice_ | uel _om._ V1 + + +VIII. MALVAS. (80) Malvas minores <in> oenogaro ex liquamine +oleo, aceto.--Malvas maiores in oenogaro, pipere, +liquamine, caroeno vel passo. + + 1 <in _Gi_> oenogaro _Hum_, degrano EV, de garo _Tor_ | + 2 acetum EV | in oenogara piper EV + + +IX. CYMAS ET CAVLICVLOS. 1. +1+ (81) +Cymas+: cuminum, +salem, vinum vetus et oleum. si voles, addes piper et ligusticum, +mentam, rutam, coriandrum, folia cauliculorum, +liquamen, vinum, oleum. + +2+ (82) +Aliter+: cauliculos elixatos mediabis 4 +summa foliorum teres cum coriandro, cepa, cumino, 5 +pipere, passo vel caroeno et oleo modico. + +3+ (83) +Aliter+: cauliculi 6 +elixati in patina compositi condiuntur liquamine, oleo, +mero, cumino. piper asparges, porrum, cuminum, coriandrum +viride super concides. +4+ (84) +Aliter+: cauliculi conditi ut +supra cum elixis porris coquantur. + +5+ (85) +Aliter+: cauliculos condies 10 +ut supra, admisces olivas virides et simul ferveant. ++6+ (86) +Aliter+: cauliculis conditis ut supra superfundes alicam +elixam cum nucleis et uva passa; piper asparges. + + 1 coliclos EV _hic; cf. index_ | 2 et V, _om._ E | 3 menta V | + colicorum EV | 4 culiculos E2V, col- E1 | 5 foliarum EV | 6 piper + EV | cauliculi E, cul- V, _item 9. 10_ | 7 elixati E, exati V | + conpositi E, -ta V | 8 piper _Hum_, super EV | 11 admisces E, + -cis V | olibas EV | simul _sic_ EV | 12 culiculis E, -los V | + 13 piper _Vo_, super EV + + +X. PORROS. 1. +1+ (87) +Porros maturos fieri+: pugnum +salis, aquam et oleum: mixtum facies et ibi coques et +eximes. cum oleo, liquamine, mero [et] inferes. +2+ (88) +Aliter +porros+: opertos foliis cauliculorum [et] in prunis coques, +ut supra, et inferes. + +3+ (89) +Aliter porros+: in {+} baca coctos ut 5 +supra inferes. +4+ (90) +Aliter porros+: <si> in aqua elixati erunt, +fabae nondum conditae plurimum admisce conditurae, in +qua eos manducaturus es. + + 3 liquamine _bis scriptum in_ EV | et inferes EV, condies et inf. + _Gi_; et _delendum (cf. l. 4) aut abl. supplendus ut_ et passo + inf. | 4 opertos E, apertos V, operias _Sch; maluimus delere_ et | + coliculorum et in EV | 5 baca EV, caccabo _Hum. an_ aqua_? cf. + Plin. nat. 20, 49_ | 6 inferes V, et inferes E | si in _Sch_, in + EV, cum in _Hum_ | aquam EV + + +XI. BETAS. +1+ (91) Concides porrum, coriandrum, cuminum, +uvam passam {+} farinam, et omnia in medullam mittes. ligabis +et ita inferes ex liquamine, oleo et aceto. +2+ (92) +Aliter +betas elixas+: ex sinapi, oleo modico et aceto bene +inferuntur. 5 + + 2 farinam EV, Varianam _Sch ex Plin. 14, 29_, Phariam _Baseggio_ | + 4 exsinapi E, et in api V + + +XII. HOLISERA. (93) holisera in fasciculum redacta <a> +manu ex liquamine, oleo et mero bene inferuntur, vel cum +piscibus assis. + + 1 olisera _bis_ EV, _hic et in indice_ | a _add. Vo, cf. l. 31 + {+3+ 16, 1}_ | 2 oleo E, et oleo (et _erasum_) V + + +XIII. RAPAS SIVE NAPOS. 1. +1+ (94) +Rapas sive napos+: +elixatos exprimes, deinde teres cuminum plurimum, rutam +minus, laser parthicum, mel, acetum, liquamen, defritum +et oleum modice. fervere facies et inferes. +2+ (95) +Aliter rapas +sive napos+: elixas, inferes. oleum superstillabis; si voles, 5 +acetum adde. + + 2 rutam E, ratã V, _an_ rutae_?_ | 5 super istillabis EV + + +XIV. RAFANOS. (96) Rafanos cum piperato, ita ut piper cum +liquamine teras. + + 1 rafanos _bis_ EV, _hic et in indice_ | 2 teras E, tereas V, + _cf. p. 30, 2 {+4+ 2, 31 _carpes_}_ + + +XV. HOLVS MOLLE. 1. (97) +Holus molle ex holisatro+: +coctum ex aqua nitrata expressum concides minutatim, et +teres piper, ligusticum, satureiam siccam cum cepa sicca, +liquamen, oleum et vinum. +2+ (98) +Aliter holus molle+: apium +coques ex aqua nitrata, exprimes et concides minutatim. in 5 +mortario teres piper, ligusticum, origanum, cepam, vinum, +liquamen et oleum. coques in pultario, et sic apium commisces. ++3+ (99) +Aliter holus molle ex foliis lactucarum +cum cepis+: coques ex aqua nitrata, expressum concides +minutatim. in mortario teres piper, ligusticum, apii semen, 10 +mentam siccam, cepam, liquamen, oleum et vinum.-- +(100) [Aliter] Holus molle ne arescat, summa quaeque amputantur, +et purgamenta et caules madefactos in aqua apsinthi contegito. + + 1 holus molle _bis_ EV _hic_, olus molles _in indice_ EV | + olisatro EV | 2 coctum _Sch_, cocto EV | minutatim _Hum_, minutum + EV, minutim _Tor_ | 9 {e.}{x.} {a.}{q.}{u.}{e.}{s.} ex aqua E | + expressum _Hum_, expressa EV | 12 Holus _Sch_, Aliter. Holus EV | + arescat EV, acescat _cod. Hummelbergii_ | 13 absenti EV + + +XVI. HERBAE RVSTICAE. (101) Liquamine, oleo, aceto a +manu vel in patina pipere, cumino, bacis lentisci. + + 2 piper EV + + +XVII. VRTICAE. (102) Vrticam feminam, sole in ariete posito, +adversus aegritudinem sumes, si voles. + + +XVIII. INTVBA ET LACTVCAE. 1. +1+ (103) +Intuba+ ex liquamine, +oleo modico, {+} medere cepa concisa. pro lactucis vero +hieme intuba ex embammate vel melle et aceto acri. + +2+ (104) +Lactucas+ 3 +cum oxyporio et aceto et modico liquamine. +3+ (105) +Ad +digestionem et inflationem et ne lactucae 5 +laedant+: cumini unc. II, zingiberis unc. I, rutae viridis +unc. I, dactylorum pinguium scripulos XII, piperis unc. I, +mellis unc. IX; cuminum aut Aethiopicum aut Syriacum +aut Libycum. tundes cuminum et postea infundes in aceto, +cum siccaverit; postea melle omnia comprehendes. cum 10 +necesse fuerit, dimidium cocleare cum aceto et liquamine +modico misces aut post cenam dimidium cocleare accipies. + + 1 INTVBAE ET ({l/} E) EV _cf. ind._ | ex liq. E, et liq. V | + 2 oleo V, et oleo E | modico medere EV, modico modicaque (modice + _Hum_) _Tor_, modico comedere _Sch_ | 3 incube (t _ex_ c _corr._ + E2) exembammate E, intib{e,} ex enbãmate V | acri E, agri V | + 4 oxyporio et E, exyporio (_om._ et) V | +3+ 18, 2 _cf. +1+ 18 de + oxyporo_ | 5 digestione V | 6 cumini V, cuminum E | gingiberis E2 + _ex_ -ber E1, gengi{b/} V | 8 cuminum aut EV, _cf. p. 11, 23 + {+1+ 18}_ | 9 tundes V, tundis E cuminum _delendum?_ infundes V, + -dis E | 11 necesse E, nece V | cocleare cum _Sch_, coclearium E, + cloclear{~u} V, cochlearium cum _Tor_ | 12 coclearem E, + cloclear{~e} V + + +XIX. CARDVI. 1. +1+ (106) +Carduos+: liquamine, oleo et ovis +concisis. +2+ +Aliter carduos+: rutam, mentam, coriandrum, +feniculum, omnia viridia teres. addes piper, ligusticum, +mel, liquamen et oleum. +3+ +Aliter carduos elixos+: piper, +cuminum, liquamen et oleum. 5 + + 3 faeniculum {s}, fenicum EV + + +XX. SPHONDYLI [vel fundili]. 1. +1+ (107) +Sphondyli fricti+ +ex oenogaro simplici. +2+ +Aliter: Sphondyli elixi+ ex +sale, oleo, mero, coriandro viridi conciso et pipere integro. ++3+ (108) +Aliter: sphondylos elixos+ perfundes amulato infra +scripto: apii semen, rutam, mel, piper teres, passum, liquamen 5 +et oleum modice. amulo obligas, piper asperges et +inferes. +4+ (109) +Aliter sphondylos+: + teres cuminum, rutam, liquamen, 7 +caroenum modice, oleum, coriandrum viride et +porrum. et sphondylos inferes pro salso. + +5+ (110) +Aliter: sphondylos 9 +elixatos+ praedurabis, mittes in caccabum oleum 10 +liquamen, piper. passo colorabis et obligas. +6+ (111) +Aliter +sphondylos+ oleo, liquamine complebis, vel oleo et sale +assabis. piper asparges et inferes. [+7+ (112) +Aliter: sphondylos +elixatos+ conteres et nervos eorum eximes. deinde +cum eis alicam elixatam et ova conteres, liquamen, piper 15 +isicia ex his facies cum nucleis et pipere in omento. assabis, +oenogaro continges et pro isiciis inferes]. + + 1 Sphondili (Sf- V) uel fundili. Sphondili (Sf- V) EV, _cf. + index_ | funguli _suo Marte substituit Hum, potius vulgaris + glossa_ vel fundili _delenda. deinceps_ V _exhibet semper_ sfond-, + E _vel_ sphond- (sphund- E2 2) _vel_ sfond- _vel_ spond- | + 3 piper EV | 4 elixos E3, -xo E1V | 8 uiridem EV | 9 salso _sic_ + EV | 11 passo _Hum_, passum EV | 12 oleo liq. P, oleum liq. EV | + _praeceptum +3+ 20, 7 male repetitur ex +2+ 1, 6_ | 15 alicam E, + -ca V | 16 augmento EV _i._ omento _cf. p. 13, 12 {+2+ 1, 6}_ | + 17 oenogairo V + + +XXI. CAROETAE SEV PASTINACAE. (113) 1. +Caroetae +frictae+ oenogaro inferuntur. +2+ +Aliter caroetas+: sale +oleo puro et aceto. +3+ +Aliter: caroetas elixatas+ concisas +in cuminato oleo modico coques et inferes. cuminatum +colorium facies. 5 + + 1 Caroetae (Caro oetae V) seu pastinace (-ci E). Caroetae + (Carot{e,} E) fricta _sic_ EV | 3 oenagaro E | 5 colorium _Sch_, + coliorum EV, colicorum _Tor; addendumne_ passo _vel_ croco_?_ + + + + +LIB. IV. PANDECTER + +I. sala cattabia. II. patinae piscium holerum pomorum. III. minutal de +piscibus vel esiciis. IV. tisana vel sucum. V. gustum. + + PANDECTER _sic quater_ EV | I cattabia _sic_ EV | II pastine EV | + holerum E, oleum V + + +I. SALA CATTABIA. (116) (?) 1. +Sala cattabia+: piper, +mentam, apium, puleium aridum, caseum, nucleos pineos, +mel, acetum, liquamen, ovorum vitella, aquam recentem +panem ex posca maceratum exprimes, caseum bubulum, +cucumeres in caccabulo compones, interpositis nucleis. mittes 5 +concisi capparis minuti.... iocusculis gallinarum. ius +perfundes, super frigidam collocabis et sic appones. +2+ +Aliter +sala cattabia Apiciana+: adicies in mortario apii +semen, puleium aridum, mentam aridam, zingiber, coriandrum +viride, uvam passam enucleatam, mel, acetum, oleum 10 +et vinum. conteres. adicies in caccabulo panis Picentini +frusta, interpones pulpas pulli, glandulas haedinas, caseum +Vestinum, nucleos pineos, cucumeres, cepas aridas minute +concisas. ius supra perfundes. insuper nivem sub ora asparges +et inferes. +3+ (118) +Aliter sala cattabia+: panem Alexandrinum 15 +excavabis, in posca macerabis. adicies in mortarium +piper, mel, mentam, alium, coriandrum viride, caseum +bubulum sale conditum, aquam, oleum. insuper nivem, et +inferes. + + 1 cattabia EV _semper hic et deinceps;_ caccabia (_melius_ -bina) + _Hum_, cottabia _Baseggio_ | 2 nucleo EV | 3 aquã {a}, quam EV | + 5 interponesitis E | 6 concisi capparis minuti iocusculis (loc- V) + EV _quae certe lacunosa sunt_; concisas cepas aridas minute + iocuscula (cum -lis _Gi_) _Hum ex p. 23, 2 {+4+ 1, 2}_ | + 7 perfundes _Sch_, profundes EV | 9 puleio EV | coriandrum E, + -dro V | 10 uiridem EV | 11 picemtini V | 12 frustra EV, III + frustra {s} (_male ex_ -ni) | 13 pineos nucleos E | 14 perfundes V, + fundes _corr. in_ perf- E | niuem {s} nuem EV | sub ora (hora E): + '_a latere et in margine_' _Hum_ | 15 alexandrinum V, {ea.}le- E | + 17 mel E, _om._ V | uiridem EV | 18 nivem _Baseggio_, uinum EV + + +II. PATINAE PISCIVM HOLERVM POMORVM. 1. +1+ (121) +Patina +cotidiana+: cerebella elixata teres cum pipere. cuminum, +laser cum liquamine, caroeno, lacte et ovis. ad +ignem lenem vel ad aquam calidam coques. +2+ (122) +Aliter patina +versatilis+: nucleos, nuces fractas; torres eas et 5 +teres cum melle, pipere, liquamine, lacte et ovis. olei modicum. + + 1 Patine EV _hic_, Pastine EV _in indice_ | holerum _utrubique_ E, + ole{~u} _et hic et in indice_ V | 2 piper EV | 3 carenum EV | ouis + E, obis _corr._ in ouis V | 4 len{~e} V, le{nu.}em E | aquã V, + quam E | 5 _praeceptum +4+ 2, 2 redit fere +4+ 2, 16_ | torres + _Hum_, teres EV _cf. p. 27, 11 {+4+ 2, 16}_ + + ++3+ (123) +Aliter patina+: thyrsum lactucae teres cum pipere +liquamine, caroeno, aqua, oleo. coques, ovis obligabis; +piper asparges et inferes. +4+ (124) +Aliter patina fusilis+: +accipies holisatra, purgas, lavas, coques, refrigerabis, +restringes. accipies cerebella IV, enervabis, coques. adicies 5 +in mortario piperis scripulos VI, suffundes liquamen, fricabis. +postea adicies cerebella, fricabis iterum. adicies holisatra +et simul conteres. postea franges ova VIII, adicias +cyathum liquaminis, vini cyathum, passi cyathum, contrita +simul temperabis. patinam perunges, impones in thermospodio. 10 +postea cum coctum fuerit, piper asparges et inferes. + + 1 tyrsum EV | 2 aquam EV | 3 asparges V, -is E | 5 restringues EV, + et friges _Hum_ | 6 piper EV | 10 intermospodio V, interimospodio + E | 11 cum _Sch, cf. +6+ 9, 15_, quod EV, quam _Hum._ | asparges V, + -is E + + ++5+ (125) +Aliter patina de asparagis frigida+: accipies asparagos +purgatos, in mortario fricabis, aqua suffundes, perfricabis, +per colum colabis. Et mittes <in caccabum> ficedulas +curatas. teres in mortario piperis scripulos VI, adicies +liquamen, fricabis, <postea adicies> vini cyathum 5 +unum, passi cyathum unum, mittes in caccabum olei uncias +III, illic ferveant, perunges patinam, in ea ova VI cum +oenogaro misces, cum suco asparagi impones cineri calido, +mittes impensam supra scriptam. tunc ficedulas compones +coques, piper asperges et inferes. +6+ (126) +Aliter patina de 10 +asparagis+ adicies in mortario asparagorum praecisuras, +quae proiciuntur, teres, suffundes vinum, colas +teres piper, ligusticum, coriandrum viride, satureiam, +cepam, vinum, liquamen et oleum sucum transferes +in patellam perunctam et, si volueris, ova dissolves 15 +ad ignem, ut obliget piper minutum asperges <et inferes> + + 1 asparagis V, aspargis E | 3 in caccabum _add. Gi_ | + fecitulas EV | 4 curatas _Hum_, curtas EV | sex _Hum_, sed EV | + 5 postea adicies _add. Gi, ex l. 22 {+4+ 2, 8} p. 23, 22 + {+4+ 2, 4}_ | 6 I passi E uni passi V | 8 asparagi {a}, -gis EV | + 9 inpensam V -as E | ficetulas _sic_ EV | compones V, conpones + (_corr ex_ -poe nes) E | 10 asparges V, aspergis E | 12 quae + proiciuntur _quasi glossam del Sch_ | 13 uiridem EV | + 14 transferes V, -ens E | 16 et inferes _add. Gi_ + + ++7+ (127) +Patinam ex rusticis, sive tamnis sive sinapi +viridi sive cucumere sive cauliculis+ item facies +si voluens, substernes pulpas piscium vel pullorum. [Aliter] ++8+ (128) +Patina de sabuco calida et frigida+ accipies +semen de sabuco, purgabis, ex aqua decoques, paulum ex 5 +siccabis, patinam perunges et in patinam compones ad +surcellum adicies piperis scripulos VI, suffundes liquamen, +<fricabis>, postea adicies liquaminis cyathum unum, +vini cyathum, passi cyathum, teres, tandem in patinam +mittes olei unc IV, pones in thermospodio et facies ut 10 +ferveat. cum ferbuerit, franges postea ova VI, agitabis et +patinam sic obligabis cum obligaveris, piper asparges et +inferes. + + 1 rusticis _herbis quae secuntur_ tannis EV | 2 cucumeres EV | + item _Vo_, ita EV | 3 Aliter patina EV | 4 sabuco V, sabulo E | + 5 sabuco V, sambuco E | paulum _Sch_, speculum EV | 6 ad surcellum + _'ad ignem sarmenticium, cf. Macrob. Sat. 7, 16, 23' Sch; + intellegimus_ surculatum, surcello agitatum | 7 suffunde EV | + 8 fricabis _add. Hum 'ex scripto codice', nisi ille hunc locum + conmiscuit cum p. 23, 21 {+4+ 2, 4}, vel p. 25, 2 {+4+ 2, 9}. + 30, 3 {+4+ 2, 31}, neque enim in ullo inter {s} codice legitur + hic_ fricabis | 9 tandem _Sch_, tantum EV | 10 olei V oleum E + + + +9+ (129) +Patinam de rosis+ accipies rosas et exfoliabis +album tolles, mittes in mortarium, suffundes liquamen, fricabis +postea mittes liquaminis cyathum unum semis, et +sucum per colum colabis accipies cerebella IV, enervabis +et teres piperis scripulos VIII suffundes ex suco, fricabis 5 +postea ova VIII frangis, <mittis> vini cyathum unum +semis et passi cyathum unum, olei modicum postea patinam +perunges et eam impones cineri calido, et sic impensam +supra scriptam mittes. cum cocta fuerit in thermospodio +piperis pulverem super asperges et inferes. +10+ (130) +Patina 10 +de cucurbitis+: cucurbitas elixas et frictas in patina +compones, cuminatum superfundes, modico oleo super +adiecto, fervere facias et inferes. +11+ (131) +Patina de apua+: +apuam lavas, ex oleo maceras, in Cumana compones, adicies +oleum, liquamen, vinum alligas fasciculos rutae et origam 15 +et subinde fasciculos apa {+} babtidiabis. cum cocta +fuerit, proicies fasciculos, et piper asperges et inferes. + + 1 rosis _Hum_ coris EV | rosas _Tor_ rosis EV | 2 tolles V + tollis E | 3 unu s V, IS E | 5 ex V, et E | 6 mittis _add. Vo_ | + 8 perunges E, perunges et eam perunges V | cinere EV _cf. p. 24, 6 + {+4+ 2, 5}_ | 11 cucurbitis {s}, -tas EV | 13 apua abuam EV | + 15 rute et origanum et subinde <fasciculos rute et origanum et + subinde_ iteravit_ V> fasciculos apa babti diabis (apababdiabis V) + dum (cum{s}) cocta EV, _unde_ fasc cum apua (et apuam _Gi_) + elixabis. cum _Hum_ _fortasse_ fasc et apuam <elixabis et aceto> + baptizabis cum + + ++12+ (132) +Patina de apua sine apua+: pulpas piscis assi vel +elixi minutatim facies ita abundanter, ut patinam qualem +voles implere possis. teres piper et modicum rutae, suffundes +liquamen quod satis erit et olei modicum, et commisces +in patina cum pulpis, sic et ova cruda confracta, ut 5 +unum corpus fiat. desuper leniter compones urticas marinas, +ut non cum ovis misceantur. impones ad vaporem, ut +cum ovis ire non possint, et, cum siccaverint, super aspergis +piper tritum et inferes ad mensam. nemo agnoscet quid +manducet. 10 + + 1 de abua sine abua EV | 2 quale EV | 3 possit EV | 4 erit VE2, + erat E1 | 5 patina E, tina V | 6 un{~u} corpus V corpus unum E | + leniter E eui{t(} V | 6 ire EV, coire _Sch ex +9+ 4, 2_ | 7 non E, + _om_ V | 8 et _Hum_, ut EV + + + +13+ (133) +Patinam ex lacte+: nucleos infundes et siccas +echinos recentes iam praeparatos habebis. accipies patinam, +et in eam compones singula infra scripta. mediana +malvarum et betarum et porros maturos, apios, holus molle +et viridia elixa, pullum carptum ex iure coctum, cerebella 5 +elixa, Lucanicas, ova dura per medium incisa. mittes longaones +porcinos ex iure Terentino farsos, coctos, concisos, +iecinera pullorum, pulpas piscis aselli fricti, urticas marinas +pulpas ostreorum, caseos recentes. alternis compones, +nucleos et piper integrum asparges. ius tale perfundes: 10 +piper, ligusticum, apii semen, silfi. coques. at ubi cocta +fuerit, lacte colas, cui cruda ova commisces, ut unum corpus +fiat, et super illa omnia perfundes. cum cocta fuerit, +<addes> echinos recentiores, piper asperges et inferes. + + 2 echinos _Baseggio_, eos EV | iam praeparatos _Baseqgio_, + inpreparatos EV | habebis {s} habetis (ab- F) EV} | 3 scripta EV | + 4 holus molles EV | 5 carptum ex _Sch ex +6+ 9, 13_, raptum et EV | + 6 lucanicas _Sch_, lucania EV | 7 coctos V, -us E | 8 pollorum EV | + aselli _Hum_, ascelli EV | 11 at E, ad V, _item l. 19 {+4+ 2, 14}_ | + 12 lactem EV | 14 addes _vel_ mittes _add. Vo_ | echinos _Tor_, + echino V, enchino (-ono E1) E + + ++14+ (134) +Patinam Apicianam sic facies+: <accipies> frusta +suminis cocti, pulpas piscium, pulpas pulli, ficedulas vel +pectora turdorum cocta et quaecumque optima fuerint; +haec omnia concides diligenter praeter ficedulas. ova vero +cruda cum oleo dissolvis. teres piper, ligusticum, suffundes 5 +liquamen, vinum, passum, et in caccabum mittis ut calefiat, +et amulo obligas. antea tamen pulpas concisas universas +illuc mittes, et sic bulliat. at, ubi coctum fuerit, levabis +cum iure suo et in patellam alternis de trulla refundes +cum piperis granis integris et nucleis pineis, ita ut per 10 +singula coria substernas diploidem, dein laganum similiter; +quotquot lagana posueris, tot trullas impensae desuper +adicies. unum vero laganum fistula percuties et super +impones. piper asparges. ante tamen illas pulpas ovis +confractis obligabis, et sic in caccabum mittes cum impensa. 15 +patellam aeneam qualem debes habere infra ostenditur. + + 1 accipies _add. Vo ex l. 28 {+4+ 2, 15}_ | frustra EV | + 5 dissolu{e.}{n.}{d.}is E | 9 patella EV | 10 grana integra EV | + 11 _an_ pro singulis coriis_?_ | dein _Sch_, in EV, inde + _Furlanetto_ | 12 quotquot {s}, quodquo EV | impensae _Hum. ex + p. 27, 7 {+4+ 2, 15}_, imples EV | 15 inpensam E, impensã + (m _adrasa in_ n) V | 16 aeneã V, aeneum E | infra] _ubi?_ + + ++15+ (135) +Patina cotidiana+: accipies frusta suminis cocti, +pulpas piscium coctas, pulpas pulli coctas. haec omnia +concides diligenter. accipias patellam aeneam, ova confringes +in caccabum et dissolves. adicies in mortarium +piper, ligusticum, fricabis, suffundes liquamen, vinum, passum, 5 +oleum modice, reexinanies in caccabum, facies ut +ferveat. cum ferbuerit, et obligas. pulpas, quas subcultrasti, +in ius mittis. substerne diploides.... patinam aeneam, et +trullam plenam pulpae, et disparges oleum, <et> laganum +pones similiter. quotquot lagana posueris, tot trullas impensae 10 +adicies. unum laganum fistula percuties, a superficie +versas in discum, in superficiem pones. piper asperges +et inferes. +16+ (136) +Patina versatilis vice dulcis+: nucleos +pineos, nuces fractas et purgatas, attorrebis eas, teres +cum melle, pipere, liquamine, lacte, ovis, modico mero et 15 +oleo. + + 1 frustra EV | 2 cocti _l. 13 {+4+ 2, 14}_, coctam E, coctum V, + cocta {s} | 3 concides _Hum ex l. 15 {+4+ 2, 14}_, condies EV + _cf. p. 30, 28 {+4+ 2, 36}_ | accipias V, -es E | 4 mortarium V, + -io E | 7 _fortasse_ ferveat, et amulo obligas. cum fervuerit, + pulpas | 8 substerne E, -nere V | diplodies EV; _deest verbum; an_ + diploides: <confundes>_?_ | 6 et {s} _om._ EV | 10 quotquot E, + quodquo V | lagana {a} _cf. 26, 23 {+4+ 2, 14}_, lagas EV | 12 in + superficiem E, insuper insu{p/}ficiem V | 13 _praeceptum +4+ 2, 16 + fere i.q. +4+ 2, 2_ | dulcis _Hum_, dulci V, dulce E | + 14 attorebis {a}, atorrebas EV + + ++17+ (137) +Patellam tyrotaricham ex quocumque salso +volueris+: coques ex oleo, exossabis. et cerebella cocta, +pulpas piscium, iocuscula pullorum, ova dura, caseum +mollem excaldatum, haec omnia calefacies in patella. teres +piper, ligusticum, origanum, rutae bacam, vinum, mulsum, 5 +oleum, <in> patella ad lentum ignem <pones> ut coquatur. +ovis crudis obligabis, adornabis, cuminum minutum asparges +et inferes. +18+ (138) +Patellam siccam: isicia de thursione+: +enervabis, concides minutatim. teres piper, ligusticum, +origanum, petroselinum, coriandrum, cuminum, rutae 10 +bacam, mentam siccam, ipsum thursionem. isicia deformabis. +<Adicies> vinum, liquamen, oleum. coques. coctum +in patellam collocabis, ius in ea facies: piper, ligusticum, +satureiam, cepam, vinum, liquamen, oleum. <In> patellam +pones ut coquatur. ovis obligabis, piper asparges et inferes. 15 + + 1 thirotarricam EV | salso EV, pisce salso _cod. Hummelbergii, at + cf. p. 28, 12 {+4+ 2, 21}. 16 {+4+ 2, 22} al._ | 3 pulpas V1, + pulpis EV2 | 6 in _et_ pones _add. Gi_ | 7 adornabis _Baseggio_, + adordinabis EV | 8 siccam esicia EV, esitiatam _Gi; adi. desidero + quale_ Siculam | tursone EV | 9 eneruabis EV, _exspectabam_ + exossabis | 11 turtionem EV | _an_ inde formabis? | 12 adicies + _add. Gi_ | 14 in _Hum (an ex suo codice?), om._ EV + + ++19+ (139) +Patellam ex holisatro+: elixas ex aqua nitrata, +exprimis in patellam. teres piper, ligusticum, coriandrum, +satureiam, cepam, vinum, liquamen, acetum, oleum transferes +in patellam, coques, amulo obligas. thymum et piper +minutum asparges et de quacumque herba, si volueris 5 +facies ut supra. +20+ (140) +Patina de apua fricta+: apuam lavas, +ova confringes et cum apua commisces. adicies liquamen, +vinum, oleum, facies ut ferveat, et cum ferbuerit, mittes +apuam. cum duxerit, subtiliter versas. facies ut coloret, +oenogarum simplex perfundes piper asparges et inferes. 10 + + 1 patellam E, -a V | 6 _admodum simile praeceptum de lagitis + +4+ 2, 26_ | apua lauas EV | 7 apia EV + + ++21+ (141) +Patina ex lagitis et cerebellis+: friges ova dura, +cerebella elixas et enervas, gigeria pullorum coques. haec +omnia divides praeter piscem, compones in patina, praemixta +salsum coctum in medio pones. teres piper, ligusticum, +suffundes <passum>, ut dulce sit. piperatum mittes 5 +in patinam, facies ut ferveat cum ferbuerit, ramo rutae +agitabis et amulo obligabis. +22+ (142) +Patina mullorum loco +salsi+: mullos rades, in patina munda compones, adicies +<olei quod satis est et salsum interpones. facies> ut ferveat. +cum ferbuerit, mulsum mittes aut passum. piper asparges 10 +et inferes. +23+ (143) +Patina piscium loco salsi+: + pisces qualeslibet 11 +curatos friges, in patinam compones, adicies olei quod +satis est et salsum interpones. facies ut ferveat. cum ferbuerit, +mittes mulsam et ius agitabis. + + 1 lagitis EV2, lagatis V1 | dura _sic_ EV | 2 gigeria _Hum_, + cizeria E, cizema V | quoques V, coquis E | 5 passum _vel_ mulsum + _add. Hum_ | dulce E, dulcis V | 8 mullos EV2, mullo V1 | + 9 olei--facies _add. Sch ex l. 12_ | 11 Patina V, -am E | loco + salsi E, locos alfi V | 14 mulsam _sic_ EV | ius agitabis {s}, + insagitabis EV, _an_ in se agitabis? _cf. p. 30, 16 {+4+ 2, 33}_ + + + +24+ (144) +Patina piscium+: +pisces qualeslibet rades et curatos mittes. cepas siccas Ascalomas +vel alterius generis concides in patinam et pisces +super compones. adicies liquamen, oleum. cum coctum +fuerit, salsum coctum in medio pones. addendum acetum 5 +asparges et coronam bubulam. +25+ (145) +Patellam Lucretianam+: +cepas pallachanas purgas (viridia earum proicies), +in patinam concides liquaminis modicum, oleum et aquam +dum coquitur, salsum crudum in medium ponis. at ubi cum +salso prope cocta fuerit, mellis cocleare asparges, aceti et 10 +defriti pusillum. gustas. si fatuum fuerit, liquamen adicies, +si salsum, mellis modicum. et coronam bubulam aspergis, +et bulliat. +26+ (146) +Patinam de lagitis+: lagitas rades, +lavas, ova confringis et cum lagitis commisces. adicies +liquamen, vinum, oleum, facies ut ferveat. cum ferbuerit, 15 +oenogarum simplex perfundis. piper asperges et inferes. + + 2 curatos _Hum_, duratos EV | ascalomas _a_, -nas EV | 6 coronam + EV, cunilam _Sch ex Plin 19, 165_ bubulã V, -lum _corr. in_ -lam + E | 7 pallachanas (pala- E) EV, _cf. +9+ 1, 1 et Plin. nat. + 19, 105_ | 8 et VE2, ex E1 | 10 mellis _Tor_ melle EV | 11 defreti + E, -thi V | fuerit _Hum_, efuerit EV, exuerit {s}, exierit _Sch_ | + 13 et bulliat _Sch_, ut bulliat EV | _cf. +4+ 2, 20_ | + 14 conmiscis EV + + ++27+ (147) +Patina zomoteganon+: a crudo quoslibet pisces lavas, +in patina compones. adicies oleum, liquamen, vinum, cocturam, +fasciculum porri, coriandri. dum coquitur, teres piper, +ligusticum, origanum <et coctum> fasciculum, de suo +sibi fricabis, suffundes ius de suo sibi, ova cruda dissolves, 5 +temperas. exinanies in patinam, facies ut obligetur. cum +tenuerit, piper asparges et inferes. +28+ (148) +Patina solearum+: +soleas battues et curatas compones in patina. adicies +oleum, liquamen, vinum. dum coquitur, teres piper, ligusticum, +origanum, fricabis, suffundes ius, ova cruda et 10 +unum corpus facies. super soleas refundes, lento igni coques. +cum duxerit, piper asparges et inferes. +29+ (149) +Patina +de piscibus+: piperis unciam, caroeni heminam, conditi +heminam, olei unc. II. +30+ (150) +Patina de pisciculis+: uvam +passam, piper, ligusticum, origanum, cepam, vinum, liquamen, 15 +oleum. transferes in patellam. cum cocta fuerit, +adicies in ipsam pisciculos coctos. amulo obligas et inferes. + + 1 _idem praeceptum praebent excerpta Vinithari in codice + Salmasiano §13_ | zomoteganona (-ne E) crudos EV, pisces + inotogonon _exc. Salm. bis in indice_, pisces inotocano _§11_, + pisces inotogono a crudo _§13, cf. §361_ | lavas _exc., om._ EV | + 2 cocturam _Brandt_, coctum EV, _om. exc._ | 4 ligisticum _exc._, + libustici E2V, liuestici E1 | origanum et coctum _Vo ex exc._ (et + fasciculos quos elixasti), origani EV | 5 fricabis E, frigabis V, + _om. exc._ | 6 obligetur (-&' V) EV, obliget _exc._ | 7 tenuerit + EV, bene tenuerit _exc._ | aspergis E, aspargas V | _§28 idem + praeceptam in exc. Salm. §19 _ | 8 solearum EV, soliarum ex obis + _exc._ | battues et curatas EV, rades purgas _exc.; cf. Plin. nat. + 9, 68_ ferula verberatus | 9 _post_ vinum _addunt exc._ fasciculum + porri et coriandri semen | ligusticum EV, modic{~u} _exc._ | + 10 fricabis EV, _om. exc._ | ius EV, iux suo sibi _exc._ | oua + cruda EV, adicies iuri dicim cruda oua _exc._ | et in unum _exc._, + ut unum EV | 11 facies EV _exc._ | 14 uuam E, uuas V + + ++31+ (151) +Patina de piscibus dentice, aurata et +mugile+: accipies pisces, curatos subassabis, postea eos +in pulpas carpes. deinde ostrea curabis. adicies in mortarium +piperis scripulos VI, suffundes liquamen, fricabis, +postea adicies liquaminis cyathum unum, vini cyathum 5 +unum, mittes in caccabum et olei unc. III et ostrea. oenogarum +facies fervere. cum ferbuerit, patinam perunges et +in pulpam supra scriptam mittes et in condituram de +ostreis. facies ut ferveat. cum ferbuerit, franges ova XI, +infundes super ostrea. cum strinxerint, piper asparges et 10 +inferes. +32+ (152) +Patina de pisce lupo+: teres piper, cuminum, +petroselinum, rutam, cepam, mel, liquamen, passum, olei +guttas. +33+ (166) +Patina de sorbis calida et frigida+: accipies +sorba, purgas, in mortario fricabis, per colum colabis, +cerebella enervabis IV cocta, mittes in mortario piperis 15 +scripulos VIII, suffundes liquamen, fricabis. adicies sorba, +in se contemperabis, franges ova VIII, adicies cyathum +liquaminis unum. patinam mundam perunges et in thermospodio +pones, et sic eam impensam mittes, ac subtus +supra thermospodium <calidam> habeat cum cocta fuerit, 20 +piper minutum asparges et inferes. + + 1-2 dentice aurata et mugile _Hum_, denticem auratam et mugillem + EV | 3 carpeas EV (_i._ carp{ea}s _archetypi_) _cf. p. 20, 16 + {+3+ 14}_ | 6 et ostrea {s}, ea hostrea EV | 7 feruiere E | + perungis EV | 9 XI _Sch_ XL V, quadraginta E; _p. 24, 25 + {+4+ 2, 8} in simili iure_ oua VI | 13 sorbas EV | 17 frangis EV | + 18 unum {s} uinum EV | 20 calidam _add. Vo ex l. 34 {+4+ 2, 36}_ | + 21 aspargis EV + + + +34+ (167) +Patina de Persicis+: +Persica duriora purgabis, frustatim concides, elixas, +in patina compones, olei modicum superstillabis et cum +cuminato inferes. +35+ (168) +Patina de piris+: pira elixa et purgata +e medio teres cum pipere, cumino, melle, passo, liquamine, 5 +oleo modico. ovis missis patinam facies, piper super +asparges et inferes. +36+ (169) +Patina urticarum calida et +frigida+: urticam accipies, lavas, colas per colum, exsiccabis +in tabula, eam concides. teres piperis scripulos X, +suffundes liquamen, fricabis. postea adicies liquaminis 10 +cyathos II, olei uncias VI. caccabus ferveat. cum ferbuerit, +coctum tolles ut refrigescat postea patinam mundam perunges, +franges ova VIII et agitabis. perfundes, subtus +supra cinerem calidam habeat. <cum> cocta <fuerit>, piper +minutum asparges et inferes. +37+ (170) +Patina de Cydoneis+: 15 +mala Cydonia cum porris, melle, liquamine, oleo, defrito +coques et inferes, vel elixata ex melle. + + 1 persicis E, piscis V | 2 frustratim EV | 6 super E2V, _om._ + E1 | 9 concides V, condies E, _cf. p. 26, 30 {+4+ 2, 15}_ | + 12 perungues _sic_ EV | 13 agitabis V, -tas E | 14 calidam _sic_ + EV | cum cocta fuerit _Gi ex l. 19 {+4+ 2, 33}_, coctam EV | + 15 cidoneis, _at 2_ cydonia EV | 16 defrito _Brandt_, defricato EV + + +III. MINVTAL DE PISCIBVS VEL ISICIIS. 1. +1+ (171) +Minutal +marinum+: <pones> pisces in caccabum, adicies liquamen, +oleum, vinum, cocturam. porros capitatos, coriandrum minutatim +concides, isiciola de pisce minuta facies et pulpas +piscis cocti concerpis, urticas marinas bene lotas mittes. 5 +haec omnia cum cocta fuerint, teres piper, ligusticum, origanum, +fricabis, liquamen suffundes, ius de suo sibi, exinanies +in caccabum. cum ferbuerit, tractam confringes, obligas, +coagitas. piper asparges et inferes. +2+ (172) +Minutal Terentinum+: +concides in caccabum albamen de porris minutatim, 10 +adicies oleum, liquamen, cocturam, isiciola valde +minuta, et sic temperas ut tenerum sit. isicium Terentinum +facies: inter isicia confectionem invenies. ius tale +facies: piper, ligusticum, origanum, fricabis, suffundes liquamen, +ius de suo sibi, vino et passo temperabis. mittes 15 +<in> caccabum. cum ferbuerit, tractam confringes, obligas. +piper asparges et inferes. + + 2 <pones> _add. Gi_ | 4 pulpas pisces E, pul pasces (pis _ss. man. + rec._) V | 5 concerpis _Hum_, concapis EV, cum cepis {s} _male_ | + 9 coagitas _Gi ex l. 27 {+4+ 3, 3}_, cum ferbuerit (feruu- V) + agitas EV | aspargis EV | 11 ualde minuta _Sch_, uel deminuta (-ta + _ex_ -tt{~i} _corr._ V) EV | 13 inter esiciam EV | invenies: _in + nostra epitoma non legitur_ | 16 in {s}, _om._ EV | tracta EV | + 17 piperis aspergis EV + + + +3+ (173) +Minutal Apicianum+: oleum, +liquamen, vinum, porrum capitatum, mentam, pisciculos, +isiciola minuta, testiculos caponum, glandulas porcellinas. +haec omnia in se coquantur. teres piper, ligusticum, coriandrum +viride vel semen, suffundis liquamen, adicies 5 +mellis modicum et ius de suo sibi, vino et melle temperabis. +facies ut ferveat. cum ferbuerit, tractam confringes, +obligas, coagitas. piper asparges et inferes. +4+ (174) +Minutal +Matianum+: adicies in caccabum oleum, liquamen, cocturam, +concides porrum, coriandrum, isicia minuta. spatulam 10 +porcinam coctam tessellatim concides cum sua sibi +tergilla. facies ut simul coquantur. media coctura mala +Matiana purgata intrinsecus, concisa tessellatim mittes. +dum coquitur, teres piper, cuminum, coriandrum viride +vel semen, mentam, laseris radicem, suffundes acetum, 15 +mel, liquamen, defritum modice et ius de suo sibi, aceto +modico temperabis. facies ut ferveat. cum ferbuerit, tractam +confringes et ex ea obligas. piper asparges et inferes. + + 3 caponum {a}, capronum EV _cf. Varro rust. 3, 9, 3_; caprorum + _suo iure sprevit Sch_ | 4 quoquatur EV | 7 facies E, -as V | + 8 aspargis EV | 9 matianum _sic_ EV | 11 coctã, -am _ex_ -im + _corr._ E | 13 maziana EV | 14 uiridem EV | 15 suffundes E, -is V | + 18 asparges V, -is E + + ++5+ (175) +Minutal dulce ex citriis+: adicies in caccabo oleum, +liquamen, cocturam, porrum capitatum, concides coriandrum +minutatim, spatulam porcinam coctam et isiciola +minuta. dum coquitur, teres piper, cuminum, coriandrum +<viride> vel semen, rutam viridem, laseris radicem, suffundis 5 +acetum, defritum, ius de suo sibi, aceto temperabis. +facies ut ferveat. cum ferbuerit, citrium purgatum intro +foras, tessellatim concisum et elixatum in caccabum mittes. +tractam confringes et ex ea obligas. piper asparges et inferes. + + 2 cocturum EV | 3 et isiciola {s}, et siciola EV | 4 dum V, _item, + sed_ d _in loco adraso_, E | cumino EV | 5 viride(m) _add. Tor_ | + _post_ uel _erasae duae litterae_ (ap _?_) _in_ V | ruta EV | + radicem _bis scripsit_ E | 7 purgatum V, -utum E | 9 tracta V, + trac{t.}{a.}tum E | aspargis EV | inferes V, -as _corr. in_ -es E + + ++6+ (176) +Minutal ex praecoquis+: adicies in caccabum +oleum, liquamen, vinum, concides cepam Ascaloniam aridam, +spatulam porcinam coctam tessellatim concides. his +omnibus coctis teres piper, cuminum, mentam siccam, +anethum, suffundis mel, liquamen, passum, acetum modice, 5 +ius de suo sibi, temperabis. praecoqua enucleata mittis, +facies ut ferveant, donec percoquantur. tractam confringes, +ex ea obligas. piper asparges et inferes. +7+ (177) +Minutal ex +iecineribus et pulmonibus leporis+: invenies inter +lepores quemadmodum facies. adicies <in> caccabum liquamen, 10 +vinum, oleum, cocturam, porrum et coriandrum +concisum, isicia minuta, spatulam porcinam coctam tessellatim +concisam, et in eundem caccabum inmittes. dum +coquitur, teres piper, ligusticum, origanum, ius de suo sibi, +vino et passo temperabis. facies ut ferveat. cum ferbuerit, 15 +tractam confringes et ex ea obligas. piper asparges et inferes. ++8+ (178) +Minutal ex rosis+: eodem iure supra scripto, +sed passum plus adicies. + + 1 praecoquis _Hum_, praecoques EV, -que {a} | caccabo EV | + 2 concides (i _ex_ e _in_ E) EV | ascaloniam E, ascoliniam V | + 3 concides EV2, _om._ V1 | 4 omnib. V, hominibus E | cumi inum E | + 6 praecoqua _Hum_, {-p}coqui EV | 7 tractam _Tor_, fracta EV | + confringis E, -es V | 8 ex EV, et ex _Sch_ | aspargis EV | 9 inter + lepores _scil. +8+ 8, 5_ | 10 adicies V, adies E | in _om. _EV + _hic_ | 11 coctura EV _hic_ | porrorum EV _hic, cf. p. 31, 29 + {+4+ 3, 4}_ | 13 inmittes (inme- E1) EV _hic_ | 14 ligustium E | + 16 fractã (fratitam E1) EV | aspargis EV | 18 adicies V, -as E + + +IV. TISANAM VEL SVCVM. 1. (179) +Tisanam sic facies+: +tisanam lavando fricas, quam ante diem infundes. impones +supra ignem [calidum]. cum bullierit, mittes olei satis et +anethi modicum fasciculum, cepam siccam, satureiam et +coloefium, ut ibi coquantur propter sucum. mittes coriandrum 5 +viride et salem simul tritum et facies ut ferveat. +cum bene ferbuerit, tolles fasciculum et transferes in alterum +caccabum tisanam sic, ne fundum tangat propter combusturam. +lias <bene> et colas in caccabulo super acronem +coloefium. teres piper, ligusticum, pulei aridi modicum, 10 +cuminum et silfi frictum, ut bene tegatur. suffundis <mel>, +acetum, defritum, liquamen, refundis in caccabum super +coloefium acronem. facies ut ferveat super ignem lentum. + + {Transcriber's Note: All page-and-line references in this + paragraph are to recipe +5+ 5, 1.} + + 1 _fere idem praeceptum redit +5+ 5, 1_ | 3 calidum _inepta + correctio, cf. ad p. 40, 23_ | 5 coloefium _Tor_, coloedium EV + _hic_, coleuium (-inum E1) _p. 40, 25_ EV, colocasium _Hum_ | + 6 sale EV | 9 lyas _Hum_, ligas EV | bene EV _p. 40, 29 om._ EV + _hic_ | super EV _p. 40, 30_, supra EV _hic_ | 10 coloefrium EV, + _cf. p. 40, 30_ | 11 mel EV _p. 41, 2, om._ EV _hic_ | 12 super + _Gi_, sed EV _et hic et p. 41, 3_ | 13 coloefium EV _cf. p. + 41, 3_ | facias EV + + ++2+ (180) +Tisanam barricam+: infundis cicer, lenticulam, pisam. +defricas tisanam et cum leguminibus elixas. ubi bene bullierit, +olei satis mittis et super viridia concidis porrum, +coriandrum, anethum, feniculum, betam, malvam, cauliculum +mollem. haec viridia minutatim concisa in caccabum 5 +mittis. cauliculos elixas et teres feniculi semen satis, +origanum, silfi, ligusticum. postquam triveris, liquamine +temperabis, et super legumina refundis et agitas. cauliculorum +minutas super concidis. + + {Transcriber's Note: All page-and-line references in this + paragraph are to recipe +5+ 5, 2.} + + 1 barricam EV, taricham _Hum_, farricam _Sch; deest hoc nomen + p. 41, 4 ubi idem praeceptum redit_ | pisa EV | defricas EV + _p. 41, 5_, defrixas EV _hic_ | 4 feniculum EV _p. 41, 7_, + nuculum EV _hic_ | culiculum molle et uiridi minuta concisa EV, + _cf. p. 41, 8_ | 5 haec EV _p. 41, 8_, et EV _hic_ | 6 elixas + _p. 41, 9_, -xos EV _hic_ | 7 triueris _p. 41, 10_, tribueris EV + _hic_ | 8 et agites {s}, iagites EV (i. {7}agites _archetypi_), + agitas _p. 41, 11_ | colicolorum EV | 9 minutas EV _et hic et + p. 41, 12_, minuta _Hum_, minutias _Tor_ + + +V. GVSTVM. 1. +1+ (181) +Gustum versatile+: albas betas minutas, +porros requietos, apios, bulbos, cocleas elixas, gigeria +pullorum <et> ascellas, isicia coques ex iure. perungis +patinam et folia malvarum substernis et praemixta holera +componis sic ut laxa <mentum habeant>, permisces bulbos 5 +inversos, Damascena, cocleas, isicia, Lucanicas breves concidis, +liquamine, oleo, vino, aceto ponis ut ferveat. cum +ferbuerit, teres piper, ligusticum, zingiber, pyrethrum modicum, +fricabis, suffundis et facies ut bulliat patina. ova +complura confringis et ius mortarii reliquum commoves, 10 +commisces, patinam obligabis. dum ducit, oenogarum ad +eam sic facies: teres piper, ligusticum, fricabis, suffundis +liquamen et vinum, passo temperabis vel vino dulci. temperabis +in caccabulo, mittis olei modicum, facies ut ferveat. +cum ferbuerit, amulo obligas. patinam versas in lancem, 15 +folia malvarum ante tollis, oenogaro perfundis, insuper +piper aspargis et inferes. +2+ (182) +Gustum de holeribus+: +condies bulbos liquamine, oleo et vino. cum cocti fuerint, +iecinera porcelli et gallinarum et ungellas et ascellas divisas +<adicies>. haec omnia cum bulbis ferveant. cum 20 +ferbuerint, teres piper, ligusticum, suffundis liquamen, vinum +et passum, ut dulce sit, ius de suo sibi suffundis, revocas +in bulbos. cum ferbuerint, ad momentum amulo obligas. + + 2 requetos V, requietas E | cocleas elixas V, coclios alixas E | + gigeria pullorum _Hum_, gingibera pullorum V, iap- _an_ lapullorum + E | 3 et _add. Vo, cf. l. 19_ | axillas _Tor. i._ ascellas _cf. + l. 19_, aucellas EV | proungis EV | 4 folia V, filia E | + praemixta E2V, perm- E1 | 5 laxamentum habeant _Gi ex p. 53, 10 + {+7+ 7, 1} al._, laxa EV | bulbos V, pulbos E | 6 damascenas EV | + 11 conmiscis EV | ducit _Hum_, ducis EV | 13 dulce VE2, dulces E1 | + 14 mittis olei modicum V, olei modicum mittis E | 15 uersas V, + uersa E | 16 profundis EV | 17 holeribus (ol- V) EV _vix recte; + exspectamus_ bulbis | 18 et _om._ E1 | fuerint E2V, -it E1 | + 19 ascellas (axillas _iam Tor_) _Vo_, scellas EV, aucellas _Hum_ | + 20 adicies _add. Gi_ bubis ferueat EV + + ++3+ (183) +Gustum de cucurbitis farsilibus+: cucurbitas a +latere subtiliter ad modum tessellae oblongae decidis et +excavas et mittis in frigidam. impensam ad eas sic facies: +teres piper, ligusticum, origanum, suffundis liquamen, cerebella +cocta teres, ova cruda dissolves et mittes ut unum 5 +corpus efficias; liquamine temperabis. et cucurbitas supra +scriptas non plene coctas ex ea impensa imples. de tessella +sua recludis, surclas et coctas eximis et frigis. oenogarum +sic facies: teres piper, ligusticum, suffundis vinum et liquamen +passo temperabis, olei modicum mittis in caccabum 10 +et facies ut ferveat. cum ferbuerit, amulo obligas, et +cucurbitas frictas oenogaro perfundis et piper aspargis et +inferes. +4+ (184) +Gustum de praecoquis+: duracina primotina +[pusilla praecoquia] purgas, enucleas, in frigidam +mittis, in patina componis. teres piper, mentam siccam, 15 +suffundis liquamen, adicies mel, passum, vinum et acetum. +refundis in patinam super praecoqua, olei modicum mittis +et lento igni ferveat. cum ferbuerit, amulo obligas. piper +aspargis et inferes. + + 1 cucurbitas EV | 2 decidas EV | 3 eas _Sch_, eam EV | 5 mittes EV, + misces _Sch exp. 48, 14 {+6+ 9, 14}_ pariter mittes _Tor_ | 7 ex E, + et ex V | 8 eximes E, exhimes (ime _in loco adraso_) V | 9 facies + V, -as E | 12 et cucurbitas--oenogaro per _et_ et piper--inferes + _et v. 13_ De praeco _in_ V _scripsit manus altera in spatiis + adrasis_ | 13 precoquiis dureina (-acina {s}) primotica EV | + 14 pusilla precoquia EV, _sed glossa videtur apposita ad_ + primotica | 15 con{t.}{e.}{r.}{e.}{s.} (ss. ponis) E | 17 patina + EV | precoquia EV + + + + +LIB. V. OSPREON + +I. pultes. II. lenticula. III. pisa. IV. concicla. V. tisana et alica. +VI. fabaciae virides et Baianae. VII. faenum Graecum. VIII. faseoli et +cicer. + + lib. V _in tit._ ospreo E, ostreo V, _at in calce libri_ + ospreo EV | _cap._ VI fabacia EV balanae E | VII fenum V, feno + ({~u} _s._ o) E + + +I. PVLTES. 1. (186) +Pultes Iulianae sic coquuntur+: +alicam purgatam infundis, coques, facies ut ferveat. cum +ferbuerit, oleum mittis, cum spissaverit, lias diligenter. +adicies cerebella duo cocta et selibram pulpae quasi ad +isicia liatae, cum cerebellis teres et in caccabum mittis. 5 +teres piper, ligusticum, feniculi semen, suffundis liquamen +et vinum modice, mittis in caccabum supra cerebella et +pulpam. ubi satis ferbuerit, cum iure misces. ex hoc paulatim +alicam condies, et ad trullam permisces et lias. ut +quasi sucus videatur. +2+ (187) +Pultes cum iure oenococti+: 10 +pultes oenococti iure condies, copadia, similam sive alicam +coctam hoc iure condies, et cum copadiis porcinis apponis +aenococti iure conditis. + + _V 1, 1 fere idem praeceptum redit V 1, 4_ | 2 alica purgata EV | + 3 lias _Sch_, ligas EV | 5 liate _sic_ EV | 8 ferbuerit _Hum_, + fuerit EV _cf. p. 36, 14 {+5+ 1, 4}_ | 9 lias _sic_ EV | + 10 oenococti EV, oenogari cocti _Tor_ | 11 pultes bene (beno V) + cocti EV, pultes oenogari bene (bene _om. Hum_) cocti | 13 oeno + cocti EV, oenogari cocti _Hum_; _cf. +8+ 7, 11. 16 Exc. §21 + Petron. 47, 10. 74, 4_ + + + +3+ (188) +Pultes tractogalatae+: lactis +sextarium et aquae modicum mittes in caccabo novo et +lento igni ferveat. tres orbiculos tractae siccas et confringis +et partibus in lac summittis. ne uratur, aquam miscendo +agitabis. cum cocta fuerit, ut est, super agninam mittis. 5 +(189) ex melle et musteis cum lacte similiter facies, salem et +oleum minus mittis. +4+ (185) +Pultes+: alicam purgatam infundis, +coques. cum ferbuerit, oleum mittis. cum spissaverit, adicies +cerebella duo cocta et selibram pulpae quasi ad isicia +liatae, cum cerebellis teres et in caccabum mittes. teres 10 +piper, ligusticum, feniculi semen, suffundis liquamen et +meri modicum, et mittis in caccabum supra cerebella et +pulpam. ubi satis ferbuerit, cum iure misces. ex hoc paulatim +alicam condies, et lias ut quasi sucus videatur. + + 1 tractogalatae _Hum_, tractogal{e,} EV, _cf. +6+ 9, 13_ | + 2 mittes V, -is E | 3 sorbiculos EV | 5 agitabis {s}, sagittabis + EV | agninam _Gi_, ignem EV, inguen _Sch_ | 6 ex melle et _Gi_, + melle ex EV | 7 alicam E, alicã (_virgula erasa_) V | 8 dum EV | + 10 liate _sic_ EV | 13 ferbuerit _Hum_, fuerit EV, _cf. p. 35, 23 + {+5+ 1, 1}_ | misces V1 -is V2E | 14 et lias _p. 35, 24 + {+5+ 1, 1}_, sed us EV _hic_ | 15 ex fondilos siue fondilis + (_post_ ex _erasa_ s _in_ E) EV + + +II. LENTICVLA. 1. +1+ (190) +Lenticula ex sfondylis+ [sive +fondilis]: accipies caccabum mundum, <mittes, coques>. +adicies in mortarium piper, cuminum, semen coriandri, +mentae, rutae, puleium, fricabis, suffundis acetum, adicies +mel, liquamen et defritum, aceto temperabis, reexinanies 5 +in caccabo. sfondylos elixatos teres et mittis ut ferveant. +cum bene ferbuerint, obligas. adicies in boletari oleum +viride. +2+ (191) +Lenticulam de castaneis+: accipies caccabum +novum, et castaneas purgatas diligenter mittis. adicies +aquam et nitrum modice, facies ut coquatur. cum coquitur, 10 +mittis in mortario piper, cuminum, semen coriandri, mentae, +rutae, laseris radicem, puleium, fricabis. suffundis acetum, +<adicies> mel, liquamen, aceto temperabis, et super +castaneas coctas refundis. adicies oleum, facies ut ferveat. +cum bene ferbuerit, tudiclabis [ut in mortario teres]. gustas: 15 +si quid deest, addes. cum in boletar miseris, addes +oleum viride. + +3+ (192) +Aliter lenticulam+: coquis. cum despumaverit, 17 +porrum et coriandrum viride supermittis. <teres> +coriandri semen, puleium, laseris radicem, semen mentae +et rutae, suffundis acetum, adicies mel, liquamine, aceto, 20 +defrito temperabis, adicies oleum, agitabis. si quid opus +fuerit, mittis. amulo obligas, insuper oleum viride mittis, +piper aspargis et inferes. + + 2 mittes coques _add. Hum_ | 3 inmortarium V, imor- E | 4 menta + EV | pulei EV, _at cf. l. 12 et p. 37, 5 {+5+ 2, 3}_ | + 6 spyondilos EV | 7 ferbuerint V, -it E | 8 uiridem EV | de + castaneis _bis scriptum in EV_ | 10 coquitur V, -atur E | + 11 mentae E, mentã V | 13 adicies _add. Gi_ | 15 tudiclabis _Hum + (cf. Varro Men. 287 Cels. 4, 25, 6 Marcell. med. 14, 44 Plin. med. + p. 104, l. 6)_, tutunclabis EV, turundabis _Sch; cf. p. 38, 26 + {+5+ 3, 6}_ | ut (_sic_ EV)--teres _ut glossema inclusit Vo_ | + gustas V, guttas E | 16 addes V, -is E | 17 uiridem EV | + despumaveris EV, _at cf. l. 10 {+5+ 3, 1}. p. 38, 5 {+5+ 3, 3}. + 39, 5. 22. 28 {+5+ 3, 9; +5+ 4, 3; +5+ 4, 4}_ | 18 teres _add. + Gi_ | 20 mel P, melle EV | 22 uiridem EV | 24 Pisa. pisum EV + + +III. +1+ (193) PISA. 1. Pisam coques. cum despumaverit, porrum, +coriandrum et cuminum supra mittis. teres piper, ligusticum, +[careum hoc est caravita] careum, anethum, ocimum +viride, suffundis liquamen, vino et liquamine temperabis, +facies ut ferveat cum ferbuerit, agitabis. si quid defuerit, 5 +mittis et inferes. +2+ (194) +Pisam farsilem+: <pisam> coques. cui +oleum mittis. <accipies> abdomen, et mittis in caccabum +liquamen et porrum capitatum, coriandrum viride. imponis +ut coquatur. isicia minuta facies quadrata, et coques simul +turdos vel aucellas vel de pullo concisa et cerebella prope 10 +cocta cum iuscello coques. Lucanicas assas, petasonem +elixas, porros ex aqua coques, nucleorum heminam frigis. +teres piper, ligusticum, origanum, zingiber, ius abdominis +fundis, lias. angularem accipies, qui versari potest, et +omentis tegis. oleo perfundis, deinde nucleos aspargis et 15 +supra pisam mittis ut tegas fundum angularis, et sic componis +supra petasonis pulpas, porros, Lucanicas concisas. +iterum pisam supermittis. item alternis aptabis obsonia, +quousque impleatur angularis. novissime pisam mittis, ut +intus omnia contineat. coques in furno vel lento igni imponis, 20 +ut ducat ad se deorsum. ova dura facies, vitella +eicies, in mortario mittis cum pipere albo, nucleis, melle, +vino candido et liquamine modico. teres et mittis in vas +ut ferveat. cum ferbuerit, pisam mittis in lancem, et hoc +iure perfundis. hoc ius candidum appellatur. 25 + + 3 careum hoc est carauita (_sic_ V, caruitam E) careum EV, + _glossema eiecit Sch_ | ocymum uiridem EV | 6 pisam _add. Gi_ | + 7 accipies _add. Vo_ | 10 concisa _Sch_, conciso V, deconciso E | + 12 porros _Hum_, porro EV | 13 gingiber E, geng- V | 14 qui + versari _Baseggio_, conuersari (cou- V) EV | 15 perfundis _Gi_, + prof- EV | et _Hum_, ut EV | 19 pisadmittis EV | 23 liquamines + (s _erasa_) E | 4 hoc ius E, ocius V + + + +3+ (195) +Pisam Indicam+: +pisam coques. cum despumaverit, porrum et coriandrum +concidis et mittis in caccabum ut ferveat et accipies +sepias minutas, sic quomodo sunt cum atramento +suo, ut simul coquantur. adicies oleum, liquamen et vinum, 5 +fasciculum porri et coriandri. facies ut coquantur. cum +coctum fuerit, teres piper, ligusticum, origanum, carei modicum, +suffundis ius de suo sibi, vino et passo temperabis +sepias minutatim concidis et in pisam mittis. piper asparges +<et inferes. +4+ (196) +Aliter+:> pisam coques, agitabis et mittis 10 +in frigidam. cum refrigeraverit, denuo agitabis. concidis +cepam minutatim et albamentum ovi, oleo et sale condies, +aceti modicum adicies. in boletari vitellum ovi cocti colas, +insuper oleum viride mittis et inferes. +5+ (197) +Pisam Vitellianam +sive fabam+: pisam coques, lias. teres piper, 15 +ligusticum, zingiber, et super condimenta mittis vitella +ovorum, quae dura coxeris, mellis unc. III, liquamen, vinum +et acetum. haec omnia mittis in caccabum et condimenta +quae trivisti. adiecto oleo ponis ut ferveat. condies +pisam, lias, si aspera fuerit. mel mittis et inferes. + +6+ (198) +Aliter 20 +pisam sive fabam+: ubi despumaverit, teres mel, liquamen, +caroenum, cuminum, rutam, apii semen, oleum et +vinum. tudiclabis. cum pipere trito et cum isiciis inferes. + + 1 Pisum (-am V) Indicum pisum EV | 9 pisum EV | asparges V, -gis + E | 10 et inferes _add. Gi_ | Aliter _add. Gi_ | pisum V, ipsum E | + 11 denuo _Vo_, deinde EV; _cf. p. 50, 24 {+7+ 4, 3}. 53, 13 + {+7+ 7, 1}. 62, 10 {+8+ 6, 6}_ | 12 oui{n.}oleo E | 13 boletari + _Hum_, boletam EV | 14 uiridem EV | uitellianam EV, uitellinam + {s} | 16 gingiber E, geng- V | 17 III E, III teres V | uinum _ex_ + uirium E | 18 acetum E, aceta V condi///menta (_erasae_ men; -ta + _corr. ex_ tum_?_) E, condimentum V | 19 quae EV, quod {s} | + 20 mel _Tor_, melle EV | 21 pisa siue faba EV | dispumauerit EV | + 23 tudiculabis _Hum_, tutunclabis EV, turundabis _Sch; cf. + p. 37, 1 {+5+ 2, 2}_ + + ++7+ (199) +Aliter pisam sive fabam+: despumatam subtrito lasere +Parthico, liquamine et caroeno condies. oleum modice +superfundis et inferes. +8+ (200) +Pisam adulteram versatilem+: +coques pisam. cerebella vel aucellas vel turdos +exossatos a pectore. Lucanicas, iecinera, gigeria pullorum 5 +in caccabum mittis, liquamen, oleum. fasciculos porri capitati, +coriandrum viride concidis, et cum cerebellis coques. +teres piper, ligusticum et liquamen. +9+ (201) +Pisam sive fabam +Vitellianam+: pisam sive fabam coques. cum despumaverit, +mittis porrum, coriandrum et flores malvarum. dum 10 +coquitur, teres piper, ligusticum, origanum, feniculi semen, +suffundis liquamen et vinum, <mittis> in caccabum, adicies +oleum. cum ferbuerit, agitas. oleum viride insuper mittis +et inferes. + + 1 lasare EV | 2 liquamine P, -men EV | 3 adulteram (d _ex_ 1) E | + 4 cerebellam EV | 5 pec///tore (_erasae_ ca) E | gizeria EV | + 7 fascilos E | porri _corr. in_ -o E | 10 {f.}{e.}fabam coques E | + 13 mittis _add. Gi_ | 14 uiridem EV + + +IV. CONCHICLA. 1. +1+ (202) +<Conchiclam> cum faba+: coques. +teres piper, ligusticum, cuminum, coriandrum viride, suffundis +liquamen, vino et liquamine temperabis, mittis in +caccabum, adicies oleum. lento igni ferveat et inferes. + + 1 Concicla EV, _et semper_ conci- _deinceps_ | <conchiclam> _add. + Vo_ | 3 liquamine _Hum_, liquamen in ea EV + + ++2+ (203) +Conchiclam Apicianam+: accipies Cumanam mundam, +ubi coques pisam, cui mittis Lucanicas concisas, isiciola +porcina, pulpas, petasonem. teres piper, ligusticum, origanum, +anethum, cepam siccam, coriandrum viride, suffundis +liquamen, vino et liquamine temperabis. mittis in 5 +Cumanam, cui adicies oleum, pungis ubique, ut combibat +oleum. igni lento coques ita ut ferveat et inferes. + +3+ (204) +Conchiclam 7 +de pisa simplici+: pisam coques. cum despumaverit, +fasciculum porri et coriandri mittis. dum coquitur +teres piper, ligusticum, origanum, fasciculum, de suo 10 +sibi fricabis, suffundis <liquamen, vino et> liquamine temperabis, +mittis <in Cumanam>. super adicies oleum, et +lento igni ferveat, et inferes. +4+ (205) +Conchicla Commodiana+: +pisam coques. cum despumaverit, teres piper, ligusticum, +anethum, cepam siccam, suffundis liquamen, vino 15 +et liquamine temperabis. mittis in caccabum ut combibat. +deinde ova quattuor solves, in sextarium pisae mittis, agitas, +mittis in Cumanam, ad ignem ponis, ut ducat, et inferes. + + 2 pisum EV | 3 petasonem EV, -nis _Sch ex p. 37, 26 {+5+ 3, 2}_ | + 6 ut combibat _Hum_, et cum bibat EV _cf. v. 16_ | + 8 dispumauerit E | 9 coandri E | 10 origani P, _at cf. p. 29, 10 + {+4+ 2, 27}_ | 11 liquamen vino et _add. Hum ex v. 15; cf. add._ | + 12 in cumanam _Gi_, in caccabum _add. Hum; cf. p. 40, 1 + {+5+ 4, 4}_ | 14 dispumauerit (-rit _in loco adraso_) E | 16 cum + bibat V, bibat E, _cf. v. 6_ | 17 Deinde E2V, Dein E1 | + 18 cumana EV + + ++5+ (206) +Aliter conchiclam sic facies+: concidis pullum +minutatim, liquamine, oleo et vino ferveat. concidis +cepam, coriandrum minutum, cerebella enervata, mittes in +eundem pullum. cum coctus fuerit, levas et exossas. concides +minutatim cepam et coriandrum, colas ibi pisam 5 +coctam non conditam. accipies conchiclarem, pro modo +componis varie. deinde teres piper, cuminum, suffundis ius +de suo sibi. item in mortario ova duo dissolves, temperas, +ius de suo sibi suffundis pisae integre elixae, vel nucleis +adornabis, et lento igni fervere facies et inferes. + +6+ (207) +Aliter 10 +conchiclatus pullus vel porcellus+: exossas pullum +a pectore, femora eius iungis in porrectum, surculo +alligas, et impensam [concicla farsilis] paras. et farcies +alternis pisam lotam, cerebella, Lucanicas et cetera. teres +<piper>, ligusticum, origanum et zingiber, liquamen suffundis, 15 +passo et vino temperabis. facies ut ferveat, et, cum +ferbuerit, mittis modice. et impensam cum condieris, alternis +in pullo componis, omento tegis et in operculo deponis +et in furnum mittis, ut coquantur paulatim, et inferes. + + 1 concidis E2V, condis E1 | 3 cepa EV | eneruatas EV | 4 levas + _Sch_, lauas EV | 8 mortario (-io _ex_ -ia) E | 9 nuncleis E | + 11 concicla conciclatus EV, conchicla farsilis sive conchiclatus + _Hum cf. v. 13_ | exossas _Hum_, exossatus EV | 13 inpensam + concicla farsilis paras EV; _glossema eiecit Sch, titulo + praefixerat Hum_ | 15 piper _add._ V3, _om._ EV1 | gingiber EV | + 17 impensam _Sch_, ipsam EV, pisam _Hum_ | cum condieris E2V, cum + dieris E1 | 19 coquantur _sic_ EV + + +V. TISANAM ET ALICAM. 1. +1+ (208) +Alicam vel sucum +tisanae sic facies+: tisanam vel alicam lavando fricas, +quam ante diem infundis. Imponis supra ignem. cum bullierit, +mittis olei satis et anethi modicum fasciculum, cepam +siccam, satureiam et coloefium, ut ibi coquantur. propter 5 +sucum mittis coriandrum viride et salem simul tritum et +facies ut ferveat. cum bene ferbuerit, tollis fasciculum et +transferes in alterum caccabum tisanam, sic ne fundum +tangat propter combusturam. lias bene et colas in caccabo +super acronem coloefium. teres piper, ligusticum, pulei 10 +aridi modicum, cuminum silfi frictum, ut bene tegatur. suffundis +mel, acetum, defritum, liquamen, refundis in caccabum +super coloefium acronem. facies ut ferveat super +ignem lentum. +2+ (209) +Aliter tisanam+: infundis cicer, lenticulam +pisam, defricas tisanam et cum leguminibus elixas. 15 +ubi bene bullierit, olei satis mittis et super viridia concidis +porrum, coriandrum, anethum, feniculum, <betam, malvam +cauliculum> mollem. haec viridia minutatim concisa in +caccabum mittis. cauliculos elixas et teres feniculi semen +satis, origanum, silfi, ligusticum. postquam triveris, liquamine 20 +temperas et super legumina refundis. agitas. cauliculorum +minutas super concidis. + + {Transcriber's Note: All page-and-line references in this + paragraph are to recipes +4+ 4, 1 (p. 33, l. 5-17) and +4+ 4, 2 + (p. 33, l. 18ff).} + + 1 _cf. +4+ 4, 1 p. 33, 5-17_ | 3 cum] ueldum cum EV (_i._ cum + _ss._ uel dum); _ex p. 33, 7_ calidum. cum _Hum_ | 5 coloefium + _cf. p. 33, 9_, coleuium E2V, coleuinum E1 | 8 alterum E, -ro V | + 9 ligas bene et colas EV | 10 acronem colouium (-inum E1) EV | + 11 silfi _p. 33, 15_, sil EV _hic_ | 13 super _Gi_, sed EV _et hic + et p. 33, 16_ | coloefrim EV _cf. p. 33, 17_ | 14 _idem praeceptum + p. 33, 18 {+4+ 4, 2} seqq._ | 15 elix///as (_erasa_ i) E | 17 betam + maluam culiculum molle EV _p. 33, 22, omiserunt hic_ | 18 haec EV + _hic_, et _p. 33, 22_ | uiridla E1 _ut vid._ | minutatim _Hum + utrubique_, minuta EV _p. 33, 22_, mina _hic_ | 19 coliculos EV, + _item_ col- _v. 11 {+5+ 5, 2}_ | 20 silfi EV _et hic et p. 33, 24_, + silfi piper {s} | 21 agitas EV _hic_, iagites EV _p. 33, 25_ | + 22 minutas _sic_ EV _et hic et p. 33, 26_ + + +VI. FABACIAE VIRIDES ET BAIANAE. 1. (210) +Fabaciae +virides+ ex liquamine, oleo, coriandro viridi, cumino et +porro conciso coctae inferuntur. +2+ +Aliter: fabaciae frictae+ +ex liquamine inferuntur. +3+ +Aliter: fabaciae+ ex sinapi +trito, melle, nucleis, ruta, cumino et aceto inferuntur. 5 ++4+ +Baianas+ elixas minutatim concidis. ruta, apio viridi, +porro, aceto, oleo, liquamine, caroeno vel passo modico +inferes. + + 1 baianae E, baganae V, _cf. capitula_ | 3 conciso V, concis E | + 5 et _Hum_, ex EV | 6 apio V, opio E + + +VII. FAENVM GRAECVM. (211) _Faenum graecum_ ex liquamine oleo et vino. + + +VIII. FASEOLI ET CICER. +1+ 1. +Faseoli virides et cicer+ ++2+ ex sale, cumino, oleo et mero modico inferuntur. +Aliter +faseolus sive cicer+: frictos ex oenogaro et pipere +gustabis. et elixati, sumpto semine cum ovis, in patella +feniculo viridi, pipere, liquamine et caroeno modico pro +salso inferuntur, vel simpliciter, ut solet. + + 1 faseoli (-li _ex_ -les) uirides E | 3 fasiolus E | 4 elixatis + (eax- E1) EV ouis EV, lobis _Hum_ ("lobois") _vocabulo apud + Romanos inaudito_ | 5 uiride EV | pipere et _Hum_, piper et EV | + 6 simpliciter V, simpliter E | ut _Tor_, et EV + + + + +LIB. VI. AEROPETES + +I. In struthione. II. In grue vel anate perdice turture palumbo +columbo et diversis avibus. III. In turdis. IV. In ficedulis. +V. In pavo. VI. In fasiano. VII. In ansere. VIII. In pullo. + + LIB. VI _tit._ Aeropetes _Hum_, Tropetes (-is E _hic_) _et hic et + in subscriptione_ EV | _capitula:_ I._hic omisit_ V; in strutione + E | IV fecetulis (fet- E) EV + + +I. IN STRVTHIONE. 1. (212) +In struthione elixo+: piper, +mentam, cuminum assum, apii semen, dactylos vel caryotas, +mel, acetum, passum, liquamen et oleum modice +et in caccabo facies ut bulliat. amulo obligas, et sic partes +struthionis in lance perfundis, et desuper piper aspargis 5 +si autem in condituram coquere volueris, alicam addis ++2+ +Aliter <in> struthione elixo+: piper, ligusticum, thymum +aut satureiam, mel, sinape, acetum, liquamen et +oleum. + + 1 IN STRVTIONE V, IN STRVCTIONE E, _post (item l. 5. 7)_ struti- + EV2 | 2 menta EV | 5 lance V, lace E | 6 conditurã V, -rum _corr. + in_ -ram E | 7 in _om._ EV | 8 sinaper (r _erasa_) E + + +II. IN GRVE VEL ANATE PERDICE TVRTVRE PALVMBO +COLVMBO ET DIVERSIS AVIBVS. 1. +1+ (213) +Gruem +vel anatem+ lavas et ornas et includis in olla. adicies +aquam, salem, anethum, dimidia coctura decoques, dum +obduretur, levas et iterum in caccabum mittis cum oleo 5 +et liquamine, cum fasciculo origani et coriandri. prope +cocturam defritum modice mittis, ut coloret. teres piper, +ligusticum, cuminum, coriandrum, laseris radicem, rutam, +caroenum, mel, suffundis ius de suo sibi, aceto temperas. +in caccabo reexinanies ut calefiat, amulo obligabis. imponis 10 +in lance et ius perfundis. +2+ (214) +In grue <vel> in anate vel +in pullo+: piper, cepam siccam, ligusticum, cuminum, +apii semen, pruna [uel] Damascena enucleata, mulsum, acetumi +liquamen, defritum, oleum et coques gruem. (215) cum coquis, +caput eius aqua quam non contingat, sed sit foris ab 15 +aqua. cum cocta fuerit, de sabano calido involves gruem +et caput eius trahe: cum nervis sequetur, ut pulpae vel +ossa remaneant; cum nervis enim manducare non potes. + + 2 columbo V, _om._ E | 3 et ornas _Gi_, uel ornas EV, ornas _Hum_ | + 5 leuas V, lauas E | 7 coloret V, coleret E | 11 grue vel in] grue + in EV, grue uel {s} | 12 cepam V, capam E | cumiminum E | 13 pruna + _Hum_, pruna uel EV, _cf. +10+ 2, 1_ | mulsum _Gi_, mustum EV _cf. + +10+ 2, 1_ | 14 grue EV | 15 aqua quam non contingat (non tingat V) + EV; quam non _i 'quam minime'_ | ab aqua (aquã V) EV | 16 sauano + EV | 17 ut pulpe (-pe _ex_ -be) E, ut in pulpe V | 18 potest V, + po{s.}test E; _cf. p. 50, 20 {+7+ 4, 2}_ + + ++3+ (216) +Gruem vel anatem ex rapis+: lavas, ornas et in olla +elixabis cum aqua, sale et anetho dimidia coctura. rapas +coque, ut exbromari possint. levabis de olla, et iterum lavabis, +et in caccabum mittis anatem cum oleo et liquamine +et fasciculo porri et coriandri. rapam lotam et minutatim 5 +concisam desuper mittis, facies ut coquatur. modica +coctura mittis defritum ut coloret. ius tale parabis: piper, +cuminum, coriandrum, laseris radicem, suffundis acetum et +ius de suo sibi, reexinanies super anatem ut ferveat. cum +ferbuerit, amulo obligabis, et super rapas adicies. piper 10 +aspargis et adponis. +4+ (217) +Aliter in gruem vel anatem elixam+: +piper, ligusticum, cuminum, coriandrum siccum, +mentam, origanum, nucleos, caryotam, liquamen, oleum, +mel, sinape et vinum. +5+ (218) +Aliter gruem vel anatem assam+: +eas de hoc iure perfundis: teres piper, ligusticum, 15 +origanum, liquamen, mel, aceti modicum et olei. ferveat +bene. mittis amulum et supra ius rotulas cucurbitae elixae +vel colocasiae ut bulliant. si sunt, et ungellas coques et +iecinera pullorum. in boletari piper minutum aspargis et +inferes. +6+ (219) +Aliter in grue vel anate elixa+: + piper, ligusticum, 20 +apii semen, erucam vel coriandrum, mentam, +caryotam, mel, acetum, liquamen, defritum et sinape. idem +facies et si in caccabo assas. + + 2 elixabis P, exiliabis EV | 3 leuabis de V, lauabis de E | + 6 modica EV, media _Sch_ | 11 grue E | 12 elixam E, in elixam V | + piper ligusticum E, ligusticum piper V | 15 assam _Hum_, assas EV | + 18 colocasiae E, colocas V | ungellas _Sch_, ungellae EV | + 19 iecinera V, iociner{e.}a | E boletari V, -rio E | 20 elixa V, + alixa E | 21 erucam E, -ca V | uel {s}, et EV | coriandri EV | + mentam E, -a V | 23 facies P, faciet EV + + +III. IN PERDICE ET ATTAGENA ET IN TVRTVRE +ELIXIS. 1. +1+ (220) <+In perdice+>: piper, ligusticum, apii semen, +mentam, myrtae bacas vel uvam passam, mel, vinum, acetum, +liquamen et oleum. uteris frigido. <+Aliter+> +2+ (221) +perdicem+: +cum pluma sua elixabis et madefactam depilabis. 5 +[perdices coctura]. occisa perdix potest ex iure coqui, ne +indurescat; si {+} dierum fuerit, elixa coqui debet. + +3+ (222) +In perdice 7 +et attagena et in turture+: piper, ligusticum +mentam, rutae semen, liquamen, merum et oleum. +calefacies. 10 + + 1 perd ic///{e,} (_erasa_ r _vel_ i) E | attagena V, adtagen{e.}a + E | 2 in perdice _add. Vo_ | 3 mirtae _Sch_, mirtam et EV | mel + _Hum_, uel EV | 4 Aliter _add. Gi_ | 5 elixabis _Hum_, elixas + (-ias E) ibi EV; _vide tamen an_ ibi _sit pro_ deinde _ut p. 40, 6 + {+5+ 4, 5} et_ et _delendum_ | 6 perdices EV, perdic{~e} P; + _glossam marginalem agnovit Brandt; cf. Sitz.-Ber. p. 23 s._ | + ne E, ñ V | 7 dierum EV, dura P, _latet aliud_ + + +IV. IN PALVMBIS COLVMBIS [+auibus in altile et +in fenicoptero+]. + 1. +1+ (223) +In assis+: piper, ligusticum, coriandrum, 2 +careum, cepam siccam, mentam, ovi vitellum, +caryotam, mel, acetum, liquamen, oleum et vinum. +2+ (224) +Aliter +<in> elixis+: piper, careum, apii semen, petroselinum, 5 +condimenta moretaria, caryotam, mel, acetum, vinum, +oleum et sinape. +3+ (225) +Aliter+: piper, ligusticum, petroselinum, +apii semen, rutam, nucleos, caryotam, mel, acetum, liquamen, +sinape et oleum modice. +4+ (226) +Aliter+: Piper, ligusticum, +laser vivum, suffundis liquamen, vino et liquamine 10 +temperabis, et mittis super columbum vel palumbum. pipere +aspersum inferes. + + 1 palumbus E | auibus--fenicoptero _delevit Sch; illud_ altile + _videtur ortum ex p. 45, 11 {+6+ 5, 7}_ aliter avem _vel ex + p. 45, 9 {+6+ 5, 6}_ altiliorem | 5 in P, _om._ EV | 6 condimenta + _Hum_, -tam E, -t{~u} V | moretaria E, mortaria V | 7 Aliter E2V, + Alite E1 | 10 laser uiuum E, laserum uinum V, _cf. 46, 13. 25 + {+6+ 9, 2; +6+ 9, 5} exc. Salm. §25, Niedermann ad Marcell. med. + p. 157, 29_ | liquamen E, -ine V | 11 piper EV + + +V. IVS IN DIVERSIS AVIBVS. 1. +1+ (227) Piper, cuminum frictum, +ligusticum, mentam, uvam passam enucleatam aut +Damascena, mel modice. vino myrteo temperabis, aceto, +liquamine et oleo. calefacies et agitabis apio et satureia. ++2+ (228) +Aliter ius in avibus+: piper, petroselinum, ligusticum 5 +mentam siccam, cneci flos, vino suffundis, adicies Ponticam +vel amygdala tosta, mel modicum <cum> vino et +aceto, liquamine temperabis. oleum in pultarium super +ius mittis, calefacies, ius agitabis apio viridi et nepeta. +incaraxas et perfundis. +3+ (229) +Ius candidum in avem elixam+: 10 +piper, ligusticum, cuminum, apii semen, Ponticam +vel amygdala tosta vel nuces depellatas, mel modicum, liquamen, +acetum et oleum. +4+ (230) +Ius viride in avibus+: piper, +careum, spicam. Indicam, cuminum, folium, condimenta +viridia omne genus, dactylum, mel, acetum, vinum modice, 15 +liquamen et oleum. +5+ (231) +Ius candidum in ansere elixo+: +piper, careum, cuminum, apii semen, thymum, cepam, laseris +radicem, nucleos tostos, mel, acetum, liquamen et +oleum. +6+ (232) +Ad aves hircosas omni genere+: piper, ligusticum, +thymum, mentam aridam, calvam, caryotam, mel, 20 +acetum, vinum, liquamen, oleum, defritum, sinape. avem +sapidiorem et altiliorem facies et ei pinguedinem servabis, +si eam farina oleo subacta contextam in furnum miseris. ++7+ (233) +Aliter avem+: in ventrem eius fractas olivas novas mittis +et consutam sic elixabis. deinde coctas olivas eximes. 25 + + 3 damascena E, -nã V | myrtheo _Hum_, myrto EV | 4 liquamine E, + -men V et satureia E2V, _om._ E1 | 6 cneci flores _Sch_, eneci + flos EV _quod videtur pro indeclinabili vel pro neutro in usu + fuisse, cf._ aeris flos _Marcell. med. ed. Niedermann p. 297 II_ | + 7 cum _add. Gi_ | 9 api///o E uiridi V, -de _ex_ -do _vel_ -d& E | + 12 amigdalam tostam EV | depelatas V, depilatas E | 14 spica + indica EV | 19 genere _Sch_, gere EV | 20 mentã V, menta E | + 22 altiliorem _Sch_, altiorem EV _dubito an probe_ | 23 farina + oleo subacta _Hum_, farinam oleo subactam EV | 25 eximens EV + + +VI. IN PHOENICOPTERO. 1. +1+ (234) Phoenicopterum eliberas, +lavas, ornas, includis in caccabum, adicies aquam, +salem, anethum et aceti modicum, dimidia coctura alligas +fasciculum porri et coriandri, et coquatur. prope cocturam +defritum mittis, coloras. adicies in mortarium piper, 5 +cuminum, coriandrum, laseris radicem, mentam, rutam, fricabis, +suffundis acetum, adicies caryotam, ius de suo sibi +perfundis. reexinanies in eundem caccabum, amulo obligas, +ius perfundis et inferes. idem facies et in psittaco. + +2+ (235) +Aliter+: 9 +assas avem, teres piper, ligusticum, apii semen, sesamum 10 +frictum, petroselinum, mentam, cepam siccam, caryotam; +melle, vino, liquamine, aceto, oleo et defrito temperabis. + + 1 fenicoptero. fenicopterum EV | eliberas EV, elixabis {a}, elixas + _Hum_ | 3 et coquatur _Sch_, ut c. EV | 9 psittato EV | 11 cepã V, + capem E + + +VII. AVES OMNES NE LIQVESCANT: (236) cum plumis +elixare omnibus melius erit. prius tamen exenterantur per +guttur vel a navi {+} as sublata. + + 2 elixare _Gi_, elixate EV, -to _Sch_ | 3 vel a navi (_sic + Baseggio_) ac sub latera _Gi_, uel in abias sublata EV, vel in + ambigas sublatae _Hum_; _cf. p. 46, 10. 24 {+6+ 9, 2; +6+ 9, 5}_ + + +VIII. (237) <IN ANSERE.> +Anserem elixum calidum +ex iure frigido Apiciano+: teres piper, ligusticum, +coriandri semen, mentam, rutam, refundis liquamen et +oleum modice, temperas. anserem elixum ferventem sabano +mundo exsiccabis, ius perfundis et inferes. 5 + + 1 IN ANSERE _add. Vo_ | 2 ex _{a},_ et EV | 3 liquãm V, -men _ex_ + -mine E1 + + +IX. <IN PVLLO.> 1. +1+ (238) +In pullo elixo ius crudum+: +adicies in mortarium anethi semen, mentam siccam, laseris +radicem, suffundis acetum, adicies caryotam, refundis liquamen, +sinapis modicum et oleo <et> defrito temperas +et sic mittis. (239) pullum anethatum mellis modico <et> liquamine 5 +temperabis. levas pullum coctum et sabano mundo +siccas, caraxas et ius scissuris infundis, ut combibat, et +cum combiberit, assabis et suo sibi iure penitus tangis. +pipere aspersum inferes. +2+ (240) +Pullum Parthicum+: pullum +aperies a navi et in quadrato ornas. teres piper, ligusticum, 10 +carei modicum; suffunde liquamen; vino temperas. +componis in Cumana pullum et condituram super pullum +facies. laser [et] vivum in tepida dissolvis, et in pullum mittis +simul, et coques. pipere aspersum inferes. +3+ (241) +Pullum +oxyzomum+: olei acetabulum maius, <laseris> satis modice, 15 +liquaminis acetabulum minus, aceti acetabulum perquam +minus, piperis scripulos sex, petroselini scripulum, +porri fasciculum. + + 1 IN PVLLO _add. Vo_ | 2 _fortasse ex +7+ 6, 13, praecepto + simillimo post_ mortarium _addendum_ piper _et v. 3_ mel _ante_ + liquamen | 4 oleo et _Vo ex +7+ 6, 13 p. 52, 30_, oleum EV | + 5 _a_ pullum anetatum _novum praeceptum ordiuntur_ EV, _vide an + recte; totum sic constituit Hum_: mittis <in> pullum anetatum + (_scil. ius ante descriptum_). <Aliter pullus>. Mellis modice + _eqs._ | modico et _Vo_, modice EV | 6 levas _Sch_, lauas EV | + 7 conuiuat et c{~u} conuiuerit (uiuerit _om._ con E) EV | + 8 penitus tangis _Vo_, pertangis _Hum_, pinnis tongis + (ton{=}gis E) EV | 9 pipere E, pip V | particum E, parti{~u} V | + 11 suffunde _sic_ EV | 13 vivum _Vo_, et uinum EV _cf. p. 44, 14 + {+6+ 4, 4}_ | in tepida _Baseggio_, interidas EV | 14 piper EV | + 15 oxizomum EV | olei V, oleum E | maiorem EV | laseris satis + _Gi_, satis EV | 16 _et_ 17 minorem EV | 17 scripulos E, -lis V | + petrosilenum (-lin-E) EV | scriptulum EV | 18 porros EV + + + +4+ (242) +Pullum Numidicum+: pullum curas, +elixas, lavas, lasere ac pipere <aspergis> et assas. teres +piper, cuminum, coriandri semen, laseris radicem, rutam, +caryotam, nucleos, suffundis acetum, mel, liquamen et +oleum, temperabis. cum ferbuerit, amulo obligas, pullum 5 +perfundis, piper aspergis et inferes. +5+ (243) +Pullum laseratum+: +pullum aperies a navi, lavabis, ornabis et <in> Cumana +ponis. teres piper, ligusticum, laser vivum, suffundis +liquamen, vino et liquamine temperabis, et mittis pullo. +coctus si fuerit, pipere aspersum inferes. + +6+ (244) +Pullum paroptum+: 10 +laseris modicum, piperis scripulos sex, olei acetabulum, +liquaminis acetabulum, petroselini modice. +7+ (245) +Pullum +elixum ex iure suo+: teres piper, cuminum, thymi +modicum, feniculi semen, mentam, rutam, laseris radicem, +suffundis acetum, adicies caryotam et teres; melle, aceto, 15 +liquamine et oleo temperabis <et in> pullum refrigeratum +et siccatum mittis; quem perfusum inferes. + + 1 numidicum E, -dum V | 2 lasere ac pipere aspergis et _Gi_, + laseras piper et EV, lasere et pipere aspersum _Hum_ | 6 laseratum + E, rasseratum V | 7 aperies a navi _Hum_, asperges anabi EV in P, + _om._ EV | 8 laser uiuum _sic_ EV, _cf. ad p. 44, 14 + {+6+ 4, 4 app.}_ | 9 pullo _Sch_, pullum EV | 10 piper EV | + paroptum _sic_ EV | 16 et {a}, ex EV et in _add. Vo_ | _a_ pullum + _nova sectio orditur in_ EV | 17 siccatum mittis _Hum_, mittis + siccatum EV + + + +8+ (246) +Pullum +elixum cum cucurbitis elixis+: iure supra scripto, +addito sinapi, perfundis et inferes. +9+ (247) +Pullum elixum cum +colocasiis elixis+: supra scripto iure perfundis et inferes. +<idem> facis et in elixum cum olivis columbadibus.... 5 ++10+ (248) non valde, ita ut laxamentum habeat, ne dissiliat +dum coquitur in olla, submissus in sportella. cum bullierit, +frequenter levas et ponis ne dissiliat. + +11+ (249) +Pullus Vardanus+: 13 +pullum coques iure hoc: liquamine, oleo, vino, <cui +mittis> fasciculum porri, coriandri, satureiae. cum coctus 10 +fuerit, teres piper, nucleos, <adicies liquaminis> cyathos +duos et ius de suo sibi suffundis et fasciculos proicies. +lacte temperas, et reexinanies mortarium supra pullum, +ut ferveat. obligas eundem albamentis ovorum tritis, ponis +in lance et iure supra scripto perfundis. hoc ius candidum 15 +appellatur. +12+ (250) +Pullum Frontonianum+: pullum praedura, +condies liquamine, oleo mixto, cui mittis fasciculum anethi, +porri, satureiae et coriandri viridis, et coques. ubi coctus +fuerit, levabis eum, in lance defrito perunges, piper aspargis +et inferes. 20 + + 3 sinape perfundis _Hum_, sinape piper fundis EV | 4 cologasiis + EV | 5 idem facis _Vo_, facit EV | elixum cum _Hum_, elixam et in + EV | columbadibus _Hum_, columbaribus (-bir E) EV; _post hoc + verbum lacunam indicavit Vo, deest praecepti initium cf. p. 48, 16 + {+6+ 9, 14 (253)}. 53, 10 {+7+ 7, 1 (290)}_ | 7 ollam _et_ + sportellam EV | 8 levas _Sch_, lauas EV | uardanus EV, Varianus + _Hum, cf. Sitz.-Ber. p. 34, 1_ | 9 cui mittis _add. Gi_ | + 10 satureie P, -reia EV | 11 adicies liquaminis _add. Gi_ | + 13 lacte _Hum_, lac EV | mortarium _Sch_, inmortarium EV | 14 ut + EV, et _Sch_ | tritis EV, tribus _Sch_ | 15 candidum V, _item, sed + altera_ d _a man. 2 in loco adraso_ E | 16 frontonianum E2V, + frotito- E1 | 18 satureie P, -reia EV | 19 levabis _Hum_, lauabis + EV, _item p. 48, 2 {+6+ 9, 13}._ + + + +13+ (251) +Pullus tractogalatus+: pullum coques +liquamine, oleo, vino, cui mittis fasciculum coriandri, cepam. +deinde, cum coctus fuerit, levabis eum de iure suo +et mittis in caccabum novum lac et salem modicum, mel +et aquae minimum, id est tertiam partem. ponis ad ignem 5 +lentum ut tepescat, tractum confringis et mittis paulatim, +assidue agitas, ne uratur. pullum illic mittis integrum vel +carptum, versabis in lancem, perfundis ius tale: piper +ligusticum, origanum, suffundis mel et defritum modicum, +et ius de suo sibi, temperas. in caccabulo facies ut bulliat. 10 +cum bullierit, amulo obligas et inferes. + +14+ (252) +Pullus farsilis+: 11 +pullum sicuti liquaminatum a cervice expedies. teres +piper, ligusticum, zingiber, pulpam caesam, alicam elixam, +teres cerebellum ex iure coctum, ova confringis et +commisces, ut unum corpus efficias. liquamine temperas et 15 +oleum modice mittis, piper integrum, nucleos abundanter. +fac impensam et imples pullum vel porcellum, ita ut laxamentum +habeat. (253) similiter in capo facies. ossibus eiectis +coques. +15+ (254) +Pullus leucozomus+: accipies pullum et ornas +ut supra. aperies illum a pectore. accipiat aquam et oleum 20 +Hispanum abundans. agitatur ut ex se amulet et humorem +consumat. postea, cum coctus fuerit, quodcumque porro remanserit +inde levas. piper aspargis et inferes. + + 2 oleo E, oleum V | 5 aqu{e,} minimum E, aquã eminimum V, aquae + eminam {a} | 67 carptum _Hum_, cariotum EV | lancem _Brandt_, + lance quem EV | defrito EV | 11 farsilis _Hum_, fusilis EV | + 12 sicuti liquaminatum _Brandt_, sicut ilique cuminat{~u} EV, sic + ne aliquid in eo remaneat _Hum_, sic ut aliquae pulpae in eo + remaneant _Gi ex p. 63, 27 {+8+ 7, 3}; breviter_ sicut aliqui + cuminatum _To; cf. p. 63, 27 {+8+ 7, 3}_ | 13 gingiber E, geng- V | + pulpam P, pulpem EV | aliquam EV | 15 commiscis EV | 16 abundanter + E, -tes V | 18 capo {a}, capso EV | 19 _titulum_ Pullus leucozomus + (leocozomus E, leocezumus V), _qui in_ EV _abiit post_ | + 20 pectore, _suo loco restituit Baseggio_ | 21 spanum EV | amulet + _Baseggio_, ambulet EV | 22 porro P, porri EV | 23 leuas V, leues E + + + + +LIB. VII. POLYTELES + +I. Vulvae steriles, callum, libelli, coticulae et ungellae. II. sumen. +III. ficatum. IV. ofellae. V. assaturae. VI. in elixam et in copadiis. +VII. ventricula. VIII. lumbuli et renes. IX. perna. X. iocinera sive +pulmones. XI. dulcia domestica et melce. XII. bulbi. XIII. fungi farnei +vel boleti. XIV. tubera. XV. in colocasia. XVI. cocleas. XVII. ova. + + LIB. VII: Incipit eiusdem politeles liber VII (oct septimus _sic_ + V) EV, Politeles E _in indice librorum_ | _capitula:_ I Vulua EV | + coticule E, cocticule (_altera_ c _erasa_) V | ungell(a)e EV | + VIII Lumboli V, Lumbi E | X iecinora V | XV cola cassia E, cola + casio V + + +I. VVLVAE STERILES, CALLVM, LIBELLI, COTICVLAE +ET VNGELLAE. 1. +1+ (258) +Vulvae steriles+: lasere Cyrenaico +vel Parthico, aceto et liquamine temperato appones. ++2+ +In vulva+ [et] +sterili+: piper, apii semen, mentam +siccam, laseris radicem, mel, acetum et liquamen. +3+ +Vulvae+ 5 +[et] +steriles+: pipere et liquamine, cum lasere Parthico +apponis. +4+ +Vulvae steriles+: pipere, liquamine et +condito modico apponis. +5+ (259) +Callum, libelli, coticulae, +ungellae+: cum pipere, liquamine, lasere apponis. +6+ (260) +Vulvam +ut tostam facias+, in cantabro involve et postea 10 +in muriam mitte et sic coque. + + 1 coticule E, co///ticule (_erasa_ c _vel_ t) V | 2 ungellae E, + ungulae V | laser (lasare _Sch_) uuluas et apices politeles liber + VII cirenaicum _sic_ EV, _in_ E _verba_ uuluas--VII _expuncta + sunt_ | cirenaicum uel parthicum (partic{~u} V) EV | 4 et sterile + EV | ment{e.}m (a _supra_ {e.}) E | 6 et steriles EV | piper et + EV | cum E, _om._ V | lasere E, laceri V | 7 steriles V, {e.}{t.} + steriles E | pipere E, pip V | 8 libelli _sic_ EV _hic et in + indice: ferculum potest a forma convoluta nomen habuisse_ | + coticulae E, cocticule V, _videtur forma vulgaris pro_ costiculae | + 9 ungelle EV | cum pipere E, pip V | 10 facias {a} facies EV _cf. + p. 53, 16 {+7+ 7, 2}_ | 11 muria EV + + +II. +1+ (261) SVMEN. 1. Sumen elixas, de cannis surclas, sale +aspargis et in furnum mittis vel in craticulam. subassas. +teres piper, ligusticum, liquamen, mero et passo <temperabis>. +amulo obligas et sumen perfundis. +2+ (262) +Sumen plenum+: +teritur piper, careum, echinus salsus. consuitur et 5 +sic coquitur. manducatur cum allece <et> sinapi. + + 2 craticulam E, grat- V, _item p. 50, 3 {+7+ 3, 2} et saepius_ | + 3 temperabis _add. Gi_ | 5 hecinus EV | consuitur _Hum_, quo + suitur EV | 6 cummaleco (c{~u}ma- V) sinape EV + + +III. FICATVM. 1. +1+ (263) +In ficato oenogarum+: piper, thymum, +ligusticum, liquamen, vinum modice, oleum. +2+ (264) +Aliter+: +ficatum praecidis ad cannam, infundis in liquamine. +<teres> piper, ligusticum, bacas lauri duas. involves in +omento et in craticula assas et inferes. 5 + + 1 tim{~u} V, timu E | 3 ad V, ut E _cf. p. 35, 24 {+5+ 1, 1}_ ad + trullam | 4 teres _add. Gi_ | 5 aucmento _sic_ EV; _cf._ omento + _p. 22, 8 {+3+ 20, 7}. 53, 22 {+7+ 8, 1}. 57, 4 {+7+ 16, 2} Athen. + 3, p. 106 E_ "tô kaloumenô epiplô" + + +IV. OFELLAE. 1. +1+ (265) +Ofellas Ostienses+: [in ofillam] designas +ofellas in cute, ita ut cutis sic remaneat. teres piper, +ligusticum, anethum, cuminum, silfium, bacam lauri unam, +suffundis liquamen, fricas, in angularem refundis simul +cum ofellis. ubi requieverint in condimentis biduo vel triduo, 5 +promis, surclas decussatim, et in furnum mittis. cum +coxeris, ofellas, quas designaveras, separabis et teres piper, +ligusticum, suffundis liquamen et passum modicum, +ut dulce fiat. cum ferbuerit, ius amulo obligas. ofellas +satias et inferes. +2+ (266) +Ofellas Apicianas+: ofellas exossas, 10 +in rotundum complicas, surclas, ad furnum admoves. postea +praeduras, levas et, <ut> humorem exspuant, in craticula +igni lento exsiccabis, ita ne urantur. teres piper, ligusticum, +cyperi, cuminum; liquamine et passo temperabis. cum +hoc iure ofellas in caccabum mittis. cum coctae fuerint, 15 +levas et siccas, sine iure, pipere asperso, et inferes. si pingues +fuerint, cum surclas, tollis cutem, potes et de abdomine +huiusmodi ofellas facere. +3+ (267) +Ofellae aprugineo +more+: ex oleo <et> liquamine condiuntur, et mittitur eis +condimentum, cum coctae fuerint. et super adicitur his, 20 +cum in foco sunt, conditura, et denuo bulliunt. piper tritum, +condimentum, mel, liquamen, amulum, cum iam bulliunt. +et sine liquamine et oleo elixantur, coquuntur et sic pipere +perfunduntur. <mittis> ius supra scriptum, et sic bulliunt. + + 1 ostienses _Hum_, otienses EV | in ofillam EV, _del. Baseggio; + cave legas_ in ovilla | designas _Hum_, -ans EV | 3 silfium _sic_ + EV | 5 obellis EV | requieuerint P, -rit EV | 6 promis _Sch_, ponis + EV | 12 et ut _Gi_, et EV, ut {a} | exspuant _Tor_, -at EV | + 13 urantur _Hum_, uratur EV | 14 ciperis EV | liquamen et EV | + 15 ouellas EV | 16 piper EV | 17 potes {a}, potest EV; _cf. + p. 43, 1 {+6+ 2, 2}_ | 18 Ofelle aprogeneo EV | 19 et _add. Gi_ | + 23 piper EV | 24 mittis _add. Vo_ + + ++4+ (268) +Aliter ofellae+: recte friguntur ut paene assae reddantur. +Liquaminis sumis cyathum, aquae cyathum, aceti cyasothum, +olei cyathum. simul mixtis et immissis in patellam +fictilem, frigis et inferes. +5+ (269) +Aliter ofellas+: in sartagine ++6+ abundanti oenogaro. piper asparges et inferes. +Aliter 5 +ofellas+: ofellae prius sale et cumino infusae in aquam +recte friguntur. + + 1 assae _Tor_, reddantur _Hum_, asso (ossa E) rodantur EV | + 2 sumis cyathum _Hum_, summi ciato EV | aquae ciatum V, aquae E | + 3 mixtis {a}, mixti EV + + +V. ASSATVRAE. 1. +1+ (271) +Assaturam+: assam a furno simplicum +salis plurimo conspersam cum melle inferes. ++2+ (272) +Aliter assaturas+: petroselini scripulos VI, asareos +scripulos VI, zingiberis scripulos VI, lauri bacas V, condimenti +<satis>, laseris radicis scripulos VI, origani scripulos 5 +VI, cyperis scripulos VI, costi modice, pyrethri scripulos +III, apii seminis scripulos VI, piperis scripulos XII, +liquaminis et olei quod sufficit. + +3+ (273) +Aliter assaturas+: myrtae 9 +siccae bacam exenteratam cum cumino, pipere, melle, +liquamine, defrito et oleo teres, et fervefactum amulas. 10 +carnem elixam sale subassatam perfundis, piper aspargis +et inferes. +4+ (274) +Aliter assaturas+: + piperis scripulos VI, ligustici 12 +scripulos VI, petroselini scripulos VI, apii seminis +scripulos VI, anethi scripulos VI, laseris radicis scripulos +VI, asareos scripulos VI, pyrethri modice, cyperis scripulos 15 +VI, carei scripulos VI, cumini scripulos VI, zingiberis +scripulos VI, liquaminis heminam, olei acetabulum. + +5+ (275) +Assaturas 17 +in collari+: elixatur et infunditur in fretali piper, +condimentum, mel, liquamen, et attorretur in clibano quousque +coquatur. elixum vero collare, si voles, sine conditura 20 +assas, et siccum calidum perfundis. + + 2 salis plurimi EV, sale plurimo _Tor_ | cons{p/}sam V, -sa E | + 3 petrosilene EV | asareos _Gi, cf. l. 19 {+7+ 5, 4}_ laser EV, + laseris P | 4 ging- EV | 5 satis _ex. gr. add. Vo_ | radicem EV | + 9 extenteratum EV | cumino V, -ne E | mel liquamen EV | + 12 ligustic{~u} EV | 13 petrosileni E, -num V | seminis E, semen + V | 14 radicem EV | 15 piretri E, peretri V | 16 cuminis E | ging- + E, geng- V | 17 {o.}{l.}{e.}{i.} eminam olei V | 18 elixa{n.}tur + E | 19 attorretur _Hum_, atteritur EV | 21 siccum EV, _cf. p. + 45, 32 {+6+ 8}_, sucum P + + +VI. IN ELIXAM ET COPADIA. 1. (276) +Ius in elixam, +omnem+: piper, ligusticum, origanum, rutam, silfium, cepam +siccam, vinum, caroenum, mel, acetum, olei modicum. +persiccatam et sabano expressam elixam perfundis. ++2+ (277) +Ius in elixam+: piper, petroselinum, liquamen, acetum, 5 +caryotam, cepulam, olei modicum. perfundis calido iure. + + 1 IN ELIXAM ET COPADIA EV _hic, cf. index_ | 2 silfium _sic_ EV | + 4 persiccatam _Hum_, -tum EV | 5 petrosilenem EV | 6 cepullam EV, + _item p. 52, 7 {+7+ 6, 5}; cf. p. 58, 27 {+8+ 1, 7}_ + + ++3+ +Ius in elixam+: teres piper, rutam aridam, feniculi semen, +cepam, caryotam, liquamen et oleum. +4+ (278) +Ius candidum +in elixam+: piper, liquamen, vinum, rutam, cepam +nucleos, conditum, modicum de buccellis maceratis unde stringat, +oleum. cum coxerit, ius perfundis. +5+ (279) +Aliter ius candidum 5 +in elixam+: piper, careum, ligusticum, thymum, origanum, +cepulam, dactylum, mel, acetum, liquamen, oleum. + + 5 coxerit _scil. elixa_ EV, -is {s} + + ++6+ (280) +In copadiis ius album+: piper, cuminum, ligusticum, +rutae semen, Damascena. infundis vinum, oenomeli et aceto +temperabis. <agitabis> thymo et origano. +7+ (281) +Aliter ius +candidum in copadiis+: piper, thymum, cuminum, apii +semen, feniculum, mentam, bacam myrtae, uvam passam 5 +mulso temperas. agitabis ramo satureiae. +8+ (282) +Ius in copadiis+: +piper, ligusticum, careum, mentam, nardostachyum, +folium, ovi vitellum, mel, mulsam, acetum, liquamen et +oleum. agitabis satureia et porro, amulabis. +9+ (283) +Ius album +in copadiis+: piper, ligusticum, cuminum, apii semen, 10 +thymum, nucleos infusos, nuces infusas et purgatas, mel, +acetum, liquamen et oleum. +10+ (284) +Ius in copadiis+: piper, apii +semen, careum, satureiam, cneci flos, cepulam, amygdala +tosta, caryotam, liquamen, oleum, sinapis modicum. defrito +coloras. +ll+ (285) +Ius in copadiis+: + piper, ligusticum, petroselinum, 15 +cepulam, amygdala tosta, dactylum, mel, acetum, +liquamen, defritum, oleum. +12+ (286) +Ius in copadiis+: ova +dura concidis, piper, cuminum, petroselinum, porrum coctum, +myrtae bacas, plusculum mel, acetum, liquamen, +oleum. +13+ (287) +<Ius> in elixam anethatum crudum+: piper, 20 +anethi semen, mentam siccam, laseris radicem, suffundis +acetum. adicies caryotam, mel, liquamen, sinapis modicum, +defrito <et> oleo temperabis. et hoc in collari porcino. + + 2 damascenas EV | 3 agitabis _add. Hum_ | origano E, pri- V | + 5 mentam EV, rutam {s} | 7 careo EV | nardostacium EV | + 9 satureiã V | amulauis EV, amula ius {s} | 13 cneci (cnechi V) + flos EV, cneci flores _Hum_ | 15 petrosilenem EV, _item 18_ | + 18 concidis _Sch_, incidis EV _cf. p. 53, l. 20 {+7+ 8, 1}_ | + 19 myrte (mirte V) uacas (aacas E) EV | 20 Ius P, _om._ EV | + elixã V, elixum E | _praeceptum simillimum +6+ 9, 1_ | anethatum + _Tor_, anetatam EV | 23 et _add. Gi_ | _an_ <bene uteris> et hoc + _vel simile? cf. p. 58, 12 {+8+ 1, 3}. 59, 24 {+8+ 2, 2}_ + + ++14+ (288) +Ius in elixam allecatum+: piper, ligusticum, careum, +apii semen, thymum, cepulam, dactylum, allecem colatum; +melle et vino temperas; apium viridem concisum super +aspargis, oleum mittis et inferes. + + 1 alecatum _Hum_, allegatam (-lig- V) EV careo EV | 3 uino E, + uin{~u} V | concisum _Sch_, incisum EV _cf. p. 52, 25 {+7+ 6, 12}_ + + +VII. VENTRICVLA. 1. +1+ (289) +Ventrem porcinum+ bene +exinanies, aceto et sale, postea aqua lavas, et sic hac impensa +imples: pulpam porcinam tunsam tritam, ita ut enervata +commisceas cerebella tria et ova cruda, cui nucleos +infundis et piper integrum mittis et hoc iure temperas. 5 +teres piper, ligusticum, silfium, anesum, zingiber, rutae +modicum, liquamen optimum et olei modicum. reples aquaticulum +sic ut laxamentum habeat, ne dissiliat in coctura. +surclas, amulas et in ollam bullientem summittis. levas +et pungis acu, ne crepet cum ad dimidias coctus fuerit, 10 +levas et ad fumum suspendis ut coloretur. et denuo eum +perelixabis, ut coqui possit, deinde liquamine, mero, oleo +modico <temperabis> (290) et cultello aperies et cum liquamine +et ligustico apponis. +2+ (291) +Ventrem ut tostum facias+, in +cantabro involve, postea in muriam mittis et sic coque. 15 + + 2 hac inpensa _Tor_, hanc inpensam EV | 3 tunsa (tonsa V) trita + EV | eneruiata EV | 6 silfium _sic_ EV | ging- E, geng- V | + 7 aqualiculum _Tor_, aqualicum EV | 9 amulas _Hum_, ambas EV | + 10 cum ad _Hum_, qua EV | coctus _Tor_, coctum EV | 11 coloretur + (o _altera corr. in_ e) V, coleretur E | 13 temperabis _add. Gi_ | + cum {s}, eum EV | 15 mittis EV, _cf. p. 49, 12 {+7+ 1, 6}_ + + +VIII. LVMBI ET RENES. +1+ (292) +Lumbuli assi ita fiunt+: +aperiuntur in duas partes ita ut expansi sint, et aspergitur +eis piper tritum, nuclei et coriandrum concisum, +minutatim factum et semen feniculi tritum. deinde lumbuli +recluduntur [assi] et consuuntur et involvuntur omento et 5 +sic praedurantur in oleo et liquamine, inde assantur in +clibano vel craticula. + + 1 Lumbi et renes _sic_ EV _hic; cf. cap. VIII_ {_i.e. in ind._}| + 4 lumbuli recluduntur E, lumbolis ecluduntur V | 5 assi EV, + _del. Gi_ + + +IX. PERNA. 1. +1+ (293) +Pernam+, ubi eam cum Caricis plurimis +elixaveris et tribus lauri foliis, detracta cute tessellatim +incides et melle complebis. deinde farinam oleo subactam +contexes et ei corium reddis. et, cum farina cocta +fuerit, eximas furno et ut est inferes. + +2+ (294) +Pernae cocturam+: 5 +ex aqua cum Caricis cocta simpliciter, ut solet, inlata +cum buccellis, caroeno vel condito. melius, si cum +musteis. + + 2 tessellatim _Tor_, tessellam EV | 3 incidis EV | 4 contexes _Sch + ex p. 45, 10 {+6+ 5, 6}_, conteres EV | coreum EV | et _Hum_, ut + EV | 5 et ut est et feres E, ut est et inferes V | 7 caroeno P, + -ni EV | si cum _Baseggio_, sicut EV + + +X. (295) PETASONEM EX MVSTEIS: petasonem elixas cum +bilibri hordei et Caricis XXV. cum elixatus fuerit, decarnas +et arvillam illius candenti vatillo uris et melle contingis. +quod melius, missum in furnum, melle obligas. cum coloraverit, +mittis in caccabum passum, piper, fasciculum rutae, 5 +merum, temperas. cum fuerit temperatum, dimidium in +petasonem profundis et alia parte piperati buccellas +musteorum factas perfundis. cum sorbuerint, quod mustei +recusaverint, petasoni refundis. + + 2 bilibre EV | caricis E, cacis V | decarnas EV, decorias _Sch_ + {s} | 3 aruillam _Baseggio_, armillam EV | 7 profundis _Hum_, + perf- EV | alia parte _Hum_, aliam partem EV | 8 factas P, fractas + EV | sorbuerint _Gi_, -rit EV | 9 recusaverint _Hum_, -rit EV + + +XI. (296) LARIDI COCTVRA: Tectum aqua cum multo anetho +coques, oleum modicum destillabis et modicum salis. + + 2 distillabis EV + + +XII. IECINORA SIVE PVLMONES. 1. (297) +Iecinera haedina +vel agnina sic coques+: aquam mulsam facies, et +ova <et> partem lactis admisces eis ut incisa iecinera sorbeant. +coques ex oenogaro, pipere asperso, et inferes. +2+ (298) +Aliter +[iecinera] in pulmonibus+: ex lacte lavas pulmones 5 +et colas quod capere possunt, et confringis ova duo +cruda, salis grana pauca, mellis ligulam, et simul commisces +et imples pulmones. (299) elixas et concidis. teres piper, +suffundis liquamen, passum, merum. pulmones confringis +et hoc oenogaro perfundis. 10 + + 1 Iecinora (-era E1) siue pulmones EV, _sed in_ E _adscriptum ante + v. 12, signis huc relegatum _ | 2 agnina {s}, agmina EV | et ova + et _Gi_, et oua EV | 3 admiscis EV | 4 ex _Brandt_, et EV | piper + EV | 5 iecinera EV, _del. Hum_ | 6 confringis _Sch_, infringis EV; + _cf. p. 25, 21 {+4+ 2, 12}. 26, 26 {+4+ 2, 14}. 27, 1 {+4+ 2, 15} + al._ | dua V, dura E | 8 conmiscis EV | 9 confringis EV, + conpungis _Sch ex p. 55, 2 {+7+ 13, 2}. 57, 3 {+7+ 16, 2}_ + + +XIII. DVLCIA DOMESTICA ET MELCAE. 1. +1+ (300) +Dulcia +domestica+: palmulas vel dactylos excepto semine, nuce +vel nucleis vel pipere trito infercies. sale foris contingis, +frigis in melle cocto, et inferes. +2+ (301) +Aliter dulcia+: musteos +Afros optimos rades et in lacte infundis. cum biberint, in 5 +furnum mittis, ne arescant, modice. eximes eos calidos, +melle perfundis, compungis ut bibant piper aspergis et +inferes. +3+ (302) +Aliter dulcia+: + siligineos rasos frangis, et buccellas 8 +maiores facies. in lacte infundis, frigis, ex [in] oleo, +mel superfundis et inferes. +4+ (303) +<Aliter> dulcia+: piperato 10 +mittis mel, merum, passum, rutam. eo mittis nucleos, +nuces, alicam elixatam. concisas nuces Abellanas tostas +adicies, et inferes. +5+ (304) +Aliter dulcia+: piper, nucleos, mel, +rutam et passum teres, cum lacte et tracta coques. coagulum +coque cum modicis ovis. perfusum melle, aspersum 15 +<pipere> inferes. + + 1 et melce EV _hic et in indice_, ex melle _Hum, at cf. ad p. + 55, 26 {+7+ 13, 9}_ | 2 excoepto P, et cepto EV, _an_ exempto? | + 3 vel pipere trito _Hum_, uel piper tritum EV | sale _Hum_, sales + EV | 9 ex _Vo_, et in EV | 10 Aliter _add. Gi_ | piperato _(cf. + p. 20, 15 {+3+ 14}) Sch_, piperata EV | 12 auellanas EV | + 14 _tractam_ EV | coques EV, coges _Sch_ | coagulum EV, coagulatum + _Hum_ | 16 pipere _add. Baseggio_ + + + +6+ (305) +Aliter dulcia+: accipies similam, coques +[et] in aqua calida, ita ut durissimam pultem facias, +deinde in patellam expandis. cum refrixerit, concidis quasi +<ad> dulcia et frigis in oleo optimo. levas, perfundis mel, +piper aspergis et inferes. melius feceris, si lac pro aqua 5 +miseris. +7+ (306) +Tyropatinam+: accipies lac, quod adversus patinam +aestimabis, temperabis lac cum melle quasi ad lactantia, +ova quinque ad sextarium mittis, si ad heminam, +ova tria. in lacte dissolvis ita ut unum corpus facias, in +Cumana colas et igni lento coques. cum duxerit ad se, 10 +piper aspargis et inferes. +8+ (307) +Ova spongia ex lacte+: ova +quattuor, lactis heminam, olei unciam in se dissolvis, ita +ut unum corpus facias. in patellam subtilem adicies olei +modicum, facies ut bulliat, et adicies impensam quam +parasti. una parte cum fuerit coctum, in disco vertes, melle 15 +perfundis, piper aspargis et inferes. +9+ (308) +Melca+. ... stum +pipere et liquamine, vel sale, oleo et coriandro. + + 1 coques et E1V, et _del_ E2 | 2 aqua calida E, aquã calidã V | + durissimam pultem facias E, durissima pulte facies V | 4 ad _add. + Sch cf. v. 7 {infra}. p. 35, 24 {+5+ 1, 1}. 36, 10 {+5+ 1, 4}_ | + 5 aquam EV | 6 tiropatinam EV | aduersus V, aduersus quod E; quod + adversus _Vo, potest enim_ quod _in archetypo supra scriptum + fuisse_ | 8 eminam E, imina V | 10 cumana _Hum_, cuminata EV | + colas EV, collocas _Sch_ | 11 sfongia V, sfhongia E | 14 quam + parasti E, cõparasti (quã _ss._ V3) V | 26 Mel castum EV + _corrupte_; Melca. lac acidum _Sch; cf. Janko, Glotta II 38 ss._ | + _praeceptum totum valde decurtatum, cf. Paxamos in Geopon. 18, 21, + Colum. 12, 8, nisi breviter dixit_ Melcas: cum (_Brandt_) | + 17 pipere et liquamine E, pip et liqua{~m} V | uel EV, mel _Sch_ + cum P + + +XIV. BVLBOS. 1. (309) +Bulbos+ oleo, liquamine, aceto inferes, +modico cumino asperso. +2+ +Aliter+: bulbos tundes atque +ex aqua coques, deinde oleo frigis. ius sic facies: thymum, +puleium, piper, origanum, mel, acetum modice et +si placet, et modice liquamen. piper aspargis et inferes. 5 ++3+ (310) +Aliter+: bulbos elixas in pultarium pressos, mittis thymum, +origanum, mel, acetum, defritum, caryotam, liquamen +et oleum modice. piper aspargis et inferes. (311) [Varro: 'si +quid de bulbis, dixi: "in aqua, qui Veneris ostium quaerunt", +deinde ut legitimis nuptiis in cena ponuntur, sed 10 +et cum nucleis pineis aut cum erucae suco et pipere']. ++4+ (312) +Aliter. bulbos frictos+: oenogaro inferes. + + 1 oleo E, olei V | inferes E, -re V | 2 cumino E2V, cumuino E1 | + tundis EV, tondes _Gi_ | atque _Hum_, a quo EV, aqua {a} | + 5 placet et EV, placet _Hum_ | 6 elixas _Sch_, -xos EV | pulturium + E, -orium V | 7 caroetam EV | liquamen et _Sch_, liquamine EV | + 8 Varro--11 pipere _recte marginale fuisse archetypi dixit Sch; + cf. Sitz.-Ber. p. 24_ | si quid EV, si quidem _Sch _ | 9 buluis V, + puluis E | dixi EV, dixit {s} | in aquam EV, iniquum _aliquos + legisse refert Hum_ | ostium EV, otium _Sch_ | 10 ut EV, in {s} | + 11 suco E, suc{~u} V + + +XV. FVNGI FARNEI VEL BOLETI. 1. +1+ (313) +Fungi farnei+: +elixi, calidi, exsiccati oenogaro pipere accipiuntur, +ita ut piper cum liquamine teras. +2+ (314) +In fungis farneis+: +piper, caroenum, acetum et oleum. +3+ (315) +Aliter fungi farnei+: +elixi ex sale, oleo, mero, coriandro conciso inferuntur. 5 ++4+ (316) +Boletos fungos+: caroenum, fasciculum coriandri viridis. +ubi ferbuerint, exempto fasciculo inferes. +5+ (317) +Boletos +aliter+: calyculos eorum liquamine vel sale aspersos inferunt. ++6+ (318) +Boletos aliter+: thyrsos eorum concisos in patellam +novam perfundis, addito pipere, ligustico, modico 10 +melle. liquamine temperabis. oleum modice. + + 2 oenogaro _Hum_, in garo EV | piper EV | 3 teres EV | + 7 ferbuerint E, -rit V | buletos E | 8 caliculos EV | inferunt V, + -rum E | 10 nouam _varia lectio ap. Hum_, ouam EV + + +XVI. TVBERA. 1. +1+ (319) +Tubera+ radis, elixas, sale aspergis, +et surculo infiges. subassas, et mittes in caccabum +oleum, liquamen, caroenum, vinum, piper et mel. cum ferbuerit, +amulo obligas. tubera exornas et inferes. +2+ (320) +Aliter +tubera+: elixas et, asperso sale, in surculis adfigis et 5 +subassas. et mittes in caccabum liquamen, oleum viride, +caroenum, vinum modice et piper confractum et mellis +modicum, et ferveat. cum ferbuerit, amulo obligas, et tubera +compunges, ut combibant illud. exornas. cum bene +sorbuerint, inferes. si volueris, eadem tubera omento porcino 10 +involves et assabis et sic inferes. +3+ (321) +Aliter tubera+: +oenogarum, piper, ligusticum, coriandrum, rutam, liquamen, +mel, vinum, oleum modice. calefacies. +4+ (322) +Aliter tubera+: +piper, mentam, rutam, mel, oleum, vinum modicum. +calefacies et inferes. +5+ (323) +Aliter tubera+: elixa cum porro, 15 +deinde sale, pipere, coriandro conciso, mero, oleo modico +inferes. +6+ (324) +Aliter tubera+: piper, cuminum, silfi, mentam, +apium, rutam, mel, acetum vel vinum, salem vel liquamen +et oleum modice. + + 1 radis V, radix E | 6 uridem EV | 9 conpungens EV | ut V, et E | + 10 sorbuerint _Sch_, ferbuerint EV | 13 oleum modice V, ·/modice + ·/oleum _(signis ordine restituto)_ E | 16 oleo modico _Brandt_, + obomo EV, optimo _Hum_ + + +XVII. (325) IN COLOCASIO. +In colocasio+: piper, cuminum, +rutam, mel, liquamen, olei modicum. cum ferbuerit, +amulo obligas. + + +XVIII. COCLEAS. 1. +1+ (326) +Cocleas lacte pastas+: accipies +cocleas, spongizabis, membranam tolles, ut possint +prodire. adicies in vas lac et salem uno die, ceteris diebus +[in] lac per se, et omni hora mundabis stercus. cum pastae +fuerint, ut non possint se retrahere, ex oleo friges. mittes 5 +oenogarum. similiter et pulpa pasci possunt. +2+ (327) +Cocleas+: +sale puro et oleo assabis cocleas: lasere, liquamine, pipere, ++3+ oleo suffundis. +Cocleas assas+: liquamine, pipere, cumino, +suffundis assidue. +4+ (328) +Aliter cocleas+: viventes in +lac siligineum infundes: ubi pastae fuerint, coques. 10 + + 2 fongizabis EV | 3 sale EV | 4 lac _Sch_, in lac EV | o{~i} hora + {a}, ommora EV | 5 ex E, et ex V _ad rem cf. Marcell. med. + 20, 35_ | 6 pulpas EV, pulte _Hum cf. Plin. nat. 9, 174_ | + 9 suffundis V, -es E + + +XIX. OVA. 1. +1+ +Ova frixa+: oenogarata. +2+ (329) +Ova elixa+: +liquamine, oleo, mero vel ex liquamine, pipere, lasere. +3+ +In +ovis hapalis+: piper, ligusticum, nucleos infusos. suffundes +mel, acetum: liquamine temperabis. + + 1 enogarata E, oeno- (_sed priore o erasa_) V | ova elixa _Hum_, + ob elixa EV | 3 apalis EV + + + + +LIB. VIII. TETRAPVS + +I. in apro. II. in cervo. III. in caprea. IV. in ovifero. V. bubula +sive vitulina. VI. in haedo et agno. VII. in porcello. VIII. leporem. +IX. glires. + + LIB. VIII _cap._ III in capria E + + +I. IN APRO. 1. (330) +Aper ita conditur+: Spongiatur, +et sic aspergitur ei sal et cuminum frictum, et sic manet. +alia die mittitur in furnum. cum coctus fuerit, perfunditur +piper tritum, [condimentum aprunum] mel, liquamen, caroenum +et passum. +2+ (331) +Aliter in apro+: aqua marina cum 5 +ramulis lauri aprum elixas quousque madescat. corium ei +tolles. cum sale, sinapi, aceto inferes. +3+ (332) +Aliter in apro+: +teres piper, ligusticum, origanum, bacas myrtae exenteratas, +coriandrum, cepas, suffundes mel, vinum, liquamen, +oleum modice, calefacies, amulo obligas. aprum in 10 +furno coctum perfundes. hoc et in omne genus carnis +ferinae facies. +4+ (333) +In aprum assum iura ferventia facies +sic+: piper, cuminum frictum, apii semen, mentam, +thymum, satureiam, cneci flos, nucleos tostos vel amygdala +tosta, mel, vinum, liquamen, acetum, oleum modice. 15 + + 1 sfungiatur EV | 2 sal et _Sch_, sale V, sal E | frictum + _Sch ex v. 13_, tritum EV | 4 condimentum aprimum (-inum E) EV + _delevit Sch marginale_ | 8 exenteratas _Hum_, extenteras EV | + 10 calefacies {a}, sale- EV | 12 ferine V, farine E | facies V, + -as E | iura P, iure EV | 14 cnici (_vel_ anethi) flores _Hum_, + enechi flos EV | 15 acetum _Brandt_, acetabulum EV + + ++5+ (334) +Aliter in aprum assum iura ferventia+: piper, ligusticum, +apii semen, mentam, thymum, nucleos tostos, +vinum, acetum, liquamen et oleum modice. cum ius simplex +bullierit, tunc triturae globum mittes et agitas cepae et +rutae fasciculo. si volueris pinguius facere, obligas ius albo 5 +ovorum liquido, moves paulatim, aspergis piper tritum et +inferes. +6+ (335) +Ius in aprum elixum+: piper, ligusticum, cuminum, +silfi, origanum, nucleos, caryotam, mel, sinape, acetum, +liquamen et oleum. +7+ (336) +Ius frigidum in aprum elixum+: +piper, careum, ligusticum, coriandri semen frictum, 10 +anethi semen, apii semen, thymum, origanum, cepulam, +mel, acetum, sinape, liquamen, oleum. +8+ (337) +Aliter ius frigidum +in aprum elixum+: piper, ligusticum, cuminum, +anethi semen et thymum, origanum, silfi modicum, +erucae semen plusculum, suffundes merum, condimenta 15 +viridia modica, cepam, Ponticas vel amygdala fricta, dactylum, +mel, acetum, merum modicum, coloras defrito, liquamen, +oleum. + + 4 cepae _Gi_, cepam EV, cepa _Hum_ | 5 fasciculo _Hum_, -os EV | + pinguius E, pingui ius V | obligas ius _Hum_, obliga siuis + (siu{io.}s E) EV, obligabis _Tor_ | 11 cepulam E, -ullam V | + 12 oleum E2V, et oleum E1, _item p. 59, 6 {+8+ 1, 8}_ | 15 eruce + E2V, euruce E1 | 16 cepa pontica EV + + + +9+ (338) +Aliter <ius> in apro+: teres piper, ligusticum, +origanum, apii semen, laseris radicem, cuminum, +feniculi semen, rutam, liquamen, vinum, passum. facies +ut ferveat. cum ferbuerit, amulo obligas. aprum intro +foras <tanges> et inferes. +10+ (339) +Perna apruna ita impletur 5 +Terentina+: per articulum pernae palum mittes ita +ut cutem a carne separes, ut possit condimentum accipere +per cornulum et universa impleatur. teres piper, bacam +lauri, rutam; si volueris, laser adicies, liquamen optimum, +caroenum et olei viridis guttas. + (340) cum impleta fuerit, constringitur 10 +illa pars, qua impleta est, ex lino et mittitur +in zemam. elixatur in aqua marina cum lauri turionibus +et anetho. + + 1 Aliter EV, Ius aliter P | 5 tanges _add. Baseggio ex l. 23 + {+8+ 2, 1}_ | apruna V, aprina E | 6 terentina _Sch ex p. 63, 16 + {+8+ 7, 1} (cf. p. 26, 4 {+4+ 2, 13})_, recentina EV, recentis + _Tor_, recens _Hum_ | 8 et _Sch_, ut EV | 10 guttas {s}, gustas + EV (_in_ V _man. recens fecit_ guctas) | 12 aquam marinam EV + + +II. IN CERVO. 1. (341) +Ius in cervum+: teres piper, ligusticum, +careum, origanum, apii semen, laseris radicem, +feniculi semen, fricabis, suffundes liquamen, vinum, passum, +oleum modice. cum ferbuerit, amulo obligas. cervum +coctum intro foras tanges et inferes. + +2+ (342) +In platonem+ similiter 5 +et in omne genus venationis eadem conditura uteris. ++3+ (343) +Aliter+: + cervum elixabis et subassabis. teres piper, liquamen, 7 +careum, apii semen, suffundes mel, acetum, liquamen, +oleum. calefactum amulo obligas et carnem perfundes. + + 5 platone EV, platicerote {a} + + ++4+ (344) +Ius in cervo+: piper, ligusticum, cepulam, origanum, +nucleos, caryotas, mel, liquamen, sinape, acetum, +oleum. +5+ (345) +Cervinae conditura+: piper, cuminum, condimentum, +petroselinum, cepam, rutam, mel, liquamen, mentam, +passum, caroenum et oleum modice. amulo obligas, 5 +cum iam bulliit. + +6+ (346) +Iura ferventia in cervo+: piper, ligusticum, 6 +petroselinum, cuminum, nucleos tostos aut +amygdala suffundes mel, acetum, vinum, oleum modice, +liquamen, et agitabis. +7+ (347) +Embamma in cervinam assam+: +piper, nardostachyum, folium, apii semen, cepam 10 +aridam, rutam viridem, mel, acetum, liquamen, {+}adiectam, +caryotam, uvam passam et oleum. +8+ (348) +Aliter in cervum +assum iura ferventia+: piper, ligusticum, petroselinum, +Damascena macerata, vinum, mel, acetum, liquamen, oleum +modice agitabis porro et satureia. + + 4 cepa ruta V | 5 amulo E2V, -los E1 | 6 bulliit _sic_ EV | + 8 suffundes _ante_ nucleos _habent_ EV, _ante_ mel _posuit Hum_ | + 9 embamma _Tor_, embambam EV | 10 nardostacium EV, _cf. +7+ 6, 8_ | + 11 adiectam (-um V) caretam (ca-- __retã V) EV, ad rectum cariotae + _Sch_, defritum careotam _Gi_ | 12 ceruum E, ceruom V + + +III. IN CAPREA. 1. +1+ (349) +Ius in caprea+: piper, ligusticum, +careum, cuminum, petroselinum, rutae semen, mel, +sinape, acetum, liquamen et oleum. +2+ (350) +Ius in caprea assa+: +piper, condimentum, rutam, cepam, mel, liquamen, passum, +oleum modice amulum, <cum> iam bulliit. +3+ (351) +Aliter ius 5 +in caprea+: piper, condimentum, petroselinum, origanum +modicum, rutam, liquamen, mel, passum et olei modicum +amulo obligabis. + + 5 amulum EV, amylas _Hum_ | cum _add. Hum ex p. 59, 33 + {+8+ 2, 5}_ | bulliet EV _cf. p. 59, 33 {+8+ 2, 5}_ + + +IV. IN OVIFERO. [hoc est ovis silvatica] 1. +1+ (352) +Ius in +ovifero fervens+: piper, ligusticum, cuminum, mentam +siccam, thymum, silfi, suffundes vinum, adicies Damascena +macerata, mel, vinum, liquamen, acetum, passum ad colorem, +oleum. agitabis fasciculo origani et mentae siccae. 5 ++2+ (353) +Ius in venationibus omnibus elixis et assis+: piperis +scripulos VIII, rutam, ligusticum, apii semen, iuniperum, +thymum, mentam aridam scripulos senos, pulei scripulos +III. haec omnia ad levissimum pulverem rediges et +in uno commisces et teres. adicies in vasculum mel quod 10 +satis erit, et his uteris cum oxygaro. +3+ (354) +Ius frigidum in +ovifero+: piper, ligusticum, thymum, cuminum frictum, +nucleos tostos, mel, acetum liquamen et oleum piper +asperges. + + 1 _glossam_ hoc--silvatica _del_ P, _habent_ EV | 3 uino EV | + damascenam EV | 4 macerata V, merata (ce _supra_ er, _sic_) E | + 8 scr{~p} _sic bis_ V scr{~p} _tum_ scri{~p} E | 10 melle EV | + 14 aspergis EV + + +V. BVBVLA SIVE VITELLINA. 1. (355) +Vitellina fricta+: +piper, ligusticum, apii semen, cuminum, origanum, cepam siccam, +uvam passam, mel, acetum, vinum, liquamen, oleum, defritum. ++2+ (356) +Vitulinam sive bubulam cum porris <vel> +Cydoneis vel cepis vel colocasiis+: liquamen, piper, 5 +laser et olei modicum. +3+ (357) +In vitulinam elixam+: teres +piper, ligusticum, careum, apii semen, suffundes mel, acetum, +liquamen, oleum. calefacies, amulo obligas et carnem +perfundes. +4+ (358) +Aliter in vitulina elixa+: piper, ligusticum, +feniculi semen, origanum, nucleos, caryotam, mel, 10 +acetum, liquamen, sinapi et oleum. + + 1 uitellina EV _hic bis_ uitulina _in indice_ EV | 4 uitulinam EV, + _item 6 et 9 {infra}_ | vel _ante_ cidoneis (_sic_ EV) _add. Gi_, + succidaneis _Hum_ | 5 colocaseis EV | 11 et oleo V, _om._ E1, + oleo E2 + + +VI. IN HAEDO VEL AGNO. 1. +1+ (359) +Copadia haedina +sive agnina+: pipere <et> liquamine coques cum faseolis +faratariis, liquamine, pipere, lasere cum {+} inbracto, buccella +panis et oleo modico. +2+ (360) +Aliter haedinam sive +agninam excaldatam+: mittes in caccabum copadia. 5 +cepam, coriandrum minutatim succides, teres piper, ligusticum, +cuminum, liquamen, oleum, vinum. coques, exinanies +in patina, amulo obligas. +3+ (361) [Aliter haedinam sive +agninam excaldatam] <agnina> a crudo trituram mortario +accipere debet, caprina autem cum coquitur accipit trituram. 10 + + 2 et _add. Sch._ | 3 faratariis EV, paratariis _Hum_ | cum + inbracto V, cum bracto E, cum embracto P, cuminum tritum _Hum_; + confracto _Brandt_ | bocellas EV | 6 minutatim _Gi_, minutum EV, + minutim _Hum_ | 8 Aliter--excaldatam _titulum male repetitum del. + Vo_ | 9 agnina _add. Hum_ | a crudo _sic_ EV | tritura EV + + ++4+ (362) +Haedum sive agnum assum+: haedi cocturam +<cura>. ubi eum ex liquamine et oleo coxeris, incisum infundes +in pipere, lasere, liquamine, oleo modice, et in craticula +assabis. eodem iure continges. piper asparges et +inferes. +5+ (363) +Aliter haedum sive agnum assum+: piperis 5 +semunciam, asareos scripulos VI, zingiberis modicum, +petroselini scripulos VI, laseris modice, liquaminis optimi +heminam, olei acetabulum. +6+ (364) +Haedus sive agnus syringiatus +[id est {+} mammotestus]+: exossatur diligenter +a gula, sic ut uter fiat, et intestina eius integra 10 +exinaniuntur, ita ut in caput intestina sufflentur, et per +novissimam partem stercus exinanibitur. aqua lavantur diligenter +et sic implentur admixto liquamine, et ab umeris +consuitur et mittitur in clibanum. cum coctus fuerit, perfunditur +ius bulliens: lac, piper tritum, liquamen, caroenum, 15 +defritum modice, sic et oleum, et iam bullienti +mittis amulum. vel certe mittitur in reticulo vel in sportella +et diligenter constringitur et bullienti zemae cum modico +salis summittitur. cum bene illic tres undas bullierit, +levatur, et denuo bullit cum umore supra scripto. bulliente 20 +conditura perfunditur. +7+ (365) +Aliter haedus sive agnus +syringiatus+: lactis sextarium unum, mellis unc. IV, piperis +unc. I, salis modicum, laseris modicum. ius in {+} ipsius: +olei acetabulum, liquaminis acetabulum, mellis acetabulum, +dactylos tritos octo, vini boni heminam, amulum modice. 25 + + 2 cura _add. Gi_; haedi cocturam _del. Sch_ | 3 graticula EV | + 6 semiunciam E | asereos EV | ging- E geng- V | 7 petroselinis EV | + 8 syringladus id est mammotestus EV _cf. p. 62, 12 {+8+ 6, 7}; + coniecerunt_ mammothreptos _Dufresne_, amnocistis _Baseggio, + possis_ mammothelastes; _sed glossam iam Hum agnovit_ | + 9 exsorsatur V | 10 a gula _Tor_, agilla EV | sicut uter E, si{~c} + u{~Greek: t} V | 11 exinaniantur (/// /// ex- E) EV | in caput + intestina suffletur EV, per caput int. sufflentur P | 15 lacte EV | + 17 certe _sic_ EV | retiaculo EV | 18 zemae _Sch_, zema EV | + 19 modice _corr. in_ -co E | 22 syringiatus (sir- V) EV | 23 in + ipsius EV, spissius _Sch_, in ipsum _Gi_ | 24 olei E, ole{~u} V | + _verba _liq. acet. mellis acet. _dabat_ E1 _post_ octo, _suo loco + restituit_ E2 + + ++8+ (366) +Haedus sive agnus crudus+: oleo, pipere fricabis +et asparges foris salem purum multo cum coriandri +semine. in furnum mittis, assatum inferes. +9+ (367) +Haedum sive +agnum Tarpeianum+: antequam coquatur, ornatus consuitur. +piper, rutam, satureiam, cepam, thymum modicum. 5 +et liquamine collues haedum, macerabis in furno <aut> in +patella, quae oleum habeat cum percoxerit, perfundes in +patella impensam, teres satureiam, cepam, rutam, dactylos, +liquamen, vinum, caroenum, oleum. cum bene duxerit +impensam, in disco pones, piper asperges et inferes. + +10+ (368) +Haedum 10 +sive agnum Parthicum+: mittes in furnum. teres +piper, rutam, cepam, satureiam, Damascena enucleata, laseris +modicum, vinum, liquamen, et oleum [uinum]. fervens +colluitur in disco, ex aceto sumitur. +11+ (369) +Haedum laureatum +ex lacte+: haedum curas, exossas, interanea eius 15 +cum coagulo tolles, lavas. adicies in mortarium piper, ligusticum, +laseris radicem, bacas lauri duas, pyrethri modicum, +cerebella duo vel tria. haec omnia teres, suffundes +liquamen, temperabis ex sale. super trituram colas lactis +sextarios duos, mellis ligulas duas. hac impensa intestina 20 +reples et super haedum componis in gyro, et omento <vel> +charta cooperis, surclas. in caccabum vel patellam compones +haedum, adicies liquamen, oleum, vinum. cum ad +mediam cocturam venerit, teres <piper>, ligusticum, et +ius de suo sibi suffundes. mittes defriti modicum, teres, 25 +reexinanies in caccabum. cum percoctus fuerit, exornas, +amulo obligas et inferes. + + 1 pipere E, pip V | 2 foris E, fores V | 3 semine E, semen V | + 4 tarpeianum R, tatarpeianum EV | coquatur P, -antur EV | 6 aut P, + _om._ EV | 11 particum _Sch_, pasticum EV, _cf. +6+ 9, 2_ | + 12 laseris E, leseris V | 13 modicum uinum liquamen et oleum uinum + (_om._ P) feruens EV, modicum vivi liq. et vinum _Sch_ | 14 Haedus + laureatus _Tor ex +8+ 7, 9_, Hedo laurum EV | 15 exorsas E | + 16 coagulo {s}, quagulo EV | 17 pirethi EV | 18 teres E2V, _om._ + E1 | 21 giro EV, zirbo (_i._ omento) _Hum_ omento vel _Gi_, omento + _corr. in_ -{~u} V, omentum (om- _ex_ m-) E | 22 cooperes EV | + 24 cocturam P, cora EV | piper {s}, _om._ EV | 25 defriti E, -to V + + +VII. IN PORCELLO. 1. +1+ (372) +Porcellum farsilem duobus +generibus+: curas, a gutture exenteras, a cervice +ornas. antequam praedures, subaperies auriculam sub cutum, +mittes impensam Terentinam in vesicam bubulam et +fistulam aviarii rostro vesicae alligabis, per quam exprimes 5 +in aurem quantum ceperit. post a charta praecludes +et infiblabis et praeparabis aliam impensam. sic +facies: teres piper, ligusticum, origanum, laseris radicem +modicum, suffundes liquamen, adicies cerebella cocta, ova +cruda, alicam coctam, ius de suo sibi, <si> fuerint, aucellas. 10 +nucleos, piper integrum; liquamine temperas. imples porcellum, +charta obduras et fiblas. mittes in furnum. cum +coctus fuerit, exornas, perunges et inferes. + +2+ (373) +Aliter porcellum+: 13 ++3+ Salem, cuminum, laser. +Porcellum liquaminatum+: +de porcello eicis utriculum, ita ut aliquae pulpae 15 +in eo remaneant. teres piper, ligusticum, origanum, +suffundes liquamen, adicies unum cerebellum, ova duo, +misces in se. porcellum praeduratum imples, fiblabis, in +sportella ferventi ollae summittis. cocto fiblas tolles, ut +ius ex ipso manere possit. pipere aspersum inferes. 20 + + 2 generibus {s}, generis EV | 3 praedures _Hum_, perdures EV | + 4 bubulã {a}, -lum EV | 5 rustro EV | 6 post a EV, postea {s} | + 10 si fuerit (_debebat_ -int) _Sch_, fuerit EV, ferueat, cum + ferbuerit _Hum_ | 12 obduras EV, -cas _Sch, cf. p. 64, 14 + {+8+ 7, 5}_ | fiblas _ex_ fibreas _corr._ E | mittes {s}, mitteres + (-ris E) EV | fornum E | 15 utriculum EV _cf. p. 64, 2 {+8+ 7, 4}_, + ventriculum _Hum_ | alique V; -em E | 17 unum {s}, uinum EV | duo + _sic_ EV | 20 manere EV, manare _Hum_ | piper EV + + + +4+ (374) +Porcellum +elixum farsilem+: de porcello utriculum eicies, +praeduras. teres piper, ligusticum, origanum, suffundes +liquamen, cerebella cocta quod satis sit, similiter ova dissolves, +liquamine temperabis, farcimina cocta integra praecides. 5 +sed ante porcellum praeduratum liquamine delavas, +deinde imples, infiblas, in sportella ferventi ollae +summittes. coctum spongizas, sine pipere inferes. + +5+ (375) +Porcellum 8 +assum tractomelinum+: porcellum curatum +a gutture exenteras, siccas. teres piperis unciam, mel, 10 +vinum, impones ut ferveat, tractam siccatam confringes +et partibus caccabo permisces. agitabis surculo +lauri viridis, tam diu coques, donec levis fiat et +impinguet. hac impensa porcellum imples, surculas, obduras +duras charta, in furnum mittes, exornas et inferes. + +6+ (376) +Porcellum 15 +lacte pastum elixum calidum iure+ ++frigido crudo Apiciano+: adicies in mortarium piper, +ligusticum, coriandri semen, mentam, rutam, fricabis, suffundes +liquamen, adicies mel, vinum, et liquamine <temperabis>. +porcellum elixum ferventem sabano mundo siccatum 20 +perfundes et inferes. + + 3 suff{e.}ndes (u _supra_ e) E | 9 tractomelinum _Sch_, -itum + _Hum_ (_debebant_ -itinum), tracto mel in EV | 11 tractam _Hum_, + tactam EV | 13 lêvis _Sch_, lenis EV | 14 surculas _sic_ EV | + obduras EV, -cas _Sch cf. p. 63, 24 {+8+ 7, 1}_ | 16 calidum iure + frigidum EV, calidum siue frigidum iure _Hum, at cf. p. 45, 29 + {+6+ 8}_ | 18 menta ruta V | 19 liqua{~m} V, liquidum E | + temperabis _add. Gi_ | 21 {p/}fundes V, profundes E + + + +7+ (377) +Porcellum Vitellianum+: +porcellum ornas quasi aprum, sale asperges, in furno assas. +adicies in mortarium piper, ligusticum, suffundes liquamen, +vino et passo temperabis. in caccabo cum olei pusillo +ferveat. et porcellum assum iure asperges, ita ut sub 5 +cute ius recipiat. +8+ (378) +Porcellum Flaccianum+: porcellum +ornas in modum apri, sale asperges et in furnum mittes. +dum coquitur, adicies in mortarium piper, ligusticum, +careum, apii semen, laseris radicem, rutam viridem, fricabis, +suffundes liquamen, vino et passo temperabis. In 10 +caccabo cum olei modico ferveat. amulo obligas. porcellum +cocto ab ossibus tanges, apii semen teres ita ut fiat pulvis, +asperges et inferes. +9+ (379) +Porcellum laureatum+: porcellum +exossas, quasi oenogaratum ornas, praeduras. laurum +viridem in medio franges satis, in furno assas, et 15 +mittes in mortarium piper, ligusticum, careum, apii semen, +laseris radicem, bacas lauri. fricabis, suffundes liquamen, +et vino et passo temperabis. adicies in caccabo cum olei +modico, ut ferveat. obligas. porcellum lauro eximes et iure +ab ossibus tanges et inferes. 20 + + 4 in caccabo cum olei (oleo E) pusill{~u} (pussillum E) ferueat + (_ante_ ferueat _duae erasae, fortasse_ et, _in_ V) EV, in + caccabum olei pusillum ferueat {s} | 5 ita ut E, ita et V | 6 ius + E, eius V | flacianum EV | 10 liquamine EV | passo E, passio V | + in caccabum cum olei modicum EV | 12 cocto _Vo cf. v. 19_, coctum + EV | fiat E2V, faciat E1 | 15 furnum EV | 18 et uino et V, et uino + E | in caccabo cum olei modicum ut EV | 19 iure _Sch_, ius EV | + 20 ossa EV, osse {s} + + + +10+ (380) +Porcellum Frontinianum+: +exossas, praeduras, ornas. adicies in caccabum +liquamen, vinum, obligas fasciculum porri, anethi, media +coctura mittes defritum. coctum lavas et siccum mittes. +piper asperges et inferes. +11+ (381) +Porcellum aenococtum+: 5 +porcellum praeduras, ornas; adicies in caccabum oleum, liquamen, +vinum, aquam, obligas fasciculum porri, coriandri, +media coctura colorabis defrito. adicies in mortarium piper, +ligusticum, careum, origanum, apii semen, laseris radicem, +fricabis, suffundes liquamen, ius de suo sibi; vino 10 +et passo temperabis; exinanies in caccabum, facies ut ferveat. +cum ferbuerit, amulo obligas. porcellum compositum +in patina perfundes, piper asperges et inferes. + +12+ (382) +Porcellum 13 +Celsinianum+: ornas, infundes pipere, ruta, cepa, +satureia, sicuto {+} suo, et ova infundes per auriculam, et ex 15 +pipere, liquamine, vino modico in acetabulum temperas, +et sumes. +13+ (383) +Porcellum assum+: + teres piper, rutam, satureiam, 17 +cepam, ovorum coctorum media, liquamen, vinum, +oleum, conditum. bulliat. conditura porcellum in boletari +perfundes et inferes. 20 + + 1 Frontinianum porcellum EV, porc. Fronton- {s} | 3 obligas _sic_ + EV, _item 7 {infra}_, alligas _Sch ex p. 17, 2 {+3+ 2, 3}_ | + 4 cocturam EV | 5 oenococtum EV, _cf. p. 66, 13 {+8+ 7, 16} et + exc. Salm. ind. 21_ in occuctu, _§21_ unococto; _at_ oenogaratus + _Hum_ | 6 produras EV | 12 obligas E, -izas V | 15 sicuto EV, + succo {a} | 16 teriperas EV + + + +14+ (384) +Porcellum hortolanum+: +porcellus hortolanus exossatur per gulam in modum utris. +mittitur in eo pullus isiciatus particulatim concisus, turdi, +ficedulae, isicia de pulpa sua, Lucanicae, dactyli exossati, +fabriles bulbi, cocleae exemptae, malvae, betae, porri, 5 +apium, cauliculi elixi, coriandrum, piper integrum, nuclei, +ova XV superinfunduntur, liquamen piperatum, ova mittuntur +trita. et consuitur et praeduratur. in furno assatur. +deinde a dorso scinditur, et iure hoc perfunditur. piper +teritur, ruta, liquamen, passum, mel, oleum modicum. cum 10 +bullierit, amulum mittitur. +15+ (385) +Ius frigidum in porcellum +elixum ita facies+: teres piper, careum, anethum +origanum modice, nucleos pineos, suffundes acetum. liquamen, +caryotam, mel, sinape factum, superstillabis +oleum, piper asperges et inferes. +16+ (386) +Porcellum Traianum 15 +sic facies+: exossas porcellum et aptabis sicuti +aenococtum et ad fumum suspendes, et adpendeas, et quantum +adpendeas, tantum salis in ollam mittes. et elixas ut +coquatur, et siccum in lance inferes <pro> salso recente. ++17+ (387) +In porcello lactante+: piperis unc. I, vini heminam, 20 +olei optimi acetabulum maius, liquaminis acetabulum, aceti +acetabulum minus. + + 1 hortolanum _et_ hortolanus _sic_ EV | 2 gulam E, ungulã (un + _erasae_) V | 3 particulatim {s}, -lam EV | 7 mittantur EV | + 8 trita _Gi_, tria EV | 13 elixum ita facies _Hum_, ita facies in + elixum EV | 14 careotam EV, caraenum _Hum_ | 15 traganum EV, + Troianum _Sch ex Macrob. 3, 13, 13 vel_ taricanum ({a} + "tarichos") | 19 siccum EV _cf. p. 47, 9 {+6+ 9, 7}. 51, 25 + {+7+ 5, 5}. 65, 13 {+8+ 7, 10}_, sic eum {a} | inferes E, efferes + V | pro _add. Baseggio_ | 20 lactante _sic_ EV | 21 _ut supra_ V, + optimi acetabulum [aceti acetabulum _del._ E2] maius liquaminis + minus E + + +VIII. LEPOREM. 1. (395) +Leporem madidum+: in aqua +praecoquitur modice, deinde componitur in patina, [ac] coquendus +<ex> oleo in furno, et cum prope sit coctus ex +alio oleo. pertangito de conditura infra scripta: teres piper, +<ligusticum>, satureiam, cepam, rutam, apii semen, liquamen, 5 +laser, vinum et modice olei. aliquotiens versatur, +in ipsa percoquitur conditura. + +2+ (396) +Item aliam ad eum impensam+: 7 +cum prope tolli debeat, teres piper, dactylum, +laser, uvam passam, caroenum, liquamen, oleum. suffundes, +et, cum bullierit, piper asperges et inferes. +3+ (397) +Leporem 10 +farsum+: nucleos integros, amygdala, nuces sive glandes +concisas, piperis grana solida, pulpam de ipso lepore. et +ovis fractis obligatur, de<inde tegitur> omento porcino, +in furno <assatur>. sic iterum impensam facies: rutam, piper +satis, cepam, satureiam, dactylos, liquamen, caroenum 15 +vel conditum. diu combulliat donec spisset, et sic perfunditur. +sed lepus in piperato liquamine et lasere maneat. + + 1 madidum EV, acidum _Sch_ | 2 coquendus _Sch_, accoquendus EV, ad + coquendum _Tor_, ac coquitur _Hum_ | 3 ex _add. Gi_ | 5 ligusticum + _add._ P, _om._ EV | 7 alia E | eum {s}, eam EV | 12 pulpa EV | + 13 deinde tegitur _Sch et Gi_, de EV | 14 assatur _add. Gi_ | + 17 et lasere V, _om._ E + + ++4+ (398) +Ius album in assum leporem+: piper, ligusticum, cuminum, +apii semen, ovi duri medium. trituram colligis et +facies globum ex ea. in caccabulo coques liquamen, vinum, +oleum, acetum modice, cepulam concisam, postea globulum +condimentorum mittes et agitabis origano vel satureia. si 5 +opus fuerit, amulas. +5+ (399) +Aliter in leporem: ex sanguine +et iecinere et pulmonibus leporinis minutal+: +adicies in caccabum liquamen et oleum <et> cocturam, porrum +et coriandrum minutatim concides, iecinera et pulmones +in caccabum mittes. cum cocta fuerint, teres piper, 10 +cuminum, coriandrum, laseris radicem, mentam, rutam, puleium, +suffundes acetum, adicies iecinera leporum et sanguinem, +teres. <adicies> mel et <ius> de suo sibi, aceto +temperabis, exinanies in caccabum, pulmones leporum minutatim +concisos in eundem caccabum mittes, facies ut ferveat. 15 +cum ferbuerit, amulo obligas, piper asperges et inferes. + + 3 ex ea _Hum_, extra EV | caccabulo E, caccabo (lo _add._ V2) V1 | + 4 globolum EV | 7 minutal _Hum ex p. 32, 23 {+4+ 3 7}_, minuta EV | + 8 et cocturam _Gi_, cocturam EV | 10 fuerint {s}, -rit EV | + 13 adicies _et_ ius _add. Hum_ + + ++6+ (400) +Aliter leporem ex suo iure+: leporem curas, +exossas, ornas, mittes in caccabo, adicies oleum, liquamen, +cocturam, fasciculum porri, coriandrum, anethum. dum coquitur, +adicies in mortarium piper, ligusticum, cuminum, +coriandri semen, laseris radicem, cepam aridam, mentam, 5 +rutam, apii semen, fricabis, suffundes liquamen, adicies +mel, ius de suo sibi, defrito, aceto temperabis. facies ut +ferveat. cum ferbuerit, amulo obligabis. exornas, ius perfundes, +<piper> asperges et inferes. +7+ (401) +Leporem Passenianum+: +leporem curas, exossas, extensum ornas, suspendes 10 +ad fumum. cum coloraverit, facies ut dimidia coctura +coquatur. levas, asperges salem, {+} massam oenogaro tanges, +adicies in mortarium piper, ligusticum, fricabis, suffundes +liquamen, vino et liquamine temperabis in caccabum. adicies +oleum modicum, facies ut ferveat. cum ferbuerit, 15 +amulo obligas. leporem assum a dorso tangis, piper asperges +et inferes. + + 2 adicies--cocturam _om._ V1, _add._ V2 _in marg. inf._ | oleum E, + oleo V2 | 7 mel ius EV, melius ius _Sch_ | 9 piper {s}, _om_, EV | + 11 ut E2V, et E1 | 12 levas _Gi_, lauas EV | oenogara EV | + 12 massam EV, assas _Brandt cf. p. 68, 2 {+8+ 8, 7}_ | 14 uinum EV + + + +8+ (402) +Leporem isiciatum+: eadem conditura +condies pulpam, nucleos infusos admisces, omento teges +vel charta, colliges lacinias et surcula. + +9+ (403) +Leporem farsilem+: 3 +leporem curas, ornas, quadratum imponis. adicies +in mortarium piper, ligusticum, origanum, suffundes liquamen, 5 +adicies iecinera gallinarum cocta, cerebella cocta, +pulpam concisam, ova cruda tria, liquamine temperabis, +omento teges et charta et surclas. lento igni subassas. adicies +in mortarium piper, ligusticum, fricabis, suffundes liquaram, +vino et liquamine temperabis, facies ut ferveat 10 +cum ferbuerit, amulo obligas, et leporem subassatum perfundes. +piper asperges et inferes. +10+ (404) +Aliter leporem +elixum+: ornas, adicies in lance oleum, liquamen, acetum, +passum, cepam concides et rutam viridem, thymum subcultratum, +et sic adpones. 15 + + 1 eadem {s}, eandem EV | 2 omente V | 5 lacinias EV, laminas + _Sch_ | 7 cruda EV2, dura (_erasa_) V1 | 8 et carta et surclas V, + et surclas et carta E | 12 Leporem aliter EV | 13 ornas V, oenas E + + + +11+ (405) +Leporis conditura+: teritur +piper, ruta, cepula, [et] iecur leporis, liquamen, caroenum, +passum, olei modicum. amulum, cum bullit. +12+ (406) +Leporem +<pipere> sicco sparsum+: et hunc praecondies +sicut haedum Tarpeianum. antequam coquatur, ornatus 5 +suitur. piper, rutam, satureiam, cepam, thymum modicum, +liquamine collues, postea in furnum <mittes>, coques et +impensa tali circumsparges: piperis semunciam, rutam +cepam, satureiam, dactylos IV, uvam passam, iusculum coloratum +super vatillum, vinum, oleum, liquamen, caroenum 10 +frequenter tangitur ut condituram suam omnem tollat. +postea ex pipere sicco in disco sumitur. +13+ (407) +Aliter leporem +conditum+: coques ex vino, liquamine, aqua, sinapi +modico, anetho, porro cum capillo suo. cum <in> se +coxerit, condies: piper, satureiam, cepae rotundum, dactylos, 15 +Damascena duo, vinum, liquamen, caroenum, olei modice. +stringatur amulo, modicum bulliat. conditura lepus +in patina perfunditur. + + 2 et iecur (-or E) EV | 4 pipere _add. Gi cf. v. 12_ | + 5 Tarpeianum _cf. +8+ 6, 9_ | coquantur E | 6 mittes _add. Gi_ | + 7 inpensam tall EV | 8 iusculum _Gi_, iustam EV | 14 modicum EV | + in se _Sch, cf. p. 17, 10 {+3+ 2, 4}. 31, 23 {+4+ 3, 3}_, se EV, + per se _Tor_ | 15 piper V, pipere E | satureia EV cepae rutundum + _sic_ EV | 16 damascenae (dasm- E2) EV, -na V3 | 17 conditura _Sch + ex p. 62, 11 {+8+ 6, 6}_, conditur EV + + +IX. (408) GLIRES. +Glires+: isicio porcino, item pulpis ex +omni membro glirium trito, cum pipere, nucleis, lasere, liquamine +farcies glires, et sutos in tegula positos mittes in +furnum aut farsos in clibano coques. + + 2 trito EV, tritis _Hum_ | 4 coque EV + + + + +LIB. IX. THALASSA + +I. in lucusta. II. in torpedine. III. in lolligine. IV. in sepiis. +V. in polypo. VI. in ostreis. VII. omne genus conchyliorum. VIII. in +echino. IX. in mitulis. X. in sarda cordula XI. embractum Baianum. + + LIB. IX. Thalassa E _in indice_, talassa EV _hic_ | _cap. II_ + torpidine EV | VII conciliorum EV | IX metullis E, metulis V | + XI balanum E + + +I. [IVS] IN LVCVSTA. 1. (409) +Ius in lucusta et capari+: +indura cepam pallachanam concisam. {+} eius piper, +ligusticum, careum, cuminum, caryotam, mel, acetum, vinum, +liquamen, oleum, defritum. hoc ius adicito sinapi in +elixuris. + +2+ (410) +Lucustas assas sic facies+: aperiuntur lucustae, 5 +ut adsolet, cum testa sua et infunditur eis piperatum, +coriandratum, et sic in craticula assantur. cum siccaverint, +adicies ius in craticula quotiens siccaverint quousque +assantur bene, <et> inferes. +3+ (411) +Lucustam elixam cum +cuminato+: piper, ligusticum, petroselinum, mentam siccam, 10 +cuminum plusculum, mel, acetum, liquamen. si voles, +folium et malabathrum addes. +4+ (412) +Aliter lucustam: isicia +de cauda eius sic facies+: folium noci {+} uvam +prius demes et elixas deinde pulpam, concides, cum liquamine, +pipere et ovis isicia formabis. +5+ (413) +In lucusta elixa+: 15 +piper, cuminum, rutam, mel, acetum, liquamen et oleum. ++6+ (414) +Aliter in lucusta+: piper, ligusticum, cuminum, mentam, +rutam, nucleos, mel, acetum, liquamen et vinum. + + 1 IVS IN LOCVSTA EV _cf. tit. ind._ | 2 pallacanam _sic_ EV, _cf. + p. 28, 28 {+4+ 2, 25}_ | eius EV, teres _Gi; an_ facies ei ius? | + 7 _et_ 8 graticula EV | 8 ius _Gi_, eis EV | 9 _verba_ bene + inferes _in_ EV _abierunt post_ 10 cuminato; _suo loco restituit + et_ et _inseruit Hum_ | locusta elixa EV | 12 malabratum EV | + lucusta (loc- E) EV | esicia EV2, _om._ V1 | 24 folium noci uuam + prius EV, folliclum [nocivam uvam] prius _Sch, an_ follem nocivum + prius? | 16 ruta V, oleum V, uin{~u} _(del. et_ oleum ss. E2) E + _cf. v. 18_ | 18 uinum V, oleum (_del. et_ uinum ss. E2) E _cf. + v. 16_ + + +II. IN TORPEDINE. 1. (415) +In torpedine+: teritur piper, +ruta, cepula arida. <addes> mel, liquamen, passum, vinum +modice, olei boni guttas. cum bullire coeperit, amulo obligas. ++2+ (416) +In torpedine elixa+: piper, ligusticum, petroselinum, +mentam, origanum, ovi medium, mel, liquamen, passum, 5 +vinum, oleum. si voles, addes sinape, acetum. si calidum +volueris, uvam passam addes. + + 1 IN V, _om._ E | 2 addes _add. Gi_ + + +III. IN LOLLIGINE. 1. (417) +In lolligine in patina+: teres +piper, rutam, mel modicum, liquamen, caroenum, olei guttas. ++2+ +In lolligine farsili+: piper, ligusticum, coriandrum, +apii semen, ovi vitellum, mel, acetum, liquamen, vinum et +oleum. obligabis. 5 + + 3 farsile EV, _item_ 13 {+9+ 4, 1} | coliandrum EV + + +IV. IN SEPIIS. 1. (418) +In sepia farsili+: piper, ligusticum, +apii semen, careum, mel, liquamen, vinum, condimenta +coctiva. calefacies, et sic aperies sepiam et perfundes. ++2+ (419) +Sic farcies eam sepiam coctam+: cerebella +elixa enervata teres cum pipere, cui commisces ova cruda +quod satis erit, piper integrum, isicia minuta, et sic consues +et in bullientem ollam mittes ita ut coire impensa possit. ++3+ (420) +Sepias elixas ab aheno+: in frigidam missas cum +pipere, lasere, liquamine, nucleis. ova <addes>, et condies +ut voles. +4+ (421) +Aliter sepias+: piper, ligusticum, cuminum, +coriandrum viride, mentam aridam, ovi vitellum, mel, liquamen, +vinum, acetum et oleum modicum. et, ubi bullierit, +amulo obligas. + + 4 farcies _Tor_, facies EV | 5 lixa EV | enerulata EV | 6 quod V, + {q/} E | pipere EV | sic consues _Hum_, sicco sues EV | 8 aeno P, + alieno EV _cf. p. 14, 12 {+2+ 2, 7}_ | 9 addes _add. Gi_ + + +V. (422) IN POLYPO. +In polypo+: pipere, liquamine, lasere. +inferes. + + +VI. (423) IN OSTREIS. +In ostreis+: piper, ligusticum, ovi +vitellum, acetum, liquamen, oleum et vinum. si volueris, et +mel addes. + + 2 et uinum _om._ E1, _add. in marg._ E1 _an_ E2 + + +VII. (424) IN OMNE GENVS CONCHYLIORVM. +In omne +genus conchyliorum+: piper, ligusticum, petroselinum, +mentam siccam, cuminum plusculum, mel, liquamen. si voles, +folium et malabathrum addes. + + 1 _et_ 2 conciliorum EV + + +VIII. IN ECHINO. 1. (425) +In echino+: accipies pultarium +novum, oleum modicum, liquamen, vinum dulce, piper minutum. +facies ut ferveat. cum ferbuerit, in singulos echinos +mittes, agitabis, ter bulliat. cum coxeris, piper asperges +et inferes. +2+ (426) +Aliter <in> echino+: piper, cosium modice, 5 +mentam siccam, mulsum, liquamen, spicam Indicam et folium. ++3+ (427) +Aliter <in> echino+: lotum mittes in aqua calida, +coques, levas, in patella compones, addes folium, piper, +mel, liquamen, olei modice, ova, et sic obligas. in thermospodio +coques, piper asperges et inferes. +4+ (428) +In echino salso+: 10 +echinum salsum cum liquamine optimo, caroeno, pipere, +temperabis et adpones. +5+ (429) +Aliter+: echinis salsis liquamen +optimum admisces, et quasi recentes apparebunt, +ita ut a balneo sumi possint. + + 1 echino _bis_ E2V, enicho _bis_ E1 _item 5. 7. 10. 11 {infra}_ | + 4 _an_ coxerit? | 5 in _om._ EV | 6 mulsum V, -am E | liquamine + EV | 7 in P, _om._ EV | echino V, enichum _corr. in_ echinum E | + lotum _Baseggio_, colum EV, totum _Hum_, solum _Tor_ | + 9 termospodio E2V, -spodi E1 | 10 enicho _et_ enichum E1 | salso V, + salsum E | 11 liquamen optimum EV | 12 e{n.}{i.}chinis E | salsis + _Sch_, salis EV | 13 apparebunt E, aptabunt V + + +IX. (430) IN MITVLIS. +In mitulis+: liquamen, porrum concisum, +cuminum, passum, satureiam, vinum. mixtum facies +aquatius et ibi mitulos coques. + + 1 metulis _bis_ EV | 3 aquatius _Hum_, aquati ius EV | mitulos + _sic_ EV | + + +X. IN SARDA CORDVLA MVGILE. 1. (431) +In Sardis: +Sardam farsilem sic facere oportet+: Sarda exossatur, +et teritur puleium, cuminum, piperis grana, menta, +nuces, mel. impletur et consuitur. involvitur in charta et +sic supra vaporem ignis in operculo componitur, conditur 5 +ex oleo, caroeno, allece. + +2+ (432) +Sarda ita fit+: coquitur sarda et 6 +exossatur. teritur piper <cum> ligustico, thymo, origano, +ruta, caryota, melle, et in vasculo ovis concisis ornatur +impensa: vinum modice, acetum, defritum et oleum viride. + + 2 sardã exossatur EV | 3 et teritur EV, attorretur _Sch_ | + pulpeium EV | cuminum _Hum_, cum EV | mentam EV | 6 allece _Hum_, + allego EV | 7 piper cum _Hum_, pipere EV, piper ex _Sch_ | 8 rutã + careotã V | concisis _Sch_, incisis EV _cf. p. 72, 1 {+9+ 10, 4}_ | + 9 uiridem EV _item p. 72, 18 {+9+ 13, 1}_ + + ++3+ (433) +Ius in Sarda+: piper, origanum, mentam, cepam, aceti +modicum et oleum. + +4+ (434) +Ius in Sarda+: piper, ligusticum, mentam 2 +aridam, cepam coctam, mel, acetum, oleum. perfundes, +asperges ovis duris concisis. + +5+ (435) +Ius in cordula assa+: piper, 4 +ligusticum, apii semen, mentam, rutam, caryotam, mel, 5 +acetum, vinum et oleum. convenit et in Sarda. +6+ (437) +Ius in +mugile salso+: piper, ligusticum, cuminum, cepam, mentam, +rutam, calvam, caryotam, mel, acetum, sinape et +oleum. +7+ (438) +Aliter ius in mugile salso+: piper, origanum, +erucam, mentam, rutam, calvam, caryotam, mel, oleum, 10 +acetum et sinape. + + 4 in _om._ V | 5 se{~m} V, sepe E | careotam V, caroetam E | 6 et + in V, in E | 7 cepa (cep{.e} _et_ a _supra_ e E) menta ruta calua + careotam EV | 9 origan{~u} V, -no E | 10 eruca EV | ruta V | calua + EV + + +XI. (439) IVS IN SILVRO, IN PELAMYDE ET IN THYNNO +SALSIS: piper, ligusticum, cuminum, cepam, mentam, rutam, +calvam, caryotam, mel, acetum, sinape, oleum. + + 1 pelamide E, pelapide V | tinno EV + + +XII. (440) IVS IN MVLLO TARICHO: piper, rutam, cepam, +dactylum, sinapi, trito commisces echino <et> oleo, et sic +perfundes piscem frictum vel assatum. + + 1 mulo tarico EV | 2 et oleo _Sch_, oleo EV + + +XIII. SALSVM SINE SALSO: 1. (441) Iecur coques, teres, et +mittes piper aut liquamen aut salem. addes oleum. iecur leporis +aut haedi aut agni aut pulli; et, si volueris, in formella piscem +formabis. oleum viride supra adicies. +2+ (442) +Aliter vice +salsi+: cuminum, piper, liquamen teres, et passum modice 5 +vel caroenum et nuces tritas plurimas misces et simul +conteres et salsari defundes. oleum modice superstillabis +et inferes. +3+ (443) +Aliter salsum sine salso+: cumini tantum +quantum quinque digitis tollis, piperis ad dimidium eius +et unam spicam alei purgatam teres, liquamen superfundes, 10 +oleum modice superstillabis. hoc aegrum stomachum +valde reficit et digestionem facit. + + 2 mittes {s}, inities EV, inicies {s} | 6 caroeni EV | 7 salsare + defundes _sic_ EV | 8 sine _Sch_, in EV | cuminum EV + + +XIV. (444) EMBRACTVM BAIANVM. +Embractum Baianum+: +ostreas minutas, sphondylos, urticas in caccabum +mittes, nucleos tostos concisos, rutam, apium, piper, coriandrum, +cuminum, passum, liquamen, caryotam, oleum. + + 2 orticas EV | 4 careotam EV, caroenum _Hum_, cariotum _Sch; cf. + +10+ 1, 1_ + + + + +LIB. X. HALIEVS + +I. in piscibus diversis. II. in murenam. III. in anguillam. + + EXPLICIT APICI (-II E) TALASSALIBVS LIBER VIIII | INCIPIT EIVSDEM + ALIE (-IAE V) VESLIBVS EV, _in quo_ LIBVS _bis male pro_ LIB. + _scriptum;_ Halieus E _in indice librorum_ | _cap._ III anguilla E + + +I. IN PISCIBVS. 1. (445) +Ius diabotanon in pisce frixo+: +piscem quemlibet curas, salsas, friges. teres piper, cuminum, +coriandri semen, laseris radicem, origanum, rutam, +fricabis, suffundes acetum, adicies caryotam, mel, defritum, +oleum, liquamen, temperabis, refundes in caccabum, 5 +facies ut ferveat. cum ferbuerit, piscem frictum perfundes, +piper asperges et inferes. + +2+ (446) +Ius in pisce elixo+: piper, ligusticum, 7 +cuminum, cepulam, origanum, nucleos, caryotam, +mel, acetum, liquamen, sinapi, oleum modice. ius calidum. +si velis, uvam passam. +3+ (447) +Aliter in pisce elixo+: teres 10 +piper, ligusticum, coriandrum viride, satureiam, cepam, +ovorum vitella cocta, passum, acetum, oleum et liquamen. + + 2 salsas _Gi_, saluas EV, salias _Hum_ | 11 uiridem EV | 12 cocta + EV, duo cocta P; _cf. v. 31 {+10+ 1, 9}_ + + ++4+ (448) +<Aliter> ius in pisce elixo+: piscem curabis diligenter, +mittes in mortarium salem, coriandri semen, conteres +bene, volves eum, adicies in patinam, cooperies, gypsabis, +coques in furno. cum coctus fuerit, tolles, aceto acerrimo +asperges et inferes. +5+ (449) +Aliter ius in pisce elixo+: cum 5 +curaveris piscem, adicies in sartaginem <coriandri> semen, +aquam, anethum viride et ipsum piscem. cum coctus fuerit, +asperges aceto et inferes. +6+ (450) +Ius Alexandrinum in pisce +asso+: piper, cepam siccam, ligusticum, cuminum, origanum, +apii semen, pruna Damascena enucleata, mulsum, 10 +acetum, liquamen, defritum, oleum, et coques. +7+ (451) +Aliter ius +Alexandrinum in pisce asso+: piper, ligusticum, coriandrum +viride, uvam passam enucleatam, vinum, passum, +liquamen, oleum, et coques. +8+ (452) +Aliter ius Alexandrinum +in pisce asso+: piper, ligusticum, coriandrum viride, cepam, 15 +Damascena enucleata, passum, liquamen, acetum, +oleum, et coques. +9+ (453) +Ius in gongro asso+: piper, ligusticum, +cuminum frictum, origanum, cepam siccam, ovorum vitella +cocta, vinum, mulsum, acetum, liquamen, defritum, et coques. + + 1 Aliter P, _om._ EV | 4 acerrimo EV, asperrimo P | 6 coriandri + semen _Tor_, sem (_in_ V _virgula supra_ m _erasa_) EV | 7 uiridem + EV, _item v. 13, 15, p. 74, 10 {+10+ 1, 13}_ | 10 mulsum _Gi, cf. + p. 74 l. 14 {+10+ 1, 14} al._, mittis E, mus V | 12 alexandrum E | + 17 grongo assa EV + + ++10+ (454) +Ius in cornutam+: piper, ligusticum, origanum, +cepam, uvam passam enucleatam, vinum, mel, acetum, liquamen, +oleum, et coques. +11+ (455) +Ius in mullos assos+: piper, +ligusticum, rutam, mel, nucleos, acetum, vinum, liquamen, +oleum modice. calefacies et perfundes. +12+ (456) +Aliter ius in 5 +mullos assos+: rutam, mentam, coriandrum, feniculum, +omnia viridia, piper, ligusticum, mel, liquamen et oleum +modice. +13+ (457) +Ius in pelamyde assa+: + piper, ligusticum, origanum, 8 +coriandrum viride, cepam, uvam passam enucleatam, +passum, acetum, liquamen, defritum, oleum, et coques. 10 +hoc ius convenit et in elixa. si vis, et mel addes. ++14+ (458) +Ius in percam+: + piper, ligusticum, cuminum frictum, cepam, 12 +pruna Damascena enucleata, vinum, mulsum, acetum, +oleum, defritum, et coques. +15+ (459) +Ius in pisce rubellione+: +piper, ligusticum, careum, serpyllum, apii semen, cepam 15 +siccam, vinum, passum, acetum, liquamen, oleum. amulo +obligas. + + 1 cornutam _Hum_, carnutam EV | 2 passam et nucleatam EV | + 9 passam et nucleatam passam EV + + +II. <IN MVRENAM>. 1. (460) +Ius in murena assa+: piper, +ligusticum, satureiam, crocomagma, cepam, pruna Damascena +enucleata, vinum, mulsum, acetum, liquamen, defritum, +oleum, et coques. +2+ (461) +Aliter ius in murena assa+: +piper, ligusticum, pruna Damascena, vinum, mulsum, acetum, 5 +liquamen, defritum, oleum, et coques. +3+ (462) +Aliter ius in +murena assa+: piper, ligusticum, nepetam montanam, +coriandri semen, cepam, nucleos pineos, mel, acetum, liquamen, +oleum, et coques. +4+ (463) +Aliter ius in murena +elixa+: piper, ligusticum, anethum, apii semen, rhus Syriacum, 10 +caryotam, mel, acetum, liquamen, oleum, sinape, +defritum. +5+ (464) +Aliter ius in murena elixa+: piper, ligusticum, +careum, apii semen, coriandrum, mentam aridam, nucleos +pineos, rutam, mel, acetum, vinum, liquamen, oleum +modice. calefacies et amulo obligas. + +6+ (465) +<Aliter> ius in murena 15 +elixa+: piper, ligusticum, careum, cuminum, nucleos, +caryotam, sinape, mel, acetum, liquamen et oleum et defritum. + + 1 IN MVRENAM _om._ EV | morena EV _item v. 4_ (-as V) _7, 9, 12, + 15_ | 2 croco magna EV | cepa EV | 3 et nucleata EV | 6 +10+ 2, 4 + (463) post +10+ 3, 2 (466), habent {s}{a}, post +10+ 2, 6 (465)_ + PM | 9 Aliter P, _om._ EV | 10 anethum _Hum_, acetum EV | rus + syriacum _sic_ EV, _item p. 76, 2 {+10+ 4, 1} et 4 {+10+ 4, 2}_ + (sir- E) | 17 sinap{~e} V | et oleum et _sic_ EV + + +III. (467) 1. +Ius in lacertos elixos+: piper, ligusticum, +cuminum, rutam viridem, cepam, mel, acetum, liquamen, +oleum modice. cum bullierit, amulo obligas. +2+ (466) +Ius in pisce +elixo+: piper, ligusticum, petroselinum, origanum, cepam +aridam, mel, acetum, liquamen, vinum, oleum modice. cum 5 +bullierit, amulo obligas. et in lance inferes. + +3+ (468) +Ius in pisce 6 +asso+: piper, ligusticum, thymum, coriandrum viride, mel, +acetum, liquamen, vinum, oleum, defritum. calefacies et +agitabis rutae surculo et obligabis amulo. + +4+ (469) +Ius in thynno+: 8 +piper, cuminum, thymum, coriandrum, cepam, uvam passum, +acetum, mel, vinum, liquamen, oleum. calefacies; 10 +amulo obligabis. +5+ (470) +Ius in thynno elixo+: piper, ligusticum, +thymum, condimenta moretaria, cepam, caryotam, +mel, acetum, liquamen et oleum et sinape. + + 3 _+10+ 3, 1 (467) post +10+ 3, 2 (466) et +10+ 2, 4 (463) habent_ + {s} (_non_ MP) {a} | 7 uiridem EV | 9 agitabis P, zitabis EV | + _+10+ 3, 4 (469) in_ E _locum habet ante +10+ 3, 3 (468), sed + scripta est a manu_ E1 _in loco adraso; ceterum ipsa_ E2 _signis + ordinem eum quem praestat_ V _restituisse videtur_ | 12 obligabis + E, -gas V | 13 mortaria (-ea E) EV | cepa V | 14 et oleum et V, + oleum E + + + +6+ (471) +Ius in dentice +asso+: piper, ligusticum, coriandrum, mentam, rutam +aridam, malum Cydorium coctum, mel, vinum, liquamen, +oleum. calefacies, amulo obligabis. +7+ (472) +In dentice elixo+: +piper, anethum, cuminum, thymum, mentam, rutam viridem 5 +mel, acetum, liquamen, vinum, oleum modice. calefacies +et amulo obligabis. +8+ (473) +Ius in pisce aurata+: piper, +ligusticum, careum, origanum, rutae bacam, mentam, myrtae +bacam, ovi vitellum, mel, acetum, oleum, vinum, liquamen. +calefacies et sic uteris. +9+ (474) +Ius in pisce aurata assa+: 10 +piper, coriandrum, mentam aridam, apii semen, cepam, +uvam passam, mel, acetum, vinum, liquamen et oleum. +10+ (475) +Ius +in scorpione elixo+: piper, careum, petroselinum, +caryotam, mel, acetum, liquamen, sinape, oleum, defritum. ++11+ (476) +In pisce oenogarum+: teres piper, rutam, mel commisces, 15 +passum, liquamen, caroenum, et igni mollissimo +calefacies. +12+ +<Aliter> in pisce oenogarum+: ut supra +facies. cum bullierit, amulo obligabis. + + 3 mel EV, uel {s} | 9 bacã ouitell{~u} V | 11 apii E, api V _hoc + solo loco_ | 15 ruta V | 16 signi EV | 17 Aliter _add. Tor_ | + 18 obligabis V-, gas E + + +IV. <IN ANGVILLAM.> 1. (477) +Ius in anguillam+: piper, +ligusticum, apii semen, anethum, rhus Syriacum, caryotam, +mel, acetum, liquamen, oleum, sinape et defritum. +2+ (478) +<Aliter> +ius in anguillam+: piper, ligusticum, rhus Syriacum, +mentam siccam, rutae bacas, ovorum vitella cocta, 5 +mulsum, acetum, liquamen, oleum. coques. + + 1 IN ANGVILLAM _om._ EV anguilla EV | 3 Aliter _om._ EV | EXPLICIT + FELICITER AMEN E, EXPLICIT LIBER X V + + + + +(A p. 196) APICI EXCERPTA A VINIDARIO VIRO INLVSTRI + + ++Breuis pimentorum+ que in domo esse debeant ut condimentis +nihil desit: crocu, piper, zingiber, lasar, foliu, baca +murre, costu, cariofilu, spica indica, addena, cardamomu, spica +nardi. 5 + ++De seminibus hoc+: papaber, semen rude, baca rute, baca +lauri, semen aneti, semen api, semen feniculi, semen ligustici, +semem eruce, semen coriandri, cuminu, anesu, petrosilenu, careu, +sisama. + + 1 EXCERPTA _tit. in_ A. _abiit post v. 9_ sisama | IN{L/}UT A | + 2 _accipe_ pigmentorum _i. specierum_ | 3 _debuit_ baca mirte | + 4 _i._ caerefolium _vel_ chaerephyllon | addena _ignota_ | 6 _i._ + semen rutae + + ++De siccis hoc+: lasaris radices, menta, nepeta, saluia, cupressu, +origan{~u}, zyniperum, c{e,}pa gentima, bacas timmi, coriandrum, +piretru, citri, fastinaca, c{e,}pa ascalonia, radices iunci, +anet, puleiu, ciperum, aliu, ospera, samsucu, innula, silpi{~u}, +cardamom{~u}. 5 + ++De liquorib. hoc+: mel, defritu, carinu, apiperiu, passu. + ++De nucleis hoc+: nuces maiores, nuclos pineos, acmidula, +aballana. + ++De pomis siccis hoc+: damascena, datilos, uba passa, +granata. H{e,}c omnia in loco sicco pone, ne odorem et uirtutem 10 +perdant. + + 2 _i._ iuniperum | gentima _interpretabatur_ getia _vel_ gethya + _Salmasius_ | 3 _i._ pastinaca | ascolonia _corr. in_ -cal- A1 | + 4 _i._ osprea | 6 apiperiu _videtur esse_ piperatum | 7 amygdala, + Abellanae | 9 uba _ex_ uua _fecit_ A1 + + +Brevis cybor{~u}. + +I. caccabina minore +II. caccabina fusile +III. ofellas garatas +IV. ofellas assas +<V.> aliter ofellas +VI. ofellas graton +VII. pisces scorpiones rapulatus +VIII. pisces frixos cuiuscumq. generis +IX. item pisces frixos +X. pisces assos +XI. pisces inotogonon +XII. sardas +XIII. item pisces inotogonon +XIV. mullos anetatos +XV. aliter mullos +XVI. murenas et anguillas +XVII. lucustas et isquillas +XVIII. pisces elixos +XIX. patinas oborum +XX. porcello coriandratu +XXI. porcello in oc cuctu +XXII. porcello eo iure +XXIII. porcello tymmo crapsu +XXIV. porcellu exozome +XXV. porcellu lasaratu +XXVI. porcello fuscellu +XXVII. agnu simplice +XXVIII. h{e,}du lasaratu +XXIX. turdos apontomenus +XXX. turtures +XXXI. ius in perdices + + +I. (119) +Caccabinam minorem+: olera diversa elixa compone +et pullinam inter se, si volueris, condis liquamine et +oleo, et bulliat. teres piper modicum et folium et cum tritura +conmisces ovum et tribulas. {(2)} +Alias: tritura, +unde perfundes caccabinam+: teres ergo folium quantum 5 +conpetat cum caerefolii una et quarta parte de lauri +baca et medium caulis elixi et folia coriandri et solves de +iuscello eius et vaporabis in cinere calido et adorna. ante +quam fundas in vasculo, perfundis conditum et sic ponis. + + m _finalem male omissam in his excerptis non adnoto, neque alia + mere orthographica_ + + 1 Cacabina A | 2 interse A, intersere _Sch (cf._ interponere + _p. 22, 20 {+4+ 1, 1}. 23, 2 {+4+ 1, 2}); at_ inter se _vulgariter + est_ inter ea _scil._ holera | 6 conpedat A | cerifolio uno A | + una _scil. parte_ | 7 medium _'i. dimidium' Sch_ | 8 uaborabis A | + adorna _Sch_, adora A + + +II. (120) +Caccabinam fusilem+: malvas, porros, betas sive +cauliculos elixatos, turdos atque isicia de pullo, copadia +porcina sive pullina et cetera quae in praesenti habere +poteris, conpones variatim. teres piper, ligusticum cum vini +veteris pondo duo, liquaminis pondo I, mellis pondo I, olei 5 +aliquantum. gustata, item permixta et temperata mittis in +patinam et fac ut modice ferveat. et cum coquitur, adicies +lactis sextarium unum, ova dissoluta cum lacte perfundes, +patinam, mox constrinxerit, inferes. + + 2 coliclos A | esicia de pullo _Ihm_, esiciate pullu A; _cf. + p. 13, 26 {+2+ 2, 3}. 14, 1-2 {+2+ 2, 4}_ | 4 lycisticum A | + 5 liquamen _et_ mel A | pd. duo, _deinde bis_ {p/} A | 6 item + _Vo_, id A, id est _Sch_ | temperatam A | 8 lacte 'ss' uno A + + +III. (270) +Ofellas garatas+: ponis ofellas in sartagine, adicis +liquaminis libram unam, olei similiter, mellis aliquantum +et sic frigis. + + 1 adices liquamen A + + +IV. (270) +Ofellas assas+: exbromabis diligenter et in sartagine +mittes. friges oenogaro. postea simul cum ipso oenogaro +inferes et piper aspargis. + + 2 mittis A | inogaru _bis A_ | ipsu A + + +V. (270) +Aliter ofellas+: [si] in liquamine frigantur et calidae +melle unguantur et sic inferantur. + + 1 si _del. Sch_ + + +VI. (270) +Ofellas garatas+: lasar, zingiber, cardamomum et +unum acetabulum liquaminis misces cum his omnibus tritis +et ibi ofellas coques. + + 1 garaton _hic et_ graton _in indice_ A, lasaratas _Sch_ | 2 uno + acitabulo liq. A + + +VII. (153) +Pisces scorpiones rapulatos+: coquis in liquamine +et oleo et cum mediaverit coctura, tolles. rapas elixas +madidas et minutissime concisas manibus depressabis, +ut umorem non habeant, et cum pisce obligas, et bulliat +cum oleo abunde. et, iam bullivit, teres cuminum, lauri 5 +bacam dimidiam, addes propter colorem crocum. amulabis +de oryza propter spissitudinem. superfundes et tunc inferes. +addes modicum acetum. + + 2 mediauerint (-it _Ihm_) coctura A, in mediam venerint cocturam + _Sch ex p. 65, 17 {+8+ 7, 11}_ | 7 oridia A + + +VIII. (154) +Pisces frixos cuiuscumque generis sic facies+: +teres piper, coriandri semen, lasaris radices, origanum, +rutam, caryotam, suffundes acetum, oleum, liquamen, +adicis defritum. haec omnia temperabis et in caccabulo +mittis et ferveat. cum calefeceris, eodem pisces superfundes. 5 +asparso pipere inferes. + + 4 adices A | 5 eosdem A | 6 piper et A + + +IX. (155) +Item pisces frixos sic facies+: teres piper, ligusticum, +bacam lauri, coriandrum, mel, liquamen, vinum, +passo vel caroeno temperas. coques igni lento, amulo +oryzae obligas et inferes. + + 2 melliq; uinu passu uel carenu A | 3 lentu _et_ orizie A + + +X. (156) +Pisces assos+: teres piper, ligusticum, satureiam, +cepam siccam, suffundes acetum, adicies caryotam, anethum, +ovorum vitella, mel, acetum, liquamen, oleum, defritum. +haec omnia in uno mixta perfundes. + + 1 ligisticum saturegia cipam A + + +XI. (157) +Pisces oenoteganon+: friges pisces, teres piper, +ligusticum, rutam, condimenta viridia, cepam siccam. adicis +oleum, <vinum>, liquamen et inferes. + + 1 oenoteganon _Ihm_, inotocano _hic et_ inotogonon _in indice_ A, + _cf. v. 28 {exc. 13}_ | 2 adices oleo A | 3 vinum _om._ A _cf. + v. 30 {exc. 13}_ + + +XII. (158) +Sardas sic facies+: teres piper, ligustici semen, +origanum, cepam siccam, ovorum coctorum vitella, acetum, +oleum. haec in unum temperas et perfundes. + + 2 cottor(um) A + + +XIII. (159) +Pisces oenoteganon+: a crudo pisces quos volueris +lavas, conponis in patinam, mittis oleum, liquamen, +vinum, fasciculos porri et coriandri, coquitur. teres piper, +origanum, ligusticum et fasciculos quos elixasti, teres et +suffundes inpensam de patina. facis ut obliget. cum bene 5 +tenuerit, pipere asparso inferes. + + 1 oenoteganon _Ihm_, inotogono _hic et_ inotogonon _in indice_ A, + _cf. v. 22 {exc. 11}_ | 5 inpesa A | obliget _ultimum paginae + verbum in_ A, obligetur EV _p. 29, 12 {+4+ 2, 27}, at cf. p. + 24, 14 {+4+ 2, 6}_ | 6 piper asparso inferebis A + + +XIV. (160) +Mullos anethatos sic facies+: rades pisces, lavabis, +in patinam conpones, adicies oleum, liquamen, vinum, +fasciculos porri et coriandri, mittes ut coquatur. adicies +piper in mortario, fricabis, adicies oleum et partem +aceti, vino passo temperabis. traicies in caccabo, pones ut 5 +ferveat. amulo obligabis et patinam piscium perfundis. insuper +piper aspargis. + + 4 frecabis A | 5 in cabo ponis A | 6 amolo A + + +XV. (161) +Aliter mullos+: radis, lavas, conponis in patinam. +adicis oleum, liquamen, vinum, in coctura fasciculum porri +et coriandri, inponis ut coquatur. teres piper, ligusticum, +origanum, adicies de iure suo [hoc de patella], vino passo +temperas, mittis in caccabo, ponis ut ferveat, amulo obligabis 5 +et patellam postea perfundes, piper asparges et inferes. + + 1 rades A | patinim (i _altera in loco adraso_) A | 2 adices oleo + liq; uinu A | fasculum A | 4 hec (_sic_ A) de patella _ut glossema + del. Sch_ | 6 aspargis et inferis A + + +XVI. (162) +Murenam aut anguillas vel mullos sic facies+: +purgabis, conpones in patinam diligenter. adicies +in mortario piper, ligusticum, origanum, mentam, cepam +aridam, infundes vini acetabulum, liquaminis dimidium, +mellis tertiam partem, modice defritum ad cocleare. debent 5 +autem hoc iure cooperiri, ut super cocturam supersit +aliquid iuris. + + 1 anguilas A | 2 conponis A | 3 legisticum A | 4 effundes A, et + fundes _Sch, item v. 23 {exc. 17}_ | vini acetabulum _Sch_, uinu + acetabuli A | 5 ad clucliare A _i. adhibito cocleari_ | + 6 cooperiri _Sch_, coperi A | cotturã supersit (i _ex_ e) A + + +XVII. (163) +Locustam <et scillam>+: teres piper, ligusticum, +api semen, infundes acetum, liquamen, ovorum vitella et +mixta in unum perfundes et inferes. + + 1 Locusta _hic_, _at_ Lucustas et isquillas (_i. scillas_) _in + indice_ A | 2 lique ouorã A | 3 perfundis A + + +XVIII. (164) +In piscibus elixis+: teres piper, ligusticum, api +semen, origanum, suffundes acetum, adicies nucleos pineos, +caryotae quod satis sit, mel, acetum, liquamen, sinape. +temperabis et uteris. + + 1 elexis A | appi A | 2 pineus cariota A | 3 liq; sinapem A + + +XIX. (165) +Patinam solearum ex ovis+: radis, purgas, conponis +in patinam, adicies liquamen, oleum, vinum, fasciculum +porri et coriandri semen, mittis ut coquatur. teres +piper modicum, origanum, suffundis ius <de> suo sibi, +adicies iuri decem cruda ova, dissolves et in unum corpus 5 +facies. traicies in patinam super soleas. ad ignem lentum +pones ut decoquat, et cum duxerit, piper adspargis. + + 1 soliarum A _cf. p. 29, 13 {+4+ 2, 28}_ | rades A | 4 ius de + _Sch_, iux A | 5 dissoluis A | 6 solias A + + +XX. (388) +Porcellum coriandratum+: assas porcellum diligenter, 5 +facies moretarium sic, in quod teres piper, anethum, +origanum, coriandrum viride, admisces mel, vinum, liquamen, +oleum, acetum, defritum. haec omnia calefacta perfundes +et asparges uvam passam, nucleos pineos et cepam +concisam et sic inferes. 10 + + 2 moretarium _et_ quod _Vo_, mortarium _et_ quo A | 4 acetum + _Sch_, anet{~u} A | 5 aspargis A + + +XXI. (389) +Porcellum aenococtum+: porcellum accipies, +ornabis, coque in oleo et liquamine. cum coquitur, adicies +in mortario piper, rutam, bacam lauri, liquamen, passum +sive caroenum, vinum vetus, simul omnia teres, temperas +et traicies in patinam aheneam. mittis eum. (XXII) (390) porcellum 5 +eo iure percoque, cum autem levas, amulo obligabis +et sic in vas transferes et inferes. + + 1 Porcello uno cocto (in oc cuctu _ind._) A | 2 quoq; A + | 4 uino A | 5 heneã A | eo _hic et in indice_ A, ex suo _Ihm, + qui dubitabat an §22 cum §21 in unum praeceptum iungenda sit, + id quod mihi certum est_ + + +XXIII. (391) +Porcellum thymo sparsum+: porcellum lactentem +pridie occisum elixas sale et anetho et in aqua frigida +adsidue intingis, ut candorem habeat. deinde condimenta +viridia, thymum, puleium modicum, ova dura, cepam +concisam minutatim, ea omnia superspargis et condis liquaminis 5 +hemina una, olei pondo uno, passi pondo uno, +et sic ministras. + + 1 timo crapsum (sparsum _Sch._) _hic_, tymmo crapsu _in indice_ A + _cf. p. 68, 20 {+8+ 8, 12}_ | 2 anetu A | 4 timm{~u} polleium A | + ciba concisa minuta A | 5 liquamen emina (em- _ex_ im-) A | + 6 passo A + + +XXIV. (392) +Porcellum oxyzomum+: porcellum accuratum +ornabis et mittes in iuscellum sic conditum: adicies in mortario +piperis grana L, mellis quantum conpetat, cepas siccas +III, coriandri viridis sive sicci modicum, liquaminis +heminam, olei sextarium I, aquae heminam I, simul temperas 5 +in caccabulo. mittis in eo porcellum. dum bullire +coeperit, saepius agitabis, ut spissum fiat. si aliquid minus +iuris facere coeperit, tunc adicies heminam unam aquae. +sic percoque et sic porcellum inferes. + + 1 Porcello exodiom{~u} _et_ Porcellu exozome _in indice_ A | + 2 mittis _et_ condito aicies A | 3 piper A | quan conpedat A | + 4-5 liq; emina A | 5 ·S· I aq; emina A + + +XXV. (393) +Porcellum lasaratum+: teres in mortario piper, +ligusticum, careum, misces cuminum paululum, lasar vivum, +lasaris radicem, suffundis acetum, addis nucleos pineos, +caryotam, mel, acetum, liquamen, sinape factum. oleo omnia +temperas et perfundis. + + 3 lasaris radicem _ut glossema del. Sch._ + + +XXVI. (394) +Porcellum iuscellatum+: mittis in mortario +piper, ligusticum aut anethum, coriandrum, rutam, bacam +lauri, fricabis, suffundes liquamen, porrum, passi sive mellis +modicum, vinum modicum, olei aliquantum. cum coxeris, +amulo obligabis. 5 + + 1 iuscellatu _hic_, iuscellu _in indice_ A | 2 anetum _Sch_, + anes{~u} A | 3 suffundis A | porro A | 5 oblicauis A + + +XXVII. (370) +Agnum simplicem+: de agno decoriato facies +copadiola, lavabis diligenter, mittes in caccabo. adicies +oleum, liquamen, vinum, porrum, coriandrum cultro concisum. +cum bullire coeperit, saepius agitabis et inferes. + + 2 cupadiola A + + +XXVIII. (371) +Haedum lasaratum+: haedi intestina bene +purgata imples pipere, liquamine, lasare, oleo et intra +haedum mittes et bene consues et cum haedo simul +coquuntur. et cum decoxerit, adicies in mortario rutam, +bacam lauri et levatum haedum atque exsucatum ipso iure 5 +perfundis et sic ponis. + + 1-2 intestinas _et_ purgatas A | 2 piper liquamen lasar ole{~u} A, + _corr. Brandt._ | 5 lebato {e,}di adq. exugato A, _cf. Ihm_ + + +XXIX. (255) +Turdos hapantamynos+: teres piper, lasar, bacam +lauri, admisces cumino garum et sic turdum per guttur +imples et filo ligabis. et facies ei impensam, in qua +decoquatur, quae habeat oleum, sales, aquam, anethum et +capita porrorum. 5 + + 1 hapantamynos _Vo_, apantomoenos _hic et_ apontomenos _in indice_ + A, intellego "hapantamunos" _qui omnia vitia stomachi abarcet_ + (_cf. Marcell. med. 20, 26_) | 2 turdo per guttor A | 3 impesa A | + 4 decocantur A + + +XXX. (256) +Turtures+: aperies, ornabis diligenter, teres piper, +lasar, liquamen modicum, infundis ipsas turtures ut conbibant +sibi, ei sic assas. + + 2 ipsas _sic_ A | 3 siui A, _cf. Ihm_ + + +XXXI. (257) +Ius in perdices+: teres in mortario piper, apium, +mentam et rutam, suffundis acetum, addis caryotam, mel, +acetum, liquamen, oleum. simul coques et inferes. + + 1 apio A + + +Expli(cit) breuis ciborum. + + + + +APPENDICVLA + +OPSARTYTICON GRAECORVM FRAGMENTA + + +1. Athenaeus XII 516c "prôtoi de Ludoi kai tên karukên exeuron, peri hês +tês skeuasias hoi ta +Opsartutika+ sunthentes heirêkasin, +Glaukos+ te +ho Lokros" (PW VII 1421 n. 41) "kai +Mithaikos+ kai +Dionusios+" (PW +V 977 n. 133) "+Hêrakleidai+" (PW VIII 496 n. 58. 59) "te duo genos +Surakosioi kai +Agis+" (Oder PW I 822 n. 10) "kai +Epainetos+" (PW +V 2672 n. 9) "[kai +Dionusios+], eti te +Hêgêsippos+" (PW VII 2611 n. 5) +"kai +Erasistratos+" (PW VI 333-350 n. 2) "kai +Euthudêmos+" (PW VI 1505 +n. 15) "kai +Kritôn+, pros toutois de +Stephanos+, +Archutas+" (PW II +602 n. 5. 6) "[Akestios], +Akesias+" (PW I 1163 n. 1), "+Dioklês+" (PW +V 802 n. 53), "+Philistiôn+; tosoutous gar oida grapsantas +Opsartutika." + +2. Ath. XIV 662c "aoidimôn d' opsartutôn onomata katalegei +Batôn+ en +Euergetais" (Com. III p. 327 Kock) "houtôs" + + "eu g', ô Sibunê, tas nuktas ou katheudomen + oud' anagegrammeth', alla kaietai luchnos + kai biblion <en> tais chersi, kai phrontizomen + ti +Sophôn+ kataleloip' ê ti +Sêmônaktidês+ + ho Chios ê +Tundarichos+" ["-kos" trad.] "ho Sikuônios + ê +Zôpurinos+." + +cf. coquorum catalogum apud Euphronem com. frg. 1, 5-9 (Kock III p. +317): Agis Rhodius, Nereus Chius, Chariades Atheniensis, Lamprias, +Apthonetus, Euthynus 11, 1: Soterides; Sosipatrem com. fr. 1, 11. 19 +(Kock III p. 314) al. Geoponica 20, 6. + +3. Anaxippos com. fr. 1, 1 (III p. 296 Kock): + + "+Sophôn+ Acharnan kai Rhodios +Damoxenos+ + egenonth' heautôn summathêtai tês technês; + edidaske d' autous Sikeliôtês +Labdakos+." + +4. Pollux onom. VI 70 p. 245 Bekker "polla d' an eiê tôn peri tên +hêduntikên skeuasian exeurein ek tôn opsopoiikôn sungrammatôn ++Pantoleontos+ kai +Mithaikou+ kai +Zôpurinou+ kai +Sophônos+ kai ++Hêgêsippou+ kai +Paxamou+" (cf. Athen. IX 376d) "kai +Epainetou+ +sunarithmoito d' an toutois +Hêrakleidês+ te ho Surakousios kai ++Tundarichos+ ho Sikuônios kai +Simônaktidês+ ho Chios kai +Glaukos+ +ho Lokros, opsopoiêtikês pragmateias sophistai." + +5. Suidas "+Paxamos+... Opsartutika kata stoicheion." + +6. Ath. VII p. 325f.: "+Mithaikos+ d' en Opsartutikô 'tainian' phêsin +'ekkoilixas, tan kephalan apotamôn, apoplunas kai tamôn temachea +katachei turon kai elaion.'" --7. Ath. II 58b: "+Epainetos+ de kai ++Hêrakleidês+ ho Surakousios en Opsartutikô tôn ôôn phasi" ("phêsi" +trad.) "prôteuein ta tôn taôn; meth' ha einai ta chênalôpekeia; trita +katalegontes" ("-gei" E, non C) "ta ornitheia." --8. Ath. III 88c "to +d' entos tês pinês +Epainetos+ en <Ops>artutikô kaleisthai phêsi +mêkôna." --9. Ath. VII 294d "+Epainetos+ d' en Opsartutikô epinôtidea +kalei" (scil. "galeon"), "cheirona d' einai ton kentrinên kai dusôdê; +gnôrizesthai d' ek tou pros tê prôtê lophia echein kentron tôn homoeidôn +ouk echontôn; oute de stear oute pimelên echein tous ichthus toutous dia +to chondrôdeis einai." + +10. Ath. VII 297c "mnêmoneuei d' autou" (scil. "tou gnapheôs" piscis) +"kai +Epainetos+ en Opsartutikô." --11. Ath. VII 304d "+Epainetos+ d' +en Opsartutikois koruphainan auton" (scil. "ton hippouron") "phêsin +onomazesthai." --12. Ath. VII 305e "tou de kaprou" piscis "mnêmoneuei +kai +Dôriôn+ kai +Epainetos+." --13. Ath. VII 312b "esti de leukosarkos" +(scil. "ho leiobatos" piscis), "hôs +Epainetos+ en Opsartutikô." +--14. Ath. VII 313b "+Epainetos+ d' en Opsartutikô phêsi; 'smarida, +hên enioi kalousi kunos eunai'." --15. Ath. IX 371e "+Epainetos+ d' +en Opsartutikô ta kephalôta" herbas "kaleisthai phêsi gêphullidas." +--16. Ath. IX 387d "+Artemidôros+ de ho Aristophaneios en tais +epigraphomenais Opsartutikais glôssais kai +Pamphilos+ ho Alexandreus +en tois peri onomatôn kai glôssôn Epaineton paratithetai legonta en tô +Opsartutikô hoti ho phasianos ornis taturas kaleitai." + +--17. Ath. IX 395f "hoi kaloumenoi parastatai, hôn mnêmoneuei ++Epainetos+ en Opsartutikô." --18. Ath. XIV p. 662d "+Epainetos+ d' en +Opsartutikô legei tauta; 'muma de pantos hiereiou, kai ornithos de chrê +poiein ta hapala tôn kreôn mikra suntemonta kai ta splanchna kai to +enteron kai to haima diathrupsanta kai artusanta oxei, turô optô, +silphiô, kuminô, thumô chlôrô kai xêrô, thumbra, koriannô chlôrô te +kai xêrô kai gêtiô kai krommuô katharô pephôsmenô ê mêkôni kai staphidi +ê meliti kai rhoas oxeias kokkois. einai de soi to auto [muma] kai +opson.'" --19. Ath. VII 324a "esti de to huposphagma hôs Erasistratos +phêsin en Opsartutikô, hupotrimma. graphei de houtôs, h'uposphagma d' +einai kreasin optois ek tou haimatos tetaragmenou meliti, turô, hali, +kuminô, silphiô, oxei hephthois'. kai +Glaukos+ d' ho Lokros en +Opsartutikô houtôs graphei; 'huposphagma d' haima hephthon kai silphion +kai hepsêma ê meli kai oxos kai gala kai turos kai phulla euôdê +tetmêmena.'" --20. Ath. IX 369b "tên de rhaphun +Glaukos+ en tô +Opsartutikô dia tou P psilôs kalei rhapun." --21. Ath. XIV 661e "kai +hoi ta Opsartutika de sungrapsantes +Hêrakleidês+ te kai +Glaukos+ ho +Lokros ouch harmottein phasi '<douloisi> tên mageirikên, all' oude tois +tuchousi tôn eleutherôn.'" --22. Ath. III 105e "kolubdainan" piscem +"d' eirêken Epicharmos... hôs d' ho +Hêrakleidês+ en Opsartutikô, tên +karida." --23. Ath. III 114a "pothen humin <an eiê> eidenai hoti kai +'kuboi', ouch hous aei metacheirizesthe" ("-zesthai" trad.), "artoi +eisi tetragônoi, hêdusmenoi annêthô kai turô kai elaiô, hôs phêsin ++Hêrakleidês+ en Opsartutikô?" --24. Ath. VII 328d "diapherei de tês +chalkidos ho chalkeus" piscis, "hou mnêmoneuei +Hêrakleidês+ en +Opsartutikô." --25. Ath. XII 516d "ginesthai d' auton" (scil. "ton +kandaulon" placentam Lydiam) "phêsin ho Tarantinos +Hêgêsippos+ ex +hephthou kreôs kai knêstou artou kai Phrugiou turou anêthou te kai zômou +pionos." --26. Ath. VII 308e "+Euthudêmos+ d' en tô peri tarichôn ton +korakinon" piscem "phêsin hupo pollôn saperdên prosagoreuesthai; +homoiôs d' eirêke kai +Hêrakleôn+ ho Ephesios" (PW VIII 514 n. 6), +"eti de Philotimos" (nisi legendum "Phul-") "en Opsartutikô. hoti de +kai platista[ti]kos kaleitai ho saperdês, kathaper kai ho korakinos, ++Parmenôn+ phêsin ho Rhodios en prôtô mageirikês didaskalias." +--27. Ath. VII 326f "kai Dionusios d' en Opsartutikô tês huainês +mnêmoneuei." + +28. Ath. XIV 643e "oida de kai Kallimachon en tô tôn pantodapôn +sungrammatôn pinaki anagrapsanta +plakountopoiika+ sungrammata ++Aigimiou+" (PW I 964 n. 3) "kai +Hêgêsippou+ kai +Mêtrobiou+, eti +de +Phaitou+" ("Phaistou" Meineke) --nominantur: "+Harpokratiôn+ ho +Mendêsios" (PW VII 2416 n. 8) "en tô peri plakountôn" Ath. XIV 648b cum +praecepto. --"+Iatroklês+" (PW IX 801 n. 3) "en Artopoiikô" Ath. VII +326e. XIV 646a "en tô peri plakountôn." 646b fragmentum. 646f. 647b +fragmentum. --"+Philistiôn+ ho Lokros" Ath. III 115d "tôn chondritôn +(artôn) tous semidalitas pros ischun phêsi mallon pephukenai; meth' +hous tous chondritas tithêsin, eita tous aleuritas. --+Chrusippos+ ho +Tuaneus" (PW III 2511 n. 21) Ath. III 113a-d "artopoiikon" fragmentum +longum. "en tô artokopikô" Ath. XIV 647c-648a fragmentum longum cum +praeceptis variis. + +29. "+Euthudêmos+ ho Athênaios en tô peri lachanôn" Ath. II 58f. III +74b. IX 369e "+Eudêmos+" trad. fragmentum. 371a "+Eudêmos+" trad. --"en +tô peri +tarichôn+" Ath. III 116a fragmentum cum versibus (Hesiodi?). +118b. VII 307b. 308c. 315f. 328d. --Schol. in Nicandri Ther. 585 p. 46 +Schneider ("boupleurou") "mnêmoneuei .... kai +Epainetos+ en tô peri +lachanôn." + +30. Geoponica ed. Beckh 18, 21 p. 499 "Melkês skeuasia suntomos; ++Paxamou+" (potius ex georgicis quam ex opsartyticis, modo verum +sit nomen). "hê kaloumenê +melkê+ autoschedios kai kalliôn estai +ei kerameois angeiois kainois oxos embalês drimu kai epithês auta +thermospodia ê puri malthakô, toutestin ep' anthrakian; kai ean oligon +anazesê to oxos, hina mê apo tôn skeuariôn anapothê, helkusas apo tês +anthrakias, eis ta auta skeuaria bale gala kai thes auta eis kibôtarion +ê armarion ê entha akinêton menei; kai tê husteraia hexeis pollô +kallious melkas tôn pollê technê kataskeuazomenôn ta mentoi skeuaria +meta prôtên ê deuteran chrêsin allasse." cf. Columella 12, 8 Apic. 7, 1 +(308). + +31. Ath. XIV 663d "ho +Artemidôros+ en tais Opsartutikais glôssais tên ++mattuên+ apophainei koinon einai pantôn onoma tôn polutelôn edesmatôn" +("hêdus-" trad.), "graphôn houtôs; 'esti tis" ("eitis tês" trad.) +"ornithos mattuês. esphachthô men dia tou stomatos eis tên kephalên. +estô de heôlos kathaper ho perdix. ean de thelês, hôs echei autois +pterois ean tetilmenên.' eita ton tropon ektheis tês artuseôs kai tês +hepsêseôs epipherei euthus. 'kai nomada pacheian hepse kai neossous tôn +êdê kokkuzontôn, ean thelês para poton chrêsthai. eit' exelôn ta lachana +eis trublion kai tês ornithos tôn kreôn epitheis paratithei; tou therous +anti tou oxous tês omphakos embalôn eis ton zômon hôs echei tous botrus; +epeidan de hephthê genêtai, exele meta tou botrudiou pro tou to gigarton +exapheinai. eith' houtôs to laganon katathrupte. houtos <ho> mattuês en +tois hêdistois.'" + +32. Pollux Onom. VI 57 p. 242 Bekker "to de +thrion+ hôde eskeuazon; +stear hueion hephthon meta galaktos mignu chondrô pachei, sumphurasas +d' auta turô chlôrô kai lekithois ôôn kai egkephalois. peribalôn sukês +phullô euôdei, zômô ornitheiô ê erepheiô enepse, epeita exelôn kai to +phullon aphelôn embale eis angeion gemon melitos xeontos, kai to men +onoma tô edesmati prosethêke to phullon. hê de meixis panta ex isou +dechetai, tôn de lekithôn pleon, hoti pêgnuousi kai sunistasin." +--33. Schol. Aristoph. eq. 954 p. 66 Dindorf: "+thrion+: chondros ê +oruza hepsetai ê semidalis arkountôs. eita epicheitai to hudôr kai phura +kai to hêpsêmenon meta hapalou turou kai ôôn oligôn. eita perilambanetai +phullois sukinois holon kai perieileitai kannabô ê papurô ê linô kai +kathietai eis zômon kreôn hêpsêmenôn achri tou labein hikanên hepsêsin. +eita exairetai kai tôn phullôn periairethentôn eis lopada nean zeontos +melitos emballetai kai hepsetai. strephomenon de, hotan ikanôs echê kai +xanthon genêtai. exairethen paratithetai melitos perichuthentos ê apo +tou hephthou ê apo tou allou. thrion de kaleitai apo tôn phullôn tês +sukês. hatina houtô kaleitai." duo similia praecepta, alterum Didymi, +leguntur in scholiis ibidem I p. 608 Dindorf. + +34. Papyrus Heidelberg (inv. 1701 a. b. c) ed. Fr. Bilabel Sitz.-Ber. +Heid. Akad. philos.-hist. Kl. 1919 Abh. 23. + +{Transcriber's Note: +For the sake of clarity, the transcription of this Greek papyrus is +given without "double quotes". Other markup is as usual. Line numbers +refer to the papyrus, and are unchanged from the original text. Letter +names in braces represent single Greek letters.} + + +A. pagina anterior + +Col. {sigma} + +<... ......>ô; enioi de tê<......> +<t>reibousin alla<..... .........> +.klên kai ômê ê<........ hôs-> +au>tôs zennuou<si kai ta alla> +po>iousin hôs pro<keitai. 5 + + apparatus: non do nisi maxime necessaria. supplementa sunt + Bil(abelii) nisi contra dixero. hic illic exempli causa alia + adscripsi cum consilio + + {sigma} 1 "elai>ô" vel "kai chr>ô" Bil. | "tê<kousi kai"? | + 2 "alla <te kai"? an "alla<ssontes? alla<ntas"? | 3 prima deest, + sequitur "u" an "k", in fine "ê", vix "n kot>ulên"? | 4 "hôs + au>tôs" Bil., an "arkoun>tôs"? + +{7} +Zômos ichthuos; ei<s thuias embale> +chondron. kori. pr<ason...........> +krommia, anêthon <........ ... ô-> +kimon, annêson le<pton ........ . > +hepse ep' anthrakôn k{a.}<i katabre-> 10 +chôn hudati. oinô, garô, <oxei summe-> +meigmenois; hotan heps<ethê kai mel-> +lês airein, epipasse piper <lei- +on; met' oxous dreimeôs ka<thist- +asin oligon sumpesein, ei<ta me- 15 +t<ai>rousin apo tou puros; hoi d<e ox- +ous epicheantes panta heps<ousi +prosupostrôsantes ta ch<lô- +ra kai ta alla po{i.}<o>usin hôs p<ro- +keitai. 20 + + 6 explevi | 12 "<mel>lês" Boll | 13 "airein" _levare_ potius + quam "hairein <op>on" Bil. | 14 explevi; "ka<i e>ôsi" Bil., cf. + Chrysipp. Ath. 647e "sumpesein easas" | "sumpessein" mavult Bil. | + 16 "<me>tairousin" _levant ab igne_ Vollmer, "têrousin" pap., + "têrousin" 'behüten sie vor' Bil. + +{7} ++Krea tareichêra ê pernôn te<ma- +chê+; krea homoiôs ôma; ta m<en ta- +reichêra prozennuousin hi<na e- +xalmisê monon; eita pant<a eis +lopada; oinou merê {-d}, gluke<ôs 25 +merê {-b}, oxous meros {-a}, kori xê<ron, +thumon, annêson, marathon; phru- +xon, panta ex archês homo<u e>piba- +lôn. hepsei; mesazousin epi<ba>lôn +meli kai kumeinon leio<n, al>loi 30 +kai piper, kai balo<n>tes ei<s ang>ei- +on thermon ton zômon e<pib>al- +lousin psômous psoi<ôn kai> ar- +tôn thermôn. +{7} ++Laganophakê+: lagan<on opto>n ka- 35 +lôs [m]en zômô kreôn <or>nei- +thôn katathrube, hepse; ê e<n oi>nô, +hudati, annêsô, kumein<ô lei>ois +anêthon xêron, kume<inon>, chô- +ris de hepse phakên; kromm<ua tr>ipson 40 + + 33 "psoi<tou kai" Bil. | 35 "lagan<on phakô>n" Bil. | 36 "men + <en>" Bil. | 38 "lei>ois" vel "hephth>ois", Vollmer, subaudi + "hepse" + + +Col. {eta} + +<........ ku>m<ei>non, oxos, elai- +<on..........>a chlôra, hudôr; eita +<........ he>phtha kalôs ampho- +<tera....... k>ai elaion chr<ê>ston +<...........> ep' anthrakôn ea 5 +<zesai panta> heôs sumpiê. +<{7} +...........ph>akous meta chlôrôn +<..........>hotan hepsethê, bale +<.......... an>nêson, krommu- +<a.........>{i.}a, halas ê garon ek 10 + + {eta} 6 explevi ex. gr. + + <..........>u; hotan hepse<thê>, ta +<.... .... k>atathrub<e.....>u + kai au<t... ...>n + + versus 15-25 toti perierunt + +<..... ......e>laiô kai o- 26 +<xei.......blas>ta ampelôn ea +eis ph<ô>s genesthai, plunas. xusas +sinapi, meli, eit' embamma. +{7} ++Hêpar kalon+: temôn anapoiei me- 30 +t' elaiou hali, kori, thumô, opô, oxei; +eis obeliskon; opta thermon kai +chrô. +{7} ++Psoas kai ta sarkôdê+: logisti ana- +poiêsas <e>n hali, kori, opô opta 35 +heôs monon sumpiê; estô de soi +en kuthra zômos thermos; oxos. e- +laion ana meros {-a}, oinou gluke- +ôs ana merê {-b}, halos brachu; an ze- +sê, bale oreiganou korumbous. ka- 40 + + 30 paragraphos {7} errore praefixa est versui 29 | tituli patinarum + v. 30 et 34 extra structuram grammaticam ut passim apud Apicium | + 35 "poiêsasanali" pap., corr. Bil. + + +Col. {theta} + +taspasas t<......... . . .> +embalôn <.............. ...> +autôn. +{7} ++Hêpar kalon+: t<emôn....... meli-> +kraton zen<nu................ a-> 5 +postrangiz<.. .. ............ me-> +liti kalô ka<................> +nô embamma <...............> +garon, oino<n ...............> +ea; alloi lep<t..............> 10 +<k>nêkon. +{7} ++Athêra...{n.}+ + + {theta} 11 "unêkon" pap., corr. Bil. | 12 "athêra" cf. Photius + p. 39, 16-19. 41, 16-19 Reitzenstein _et Thes. l. L. s. v._ + + in reliquis versibus non servata sunt nisi brevia principia, in + his duo initia praeceptorum v. 30 "Eis ps<oas"? et v. 38 + + "Eis p<ernan"? scilicet "zômos", _ius in_... + + +B. pagina posterior, non eiusdem cuius fuit A libri. + +Col. {epsilon} + +<..panta b>alôn eis mega batanion +<thes eis to>{n.} kleiba<n>on; ean mesasê. +<ton zômon> apochaie kai ta krea dae. +<.... ...>e<s> kuthran. epibalôn eleo<n> +<. . ..>bale anôthen eis ton klei- 5 +<banon; e>an hepsethê, oxos meta tôn +<arômat>ôn tôn prokeimenôn +<....... epich>ei hala oligon; hotan eis +<.. ..... >n hugron metathês kai +a- +<lôn....t>a krea kai eis tetrême- 10 +<non pith>on kai halôn bôlou ou +<........>tôs hina to apo tôn kre- +<ôn .... >{n.} kai ta alla homoiôs; henioi +<.. .. > meikron pro tou hoxous +<.... to >kreas. 15 + + B {epsilon} 1 "ta krea b>alôn" Bil. | 3 "<ton garon>" Bil. | + 5 "anôthen" l. denuo Bil. | 9 "<trublio>n" Boll | 10 "+a<llousi + t>a" Bil. | 11 explevit Boll | "bôlou" an "kôlou" pap. | + 14 "<d' eleon>" Bil. + +<{7} +. ... . >selinou sperma, gar<o>n; ean +<........ ...>un <e>xairei +<. ......... ..>on, kumeinon. +<{7} +... ......>s, kori xêron, kuminon +<.........>kori xêron. annêthou (diploun) 20 +<....... g>aron; ean hepsethê, piper +<........ e>leon, oinon, desmon or{e.}<i- +<ganou. s>koridion, hepsema. +<{7} +.... ...e>leon, ligustikon, des<m...> +<.............>{e.} akorion chl<ôron. 25 +<............d>esmidion o{i.}<nag- + + 20 in fine nota quaedam insolita, "diploun" interpretatur Bil. | + 23 "<s>koridion" i. "skordion" + + +Col. {sigma} + +ras. akorion, karo<n, o>xos. +{7} +akorion xêron. s<el>ino<u> sperma. +oxos eis thuias; ana poiê<s>on; kai +opon oligo<n> kai g<l>ukun meta tou +oxous; oligon aphes eph' hôras duo, 5 +eita eis kuthran; garon kalon ton +autarkê; eis kleibanon; ean hepse- +thê, piper. | +Ligustikon. kumeinon, oinou diplou(n). +garou haploun, spoudaia amphotera; 10 +ean hepsethê, piper. opon. kori xêron; +auto monon phruss<e>ta<i>. | +{T.}{r.}{i.}{p.}{t.}{o.}{n.} .... pl..bani turan alê- + a.. an.ua + + {sigma} 2 hic ut 9 (13?) {epsilon} 16. 19. 24 titulus omissus, + sunt iura | 10 "spoudaia" bene curata + + extant praeterea versuum 19-26 aliquot verba finalia et columnae + {zeta} aliquot principia, in his vocabulum "eimiephthô<n>" i. "hêmi-" + + +35. addo fragmenta praeceptorum latinorum nuper a Bilabelio ex papyro +Heidelberg (inv. n. 1001ab) cum photographis edita quamquam ad rei +rusticae potius quam coquinariae librum pertinere videntur. papyrus +sat bonae aetatis, apices haud rari, semper recte positi, litteratura +uncialis + +fragmentum a + +..............<adip>{e.}m........ +mitt>e in vini sextári(um) <au>t Albáni aut Pra<etut- +iani odoráti. deinde cum lique facta erit ade<ps, +percolato in irin et ita cocito. signum aut<em +erit hoc verum coctum <e>sse simul quam <... 5 +lis erit iris et adeps guttás ostendat. <..... +tollito vás aéneum et pónito in aquá fr<igida +pe>r quadriduum, iis autem diebus macera<to +..{c.}{c.}{s.} {n.}..{a.}{e.} in vino Albáno habito a..e.... + +fragmentum b + +............. +...pondo sextantem +...drachm. I ob. "ul" +...aniem. Hyginus +...{m.}iicuius li{b.}e<t.. +cal>amisco....... +.....dio{r.}........ +.....ab áreant +......>...albo. + +............. +am iaciunt in sol{e.}<m +súcum uvae acerba<e +deinde reliqua et.. +nul spisso n...... +rito o{b.}e......... +intro su<.. ...di- +ebus ír<in........ +eudde alio.m.... + + + + +NOMINA PROPRIA + + +I. HOMINVM + +Apicianus: + conchicla +5+ 4, 2 + ius +6+ 8; +8+ 7, 6 + minutal +4+ 3, 3 + ofellae +7+ 4, 2 + patina +4+ 2, 14 + sala cattabia +4+ 1, 2 +Celsinianus porcellus +8+ 7, 12 +Commodiana conchicla +5+ 4, 4 +Flac(c)ianus porcellus +8+ 7, 8 +Frontinianus porcellus +8+ 7, 10 +Frontonianus pullus +6+ 9, 12 +Iulianae pultes +5+ 1, 1 +Lucretiana patella +4+ 2, 25 +Matianus: + mala +4+ 3, 4 + minutal +4+ 3, 4 +Passenianus lepus +8+ 8, 7 +Tarpeianus haedus sive agnus +8+ 6, 9; +8+ 8, 12 +Terentinus (_a_ Terentio _aliquo an a_ Tarento?): + isicium +4+ 3, 2 + ius +4+ 2, 13 + minutal +4+ 3, 2 + _impensa_ +8+ 1, 10 (recent- _trad._). + impensa +8+ 7, 1 +Traianus (trag- _trad._) porcellus +8+ 7, 16 +pullus Vardanus (_an_ Varcianus_?_) +6+ 9, 11 + uvam passam Varianum (_?_ farinam _trad._) +3+ 11, 1 +[Varronis betaccos +3+ 2, 4 Varro +7+ 14, 3] + _fragmenta ex satura Menippea_ "peri edesmatôn" +[qui Veneris ostium (_i. cunnum_) quaerunt + _fragmentum comici apud Varronem_ +7+ 14, 3] +[Vinidarius _exc. tit._] +Vitellianus: + pisa +5+ 3, 5 + pisa sive faba +5+ 3, 9 + porcellus +8+ 7, 7 + + +II. GEOGRAPHICA + +Abellana: + concisas nuces auellanas tostas +7+ 13, 4 + aballana Exc. ind. p. 77, 17 {+De nucleis hoc:+} +Aethiopicum cuminum +1+ 18; +3+ 18, 3 +musteos Afros +7+ 13, 2 +cucurbitas more Alexandrino +3+ 4, 3 + panis -us +4+ 1, 3 + ius -um in pisce asso +10+ 1, 6. 7. 8 +cepas siccas Ascalonias +4+ 2, 24 + cepam -am (-colin- V) aridam +4+ 3, 6 + c{e,}pa -a _Exc. ind._ +fabaciae Baianae +5+ 6, 4 + embractum -um +9+ 14 +conditum Camerinum +1+ 2 +Caricae ficus +2+ 2, 8; +7+ 9, 1. 2; +7+ 10 +hysopum Creticum +1+ 13 +Cumana _lanx_ +4+ 2, 11; +5+ 4, 2 (_bis_) + munda <+5+ 4, 3> +5+ 4, 4; +6+ 9, 2. 5; +7+ 13, 7 +mala Cydonea (ut diu serventur) +1+ 12, 3; +4+ 2, 37; +8+ 5, 2 + coctum +10+ 3, 6 + patina de -is +4+ 2, 37 + sine vitio +1+ 12, 3 + (cid- _codd. praeter_ +4+ 2, 37) + defrutum de coctomiis (_sic_ EV) +2+ 2, 8 +laser Cyrenaicum +1+ 16, 1; +7+ 1, 1 + cir- +Damascena _pruna_ +4+ 5, 1 pruna [uel] + -a enucleata +6+ 2, 2 (+8+ 6, 10; +10+ 1, 6. 8. 14; +10+ 2, 1); + +6+ 5, 1 + -a[s] +7+ 6, 6 + -a macerata +8+ 2, 8 (+8+ 4, 1) +8+ 8, 13 + pruna -a +10+ 2, 2 +sil (silfi _trad._) Gallicum +1+ 20, 1 + quod Graeci dicunt *cnecon +1+ 11, 1 + faenum -um +5+ 7 +sales Hammoni<a>ci fricti +1+ 13 + (amm- _codd._) +oleum Hispanum +1+ 4; +6+ 9, 15 + (spano _trad._) +porcellus Hortolanus (_si a regione quadam est appellatus_) + +8+ 7, 14 _bis_ +pisa Indica +5+ 3, 3 + spica- a +1+ 16 2; +6+ 5, 4; +9+ 8, 2; _Exc. ind._ +oleum Liburnicum +1+ 4 _bis_ +cuminum Libycum +1+ 18; +3+ 18, 3 +Lucanicae _bis_ +2+ 4; +5+ 3, 2. 8; +5+ 4, 6 + -arum confectio +2+ 4 + -ia _trad._ +4+ 2, 13 + -as breves concidis +4+ 5, 1 + concisas +5+ 3, 2; +5+ 4, 2; +8+ 7, 14 +pullus Numidicus +6+ 9, 4 +ofellae Ostienses +7+ 4, 1 +cepa Pallac(h)ana (_si a regione est appellata_) +4+ 2, 25; +9+ 1, 1 +haedus sive agnus Parthicus (past- _trad._) +8+ 6, 10 + laser -um +1+ 16, 1; +3+ 13, 1; +7+ 1, 1. 3 + pullus -us +6+ 9, 2 +duracina Persica ut diu durent +1+ 12, 11 + -a duriora +4+ 2, 34 + patina de -is +4+ 2, 34 +uvam passam Phariam (_?_ farinam _trad._) +3+ 11, 1 +fasiani adipes recentes +2+ 2, 1 + isicia de -o +2+ 2, 6 + oenogaro -i +2+ 5, 4 +panis Picentinus +4+ 1, 2 +apsinthium Ponticum +1+ 2 + -a _nux_ +6+ 5, 2. 3; +8+ 1, 8 +apsinthium Romanum _bis_ +1+ 2 +caricarum defritum, quod Romani 'colorem' vocant +2+ 2, 8 +Sarda _ter_ +9+ 10, 1. 2. 3. 4. 5 + -a ita fit +9+ 10, 2 + -a farsilis +9+ 10, 1 +cuminum Syriacum +1+ 18; +3+ 18, 3 + rhus -um +10+ 2, 4; +10+ 4, 1. 2 +Thebaica _palma_ +1+ 2 +caseus Vestinus +4+ 1, 2 + + + _indices ampliores paratos habebamus, temporum barbaries vetuit + imprimi. addimus maxime necessaria de nominum technicorum orthographia + (cf. Sitz.-Ber. p. 36ss.) in apparatu passim praetermissa cum consilio + et vocabula quaedam rara vel dubia_ + +acetabulum _neutrum ter_ +8+ 7, 17 + _masc. ter_ +6+ 9, 3 +aenococtus _porcellus_ +8+ 7, 11. 16 +Exc. 21+; + -um _ter_ +5+ 1, 2; + oen- _vel_ un- _vel_ in- _trad._ +anetum _semper sine_ h +apantomoenos _v._ hap- +tisana barrica +4+ 4, 2 _ignota_; + _adde Thesauro_ +_?_ calamintha +3+ 4, 8 (caromemta _trad._) +calyculi _boletorum_ +7+ 15, 5 (calic- _trad._) +ius in cappari _cancro_ +9+ 1, 1 + _cf._ cammarus +2+ 1, 1. 3 +cap[r]onum +4+ 3, 3 + in cap[s]o +6+ 9, 14 +[car(a)uita +5+ 3, 1] +cariofilu _Exc. ind., erit_ cariophyllon; + _adde Thesauro_ +caroenum _10es in codd._, carenum _fere 30es_ + -on- +2+ 1, 7; +2+ 2, 1 + _in_ V1, -in- _Exc. ind._ +_?_ caromenta _v._ calamintha +caryota, _plerumque_ careota _trad._; + cariota _bis in_ EV _et quater in Exc., quater in_ E, _semel in_ V; + caroeta +7+ 14, 3 _in_ EV, _binis locis in_ E _aut_ V; + careta +8+ 2, 7 in EV +_?_ sala cattabia +4+ 1, 1. 2. 3 _v. Thes. s.v._ cottabius +cauliculus _sic_ E _bis, plerumque_ col- _vel_ cul- _in codd., + etiam _ coliclus +cepula (-ulla _6es_) _11es_ +c(h)araxo 9, 1 in c(h)araxo +6+ 5, 2 +cneci flos _neutrum_ +6+ 5, 2; +7+ 6, 10; +8+ 1, 4 + (eneci _vel_ -chi _codd._) + nechon +1+ 11, 1 _corrige Thesaurum_ +coagulum +7+ 13, 5 +8+ 6, 11 quag- +cocleare (_-rem_ +3+ 18, 3 _semel_ EV) +2+ 2, 5; +3+ 18, 3; + _bis_ +4+ 2, 25 + clocl- +3+ 18, 3 _bis_ et +4+ 2, 25 V + clucliare _Exc. 16_ +caricarum defrutum quod Romani 'colorem' vocant +2+ 2, 8 + _adde Thesauro III p. 1714, 76_ +colyphium +4+ 4, 1 _bis_; +5+ 5, 1 _bis_ + (coloef-, colef-, coleu-, coloed- _codd._) +conchicla 6es, + _in codd. semper_ conci- +conc(h)iclaris _caccabus_ +5+ 4,5 + _adde Thesauro_ +conchylia +1+ 15, 1 +9+ 7 (concil- _trad._) +cordyla (-ul- _trad._) +9+ 10, 5 +cotonia _v._ Cydonea +a crudo +4+ 2, 27 +8+ 6, 3 _Exc. 13_ +cuminum _scriptum_ cim- _hic illic_, cym- +1+ 15, 1 _in_ E +cyathus: _semper_ ciatus _in_ EV +dactilus _semper_ (_fere 20es_) +decarno +7+ 10 +decorio _Exc. 27_ +defritum _passim_, defretum +3+ 4 1; +4+ 2, 25 _in_ EV, + defrictum _quater in_ V +depello +2+ 2, 10 +6+ 5, 3 +depilo +6+ 3, 2 +ius diabotanon +10+ 1, 1 + _adde Thesauro_ +embamma +3+ 18, 1; +8+ 2, 7 +embractum +9+ 14 _cf._ +8+ 6, 1 +enervo 9es: -io _in_ EV +7+ 7, 1; +9+ 4, 2 +exbromo +2+ 2, 9; +6+ 2, 3; _Exc. 4_; _Anthim. 3_ +exentero (_semper_ ext- _in_ EV) +2+ 1, 7; +6+ 7; +7+ 5, 3; + +8+ 1, 3; +8+ 7, 1. 5 +_?_ faseoli faratarii +8+ 6, 1 +fungi farnei +7+ 15, 1. 2. 3 +ficedula (-tula _trad._) +4+ 2, 5 _bis_ 14 _bis_ +8+ 7, 14 +[funguli] _v._ sphondylus +cepa gentima _Exc. ind._ +gigeria pullorum +4+ 2, 21 (ciz- _trad._) +5+ 3, 8 (giz- _trad._) + +4+ 5, 1 (la E, gingibera V) +ingiber _v._ zing- +gonger +10+ 1, 9 (grongo EV) +turdus hapantamynos (apantomoenos _cod._) _Exc. 29_ + _adde Thesauro Graeco_ +helenium +1+ 4 (ell- EV), inlunium +1+ 11, 3?) +hemina: _semper_ em- _in_ EV +isicium _passim, praevalet in_ EV _scriptio_ es-, + _item in_ isiciolum isiciatus +iuniperus +8+ 4, 2 zyn- _Exc. ind._ +ius _saepissime_, iux _Exc. 19_ +lac _saepe_, _nom._ lacte +8+ 6, 6 + _acc. in_ -em +4+ 2, 13 _in_ EV +ut laxamentum habeat +6+ 9, 10. 14; +7+ 7, 1 _cf._ +4+ 5, 1 +ligusticum _passim_; _scriptum_ lib- _in_ EV +1+ 21; +4+ 2, 27 + legist- _Exc. 16_, ligist- _Exc. 8es_, lygist- _2_ +lio (_ter_ ligo _trad._) +4+ 4, 1; +5+ 1, 1 _ter_. 4; + +5+ 3, 2. 5 _bis_; +5+, 5, 1 +lucusta _plerumque_ loc- _in_ EV +malabathrum (-trum EV, -bra- tum +91+, 3) +1+ 15, 1; +1+ 16, 2; + +9+ 1, 3; +9+ 7 +_?_ haedus sive agnus [mammotestus] +8+ 6, 6 +mel _passim_, _acc._ melle _in_ EV +5+ 2, 3 +5+ 3, 5 +8+ 4, 2 +melca +7+ 13, 9 +conditum melizomum +1+ 1, 2 +menta _semper sine_ h _in_ EV +minuta _pars_ +4+ 4, 2 +5+ 5, 2 +mitulus (met- EV) +9+ 9 _bis_ +moretaria (mort- V) +1+ 21; +6+ 4, 2; +10+ 3, 5 (mort- EV) _Exc. 20_ + mort- +murena _plerumque_ mor- _in_ EV +_?_ baca murre _Exc. ind. an_ myrthae_?_ +nechon _v._ cneci flos +oenococtus _v._ aenoctus +oenoteganon (in- _cod._) _Exc. 11. 13_ +omentum _scriptum_ augmentum +3+ 20, 7; +7+ 3, 2 +oryza: orizae +2+ 2, 8; oridia +2+, 2, 9 _Exc. 7_ orizie _Exc. 9_ +ospreon _tit. lib. V_, ospera _Exc. ind._ +ovifer _m._ +8+ 4, 1. 3 +oxyporium (ex- EV) +3+ 18, 2 -rum +1+ 18 +oxyzomus +6+ 9, 3 _Exc. 24_ exodi- +pecioli +1+ 12, 4 +petroselinum _scriptum passim_ silenum _in_ EV +phoenicopteros (fen- EV) +6+ 4, 1; +6+ 6, 1 +piciri picitus +1+ 12, 1; +1+ 9, 2; +1+ 12, 7 +pisa, _hic illic_ pisum in EV +ius in platone +8+ 2, 2 +pyrethrum _scriptum_ pyret-, pireth-, piret- +2+ 2, 2; +4+ 5, 1; + +7+ 5, 2. 4; +8+ 6, 11 _Exc. ind._ +r(h)us Syriacum +10+ 2, 4; +10+ 4 1 2 +salsus _i. piscis salsatus_ +3+ 20, 4; +4+ 2, 21. 22. 23. 24. 25 _bis_; + +5+ 8 2; +8+ 7, 16; +9+ 13 1. 2. 3 +scilla _bis_ +2+ 1, 3 (isc V), isquillas _Exc. 17_ +sil (silfi EV) +1+ 20, 1 +3+ 5 +silphium (silf- _semper_ EV) +7+ 4 1; +7+ 6, 1; + +7+ 7 silpi{~u} _Exc. ind._, _plerumque_ silfi, + _quod hic illic potest esse genetivus_ +sinape _passum_, _saepe_ sen- in EV, + _abl. in_ -i _saepe, in_ -e +6+ 9, 8; +7+ 2, 2; +8+ 1, 2; +8+ 8. 13 + _acc. in_ -i +1+ 12, 9; +8+ 5, 4; +9+ 1, 1; +10+ 1, 2 +sphondyli (_plerumque_ sfon- _vel_ fon- _in_ EV), + -i [vel fondili] +3+ 20, 1, -is [sive fondilis] +5+ 2, 1, + _nusquam legitur_ funguli +ova spongia (sf- V sfh- E) +7+ 13, 8 +surclo (-ulo +8+ 7, 5; +8+ 8, 8) +4+ 5, 3; +7+ 2, 1; +7+ 4, 1. 2 _bis_; + +7+ 7, 1; +8+ 6, 11; +8+ 7, 5; +8+ 8, 8. 9 +tamni (-nni EV) +4+ 2, 7 +terebinthi (terendi EV) +1+ 2 +t(h)ermospodium +4+ 2, 4. 8. 9. 33 _bis_; +9+ 8, 3 +t(h)ursio +4+ 2, 18 turtio _ibid._ +thymum (thy-, ty-, thi-, _plerumque_ ti- _in_ EV), + timm- _Exc. 23 et ind._ +thynnus (ti- EV) +9+ 11 +10+ 3, 4 +t(h)yrsi +4+ 2, 3 +7+ 15, 6 +tisana _semper, nusquam_ pt- _in_ EV +tracta, _forma_ tractum +2+ 1, 5; +6+ 9, 13 _in_ EV, _cf._ E +4+ 3, 5 +tudiclo (tutunclo _trad._) +5+ 2, 2 +5+ 3, 6 +turiones lauri +8+ 1, 10 +_?_ tus +2+ 3, 2 +tyropatina +7+ 13, 7 +patella tyrotaricha (thi- EV) +4+ 2, 17 +ante ventilatum (_subst._) +1+ 6 +cum tres undas bullierit +8+ 6, 6 (_cf._ +9+ 8, 1) + _v. Pallad._ 12, 22, 4 _Anthim._ 3 +zema +8+ 1, 10 +8+ 6, 6 +zingiber _sic_ +1+ 18 _et_ +4+ 5, 1 _in_ EV _et Exc. p. 77, 3 + {+Breuis pimentorum+} et p. 78, 27 {Exc. 6}_, + geng- _octies in_ V _ceteroquin (11es)_ ging- _in_ EV +zomoteganon _piscium_ +4+ 2, 27 + + +_verba intransitiva_ + +ut ex se am[b]ulet +6+ 9, 15 +coloro +4+ 2, 20; +7+ 10; +8+ 8, 7 +constringo _Exc._ 2 +coquo +7+ 6, 4 <in> se +8+ 8, 13 (_cf._ +3+ 2, 3; +9+ 8, 1) +decoquo _Exc. 19 28_ +percoquo +8+ 6, 9 +despumo +5+ 3 1. 3. 6. 9; +5+ 4, 3. 4 (_cf._ +5+ 2, 3) +duco +4+ 2, 20. 28; +4+ 5, 1; +5+, 3, 2; +5+ 4, 4; +7+ 13, 7 + _Exc. 19_ (cf. +8+ 6, 9) +induco +2+ 2, 2 +impinguo +8+ 7, 5 +medio _Exc. 7_ (_at cf._ +3+ 9, 2) +minio +2+ 5, 4 +mollio +3+ 2, 2 +obligo +4+ 2, 6 _Exc. 13_ (_at cf._ +4+ 2, 27) +percoquo +8+ 6, 9 +refrigero +5+ 3, 4 +sicco +3+ 18, 3; +4+ 2 12; +9+ 1, 2 _bis_ +spisso +5+ 1, 1. 4; +8+ 8, 3 +stringo +4+ 2, 31; +7+ 6 4 +teneo +4+ 2, 27 _Exc. 13_ + + + * * * * * + +Addenda et corrigenda + +{Transcriber's Note: +The author's "addenda et corrigenda" _have not_ been changed for this +e-text. Transcriber's corrections are listed separately.} + +p. 12, 24 {+2+ 1, 4} + misces sicut pulpam omentatam _scripsit et ad +2+ 1, 7 spectare putat + E. Brandt, qui sedulo et strenue mecum plagulas correxit_ + +p. 13, 26 {+2+ 2, 3} + _nunc magis placet retinere_ In isiciato pullo et _p. 78, 11 + {_Exc._ 2} legere item_ isiciatum pullum + +p. 19, 25 {+3+ 10, 3} + in baca _interpretatur_ 'cum olivis' _Brandt cf. +3+ 9, 5_ + +p. 21, 5-14 {+3+ 18, 2-3} + _mavolt pro uno praecepto haberi Brandt_ + +p. 25, 21 {+4+ 2, 12} + _verba_ et ova cruda confracta _ante verba v. 20 {supra}_ et olei + modicum _transponi iubet Brandt_ + +p. 26, 12 {+4+ 2, 14 _tit._} + Patinam _bis scriptum, prius suco rubro, in_ V + +" 22 {+4+ 2, 14 _v. 11_} + dein] in _intellegi volt_ id est _Brandt_ + +" 27 {+4+ 2, 14 _fin._} + Infra ostenditur _spectare ad declinationem in codd. omissam putat + Brandt_ + +p. 27, 9 {+4+ 2, 15 _fin._} + _legit_ a superficie insuper pones _et verba_ versas in discum + _in v. 13 {+4+ 2, 16} post_ oleo _reponi iubet Brandt_ + +p. 29, 10s. {+4+ 2, 27} + _proponit_ origanum, suffundes ius de suo sibi, fricabis, ova cruda + dissolves, de suo sibi temperas _cf. infra ad p. 39, 24 ss._ + +p. 32, 25 {+4+ 3, 7} + _ante_ adicies _excidisse titulum novum velut_ Aliter minutal dulce + _coniecit Brandt_ + +p. 39, 24 {+5+ 4, 3} + _sic legi volt Brandt (cf. ad p. 29, 10):_ origanum, suffundis <ius> + de suo sibi, fricabis, liquamine temperabis, mittis supra <pisam>. + adicies oleum _eqs_ + +p. 43, 28 {+6+ 3, 1} + _vide an post_ frigido _non novum praeceptum sit incipiendum, sed + pergendum:_ perdicem cum pluma--dipilabis. <pridie> occisa (_cf. p. + 81, 19 {Exc. 23}_) perdix _eqs, tum p. 44, 1 {+6+ 3, 2}_ si <III> + dierum _eqs_ + +p. 51, 5 {+7+ 5, 1} + Assaturam simplicem: assam a furno salis _eqs_ _Brandt_ + +p. 68, 25 {+8+ 8, 12} + uvam passam ustam coloratam _Brandt cf. p. 54, 5 {+7+ 10}_ + + * * * * * + * * * * * + * * * * * + +{Transcriber's Notes and Corrections: + +p. 12 (+2+ 1, 4 _app._) + _cf. +7+ 8; +9+ 10, 1_ + _text in original format reads_ cf. _7, 8, 9, 10, 1_ + +p. 19 (+3+ 10, 1 _app._) + et _delendum (cf. l. 24)_ + _text reads_ l. 26 + +p. 20 (+3+ 12 _app._) + a _add. Vo, cf. l. 31_ + _text reads_ l. 32 + +p. 21 (+3+ 18, 2 _app._) + _+3+ 18, 2 _cf. +1+ 18 de oxyporo_ + _text reads_ +3+ 18, 3 + +p. 22 + _parenthetical numbers 114, 115 and 117 may belong on this page:_ + +3+ 21, 1 (113); +3+ 21, 2 (114); +3+ 21, 3 (115); + +4+ 1, 1 (116); +4+ 1, 2 (117); +4+ 1, 3 (118) + +p. 25 (+4+ 2, 12 _app._) + ire EV, coire _Sch ex +9+ 4, 2_ + _text reads_ +9+ 4, 1 + +p. 27 (+4+ 2, 17 _app._) + at cf. p. 28, 12. 16 al. + _text reads_ 12. 15 + +p. 28 (+4+ 2, 21 _app._) + passum _vel_ mulsum _add. Hum_ + _text omits italics_ + +p. 28 (+4+ 2, 25 _app._) + pallachanas (pala- E) EV, _cf. +9+ 1, 1_ + _text reads_ p. 9, 1 1 + +p. 30 (+4+ 2, 31 _app._) + _p. 24, 25 in simili iure_ oua VI + _text reads_ p. 25, 24 + +p. 30 (+4+ 2, 33 _app._) + calidam _add. Vo ex l. 33_ + _text reads_ l. 34 + +p. 32 (+4+ 3, 7 _app._) + inter lepores _scil. +8+ 8, 5_ + _text reads_ +8+ 9, 5 + +p. 33 (+4+ 4, 1 _app._) + super EV _p. 40, 30_ + _text reads_ p. 40, 29 + +p. 33 (+4+ 4, 2 _app._) + haec EV _p. 41, 8_ + _text reads_ p. 41, 3 + +p. 35 (+5+ 1, 1 _app._) + _+5+ 1, 1 fere idem praeceptum redit +5+ 1, 4_ + _text reads_ V 1, 1 _and_ V 1, 4 + +p. 36 (+5+ 1, 3 _app._) + _cf. +6+ 9, 13_ + _text reads_ +6+ 10, 13 + +p. 38 (+5+ 3, 4 _app._) + _cf. p. 50, 24. 53, 13. 62, 10_ + _text reads_ 53, 12. + +p. 43 (+6+ 3, 2 _app._) + _vide tamen an_ ibi _sit pro_ deinde _ut p. 40, 6 et_ et _delendum_ + _text reads_ p. 40, 9 + +p. 55 (+7+ 13, 6 _app._) + _cf. v. 7. p. 35, 24. 36, 10_ + _text reads_ p. 35, 25. 36, 15 + +p. 56 (+7+ 14, 3 _app._) + 8 Varro--11 pipere + _text reads_ 12 pipere + +p. 74 (+10+ 2, 1) + IN MVRENAM + _text reads_ JN MURENAM + +p. 75 (+10+ 3, 2 _app._) + +10+ 3, 1 (467) post +10+ 3, 2 (466) et +10+ 2, 4 (463) + _text reads_ 10, 3, 1 (467) post 10, 3, 2 (466) + 10, 2, 4 (463) + _( "+" changed to "et" to avoid ambiguity )_ + +p. 78 (_exc._ 2 _app.) + _cf. p. 13, 26 {+2+ 2, 3}. 14, 1-2 {+2+ 2, 4}_ + _text reads_ 14, 3 + +p. 89 (_papyrus_ A {eta}) + versus 15-25 toti perierunt + _so in original_ + +p. 92 (Index) + [Varronis betaccos +3+ 2, 4 Varro +7+ 14, 3] + _text reads_ +3+ 2, 3 ... +7+ 14, 4 + _fragmentum comici apud Varronem_ +7+ 14, 3] + _text reads_ +7+ 14, 4 + Aethiopicum cuminum +1+ 18; +3+ 18, 3 + _text reads_ +3+ 18, 2 + quod Graeci dicunt *cnecon +1+ 11, 1 + _asterisk in original_ + +p. 93 (Index) + cuminum Libycum +1+ 18; +3+ 18, 3 + _text reads_ +3+ 18, 2 + cuminum Syriacum +1+ 18; +3+ 18, 3 + _text reads_ +3+ 18, 2 + laser -um +1+ 16, 1; +3+ 13, 1; +7+ 1, 1. 3 + _text reads_ +7+ 1, 1. 4 + _?_ sala cattabia +4+ 1, 1. 2. 3 _v. Thes. s.v._ cottabius + _text reads_ +4+ 4, 1... + +p. 94 (Index) + depilo +6+ 3, 2 + _text reads_ +6+ 3, 3 + ficedula (-tula _trad._) +4+ 2, 5 _bis_ 14 _bis_ + _text reads_ +5+ 2, 5... + +p. 95 (Index) + oxyzomus +6+ 9, 3 _Exc. 24_ exodi- + _text reads_ +6+ 10, 2 + coquo +7+ 6, 4 <in> se +8+ 8, 13 (_cf._ +3+ 2, 3; +9+ 8, 1) + _text reads_ +7+ 6, 5 ... +3+ 2, 2 + mollio +3+ 2, 2 + _text reads_ +3+ 2, 1 + +p. 96 (Addenda et Corrigenda) + p. 26 + _text reads_ p. 16 + under 29, 10 + cf. infra ad p. 39, 24 ss. + _text reads_ p. 59 + under 43, 28 + <pridie> occisa + _text reads_ oceisa } + + +{Numbering: + +The original text used six series of numbers: + +_Book:_ Roman numeral in body text; +boldface+ Arabic numeral in Index. +_Chapter:_ Roman numeral in body text; second Arabic numeral in Index. +_Recipe:_ Boldface Arabic numeral in margin; third Arabic numeral +(if present) in Index. The first recipe in a chapter is usually--but +not always--given a number 1 in the body text. In this e-text, recipe +numbers are placed inline. + +_Schuch numbering:_ The continuous numbering, 1-478, from the 1874 +Schuch edition was shown in parentheses in the margin. In this e-text, +parenthetical numbers are placed inline. + +_Page and line_ numbers are used in the critical apparatus and in the +Addenda et Corrigenda. They are retained here for completeness, with the +recipe number added in braces: 48, 11 {+6+ 9, 14}. + +Lines in this e-text are numbered from 1 within each paragraph, with the +apparatus changed accordingly. Line _breaks_ are as in the printed book. +Internal references (lines within the same paragraph) have been changed +to agree with this numbering; other line references are treated like +page numbers, above. + +All recipe citations, whether original or added by the transcriber, +have been formatted to match the Index.} + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of De Re Coquinaria, by Apicius + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE RE COQUINARIA *** + +***** This file should be named 16439-8.txt or 16439-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/1/6/4/3/16439/ + +Produced by Louise Hope, Ted Garvin, David Starner and the +Online Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/old/16439-8.zip b/old/16439-8.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f6dedce --- /dev/null +++ b/old/16439-8.zip diff --git a/old/16439.txt b/old/16439.txt new file mode 100644 index 0000000..882e99c --- /dev/null +++ b/old/16439.txt @@ -0,0 +1,5685 @@ +The Project Gutenberg EBook of De Re Coquinaria, by Apicius + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: De Re Coquinaria + Librorvm X Qvi Dicvntvr De Re Coqvinaria + +Author: Apicius + +Editor: Cesare Giarratano + Friedrich Vollmer + +Release Date: August 4, 2005 [EBook #16439] + +Language: Latin + +Character set encoding: ASCII + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE RE COQUINARIA *** + + + + +Produced by Louise Hope, Ted Garvin, David Starner and the +Online Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net + + + + + +{Transcriber's Note: + +All material in square brackets [ ], angle brackets < > and parentheses +( ) is in the original text. Material added by the transcriber is in +braces { }. + +Letters that could not be fully displayed are "unpacked" and shown +top-to-bottom within braces: + {~a} {'a} tilde, acute accent + {.} raised dot +Special forms: + par. paragraph symbol + {+} obelus (dagger symbol) + {p/} line through descender + {a/} any other letter, crossed out + /// erasure + {7} Tironian ampersand (in apparatus) and paragraph symbol (papyrus) + {a} {s} alpha, sigma (in apparatus) + {epsilon} single Greek letters in papyrus transcription + +All other Greek text, including the long Appendix, has been +transliterated and is shown between "double quotes." For this 7-bit +ASCII text, omega is rendered as o: and eta as e:. + +Gesperrt (extended) text and boldface (recipe citations only) are shown +between +marks+. + +Where the critical apparatus cites a page and line, recipe numbers are +added in braces: {+4+ 2, 27}. Other numbers are explained at the end +of the text.} + + + * * * * * + + APICII + + LIBRORVM X QVI DICVNTVR + + DE RE COQVINARIA + + QVAE EXTANT + + + EDIDERVNT + + C. GIARRATANO ET FR. VOLLMER + + + + + LIPSIAE IN AEDIBVS B.G. TEVBNERI MCMXXII + + Printed in Germany + + + + +PRAEFATIO + + +De Apiciani libri fatis et codicibus exposuimus Giarratano in libello +'I codici dei libri de re coquinaria di Celio, Napoli 1912', Vollmer in +Sitz.-Ber. d. Bayer. Akad. d. Wiss. phil.-hist. Kl. 1920 Abh. 6. pauca +addenda videntur: codicem Caesenatem interim inspexit et contulit +Giarratano, nullius est preti. nec maioris cod. Vat. lat. 6803 papyrius +fol. 71-96, quem in Skutschii et Ihmii usum contulerat Samter. quae ad +usum huius editionis maxime necessaria erunt, luculente digesta habes +in indice codicum post hanc praefationem. + +edidimus igitur et ipsos Apicii libros quos putant, qui tamen non pleni +nec integri sunt, sed saeculo fere IVo. vel Vo. epitomati et vulgari +sermone aliquatenus adulterati, et excerpta Vinidarii Gothi, qui saeculo +fere VIo. et ipse opusculum Apicianum tunc adhuc plenum suum in usum +compilavit, magis etiam quam ille prior excerptor licentiis sermonis +vulgaris indulgens. hos squalores et quidquid librarii insequentes +similiter deturpaverunt detersimus quoad licebat: composita et +aestimata sunt vulgaris sermonis vestigia apud Vollmerium l.l. + +edidimus, inquimus, hos libros nec tamen ignoramus nos nihil fere agere +potuisse nisi ut recenseremus ea quae tradita sunt abstersis maculis +gravissimis, vere emendaturum non esse nisi qui plenam rerum scientiam +habeat et tam excussis fontibus graecis et latinis quam experimentis +factis cognoverit quid Apicius praecipere potuerit, quid re vera +praeceperit. + +plene attulimus varias lectiones codicum EV ita tamen ut discrepantias +pure orthographicas praetermitteremus. restituimus contra Schuchium, +cuius tamen numeros paragraphos in margine addidimus, dispositionem +librorum per capita et capitula ab ipso ut opinamur auctore institutam. + +indices adiecimus quales per haec tempora addere licebat, sperantes fore +ut aliquando aliquis plene technica artis coquinariae verba graeca et +latina colligat et explicet. + +restat ut lectores moneamus optime de hac editione olim meritos esse +_W. Studemund_ et _M. Ihm_ excutiendo codices E et V; lectiones codicis +V nos exhibemus secundum photographa optima, in codice E reddimus +collationem Studemundii nostrum in usum repetitam expletam correctam +liberalissime a _W.M. Lindsay_ et ab _E.A. Lowe_, qui nuper de hoc +codice E exposuit in Berliner Philol. Wochenschrift 1920 p. 1174. + + +Lucae+ et +Monaci+ C. Giarratano. Fr. Vollmer. + + + + + APICII + + <ARTIS MAGIRI>CAE <LIBRI X> + + + + +Archetypus Fuldensis, inde descripti + + V Vaticanus Vrbinas lat. 1146 litteris Turonicis scriptus saec. IX + E Cheltenham bibl. Phillipps 275 litteris partim insularibus + partim minusculis Carolinis scriptus saec. IX + +ex V descripti sunt codices saeculi XV hi: + P Paris lat. 8209 + { T Rom Vat. Vrb. lat. 1145 + { L Florenz Laur. 73, 20 + { S Florenz Laur. Strozz. 67 + { C Florenz Riccard. 141 (L III 29) +{s} { R Florenz Riccard. 662 (M I 26) + { Oxford Bodl. Canon. lat. 168 + { Oxford Bodl. Add. B 110 + { Cesena, bibl. munic. 167, 154 + { Rom, Vat. lat. 6803 + +ex E descriptus est codex Hummelbergii deperditus + +ex VE{s} lectiones a Politiano collectae in + M Muenchen lat. 756 a. 1495 a Petro Crinito scripto + + {a} = editio princeps s. a. Venetiis per Bernardinum Venetum + expressa ex aliquo codice stirpis {s} + _Tor_ = editio Albani Torini Basileae 1541 + _Hum_ = editio Gabrielis Hummelberg Tiguri 1542 +_Baseggio_ = editio Baseggii, Venetiis 1852 + _Sch_ = editio Chr. Theophili Schuch, 2Heidelberg 1874 + _Gi_ = Giarratano + _Vo_ = Vollmer + +Apici Excerpta a Vinidario vir. inl. facta leguntur in + A = Paris lat. 10318 saec. VIII uncialibus litteris scripto + _Ihm_ = M. Ihm, Archiv f. lat. Lex. XV, 1908, 63 ss. + + + + +APICII LIBRI X + + +<I. EPIMELES. II. SARCOPTES. III. CEPVROS. IV. PANDECTER. V. OSPREON. +VI. AEROPETES.> VII. POLYTELES uoluntaria uolatilia. VIII. TETRAPVS +quadripedia. IX. THALASSA mare. X. HALIEVS piscatura. + + {Sidenote: + INC{~P} + API + CAE} + + ex titulo archetypi nihil restat nisi quod dat V fol. 1R sequitur + fol. 1V _EPIMELES LIBER I_, deinde capitula libri primi, deinde + _EXPLICIVNT CAPITVLA INC{~P} CONDIT{~V} PARADOX{~V}_; in eodem V + fol. 1V in marg. inferiore manus saec. IX litteris macris + longissimis adscripsit _Epice de cu_; in E perierat fol. 1 iam + Politiani aetate, fol. 2R incipit a _VII Politeles uoluntaria + uolatilia_, post haec capita legitur _APICII EPIMELES LIBER PRIMUS_, + secuntur capitula libri primi, deinde sine titulo fol. 3R incipit + _CONDITUM PARADOXUM_ | _Apicii C(a)eli(i) epimeles incipit liber + primus_ dant CLS cf. commentarius Nicolai Nicoli de Poggii + peregrinatione in Germania (a. 1417): in monasterio suldulensi... + Aepitii de compositis libri octo: opus medicinale et optimum. + + _in librorum subscriptionibus legitur solum_ apici(i) _vel_ epicii + _(sic E post lib. III), nusquam additur_ caelii _in VE, sexies_ + coelii _in cod. R post lib. V ss_ | _in archetypo titulum duobus + versibus fuisse olim perscriptum_ API<cii artis opsartyti- _vel_ + magiri-> CAE<libri X> _coniecit Vollmer_ | _indicem nominum + librorum solus habebat E (non V), in quo I-VI cum folio 1 + perierunt_ | VII Politeles E | X Halieus _(sic)_ E + + + + +LIB. I. EPIMELES + +I. conditum paradoxum. II. conditum melizomum. III. absinthium Romanum. +IV. rosatum et violatium. V. oleum Liburnicum sic facies. VI. vinum ex +atro candidum facies. VII. de liquamine. VIII. ut carnes sine sale +quovis tempore recentes sint. IX. callum porcinum vel bubulum et +unguellae coctae ut diu durent. X. ut carnem salsam dulcem facias. +XI. pisces fricti ut diu durent. XII. ostrea ut diu durent. XIII. ut +uncia laseris toto tempore uti possis. XIV. ut dulcia de melle diu +durent. XV. ut mel malum bonum facias. XVI. mel corruptum ut probes. +XVII. uvae ut diu serventur. XVIII. ut mala et mala granata diu durent. +XIX. ut mala Cydonia diu serventur. XX. ficum recentem mala pruna pira +cerasia ut diu serves. XXI. citria ut diu durent. XXII. mora ut diu +durent. XXIII. holera ut diu serventur. XXIV. rapae ut diu serventur. +XXV. tubera ut diu serventur. XXVI. duracina Persica ut diu serventur. +XXVII. sales conditos ad multa. XXVIII. olivas virides servare ut +quovis tempore oleum facias. XXIX. cuminatum in ostrea et conchyliis. +XXX. laseratum. XXXI. oenogarum in tubera. XXXII. oxyporum. +XXXIII. hypotrimma. XXXIV. oxygarum digestibile. XXXV. moretaria. + + _capit. IV_ uiolacium EV | _V_ liburnium EV | _VIII_ sine sale + sine quouis EV | _IX_ bubulum E, bulum V | ungelle EV | _XIII_ + unicia EV | _XVII_ Uuae V, Quae E | _XXVI_ seruent E | XXXII V, + XXXI E | oxyporium EV | _XXXV_ mortaria EV + + +I. CONDITVM PARADOXVM. 1. (1) +Conditi paradoxi +compositio+: mellis pondo XV in aeneum vas mittuntur, +praemissis vini sextariis duobus, ut in coctura mellis vinum +decoquas. quod igni lento et aridis lignis calefactum, commotum +ferula dum coquitur, si effervere coeperit, vini 5 +rore compescitur, praeter quod subtracto igni in se redit. +cum perfrixerit, rursus accenditur. hoc secundo ac tertio +fiet, ac tum demum remotum a foco postridie despumatur. +tum <mittis> piperis uncias IV, iam triti masticis scripulos +III, folii et croci dragmas singulas, dactylorum ossibus 10 +torridis quinque, isdemque dactylis vino mollitis, intercedente +prius suffusione vini de suo modo ac numero, ut +tritura lenis habeatur. his omnibus paratis supermittis vini +lenis sextarios XVIII. carbones perfecto aderunt dum +bulliat. 15 + + _numeri uncati in margine denotant paragraphos Schuchii._ + + 2 pondo _Sch_, {p/} E, per V, _cf. Exc. par.2 bis par.23 {p/}_ | + 3 praemissis E, -i V | coctura E2, -am E1V | 7 perfixerit EV | + 8 postridie E, post pridie V | 9 tum _Gi_, tunc _Sch_, cum EV{s} | + mittis _add. Gi_ | iam triti E, iam tristis _(radendo in _triti_ + mutatum)_ V | masticis E2V, -ces E1 | 10 dragmas singulas _Hum_, + dragme singulae EV | 11 isdemque E2V, iisdemque E1 | uino E, + uine V | 12 suffusione {s}, -nem EV | 13 lenis EV, leuis _Sch_ | + 14 sextarios _Sch_, -ia EV | aderunt E, ade{)}V | dum bulliat _Vo_, + duo milia EV | _i. antea igni aperto tractatum nunc in prunis + stabit dum bulliat; cf. +3+ 10, 3 _in prunis coques_, Paxamos Geop. + 18, 21, 1_ "puri malthako:i toutestin ep' anthrakian" + + +CONDITVM MELIZOMVM VIATORIVM. 2. (2) +Conditum +melizomum perpetuum, quod subministratur +per viam peregrinanti+: piper tritum cum melle +despumato in cupellam mittis conditi loco, et ad momentum +quantum sit bibendum, tantum aut mellis proferas aut 5 +vini misceas. sed si <maius> vas erit, nonnihil vini melizomo +mittas, adiciendum propter mellis exitum solutiorem. + + 2 melizomum V, milizonum E | 3 uiatorium _sic_ EV | pereginanti E | + 4 conditi _i. penoris_ | 6 uini E, uinum V{s} | si maius vas erit + _Vo_, suaserit EV, suaserim _Tor._ | 7 solutiorem E, solitiorem V + + +II. APSINTHIVM ROMANVM. (3) +Apsinthium Romanum +sic facies+: conditi Camerini praeceptis, utique +[pro] apsinthio cessante; in cuius vicem apsinthi Pontici +purgati terebinthique uncias <singulas et unam> Thebaicam +dabis, masticis <et> folii <scripulos> III, costi 5 +scripulos senos, croci scripulos III, vini vetusti sextarios +XVIII. carbones amaritudo non exigit. + + 1 apsinthium] _aut scribendum aut sane accipiendum_ apsinthiatum | + 2 conditi VE, condiri _Sch_ | 3 pro EV, _del. Vo; intellege: + apsinthiatum facies aut ad praecepta conditi Camerini ita ut + apsinthium omnino non adhibeatur aut loco conditi Camerini + adhibebis quod sequitur_ | absenti EV | 4 terebinthique {a}, + terendique EV | uncias singulas et unam _Vo_, unciam EV | + Thebaicam _scil. palmam_ | 5 et _add. Vo_ | folii scripulos _Hum_, + folii EV | 6 senos _sic_ EV | vetusti _Vo_, eiusmodi EV, veteris + _iam Hum, cf. Marcell. med. 30, 55. 56_ + + +III. <ROSATVM ET VIOLATIVM>. 1. +1+ (4) +Rosatum sic +facies+: folia rosarum, albo sublato, lino inseris et sutilis +facias, et vino quam plurimas infundes, ut septem diebus +in vino sint. post septem dies rosam de vino tollis, et +alias sutiles recentes similiter mittis, ut per dies septem 5 +in vino requiescant, et rosam eximis. similiter et tertio +facies, et rosam eximis, et vinum colas, et, cum ad bibendum +voles uti, addito melle rosatum conficies. sane +custodito ut rosam a rore siccam et optimam mittas. Similiter, +ut supra, et de <viola> violatium facies, et eodem modo 10 +melle temperabis. +2+ +Rosatum sine rosa sic facies+: +folia citri viridia in sportella palmea in dolium musti +mittes antequam ferveat, et post quadraginta dies exime. +cum necesse fuerit, mel addes et pro rosato utere. + + ROSATVM ET VIOLATIVM _om._ EV, _cf. index capitum_ | 2 folia E, + folias V | et _Hum_, ut EV | sutilis _sic_ EV | et _Hum_, ut EV | + 5 sutules EV | 9 _cf. Pallad. 5, 5, p. 155, 4_ | 10 et de viola + violatium (-atum _Sch_) _Hum_, et de uiolacium EV | 11-14 _paene + ad verbum concinunt cum Pallad. 11, 15_ | 12 sportella (-tella + _man. 2 in loco adraso_) E + + +IV. (5) +Oleum Liburnicum sic facies+: in oleo Hispano +mittes helenium et cyperi et folia lauri non vetusta, +tunsa omnia et cribellata, ad levissimum pulverem redacta, +et sales frictos et tritos, et per triduum vel plus +permisce diligenter. post haec aliquanto tempore patere 5 +requiescere, et Liburnicum omnes putabunt. + + 1 _cf. Pallad. 6, 18_ | liburnicum _hic et p. 8, 3 {v. 6}_ EV, + -ium EV _in ind._ | spano EV | 2 mittes V, -is E | ellenium EV, + inulam _Pallad. et Geopon. 9, 27, 1_ | cypery et V, cyperi + (_om._ et) E | 3 & cribellata alleuissimum E, et criuellata ad + lebissim{~u} V | 4 et tritos et EV, tritos et {a} | 5 permisce {a}, + promisce EV | 6 putabunt E, -untur V + + +V. (6) +Vinum ex atro candidum facies+: lomentum +ex faba factum vel ovorum trium alborem in lagonam +mittis et diutissime agitas: alia die erit candidum. et cineres +vitis albae idem faciunt. + + 3 agitas alia die erit E, agita sali adierit V | cineres E, + cinerem V + + +VI. (7) +De liquamine emendando+: liquamen si odorem +malum fecerit, vas inane inversum fumiga lauro et cupresso, +et in hoc liquamen infunde ante ventilatum. si +salsum fuerit, mellis sextarium mittis et move spica, et +emendasti. sed et mustum recens idem praestat. 5 + + 3 infunde (funde {a}) _Sch_, fenunde EV | 4 move spica _Hum_, + moue spicas EV, nou{~e} spicas {a}, _cf. +8+ 1, 5_ + + +VII. +1+ (8) +Vt carnes sine sale quovis tempore recentes +sint+: carnes recentes quales volueris melle tegantur, +sed vas pendeat, et, quando volueris, utere. hoc hieme +melius fit, aestate paucis diebus durabit. et in carne cocta +itidem facies. +2+ (9) +Callum porcinum vel bubulum et 5 +unguellae coctae ut diu durent+: in sinapi ex aceto, +sale, melle facta mittis ut tegantur, et, quando volueris, +utere: miraberis. + + 3 _ad rem cf. Colum. 12, 42_ | 4 durabit E, -uit V | 6 ungelle + cocte EV _in ind._, ungella et cocta (cocia E) EV _hic_ | 7 facta + _sic_ EV, _an_ tacta _(i. tincta)?_ + + +VIII. (10) +Vt carnem salsam dulcem facias+: carnem +salsam dulcem facies, si prius in lacte coquas et postea +in aqua. + + 3 aqua _Hum_, aquam EV + + +IX. +1+ (11) +Vt pisces fricti diu durent+: eodem momento, +quo friguntur et levantur, ab aceto calido perfunduntur. ++2+ (12) +Ostrea ut diu durent+: lavas ab aceto, aut ex aceto vasculum +picitum lava, et ostrea compone. + + 1 pisces E2V, piscem E1 | 2 perfunduntur (-fund- _in loco + adraso_) E | 3 lavas _Vo (scilicet ipsa ostrea)_, uas EV | + 4 picitum _sic_ EV + + +X. (13) +Vt uncia laseris toto tempore utaris+: laser +in spatiosum doliolum vitreum mittis et nucleos pineos ut +puta viginti, cumque utendum fuerit lasere, nucleos conteres, +et in cibis miraberis sapores; et tantundem numero +nucleorum doliolo referetur. + + 1 uncia {a}, unciam EV | 3 fuerit V, fuerit _ex_ fuit E | + 4 et in cibis miraberis sapores] ex incibis miraberis (-iris V) in + sapores (-es _ex_ -is V) EV, et in cibos miscebis et in sapores + _Hum_ | tantundem _Vo, cf. p. 14, 3 {+2+ 2, 4}}_, tantum EV | + numero V, numerum E | 5 referetur _Barth_, referentur {a}, + reserentur (resererentur V1)EV + + +XI. +1+ (14) +Vt dulcia de melle diu durent+: accipies quod +Graeci dicunt cnecon et facies farinam et admisces cum +melle eo tempore quo dulcia facturus es. +2+ (15) +Vt mel malum +bonum facias+: mel malum bonum facies ad vendendum, +unam partem mali et duas boni si simul miscueris. +3+ (16) +Mel 5 +corruptum ut probes+: helenium infundes in melle et +incende: si incorruptum est, lucet. + + 1 de melle EV _in indice_, melle EV _hic_, mella {s}{a} | 2 cnecon + _Vo_, nechon EV, "pe:nion" _Sch_ | 3 eo {a}, et EV es P, est EV | + 4 vendendum _praeceptum sumptum videtur ex libro aliquo de re + rustica_ | 5 boni si E, bonis V | Mel V, Vt mel E | 6 helenium {a}, + ilunium E1, inlunium E2V; _potest glossa _inula_ graecum affecisse, + nisi plane aliud latet; cf. Geopon. 15, 7, 7; conieci _in lychnum + infundes mel et incende__ | 7 incende (-es P) si incorruptum (si + in- _ex_ sin E) EV + + +XII. +1+ (17) +Vvae ut diu serventur+: accipies uvas de vite +inlaesas, et aquam pluvialem ad tertias decoques, et mittis +in vas, in quo et uvas mittis. vas picari et gypsari facies, +et in locum frigidum, ubi sol accessum non habet, reponi +facies, et, quando volueris, uvas virides invenies. et ipsam +aquam pro hydromelli aegris dabis. et si in hordeo obruas, 15 +inlaesas invenies. +2+ (18) +Vt mala et mala granata diu durent+: +in calidam ferventem merge, et statim leva et suspende. + + 1 Accipies E, -pes V | 2 pluuialem E, _cf. Geopon. 4, 15, 13_ + "ombrion", fluuialem V | dequoques (-es _ex_-as _corr._) V | + 3 uas picari {a}, uas picem EV | 4 sol E, solj _(in fine versus)_ + V | habet reponi E, _cf. p. 10, 6 {+1+ 12, 7}_, habere poni V, + habet poni {s}{a} | 6 aegris E, aegriu V | 7 mala et mala granata + _sic_ EV | 8 in calidam _sic_ EV, in aquam marinam calidam _Sch ex + Magone (Colum. 12, 44, 5), cf. Plin. 15, 60al._ + + ++3+ (19) +Vt mala Cydonia diu serventur+: eligis +mala sine vitio cum ramulis et foliis, et condes in vas, et +suffundes mel et defritum; diu servabis. +4+ (20) +Ficum recentem+, ++mala, pruna, pira, cerasia ut diu serves+: +omnia cum peciolis diligenter legito et in melle ponito, ne 5 +se contingant. +5+ (21) +Citria ut diu durent+: in vas vitreum +mitte, gypsa, suspende. +6+ (22) +Mora ut diu durent+: ex moris +sucum facito, et cum sapa misce, et in vitreo vase cum +moris mitte: custodies multo tempore. +7+ (23) +Holera ut diu +serventur+: holera electa non satis matura in vas picitum 10 +repone. +8+ (24) +Rapae ut diu serventur+: ante accuratas et +compositas asperges myrtae bacis cum melle et aceto. + + 2 foliis et condies EV, foliis ficulnis condes _Sch ex Colum. 12, + 45, 1 Plin. 15, 60, sed aliud est praeceptum_ | 3 diu E, et diu V | + 5 peciolis _sic_ EV | 6 vitreum _Gi_, citrum EV | 7 suspende P, + suspendet EV | par.6 _in_ E _legitur post par.9, in_ V _post + par.5_ | Mora EV _in indice, hic om._ EV, _post_ durent _add._ P + moris {s}, moribus EV | 8 misce et in uitrio uase (uaso V) cum mora + (mor{~a} V, moris P) EV | 10 uas picitum _sic_ EV | 11 ante + accuratas _sic_ EV, antea (anna R) curatas _Sch, at cf. exc. + par.24_ | 12 asperges _Gi_, perdes EV + + ++9+ +Aliter+: sinapi tempera melle, aceto, sale, et super compositas +rapas infundes. +10+ (25) +Tubera ut diu serventur+: +tubera, quae aquae non vexaverint, componis in vas alternis, +alternis scobem siccam mittis, cooperis et gypsas, et loco +frigido pones. +11+ (26) +Duracina Persica ut diu durent+: 5 +eligito optima, et mitte in muriam. postera die exime, et +spongiabis diligenter, et collocabis in vas. fundes salem, +acetum, satureiam. + + 2 rapas {s}, rapes EV | 3 aquae (e _erasa_) V, aqua E | 4 mittis + cooperis _Vo_, mittis ris EV; _cf. p. 17, 6 {+3+ 2, 3}_ cooperies, + _Colum. 12, 44_ operculum imponere, _Pallad. 3, 25, 8. 9. 11 al._ | + 6 postera _sic_ EV | 7 et is fongiabis EV + + +XIII. (29) +Sales conditos ad multa+: Sales conditi +<faciunt> ad digestionem, ad ventrem movendum, et omnes +morbos et pestilentiam et omnia frigora prohibent +generari, sunt autem et suavissimi ultra quam speras. +Sales communes frictos lib. I, sales Hammoniacos frictos 5 +lib. II, piperis albi unc. III, zingiberis unc. II, ammeos +unc. I semis, thymi unc. I semis, apii seminis unc. I semis +(si apii semen mittere nolueris, petroselini mittis unc. III), +origani unc. III, erucae seminis unc. I semis, piperis nigri +unc. III, croci unc. I, hysopi Cretici unc. II, folii unc. II, 10 +petroselini unc. II, anethi unc. II. + + par.13 (29) _post_ 14 (27) _ordinavit Sch, vide an recte_ | 1 sales + V, salis E | multa _ex_ mulia E | conditi _Tor_, conditos EV | + 2 faciunt _add. Vo_ | 3 pestilenti{~a} V, -iae E | 5 lib. V, libra + E | hammoniacos _Hum_, ammonicos VE | 6 libras E, lib. V uncias E, + un{~c} V | gingiber (geng- V) EV | 7 semis timi _sic_ EV | + I{.}s{.}apii EV I{.}s{.}si apii EV | 9 eruc(a)e semen + unc{.}I{.}s{.}EV | 10 chrochi P, cheochi EV | folium unc. II + petrosilenum EV + + +XIV. (27) +Olivas virides servare ut quovis tempore +oleum facias+: olivas de arbore sublatas in illud +mittis, et erunt tales quovis tempore quasi mox de arbore +demptae. de quibus, si volueris, oleum viride facies. + + 2 illud EV _corruptum nisi_ oleum _intellegi voluit (cf. Plin. + nat. 15, 16)_, muriam _Hum. ex Plin. nat. 15, 21_ | 4 demt{e,} E, + redemptae V | uiridem EV + + +XV. +1+ (30) +Cuminatum in ostrea et conchylia+: piper, +ligusticum, petroselinum, mentam siccam, folium, malabathrum, +cuminum plusculum, mel, acetum et liquamen. +2+ +Aliter+: +piper, ligusticum, petroselinum, mentam siccam, cuminum +plusculum, mel, acetum, liquamen. 5 + + 4 mentam E, mente: V, _item l. 12 {+1+ 16, 1} et 14 {+1+ 16, 2}_ + + +XVI. +1+ (31) +Laseratum+: laser Cyrenaicum vel Parthicum tepida +dissolvis cum aceto <et> liquamine temperatum, vel +piper, petroselinum, mentam siccam, laseris radicem, mel, +acetum, liquamen. +2+ +Aliter+: piper, careum, anethum, petroselinum, +mentam siccam, silfi, folium, malabathrum, spicam 5 +Indicam, costum modicum, mel, acetum, liquamen. + + 1 parthicum {s}, partitum EV | 2 et _add. Gi_ + + +XVII. +1+ (32) +Oenogarum in tubera+: piper, ligusticum, coriandrum, +rutam, liquamen, mel et oleum modice. +2+ +Aliter+: +thymum, satureiam, piper, ligusticum, mel, liquamen et +oleum. + + +XVIII. (33) +Oxyporum+: cumini unc. II, zingiberis unc. I, +rutae viridis unc. I, nitri scripulos VI, dactylorum pinguium +scripulos XII, piperis unc. I, mellis unc. IX. cuminum +aut Aethiopicum aut Syriacum aut Libycum aceto infundes, +sicca et sic tundes. postea melle comprehendis. 5 +cum necesse fuerit, <ex> oxygaro uteris. + + 1 Oxyporum EV _hic_, Oxyporium EV _in ind._ | _praeceptum redit 3, + 18, 3_ | cumini E, cummuni V | zingiberis _sic_ EV | 3 mellis + (i _ex_ e) V | 4 aut aethiopicum EV _p. 21, 10 {+3+ 18, 3}_, uel + &hiopicum _hic_ E, uel hiopic{~u} _hic_ V | 6 ex oxygaro _Vo_, + oxygaro (_ex_ oxigario _corr._ V) EV + + +XIX. (34) +Hypotrimma+: piper, ligusticum, mentam aridam +nucleos pineos, uvam passam, caryotam, caseum dulcem, +mel, acetum, liquamen, oleum, vinum, defritum aut +caroenum. + + 1 Hypotrimma EV _in indice_, ypotrima EV _hic_ | 3 oleum uinum E, + uin{~u} ole{~u} (_sed signis /{.} et /: ordo correctus_) V | + 4 carenum _Hum_, cariotam EV, cariotum _Sch_ + + +XX. +1+ (35) +Oxygarum digestibile+: piperis semunciam, +silis Gallici scripulos III, cardamomi scripulos VI, cumini +scripulos VI, folii scripulum I, mentae siccae scripulos VI +tunsa cribrataque melle colligis. cum opus fuerit, liquamen +et acetum addis. +2+ +Aliter+: piperis unc. I, petroselini, carei, 5 +ligustici unc. singulas. melle colliguntur. cum opus fuerit, +liquamen et acetum addes. + + 1 digestibilem EV _hic_, -le _in ind._ | 2 silis _Hum_, silfi EV | + 3 iscripulum I E, iscripulo uno V | menta sicca EV | 4 cribrataque + V, cribataque E | 6 colliguntur _Sch_, colligunt ut EV + + +XXI. (36) +Moretaria+: mentam, rutam, coriandrum, feniculum, +omnia viridia, ligusticum, piper, mel, liquamen. si +opus fuerit, acetum addes. + + 1 Moretaria E _hic_, Mortaria V _hic et_ EV _in indice_ | + 2 uiridia E, uiria V | ligusticum {s}, libusticum E, libutic{~u} V + + + + +LIB. II. SARCOPTES + +I. isicia. II. hydrogarum et apothermum et amulatum. III. vulvulae, +botelli. IV. Lucanicae. V. farcimina. + + LIB. II _cap. I_ isicia _sic_ EV _et hic et l. 13 bis {+2+ 1; + +2+ 1, 1}, post fere semper_ esici- | II Hidrogarum et apotermu et + amolatu EV | IV lucanicae E, -niae V + + +I. ISICIA. 1. +1+ (37) +Isicia+ fiunt +marina+ de cammaris et +astacis, de lolligine, de sepia, de lucusta. isicium condies +pipere, ligustico, cumino, laseris radice. + +2+ (38) +Isicia de lolligine+: 3 +sublatis crinibus in fulmento tundes, sicuti adsolet. +pulpa et in mortario et in liquamine diligenter fricatur, 5 +et exinde isicia plassantur. +3+ (39) +Isicia de scillis vel de +cammaris amplis+: cammari vel scillae de testa sua +eximuntur, et in mortario teruntur cum pipere et liquamine +optimo. pulpa isicia plassantur. +4+ (40) +Omentata ita fiunt+: +assas iecur porcinum et [eum] enervas. ante tamen teres 10 +piper, rutam, liquamen, et sic superinmittis iecur et teres +et misces. suitur pulpa omentata, et singula involvuntur +folia lauri, et ad fumum suspenduntur quamdiu voles. cum +manducare volueris, tolles de fumo et denuo assas. + + 1 esici{~u} V, esicum E | 4 crinibus E, criminib. V | 5 pulpa P, + pulma EV | et in EV, et cum _Sch_ | fricatur {s}, frigatur EV, + friatur _Sch_ | 6 plassantur _sic_ EV, _etiam v. 9_ | scillis + _et_ 7 scille E, iscillis _et_ iscille V | 8 pipere E, piper V | + 9 pulpa _Sch_, pulpe EV | 10 eum EV, id eum P; _addidit rusticus + lector_ (_debuit_ id) _cf._ eas _23, 14 {+4+ 2, 2}. 27, 11 + {+4+ 2, 16} al._ | 12 suitur _Gi_, sicut EV, _cf. +7+ 8; + +9+ 10, 1_ | 14 defumum EV + + + +5+ (41) <+Aliter+> ++isicium+: adicies in mortarium piper, ligusticum, origanum, +fricabis, suffundes liquamen, adicies cerebella cocta, +teres diligenter, ne assulas habeat. adicies ova quinque +et dissolves diligenter, ut unum corpus efficias. liquamine 5 +temperas et in patella aenea exinanies, coques. cum coctum +fuerit, versas in tabula munda, tessellas concides. adicies in +mortarium piper, ligusticum, origanum, fricabis in se, commisces, +<mittes> in caccabum, facies ut ferveat. cum ferbuerit, +tractum confringes, obligas, coagitabis, et exinanies 10 +in boletari. piper asperges et appones. + +6+ (42) +Isicia ex sphondylis+: 11 +elixatos sphondylos conteres et nervos eorum eximes, +deinde cum eis alicam elixatam <et> ova conteres, +pipere <posito> in omento assabis, oenogaro perfundes, et +pro isicus inferes. +7+ (43) +Isicia omentata+: pulpam concisam 15 +teres cum medulla siliginis in vino infusi. piper, liquamen, +si velis, et bacam myrtae exenteratam simul conteres. +pusilla isicia formabis, intus nucleis et pipere positis +involuta omento subassabis cum caroeno. + + {Transcriber's Note: All page-and-line references in this + paragraph are to recipe +3+ 20, 7.} + + 2 Aliter esicium _Gi_, et sicium EV | 4 astulas EV | habeat EV, + -ant _Sch_ | 7 tesselles _corr. in_ -as V, tesselas E | 9 mittes + _add. Vo_ | caccabum E, accubum V | ferbuerit E, feruu- V, _sic + saepissime_ | 10 tractu EV | 11 _praeceptum +2+ 1, 6 repetitur + +3+ 20, 7_ | fondilis _et_ fondilos EV | 12 contere EV _hic_, -es + _p. 22, 6_ | 13 et _om_ EV _hic, habent p. 22, 7_ | 14 posito + _add. Gi, cf. tamen p. 22, 7 pleniora_ in omento _Hum_, momento + EV, _cf. p. 22, 8_ | oenagaro E | perfundes _Hum_, profundes + (p- E) EV, _cf. p. 22, 9_ continges | 16 siliginis _Tor_, + siligine EV | infusi EV, _vix opus erit scribere_ -sae; infusa + _Helmreich_ | 17 myrtae _Sch_, mirta _(erasa supra_ a _virgula + in V)_ EV, mirteam P | extenteratam EV | 19 omento (_ex_ em- E) + EV | careno (e _ex_ o V) EV + + +II. HYDROGARATVM ET APOTHERMVM ET AMVLATVM. +1. (44) +Isicia plena+: accipies adipes fasiani recentes, +praeduras et facis ex eo tessellas. cum pipere, liquamine, +caroeno in isicio includes, ex hydrogaro coques et +inferes. +2+ (45) +Hydrogarata isicia sic facies.+ teres piper, 5 +ligusticum, pyrethrum minimum, suffundes liquamen, +temperas aqua cisternina, dum inducet, exinanies in caccabo, +et cum isicio ad vaporem ignis pones, et caleat, et +sic sorbendum inferes. +3+ (46) +In isicia de pullo+: olei floris +lib. I, liquaminis quartarium, piperis semunciam. +4+ (47) +Aliter 10 +de pullo+: piperis grana XXXI conteres, mittis liquaminis, +optimi calicem, caroeni tantundem, aquae XI mittes, +et ad vaporem ignis pones. +5+ (48) +Isicium simplex+: ad unum +liquaminis acetabulum aquae septem mittes, modicum apii +viridis, triti piperis cocleare. isiciola incoques, et sic ad 15 +ventrem solvendum dabis. hydrogaro faeces conditi addes. + + 1 Hydrogaratum _Hum_, Hidrogarum EV _et hic et in indice_ | + apoterm{~u} V, apthermum E 21 ex _Sch_, et EV | 6 mininum E | + 7 aqua cisternina _Hum_, aquam cisterninam (cisternam E) EV | + inducet _sic_ EV, _scil. tritura; possis_ ducet | 8 cum isicio + _Sch_, cum esicia EV, tum isicia {a} | 9 de pullo {a}, topullo EV, + _cf. Exc. par.2_ | olei E, oleo _corr. in_ -ei V | 10 semuncia V, + semiuncia E | _intellege_ Aliter in esicia de pullo | 11 undecim + EV, VI _Sch_ | mittes E, -is V | 15 inquoques (conc- _Sch_) et sic + (si _Lister_) EV | 16 feces V, facies E + + ++6+ (49) +Isicia de pavo+ primum locum habent ita si fricta fuerint +ut callum vincant. Item secundum locum habent de fasianis +item tertium locum habent de cuniculis, item quartum +locum habent de pullis, item quintum locum habent de +porcello tenero. +7+ (50) +Isicia amulata ab aheno sic facies+: 5 +teres piper, ligusticum, origanum, modicum silfi, +zingiber minimum, mellis modicum; liquamine temperabis, +misces; adicies super isicia, facies ut ferveat. cum bene +bullierit, amulo obligas spisso, et sorbendum inferes. ++8+ (51) +Amulatum aliter+: piper teres pridie infusum, cui subinde 10 +liquamen suffundes ita ut bene tritum ac lutulentum +facias piperatum. cui defritum admisces, quod fit de cotoniis, +quod sole torrente in mellis substantiam cogitur. +quod si non fuerit, vel Caricarum defritum mittes, quod +Romani 'colorem' vocant. ac deinceps amulum infusum 15 +adicies vel oryzae sucum et lento igni fervere facias. + + 1 fuerint E, -it V | 5 amulata _Hum_, multa EV | aheno _Sch_, + alieno EV _cf. par.420 {+9+ 4, 3}_ | 9 bullierit _Hum_, boluerit V, + oluerit E | inferes _Sch_, feres EV | 10 amulatum _Hum_, amulum + EV | infusu V, infasu E | 11 lutulentum _sic_ EV | 12 facias V, + facies E | cotoniis P, coctomiis (-mus E) EV | 14 caricarum _Hum_, + camcarum V, carum _corr. in_ camcarum E, caunearum _Sch_ | + 15 colorem _sic_ EV, loram (_cf. Plin. nat. 14, 86) Tor. vix + recte, aut ante_ quod _inserendum_ vel | ac deinceps P, accede + inceps EV, accipe deinceps {a}; _latere aliud videtur veluti_ ac + cepam siccam | 16 orize _sic_ EV | igni {s}, igniti EV + + ++9+ (52) +Amulatum aliter+: ossucla de pullis exbromas. deinde +mittis in caccabum porros, anethum, salem. cum cocta +fuerint, addes piper, apii semen, deinde oryzam infusam +teres, addes liquamen et passum vel defritum. omnia misces +et cum isiciis inferes. +10+ (53) +Apothermum sic facies+: 5 +alicam elixa cum nucleis et amygdalis depellatis et in +aqua infusis et lotis ex creta argentaria, ut ad candorem +pariter perducantur. cui ammiscebis uvam passam, caroenum +vel passum, desuper <piper> confractum asparges +et in boletari inferes. 10 + + 1 ossucla de pullis exbromas _sic_ EV | 3 fuerint P, fuerit EV | + addes _sic_ EV | oridiam EV | 5 Apotermu EV | 6 elixa cum _Gi_, + elixa _Sch_, elix{~a} V, elixatam E | amindalis depilatis EV | 8 cui + ammiscebis _Vo_, cum iam (c{~u} iam iam V) miscebis (c _ex_ s + _in_ V) EV | 9 piper _add. Gi (cf. +7+ 14, 2)_ | et _om_ V1 + + +III. VVLVVLAE BOTELLI. 1. (54) +Vulvulae isiciatae +sic fiunt+: piper tritum et cuminum, capita porrorum +brevia duo ad molle purgata, ruta, liquamen admiscentur +pulpae bene tunsae et fricatae. denuo ipso subtrito ita ut +commisceri possit, mittas piperis grana et nucleos, et calcabis 5 +cabis in {+} materia bene lota. et sic coquuntur ex aqua, +oleo, liquamine, fasciculo porrorum et anetho. +2+ (55) +Botellum +sic facies+: sex ovi vitellis coctis, nucleis pineis concisis +cepam, porrum concisum, ius crudum misces, piper +minutum <asparges>, et sic intestinum farcies. adicies liquamen 10 +et vinum, et sic coques. + + 1 Bulbule esiciata (esiaciata V) et sic EV | 3 rutam EV | 4 denuo + denuo V, denuo (_e {+}_ denuo _add._ E2) E | 5 c{~o}misceari V | + mittas {a}, mittat EV | nucleos _Tor_, nuclei EV | 6 materia + (matrice _Lister_) bene lota EV, mortario bene loto _Hum_ | 8 sic + VE2, _om._ E1 | sex ovi _Sch_, ex oui E, exeouis V | 9 ius _Hum_, + tus EV | 10 asparges _add. Gi_ | farcies {a}, facies EV + + +IV. LVCANICAE. (56) Lucanicas similiter ut supra scriptum +est: [Lucanicarum confectio] teritur piper, cuminum, +satureia, ruta, petroselinum, condimentum, bacae lauri, liquamen, +et admiscetur pulpa bene tunsa, ita ut denuo bene +cum ipso subtrito fricetur. cum liquamine admixto, pipere 5 +integro et abundanti pinguedine et nucleis inicies in +intestinum perquam tenuatim productum, et sic ad fumum +suspenditur. + + 2 Luc. confectio _glossam del. Sch_ | 3 bacae _ex_ baca E, bace V | + 6 integro E, -gre V | 7 tenuatim E, -t{)i} _ex_ -tun _corr._ V | + productum _Hum_, perductum EV | ad E1, ad (_sed_ a _radendo in_ i + _mutata_) V + + +V. FARCIMINA. +1+ (57) Ova et cerebella teres, nucleos pineos, +piper, liquamen, laser modicum, et his intestinum +implebis. elixas; postea assas et inferes. +2+ (58) +Aliter+: coctam +alicam et tritam cum pulpa concisa et trita una cum +pipere et liquamine et nucleis. farcies intestinum et elixabis, 5 +deinde cum sale assabis et cum sinapi inferes, vel sic +concisum in disco. +3+ (59) +Aliter+: alicam purgas et cum liquamine +intestini et albamine porri concisi minutatim simul +elixas. elixa tolles, pinguedinem concides et copadia pulpae, +in se omnia commisces. teres piper, ligusticum, ova 10 +tria, haec omnia in mortario permisces cum nucleis et +pipere integro. liquamen suffundes, intestina imples, elixas +et subassas, vel elixa tantum: appones. +4+ (60) +Aliter circellos +isiciatos+: reples intestinum impensa isicii et circellum +facies rotundum; fumas. cum miniaverit, subassas, exornas, 15 +oenogaro fasiani perfundes, sed cuminum addes. + + 4 trit{~a} {a}, trita EV | 5 piper EV | farcies in testinum E, + farcie sint testin{~u} V | 6 cum sale EV, cumino sale _Sch_ | 7 sic + _i. elixum, non assatum_ | 8 albamine E, abamine V | porri E, porro + V | 9 elixas. Elixa tolles P, elixas elixato tolles EV | conpadia + V | 12 piper integro EV | 13 elixam tantum EV, elixas tantum P | + 14 inpensam EV | 15 miniauerit EV, fumauerit _Hum_ | 16 _de re cf. + p. 14, 7 {+2+ 2, 5}_ | perfundes _Sch_, profundes EV | cuminum EV, + cuminatum _Gi_ | addes _Hum_, ates EV + + + + +LIB. III. CEPVROS + +I. ut omne holus smaragdinum fiat. II. pulmentarium ad ventrem. +III. asparagos. IV. cucurbitas. V. citrium. VI. cucumeres. VII pepones, +melones. VIII. malvas. IX. cymas et cauliclos. X. porros. XI. betas. +XII. holisera. XIII. rapas sive napos. XIV. raphanos. XV. holus molle. +XVI. herbae rusticae. XVII. urticae. XVIII. intuba et lactucae. +XIX. cardui. XX. [funduli sive] sphongili. XXI. caroetae. + + Incipit eiusdem cepuros de oleribus lib. III _sic_ EV _(item + in fine libri); verba_ de oleribus _recte capiti I denuo + praefixerunt_ EV | _cap._ V cidrium EV | VII pepones E, pemones + V | IX culiclus V, auliclos E | XV olus molles EV | XVIII intibae + et EV | XX funduli siue spondili EV | XXI caroetae E, careotae V + + +I. DE HOLERIBVS. (61) +Vt omne holus smaragdinum +fiat+: omne holus smaragdinum fiat, si cum nitro +coquatur. + + 2 fiat V, fit E | nitro coquatur E, nitroquatur V + + +II. PVLMENTARIVM AD VENTREM: 1. +1+ (62) betas minutas +et porros requietos elixabis, in patina compones. teres piper, +cuminum, suffundes liquamen, passum, ut quaedam +dulcedo sit. facias ut ferveat. cum ferbuerit, inferes. + +2+ +Similiter+: 4 +polypodium in tepidam mittes. ubi mollierit, rades, 5 +et minutum cum pipere et cumino trito in patinam ferventem +mittes et uteris. +3+ (63) +Aliter ad ventrem+: facies +betaciorum fasces; deterge, ne laves. in eorum medium +nitrum asparges et alligas singulos fasces. mittes in aquam. +cum coxeris, condies patinam, cum eadem passum vel 10 +caroenum et cuminum et piper asparges et oleum modicum. +ubi ferbuerit, polypodium et frusta nucum cum liquamine +teres, <in> ferventem patinam fundes, cooperies. +statim depones et uteris. + + 4 ferbuerit E, feruuerit _(erasa_ u _priore)_ V | 6 cuminum tritum + EV | patenam E, -ena V | 8 fasces _Hum_, facies EV | deterge, ne] + detergine EV, deterges _Hum, at cf. simillimum praeceptum Marcell. + med. 30, 47_ | 8 nitrum _Hum_, nigrum EV | 11 caroenim E, -n{~i} + _(sic)_ V | et piper _Hum_, et super EV | 12 frustra EV | 13 in + _Hum, om._ EV | 14 et _Hum_, ut EV + + + +4+ (64) [+Aliter betacios Varronis.+ ++Varro+: 'betacios, sed nigros, quorum detersas radices +et mulsa decoctas cum sale modico et oleo vel sale, aqua et +oleo in se coctas iusculum facere et potari, melius etiam si +in eo pullus sit decoctus'.] +5+ (65) +Aliter ad ventrem+: apios 5 +virides cum suis radicibus lavabis et siccabis ad solem. +deinde albamen et capita porrorum simul elixabis in caccabo +novo, ita ut aqua ad tertias deferveat [id est ut ex tribus +eminis aquae una remaneat]. postea teres piper, liquamen +et aliquantum mellis humore temperabis, et aquam 10 +apiorum decoctorum colabis in mortario, et superfundes +apio. cum simul ferbuerit, appones, et, si libitum fuerit, +apios adicies. + + 1 Varronis {s}, uarrones EV | Varro _vere fragmentum esse + arguere videtur sententiarum structura imperfecta; saturae_ "peri + edesmato:n" _iam attribuit Hum; addidit doctus lector_ | 3 mulsu + decoctas EV | 4 coctas _Gi_, cocta EV, coctos_ Sch_, cocto + _Tor_ | potari _sic_ EV | melius _eqs: iocus interlocutoris apud + Varronem_ | 7 albamen _Hum_, alb{~a} EV, allia _Tor_ | ca///cabo + (c _erasa_) V | 8 id est--remaneat _glossam agnovit Hum, cf. + +1+ 12, 1_ | 12 cum simul _sic_ EV; _i. 'simulac'_ | appones EV, + abpones _Sch (cf. l. 7 {+3+ 2, 3} et p. 18, 2 {+3+ 4, 1}_ depones) + + +III. ASPARAGOS. (66) Asparagos siccabis, rursum in calidam +summittes: callosiores reddes. + + 1 siccabis V, -it E | rursum {s}, sursum _bis_ EV (_qui verba_ + sursum in calidam _repetunt_) | 2 summittas (-itas V) EV | + Callossiores EV _qui hinc novum praeceptum ordiuntur_ + + +IV. CVCVRBITAS. 1. (67) +Gustum de cucurbitis+: cucurbitas +coctas expressas in patinam compones. adicies in +mortarium piper, cuminum, silfi modice, [id est laseris +radicem], rutae modicum, liquamine et aceto temperabis, +mittes defritum modicum ut coloretur, ius exinanies in 5 +patinam. cum ferbuerint iterum ac tertio, depones et piper +minutum asparges. +2+ (68) +Aliter cucurbitas iure colocasiorum+: +cucurbitas coques ex aqua in modum colocasiorum. +teres piper, cuminum, rutam, suffundes acetum, +liquamen, temperabis, <mittes> in caccabum, cui adicies 10 +.... et eas cucurbitas incisas, expressas in ius mittes ut +ferveant. amulo obligas, piper asparges et inferes. + +3+ (69) <+Aliter+> 12 ++cucurbitas more Alexandrino+: elixatas cucurbitas +exprimis, sale asparges, in patina compones. teres +piper, cuminum, coriandri semen, mentam viridem, laseris 15 +radicem, suffundes acetum, adicies caryotam, nucleum, +teres, melle, aceto, liquamine, defrito et oleo temperabis, +et cucurbitas perfundes. cum ferbuerint, piper asparges +et inferes. + + 1 gustum de cucurbatas cucurbitas coctas EV | 3 piper {s}, pipere + EV | id--radicem EV, _del._ {s} | 4 rutam modicum EV | 5 defreto + EV | 6 ferbuerint E, feruuerit V | 7 iure colocesiorum EV | + 10 mittes _add. Gi, qui et vidit post_ adicies _excidisse verbum + aut verba_ | 12 Aliter _add. Hum_ | 16 cariotam E, caroet{~a} V | + 17 aceto _Tor. et_ oleo _Hum_, acetum _et_ oleum EV + + + +4+ (70) +Aliter cucurbitas elixatas+: ex liquamine, +oleo, mero. +5+ (71) +Aliter cucurbitas frictas+: oenogaro +simplici et pipere. +6+ (72) +Aliter cucurbitas elixatas +et frictas+: in patina compones, cuminatum superfundes, +modico oleo super adiecto. fervere facies et inferes. + +7+ (73) +Aliter 5 +cucurbitas frictas tritas+: piper, ligusticum, cuminum, +origanum, cepam, vinum, liquamen et oleum. amulo +obligabis in patina, et inferes. +8+ (74) +Aliter cucurbitas cum +gallina+: duracina, tubera, piper, careum, cuminum, silfi, +condimenta viridia, mentam, apium, coriandrum, puleium, 10 +{+} caromentam, mel, vinum, liquamen, oleum et acetum. + + 2 frictas _bis scripsit_ V | 3 piperem EV | 10 mentam + {c.}{e.}p{a.}m E, menta V | 11 caromentam (-memtam V) EV, + calamintham _Hum_ et V, _om._ E + + +V. CITRIVM. (75) Sil montanum, silfi, mentam siccam, acetum, +liquamen. + + 1 citrium V, citrum E, cidrium EV _in indice_ + + +VI. CVCVMERES. 1. +1+ (76) +Cucumeres rasos+: sive ex liquamine, +sive ex oenogaro: sine ructu et gravitudine teneriores +senties. +2+ (77) +Aliter cucumeres rasos+: elixabis cum +cerebellis elixis, cumino et melle modico, <vel> apii semine, +liquamine et oleo. ovis obligabis, piper asparges et 5 +inferes. +3+ (78) +Aliter cucumeres+: piper, puleium, mel vel +passum, liquamen et acetum. interdum et silfi accedit. + + 2 enogaro VE2, onegaro E1 | 3 elixis V, elix{a.}{b.}is E | + 4 cumino E, cucumino (cu-_erasis_) V | vel apii semine _Hum_, + apii semen EV | 5 ovis _Sch_, bis EV | 7 et acet{~u} _bis scriptum + in_ V + + +VII. PEPONES ET MELONES. (79) Piper, puleium, mel vel +passum, liquamen, acetum: interdum et silfi accedit + + 1 Pepones E, Pemones V; _item in indice_ | uel _om._ V1 + + +VIII. MALVAS. (80) Malvas minores <in> oenogaro ex liquamine +oleo, aceto.--Malvas maiores in oenogaro, pipere, +liquamine, caroeno vel passo. + + 1 <in _Gi_> oenogaro _Hum_, degrano EV, de garo _Tor_ | + 2 acetum EV | in oenogara piper EV + + +IX. CYMAS ET CAVLICVLOS. 1. +1+ (81) +Cymas+: cuminum, +salem, vinum vetus et oleum. si voles, addes piper et ligusticum, +mentam, rutam, coriandrum, folia cauliculorum, +liquamen, vinum, oleum. + +2+ (82) +Aliter+: cauliculos elixatos mediabis 4 +summa foliorum teres cum coriandro, cepa, cumino, 5 +pipere, passo vel caroeno et oleo modico. + +3+ (83) +Aliter+: cauliculi 6 +elixati in patina compositi condiuntur liquamine, oleo, +mero, cumino. piper asparges, porrum, cuminum, coriandrum +viride super concides. +4+ (84) +Aliter+: cauliculi conditi ut +supra cum elixis porris coquantur. + +5+ (85) +Aliter+: cauliculos condies 10 +ut supra, admisces olivas virides et simul ferveant. ++6+ (86) +Aliter+: cauliculis conditis ut supra superfundes alicam +elixam cum nucleis et uva passa; piper asparges. + + 1 coliclos EV _hic; cf. index_ | 2 et V, _om._ E | 3 menta V | + colicorum EV | 4 culiculos E2V, col- E1 | 5 foliarum EV | 6 piper + EV | cauliculi E, cul- V, _item 9. 10_ | 7 elixati E, exati V | + conpositi E, -ta V | 8 piper _Hum_, super EV | 11 admisces E, + -cis V | olibas EV | simul _sic_ EV | 12 culiculis E, -los V | + 13 piper _Vo_, super EV + + +X. PORROS. 1. +1+ (87) +Porros maturos fieri+: pugnum +salis, aquam et oleum: mixtum facies et ibi coques et +eximes. cum oleo, liquamine, mero [et] inferes. +2+ (88) +Aliter +porros+: opertos foliis cauliculorum [et] in prunis coques, +ut supra, et inferes. + +3+ (89) +Aliter porros+: in {+} baca coctos ut 5 +supra inferes. +4+ (90) +Aliter porros+: <si> in aqua elixati erunt, +fabae nondum conditae plurimum admisce conditurae, in +qua eos manducaturus es. + + 3 liquamine _bis scriptum in_ EV | et inferes EV, condies et inf. + _Gi_; et _delendum (cf. l. 4) aut abl. supplendus ut_ et passo + inf. | 4 opertos E, apertos V, operias _Sch; maluimus delere_ et | + coliculorum et in EV | 5 baca EV, caccabo _Hum. an_ aqua_? cf. + Plin. nat. 20, 49_ | 6 inferes V, et inferes E | si in _Sch_, in + EV, cum in _Hum_ | aquam EV + + +XI. BETAS. +1+ (91) Concides porrum, coriandrum, cuminum, +uvam passam {+} farinam, et omnia in medullam mittes. ligabis +et ita inferes ex liquamine, oleo et aceto. +2+ (92) +Aliter +betas elixas+: ex sinapi, oleo modico et aceto bene +inferuntur. 5 + + 2 farinam EV, Varianam _Sch ex Plin. 14, 29_, Phariam _Baseggio_ | + 4 exsinapi E, et in api V + + +XII. HOLISERA. (93) holisera in fasciculum redacta <a> +manu ex liquamine, oleo et mero bene inferuntur, vel cum +piscibus assis. + + 1 olisera _bis_ EV, _hic et in indice_ | a _add. Vo, cf. l. 31 + {+3+ 16, 1}_ | 2 oleo E, et oleo (et _erasum_) V + + +XIII. RAPAS SIVE NAPOS. 1. +1+ (94) +Rapas sive napos+: +elixatos exprimes, deinde teres cuminum plurimum, rutam +minus, laser parthicum, mel, acetum, liquamen, defritum +et oleum modice. fervere facies et inferes. +2+ (95) +Aliter rapas +sive napos+: elixas, inferes. oleum superstillabis; si voles, 5 +acetum adde. + + 2 rutam E, rat{~a} V, _an_ rutae_?_ | 5 super istillabis EV + + +XIV. RAFANOS. (96) Rafanos cum piperato, ita ut piper cum +liquamine teras. + + 1 rafanos _bis_ EV, _hic et in indice_ | 2 teras E, tereas V, + _cf. p. 30, 2 {+4+ 2, 31 _carpes_}_ + + +XV. HOLVS MOLLE. 1. (97) +Holus molle ex holisatro+: +coctum ex aqua nitrata expressum concides minutatim, et +teres piper, ligusticum, satureiam siccam cum cepa sicca, +liquamen, oleum et vinum. +2+ (98) +Aliter holus molle+: apium +coques ex aqua nitrata, exprimes et concides minutatim. in 5 +mortario teres piper, ligusticum, origanum, cepam, vinum, +liquamen et oleum. coques in pultario, et sic apium commisces. ++3+ (99) +Aliter holus molle ex foliis lactucarum +cum cepis+: coques ex aqua nitrata, expressum concides +minutatim. in mortario teres piper, ligusticum, apii semen, 10 +mentam siccam, cepam, liquamen, oleum et vinum.-- +(100) [Aliter] Holus molle ne arescat, summa quaeque amputantur, +et purgamenta et caules madefactos in aqua apsinthi contegito. + + 1 holus molle _bis_ EV _hic_, olus molles _in indice_ EV | + olisatro EV | 2 coctum _Sch_, cocto EV | minutatim _Hum_, minutum + EV, minutim _Tor_ | 9 {e.}{x.} {a.}{q.}{u.}{e.}{s.} ex aqua E | + expressum _Hum_, expressa EV | 12 Holus _Sch_, Aliter. Holus EV | + arescat EV, acescat _cod. Hummelbergii_ | 13 absenti EV + + +XVI. HERBAE RVSTICAE. (101) Liquamine, oleo, aceto a +manu vel in patina pipere, cumino, bacis lentisci. + + 2 piper EV + + +XVII. VRTICAE. (102) Vrticam feminam, sole in ariete posito, +adversus aegritudinem sumes, si voles. + + +XVIII. INTVBA ET LACTVCAE. 1. +1+ (103) +Intuba+ ex liquamine, +oleo modico, {+} medere cepa concisa. pro lactucis vero +hieme intuba ex embammate vel melle et aceto acri. + +2+ (104) +Lactucas+ 3 +cum oxyporio et aceto et modico liquamine. +3+ (105) +Ad +digestionem et inflationem et ne lactucae 5 +laedant+: cumini unc. II, zingiberis unc. I, rutae viridis +unc. I, dactylorum pinguium scripulos XII, piperis unc. I, +mellis unc. IX; cuminum aut Aethiopicum aut Syriacum +aut Libycum. tundes cuminum et postea infundes in aceto, +cum siccaverit; postea melle omnia comprehendes. cum 10 +necesse fuerit, dimidium cocleare cum aceto et liquamine +modico misces aut post cenam dimidium cocleare accipies. + + 1 INTVBAE ET ({l/} E) EV _cf. ind._ | ex liq. E, et liq. V | + 2 oleo V, et oleo E | modico medere EV, modico modicaque (modice + _Hum_) _Tor_, modico comedere _Sch_ | 3 incube (t _ex_ c _corr._ + E2) exembammate E, intib{e,} ex enb{~a}mate V | acri E, agri V | + 4 oxyporio et E, exyporio (_om._ et) V | +3+ 18, 2 _cf. +1+ 18 de + oxyporo_ | 5 digestione V | 6 cumini V, cuminum E | gingiberis E2 + _ex_ -ber E1, gengi{b/} V | 8 cuminum aut EV, _cf. p. 11, 23 + {+1+ 18}_ | 9 tundes V, tundis E cuminum _delendum?_ infundes V, + -dis E | 11 necesse E, nece V | cocleare cum _Sch_, coclearium E, + cloclear{~u} V, cochlearium cum _Tor_ | 12 coclearem E, + cloclear{~e} V + + +XIX. CARDVI. 1. +1+ (106) +Carduos+: liquamine, oleo et ovis +concisis. +2+ +Aliter carduos+: rutam, mentam, coriandrum, +feniculum, omnia viridia teres. addes piper, ligusticum, +mel, liquamen et oleum. +3+ +Aliter carduos elixos+: piper, +cuminum, liquamen et oleum. 5 + + 3 faeniculum {s}, fenicum EV + + +XX. SPHONDYLI [vel fundili]. 1. +1+ (107) +Sphondyli fricti+ +ex oenogaro simplici. +2+ +Aliter: Sphondyli elixi+ ex +sale, oleo, mero, coriandro viridi conciso et pipere integro. ++3+ (108) +Aliter: sphondylos elixos+ perfundes amulato infra +scripto: apii semen, rutam, mel, piper teres, passum, liquamen 5 +et oleum modice. amulo obligas, piper asperges et +inferes. +4+ (109) +Aliter sphondylos+: + teres cuminum, rutam, liquamen, 7 +caroenum modice, oleum, coriandrum viride et +porrum. et sphondylos inferes pro salso. + +5+ (110) +Aliter: sphondylos 9 +elixatos+ praedurabis, mittes in caccabum oleum 10 +liquamen, piper. passo colorabis et obligas. +6+ (111) +Aliter +sphondylos+ oleo, liquamine complebis, vel oleo et sale +assabis. piper asparges et inferes. [+7+ (112) +Aliter: sphondylos +elixatos+ conteres et nervos eorum eximes. deinde +cum eis alicam elixatam et ova conteres, liquamen, piper 15 +isicia ex his facies cum nucleis et pipere in omento. assabis, +oenogaro continges et pro isiciis inferes]. + + 1 Sphondili (Sf- V) uel fundili. Sphondili (Sf- V) EV, _cf. + index_ | funguli _suo Marte substituit Hum, potius vulgaris + glossa_ vel fundili _delenda. deinceps_ V _exhibet semper_ sfond-, + E _vel_ sphond- (sphund- E2 2) _vel_ sfond- _vel_ spond- | + 3 piper EV | 4 elixos E3, -xo E1V | 8 uiridem EV | 9 salso _sic_ + EV | 11 passo _Hum_, passum EV | 12 oleo liq. P, oleum liq. EV | + _praeceptum +3+ 20, 7 male repetitur ex +2+ 1, 6_ | 15 alicam E, + -ca V | 16 augmento EV _i._ omento _cf. p. 13, 12 {+2+ 1, 6}_ | + 17 oenogairo V + + +XXI. CAROETAE SEV PASTINACAE. (113) 1. +Caroetae +frictae+ oenogaro inferuntur. +2+ +Aliter caroetas+: sale +oleo puro et aceto. +3+ +Aliter: caroetas elixatas+ concisas +in cuminato oleo modico coques et inferes. cuminatum +colorium facies. 5 + + 1 Caroetae (Caro oetae V) seu pastinace (-ci E). Caroetae + (Carot{e,} E) fricta _sic_ EV | 3 oenagaro E | 5 colorium _Sch_, + coliorum EV, colicorum _Tor; addendumne_ passo _vel_ croco_?_ + + + + +LIB. IV. PANDECTER + +I. sala cattabia. II. patinae piscium holerum pomorum. III. minutal de +piscibus vel esiciis. IV. tisana vel sucum. V. gustum. + + PANDECTER _sic quater_ EV | I cattabia _sic_ EV | II pastine EV | + holerum E, oleum V + + +I. SALA CATTABIA. (116) (?) 1. +Sala cattabia+: piper, +mentam, apium, puleium aridum, caseum, nucleos pineos, +mel, acetum, liquamen, ovorum vitella, aquam recentem +panem ex posca maceratum exprimes, caseum bubulum, +cucumeres in caccabulo compones, interpositis nucleis. mittes 5 +concisi capparis minuti.... iocusculis gallinarum. ius +perfundes, super frigidam collocabis et sic appones. +2+ +Aliter +sala cattabia Apiciana+: adicies in mortario apii +semen, puleium aridum, mentam aridam, zingiber, coriandrum +viride, uvam passam enucleatam, mel, acetum, oleum 10 +et vinum. conteres. adicies in caccabulo panis Picentini +frusta, interpones pulpas pulli, glandulas haedinas, caseum +Vestinum, nucleos pineos, cucumeres, cepas aridas minute +concisas. ius supra perfundes. insuper nivem sub ora asparges +et inferes. +3+ (118) +Aliter sala cattabia+: panem Alexandrinum 15 +excavabis, in posca macerabis. adicies in mortarium +piper, mel, mentam, alium, coriandrum viride, caseum +bubulum sale conditum, aquam, oleum. insuper nivem, et +inferes. + + 1 cattabia EV _semper hic et deinceps;_ caccabia (_melius_ -bina) + _Hum_, cottabia _Baseggio_ | 2 nucleo EV | 3 aqu{~a} {a}, quam EV | + 5 interponesitis E | 6 concisi capparis minuti iocusculis (loc- V) + EV _quae certe lacunosa sunt_; concisas cepas aridas minute + iocuscula (cum -lis _Gi_) _Hum ex p. 23, 2 {+4+ 1, 2}_ | + 7 perfundes _Sch_, profundes EV | 9 puleio EV | coriandrum E, + -dro V | 10 uiridem EV | 11 picemtini V | 12 frustra EV, III + frustra {s} (_male ex_ -ni) | 13 pineos nucleos E | 14 perfundes V, + fundes _corr. in_ perf- E | niuem {s} nuem EV | sub ora (hora E): + '_a latere et in margine_' _Hum_ | 15 alexandrinum V, {ea.}le- E | + 17 mel E, _om._ V | uiridem EV | 18 nivem _Baseggio_, uinum EV + + +II. PATINAE PISCIVM HOLERVM POMORVM. 1. +1+ (121) +Patina +cotidiana+: cerebella elixata teres cum pipere. cuminum, +laser cum liquamine, caroeno, lacte et ovis. ad +ignem lenem vel ad aquam calidam coques. +2+ (122) +Aliter patina +versatilis+: nucleos, nuces fractas; torres eas et 5 +teres cum melle, pipere, liquamine, lacte et ovis. olei modicum. + + 1 Patine EV _hic_, Pastine EV _in indice_ | holerum _utrubique_ E, + ole{~u} _et hic et in indice_ V | 2 piper EV | 3 carenum EV | ouis + E, obis _corr._ in ouis V | 4 len{~e} V, le{nu.}em E | aqu{~a} V, + quam E | 5 _praeceptum +4+ 2, 2 redit fere +4+ 2, 16_ | torres + _Hum_, teres EV _cf. p. 27, 11 {+4+ 2, 16}_ + + ++3+ (123) +Aliter patina+: thyrsum lactucae teres cum pipere +liquamine, caroeno, aqua, oleo. coques, ovis obligabis; +piper asparges et inferes. +4+ (124) +Aliter patina fusilis+: +accipies holisatra, purgas, lavas, coques, refrigerabis, +restringes. accipies cerebella IV, enervabis, coques. adicies 5 +in mortario piperis scripulos VI, suffundes liquamen, fricabis. +postea adicies cerebella, fricabis iterum. adicies holisatra +et simul conteres. postea franges ova VIII, adicias +cyathum liquaminis, vini cyathum, passi cyathum, contrita +simul temperabis. patinam perunges, impones in thermospodio. 10 +postea cum coctum fuerit, piper asparges et inferes. + + 1 tyrsum EV | 2 aquam EV | 3 asparges V, -is E | 5 restringues EV, + et friges _Hum_ | 6 piper EV | 10 intermospodio V, interimospodio + E | 11 cum _Sch, cf. +6+ 9, 15_, quod EV, quam _Hum._ | asparges V, + -is E + + ++5+ (125) +Aliter patina de asparagis frigida+: accipies asparagos +purgatos, in mortario fricabis, aqua suffundes, perfricabis, +per colum colabis. Et mittes <in caccabum> ficedulas +curatas. teres in mortario piperis scripulos VI, adicies +liquamen, fricabis, <postea adicies> vini cyathum 5 +unum, passi cyathum unum, mittes in caccabum olei uncias +III, illic ferveant, perunges patinam, in ea ova VI cum +oenogaro misces, cum suco asparagi impones cineri calido, +mittes impensam supra scriptam. tunc ficedulas compones +coques, piper asperges et inferes. +6+ (126) +Aliter patina de 10 +asparagis+ adicies in mortario asparagorum praecisuras, +quae proiciuntur, teres, suffundes vinum, colas +teres piper, ligusticum, coriandrum viride, satureiam, +cepam, vinum, liquamen et oleum sucum transferes +in patellam perunctam et, si volueris, ova dissolves 15 +ad ignem, ut obliget piper minutum asperges <et inferes> + + 1 asparagis V, aspargis E | 3 in caccabum _add. Gi_ | + fecitulas EV | 4 curatas _Hum_, curtas EV | sex _Hum_, sed EV | + 5 postea adicies _add. Gi, ex l. 22 {+4+ 2, 8} p. 23, 22 + {+4+ 2, 4}_ | 6 I passi E uni passi V | 8 asparagi {a}, -gis EV | + 9 inpensam V -as E | ficetulas _sic_ EV | compones V, conpones + (_corr ex_ -poe nes) E | 10 asparges V, aspergis E | 12 quae + proiciuntur _quasi glossam del Sch_ | 13 uiridem EV | + 14 transferes V, -ens E | 16 et inferes _add. Gi_ + + ++7+ (127) +Patinam ex rusticis, sive tamnis sive sinapi +viridi sive cucumere sive cauliculis+ item facies +si voluens, substernes pulpas piscium vel pullorum. [Aliter] ++8+ (128) +Patina de sabuco calida et frigida+ accipies +semen de sabuco, purgabis, ex aqua decoques, paulum ex 5 +siccabis, patinam perunges et in patinam compones ad +surcellum adicies piperis scripulos VI, suffundes liquamen, +<fricabis>, postea adicies liquaminis cyathum unum, +vini cyathum, passi cyathum, teres, tandem in patinam +mittes olei unc IV, pones in thermospodio et facies ut 10 +ferveat. cum ferbuerit, franges postea ova VI, agitabis et +patinam sic obligabis cum obligaveris, piper asparges et +inferes. + + 1 rusticis _herbis quae secuntur_ tannis EV | 2 cucumeres EV | + item _Vo_, ita EV | 3 Aliter patina EV | 4 sabuco V, sabulo E | + 5 sabuco V, sambuco E | paulum _Sch_, speculum EV | 6 ad surcellum + _'ad ignem sarmenticium, cf. Macrob. Sat. 7, 16, 23' Sch; + intellegimus_ surculatum, surcello agitatum | 7 suffunde EV | + 8 fricabis _add. Hum 'ex scripto codice', nisi ille hunc locum + conmiscuit cum p. 23, 21 {+4+ 2, 4}, vel p. 25, 2 {+4+ 2, 9}. + 30, 3 {+4+ 2, 31}, neque enim in ullo inter {s} codice legitur + hic_ fricabis | 9 tandem _Sch_, tantum EV | 10 olei V oleum E + + + +9+ (129) +Patinam de rosis+ accipies rosas et exfoliabis +album tolles, mittes in mortarium, suffundes liquamen, fricabis +postea mittes liquaminis cyathum unum semis, et +sucum per colum colabis accipies cerebella IV, enervabis +et teres piperis scripulos VIII suffundes ex suco, fricabis 5 +postea ova VIII frangis, <mittis> vini cyathum unum +semis et passi cyathum unum, olei modicum postea patinam +perunges et eam impones cineri calido, et sic impensam +supra scriptam mittes. cum cocta fuerit in thermospodio +piperis pulverem super asperges et inferes. +10+ (130) +Patina 10 +de cucurbitis+: cucurbitas elixas et frictas in patina +compones, cuminatum superfundes, modico oleo super +adiecto, fervere facias et inferes. +11+ (131) +Patina de apua+: +apuam lavas, ex oleo maceras, in Cumana compones, adicies +oleum, liquamen, vinum alligas fasciculos rutae et origam 15 +et subinde fasciculos apa {+} babtidiabis. cum cocta +fuerit, proicies fasciculos, et piper asperges et inferes. + + 1 rosis _Hum_ coris EV | rosas _Tor_ rosis EV | 2 tolles V + tollis E | 3 unu s V, IS E | 5 ex V, et E | 6 mittis _add. Vo_ | + 8 perunges E, perunges et eam perunges V | cinere EV _cf. p. 24, 6 + {+4+ 2, 5}_ | 11 cucurbitis {s}, -tas EV | 13 apua abuam EV | + 15 rute et origanum et subinde <fasciculos rute et origanum et + subinde_ iteravit_ V> fasciculos apa babti diabis (apababdiabis V) + dum (cum{s}) cocta EV, _unde_ fasc cum apua (et apuam _Gi_) + elixabis. cum _Hum_ _fortasse_ fasc et apuam <elixabis et aceto> + baptizabis cum + + ++12+ (132) +Patina de apua sine apua+: pulpas piscis assi vel +elixi minutatim facies ita abundanter, ut patinam qualem +voles implere possis. teres piper et modicum rutae, suffundes +liquamen quod satis erit et olei modicum, et commisces +in patina cum pulpis, sic et ova cruda confracta, ut 5 +unum corpus fiat. desuper leniter compones urticas marinas, +ut non cum ovis misceantur. impones ad vaporem, ut +cum ovis ire non possint, et, cum siccaverint, super aspergis +piper tritum et inferes ad mensam. nemo agnoscet quid +manducet. 10 + + 1 de abua sine abua EV | 2 quale EV | 3 possit EV | 4 erit VE2, + erat E1 | 5 patina E, tina V | 6 un{~u} corpus V corpus unum E | + leniter E eui{t(} V | 6 ire EV, coire _Sch ex +9+ 4, 2_ | 7 non E, + _om_ V | 8 et _Hum_, ut EV + + + +13+ (133) +Patinam ex lacte+: nucleos infundes et siccas +echinos recentes iam praeparatos habebis. accipies patinam, +et in eam compones singula infra scripta. mediana +malvarum et betarum et porros maturos, apios, holus molle +et viridia elixa, pullum carptum ex iure coctum, cerebella 5 +elixa, Lucanicas, ova dura per medium incisa. mittes longaones +porcinos ex iure Terentino farsos, coctos, concisos, +iecinera pullorum, pulpas piscis aselli fricti, urticas marinas +pulpas ostreorum, caseos recentes. alternis compones, +nucleos et piper integrum asparges. ius tale perfundes: 10 +piper, ligusticum, apii semen, silfi. coques. at ubi cocta +fuerit, lacte colas, cui cruda ova commisces, ut unum corpus +fiat, et super illa omnia perfundes. cum cocta fuerit, +<addes> echinos recentiores, piper asperges et inferes. + + 2 echinos _Baseggio_, eos EV | iam praeparatos _Baseqgio_, + inpreparatos EV | habebis {s} habetis (ab- F) EV} | 3 scripta EV | + 4 holus molles EV | 5 carptum ex _Sch ex +6+ 9, 13_, raptum et EV | + 6 lucanicas _Sch_, lucania EV | 7 coctos V, -us E | 8 pollorum EV | + aselli _Hum_, ascelli EV | 11 at E, ad V, _item l. 19 {+4+ 2, 14}_ | + 12 lactem EV | 14 addes _vel_ mittes _add. Vo_ | echinos _Tor_, + echino V, enchino (-ono E1) E + + ++14+ (134) +Patinam Apicianam sic facies+: <accipies> frusta +suminis cocti, pulpas piscium, pulpas pulli, ficedulas vel +pectora turdorum cocta et quaecumque optima fuerint; +haec omnia concides diligenter praeter ficedulas. ova vero +cruda cum oleo dissolvis. teres piper, ligusticum, suffundes 5 +liquamen, vinum, passum, et in caccabum mittis ut calefiat, +et amulo obligas. antea tamen pulpas concisas universas +illuc mittes, et sic bulliat. at, ubi coctum fuerit, levabis +cum iure suo et in patellam alternis de trulla refundes +cum piperis granis integris et nucleis pineis, ita ut per 10 +singula coria substernas diploidem, dein laganum similiter; +quotquot lagana posueris, tot trullas impensae desuper +adicies. unum vero laganum fistula percuties et super +impones. piper asparges. ante tamen illas pulpas ovis +confractis obligabis, et sic in caccabum mittes cum impensa. 15 +patellam aeneam qualem debes habere infra ostenditur. + + 1 accipies _add. Vo ex l. 28 {+4+ 2, 15}_ | frustra EV | + 5 dissolu{e.}{n.}{d.}is E | 9 patella EV | 10 grana integra EV | + 11 _an_ pro singulis coriis_?_ | dein _Sch_, in EV, inde + _Furlanetto_ | 12 quotquot {s}, quodquo EV | impensae _Hum. ex + p. 27, 7 {+4+ 2, 15}_, imples EV | 15 inpensam E, impens{~a} + (m _adrasa in_ n) V | 16 aene{~a} V, aeneum E | infra] _ubi?_ + + ++15+ (135) +Patina cotidiana+: accipies frusta suminis cocti, +pulpas piscium coctas, pulpas pulli coctas. haec omnia +concides diligenter. accipias patellam aeneam, ova confringes +in caccabum et dissolves. adicies in mortarium +piper, ligusticum, fricabis, suffundes liquamen, vinum, passum, 5 +oleum modice, reexinanies in caccabum, facies ut +ferveat. cum ferbuerit, et obligas. pulpas, quas subcultrasti, +in ius mittis. substerne diploides.... patinam aeneam, et +trullam plenam pulpae, et disparges oleum, <et> laganum +pones similiter. quotquot lagana posueris, tot trullas impensae 10 +adicies. unum laganum fistula percuties, a superficie +versas in discum, in superficiem pones. piper asperges +et inferes. +16+ (136) +Patina versatilis vice dulcis+: nucleos +pineos, nuces fractas et purgatas, attorrebis eas, teres +cum melle, pipere, liquamine, lacte, ovis, modico mero et 15 +oleo. + + 1 frustra EV | 2 cocti _l. 13 {+4+ 2, 14}_, coctam E, coctum V, + cocta {s} | 3 concides _Hum ex l. 15 {+4+ 2, 14}_, condies EV + _cf. p. 30, 28 {+4+ 2, 36}_ | accipias V, -es E | 4 mortarium V, + -io E | 7 _fortasse_ ferveat, et amulo obligas. cum fervuerit, + pulpas | 8 substerne E, -nere V | diplodies EV; _deest verbum; an_ + diploides: <confundes>_?_ | 6 et {s} _om._ EV | 10 quotquot E, + quodquo V | lagana {a} _cf. 26, 23 {+4+ 2, 14}_, lagas EV | 12 in + superficiem E, insuper insu{p/}ficiem V | 13 _praeceptum +4+ 2, 16 + fere i.q. +4+ 2, 2_ | dulcis _Hum_, dulci V, dulce E | + 14 attorebis {a}, atorrebas EV + + ++17+ (137) +Patellam tyrotaricham ex quocumque salso +volueris+: coques ex oleo, exossabis. et cerebella cocta, +pulpas piscium, iocuscula pullorum, ova dura, caseum +mollem excaldatum, haec omnia calefacies in patella. teres +piper, ligusticum, origanum, rutae bacam, vinum, mulsum, 5 +oleum, <in> patella ad lentum ignem <pones> ut coquatur. +ovis crudis obligabis, adornabis, cuminum minutum asparges +et inferes. +18+ (138) +Patellam siccam: isicia de thursione+: +enervabis, concides minutatim. teres piper, ligusticum, +origanum, petroselinum, coriandrum, cuminum, rutae 10 +bacam, mentam siccam, ipsum thursionem. isicia deformabis. +<Adicies> vinum, liquamen, oleum. coques. coctum +in patellam collocabis, ius in ea facies: piper, ligusticum, +satureiam, cepam, vinum, liquamen, oleum. <In> patellam +pones ut coquatur. ovis obligabis, piper asparges et inferes. 15 + + 1 thirotarricam EV | salso EV, pisce salso _cod. Hummelbergii, at + cf. p. 28, 12 {+4+ 2, 21}. 16 {+4+ 2, 22} al._ | 3 pulpas V1, + pulpis EV2 | 6 in _et_ pones _add. Gi_ | 7 adornabis _Baseggio_, + adordinabis EV | 8 siccam esicia EV, esitiatam _Gi; adi. desidero + quale_ Siculam | tursone EV | 9 eneruabis EV, _exspectabam_ + exossabis | 11 turtionem EV | _an_ inde formabis? | 12 adicies + _add. Gi_ | 14 in _Hum (an ex suo codice?), om._ EV + + ++19+ (139) +Patellam ex holisatro+: elixas ex aqua nitrata, +exprimis in patellam. teres piper, ligusticum, coriandrum, +satureiam, cepam, vinum, liquamen, acetum, oleum transferes +in patellam, coques, amulo obligas. thymum et piper +minutum asparges et de quacumque herba, si volueris 5 +facies ut supra. +20+ (140) +Patina de apua fricta+: apuam lavas, +ova confringes et cum apua commisces. adicies liquamen, +vinum, oleum, facies ut ferveat, et cum ferbuerit, mittes +apuam. cum duxerit, subtiliter versas. facies ut coloret, +oenogarum simplex perfundes piper asparges et inferes. 10 + + 1 patellam E, -a V | 6 _admodum simile praeceptum de lagitis + +4+ 2, 26_ | apua lauas EV | 7 apia EV + + ++21+ (141) +Patina ex lagitis et cerebellis+: friges ova dura, +cerebella elixas et enervas, gigeria pullorum coques. haec +omnia divides praeter piscem, compones in patina, praemixta +salsum coctum in medio pones. teres piper, ligusticum, +suffundes <passum>, ut dulce sit. piperatum mittes 5 +in patinam, facies ut ferveat cum ferbuerit, ramo rutae +agitabis et amulo obligabis. +22+ (142) +Patina mullorum loco +salsi+: mullos rades, in patina munda compones, adicies +<olei quod satis est et salsum interpones. facies> ut ferveat. +cum ferbuerit, mulsum mittes aut passum. piper asparges 10 +et inferes. +23+ (143) +Patina piscium loco salsi+: + pisces qualeslibet 11 +curatos friges, in patinam compones, adicies olei quod +satis est et salsum interpones. facies ut ferveat. cum ferbuerit, +mittes mulsam et ius agitabis. + + 1 lagitis EV2, lagatis V1 | dura _sic_ EV | 2 gigeria _Hum_, + cizeria E, cizema V | quoques V, coquis E | 5 passum _vel_ mulsum + _add. Hum_ | dulce E, dulcis V | 8 mullos EV2, mullo V1 | + 9 olei--facies _add. Sch ex l. 12_ | 11 Patina V, -am E | loco + salsi E, locos alfi V | 14 mulsam _sic_ EV | ius agitabis {s}, + insagitabis EV, _an_ in se agitabis? _cf. p. 30, 16 {+4+ 2, 33}_ + + + +24+ (144) +Patina piscium+: +pisces qualeslibet rades et curatos mittes. cepas siccas Ascalomas +vel alterius generis concides in patinam et pisces +super compones. adicies liquamen, oleum. cum coctum +fuerit, salsum coctum in medio pones. addendum acetum 5 +asparges et coronam bubulam. +25+ (145) +Patellam Lucretianam+: +cepas pallachanas purgas (viridia earum proicies), +in patinam concides liquaminis modicum, oleum et aquam +dum coquitur, salsum crudum in medium ponis. at ubi cum +salso prope cocta fuerit, mellis cocleare asparges, aceti et 10 +defriti pusillum. gustas. si fatuum fuerit, liquamen adicies, +si salsum, mellis modicum. et coronam bubulam aspergis, +et bulliat. +26+ (146) +Patinam de lagitis+: lagitas rades, +lavas, ova confringis et cum lagitis commisces. adicies +liquamen, vinum, oleum, facies ut ferveat. cum ferbuerit, 15 +oenogarum simplex perfundis. piper asperges et inferes. + + 2 curatos _Hum_, duratos EV | ascalomas _a_, -nas EV | 6 coronam + EV, cunilam _Sch ex Plin 19, 165_ bubul{~a} V, -lum _corr. in_ -lam + E | 7 pallachanas (pala- E) EV, _cf. +9+ 1, 1 et Plin. nat. + 19, 105_ | 8 et VE2, ex E1 | 10 mellis _Tor_ melle EV | 11 defreti + E, -thi V | fuerit _Hum_, efuerit EV, exuerit {s}, exierit _Sch_ | + 13 et bulliat _Sch_, ut bulliat EV | _cf. +4+ 2, 20_ | + 14 conmiscis EV + + ++27+ (147) +Patina zomoteganon+: a crudo quoslibet pisces lavas, +in patina compones. adicies oleum, liquamen, vinum, cocturam, +fasciculum porri, coriandri. dum coquitur, teres piper, +ligusticum, origanum <et coctum> fasciculum, de suo +sibi fricabis, suffundes ius de suo sibi, ova cruda dissolves, 5 +temperas. exinanies in patinam, facies ut obligetur. cum +tenuerit, piper asparges et inferes. +28+ (148) +Patina solearum+: +soleas battues et curatas compones in patina. adicies +oleum, liquamen, vinum. dum coquitur, teres piper, ligusticum, +origanum, fricabis, suffundes ius, ova cruda et 10 +unum corpus facies. super soleas refundes, lento igni coques. +cum duxerit, piper asparges et inferes. +29+ (149) +Patina +de piscibus+: piperis unciam, caroeni heminam, conditi +heminam, olei unc. II. +30+ (150) +Patina de pisciculis+: uvam +passam, piper, ligusticum, origanum, cepam, vinum, liquamen, 15 +oleum. transferes in patellam. cum cocta fuerit, +adicies in ipsam pisciculos coctos. amulo obligas et inferes. + + 1 _idem praeceptum praebent excerpta Vinithari in codice + Salmasiano par.13_ | zomoteganona (-ne E) crudos EV, pisces + inotogonon _exc. Salm. bis in indice_, pisces inotocano _par.11_, + pisces inotogono a crudo _par.13, cf. par.361_ | lavas _exc., om._ + EV | 2 cocturam _Brandt_, coctum EV, _om. exc._ | 4 ligisticum + _exc._, libustici E2V, liuestici E1 | origanum et coctum _Vo ex + exc._ (et fasciculos quos elixasti), origani EV | 5 fricabis E, + frigabis V, _om. exc._ | 6 obligetur (-&' V) EV, obliget _exc._ | + 7 tenuerit EV, bene tenuerit _exc._ | aspergis E, aspargas V | + _par.28 idem praeceptam in exc. Salm. par.19 _ | 8 solearum EV, + soliarum ex obis _exc._ | battues et curatas EV, rades purgas _exc.; + cf. Plin. nat. 9, 68_ ferula verberatus | 9 _post_ vinum _addunt + exc._ fasciculum porri et coriandri semen | ligusticum EV, modic{~u} + _exc._ | 10 fricabis EV, _om. exc._ | ius EV, iux suo sibi _exc._ | + oua cruda EV, adicies iuri dicim cruda oua _exc._ | et in unum + _exc._, ut unum EV | 11 facies EV _exc._ | 14 uuam E, uuas V + + ++31+ (151) +Patina de piscibus dentice, aurata et +mugile+: accipies pisces, curatos subassabis, postea eos +in pulpas carpes. deinde ostrea curabis. adicies in mortarium +piperis scripulos VI, suffundes liquamen, fricabis, +postea adicies liquaminis cyathum unum, vini cyathum 5 +unum, mittes in caccabum et olei unc. III et ostrea. oenogarum +facies fervere. cum ferbuerit, patinam perunges et +in pulpam supra scriptam mittes et in condituram de +ostreis. facies ut ferveat. cum ferbuerit, franges ova XI, +infundes super ostrea. cum strinxerint, piper asparges et 10 +inferes. +32+ (152) +Patina de pisce lupo+: teres piper, cuminum, +petroselinum, rutam, cepam, mel, liquamen, passum, olei +guttas. +33+ (166) +Patina de sorbis calida et frigida+: accipies +sorba, purgas, in mortario fricabis, per colum colabis, +cerebella enervabis IV cocta, mittes in mortario piperis 15 +scripulos VIII, suffundes liquamen, fricabis. adicies sorba, +in se contemperabis, franges ova VIII, adicies cyathum +liquaminis unum. patinam mundam perunges et in thermospodio +pones, et sic eam impensam mittes, ac subtus +supra thermospodium <calidam> habeat cum cocta fuerit, 20 +piper minutum asparges et inferes. + + 1-2 dentice aurata et mugile _Hum_, denticem auratam et mugillem + EV | 3 carpeas EV (_i._ carp{ea}s _archetypi_) _cf. p. 20, 16 + {+3+ 14}_ | 6 et ostrea {s}, ea hostrea EV | 7 feruiere E | + perungis EV | 9 XI _Sch_ XL V, quadraginta E; _p. 24, 25 + {+4+ 2, 8} in simili iure_ oua VI | 13 sorbas EV | 17 frangis EV | + 18 unum {s} uinum EV | 20 calidam _add. Vo ex l. 34 {+4+ 2, 36}_ | + 21 aspargis EV + + + +34+ (167) +Patina de Persicis+: +Persica duriora purgabis, frustatim concides, elixas, +in patina compones, olei modicum superstillabis et cum +cuminato inferes. +35+ (168) +Patina de piris+: pira elixa et purgata +e medio teres cum pipere, cumino, melle, passo, liquamine, 5 +oleo modico. ovis missis patinam facies, piper super +asparges et inferes. +36+ (169) +Patina urticarum calida et +frigida+: urticam accipies, lavas, colas per colum, exsiccabis +in tabula, eam concides. teres piperis scripulos X, +suffundes liquamen, fricabis. postea adicies liquaminis 10 +cyathos II, olei uncias VI. caccabus ferveat. cum ferbuerit, +coctum tolles ut refrigescat postea patinam mundam perunges, +franges ova VIII et agitabis. perfundes, subtus +supra cinerem calidam habeat. <cum> cocta <fuerit>, piper +minutum asparges et inferes. +37+ (170) +Patina de Cydoneis+: 15 +mala Cydonia cum porris, melle, liquamine, oleo, defrito +coques et inferes, vel elixata ex melle. + + 1 persicis E, piscis V | 2 frustratim EV | 6 super E2V, _om._ + E1 | 9 concides V, condies E, _cf. p. 26, 30 {+4+ 2, 15}_ | + 12 perungues _sic_ EV | 13 agitabis V, -tas E | 14 calidam _sic_ + EV | cum cocta fuerit _Gi ex l. 19 {+4+ 2, 33}_, coctam EV | + 15 cidoneis, _at 2_ cydonia EV | 16 defrito _Brandt_, defricato EV + + +III. MINVTAL DE PISCIBVS VEL ISICIIS. 1. +1+ (171) +Minutal +marinum+: <pones> pisces in caccabum, adicies liquamen, +oleum, vinum, cocturam. porros capitatos, coriandrum minutatim +concides, isiciola de pisce minuta facies et pulpas +piscis cocti concerpis, urticas marinas bene lotas mittes. 5 +haec omnia cum cocta fuerint, teres piper, ligusticum, origanum, +fricabis, liquamen suffundes, ius de suo sibi, exinanies +in caccabum. cum ferbuerit, tractam confringes, obligas, +coagitas. piper asparges et inferes. +2+ (172) +Minutal Terentinum+: +concides in caccabum albamen de porris minutatim, 10 +adicies oleum, liquamen, cocturam, isiciola valde +minuta, et sic temperas ut tenerum sit. isicium Terentinum +facies: inter isicia confectionem invenies. ius tale +facies: piper, ligusticum, origanum, fricabis, suffundes liquamen, +ius de suo sibi, vino et passo temperabis. mittes 15 +<in> caccabum. cum ferbuerit, tractam confringes, obligas. +piper asparges et inferes. + + 2 <pones> _add. Gi_ | 4 pulpas pisces E, pul pasces (pis _ss. man. + rec._) V | 5 concerpis _Hum_, concapis EV, cum cepis {s} _male_ | + 9 coagitas _Gi ex l. 27 {+4+ 3, 3}_, cum ferbuerit (feruu- V) + agitas EV | aspargis EV | 11 ualde minuta _Sch_, uel deminuta (-ta + _ex_ -tt{~i} _corr._ V) EV | 13 inter esiciam EV | invenies: _in + nostra epitoma non legitur_ | 16 in {s}, _om._ EV | tracta EV | + 17 piperis aspergis EV + + + +3+ (173) +Minutal Apicianum+: oleum, +liquamen, vinum, porrum capitatum, mentam, pisciculos, +isiciola minuta, testiculos caponum, glandulas porcellinas. +haec omnia in se coquantur. teres piper, ligusticum, coriandrum +viride vel semen, suffundis liquamen, adicies 5 +mellis modicum et ius de suo sibi, vino et melle temperabis. +facies ut ferveat. cum ferbuerit, tractam confringes, +obligas, coagitas. piper asparges et inferes. +4+ (174) +Minutal +Matianum+: adicies in caccabum oleum, liquamen, cocturam, +concides porrum, coriandrum, isicia minuta. spatulam 10 +porcinam coctam tessellatim concides cum sua sibi +tergilla. facies ut simul coquantur. media coctura mala +Matiana purgata intrinsecus, concisa tessellatim mittes. +dum coquitur, teres piper, cuminum, coriandrum viride +vel semen, mentam, laseris radicem, suffundes acetum, 15 +mel, liquamen, defritum modice et ius de suo sibi, aceto +modico temperabis. facies ut ferveat. cum ferbuerit, tractam +confringes et ex ea obligas. piper asparges et inferes. + + 3 caponum {a}, capronum EV _cf. Varro rust. 3, 9, 3_; caprorum + _suo iure sprevit Sch_ | 4 quoquatur EV | 7 facies E, -as V | + 8 aspargis EV | 9 matianum _sic_ EV | 11 coct{~a}, -am _ex_ -im + _corr._ E | 13 maziana EV | 14 uiridem EV | 15 suffundes E, -is V | + 18 asparges V, -is E + + ++5+ (175) +Minutal dulce ex citriis+: adicies in caccabo oleum, +liquamen, cocturam, porrum capitatum, concides coriandrum +minutatim, spatulam porcinam coctam et isiciola +minuta. dum coquitur, teres piper, cuminum, coriandrum +<viride> vel semen, rutam viridem, laseris radicem, suffundis 5 +acetum, defritum, ius de suo sibi, aceto temperabis. +facies ut ferveat. cum ferbuerit, citrium purgatum intro +foras, tessellatim concisum et elixatum in caccabum mittes. +tractam confringes et ex ea obligas. piper asparges et inferes. + + 2 cocturum EV | 3 et isiciola {s}, et siciola EV | 4 dum V, _item, + sed_ d _in loco adraso_, E | cumino EV | 5 viride(m) _add. Tor_ | + _post_ uel _erasae duae litterae_ (ap _?_) _in_ V | ruta EV | + radicem _bis scripsit_ E | 7 purgatum V, -utum E | 9 tracta V, + trac{t.}{a.}tum E | aspargis EV | inferes V, -as _corr. in_ -es E + + ++6+ (176) +Minutal ex praecoquis+: adicies in caccabum +oleum, liquamen, vinum, concides cepam Ascaloniam aridam, +spatulam porcinam coctam tessellatim concides. his +omnibus coctis teres piper, cuminum, mentam siccam, +anethum, suffundis mel, liquamen, passum, acetum modice, 5 +ius de suo sibi, temperabis. praecoqua enucleata mittis, +facies ut ferveant, donec percoquantur. tractam confringes, +ex ea obligas. piper asparges et inferes. +7+ (177) +Minutal ex +iecineribus et pulmonibus leporis+: invenies inter +lepores quemadmodum facies. adicies <in> caccabum liquamen, 10 +vinum, oleum, cocturam, porrum et coriandrum +concisum, isicia minuta, spatulam porcinam coctam tessellatim +concisam, et in eundem caccabum inmittes. dum +coquitur, teres piper, ligusticum, origanum, ius de suo sibi, +vino et passo temperabis. facies ut ferveat. cum ferbuerit, 15 +tractam confringes et ex ea obligas. piper asparges et inferes. ++8+ (178) +Minutal ex rosis+: eodem iure supra scripto, +sed passum plus adicies. + + 1 praecoquis _Hum_, praecoques EV, -que {a} | caccabo EV | + 2 concides (i _ex_ e _in_ E) EV | ascaloniam E, ascoliniam V | + 3 concides EV2, _om._ V1 | 4 omnib. V, hominibus E | cumi inum E | + 6 praecoqua _Hum_, {-p}coqui EV | 7 tractam _Tor_, fracta EV | + confringis E, -es V | 8 ex EV, et ex _Sch_ | aspargis EV | 9 inter + lepores _scil. +8+ 8, 5_ | 10 adicies V, adies E | in _om. _EV + _hic_ | 11 coctura EV _hic_ | porrorum EV _hic, cf. p. 31, 29 + {+4+ 3, 4}_ | 13 inmittes (inme- E1) EV _hic_ | 14 ligustium E | + 16 fract{~a} (fratitam E1) EV | aspargis EV | 18 adicies V, -as E + + +IV. TISANAM VEL SVCVM. 1. (179) +Tisanam sic facies+: +tisanam lavando fricas, quam ante diem infundes. impones +supra ignem [calidum]. cum bullierit, mittes olei satis et +anethi modicum fasciculum, cepam siccam, satureiam et +coloefium, ut ibi coquantur propter sucum. mittes coriandrum 5 +viride et salem simul tritum et facies ut ferveat. +cum bene ferbuerit, tolles fasciculum et transferes in alterum +caccabum tisanam sic, ne fundum tangat propter combusturam. +lias <bene> et colas in caccabulo super acronem +coloefium. teres piper, ligusticum, pulei aridi modicum, 10 +cuminum et silfi frictum, ut bene tegatur. suffundis <mel>, +acetum, defritum, liquamen, refundis in caccabum super +coloefium acronem. facies ut ferveat super ignem lentum. + + {Transcriber's Note: All page-and-line references in this + paragraph are to recipe +5+ 5, 1.} + + 1 _fere idem praeceptum redit +5+ 5, 1_ | 3 calidum _inepta + correctio, cf. ad p. 40, 23_ | 5 coloefium _Tor_, coloedium EV + _hic_, coleuium (-inum E1) _p. 40, 25_ EV, colocasium _Hum_ | + 6 sale EV | 9 lyas _Hum_, ligas EV | bene EV _p. 40, 29 om._ EV + _hic_ | super EV _p. 40, 30_, supra EV _hic_ | 10 coloefrium EV, + _cf. p. 40, 30_ | 11 mel EV _p. 41, 2, om._ EV _hic_ | 12 super + _Gi_, sed EV _et hic et p. 41, 3_ | 13 coloefium EV _cf. p. + 41, 3_ | facias EV + + ++2+ (180) +Tisanam barricam+: infundis cicer, lenticulam, pisam. +defricas tisanam et cum leguminibus elixas. ubi bene bullierit, +olei satis mittis et super viridia concidis porrum, +coriandrum, anethum, feniculum, betam, malvam, cauliculum +mollem. haec viridia minutatim concisa in caccabum 5 +mittis. cauliculos elixas et teres feniculi semen satis, +origanum, silfi, ligusticum. postquam triveris, liquamine +temperabis, et super legumina refundis et agitas. cauliculorum +minutas super concidis. + + {Transcriber's Note: All page-and-line references in this + paragraph are to recipe +5+ 5, 2.} + + 1 barricam EV, taricham _Hum_, farricam _Sch; deest hoc nomen + p. 41, 4 ubi idem praeceptum redit_ | pisa EV | defricas EV + _p. 41, 5_, defrixas EV _hic_ | 4 feniculum EV _p. 41, 7_, + nuculum EV _hic_ | culiculum molle et uiridi minuta concisa EV, + _cf. p. 41, 8_ | 5 haec EV _p. 41, 8_, et EV _hic_ | 6 elixas + _p. 41, 9_, -xos EV _hic_ | 7 triueris _p. 41, 10_, tribueris EV + _hic_ | 8 et agites {s}, iagites EV (i. {7}agites _archetypi_), + agitas _p. 41, 11_ | colicolorum EV | 9 minutas EV _et hic et + p. 41, 12_, minuta _Hum_, minutias _Tor_ + + +V. GVSTVM. 1. +1+ (181) +Gustum versatile+: albas betas minutas, +porros requietos, apios, bulbos, cocleas elixas, gigeria +pullorum <et> ascellas, isicia coques ex iure. perungis +patinam et folia malvarum substernis et praemixta holera +componis sic ut laxa <mentum habeant>, permisces bulbos 5 +inversos, Damascena, cocleas, isicia, Lucanicas breves concidis, +liquamine, oleo, vino, aceto ponis ut ferveat. cum +ferbuerit, teres piper, ligusticum, zingiber, pyrethrum modicum, +fricabis, suffundis et facies ut bulliat patina. ova +complura confringis et ius mortarii reliquum commoves, 10 +commisces, patinam obligabis. dum ducit, oenogarum ad +eam sic facies: teres piper, ligusticum, fricabis, suffundis +liquamen et vinum, passo temperabis vel vino dulci. temperabis +in caccabulo, mittis olei modicum, facies ut ferveat. +cum ferbuerit, amulo obligas. patinam versas in lancem, 15 +folia malvarum ante tollis, oenogaro perfundis, insuper +piper aspargis et inferes. +2+ (182) +Gustum de holeribus+: +condies bulbos liquamine, oleo et vino. cum cocti fuerint, +iecinera porcelli et gallinarum et ungellas et ascellas divisas +<adicies>. haec omnia cum bulbis ferveant. cum 20 +ferbuerint, teres piper, ligusticum, suffundis liquamen, vinum +et passum, ut dulce sit, ius de suo sibi suffundis, revocas +in bulbos. cum ferbuerint, ad momentum amulo obligas. + + 2 requetos V, requietas E | cocleas elixas V, coclios alixas E | + gigeria pullorum _Hum_, gingibera pullorum V, iap- _an_ lapullorum + E | 3 et _add. Vo, cf. l. 19_ | axillas _Tor. i._ ascellas _cf. + l. 19_, aucellas EV | proungis EV | 4 folia V, filia E | + praemixta E2V, perm- E1 | 5 laxamentum habeant _Gi ex p. 53, 10 + {+7+ 7, 1} al._, laxa EV | bulbos V, pulbos E | 6 damascenas EV | + 11 conmiscis EV | ducit _Hum_, ducis EV | 13 dulce VE2, dulces E1 | + 14 mittis olei modicum V, olei modicum mittis E | 15 uersas V, + uersa E | 16 profundis EV | 17 holeribus (ol- V) EV _vix recte; + exspectamus_ bulbis | 18 et _om._ E1 | fuerint E2V, -it E1 | + 19 ascellas (axillas _iam Tor_) _Vo_, scellas EV, aucellas _Hum_ | + 20 adicies _add. Gi_ bubis ferueat EV + + ++3+ (183) +Gustum de cucurbitis farsilibus+: cucurbitas a +latere subtiliter ad modum tessellae oblongae decidis et +excavas et mittis in frigidam. impensam ad eas sic facies: +teres piper, ligusticum, origanum, suffundis liquamen, cerebella +cocta teres, ova cruda dissolves et mittes ut unum 5 +corpus efficias; liquamine temperabis. et cucurbitas supra +scriptas non plene coctas ex ea impensa imples. de tessella +sua recludis, surclas et coctas eximis et frigis. oenogarum +sic facies: teres piper, ligusticum, suffundis vinum et liquamen +passo temperabis, olei modicum mittis in caccabum 10 +et facies ut ferveat. cum ferbuerit, amulo obligas, et +cucurbitas frictas oenogaro perfundis et piper aspargis et +inferes. +4+ (184) +Gustum de praecoquis+: duracina primotina +[pusilla praecoquia] purgas, enucleas, in frigidam +mittis, in patina componis. teres piper, mentam siccam, 15 +suffundis liquamen, adicies mel, passum, vinum et acetum. +refundis in patinam super praecoqua, olei modicum mittis +et lento igni ferveat. cum ferbuerit, amulo obligas. piper +aspargis et inferes. + + 1 cucurbitas EV | 2 decidas EV | 3 eas _Sch_, eam EV | 5 mittes EV, + misces _Sch exp. 48, 14 {+6+ 9, 14}_ pariter mittes _Tor_ | 7 ex E, + et ex V | 8 eximes E, exhimes (ime _in loco adraso_) V | 9 facies + V, -as E | 12 et cucurbitas--oenogaro per _et_ et piper--inferes + _et v. 13_ De praeco _in_ V _scripsit manus altera in spatiis + adrasis_ | 13 precoquiis dureina (-acina {s}) primotica EV | + 14 pusilla precoquia EV, _sed glossa videtur apposita ad_ + primotica | 15 con{t.}{e.}{r.}{e.}{s.} (ss. ponis) E | 17 patina + EV | precoquia EV + + + + +LIB. V. OSPREON + +I. pultes. II. lenticula. III. pisa. IV. concicla. V. tisana et alica. +VI. fabaciae virides et Baianae. VII. faenum Graecum. VIII. faseoli et +cicer. + + lib. V _in tit._ ospreo E, ostreo V, _at in calce libri_ + ospreo EV | _cap._ VI fabacia EV balanae E | VII fenum V, feno + ({~u} _s._ o) E + + +I. PVLTES. 1. (186) +Pultes Iulianae sic coquuntur+: +alicam purgatam infundis, coques, facies ut ferveat. cum +ferbuerit, oleum mittis, cum spissaverit, lias diligenter. +adicies cerebella duo cocta et selibram pulpae quasi ad +isicia liatae, cum cerebellis teres et in caccabum mittis. 5 +teres piper, ligusticum, feniculi semen, suffundis liquamen +et vinum modice, mittis in caccabum supra cerebella et +pulpam. ubi satis ferbuerit, cum iure misces. ex hoc paulatim +alicam condies, et ad trullam permisces et lias. ut +quasi sucus videatur. +2+ (187) +Pultes cum iure oenococti+: 10 +pultes oenococti iure condies, copadia, similam sive alicam +coctam hoc iure condies, et cum copadiis porcinis apponis +aenococti iure conditis. + + _V 1, 1 fere idem praeceptum redit V 1, 4_ | 2 alica purgata EV | + 3 lias _Sch_, ligas EV | 5 liate _sic_ EV | 8 ferbuerit _Hum_, + fuerit EV _cf. p. 36, 14 {+5+ 1, 4}_ | 9 lias _sic_ EV | + 10 oenococti EV, oenogari cocti _Tor_ | 11 pultes bene (beno V) + cocti EV, pultes oenogari bene (bene _om. Hum_) cocti | 13 oeno + cocti EV, oenogari cocti _Hum_; _cf. +8+ 7, 11. 16 Exc. par.21 + Petron. 47, 10. 74, 4_ + + + +3+ (188) +Pultes tractogalatae+: lactis +sextarium et aquae modicum mittes in caccabo novo et +lento igni ferveat. tres orbiculos tractae siccas et confringis +et partibus in lac summittis. ne uratur, aquam miscendo +agitabis. cum cocta fuerit, ut est, super agninam mittis. 5 +(189) ex melle et musteis cum lacte similiter facies, salem et +oleum minus mittis. +4+ (185) +Pultes+: alicam purgatam infundis, +coques. cum ferbuerit, oleum mittis. cum spissaverit, adicies +cerebella duo cocta et selibram pulpae quasi ad isicia +liatae, cum cerebellis teres et in caccabum mittes. teres 10 +piper, ligusticum, feniculi semen, suffundis liquamen et +meri modicum, et mittis in caccabum supra cerebella et +pulpam. ubi satis ferbuerit, cum iure misces. ex hoc paulatim +alicam condies, et lias ut quasi sucus videatur. + + 1 tractogalatae _Hum_, tractogal{e,} EV, _cf. +6+ 9, 13_ | + 2 mittes V, -is E | 3 sorbiculos EV | 5 agitabis {s}, sagittabis + EV | agninam _Gi_, ignem EV, inguen _Sch_ | 6 ex melle et _Gi_, + melle ex EV | 7 alicam E, alic{~a} (_virgula erasa_) V | 8 dum EV | + 10 liate _sic_ EV | 13 ferbuerit _Hum_, fuerit EV, _cf. p. 35, 23 + {+5+ 1, 1}_ | misces V1 -is V2E | 14 et lias _p. 35, 24 + {+5+ 1, 1}_, sed us EV _hic_ | 15 ex fondilos siue fondilis + (_post_ ex _erasa_ s _in_ E) EV + + +II. LENTICVLA. 1. +1+ (190) +Lenticula ex sfondylis+ [sive +fondilis]: accipies caccabum mundum, <mittes, coques>. +adicies in mortarium piper, cuminum, semen coriandri, +mentae, rutae, puleium, fricabis, suffundis acetum, adicies +mel, liquamen et defritum, aceto temperabis, reexinanies 5 +in caccabo. sfondylos elixatos teres et mittis ut ferveant. +cum bene ferbuerint, obligas. adicies in boletari oleum +viride. +2+ (191) +Lenticulam de castaneis+: accipies caccabum +novum, et castaneas purgatas diligenter mittis. adicies +aquam et nitrum modice, facies ut coquatur. cum coquitur, 10 +mittis in mortario piper, cuminum, semen coriandri, mentae, +rutae, laseris radicem, puleium, fricabis. suffundis acetum, +<adicies> mel, liquamen, aceto temperabis, et super +castaneas coctas refundis. adicies oleum, facies ut ferveat. +cum bene ferbuerit, tudiclabis [ut in mortario teres]. gustas: 15 +si quid deest, addes. cum in boletar miseris, addes +oleum viride. + +3+ (192) +Aliter lenticulam+: coquis. cum despumaverit, 17 +porrum et coriandrum viride supermittis. <teres> +coriandri semen, puleium, laseris radicem, semen mentae +et rutae, suffundis acetum, adicies mel, liquamine, aceto, 20 +defrito temperabis, adicies oleum, agitabis. si quid opus +fuerit, mittis. amulo obligas, insuper oleum viride mittis, +piper aspargis et inferes. + + 2 mittes coques _add. Hum_ | 3 inmortarium V, imor- E | 4 menta + EV | pulei EV, _at cf. l. 12 et p. 37, 5 {+5+ 2, 3}_ | + 6 spyondilos EV | 7 ferbuerint V, -it E | 8 uiridem EV | de + castaneis _bis scriptum in EV_ | 10 coquitur V, -atur E | + 11 mentae E, ment{~a} V | 13 adicies _add. Gi_ | 15 tudiclabis _Hum + (cf. Varro Men. 287 Cels. 4, 25, 6 Marcell. med. 14, 44 Plin. med. + p. 104, l. 6)_, tutunclabis EV, turundabis _Sch; cf. p. 38, 26 + {+5+ 3, 6}_ | ut (_sic_ EV)--teres _ut glossema inclusit Vo_ | + gustas V, guttas E | 16 addes V, -is E | 17 uiridem EV | + despumaveris EV, _at cf. l. 10 {+5+ 3, 1}. p. 38, 5 {+5+ 3, 3}. + 39, 5. 22. 28 {+5+ 3, 9; +5+ 4, 3; +5+ 4, 4}_ | 18 teres _add. + Gi_ | 20 mel P, melle EV | 22 uiridem EV | 24 Pisa. pisum EV + + +III. +1+ (193) PISA. 1. Pisam coques. cum despumaverit, porrum, +coriandrum et cuminum supra mittis. teres piper, ligusticum, +[careum hoc est caravita] careum, anethum, ocimum +viride, suffundis liquamen, vino et liquamine temperabis, +facies ut ferveat cum ferbuerit, agitabis. si quid defuerit, 5 +mittis et inferes. +2+ (194) +Pisam farsilem+: <pisam> coques. cui +oleum mittis. <accipies> abdomen, et mittis in caccabum +liquamen et porrum capitatum, coriandrum viride. imponis +ut coquatur. isicia minuta facies quadrata, et coques simul +turdos vel aucellas vel de pullo concisa et cerebella prope 10 +cocta cum iuscello coques. Lucanicas assas, petasonem +elixas, porros ex aqua coques, nucleorum heminam frigis. +teres piper, ligusticum, origanum, zingiber, ius abdominis +fundis, lias. angularem accipies, qui versari potest, et +omentis tegis. oleo perfundis, deinde nucleos aspargis et 15 +supra pisam mittis ut tegas fundum angularis, et sic componis +supra petasonis pulpas, porros, Lucanicas concisas. +iterum pisam supermittis. item alternis aptabis obsonia, +quousque impleatur angularis. novissime pisam mittis, ut +intus omnia contineat. coques in furno vel lento igni imponis, 20 +ut ducat ad se deorsum. ova dura facies, vitella +eicies, in mortario mittis cum pipere albo, nucleis, melle, +vino candido et liquamine modico. teres et mittis in vas +ut ferveat. cum ferbuerit, pisam mittis in lancem, et hoc +iure perfundis. hoc ius candidum appellatur. 25 + + 3 careum hoc est carauita (_sic_ V, caruitam E) careum EV, + _glossema eiecit Sch_ | ocymum uiridem EV | 6 pisam _add. Gi_ | + 7 accipies _add. Vo_ | 10 concisa _Sch_, conciso V, deconciso E | + 12 porros _Hum_, porro EV | 13 gingiber E, geng- V | 14 qui + versari _Baseggio_, conuersari (cou- V) EV | 15 perfundis _Gi_, + prof- EV | et _Hum_, ut EV | 19 pisadmittis EV | 23 liquamines + (s _erasa_) E | 4 hoc ius E, ocius V + + + +3+ (195) +Pisam Indicam+: +pisam coques. cum despumaverit, porrum et coriandrum +concidis et mittis in caccabum ut ferveat et accipies +sepias minutas, sic quomodo sunt cum atramento +suo, ut simul coquantur. adicies oleum, liquamen et vinum, 5 +fasciculum porri et coriandri. facies ut coquantur. cum +coctum fuerit, teres piper, ligusticum, origanum, carei modicum, +suffundis ius de suo sibi, vino et passo temperabis +sepias minutatim concidis et in pisam mittis. piper asparges +<et inferes. +4+ (196) +Aliter+:> pisam coques, agitabis et mittis 10 +in frigidam. cum refrigeraverit, denuo agitabis. concidis +cepam minutatim et albamentum ovi, oleo et sale condies, +aceti modicum adicies. in boletari vitellum ovi cocti colas, +insuper oleum viride mittis et inferes. + +5+ (197) +Pisam Vitellianam 14 +sive fabam+: pisam coques, lias. teres piper, 15 +ligusticum, zingiber, et super condimenta mittis vitella +ovorum, quae dura coxeris, mellis unc. III, liquamen, vinum +et acetum. haec omnia mittis in caccabum et condimenta +quae trivisti. adiecto oleo ponis ut ferveat. condies +pisam, lias, si aspera fuerit. mel mittis et inferes. + +6+ (198) +Aliter 20 +pisam sive fabam+: ubi despumaverit, teres mel, liquamen, +caroenum, cuminum, rutam, apii semen, oleum et +vinum. tudiclabis. cum pipere trito et cum isiciis inferes. + + 1 Pisum (-am V) Indicum pisum EV | 9 pisum EV | asparges V, -gis + E | 10 et inferes _add. Gi_ | Aliter _add. Gi_ | pisum V, ipsum E | + 11 denuo _Vo_, deinde EV; _cf. p. 50, 24 {+7+ 4, 3}. 53, 13 + {+7+ 7, 1}. 62, 10 {+8+ 6, 6}_ | 12 oui{n.}oleo E | 13 boletari + _Hum_, boletam EV | 14 uiridem EV | uitellianam EV, uitellinam + {s} | 16 gingiber E, geng- V | 17 III E, III teres V | uinum _ex_ + uirium E | 18 acetum E, aceta V condi///menta (_erasae_ men; -ta + _corr. ex_ tum_?_) E, condimentum V | 19 quae EV, quod {s} | + 20 mel _Tor_, melle EV | 21 pisa siue faba EV | dispumauerit EV | + 23 tudiculabis _Hum_, tutunclabis EV, turundabis _Sch; cf. + p. 37, 1 {+5+ 2, 2}_ + + ++7+ (199) +Aliter pisam sive fabam+: despumatam subtrito lasere +Parthico, liquamine et caroeno condies. oleum modice +superfundis et inferes. +8+ (200) +Pisam adulteram versatilem+: +coques pisam. cerebella vel aucellas vel turdos +exossatos a pectore. Lucanicas, iecinera, gigeria pullorum 5 +in caccabum mittis, liquamen, oleum. fasciculos porri capitati, +coriandrum viride concidis, et cum cerebellis coques. +teres piper, ligusticum et liquamen. +9+ (201) +Pisam sive fabam +Vitellianam+: pisam sive fabam coques. cum despumaverit, +mittis porrum, coriandrum et flores malvarum. dum 10 +coquitur, teres piper, ligusticum, origanum, feniculi semen, +suffundis liquamen et vinum, <mittis> in caccabum, adicies +oleum. cum ferbuerit, agitas. oleum viride insuper mittis +et inferes. + + 1 lasare EV | 2 liquamine P, -men EV | 3 adulteram (d _ex_ 1) E | + 4 cerebellam EV | 5 pec///tore (_erasae_ ca) E | gizeria EV | + 7 fascilos E | porri _corr. in_ -o E | 10 {f.}{e.}fabam coques E | + 13 mittis _add. Gi_ | 14 uiridem EV + + +IV. CONCHICLA. 1. +1+ (202) +<Conchiclam> cum faba+: coques. +teres piper, ligusticum, cuminum, coriandrum viride, suffundis +liquamen, vino et liquamine temperabis, mittis in +caccabum, adicies oleum. lento igni ferveat et inferes. + + 1 Concicla EV, _et semper_ conci- _deinceps_ | <conchiclam> _add. + Vo_ | 3 liquamine _Hum_, liquamen in ea EV + + ++2+ (203) +Conchiclam Apicianam+: accipies Cumanam mundam, +ubi coques pisam, cui mittis Lucanicas concisas, isiciola +porcina, pulpas, petasonem. teres piper, ligusticum, origanum, +anethum, cepam siccam, coriandrum viride, suffundis +liquamen, vino et liquamine temperabis. mittis in 5 +Cumanam, cui adicies oleum, pungis ubique, ut combibat +oleum. igni lento coques ita ut ferveat et inferes. + +3+ (204) +Conchiclam 7 +de pisa simplici+: pisam coques. cum despumaverit, +fasciculum porri et coriandri mittis. dum coquitur +teres piper, ligusticum, origanum, fasciculum, de suo 10 +sibi fricabis, suffundis <liquamen, vino et> liquamine temperabis, +mittis <in Cumanam>. super adicies oleum, et +lento igni ferveat, et inferes. +4+ (205) +Conchicla Commodiana+: +pisam coques. cum despumaverit, teres piper, ligusticum, +anethum, cepam siccam, suffundis liquamen, vino 15 +et liquamine temperabis. mittis in caccabum ut combibat. +deinde ova quattuor solves, in sextarium pisae mittis, agitas, +mittis in Cumanam, ad ignem ponis, ut ducat, et inferes. + + 2 pisum EV | 3 petasonem EV, -nis _Sch ex p. 37, 26 {+5+ 3, 2}_ | + 6 ut combibat _Hum_, et cum bibat EV _cf. v. 16_ | + 8 dispumauerit E | 9 coandri E | 10 origani P, _at cf. p. 29, 10 + {+4+ 2, 27}_ | 11 liquamen vino et _add. Hum ex v. 15; cf. add._ | + 12 in cumanam _Gi_, in caccabum _add. Hum; cf. p. 40, 1 + {+5+ 4, 4}_ | 14 dispumauerit (-rit _in loco adraso_) E | 16 cum + bibat V, bibat E, _cf. v. 6_ | 17 Deinde E2V, Dein E1 | + 18 cumana EV + + ++5+ (206) +Aliter conchiclam sic facies+: concidis pullum +minutatim, liquamine, oleo et vino ferveat. concidis +cepam, coriandrum minutum, cerebella enervata, mittes in +eundem pullum. cum coctus fuerit, levas et exossas. concides +minutatim cepam et coriandrum, colas ibi pisam 5 +coctam non conditam. accipies conchiclarem, pro modo +componis varie. deinde teres piper, cuminum, suffundis ius +de suo sibi. item in mortario ova duo dissolves, temperas, +ius de suo sibi suffundis pisae integre elixae, vel nucleis +adornabis, et lento igni fervere facies et inferes. + +6+ (207) +Aliter 10 +conchiclatus pullus vel porcellus+: exossas pullum +a pectore, femora eius iungis in porrectum, surculo +alligas, et impensam [concicla farsilis] paras. et farcies +alternis pisam lotam, cerebella, Lucanicas et cetera. teres +<piper>, ligusticum, origanum et zingiber, liquamen suffundis, 15 +passo et vino temperabis. facies ut ferveat, et, cum +ferbuerit, mittis modice. et impensam cum condieris, alternis +in pullo componis, omento tegis et in operculo deponis +et in furnum mittis, ut coquantur paulatim, et inferes. + + 1 concidis E2V, condis E1 | 3 cepa EV | eneruatas EV | 4 levas + _Sch_, lauas EV | 8 mortario (-io _ex_ -ia) E | 9 nuncleis E | + 11 concicla conciclatus EV, conchicla farsilis sive conchiclatus + _Hum cf. v. 13_ | exossas _Hum_, exossatus EV | 13 inpensam + concicla farsilis paras EV; _glossema eiecit Sch, titulo + praefixerat Hum_ | 15 piper _add._ V3, _om._ EV1 | gingiber EV | + 17 impensam _Sch_, ipsam EV, pisam _Hum_ | cum condieris E2V, cum + dieris E1 | 19 coquantur _sic_ EV + + +V. TISANAM ET ALICAM. 1. +1+ (208) +Alicam vel sucum +tisanae sic facies+: tisanam vel alicam lavando fricas, +quam ante diem infundis. Imponis supra ignem. cum bullierit, +mittis olei satis et anethi modicum fasciculum, cepam +siccam, satureiam et coloefium, ut ibi coquantur. propter 5 +sucum mittis coriandrum viride et salem simul tritum et +facies ut ferveat. cum bene ferbuerit, tollis fasciculum et +transferes in alterum caccabum tisanam, sic ne fundum +tangat propter combusturam. lias bene et colas in caccabo +super acronem coloefium. teres piper, ligusticum, pulei 10 +aridi modicum, cuminum silfi frictum, ut bene tegatur. suffundis +mel, acetum, defritum, liquamen, refundis in caccabum +super coloefium acronem. facies ut ferveat super +ignem lentum. +2+ (209) +Aliter tisanam+: infundis cicer, lenticulam +pisam, defricas tisanam et cum leguminibus elixas. 15 +ubi bene bullierit, olei satis mittis et super viridia concidis +porrum, coriandrum, anethum, feniculum, <betam, malvam +cauliculum> mollem. haec viridia minutatim concisa in +caccabum mittis. cauliculos elixas et teres feniculi semen +satis, origanum, silfi, ligusticum. postquam triveris, liquamine 20 +temperas et super legumina refundis. agitas. cauliculorum +minutas super concidis. + + {Transcriber's Note: All page-and-line references in this + paragraph are to recipes +4+ 4, 1 (p. 33, l. 5-17) and +4+ 4, 2 + (p. 33, l. 18ff).} + + 1 _cf. +4+ 4, 1 p. 33, 5-17_ | 3 cum] ueldum cum EV (_i._ cum + _ss._ uel dum); _ex p. 33, 7_ calidum. cum _Hum_ | 5 coloefium + _cf. p. 33, 9_, coleuium E2V, coleuinum E1 | 8 alterum E, -ro V | + 9 ligas bene et colas EV | 10 acronem colouium (-inum E1) EV | + 11 silfi _p. 33, 15_, sil EV _hic_ | 13 super _Gi_, sed EV _et hic + et p. 33, 16_ | coloefrim EV _cf. p. 33, 17_ | 14 _idem praeceptum + p. 33, 18 {+4+ 4, 2} seqq._ | 15 elix///as (_erasa_ i) E | 17 betam + maluam culiculum molle EV _p. 33, 22, omiserunt hic_ | 18 haec EV + _hic_, et _p. 33, 22_ | uiridla E1 _ut vid._ | minutatim _Hum + utrubique_, minuta EV _p. 33, 22_, mina _hic_ | 19 coliculos EV, + _item_ col- _v. 11 {+5+ 5, 2}_ | 20 silfi EV _et hic et p. 33, 24_, + silfi piper {s} | 21 agitas EV _hic_, iagites EV _p. 33, 25_ | + 22 minutas _sic_ EV _et hic et p. 33, 26_ + + +VI. FABACIAE VIRIDES ET BAIANAE. 1. (210) +Fabaciae +virides+ ex liquamine, oleo, coriandro viridi, cumino et +porro conciso coctae inferuntur. +2+ +Aliter: fabaciae frictae+ +ex liquamine inferuntur. +3+ +Aliter: fabaciae+ ex sinapi +trito, melle, nucleis, ruta, cumino et aceto inferuntur. 5 ++4+ +Baianas+ elixas minutatim concidis. ruta, apio viridi, +porro, aceto, oleo, liquamine, caroeno vel passo modico +inferes. + + 1 baianae E, baganae V, _cf. capitula_ | 3 conciso V, concis E | + 5 et _Hum_, ex EV | 6 apio V, opio E + + +VII. FAENVM GRAECVM. (211) _Faenum graecum_ ex liquamine oleo et vino. + + +VIII. FASEOLI ET CICER. +1+ 1. +Faseoli virides et cicer+ ++2+ ex sale, cumino, oleo et mero modico inferuntur. +Aliter +faseolus sive cicer+: frictos ex oenogaro et pipere +gustabis. et elixati, sumpto semine cum ovis, in patella +feniculo viridi, pipere, liquamine et caroeno modico pro +salso inferuntur, vel simpliciter, ut solet. + + 1 faseoli (-li _ex_ -les) uirides E | 3 fasiolus E | 4 elixatis + (eax- E1) EV ouis EV, lobis _Hum_ ("lobois") _vocabulo apud + Romanos inaudito_ | 5 uiride EV | pipere et _Hum_, piper et EV | + 6 simpliciter V, simpliter E | ut _Tor_, et EV + + + + +LIB. VI. AEROPETES + +I. In struthione. II. In grue vel anate perdice turture palumbo +columbo et diversis avibus. III. In turdis. IV. In ficedulis. +V. In pavo. VI. In fasiano. VII. In ansere. VIII. In pullo. + + LIB. VI _tit._ Aeropetes _Hum_, Tropetes (-is E _hic_) _et hic et + in subscriptione_ EV | _capitula:_ I._hic omisit_ V; in strutione + E | IV fecetulis (fet- E) EV + + +I. IN STRVTHIONE. 1. (212) +In struthione elixo+: piper, +mentam, cuminum assum, apii semen, dactylos vel caryotas, +mel, acetum, passum, liquamen et oleum modice +et in caccabo facies ut bulliat. amulo obligas, et sic partes +struthionis in lance perfundis, et desuper piper aspargis 5 +si autem in condituram coquere volueris, alicam addis ++2+ +Aliter <in> struthione elixo+: piper, ligusticum, thymum +aut satureiam, mel, sinape, acetum, liquamen et +oleum. + + 1 IN STRVTIONE V, IN STRVCTIONE E, _post (item l. 5. 7)_ struti- + EV2 | 2 menta EV | 5 lance V, lace E | 6 conditur{~a} V, -rum _corr. + in_ -ram E | 7 in _om._ EV | 8 sinaper (r _erasa_) E + + +II. IN GRVE VEL ANATE PERDICE TVRTVRE PALVMBO +COLVMBO ET DIVERSIS AVIBVS. 1. +1+ (213) +Gruem +vel anatem+ lavas et ornas et includis in olla. adicies +aquam, salem, anethum, dimidia coctura decoques, dum +obduretur, levas et iterum in caccabum mittis cum oleo 5 +et liquamine, cum fasciculo origani et coriandri. prope +cocturam defritum modice mittis, ut coloret. teres piper, +ligusticum, cuminum, coriandrum, laseris radicem, rutam, +caroenum, mel, suffundis ius de suo sibi, aceto temperas. +in caccabo reexinanies ut calefiat, amulo obligabis. imponis 10 +in lance et ius perfundis. +2+ (214) +In grue <vel> in anate vel +in pullo+: piper, cepam siccam, ligusticum, cuminum, +apii semen, pruna [uel] Damascena enucleata, mulsum, acetumi +liquamen, defritum, oleum et coques gruem. (215) cum coquis, +caput eius aqua quam non contingat, sed sit foris ab 15 +aqua. cum cocta fuerit, de sabano calido involves gruem +et caput eius trahe: cum nervis sequetur, ut pulpae vel +ossa remaneant; cum nervis enim manducare non potes. + + 2 columbo V, _om._ E | 3 et ornas _Gi_, uel ornas EV, ornas _Hum_ | + 5 leuas V, lauas E | 7 coloret V, coleret E | 11 grue vel in] grue + in EV, grue uel {s} | 12 cepam V, capam E | cumiminum E | 13 pruna + _Hum_, pruna uel EV, _cf. +10+ 2, 1_ | mulsum _Gi_, mustum EV _cf. + +10+ 2, 1_ | 14 grue EV | 15 aqua quam non contingat (non tingat V) + EV; quam non _i 'quam minime'_ | ab aqua (aqu{~a} V) EV | 16 sauano + EV | 17 ut pulpe (-pe _ex_ -be) E, ut in pulpe V | 18 potest V, + po{s.}test E; _cf. p. 50, 20 {+7+ 4, 2}_ + + ++3+ (216) +Gruem vel anatem ex rapis+: lavas, ornas et in olla +elixabis cum aqua, sale et anetho dimidia coctura. rapas +coque, ut exbromari possint. levabis de olla, et iterum lavabis, +et in caccabum mittis anatem cum oleo et liquamine +et fasciculo porri et coriandri. rapam lotam et minutatim 5 +concisam desuper mittis, facies ut coquatur. modica +coctura mittis defritum ut coloret. ius tale parabis: piper, +cuminum, coriandrum, laseris radicem, suffundis acetum et +ius de suo sibi, reexinanies super anatem ut ferveat. cum +ferbuerit, amulo obligabis, et super rapas adicies. piper 10 +aspargis et adponis. +4+ (217) +Aliter in gruem vel anatem elixam+: +piper, ligusticum, cuminum, coriandrum siccum, +mentam, origanum, nucleos, caryotam, liquamen, oleum, +mel, sinape et vinum. +5+ (218) +Aliter gruem vel anatem assam+: +eas de hoc iure perfundis: teres piper, ligusticum, 15 +origanum, liquamen, mel, aceti modicum et olei. ferveat +bene. mittis amulum et supra ius rotulas cucurbitae elixae +vel colocasiae ut bulliant. si sunt, et ungellas coques et +iecinera pullorum. in boletari piper minutum aspargis et +inferes. +6+ (219) +Aliter in grue vel anate elixa+: + piper, ligusticum, 20 +apii semen, erucam vel coriandrum, mentam, +caryotam, mel, acetum, liquamen, defritum et sinape. idem +facies et si in caccabo assas. + + 2 elixabis P, exiliabis EV | 3 leuabis de V, lauabis de E | + 6 modica EV, media _Sch_ | 11 grue E | 12 elixam E, in elixam V | + piper ligusticum E, ligusticum piper V | 15 assam _Hum_, assas EV | + 18 colocasiae E, colocas V | ungellas _Sch_, ungellae EV | + 19 iecinera V, iociner{e.}a | E boletari V, -rio E | 20 elixa V, + alixa E | 21 erucam E, -ca V | uel {s}, et EV | coriandri EV | + mentam E, -a V | 23 facies P, faciet EV + + +III. IN PERDICE ET ATTAGENA ET IN TVRTVRE +ELIXIS. 1. +1+ (220) <+In perdice+>: piper, ligusticum, apii semen, +mentam, myrtae bacas vel uvam passam, mel, vinum, acetum, +liquamen et oleum. uteris frigido. <+Aliter+> +2+ (221) +perdicem+: +cum pluma sua elixabis et madefactam depilabis. 5 +[perdices coctura]. occisa perdix potest ex iure coqui, ne +indurescat; si {+} dierum fuerit, elixa coqui debet. + +3+ (222) +In perdice 7 +et attagena et in turture+: piper, ligusticum +mentam, rutae semen, liquamen, merum et oleum. +calefacies. 10 + + 1 perd ic///{e,} (_erasa_ r _vel_ i) E | attagena V, adtagen{e.}a + E | 2 in perdice _add. Vo_ | 3 mirtae _Sch_, mirtam et EV | mel + _Hum_, uel EV | 4 Aliter _add. Gi_ | 5 elixabis _Hum_, elixas + (-ias E) ibi EV; _vide tamen an_ ibi _sit pro_ deinde _ut p. 40, 6 + {+5+ 4, 5} et_ et _delendum_ | 6 perdices EV, perdic{~e} P; + _glossam marginalem agnovit Brandt; cf. Sitz.-Ber. p. 23 s._ | + ne E, {~n} V | 7 dierum EV, dura P, _latet aliud_ + + +IV. IN PALVMBIS COLVMBIS [+auibus in altile et +in fenicoptero+]. + 1. +1+ (223) +In assis+: piper, ligusticum, coriandrum, 2 +careum, cepam siccam, mentam, ovi vitellum, +caryotam, mel, acetum, liquamen, oleum et vinum. +2+ (224) +Aliter +<in> elixis+: piper, careum, apii semen, petroselinum, 5 +condimenta moretaria, caryotam, mel, acetum, vinum, +oleum et sinape. +3+ (225) +Aliter+: piper, ligusticum, petroselinum, +apii semen, rutam, nucleos, caryotam, mel, acetum, liquamen, +sinape et oleum modice. +4+ (226) +Aliter+: Piper, ligusticum, +laser vivum, suffundis liquamen, vino et liquamine 10 +temperabis, et mittis super columbum vel palumbum. pipere +aspersum inferes. + + 1 palumbus E | auibus--fenicoptero _delevit Sch; illud_ altile + _videtur ortum ex p. 45, 11 {+6+ 5, 7}_ aliter avem _vel ex + p. 45, 9 {+6+ 5, 6}_ altiliorem | 5 in P, _om._ EV | 6 condimenta + _Hum_, -tam E, -t{~u} V | moretaria E, mortaria V | 7 Aliter E2V, + Alite E1 | 10 laser uiuum E, laserum uinum V, _cf. 46, 13. 25 + {+6+ 9, 2; +6+ 9, 5} exc. Salm. par.25, Niedermann ad Marcell. med. + p. 157, 29_ | liquamen E, -ine V | 11 piper EV + + +V. IVS IN DIVERSIS AVIBVS. 1. +1+ (227) Piper, cuminum frictum, +ligusticum, mentam, uvam passam enucleatam aut +Damascena, mel modice. vino myrteo temperabis, aceto, +liquamine et oleo. calefacies et agitabis apio et satureia. ++2+ (228) +Aliter ius in avibus+: piper, petroselinum, ligusticum 5 +mentam siccam, cneci flos, vino suffundis, adicies Ponticam +vel amygdala tosta, mel modicum <cum> vino et +aceto, liquamine temperabis. oleum in pultarium super +ius mittis, calefacies, ius agitabis apio viridi et nepeta. +incaraxas et perfundis. +3+ (229) +Ius candidum in avem elixam+: 10 +piper, ligusticum, cuminum, apii semen, Ponticam +vel amygdala tosta vel nuces depellatas, mel modicum, liquamen, +acetum et oleum. +4+ (230) +Ius viride in avibus+: piper, +careum, spicam. Indicam, cuminum, folium, condimenta +viridia omne genus, dactylum, mel, acetum, vinum modice, 15 +liquamen et oleum. +5+ (231) +Ius candidum in ansere elixo+: +piper, careum, cuminum, apii semen, thymum, cepam, laseris +radicem, nucleos tostos, mel, acetum, liquamen et +oleum. +6+ (232) +Ad aves hircosas omni genere+: piper, ligusticum, +thymum, mentam aridam, calvam, caryotam, mel, 20 +acetum, vinum, liquamen, oleum, defritum, sinape. avem +sapidiorem et altiliorem facies et ei pinguedinem servabis, +si eam farina oleo subacta contextam in furnum miseris. ++7+ (233) +Aliter avem+: in ventrem eius fractas olivas novas mittis +et consutam sic elixabis. deinde coctas olivas eximes. 25 + + 3 damascena E, -n{~a} V | myrtheo _Hum_, myrto EV | 4 liquamine E, + -men V et satureia E2V, _om._ E1 | 6 cneci flores _Sch_, eneci + flos EV _quod videtur pro indeclinabili vel pro neutro in usu + fuisse, cf._ aeris flos _Marcell. med. ed. Niedermann p. 297 II_ | + 7 cum _add. Gi_ | 9 api///o E uiridi V, -de _ex_ -do _vel_ -d& E | + 12 amigdalam tostam EV | depelatas V, depilatas E | 14 spica + indica EV | 19 genere _Sch_, gere EV | 20 ment{~a} V, menta E | + 22 altiliorem _Sch_, altiorem EV _dubito an probe_ | 23 farina + oleo subacta _Hum_, farinam oleo subactam EV | 25 eximens EV + + +VI. IN PHOENICOPTERO. 1. +1+ (234) Phoenicopterum eliberas, +lavas, ornas, includis in caccabum, adicies aquam, +salem, anethum et aceti modicum, dimidia coctura alligas +fasciculum porri et coriandri, et coquatur. prope cocturam +defritum mittis, coloras. adicies in mortarium piper, 5 +cuminum, coriandrum, laseris radicem, mentam, rutam, fricabis, +suffundis acetum, adicies caryotam, ius de suo sibi +perfundis. reexinanies in eundem caccabum, amulo obligas, +ius perfundis et inferes. idem facies et in psittaco. + +2+ (235) +Aliter+: 9 +assas avem, teres piper, ligusticum, apii semen, sesamum 10 +frictum, petroselinum, mentam, cepam siccam, caryotam; +melle, vino, liquamine, aceto, oleo et defrito temperabis. + + 1 fenicoptero. fenicopterum EV | eliberas EV, elixabis {a}, elixas + _Hum_ | 3 et coquatur _Sch_, ut c. EV | 9 psittato EV | 11 cep{~a} + V, capem E + + +VII. AVES OMNES NE LIQVESCANT: (236) cum plumis +elixare omnibus melius erit. prius tamen exenterantur per +guttur vel a navi {+} as sublata. + + 2 elixare _Gi_, elixate EV, -to _Sch_ | 3 vel a navi (_sic + Baseggio_) ac sub latera _Gi_, uel in abias sublata EV, vel in + ambigas sublatae _Hum_; _cf. p. 46, 10. 24 {+6+ 9, 2; +6+ 9, 5}_ + + +VIII. (237) <IN ANSERE.> +Anserem elixum calidum +ex iure frigido Apiciano+: teres piper, ligusticum, +coriandri semen, mentam, rutam, refundis liquamen et +oleum modice, temperas. anserem elixum ferventem sabano +mundo exsiccabis, ius perfundis et inferes. 5 + + 1 IN ANSERE _add. Vo_ | 2 ex _{a},_ et EV | 3 liqu{~a}m V, -men _ex_ + -mine E1 + + +IX. <IN PVLLO.> 1. +1+ (238) +In pullo elixo ius crudum+: +adicies in mortarium anethi semen, mentam siccam, laseris +radicem, suffundis acetum, adicies caryotam, refundis liquamen, +sinapis modicum et oleo <et> defrito temperas +et sic mittis. (239) pullum anethatum mellis modico <et> liquamine 5 +temperabis. levas pullum coctum et sabano mundo +siccas, caraxas et ius scissuris infundis, ut combibat, et +cum combiberit, assabis et suo sibi iure penitus tangis. +pipere aspersum inferes. +2+ (240) +Pullum Parthicum+: pullum +aperies a navi et in quadrato ornas. teres piper, ligusticum, 10 +carei modicum; suffunde liquamen; vino temperas. +componis in Cumana pullum et condituram super pullum +facies. laser [et] vivum in tepida dissolvis, et in pullum mittis +simul, et coques. pipere aspersum inferes. +3+ (241) +Pullum +oxyzomum+: olei acetabulum maius, <laseris> satis modice, 15 +liquaminis acetabulum minus, aceti acetabulum perquam +minus, piperis scripulos sex, petroselini scripulum, +porri fasciculum. + + 1 IN PVLLO _add. Vo_ | 2 _fortasse ex +7+ 6, 13, praecepto + simillimo post_ mortarium _addendum_ piper _et v. 3_ mel _ante_ + liquamen | 4 oleo et _Vo ex +7+ 6, 13 p. 52, 30_, oleum EV | + 5 _a_ pullum anetatum _novum praeceptum ordiuntur_ EV, _vide an + recte; totum sic constituit Hum_: mittis <in> pullum anetatum + (_scil. ius ante descriptum_). <Aliter pullus>. Mellis modice + _eqs._ | modico et _Vo_, modice EV | 6 levas _Sch_, lauas EV | + 7 conuiuat et c{~u} conuiuerit (uiuerit _om._ con E) EV | + 8 penitus tangis _Vo_, pertangis _Hum_, pinnis tongis + (ton{=}gis E) EV | 9 pipere E, pip V | particum E, parti{~u} V | + 11 suffunde _sic_ EV | 13 vivum _Vo_, et uinum EV _cf. p. 44, 14 + {+6+ 4, 4}_ | in tepida _Baseggio_, interidas EV | 14 piper EV | + 15 oxizomum EV | olei V, oleum E | maiorem EV | laseris satis + _Gi_, satis EV | 16 _et_ 17 minorem EV | 17 scripulos E, -lis V | + petrosilenum (-lin-E) EV | scriptulum EV | 18 porros EV + + + +4+ (242) +Pullum Numidicum+: pullum curas, +elixas, lavas, lasere ac pipere <aspergis> et assas. teres +piper, cuminum, coriandri semen, laseris radicem, rutam, +caryotam, nucleos, suffundis acetum, mel, liquamen et +oleum, temperabis. cum ferbuerit, amulo obligas, pullum 5 +perfundis, piper aspergis et inferes. +5+ (243) +Pullum laseratum+: +pullum aperies a navi, lavabis, ornabis et <in> Cumana +ponis. teres piper, ligusticum, laser vivum, suffundis +liquamen, vino et liquamine temperabis, et mittis pullo. +coctus si fuerit, pipere aspersum inferes. + +6+ (244) +Pullum paroptum+: 10 +laseris modicum, piperis scripulos sex, olei acetabulum, +liquaminis acetabulum, petroselini modice. +7+ (245) +Pullum +elixum ex iure suo+: teres piper, cuminum, thymi +modicum, feniculi semen, mentam, rutam, laseris radicem, +suffundis acetum, adicies caryotam et teres; melle, aceto, 15 +liquamine et oleo temperabis <et in> pullum refrigeratum +et siccatum mittis; quem perfusum inferes. + + 1 numidicum E, -dum V | 2 lasere ac pipere aspergis et _Gi_, + laseras piper et EV, lasere et pipere aspersum _Hum_ | 6 laseratum + E, rasseratum V | 7 aperies a navi _Hum_, asperges anabi EV in P, + _om._ EV | 8 laser uiuum _sic_ EV, _cf. ad p. 44, 14 + {+6+ 4, 4 app.}_ | 9 pullo _Sch_, pullum EV | 10 piper EV | + paroptum _sic_ EV | 16 et {a}, ex EV et in _add. Vo_ | _a_ pullum + _nova sectio orditur in_ EV | 17 siccatum mittis _Hum_, mittis + siccatum EV + + + +8+ (246) +Pullum +elixum cum cucurbitis elixis+: iure supra scripto, +addito sinapi, perfundis et inferes. +9+ (247) +Pullum elixum cum +colocasiis elixis+: supra scripto iure perfundis et inferes. +<idem> facis et in elixum cum olivis columbadibus.... 5 ++10+ (248) non valde, ita ut laxamentum habeat, ne dissiliat +dum coquitur in olla, submissus in sportella. cum bullierit, +frequenter levas et ponis ne dissiliat. + +11+ (249) +Pullus Vardanus+: 13 +pullum coques iure hoc: liquamine, oleo, vino, <cui +mittis> fasciculum porri, coriandri, satureiae. cum coctus 10 +fuerit, teres piper, nucleos, <adicies liquaminis> cyathos +duos et ius de suo sibi suffundis et fasciculos proicies. +lacte temperas, et reexinanies mortarium supra pullum, +ut ferveat. obligas eundem albamentis ovorum tritis, ponis +in lance et iure supra scripto perfundis. hoc ius candidum 15 +appellatur. +12+ (250) +Pullum Frontonianum+: pullum praedura, +condies liquamine, oleo mixto, cui mittis fasciculum anethi, +porri, satureiae et coriandri viridis, et coques. ubi coctus +fuerit, levabis eum, in lance defrito perunges, piper aspargis +et inferes. 20 + + 3 sinape perfundis _Hum_, sinape piper fundis EV | 4 cologasiis + EV | 5 idem facis _Vo_, facit EV | elixum cum _Hum_, elixam et in + EV | columbadibus _Hum_, columbaribus (-bir E) EV; _post hoc + verbum lacunam indicavit Vo, deest praecepti initium cf. p. 48, 16 + {+6+ 9, 14 (253)}. 53, 10 {+7+ 7, 1 (290)}_ | 7 ollam _et_ + sportellam EV | 8 levas _Sch_, lauas EV | uardanus EV, Varianus + _Hum, cf. Sitz.-Ber. p. 34, 1_ | 9 cui mittis _add. Gi_ | + 10 satureie P, -reia EV | 11 adicies liquaminis _add. Gi_ | + 13 lacte _Hum_, lac EV | mortarium _Sch_, inmortarium EV | 14 ut + EV, et _Sch_ | tritis EV, tribus _Sch_ | 15 candidum V, _item, sed + altera_ d _a man. 2 in loco adraso_ E | 16 frontonianum E2V, + frotito- E1 | 18 satureie P, -reia EV | 19 levabis _Hum_, lauabis + EV, _item p. 48, 2 {+6+ 9, 13}._ + + + +13+ (251) +Pullus tractogalatus+: pullum coques +liquamine, oleo, vino, cui mittis fasciculum coriandri, cepam. +deinde, cum coctus fuerit, levabis eum de iure suo +et mittis in caccabum novum lac et salem modicum, mel +et aquae minimum, id est tertiam partem. ponis ad ignem 5 +lentum ut tepescat, tractum confringis et mittis paulatim, +assidue agitas, ne uratur. pullum illic mittis integrum vel +carptum, versabis in lancem, perfundis ius tale: piper +ligusticum, origanum, suffundis mel et defritum modicum, +et ius de suo sibi, temperas. in caccabulo facies ut bulliat. 10 +cum bullierit, amulo obligas et inferes. + +14+ (252) +Pullus farsilis+: 11 +pullum sicuti liquaminatum a cervice expedies. teres +piper, ligusticum, zingiber, pulpam caesam, alicam elixam, +teres cerebellum ex iure coctum, ova confringis et +commisces, ut unum corpus efficias. liquamine temperas et 15 +oleum modice mittis, piper integrum, nucleos abundanter. +fac impensam et imples pullum vel porcellum, ita ut laxamentum +habeat. (253) similiter in capo facies. ossibus eiectis +coques. +15+ (254) +Pullus leucozomus+: accipies pullum et ornas +ut supra. aperies illum a pectore. accipiat aquam et oleum 20 +Hispanum abundans. agitatur ut ex se amulet et humorem +consumat. postea, cum coctus fuerit, quodcumque porro remanserit +inde levas. piper aspargis et inferes. + + 2 oleo E, oleum V | 5 aqu{e,} minimum E, aqu{~a} eminimum V, aquae + eminam {a} | 67 carptum _Hum_, cariotum EV | lancem _Brandt_, + lance quem EV | defrito EV | 11 farsilis _Hum_, fusilis EV | + 12 sicuti liquaminatum _Brandt_, sicut ilique cuminat{~u} EV, sic + ne aliquid in eo remaneat _Hum_, sic ut aliquae pulpae in eo + remaneant _Gi ex p. 63, 27 {+8+ 7, 3}; breviter_ sicut aliqui + cuminatum _To; cf. p. 63, 27 {+8+ 7, 3}_ | 13 gingiber E, geng- V | + pulpam P, pulpem EV | aliquam EV | 15 commiscis EV | 16 abundanter + E, -tes V | 18 capo {a}, capso EV | 19 _titulum_ Pullus leucozomus + (leocozomus E, leocezumus V), _qui in_ EV _abiit post_ | + 20 pectore, _suo loco restituit Baseggio_ | 21 spanum EV | amulet + _Baseggio_, ambulet EV | 22 porro P, porri EV | 23 leuas V, leues E + + + + +LIB. VII. POLYTELES + +I. Vulvae steriles, callum, libelli, coticulae et ungellae. II. sumen. +III. ficatum. IV. ofellae. V. assaturae. VI. in elixam et in copadiis. +VII. ventricula. VIII. lumbuli et renes. IX. perna. X. iocinera sive +pulmones. XI. dulcia domestica et melce. XII. bulbi. XIII. fungi farnei +vel boleti. XIV. tubera. XV. in colocasia. XVI. cocleas. XVII. ova. + + LIB. VII: Incipit eiusdem politeles liber VII (oct septimus _sic_ + V) EV, Politeles E _in indice librorum_ | _capitula:_ I Vulua EV | + coticule E, cocticule (_altera_ c _erasa_) V | ungell(a)e EV | + VIII Lumboli V, Lumbi E | X iecinora V | XV cola cassia E, cola + casio V + + +I. VVLVAE STERILES, CALLVM, LIBELLI, COTICVLAE +ET VNGELLAE. 1. +1+ (258) +Vulvae steriles+: lasere Cyrenaico +vel Parthico, aceto et liquamine temperato appones. ++2+ +In vulva+ [et] +sterili+: piper, apii semen, mentam +siccam, laseris radicem, mel, acetum et liquamen. +3+ +Vulvae+ 5 +[et] +steriles+: pipere et liquamine, cum lasere Parthico +apponis. +4+ +Vulvae steriles+: pipere, liquamine et +condito modico apponis. +5+ (259) +Callum, libelli, coticulae, +ungellae+: cum pipere, liquamine, lasere apponis. +6+ (260) +Vulvam +ut tostam facias+, in cantabro involve et postea 10 +in muriam mitte et sic coque. + + 1 coticule E, co///ticule (_erasa_ c _vel_ t) V | 2 ungellae E, + ungulae V | laser (lasare _Sch_) uuluas et apices politeles liber + VII cirenaicum _sic_ EV, _in_ E _verba_ uuluas--VII _expuncta + sunt_ | cirenaicum uel parthicum (partic{~u} V) EV | 4 et sterile + EV | ment{e.}m (a _supra_ {e.}) E | 6 et steriles EV | piper et + EV | cum E, _om._ V | lasere E, laceri V | 7 steriles V, {e.}{t.} + steriles E | pipere E, pip V | 8 libelli _sic_ EV _hic et in + indice: ferculum potest a forma convoluta nomen habuisse_ | + coticulae E, cocticule V, _videtur forma vulgaris pro_ costiculae | + 9 ungelle EV | cum pipere E, pip V | 10 facias {a} facies EV _cf. + p. 53, 16 {+7+ 7, 2}_ | 11 muria EV + + +II. +1+ (261) SVMEN. 1. Sumen elixas, de cannis surclas, sale +aspargis et in furnum mittis vel in craticulam. subassas. +teres piper, ligusticum, liquamen, mero et passo <temperabis>. +amulo obligas et sumen perfundis. +2+ (262) +Sumen plenum+: +teritur piper, careum, echinus salsus. consuitur et 5 +sic coquitur. manducatur cum allece <et> sinapi. + + 2 craticulam E, grat- V, _item p. 50, 3 {+7+ 3, 2} et saepius_ | + 3 temperabis _add. Gi_ | 5 hecinus EV | consuitur _Hum_, quo + suitur EV | 6 cummaleco (c{~u}ma- V) sinape EV + + +III. FICATVM. 1. +1+ (263) +In ficato oenogarum+: piper, thymum, +ligusticum, liquamen, vinum modice, oleum. +2+ (264) +Aliter+: +ficatum praecidis ad cannam, infundis in liquamine. +<teres> piper, ligusticum, bacas lauri duas. involves in +omento et in craticula assas et inferes. 5 + + 1 tim{~u} V, timu E | 3 ad V, ut E _cf. p. 35, 24 {+5+ 1, 1}_ ad + trullam | 4 teres _add. Gi_ | 5 aucmento _sic_ EV; _cf._ omento + _p. 22, 8 {+3+ 20, 7}. 53, 22 {+7+ 8, 1}. 57, 4 {+7+ 16, 2} Athen. + 3, p. 106 E_ "to: kaloumeno: epiplo:" + + +IV. OFELLAE. 1. +1+ (265) +Ofellas Ostienses+: [in ofillam] designas +ofellas in cute, ita ut cutis sic remaneat. teres piper, +ligusticum, anethum, cuminum, silfium, bacam lauri unam, +suffundis liquamen, fricas, in angularem refundis simul +cum ofellis. ubi requieverint in condimentis biduo vel triduo, 5 +promis, surclas decussatim, et in furnum mittis. cum +coxeris, ofellas, quas designaveras, separabis et teres piper, +ligusticum, suffundis liquamen et passum modicum, +ut dulce fiat. cum ferbuerit, ius amulo obligas. ofellas +satias et inferes. +2+ (266) +Ofellas Apicianas+: ofellas exossas, 10 +in rotundum complicas, surclas, ad furnum admoves. postea +praeduras, levas et, <ut> humorem exspuant, in craticula +igni lento exsiccabis, ita ne urantur. teres piper, ligusticum, +cyperi, cuminum; liquamine et passo temperabis. cum +hoc iure ofellas in caccabum mittis. cum coctae fuerint, 15 +levas et siccas, sine iure, pipere asperso, et inferes. si pingues +fuerint, cum surclas, tollis cutem, potes et de abdomine +huiusmodi ofellas facere. +3+ (267) +Ofellae aprugineo +more+: ex oleo <et> liquamine condiuntur, et mittitur eis +condimentum, cum coctae fuerint. et super adicitur his, 20 +cum in foco sunt, conditura, et denuo bulliunt. piper tritum, +condimentum, mel, liquamen, amulum, cum iam bulliunt. +et sine liquamine et oleo elixantur, coquuntur et sic pipere +perfunduntur. <mittis> ius supra scriptum, et sic bulliunt. + + 1 ostienses _Hum_, otienses EV | in ofillam EV, _del. Baseggio; + cave legas_ in ovilla | designas _Hum_, -ans EV | 3 silfium _sic_ + EV | 5 obellis EV | requieuerint P, -rit EV | 6 promis _Sch_, ponis + EV | 12 et ut _Gi_, et EV, ut {a} | exspuant _Tor_, -at EV | + 13 urantur _Hum_, uratur EV | 14 ciperis EV | liquamen et EV | + 15 ouellas EV | 16 piper EV | 17 potes {a}, potest EV; _cf. + p. 43, 1 {+6+ 2, 2}_ | 18 Ofelle aprogeneo EV | 19 et _add. Gi_ | + 23 piper EV | 24 mittis _add. Vo_ + + ++4+ (268) +Aliter ofellae+: recte friguntur ut paene assae reddantur. +Liquaminis sumis cyathum, aquae cyathum, aceti cyasothum, +olei cyathum. simul mixtis et immissis in patellam +fictilem, frigis et inferes. +5+ (269) +Aliter ofellas+: in sartagine ++6+ abundanti oenogaro. piper asparges et inferes. +Aliter 5 +ofellas+: ofellae prius sale et cumino infusae in aquam +recte friguntur. + + 1 assae _Tor_, reddantur _Hum_, asso (ossa E) rodantur EV | + 2 sumis cyathum _Hum_, summi ciato EV | aquae ciatum V, aquae E | + 3 mixtis {a}, mixti EV + + +V. ASSATVRAE. 1. +1+ (271) +Assaturam+: assam a furno simplicum +salis plurimo conspersam cum melle inferes. ++2+ (272) +Aliter assaturas+: petroselini scripulos VI, asareos +scripulos VI, zingiberis scripulos VI, lauri bacas V, condimenti +<satis>, laseris radicis scripulos VI, origani scripulos 5 +VI, cyperis scripulos VI, costi modice, pyrethri scripulos +III, apii seminis scripulos VI, piperis scripulos XII, +liquaminis et olei quod sufficit. + +3+ (273) +Aliter assaturas+: myrtae 9 +siccae bacam exenteratam cum cumino, pipere, melle, +liquamine, defrito et oleo teres, et fervefactum amulas. 10 +carnem elixam sale subassatam perfundis, piper aspargis +et inferes. +4+ (274) +Aliter assaturas+: + piperis scripulos VI, ligustici 12 +scripulos VI, petroselini scripulos VI, apii seminis +scripulos VI, anethi scripulos VI, laseris radicis scripulos +VI, asareos scripulos VI, pyrethri modice, cyperis scripulos 15 +VI, carei scripulos VI, cumini scripulos VI, zingiberis +scripulos VI, liquaminis heminam, olei acetabulum. + +5+ (275) +Assaturas 17 +in collari+: elixatur et infunditur in fretali piper, +condimentum, mel, liquamen, et attorretur in clibano quousque +coquatur. elixum vero collare, si voles, sine conditura 20 +assas, et siccum calidum perfundis. + + 2 salis plurimi EV, sale plurimo _Tor_ | cons{p/}sam V, -sa E | + 3 petrosilene EV | asareos _Gi, cf. l. 19 {+7+ 5, 4}_ laser EV, + laseris P | 4 ging- EV | 5 satis _ex. gr. add. Vo_ | radicem EV | + 9 extenteratum EV | cumino V, -ne E | mel liquamen EV | + 12 ligustic{~u} EV | 13 petrosileni E, -num V | seminis E, semen + V | 14 radicem EV | 15 piretri E, peretri V | 16 cuminis E | ging- + E, geng- V | 17 {o.}{l.}{e.}{i.} eminam olei V | 18 elixa{n.}tur + E | 19 attorretur _Hum_, atteritur EV | 21 siccum EV, _cf. p. + 45, 32 {+6+ 8}_, sucum P + + +VI. IN ELIXAM ET COPADIA. 1. (276) +Ius in elixam, +omnem+: piper, ligusticum, origanum, rutam, silfium, cepam +siccam, vinum, caroenum, mel, acetum, olei modicum. +persiccatam et sabano expressam elixam perfundis. ++2+ (277) +Ius in elixam+: piper, petroselinum, liquamen, acetum, 5 +caryotam, cepulam, olei modicum. perfundis calido iure. + + 1 IN ELIXAM ET COPADIA EV _hic, cf. index_ | 2 silfium _sic_ EV | + 4 persiccatam _Hum_, -tum EV | 5 petrosilenem EV | 6 cepullam EV, + _item p. 52, 7 {+7+ 6, 5}; cf. p. 58, 27 {+8+ 1, 7}_ + + ++3+ +Ius in elixam+: teres piper, rutam aridam, feniculi semen, +cepam, caryotam, liquamen et oleum. +4+ (278) +Ius candidum +in elixam+: piper, liquamen, vinum, rutam, cepam +nucleos, conditum, modicum de buccellis maceratis unde stringat, +oleum. cum coxerit, ius perfundis. +5+ (279) +Aliter ius candidum 5 +in elixam+: piper, careum, ligusticum, thymum, origanum, +cepulam, dactylum, mel, acetum, liquamen, oleum. + + 5 coxerit _scil. elixa_ EV, -is {s} + + ++6+ (280) +In copadiis ius album+: piper, cuminum, ligusticum, +rutae semen, Damascena. infundis vinum, oenomeli et aceto +temperabis. <agitabis> thymo et origano. +7+ (281) +Aliter ius +candidum in copadiis+: piper, thymum, cuminum, apii +semen, feniculum, mentam, bacam myrtae, uvam passam 5 +mulso temperas. agitabis ramo satureiae. +8+ (282) +Ius in copadiis+: +piper, ligusticum, careum, mentam, nardostachyum, +folium, ovi vitellum, mel, mulsam, acetum, liquamen et +oleum. agitabis satureia et porro, amulabis. +9+ (283) +Ius album +in copadiis+: piper, ligusticum, cuminum, apii semen, 10 +thymum, nucleos infusos, nuces infusas et purgatas, mel, +acetum, liquamen et oleum. +10+ (284) +Ius in copadiis+: piper, apii +semen, careum, satureiam, cneci flos, cepulam, amygdala +tosta, caryotam, liquamen, oleum, sinapis modicum. defrito +coloras. +ll+ (285) +Ius in copadiis+: + piper, ligusticum, petroselinum, 15 +cepulam, amygdala tosta, dactylum, mel, acetum, +liquamen, defritum, oleum. +12+ (286) +Ius in copadiis+: ova +dura concidis, piper, cuminum, petroselinum, porrum coctum, +myrtae bacas, plusculum mel, acetum, liquamen, +oleum. +13+ (287) +<Ius> in elixam anethatum crudum+: piper, 20 +anethi semen, mentam siccam, laseris radicem, suffundis +acetum. adicies caryotam, mel, liquamen, sinapis modicum, +defrito <et> oleo temperabis. et hoc in collari porcino. + + 2 damascenas EV | 3 agitabis _add. Hum_ | origano E, pri- V | + 5 mentam EV, rutam {s} | 7 careo EV | nardostacium EV | + 9 saturei{~a} V | amulauis EV, amula ius {s} | 13 cneci (cnechi V) + flos EV, cneci flores _Hum_ | 15 petrosilenem EV, _item 18_ | + 18 concidis _Sch_, incidis EV _cf. p. 53, l. 20 {+7+ 8, 1}_ | + 19 myrte (mirte V) uacas (aacas E) EV | 20 Ius P, _om._ EV | + elix{~a} V, elixum E | _praeceptum simillimum +6+ 9, 1_ | anethatum + _Tor_, anetatam EV | 23 et _add. Gi_ | _an_ <bene uteris> et hoc + _vel simile? cf. p. 58, 12 {+8+ 1, 3}. 59, 24 {+8+ 2, 2}_ + + ++14+ (288) +Ius in elixam allecatum+: piper, ligusticum, careum, +apii semen, thymum, cepulam, dactylum, allecem colatum; +melle et vino temperas; apium viridem concisum super +aspargis, oleum mittis et inferes. + + 1 alecatum _Hum_, allegatam (-lig- V) EV careo EV | 3 uino E, + uin{~u} V | concisum _Sch_, incisum EV _cf. p. 52, 25 {+7+ 6, 12}_ + + +VII. VENTRICVLA. 1. +1+ (289) +Ventrem porcinum+ bene +exinanies, aceto et sale, postea aqua lavas, et sic hac impensa +imples: pulpam porcinam tunsam tritam, ita ut enervata +commisceas cerebella tria et ova cruda, cui nucleos +infundis et piper integrum mittis et hoc iure temperas. 5 +teres piper, ligusticum, silfium, anesum, zingiber, rutae +modicum, liquamen optimum et olei modicum. reples aquaticulum +sic ut laxamentum habeat, ne dissiliat in coctura. +surclas, amulas et in ollam bullientem summittis. levas +et pungis acu, ne crepet cum ad dimidias coctus fuerit, 10 +levas et ad fumum suspendis ut coloretur. et denuo eum +perelixabis, ut coqui possit, deinde liquamine, mero, oleo +modico <temperabis> (290) et cultello aperies et cum liquamine +et ligustico apponis. +2+ (291) +Ventrem ut tostum facias+, in +cantabro involve, postea in muriam mittis et sic coque. 15 + + 2 hac inpensa _Tor_, hanc inpensam EV | 3 tunsa (tonsa V) trita + EV | eneruiata EV | 6 silfium _sic_ EV | ging- E, geng- V | + 7 aqualiculum _Tor_, aqualicum EV | 9 amulas _Hum_, ambas EV | + 10 cum ad _Hum_, qua EV | coctus _Tor_, coctum EV | 11 coloretur + (o _altera corr. in_ e) V, coleretur E | 13 temperabis _add. Gi_ | + cum {s}, eum EV | 15 mittis EV, _cf. p. 49, 12 {+7+ 1, 6}_ + + +VIII. LVMBI ET RENES. +1+ (292) +Lumbuli assi ita fiunt+: +aperiuntur in duas partes ita ut expansi sint, et aspergitur +eis piper tritum, nuclei et coriandrum concisum, +minutatim factum et semen feniculi tritum. deinde lumbuli +recluduntur [assi] et consuuntur et involvuntur omento et 5 +sic praedurantur in oleo et liquamine, inde assantur in +clibano vel craticula. + + 1 Lumbi et renes _sic_ EV _hic; cf. cap. VIII_ {_i.e. in ind._}| + 4 lumbuli recluduntur E, lumbolis ecluduntur V | 5 assi EV, + _del. Gi_ + + +IX. PERNA. 1. +1+ (293) +Pernam+, ubi eam cum Caricis plurimis +elixaveris et tribus lauri foliis, detracta cute tessellatim +incides et melle complebis. deinde farinam oleo subactam +contexes et ei corium reddis. et, cum farina cocta +fuerit, eximas furno et ut est inferes. + +2+ (294) +Pernae cocturam+: 5 +ex aqua cum Caricis cocta simpliciter, ut solet, inlata +cum buccellis, caroeno vel condito. melius, si cum +musteis. + + 2 tessellatim _Tor_, tessellam EV | 3 incidis EV | 4 contexes _Sch + ex p. 45, 10 {+6+ 5, 6}_, conteres EV | coreum EV | et _Hum_, ut + EV | 5 et ut est et feres E, ut est et inferes V | 7 caroeno P, + -ni EV | si cum _Baseggio_, sicut EV + + +X. (295) PETASONEM EX MVSTEIS: petasonem elixas cum +bilibri hordei et Caricis XXV. cum elixatus fuerit, decarnas +et arvillam illius candenti vatillo uris et melle contingis. +quod melius, missum in furnum, melle obligas. cum coloraverit, +mittis in caccabum passum, piper, fasciculum rutae, 5 +merum, temperas. cum fuerit temperatum, dimidium in +petasonem profundis et alia parte piperati buccellas +musteorum factas perfundis. cum sorbuerint, quod mustei +recusaverint, petasoni refundis. + + 2 bilibre EV | caricis E, cacis V | decarnas EV, decorias _Sch_ + {s} | 3 aruillam _Baseggio_, armillam EV | 7 profundis _Hum_, + perf- EV | alia parte _Hum_, aliam partem EV | 8 factas P, fractas + EV | sorbuerint _Gi_, -rit EV | 9 recusaverint _Hum_, -rit EV + + +XI. (296) LARIDI COCTVRA: Tectum aqua cum multo anetho +coques, oleum modicum destillabis et modicum salis. + + 2 distillabis EV + + +XII. IECINORA SIVE PVLMONES. 1. (297) +Iecinera haedina +vel agnina sic coques+: aquam mulsam facies, et +ova <et> partem lactis admisces eis ut incisa iecinera sorbeant. +coques ex oenogaro, pipere asperso, et inferes. +2+ (298) +Aliter +[iecinera] in pulmonibus+: ex lacte lavas pulmones 5 +et colas quod capere possunt, et confringis ova duo +cruda, salis grana pauca, mellis ligulam, et simul commisces +et imples pulmones. (299) elixas et concidis. teres piper, +suffundis liquamen, passum, merum. pulmones confringis +et hoc oenogaro perfundis. 10 + + 1 Iecinora (-era E1) siue pulmones EV, _sed in_ E _adscriptum ante + v. 12, signis huc relegatum _ | 2 agnina {s}, agmina EV | et ova + et _Gi_, et oua EV | 3 admiscis EV | 4 ex _Brandt_, et EV | piper + EV | 5 iecinera EV, _del. Hum_ | 6 confringis _Sch_, infringis EV; + _cf. p. 25, 21 {+4+ 2, 12}. 26, 26 {+4+ 2, 14}. 27, 1 {+4+ 2, 15} + al._ | dua V, dura E | 8 conmiscis EV | 9 confringis EV, + conpungis _Sch ex p. 55, 2 {+7+ 13, 2}. 57, 3 {+7+ 16, 2}_ + + +XIII. DVLCIA DOMESTICA ET MELCAE. 1. +1+ (300) +Dulcia +domestica+: palmulas vel dactylos excepto semine, nuce +vel nucleis vel pipere trito infercies. sale foris contingis, +frigis in melle cocto, et inferes. +2+ (301) +Aliter dulcia+: musteos +Afros optimos rades et in lacte infundis. cum biberint, in 5 +furnum mittis, ne arescant, modice. eximes eos calidos, +melle perfundis, compungis ut bibant piper aspergis et +inferes. +3+ (302) +Aliter dulcia+: + siligineos rasos frangis, et buccellas 8 +maiores facies. in lacte infundis, frigis, ex [in] oleo, +mel superfundis et inferes. +4+ (303) +<Aliter> dulcia+: piperato 10 +mittis mel, merum, passum, rutam. eo mittis nucleos, +nuces, alicam elixatam. concisas nuces Abellanas tostas +adicies, et inferes. +5+ (304) +Aliter dulcia+: piper, nucleos, mel, +rutam et passum teres, cum lacte et tracta coques. coagulum +coque cum modicis ovis. perfusum melle, aspersum 15 +<pipere> inferes. + + 1 et melce EV _hic et in indice_, ex melle _Hum, at cf. ad p. + 55, 26 {+7+ 13, 9}_ | 2 excoepto P, et cepto EV, _an_ exempto? | + 3 vel pipere trito _Hum_, uel piper tritum EV | sale _Hum_, sales + EV | 9 ex _Vo_, et in EV | 10 Aliter _add. Gi_ | piperato _(cf. + p. 20, 15 {+3+ 14}) Sch_, piperata EV | 12 auellanas EV | + 14 _tractam_ EV | coques EV, coges _Sch_ | coagulum EV, coagulatum + _Hum_ | 16 pipere _add. Baseggio_ + + + +6+ (305) +Aliter dulcia+: accipies similam, coques +[et] in aqua calida, ita ut durissimam pultem facias, +deinde in patellam expandis. cum refrixerit, concidis quasi +<ad> dulcia et frigis in oleo optimo. levas, perfundis mel, +piper aspergis et inferes. melius feceris, si lac pro aqua 5 +miseris. +7+ (306) +Tyropatinam+: accipies lac, quod adversus patinam +aestimabis, temperabis lac cum melle quasi ad lactantia, +ova quinque ad sextarium mittis, si ad heminam, +ova tria. in lacte dissolvis ita ut unum corpus facias, in +Cumana colas et igni lento coques. cum duxerit ad se, 10 +piper aspargis et inferes. +8+ (307) +Ova spongia ex lacte+: ova +quattuor, lactis heminam, olei unciam in se dissolvis, ita +ut unum corpus facias. in patellam subtilem adicies olei +modicum, facies ut bulliat, et adicies impensam quam +parasti. una parte cum fuerit coctum, in disco vertes, melle 15 +perfundis, piper aspargis et inferes. +9+ (308) +Melca+. ... stum +pipere et liquamine, vel sale, oleo et coriandro. + + 1 coques et E1V, et _del_ E2 | 2 aqua calida E, aqu{~a} calid{~a} + V | durissimam pultem facias E, durissima pulte facies V | 4 ad + _add. Sch cf. v. 7 {infra}. p. 35, 24 {+5+ 1, 1}. 36, 10 + {+5+ 1, 4}_ | 5 aquam EV | 6 tiropatinam EV | aduersus V, aduersus + quod E; quod adversus _Vo, potest enim_ quod _in archetypo supra + scriptum fuisse_ | 8 eminam E, imina V | 10 cumana _Hum_, cuminata + EV | colas EV, collocas _Sch_ | 11 sfongia V, sfhongia E | 14 quam + parasti E, c{~o}parasti (qu{~a} _ss._ V3) V | 26 Mel castum EV + _corrupte_; Melca. lac acidum _Sch; cf. Janko, Glotta II 38 ss._ | + _praeceptum totum valde decurtatum, cf. Paxamos in Geopon. 18, 21, + Colum. 12, 8, nisi breviter dixit_ Melcas: cum (_Brandt_) | + 17 pipere et liquamine E, pip et liqua{~m} V | uel EV, mel _Sch_ + cum P + + +XIV. BVLBOS. 1. (309) +Bulbos+ oleo, liquamine, aceto inferes, +modico cumino asperso. +2+ +Aliter+: bulbos tundes atque +ex aqua coques, deinde oleo frigis. ius sic facies: thymum, +puleium, piper, origanum, mel, acetum modice et +si placet, et modice liquamen. piper aspargis et inferes. 5 ++3+ (310) +Aliter+: bulbos elixas in pultarium pressos, mittis thymum, +origanum, mel, acetum, defritum, caryotam, liquamen +et oleum modice. piper aspargis et inferes. (311) [Varro: 'si +quid de bulbis, dixi: "in aqua, qui Veneris ostium quaerunt", +deinde ut legitimis nuptiis in cena ponuntur, sed 10 +et cum nucleis pineis aut cum erucae suco et pipere']. ++4+ (312) +Aliter. bulbos frictos+: oenogaro inferes. + + 1 oleo E, olei V | inferes E, -re V | 2 cumino E2V, cumuino E1 | + tundis EV, tondes _Gi_ | atque _Hum_, a quo EV, aqua {a} | + 5 placet et EV, placet _Hum_ | 6 elixas _Sch_, -xos EV | pulturium + E, -orium V | 7 caroetam EV | liquamen et _Sch_, liquamine EV | + 8 Varro--11 pipere _recte marginale fuisse archetypi dixit Sch; + cf. Sitz.-Ber. p. 24_ | si quid EV, si quidem _Sch _ | 9 buluis V, + puluis E | dixi EV, dixit {s} | in aquam EV, iniquum _aliquos + legisse refert Hum_ | ostium EV, otium _Sch_ | 10 ut EV, in {s} | + 11 suco E, suc{~u} V + + +XV. FVNGI FARNEI VEL BOLETI. 1. +1+ (313) +Fungi farnei+: +elixi, calidi, exsiccati oenogaro pipere accipiuntur, +ita ut piper cum liquamine teras. +2+ (314) +In fungis farneis+: +piper, caroenum, acetum et oleum. +3+ (315) +Aliter fungi farnei+: +elixi ex sale, oleo, mero, coriandro conciso inferuntur. 5 ++4+ (316) +Boletos fungos+: caroenum, fasciculum coriandri viridis. +ubi ferbuerint, exempto fasciculo inferes. +5+ (317) +Boletos +aliter+: calyculos eorum liquamine vel sale aspersos inferunt. ++6+ (318) +Boletos aliter+: thyrsos eorum concisos in patellam +novam perfundis, addito pipere, ligustico, modico 10 +melle. liquamine temperabis. oleum modice. + + 2 oenogaro _Hum_, in garo EV | piper EV | 3 teres EV | + 7 ferbuerint E, -rit V | buletos E | 8 caliculos EV | inferunt V, + -rum E | 10 nouam _varia lectio ap. Hum_, ouam EV + + +XVI. TVBERA. 1. +1+ (319) +Tubera+ radis, elixas, sale aspergis, +et surculo infiges. subassas, et mittes in caccabum +oleum, liquamen, caroenum, vinum, piper et mel. cum ferbuerit, +amulo obligas. tubera exornas et inferes. +2+ (320) +Aliter +tubera+: elixas et, asperso sale, in surculis adfigis et 5 +subassas. et mittes in caccabum liquamen, oleum viride, +caroenum, vinum modice et piper confractum et mellis +modicum, et ferveat. cum ferbuerit, amulo obligas, et tubera +compunges, ut combibant illud. exornas. cum bene +sorbuerint, inferes. si volueris, eadem tubera omento porcino 10 +involves et assabis et sic inferes. +3+ (321) +Aliter tubera+: +oenogarum, piper, ligusticum, coriandrum, rutam, liquamen, +mel, vinum, oleum modice. calefacies. +4+ (322) +Aliter tubera+: +piper, mentam, rutam, mel, oleum, vinum modicum. +calefacies et inferes. +5+ (323) +Aliter tubera+: elixa cum porro, 15 +deinde sale, pipere, coriandro conciso, mero, oleo modico +inferes. +6+ (324) +Aliter tubera+: piper, cuminum, silfi, mentam, +apium, rutam, mel, acetum vel vinum, salem vel liquamen +et oleum modice. + + 1 radis V, radix E | 6 uridem EV | 9 conpungens EV | ut V, et E | + 10 sorbuerint _Sch_, ferbuerint EV | 13 oleum modice V, {.}/modice + {.}/oleum _(signis ordine restituto)_ E | 16 oleo modico _Brandt_, + obomo EV, optimo _Hum_ + + +XVII. (325) IN COLOCASIO. +In colocasio+: piper, cuminum, +rutam, mel, liquamen, olei modicum. cum ferbuerit, +amulo obligas. + + +XVIII. COCLEAS. 1. +1+ (326) +Cocleas lacte pastas+: accipies +cocleas, spongizabis, membranam tolles, ut possint +prodire. adicies in vas lac et salem uno die, ceteris diebus +[in] lac per se, et omni hora mundabis stercus. cum pastae +fuerint, ut non possint se retrahere, ex oleo friges. mittes 5 +oenogarum. similiter et pulpa pasci possunt. +2+ (327) +Cocleas+: +sale puro et oleo assabis cocleas: lasere, liquamine, pipere, ++3+ oleo suffundis. +Cocleas assas+: liquamine, pipere, cumino, +suffundis assidue. +4+ (328) +Aliter cocleas+: viventes in +lac siligineum infundes: ubi pastae fuerint, coques. 10 + + 2 fongizabis EV | 3 sale EV | 4 lac _Sch_, in lac EV | o{~i} hora + {a}, ommora EV | 5 ex E, et ex V _ad rem cf. Marcell. med. + 20, 35_ | 6 pulpas EV, pulte _Hum cf. Plin. nat. 9, 174_ | + 9 suffundis V, -es E + + +XIX. OVA. 1. +1+ +Ova frixa+: oenogarata. +2+ (329) +Ova elixa+: +liquamine, oleo, mero vel ex liquamine, pipere, lasere. +3+ +In +ovis hapalis+: piper, ligusticum, nucleos infusos. suffundes +mel, acetum: liquamine temperabis. + + 1 enogarata E, oeno- (_sed priore o erasa_) V | ova elixa _Hum_, + ob elixa EV | 3 apalis EV + + + + +LIB. VIII. TETRAPVS + +I. in apro. II. in cervo. III. in caprea. IV. in ovifero. V. bubula +sive vitulina. VI. in haedo et agno. VII. in porcello. VIII. leporem. +IX. glires. + + LIB. VIII _cap._ III in capria E + + +I. IN APRO. 1. (330) +Aper ita conditur+: Spongiatur, +et sic aspergitur ei sal et cuminum frictum, et sic manet. +alia die mittitur in furnum. cum coctus fuerit, perfunditur +piper tritum, [condimentum aprunum] mel, liquamen, caroenum +et passum. +2+ (331) +Aliter in apro+: aqua marina cum 5 +ramulis lauri aprum elixas quousque madescat. corium ei +tolles. cum sale, sinapi, aceto inferes. +3+ (332) +Aliter in apro+: +teres piper, ligusticum, origanum, bacas myrtae exenteratas, +coriandrum, cepas, suffundes mel, vinum, liquamen, +oleum modice, calefacies, amulo obligas. aprum in 10 +furno coctum perfundes. hoc et in omne genus carnis +ferinae facies. +4+ (333) +In aprum assum iura ferventia facies +sic+: piper, cuminum frictum, apii semen, mentam, +thymum, satureiam, cneci flos, nucleos tostos vel amygdala +tosta, mel, vinum, liquamen, acetum, oleum modice. 15 + + 1 sfungiatur EV | 2 sal et _Sch_, sale V, sal E | frictum + _Sch ex v. 13_, tritum EV | 4 condimentum aprimum (-inum E) EV + _delevit Sch marginale_ | 8 exenteratas _Hum_, extenteras EV | + 10 calefacies {a}, sale- EV | 12 ferine V, farine E | facies V, + -as E | iura P, iure EV | 14 cnici (_vel_ anethi) flores _Hum_, + enechi flos EV | 15 acetum _Brandt_, acetabulum EV + + ++5+ (334) +Aliter in aprum assum iura ferventia+: piper, ligusticum, +apii semen, mentam, thymum, nucleos tostos, +vinum, acetum, liquamen et oleum modice. cum ius simplex +bullierit, tunc triturae globum mittes et agitas cepae et +rutae fasciculo. si volueris pinguius facere, obligas ius albo 5 +ovorum liquido, moves paulatim, aspergis piper tritum et +inferes. +6+ (335) +Ius in aprum elixum+: piper, ligusticum, cuminum, +silfi, origanum, nucleos, caryotam, mel, sinape, acetum, +liquamen et oleum. +7+ (336) +Ius frigidum in aprum elixum+: +piper, careum, ligusticum, coriandri semen frictum, 10 +anethi semen, apii semen, thymum, origanum, cepulam, +mel, acetum, sinape, liquamen, oleum. +8+ (337) +Aliter ius frigidum +in aprum elixum+: piper, ligusticum, cuminum, +anethi semen et thymum, origanum, silfi modicum, +erucae semen plusculum, suffundes merum, condimenta 15 +viridia modica, cepam, Ponticas vel amygdala fricta, dactylum, +mel, acetum, merum modicum, coloras defrito, liquamen, +oleum. + + 4 cepae _Gi_, cepam EV, cepa _Hum_ | 5 fasciculo _Hum_, -os EV | + pinguius E, pingui ius V | obligas ius _Hum_, obliga siuis + (siu{io.}s E) EV, obligabis _Tor_ | 11 cepulam E, -ullam V | + 12 oleum E2V, et oleum E1, _item p. 59, 6 {+8+ 1, 8}_ | 15 eruce + E2V, euruce E1 | 16 cepa pontica EV + + + +9+ (338) +Aliter <ius> in apro+: teres piper, ligusticum, +origanum, apii semen, laseris radicem, cuminum, +feniculi semen, rutam, liquamen, vinum, passum. facies +ut ferveat. cum ferbuerit, amulo obligas. aprum intro +foras <tanges> et inferes. +10+ (339) +Perna apruna ita impletur 5 +Terentina+: per articulum pernae palum mittes ita +ut cutem a carne separes, ut possit condimentum accipere +per cornulum et universa impleatur. teres piper, bacam +lauri, rutam; si volueris, laser adicies, liquamen optimum, +caroenum et olei viridis guttas. + (340) cum impleta fuerit, constringitur 10 +illa pars, qua impleta est, ex lino et mittitur +in zemam. elixatur in aqua marina cum lauri turionibus +et anetho. + + 1 Aliter EV, Ius aliter P | 5 tanges _add. Baseggio ex l. 23 + {+8+ 2, 1}_ | apruna V, aprina E | 6 terentina _Sch ex p. 63, 16 + {+8+ 7, 1} (cf. p. 26, 4 {+4+ 2, 13})_, recentina EV, recentis + _Tor_, recens _Hum_ | 8 et _Sch_, ut EV | 10 guttas {s}, gustas + EV (_in_ V _man. recens fecit_ guctas) | 12 aquam marinam EV + + +II. IN CERVO. 1. (341) +Ius in cervum+: teres piper, ligusticum, +careum, origanum, apii semen, laseris radicem, +feniculi semen, fricabis, suffundes liquamen, vinum, passum, +oleum modice. cum ferbuerit, amulo obligas. cervum +coctum intro foras tanges et inferes. + +2+ (342) +In platonem+ similiter 5 +et in omne genus venationis eadem conditura uteris. ++3+ (343) +Aliter+: + cervum elixabis et subassabis. teres piper, liquamen, 7 +careum, apii semen, suffundes mel, acetum, liquamen, +oleum. calefactum amulo obligas et carnem perfundes. + + 5 platone EV, platicerote {a} + + ++4+ (344) +Ius in cervo+: piper, ligusticum, cepulam, origanum, +nucleos, caryotas, mel, liquamen, sinape, acetum, +oleum. +5+ (345) +Cervinae conditura+: piper, cuminum, condimentum, +petroselinum, cepam, rutam, mel, liquamen, mentam, +passum, caroenum et oleum modice. amulo obligas, 5 +cum iam bulliit. + +6+ (346) +Iura ferventia in cervo+: piper, ligusticum, 6 +petroselinum, cuminum, nucleos tostos aut +amygdala suffundes mel, acetum, vinum, oleum modice, +liquamen, et agitabis. +7+ (347) +Embamma in cervinam assam+: +piper, nardostachyum, folium, apii semen, cepam 10 +aridam, rutam viridem, mel, acetum, liquamen, {+}adiectam, +caryotam, uvam passam et oleum. +8+ (348) +Aliter in cervum +assum iura ferventia+: piper, ligusticum, petroselinum, +Damascena macerata, vinum, mel, acetum, liquamen, oleum +modice agitabis porro et satureia. + + 4 cepa ruta V | 5 amulo E2V, -los E1 | 6 bulliit _sic_ EV | + 8 suffundes _ante_ nucleos _habent_ EV, _ante_ mel _posuit Hum_ | + 9 embamma _Tor_, embambam EV | 10 nardostacium EV, _cf. +7+ 6, 8_ | + 11 adiectam (-um V) caretam (ca-- __ret{~a} V) EV, ad rectum + cariotae _Sch_, defritum careotam _Gi_ | 12 ceruum E, ceruom V + + +III. IN CAPREA. 1. +1+ (349) +Ius in caprea+: piper, ligusticum, +careum, cuminum, petroselinum, rutae semen, mel, +sinape, acetum, liquamen et oleum. +2+ (350) +Ius in caprea assa+: +piper, condimentum, rutam, cepam, mel, liquamen, passum, +oleum modice amulum, <cum> iam bulliit. +3+ (351) +Aliter ius 5 +in caprea+: piper, condimentum, petroselinum, origanum +modicum, rutam, liquamen, mel, passum et olei modicum +amulo obligabis. + + 5 amulum EV, amylas _Hum_ | cum _add. Hum ex p. 59, 33 + {+8+ 2, 5}_ | bulliet EV _cf. p. 59, 33 {+8+ 2, 5}_ + + +IV. IN OVIFERO. [hoc est ovis silvatica] 1. +1+ (352) +Ius in +ovifero fervens+: piper, ligusticum, cuminum, mentam +siccam, thymum, silfi, suffundes vinum, adicies Damascena +macerata, mel, vinum, liquamen, acetum, passum ad colorem, +oleum. agitabis fasciculo origani et mentae siccae. 5 ++2+ (353) +Ius in venationibus omnibus elixis et assis+: piperis +scripulos VIII, rutam, ligusticum, apii semen, iuniperum, +thymum, mentam aridam scripulos senos, pulei scripulos +III. haec omnia ad levissimum pulverem rediges et +in uno commisces et teres. adicies in vasculum mel quod 10 +satis erit, et his uteris cum oxygaro. +3+ (354) +Ius frigidum in +ovifero+: piper, ligusticum, thymum, cuminum frictum, +nucleos tostos, mel, acetum liquamen et oleum piper +asperges. + + 1 _glossam_ hoc--silvatica _del_ P, _habent_ EV | 3 uino EV | + damascenam EV | 4 macerata V, merata (ce _supra_ er, _sic_) E | + 8 scr{~p} _sic bis_ V scr{~p} _tum_ scri{~p} E | 10 melle EV | + 14 aspergis EV + + +V. BVBVLA SIVE VITELLINA. 1. (355) +Vitellina fricta+: +piper, ligusticum, apii semen, cuminum, origanum, cepam siccam, +uvam passam, mel, acetum, vinum, liquamen, oleum, defritum. ++2+ (356) +Vitulinam sive bubulam cum porris <vel> +Cydoneis vel cepis vel colocasiis+: liquamen, piper, 5 +laser et olei modicum. +3+ (357) +In vitulinam elixam+: teres +piper, ligusticum, careum, apii semen, suffundes mel, acetum, +liquamen, oleum. calefacies, amulo obligas et carnem +perfundes. +4+ (358) +Aliter in vitulina elixa+: piper, ligusticum, +feniculi semen, origanum, nucleos, caryotam, mel, 10 +acetum, liquamen, sinapi et oleum. + + 1 uitellina EV _hic bis_ uitulina _in indice_ EV | 4 uitulinam EV, + _item 6 et 9 {infra}_ | vel _ante_ cidoneis (_sic_ EV) _add. Gi_, + succidaneis _Hum_ | 5 colocaseis EV | 11 et oleo V, _om._ E1, + oleo E2 + + +VI. IN HAEDO VEL AGNO. 1. +1+ (359) +Copadia haedina +sive agnina+: pipere <et> liquamine coques cum faseolis +faratariis, liquamine, pipere, lasere cum {+} inbracto, buccella +panis et oleo modico. +2+ (360) +Aliter haedinam sive +agninam excaldatam+: mittes in caccabum copadia. 5 +cepam, coriandrum minutatim succides, teres piper, ligusticum, +cuminum, liquamen, oleum, vinum. coques, exinanies +in patina, amulo obligas. +3+ (361) [Aliter haedinam sive +agninam excaldatam] <agnina> a crudo trituram mortario +accipere debet, caprina autem cum coquitur accipit trituram. 10 + + 2 et _add. Sch._ | 3 faratariis EV, paratariis _Hum_ | cum + inbracto V, cum bracto E, cum embracto P, cuminum tritum _Hum_; + confracto _Brandt_ | bocellas EV | 6 minutatim _Gi_, minutum EV, + minutim _Hum_ | 8 Aliter--excaldatam _titulum male repetitum del. + Vo_ | 9 agnina _add. Hum_ | a crudo _sic_ EV | tritura EV + + ++4+ (362) +Haedum sive agnum assum+: haedi cocturam +<cura>. ubi eum ex liquamine et oleo coxeris, incisum infundes +in pipere, lasere, liquamine, oleo modice, et in craticula +assabis. eodem iure continges. piper asparges et +inferes. +5+ (363) +Aliter haedum sive agnum assum+: piperis 5 +semunciam, asareos scripulos VI, zingiberis modicum, +petroselini scripulos VI, laseris modice, liquaminis optimi +heminam, olei acetabulum. +6+ (364) +Haedus sive agnus syringiatus +[id est {+} mammotestus]+: exossatur diligenter +a gula, sic ut uter fiat, et intestina eius integra 10 +exinaniuntur, ita ut in caput intestina sufflentur, et per +novissimam partem stercus exinanibitur. aqua lavantur diligenter +et sic implentur admixto liquamine, et ab umeris +consuitur et mittitur in clibanum. cum coctus fuerit, perfunditur +ius bulliens: lac, piper tritum, liquamen, caroenum, 15 +defritum modice, sic et oleum, et iam bullienti +mittis amulum. vel certe mittitur in reticulo vel in sportella +et diligenter constringitur et bullienti zemae cum modico +salis summittitur. cum bene illic tres undas bullierit, +levatur, et denuo bullit cum umore supra scripto. bulliente 20 +conditura perfunditur. +7+ (365) +Aliter haedus sive agnus +syringiatus+: lactis sextarium unum, mellis unc. IV, piperis +unc. I, salis modicum, laseris modicum. ius in {+} ipsius: +olei acetabulum, liquaminis acetabulum, mellis acetabulum, +dactylos tritos octo, vini boni heminam, amulum modice. 25 + + 2 cura _add. Gi_; haedi cocturam _del. Sch_ | 3 graticula EV | + 6 semiunciam E | asereos EV | ging- E geng- V | 7 petroselinis EV | + 8 syringladus id est mammotestus EV _cf. p. 62, 12 {+8+ 6, 7}; + coniecerunt_ mammothreptos _Dufresne_, amnocistis _Baseggio, + possis_ mammothelastes; _sed glossam iam Hum agnovit_ | + 9 exsorsatur V | 10 a gula _Tor_, agilla EV | sicut uter E, si{~c} + u{~Greek: t} V | 11 exinaniantur (/// /// ex- E) EV | in caput + intestina suffletur EV, per caput int. sufflentur P | 15 lacte EV | + 17 certe _sic_ EV | retiaculo EV | 18 zemae _Sch_, zema EV | + 19 modice _corr. in_ -co E | 22 syringiatus (sir- V) EV | 23 in + ipsius EV, spissius _Sch_, in ipsum _Gi_ | 24 olei E, ole{~u} V | + _verba _liq. acet. mellis acet. _dabat_ E1 _post_ octo, _suo loco + restituit_ E2 + + ++8+ (366) +Haedus sive agnus crudus+: oleo, pipere fricabis +et asparges foris salem purum multo cum coriandri +semine. in furnum mittis, assatum inferes. +9+ (367) +Haedum sive +agnum Tarpeianum+: antequam coquatur, ornatus consuitur. +piper, rutam, satureiam, cepam, thymum modicum. 5 +et liquamine collues haedum, macerabis in furno <aut> in +patella, quae oleum habeat cum percoxerit, perfundes in +patella impensam, teres satureiam, cepam, rutam, dactylos, +liquamen, vinum, caroenum, oleum. cum bene duxerit +impensam, in disco pones, piper asperges et inferes. + +10+ (368) +Haedum 10 +sive agnum Parthicum+: mittes in furnum. teres +piper, rutam, cepam, satureiam, Damascena enucleata, laseris +modicum, vinum, liquamen, et oleum [uinum]. fervens +colluitur in disco, ex aceto sumitur. +11+ (369) +Haedum laureatum +ex lacte+: haedum curas, exossas, interanea eius 15 +cum coagulo tolles, lavas. adicies in mortarium piper, ligusticum, +laseris radicem, bacas lauri duas, pyrethri modicum, +cerebella duo vel tria. haec omnia teres, suffundes +liquamen, temperabis ex sale. super trituram colas lactis +sextarios duos, mellis ligulas duas. hac impensa intestina 20 +reples et super haedum componis in gyro, et omento <vel> +charta cooperis, surclas. in caccabum vel patellam compones +haedum, adicies liquamen, oleum, vinum. cum ad +mediam cocturam venerit, teres <piper>, ligusticum, et +ius de suo sibi suffundes. mittes defriti modicum, teres, 25 +reexinanies in caccabum. cum percoctus fuerit, exornas, +amulo obligas et inferes. + + 1 pipere E, pip V | 2 foris E, fores V | 3 semine E, semen V | + 4 tarpeianum R, tatarpeianum EV | coquatur P, -antur EV | 6 aut P, + _om._ EV | 11 particum _Sch_, pasticum EV, _cf. +6+ 9, 2_ | + 12 laseris E, leseris V | 13 modicum uinum liquamen et oleum uinum + (_om._ P) feruens EV, modicum vivi liq. et vinum _Sch_ | 14 Haedus + laureatus _Tor ex +8+ 7, 9_, Hedo laurum EV | 15 exorsas E | + 16 coagulo {s}, quagulo EV | 17 pirethi EV | 18 teres E2V, _om._ + E1 | 21 giro EV, zirbo (_i._ omento) _Hum_ omento vel _Gi_, omento + _corr. in_ -{~u} V, omentum (om- _ex_ m-) E | 22 cooperes EV | + 24 cocturam P, cora EV | piper {s}, _om._ EV | 25 defriti E, -to V + + +VII. IN PORCELLO. 1. +1+ (372) +Porcellum farsilem duobus +generibus+: curas, a gutture exenteras, a cervice +ornas. antequam praedures, subaperies auriculam sub cutum, +mittes impensam Terentinam in vesicam bubulam et +fistulam aviarii rostro vesicae alligabis, per quam exprimes 5 +in aurem quantum ceperit. post a charta praecludes +et infiblabis et praeparabis aliam impensam. sic +facies: teres piper, ligusticum, origanum, laseris radicem +modicum, suffundes liquamen, adicies cerebella cocta, ova +cruda, alicam coctam, ius de suo sibi, <si> fuerint, aucellas. 10 +nucleos, piper integrum; liquamine temperas. imples porcellum, +charta obduras et fiblas. mittes in furnum. cum +coctus fuerit, exornas, perunges et inferes. + +2+ (373) +Aliter porcellum+: 13 ++3+ Salem, cuminum, laser. +Porcellum liquaminatum+: +de porcello eicis utriculum, ita ut aliquae pulpae 15 +in eo remaneant. teres piper, ligusticum, origanum, +suffundes liquamen, adicies unum cerebellum, ova duo, +misces in se. porcellum praeduratum imples, fiblabis, in +sportella ferventi ollae summittis. cocto fiblas tolles, ut +ius ex ipso manere possit. pipere aspersum inferes. 20 + + 2 generibus {s}, generis EV | 3 praedures _Hum_, perdures EV | + 4 bubul{~a} {a}, -lum EV | 5 rustro EV | 6 post a EV, postea {s} | + 10 si fuerit (_debebat_ -int) _Sch_, fuerit EV, ferueat, cum + ferbuerit _Hum_ | 12 obduras EV, -cas _Sch, cf. p. 64, 14 + {+8+ 7, 5}_ | fiblas _ex_ fibreas _corr._ E | mittes {s}, mitteres + (-ris E) EV | fornum E | 15 utriculum EV _cf. p. 64, 2 {+8+ 7, 4}_, + ventriculum _Hum_ | alique V; -em E | 17 unum {s}, uinum EV | duo + _sic_ EV | 20 manere EV, manare _Hum_ | piper EV + + + +4+ (374) +Porcellum +elixum farsilem+: de porcello utriculum eicies, +praeduras. teres piper, ligusticum, origanum, suffundes +liquamen, cerebella cocta quod satis sit, similiter ova dissolves, +liquamine temperabis, farcimina cocta integra praecides. 5 +sed ante porcellum praeduratum liquamine delavas, +deinde imples, infiblas, in sportella ferventi ollae +summittes. coctum spongizas, sine pipere inferes. + +5+ (375) +Porcellum 8 +assum tractomelinum+: porcellum curatum +a gutture exenteras, siccas. teres piperis unciam, mel, 10 +vinum, impones ut ferveat, tractam siccatam confringes +et partibus caccabo permisces. agitabis surculo +lauri viridis, tam diu coques, donec levis fiat et +impinguet. hac impensa porcellum imples, surculas, obduras +duras charta, in furnum mittes, exornas et inferes. + +6+ (376) +Porcellum 15 +lacte pastum elixum calidum iure+ ++frigido crudo Apiciano+: adicies in mortarium piper, +ligusticum, coriandri semen, mentam, rutam, fricabis, suffundes +liquamen, adicies mel, vinum, et liquamine <temperabis>. +porcellum elixum ferventem sabano mundo siccatum 20 +perfundes et inferes. + + 3 suff{e.}ndes (u _supra_ e) E | 9 tractomelinum _Sch_, -itum + _Hum_ (_debebant_ -itinum), tracto mel in EV | 11 tractam _Hum_, + tactam EV | 13 le:vis _Sch_, lenis EV | 14 surculas _sic_ EV | + obduras EV, -cas _Sch cf. p. 63, 24 {+8+ 7, 1}_ | 16 calidum iure + frigidum EV, calidum siue frigidum iure _Hum, at cf. p. 45, 29 + {+6+ 8}_ | 18 menta ruta V | 19 liqua{~m} V, liquidum E | + temperabis _add. Gi_ | 21 {p/}fundes V, profundes E + + + +7+ (377) +Porcellum Vitellianum+: +porcellum ornas quasi aprum, sale asperges, in furno assas. +adicies in mortarium piper, ligusticum, suffundes liquamen, +vino et passo temperabis. in caccabo cum olei pusillo +ferveat. et porcellum assum iure asperges, ita ut sub 5 +cute ius recipiat. +8+ (378) +Porcellum Flaccianum+: porcellum +ornas in modum apri, sale asperges et in furnum mittes. +dum coquitur, adicies in mortarium piper, ligusticum, +careum, apii semen, laseris radicem, rutam viridem, fricabis, +suffundes liquamen, vino et passo temperabis. In 10 +caccabo cum olei modico ferveat. amulo obligas. porcellum +cocto ab ossibus tanges, apii semen teres ita ut fiat pulvis, +asperges et inferes. +9+ (379) +Porcellum laureatum+: porcellum +exossas, quasi oenogaratum ornas, praeduras. laurum +viridem in medio franges satis, in furno assas, et 15 +mittes in mortarium piper, ligusticum, careum, apii semen, +laseris radicem, bacas lauri. fricabis, suffundes liquamen, +et vino et passo temperabis. adicies in caccabo cum olei +modico, ut ferveat. obligas. porcellum lauro eximes et iure +ab ossibus tanges et inferes. 20 + + 4 in caccabo cum olei (oleo E) pusill{~u} (pussillum E) ferueat + (_ante_ ferueat _duae erasae, fortasse_ et, _in_ V) EV, in + caccabum olei pusillum ferueat {s} | 5 ita ut E, ita et V | 6 ius + E, eius V | flacianum EV | 10 liquamine EV | passo E, passio V | + in caccabum cum olei modicum EV | 12 cocto _Vo cf. v. 19_, coctum + EV | fiat E2V, faciat E1 | 15 furnum EV | 18 et uino et V, et uino + E | in caccabo cum olei modicum ut EV | 19 iure _Sch_, ius EV | + 20 ossa EV, osse {s} + + + +10+ (380) +Porcellum Frontinianum+: +exossas, praeduras, ornas. adicies in caccabum +liquamen, vinum, obligas fasciculum porri, anethi, media +coctura mittes defritum. coctum lavas et siccum mittes. +piper asperges et inferes. +11+ (381) +Porcellum aenococtum+: 5 +porcellum praeduras, ornas; adicies in caccabum oleum, liquamen, +vinum, aquam, obligas fasciculum porri, coriandri, +media coctura colorabis defrito. adicies in mortarium piper, +ligusticum, careum, origanum, apii semen, laseris radicem, +fricabis, suffundes liquamen, ius de suo sibi; vino 10 +et passo temperabis; exinanies in caccabum, facies ut ferveat. +cum ferbuerit, amulo obligas. porcellum compositum +in patina perfundes, piper asperges et inferes. + +12+ (382) +Porcellum 13 +Celsinianum+: ornas, infundes pipere, ruta, cepa, +satureia, sicuto {+} suo, et ova infundes per auriculam, et ex 15 +pipere, liquamine, vino modico in acetabulum temperas, +et sumes. +13+ (383) +Porcellum assum+: + teres piper, rutam, satureiam, 17 +cepam, ovorum coctorum media, liquamen, vinum, +oleum, conditum. bulliat. conditura porcellum in boletari +perfundes et inferes. 20 + + 1 Frontinianum porcellum EV, porc. Fronton- {s} | 3 obligas _sic_ + EV, _item 7 {infra}_, alligas _Sch ex p. 17, 2 {+3+ 2, 3}_ | + 4 cocturam EV | 5 oenococtum EV, _cf. p. 66, 13 {+8+ 7, 16} et + exc. Salm. ind. 21_ in occuctu, _par.21_ unococto; _at_ oenogaratus + _Hum_ | 6 produras EV | 12 obligas E, -izas V | 15 sicuto EV, + succo {a} | 16 teriperas EV + + + +14+ (384) +Porcellum hortolanum+: +porcellus hortolanus exossatur per gulam in modum utris. +mittitur in eo pullus isiciatus particulatim concisus, turdi, +ficedulae, isicia de pulpa sua, Lucanicae, dactyli exossati, +fabriles bulbi, cocleae exemptae, malvae, betae, porri, 5 +apium, cauliculi elixi, coriandrum, piper integrum, nuclei, +ova XV superinfunduntur, liquamen piperatum, ova mittuntur +trita. et consuitur et praeduratur. in furno assatur. +deinde a dorso scinditur, et iure hoc perfunditur. piper +teritur, ruta, liquamen, passum, mel, oleum modicum. cum 10 +bullierit, amulum mittitur. +15+ (385) +Ius frigidum in porcellum +elixum ita facies+: teres piper, careum, anethum +origanum modice, nucleos pineos, suffundes acetum. liquamen, +caryotam, mel, sinape factum, superstillabis +oleum, piper asperges et inferes. +16+ (386) +Porcellum Traianum 15 +sic facies+: exossas porcellum et aptabis sicuti +aenococtum et ad fumum suspendes, et adpendeas, et quantum +adpendeas, tantum salis in ollam mittes. et elixas ut +coquatur, et siccum in lance inferes <pro> salso recente. ++17+ (387) +In porcello lactante+: piperis unc. I, vini heminam, 20 +olei optimi acetabulum maius, liquaminis acetabulum, aceti +acetabulum minus. + + 1 hortolanum _et_ hortolanus _sic_ EV | 2 gulam E, ungul{~a} (un + _erasae_) V | 3 particulatim {s}, -lam EV | 7 mittantur EV | + 8 trita _Gi_, tria EV | 13 elixum ita facies _Hum_, ita facies in + elixum EV | 14 careotam EV, caraenum _Hum_ | 15 traganum EV, + Troianum _Sch ex Macrob. 3, 13, 13 vel_ taricanum ({a} + "tarichos") | 19 siccum EV _cf. p. 47, 9 {+6+ 9, 7}. 51, 25 + {+7+ 5, 5}. 65, 13 {+8+ 7, 10}_, sic eum {a} | inferes E, efferes + V | pro _add. Baseggio_ | 20 lactante _sic_ EV | 21 _ut supra_ V, + optimi acetabulum [aceti acetabulum _del._ E2] maius liquaminis + minus E + + +VIII. LEPOREM. 1. (395) +Leporem madidum+: in aqua +praecoquitur modice, deinde componitur in patina, [ac] coquendus +<ex> oleo in furno, et cum prope sit coctus ex +alio oleo. pertangito de conditura infra scripta: teres piper, +<ligusticum>, satureiam, cepam, rutam, apii semen, liquamen, 5 +laser, vinum et modice olei. aliquotiens versatur, +in ipsa percoquitur conditura. + +2+ (396) +Item aliam ad eum impensam+: 7 +cum prope tolli debeat, teres piper, dactylum, +laser, uvam passam, caroenum, liquamen, oleum. suffundes, +et, cum bullierit, piper asperges et inferes. +3+ (397) +Leporem 10 +farsum+: nucleos integros, amygdala, nuces sive glandes +concisas, piperis grana solida, pulpam de ipso lepore. et +ovis fractis obligatur, de<inde tegitur> omento porcino, +in furno <assatur>. sic iterum impensam facies: rutam, piper +satis, cepam, satureiam, dactylos, liquamen, caroenum 15 +vel conditum. diu combulliat donec spisset, et sic perfunditur. +sed lepus in piperato liquamine et lasere maneat. + + 1 madidum EV, acidum _Sch_ | 2 coquendus _Sch_, accoquendus EV, ad + coquendum _Tor_, ac coquitur _Hum_ | 3 ex _add. Gi_ | 5 ligusticum + _add._ P, _om._ EV | 7 alia E | eum {s}, eam EV | 12 pulpa EV | + 13 deinde tegitur _Sch et Gi_, de EV | 14 assatur _add. Gi_ | + 17 et lasere V, _om._ E + + ++4+ (398) +Ius album in assum leporem+: piper, ligusticum, cuminum, +apii semen, ovi duri medium. trituram colligis et +facies globum ex ea. in caccabulo coques liquamen, vinum, +oleum, acetum modice, cepulam concisam, postea globulum +condimentorum mittes et agitabis origano vel satureia. si 5 +opus fuerit, amulas. +5+ (399) +Aliter in leporem: ex sanguine +et iecinere et pulmonibus leporinis minutal+: +adicies in caccabum liquamen et oleum <et> cocturam, porrum +et coriandrum minutatim concides, iecinera et pulmones +in caccabum mittes. cum cocta fuerint, teres piper, 10 +cuminum, coriandrum, laseris radicem, mentam, rutam, puleium, +suffundes acetum, adicies iecinera leporum et sanguinem, +teres. <adicies> mel et <ius> de suo sibi, aceto +temperabis, exinanies in caccabum, pulmones leporum minutatim +concisos in eundem caccabum mittes, facies ut ferveat. 15 +cum ferbuerit, amulo obligas, piper asperges et inferes. + + 3 ex ea _Hum_, extra EV | caccabulo E, caccabo (lo _add._ V2) V1 | + 4 globolum EV | 7 minutal _Hum ex p. 32, 23 {+4+ 3 7}_, minuta EV | + 8 et cocturam _Gi_, cocturam EV | 10 fuerint {s}, -rit EV | + 13 adicies _et_ ius _add. Hum_ + + ++6+ (400) +Aliter leporem ex suo iure+: leporem curas, +exossas, ornas, mittes in caccabo, adicies oleum, liquamen, +cocturam, fasciculum porri, coriandrum, anethum. dum coquitur, +adicies in mortarium piper, ligusticum, cuminum, +coriandri semen, laseris radicem, cepam aridam, mentam, 5 +rutam, apii semen, fricabis, suffundes liquamen, adicies +mel, ius de suo sibi, defrito, aceto temperabis. facies ut +ferveat. cum ferbuerit, amulo obligabis. exornas, ius perfundes, +<piper> asperges et inferes. +7+ (401) +Leporem Passenianum+: +leporem curas, exossas, extensum ornas, suspendes 10 +ad fumum. cum coloraverit, facies ut dimidia coctura +coquatur. levas, asperges salem, {+} massam oenogaro tanges, +adicies in mortarium piper, ligusticum, fricabis, suffundes +liquamen, vino et liquamine temperabis in caccabum. adicies +oleum modicum, facies ut ferveat. cum ferbuerit, 15 +amulo obligas. leporem assum a dorso tangis, piper asperges +et inferes. + + 2 adicies--cocturam _om._ V1, _add._ V2 _in marg. inf._ | oleum E, + oleo V2 | 7 mel ius EV, melius ius _Sch_ | 9 piper {s}, _om_, EV | + 11 ut E2V, et E1 | 12 levas _Gi_, lauas EV | oenogara EV | + 12 massam EV, assas _Brandt cf. p. 68, 2 {+8+ 8, 7}_ | 14 uinum EV + + + +8+ (402) +Leporem isiciatum+: eadem conditura +condies pulpam, nucleos infusos admisces, omento teges +vel charta, colliges lacinias et surcula. + +9+ (403) +Leporem farsilem+: 3 +leporem curas, ornas, quadratum imponis. adicies +in mortarium piper, ligusticum, origanum, suffundes liquamen, 5 +adicies iecinera gallinarum cocta, cerebella cocta, +pulpam concisam, ova cruda tria, liquamine temperabis, +omento teges et charta et surclas. lento igni subassas. adicies +in mortarium piper, ligusticum, fricabis, suffundes liquaram, +vino et liquamine temperabis, facies ut ferveat 10 +cum ferbuerit, amulo obligas, et leporem subassatum perfundes. +piper asperges et inferes. +10+ (404) +Aliter leporem +elixum+: ornas, adicies in lance oleum, liquamen, acetum, +passum, cepam concides et rutam viridem, thymum subcultratum, +et sic adpones. 15 + + 1 eadem {s}, eandem EV | 2 omente V | 5 lacinias EV, laminas + _Sch_ | 7 cruda EV2, dura (_erasa_) V1 | 8 et carta et surclas V, + et surclas et carta E | 12 Leporem aliter EV | 13 ornas V, oenas E + + + +11+ (405) +Leporis conditura+: teritur +piper, ruta, cepula, [et] iecur leporis, liquamen, caroenum, +passum, olei modicum. amulum, cum bullit. +12+ (406) +Leporem +<pipere> sicco sparsum+: et hunc praecondies +sicut haedum Tarpeianum. antequam coquatur, ornatus 5 +suitur. piper, rutam, satureiam, cepam, thymum modicum, +liquamine collues, postea in furnum <mittes>, coques et +impensa tali circumsparges: piperis semunciam, rutam +cepam, satureiam, dactylos IV, uvam passam, iusculum coloratum +super vatillum, vinum, oleum, liquamen, caroenum 10 +frequenter tangitur ut condituram suam omnem tollat. +postea ex pipere sicco in disco sumitur. +13+ (407) +Aliter leporem +conditum+: coques ex vino, liquamine, aqua, sinapi +modico, anetho, porro cum capillo suo. cum <in> se +coxerit, condies: piper, satureiam, cepae rotundum, dactylos, 15 +Damascena duo, vinum, liquamen, caroenum, olei modice. +stringatur amulo, modicum bulliat. conditura lepus +in patina perfunditur. + + 2 et iecur (-or E) EV | 4 pipere _add. Gi cf. v. 12_ | + 5 Tarpeianum _cf. +8+ 6, 9_ | coquantur E | 6 mittes _add. Gi_ | + 7 inpensam tall EV | 8 iusculum _Gi_, iustam EV | 14 modicum EV | + in se _Sch, cf. p. 17, 10 {+3+ 2, 4}. 31, 23 {+4+ 3, 3}_, se EV, + per se _Tor_ | 15 piper V, pipere E | satureia EV cepae rutundum + _sic_ EV | 16 damascenae (dasm- E2) EV, -na V3 | 17 conditura _Sch + ex p. 62, 11 {+8+ 6, 6}_, conditur EV + + +IX. (408) GLIRES. +Glires+: isicio porcino, item pulpis ex +omni membro glirium trito, cum pipere, nucleis, lasere, liquamine +farcies glires, et sutos in tegula positos mittes in +furnum aut farsos in clibano coques. + + 2 trito EV, tritis _Hum_ | 4 coque EV + + + + +LIB. IX. THALASSA + +I. in lucusta. II. in torpedine. III. in lolligine. IV. in sepiis. +V. in polypo. VI. in ostreis. VII. omne genus conchyliorum. VIII. in +echino. IX. in mitulis. X. in sarda cordula XI. embractum Baianum. + + LIB. IX. Thalassa E _in indice_, talassa EV _hic_ | _cap. II_ + torpidine EV | VII conciliorum EV | IX metullis E, metulis V | + XI balanum E + + +I. [IVS] IN LVCVSTA. 1. (409) +Ius in lucusta et capari+: +indura cepam pallachanam concisam. {+} eius piper, +ligusticum, careum, cuminum, caryotam, mel, acetum, vinum, +liquamen, oleum, defritum. hoc ius adicito sinapi in +elixuris. + +2+ (410) +Lucustas assas sic facies+: aperiuntur lucustae, 5 +ut adsolet, cum testa sua et infunditur eis piperatum, +coriandratum, et sic in craticula assantur. cum siccaverint, +adicies ius in craticula quotiens siccaverint quousque +assantur bene, <et> inferes. +3+ (411) +Lucustam elixam cum +cuminato+: piper, ligusticum, petroselinum, mentam siccam, 10 +cuminum plusculum, mel, acetum, liquamen. si voles, +folium et malabathrum addes. +4+ (412) +Aliter lucustam: isicia +de cauda eius sic facies+: folium noci {+} uvam +prius demes et elixas deinde pulpam, concides, cum liquamine, +pipere et ovis isicia formabis. +5+ (413) +In lucusta elixa+: 15 +piper, cuminum, rutam, mel, acetum, liquamen et oleum. ++6+ (414) +Aliter in lucusta+: piper, ligusticum, cuminum, mentam, +rutam, nucleos, mel, acetum, liquamen et vinum. + + 1 IVS IN LOCVSTA EV _cf. tit. ind._ | 2 pallacanam _sic_ EV, _cf. + p. 28, 28 {+4+ 2, 25}_ | eius EV, teres _Gi; an_ facies ei ius? | + 7 _et_ 8 graticula EV | 8 ius _Gi_, eis EV | 9 _verba_ bene + inferes _in_ EV _abierunt post_ 10 cuminato; _suo loco restituit + et_ et _inseruit Hum_ | locusta elixa EV | 12 malabratum EV | + lucusta (loc- E) EV | esicia EV2, _om._ V1 | 24 folium noci uuam + prius EV, folliclum [nocivam uvam] prius _Sch, an_ follem nocivum + prius? | 16 ruta V, oleum V, uin{~u} _(del. et_ oleum ss. E2) E + _cf. v. 18_ | 18 uinum V, oleum (_del. et_ uinum ss. E2) E _cf. + v. 16_ + + +II. IN TORPEDINE. 1. (415) +In torpedine+: teritur piper, +ruta, cepula arida. <addes> mel, liquamen, passum, vinum +modice, olei boni guttas. cum bullire coeperit, amulo obligas. ++2+ (416) +In torpedine elixa+: piper, ligusticum, petroselinum, +mentam, origanum, ovi medium, mel, liquamen, passum, 5 +vinum, oleum. si voles, addes sinape, acetum. si calidum +volueris, uvam passam addes. + + 1 IN V, _om._ E | 2 addes _add. Gi_ + + +III. IN LOLLIGINE. 1. (417) +In lolligine in patina+: teres +piper, rutam, mel modicum, liquamen, caroenum, olei guttas. ++2+ +In lolligine farsili+: piper, ligusticum, coriandrum, +apii semen, ovi vitellum, mel, acetum, liquamen, vinum et +oleum. obligabis. 5 + + 3 farsile EV, _item_ 13 {+9+ 4, 1} | coliandrum EV + + +IV. IN SEPIIS. 1. (418) +In sepia farsili+: piper, ligusticum, +apii semen, careum, mel, liquamen, vinum, condimenta +coctiva. calefacies, et sic aperies sepiam et perfundes. ++2+ (419) +Sic farcies eam sepiam coctam+: cerebella +elixa enervata teres cum pipere, cui commisces ova cruda +quod satis erit, piper integrum, isicia minuta, et sic consues +et in bullientem ollam mittes ita ut coire impensa possit. ++3+ (420) +Sepias elixas ab aheno+: in frigidam missas cum +pipere, lasere, liquamine, nucleis. ova <addes>, et condies +ut voles. +4+ (421) +Aliter sepias+: piper, ligusticum, cuminum, +coriandrum viride, mentam aridam, ovi vitellum, mel, liquamen, +vinum, acetum et oleum modicum. et, ubi bullierit, +amulo obligas. + + 4 farcies _Tor_, facies EV | 5 lixa EV | enerulata EV | 6 quod V, + {q/} E | pipere EV | sic consues _Hum_, sicco sues EV | 8 aeno P, + alieno EV _cf. p. 14, 12 {+2+ 2, 7}_ | 9 addes _add. Gi_ + + +V. (422) IN POLYPO. +In polypo+: pipere, liquamine, lasere. +inferes. + + +VI. (423) IN OSTREIS. +In ostreis+: piper, ligusticum, ovi +vitellum, acetum, liquamen, oleum et vinum. si volueris, et +mel addes. + + 2 et uinum _om._ E1, _add. in marg._ E1 _an_ E2 + + +VII. (424) IN OMNE GENVS CONCHYLIORVM. +In omne +genus conchyliorum+: piper, ligusticum, petroselinum, +mentam siccam, cuminum plusculum, mel, liquamen. si voles, +folium et malabathrum addes. + + 1 _et_ 2 conciliorum EV + + +VIII. IN ECHINO. 1. (425) +In echino+: accipies pultarium +novum, oleum modicum, liquamen, vinum dulce, piper minutum. +facies ut ferveat. cum ferbuerit, in singulos echinos +mittes, agitabis, ter bulliat. cum coxeris, piper asperges +et inferes. +2+ (426) +Aliter <in> echino+: piper, cosium modice, 5 +mentam siccam, mulsum, liquamen, spicam Indicam et folium. ++3+ (427) +Aliter <in> echino+: lotum mittes in aqua calida, +coques, levas, in patella compones, addes folium, piper, +mel, liquamen, olei modice, ova, et sic obligas. in thermospodio +coques, piper asperges et inferes. +4+ (428) +In echino salso+: 10 +echinum salsum cum liquamine optimo, caroeno, pipere, +temperabis et adpones. +5+ (429) +Aliter+: echinis salsis liquamen +optimum admisces, et quasi recentes apparebunt, +ita ut a balneo sumi possint. + + 1 echino _bis_ E2V, enicho _bis_ E1 _item 5. 7. 10. 11 {infra}_ | + 4 _an_ coxerit? | 5 in _om._ EV | 6 mulsum V, -am E | liquamine + EV | 7 in P, _om._ EV | echino V, enichum _corr. in_ echinum E | + lotum _Baseggio_, colum EV, totum _Hum_, solum _Tor_ | + 9 termospodio E2V, -spodi E1 | 10 enicho _et_ enichum E1 | salso V, + salsum E | 11 liquamen optimum EV | 12 e{n.}{i.}chinis E | salsis + _Sch_, salis EV | 13 apparebunt E, aptabunt V + + +IX. (430) IN MITVLIS. +In mitulis+: liquamen, porrum concisum, +cuminum, passum, satureiam, vinum. mixtum facies +aquatius et ibi mitulos coques. + + 1 metulis _bis_ EV | 3 aquatius _Hum_, aquati ius EV | mitulos + _sic_ EV | + + +X. IN SARDA CORDVLA MVGILE. 1. (431) +In Sardis: +Sardam farsilem sic facere oportet+: Sarda exossatur, +et teritur puleium, cuminum, piperis grana, menta, +nuces, mel. impletur et consuitur. involvitur in charta et +sic supra vaporem ignis in operculo componitur, conditur 5 +ex oleo, caroeno, allece. + +2+ (432) +Sarda ita fit+: coquitur sarda et 6 +exossatur. teritur piper <cum> ligustico, thymo, origano, +ruta, caryota, melle, et in vasculo ovis concisis ornatur +impensa: vinum modice, acetum, defritum et oleum viride. + + 2 sard{~a} exossatur EV | 3 et teritur EV, attorretur _Sch_ | + pulpeium EV | cuminum _Hum_, cum EV | mentam EV | 6 allece _Hum_, + allego EV | 7 piper cum _Hum_, pipere EV, piper ex _Sch_ | + 8 rut{~a} careot{~a} V | concisis _Sch_, incisis EV _cf. p. 72, 1 + {+9+ 10, 4}_ | 9 uiridem EV _item p. 72, 18 {+9+ 13, 1}_ + + ++3+ (433) +Ius in Sarda+: piper, origanum, mentam, cepam, aceti +modicum et oleum. + +4+ (434) +Ius in Sarda+: piper, ligusticum, mentam 2 +aridam, cepam coctam, mel, acetum, oleum. perfundes, +asperges ovis duris concisis. + +5+ (435) +Ius in cordula assa+: piper, 4 +ligusticum, apii semen, mentam, rutam, caryotam, mel, 5 +acetum, vinum et oleum. convenit et in Sarda. +6+ (437) +Ius in +mugile salso+: piper, ligusticum, cuminum, cepam, mentam, +rutam, calvam, caryotam, mel, acetum, sinape et +oleum. +7+ (438) +Aliter ius in mugile salso+: piper, origanum, +erucam, mentam, rutam, calvam, caryotam, mel, oleum, 10 +acetum et sinape. + + 4 in _om._ V | 5 se{~m} V, sepe E | careotam V, caroetam E | 6 et + in V, in E | 7 cepa (cep{.e} _et_ a _supra_ e E) menta ruta calua + careotam EV | 9 origan{~u} V, -no E | 10 eruca EV | ruta V | calua + EV + + +XI. (439) IVS IN SILVRO, IN PELAMYDE ET IN THYNNO +SALSIS: piper, ligusticum, cuminum, cepam, mentam, rutam, +calvam, caryotam, mel, acetum, sinape, oleum. + + 1 pelamide E, pelapide V | tinno EV + + +XII. (440) IVS IN MVLLO TARICHO: piper, rutam, cepam, +dactylum, sinapi, trito commisces echino <et> oleo, et sic +perfundes piscem frictum vel assatum. + + 1 mulo tarico EV | 2 et oleo _Sch_, oleo EV + + +XIII. SALSVM SINE SALSO: 1. (441) Iecur coques, teres, et +mittes piper aut liquamen aut salem. addes oleum. iecur leporis +aut haedi aut agni aut pulli; et, si volueris, in formella piscem +formabis. oleum viride supra adicies. +2+ (442) +Aliter vice +salsi+: cuminum, piper, liquamen teres, et passum modice 5 +vel caroenum et nuces tritas plurimas misces et simul +conteres et salsari defundes. oleum modice superstillabis +et inferes. +3+ (443) +Aliter salsum sine salso+: cumini tantum +quantum quinque digitis tollis, piperis ad dimidium eius +et unam spicam alei purgatam teres, liquamen superfundes, 10 +oleum modice superstillabis. hoc aegrum stomachum +valde reficit et digestionem facit. + + 2 mittes {s}, inities EV, inicies {s} | 6 caroeni EV | 7 salsare + defundes _sic_ EV | 8 sine _Sch_, in EV | cuminum EV + + +XIV. (444) EMBRACTVM BAIANVM. +Embractum Baianum+: +ostreas minutas, sphondylos, urticas in caccabum +mittes, nucleos tostos concisos, rutam, apium, piper, coriandrum, +cuminum, passum, liquamen, caryotam, oleum. + + 2 orticas EV | 4 careotam EV, caroenum _Hum_, cariotum _Sch; cf. + +10+ 1, 1_ + + + + +LIB. X. HALIEVS + +I. in piscibus diversis. II. in murenam. III. in anguillam. + + EXPLICIT APICI (-II E) TALASSALIBVS LIBER VIIII | INCIPIT EIVSDEM + ALIE (-IAE V) VESLIBVS EV, _in quo_ LIBVS _bis male pro_ LIB. + _scriptum;_ Halieus E _in indice librorum_ | _cap._ III anguilla E + + +I. IN PISCIBVS. 1. (445) +Ius diabotanon in pisce frixo+: +piscem quemlibet curas, salsas, friges. teres piper, cuminum, +coriandri semen, laseris radicem, origanum, rutam, +fricabis, suffundes acetum, adicies caryotam, mel, defritum, +oleum, liquamen, temperabis, refundes in caccabum, 5 +facies ut ferveat. cum ferbuerit, piscem frictum perfundes, +piper asperges et inferes. + +2+ (446) +Ius in pisce elixo+: piper, ligusticum, 7 +cuminum, cepulam, origanum, nucleos, caryotam, +mel, acetum, liquamen, sinapi, oleum modice. ius calidum. +si velis, uvam passam. +3+ (447) +Aliter in pisce elixo+: teres 10 +piper, ligusticum, coriandrum viride, satureiam, cepam, +ovorum vitella cocta, passum, acetum, oleum et liquamen. + + 2 salsas _Gi_, saluas EV, salias _Hum_ | 11 uiridem EV | 12 cocta + EV, duo cocta P; _cf. v. 31 {+10+ 1, 9}_ + + ++4+ (448) +<Aliter> ius in pisce elixo+: piscem curabis diligenter, +mittes in mortarium salem, coriandri semen, conteres +bene, volves eum, adicies in patinam, cooperies, gypsabis, +coques in furno. cum coctus fuerit, tolles, aceto acerrimo +asperges et inferes. +5+ (449) +Aliter ius in pisce elixo+: cum 5 +curaveris piscem, adicies in sartaginem <coriandri> semen, +aquam, anethum viride et ipsum piscem. cum coctus fuerit, +asperges aceto et inferes. +6+ (450) +Ius Alexandrinum in pisce +asso+: piper, cepam siccam, ligusticum, cuminum, origanum, +apii semen, pruna Damascena enucleata, mulsum, 10 +acetum, liquamen, defritum, oleum, et coques. +7+ (451) +Aliter ius +Alexandrinum in pisce asso+: piper, ligusticum, coriandrum +viride, uvam passam enucleatam, vinum, passum, +liquamen, oleum, et coques. +8+ (452) +Aliter ius Alexandrinum +in pisce asso+: piper, ligusticum, coriandrum viride, cepam, 15 +Damascena enucleata, passum, liquamen, acetum, +oleum, et coques. +9+ (453) +Ius in gongro asso+: piper, ligusticum, +cuminum frictum, origanum, cepam siccam, ovorum vitella +cocta, vinum, mulsum, acetum, liquamen, defritum, et coques. + + 1 Aliter P, _om._ EV | 4 acerrimo EV, asperrimo P | 6 coriandri + semen _Tor_, sem (_in_ V _virgula supra_ m _erasa_) EV | 7 uiridem + EV, _item v. 13, 15, p. 74, 10 {+10+ 1, 13}_ | 10 mulsum _Gi, cf. + p. 74 l. 14 {+10+ 1, 14} al._, mittis E, mus V | 12 alexandrum E | + 17 grongo assa EV + + ++10+ (454) +Ius in cornutam+: piper, ligusticum, origanum, +cepam, uvam passam enucleatam, vinum, mel, acetum, liquamen, +oleum, et coques. +11+ (455) +Ius in mullos assos+: piper, +ligusticum, rutam, mel, nucleos, acetum, vinum, liquamen, +oleum modice. calefacies et perfundes. +12+ (456) +Aliter ius in 5 +mullos assos+: rutam, mentam, coriandrum, feniculum, +omnia viridia, piper, ligusticum, mel, liquamen et oleum +modice. +13+ (457) +Ius in pelamyde assa+: + piper, ligusticum, origanum, 8 +coriandrum viride, cepam, uvam passam enucleatam, +passum, acetum, liquamen, defritum, oleum, et coques. 10 +hoc ius convenit et in elixa. si vis, et mel addes. ++14+ (458) +Ius in percam+: + piper, ligusticum, cuminum frictum, cepam, 12 +pruna Damascena enucleata, vinum, mulsum, acetum, +oleum, defritum, et coques. +15+ (459) +Ius in pisce rubellione+: +piper, ligusticum, careum, serpyllum, apii semen, cepam 15 +siccam, vinum, passum, acetum, liquamen, oleum. amulo +obligas. + + 1 cornutam _Hum_, carnutam EV | 2 passam et nucleatam EV | + 9 passam et nucleatam passam EV + + +II. <IN MVRENAM>. 1. (460) +Ius in murena assa+: piper, +ligusticum, satureiam, crocomagma, cepam, pruna Damascena +enucleata, vinum, mulsum, acetum, liquamen, defritum, +oleum, et coques. +2+ (461) +Aliter ius in murena assa+: +piper, ligusticum, pruna Damascena, vinum, mulsum, acetum, 5 +liquamen, defritum, oleum, et coques. +3+ (462) +Aliter ius in +murena assa+: piper, ligusticum, nepetam montanam, +coriandri semen, cepam, nucleos pineos, mel, acetum, liquamen, +oleum, et coques. +4+ (463) +Aliter ius in murena +elixa+: piper, ligusticum, anethum, apii semen, rhus Syriacum, 10 +caryotam, mel, acetum, liquamen, oleum, sinape, +defritum. +5+ (464) +Aliter ius in murena elixa+: piper, ligusticum, +careum, apii semen, coriandrum, mentam aridam, nucleos +pineos, rutam, mel, acetum, vinum, liquamen, oleum +modice. calefacies et amulo obligas. + +6+ (465) +<Aliter> ius in murena 15 +elixa+: piper, ligusticum, careum, cuminum, nucleos, +caryotam, sinape, mel, acetum, liquamen et oleum et defritum. + + 1 IN MVRENAM _om._ EV | morena EV _item v. 4_ (-as V) _7, 9, 12, + 15_ | 2 croco magna EV | cepa EV | 3 et nucleata EV | 6 +10+ 2, 4 + (463) post +10+ 3, 2 (466), habent {s}{a}, post +10+ 2, 6 (465)_ + PM | 9 Aliter P, _om._ EV | 10 anethum _Hum_, acetum EV | rus + syriacum _sic_ EV, _item p. 76, 2 {+10+ 4, 1} et 4 {+10+ 4, 2}_ + (sir- E) | 17 sinap{~e} V | et oleum et _sic_ EV + + +III. (467) 1. +Ius in lacertos elixos+: piper, ligusticum, +cuminum, rutam viridem, cepam, mel, acetum, liquamen, +oleum modice. cum bullierit, amulo obligas. +2+ (466) +Ius in pisce +elixo+: piper, ligusticum, petroselinum, origanum, cepam +aridam, mel, acetum, liquamen, vinum, oleum modice. cum 5 +bullierit, amulo obligas. et in lance inferes. + +3+ (468) +Ius in pisce 6 +asso+: piper, ligusticum, thymum, coriandrum viride, mel, +acetum, liquamen, vinum, oleum, defritum. calefacies et +agitabis rutae surculo et obligabis amulo. + +4+ (469) +Ius in thynno+: 8 +piper, cuminum, thymum, coriandrum, cepam, uvam passum, +acetum, mel, vinum, liquamen, oleum. calefacies; 10 +amulo obligabis. +5+ (470) +Ius in thynno elixo+: piper, ligusticum, +thymum, condimenta moretaria, cepam, caryotam, +mel, acetum, liquamen et oleum et sinape. + + 3 _+10+ 3, 1 (467) post +10+ 3, 2 (466) et +10+ 2, 4 (463) habent_ + {s} (_non_ MP) {a} | 7 uiridem EV | 9 agitabis P, zitabis EV | + _+10+ 3, 4 (469) in_ E _locum habet ante +10+ 3, 3 (468), sed + scripta est a manu_ E1 _in loco adraso; ceterum ipsa_ E2 _signis + ordinem eum quem praestat_ V _restituisse videtur_ | 12 obligabis + E, -gas V | 13 mortaria (-ea E) EV | cepa V | 14 et oleum et V, + oleum E + + + +6+ (471) +Ius in dentice +asso+: piper, ligusticum, coriandrum, mentam, rutam +aridam, malum Cydorium coctum, mel, vinum, liquamen, +oleum. calefacies, amulo obligabis. +7+ (472) +In dentice elixo+: +piper, anethum, cuminum, thymum, mentam, rutam viridem 5 +mel, acetum, liquamen, vinum, oleum modice. calefacies +et amulo obligabis. +8+ (473) +Ius in pisce aurata+: piper, +ligusticum, careum, origanum, rutae bacam, mentam, myrtae +bacam, ovi vitellum, mel, acetum, oleum, vinum, liquamen. +calefacies et sic uteris. +9+ (474) +Ius in pisce aurata assa+: 10 +piper, coriandrum, mentam aridam, apii semen, cepam, +uvam passam, mel, acetum, vinum, liquamen et oleum. +10+ (475) +Ius +in scorpione elixo+: piper, careum, petroselinum, +caryotam, mel, acetum, liquamen, sinape, oleum, defritum. ++11+ (476) +In pisce oenogarum+: teres piper, rutam, mel commisces, 15 +passum, liquamen, caroenum, et igni mollissimo +calefacies. +12+ +<Aliter> in pisce oenogarum+: ut supra +facies. cum bullierit, amulo obligabis. + + 3 mel EV, uel {s} | 9 bac{~a} ouitell{~u} V | 11 apii E, api V _hoc + solo loco_ | 15 ruta V | 16 signi EV | 17 Aliter _add. Tor_ | + 18 obligabis V-, gas E + + +IV. <IN ANGVILLAM.> 1. (477) +Ius in anguillam+: piper, +ligusticum, apii semen, anethum, rhus Syriacum, caryotam, +mel, acetum, liquamen, oleum, sinape et defritum. +2+ (478) +<Aliter> +ius in anguillam+: piper, ligusticum, rhus Syriacum, +mentam siccam, rutae bacas, ovorum vitella cocta, 5 +mulsum, acetum, liquamen, oleum. coques. + + 1 IN ANGVILLAM _om._ EV anguilla EV | 3 Aliter _om._ EV | EXPLICIT + FELICITER AMEN E, EXPLICIT LIBER X V + + + + +(A p. 196) APICI EXCERPTA A VINIDARIO VIRO INLVSTRI + + ++Breuis pimentorum+ que in domo esse debeant ut condimentis +nihil desit: crocu, piper, zingiber, lasar, foliu, baca +murre, costu, cariofilu, spica indica, addena, cardamomu, spica +nardi. 5 + ++De seminibus hoc+: papaber, semen rude, baca rute, baca +lauri, semen aneti, semen api, semen feniculi, semen ligustici, +semem eruce, semen coriandri, cuminu, anesu, petrosilenu, careu, +sisama. + + 1 EXCERPTA _tit. in_ A. _abiit post v. 9_ sisama | IN{L/}UT A | + 2 _accipe_ pigmentorum _i. specierum_ | 3 _debuit_ baca mirte | + 4 _i._ caerefolium _vel_ chaerephyllon | addena _ignota_ | 6 _i._ + semen rutae + + ++De siccis hoc+: lasaris radices, menta, nepeta, saluia, cupressu, +origan{~u}, zyniperum, c{e,}pa gentima, bacas timmi, coriandrum, +piretru, citri, fastinaca, c{e,}pa ascalonia, radices iunci, +anet, puleiu, ciperum, aliu, ospera, samsucu, innula, silpi{~u}, +cardamom{~u}. 5 + ++De liquorib. hoc+: mel, defritu, carinu, apiperiu, passu. + ++De nucleis hoc+: nuces maiores, nuclos pineos, acmidula, +aballana. + ++De pomis siccis hoc+: damascena, datilos, uba passa, +granata. H{e,}c omnia in loco sicco pone, ne odorem et uirtutem 10 +perdant. + + 2 _i._ iuniperum | gentima _interpretabatur_ getia _vel_ gethya + _Salmasius_ | 3 _i._ pastinaca | ascolonia _corr. in_ -cal- A1 | + 4 _i._ osprea | 6 apiperiu _videtur esse_ piperatum | 7 amygdala, + Abellanae | 9 uba _ex_ uua _fecit_ A1 + + +Brevis cybor{~u}. + +I. caccabina minore +II. caccabina fusile +III. ofellas garatas +IV. ofellas assas +<V.> aliter ofellas +VI. ofellas graton +VII. pisces scorpiones rapulatus +VIII. pisces frixos cuiuscumq. generis +IX. item pisces frixos +X. pisces assos +XI. pisces inotogonon +XII. sardas +XIII. item pisces inotogonon +XIV. mullos anetatos +XV. aliter mullos +XVI. murenas et anguillas +XVII. lucustas et isquillas +XVIII. pisces elixos +XIX. patinas oborum +XX. porcello coriandratu +XXI. porcello in oc cuctu +XXII. porcello eo iure +XXIII. porcello tymmo crapsu +XXIV. porcellu exozome +XXV. porcellu lasaratu +XXVI. porcello fuscellu +XXVII. agnu simplice +XXVIII. h{e,}du lasaratu +XXIX. turdos apontomenus +XXX. turtures +XXXI. ius in perdices + + +I. (119) +Caccabinam minorem+: olera diversa elixa compone +et pullinam inter se, si volueris, condis liquamine et +oleo, et bulliat. teres piper modicum et folium et cum tritura +conmisces ovum et tribulas. {(2)} +Alias: tritura, +unde perfundes caccabinam+: teres ergo folium quantum 5 +conpetat cum caerefolii una et quarta parte de lauri +baca et medium caulis elixi et folia coriandri et solves de +iuscello eius et vaporabis in cinere calido et adorna. ante +quam fundas in vasculo, perfundis conditum et sic ponis. + + m _finalem male omissam in his excerptis non adnoto, neque alia + mere orthographica_ + + 1 Cacabina A | 2 interse A, intersere _Sch (cf._ interponere + _p. 22, 20 {+4+ 1, 1}. 23, 2 {+4+ 1, 2}); at_ inter se _vulgariter + est_ inter ea _scil._ holera | 6 conpedat A | cerifolio uno A | + una _scil. parte_ | 7 medium _'i. dimidium' Sch_ | 8 uaborabis A | + adorna _Sch_, adora A + + +II. (120) +Caccabinam fusilem+: malvas, porros, betas sive +cauliculos elixatos, turdos atque isicia de pullo, copadia +porcina sive pullina et cetera quae in praesenti habere +poteris, conpones variatim. teres piper, ligusticum cum vini +veteris pondo duo, liquaminis pondo I, mellis pondo I, olei 5 +aliquantum. gustata, item permixta et temperata mittis in +patinam et fac ut modice ferveat. et cum coquitur, adicies +lactis sextarium unum, ova dissoluta cum lacte perfundes, +patinam, mox constrinxerit, inferes. + + 2 coliclos A | esicia de pullo _Ihm_, esiciate pullu A; _cf. + p. 13, 26 {+2+ 2, 3}. 14, 1-2 {+2+ 2, 4}_ | 4 lycisticum A | + 5 liquamen _et_ mel A | pd. duo, _deinde bis_ {p/} A | 6 item + _Vo_, id A, id est _Sch_ | temperatam A | 8 lacte 'ss' uno A + + +III. (270) +Ofellas garatas+: ponis ofellas in sartagine, adicis +liquaminis libram unam, olei similiter, mellis aliquantum +et sic frigis. + + 1 adices liquamen A + + +IV. (270) +Ofellas assas+: exbromabis diligenter et in sartagine +mittes. friges oenogaro. postea simul cum ipso oenogaro +inferes et piper aspargis. + + 2 mittis A | inogaru _bis A_ | ipsu A + + +V. (270) +Aliter ofellas+: [si] in liquamine frigantur et calidae +melle unguantur et sic inferantur. + + 1 si _del. Sch_ + + +VI. (270) +Ofellas garatas+: lasar, zingiber, cardamomum et +unum acetabulum liquaminis misces cum his omnibus tritis +et ibi ofellas coques. + + 1 garaton _hic et_ graton _in indice_ A, lasaratas _Sch_ | 2 uno + acitabulo liq. A + + +VII. (153) +Pisces scorpiones rapulatos+: coquis in liquamine +et oleo et cum mediaverit coctura, tolles. rapas elixas +madidas et minutissime concisas manibus depressabis, +ut umorem non habeant, et cum pisce obligas, et bulliat +cum oleo abunde. et, iam bullivit, teres cuminum, lauri 5 +bacam dimidiam, addes propter colorem crocum. amulabis +de oryza propter spissitudinem. superfundes et tunc inferes. +addes modicum acetum. + + 2 mediauerint (-it _Ihm_) coctura A, in mediam venerint cocturam + _Sch ex p. 65, 17 {+8+ 7, 11}_ | 7 oridia A + + +VIII. (154) +Pisces frixos cuiuscumque generis sic facies+: +teres piper, coriandri semen, lasaris radices, origanum, +rutam, caryotam, suffundes acetum, oleum, liquamen, +adicis defritum. haec omnia temperabis et in caccabulo +mittis et ferveat. cum calefeceris, eodem pisces superfundes. 5 +asparso pipere inferes. + + 4 adices A | 5 eosdem A | 6 piper et A + + +IX. (155) +Item pisces frixos sic facies+: teres piper, ligusticum, +bacam lauri, coriandrum, mel, liquamen, vinum, +passo vel caroeno temperas. coques igni lento, amulo +oryzae obligas et inferes. + + 2 melliq; uinu passu uel carenu A | 3 lentu _et_ orizie A + + +X. (156) +Pisces assos+: teres piper, ligusticum, satureiam, +cepam siccam, suffundes acetum, adicies caryotam, anethum, +ovorum vitella, mel, acetum, liquamen, oleum, defritum. +haec omnia in uno mixta perfundes. + + 1 ligisticum saturegia cipam A + + +XI. (157) +Pisces oenoteganon+: friges pisces, teres piper, +ligusticum, rutam, condimenta viridia, cepam siccam. adicis +oleum, <vinum>, liquamen et inferes. + + 1 oenoteganon _Ihm_, inotocano _hic et_ inotogonon _in indice_ A, + _cf. v. 28 {exc. 13}_ | 2 adices oleo A | 3 vinum _om._ A _cf. + v. 30 {exc. 13}_ + + +XII. (158) +Sardas sic facies+: teres piper, ligustici semen, +origanum, cepam siccam, ovorum coctorum vitella, acetum, +oleum. haec in unum temperas et perfundes. + + 2 cottor(um) A + + +XIII. (159) +Pisces oenoteganon+: a crudo pisces quos volueris +lavas, conponis in patinam, mittis oleum, liquamen, +vinum, fasciculos porri et coriandri, coquitur. teres piper, +origanum, ligusticum et fasciculos quos elixasti, teres et +suffundes inpensam de patina. facis ut obliget. cum bene 5 +tenuerit, pipere asparso inferes. + + 1 oenoteganon _Ihm_, inotogono _hic et_ inotogonon _in indice_ A, + _cf. v. 22 {exc. 11}_ | 5 inpesa A | obliget _ultimum paginae + verbum in_ A, obligetur EV _p. 29, 12 {+4+ 2, 27}, at cf. p. + 24, 14 {+4+ 2, 6}_ | 6 piper asparso inferebis A + + +XIV. (160) +Mullos anethatos sic facies+: rades pisces, lavabis, +in patinam conpones, adicies oleum, liquamen, vinum, +fasciculos porri et coriandri, mittes ut coquatur. adicies +piper in mortario, fricabis, adicies oleum et partem +aceti, vino passo temperabis. traicies in caccabo, pones ut 5 +ferveat. amulo obligabis et patinam piscium perfundis. insuper +piper aspargis. + + 4 frecabis A | 5 in cabo ponis A | 6 amolo A + + +XV. (161) +Aliter mullos+: radis, lavas, conponis in patinam. +adicis oleum, liquamen, vinum, in coctura fasciculum porri +et coriandri, inponis ut coquatur. teres piper, ligusticum, +origanum, adicies de iure suo [hoc de patella], vino passo +temperas, mittis in caccabo, ponis ut ferveat, amulo obligabis 5 +et patellam postea perfundes, piper asparges et inferes. + + 1 rades A | patinim (i _altera in loco adraso_) A | 2 adices oleo + liq; uinu A | fasculum A | 4 hec (_sic_ A) de patella _ut glossema + del. Sch_ | 6 aspargis et inferis A + + +XVI. (162) +Murenam aut anguillas vel mullos sic facies+: +purgabis, conpones in patinam diligenter. adicies +in mortario piper, ligusticum, origanum, mentam, cepam +aridam, infundes vini acetabulum, liquaminis dimidium, +mellis tertiam partem, modice defritum ad cocleare. debent 5 +autem hoc iure cooperiri, ut super cocturam supersit +aliquid iuris. + + 1 anguilas A | 2 conponis A | 3 legisticum A | 4 effundes A, et + fundes _Sch, item v. 23 {exc. 17}_ | vini acetabulum _Sch_, uinu + acetabuli A | 5 ad clucliare A _i. adhibito cocleari_ | + 6 cooperiri _Sch_, coperi A | cottur{~a} supersit (i _ex_ e) A + + +XVII. (163) +Locustam <et scillam>+: teres piper, ligusticum, +api semen, infundes acetum, liquamen, ovorum vitella et +mixta in unum perfundes et inferes. + + 1 Locusta _hic_, _at_ Lucustas et isquillas (_i. scillas_) _in + indice_ A | 2 lique ouor{~a} A | 3 perfundis A + + +XVIII. (164) +In piscibus elixis+: teres piper, ligusticum, api +semen, origanum, suffundes acetum, adicies nucleos pineos, +caryotae quod satis sit, mel, acetum, liquamen, sinape. +temperabis et uteris. + + 1 elexis A | appi A | 2 pineus cariota A | 3 liq; sinapem A + + +XIX. (165) +Patinam solearum ex ovis+: radis, purgas, conponis +in patinam, adicies liquamen, oleum, vinum, fasciculum +porri et coriandri semen, mittis ut coquatur. teres +piper modicum, origanum, suffundis ius <de> suo sibi, +adicies iuri decem cruda ova, dissolves et in unum corpus 5 +facies. traicies in patinam super soleas. ad ignem lentum +pones ut decoquat, et cum duxerit, piper adspargis. + + 1 soliarum A _cf. p. 29, 13 {+4+ 2, 28}_ | rades A | 4 ius de + _Sch_, iux A | 5 dissoluis A | 6 solias A + + +XX. (388) +Porcellum coriandratum+: assas porcellum diligenter, 5 +facies moretarium sic, in quod teres piper, anethum, +origanum, coriandrum viride, admisces mel, vinum, liquamen, +oleum, acetum, defritum. haec omnia calefacta perfundes +et asparges uvam passam, nucleos pineos et cepam +concisam et sic inferes. 10 + + 2 moretarium _et_ quod _Vo_, mortarium _et_ quo A | 4 acetum + _Sch_, anet{~u} A | 5 aspargis A + + +XXI. (389) +Porcellum aenococtum+: porcellum accipies, +ornabis, coque in oleo et liquamine. cum coquitur, adicies +in mortario piper, rutam, bacam lauri, liquamen, passum +sive caroenum, vinum vetus, simul omnia teres, temperas +et traicies in patinam aheneam. mittis eum. (XXII) (390) porcellum 5 +eo iure percoque, cum autem levas, amulo obligabis +et sic in vas transferes et inferes. + + 1 Porcello uno cocto (in oc cuctu _ind._) A | 2 quoq; A + | 4 uino A | 5 hene{~a} A | eo _hic et in indice_ A, ex suo _Ihm, + qui dubitabat an par.22 cum par.21 in unum praeceptum iungenda sit, + id quod mihi certum est_ + + +XXIII. (391) +Porcellum thymo sparsum+: porcellum lactentem +pridie occisum elixas sale et anetho et in aqua frigida +adsidue intingis, ut candorem habeat. deinde condimenta +viridia, thymum, puleium modicum, ova dura, cepam +concisam minutatim, ea omnia superspargis et condis liquaminis 5 +hemina una, olei pondo uno, passi pondo uno, +et sic ministras. + + 1 timo crapsum (sparsum _Sch._) _hic_, tymmo crapsu _in indice_ A + _cf. p. 68, 20 {+8+ 8, 12}_ | 2 anetu A | 4 timm{~u} polleium A | + ciba concisa minuta A | 5 liquamen emina (em- _ex_ im-) A | + 6 passo A + + +XXIV. (392) +Porcellum oxyzomum+: porcellum accuratum +ornabis et mittes in iuscellum sic conditum: adicies in mortario +piperis grana L, mellis quantum conpetat, cepas siccas +III, coriandri viridis sive sicci modicum, liquaminis +heminam, olei sextarium I, aquae heminam I, simul temperas 5 +in caccabulo. mittis in eo porcellum. dum bullire +coeperit, saepius agitabis, ut spissum fiat. si aliquid minus +iuris facere coeperit, tunc adicies heminam unam aquae. +sic percoque et sic porcellum inferes. + + 1 Porcello exodiom{~u} _et_ Porcellu exozome _in indice_ A | + 2 mittis _et_ condito aicies A | 3 piper A | quan conpedat A | + 4-5 liq; emina A | 5 {.}S{.} I aq; emina A + + +XXV. (393) +Porcellum lasaratum+: teres in mortario piper, +ligusticum, careum, misces cuminum paululum, lasar vivum, +lasaris radicem, suffundis acetum, addis nucleos pineos, +caryotam, mel, acetum, liquamen, sinape factum. oleo omnia +temperas et perfundis. + + 3 lasaris radicem _ut glossema del. Sch._ + + +XXVI. (394) +Porcellum iuscellatum+: mittis in mortario +piper, ligusticum aut anethum, coriandrum, rutam, bacam +lauri, fricabis, suffundes liquamen, porrum, passi sive mellis +modicum, vinum modicum, olei aliquantum. cum coxeris, +amulo obligabis. 5 + + 1 iuscellatu _hic_, iuscellu _in indice_ A | 2 anetum _Sch_, + anes{~u} A | 3 suffundis A | porro A | 5 oblicauis A + + +XXVII. (370) +Agnum simplicem+: de agno decoriato facies +copadiola, lavabis diligenter, mittes in caccabo. adicies +oleum, liquamen, vinum, porrum, coriandrum cultro concisum. +cum bullire coeperit, saepius agitabis et inferes. + + 2 cupadiola A + + +XXVIII. (371) +Haedum lasaratum+: haedi intestina bene +purgata imples pipere, liquamine, lasare, oleo et intra +haedum mittes et bene consues et cum haedo simul +coquuntur. et cum decoxerit, adicies in mortario rutam, +bacam lauri et levatum haedum atque exsucatum ipso iure 5 +perfundis et sic ponis. + + 1-2 intestinas _et_ purgatas A | 2 piper liquamen lasar ole{~u} A, + _corr. Brandt._ | 5 lebato {e,}di adq. exugato A, _cf. Ihm_ + + +XXIX. (255) +Turdos hapantamynos+: teres piper, lasar, bacam +lauri, admisces cumino garum et sic turdum per guttur +imples et filo ligabis. et facies ei impensam, in qua +decoquatur, quae habeat oleum, sales, aquam, anethum et +capita porrorum. 5 + + 1 hapantamynos _Vo_, apantomoenos _hic et_ apontomenos _in indice_ + A, intellego "hapantamunos" _qui omnia vitia stomachi abarcet_ + (_cf. Marcell. med. 20, 26_) | 2 turdo per guttor A | 3 impesa A | + 4 decocantur A + + +XXX. (256) +Turtures+: aperies, ornabis diligenter, teres piper, +lasar, liquamen modicum, infundis ipsas turtures ut conbibant +sibi, ei sic assas. + + 2 ipsas _sic_ A | 3 siui A, _cf. Ihm_ + + +XXXI. (257) +Ius in perdices+: teres in mortario piper, apium, +mentam et rutam, suffundis acetum, addis caryotam, mel, +acetum, liquamen, oleum. simul coques et inferes. + + 1 apio A + + +Expli(cit) breuis ciborum. + + + + +APPENDICVLA + +OPSARTYTICON GRAECORVM FRAGMENTA + + +1. Athenaeus XII 516c "pro:toi de Ludoi kai te:n karuke:n exeuron, +peri he:s te:s skeuasias hoi ta +Opsartutika+ sunthentes heire:kasin, ++Glaukos+ te ho Lokros" (PW VII 1421 n. 41) "kai +Mithaikos+ kai ++Dionusios+" (PW V 977 n. 133) "+He:rakleidai+" (PW VIII 496 n. 58. 59) +"te duo genos Surakosioi kai +Agis+" (Oder PW I 822 n. 10) "kai ++Epainetos+" (PW V 2672 n. 9) "[kai +Dionusios+], eti te +He:ge:sippos+" +(PW VII 2611 n. 5) "kai +Erasistratos+" (PW VI 333-350 n. 2) "kai ++Euthude:mos+" (PW VI 1505 n. 15) "kai +Krito:n+, pros toutois de ++Stephanos+, +Archutas+" (PW II 602 n. 5. 6) "[Akestios], +Akesias+" +(PW I 1163 n. 1), "+Diokle:s+" (PW V 802 n. 53), "+Philistio:n+; +tosoutous gar oida grapsantas Opsartutika." + +2. Ath. XIV 662c "aoidimo:n d' opsartuto:n onomata katalegei +Bato:n+ +en Euergetais" (Com. III p. 327 Kock) "houto:s" + + "eu g', o: Sibune:, tas nuktas ou katheudomen + oud' anagegrammeth', alla kaietai luchnos + kai biblion <en> tais chersi, kai phrontizomen + ti +Sopho:n+ kataleloip' e: ti +Se:mo:naktide:s+ + ho Chios e: +Tundarichos+" ["-kos" trad.] "ho Sikuo:nios + e: +Zo:purinos+." + +cf. coquorum catalogum apud Euphronem com. frg. 1, 5-9 (Kock III p. +317): Agis Rhodius, Nereus Chius, Chariades Atheniensis, Lamprias, +Apthonetus, Euthynus 11, 1: Soterides; Sosipatrem com. fr. 1, 11. 19 +(Kock III p. 314) al. Geoponica 20, 6. + +3. Anaxippos com. fr. 1, 1 (III p. 296 Kock): + + "+Sopho:n+ Acharnan kai Rhodios +Damoxenos+ + egenonth' heauto:n summathe:tai te:s techne:s; + edidaske d' autous Sikelio:te:s +Labdakos+." + +4. Pollux onom. VI 70 p. 245 Bekker "polla d' an eie: to:n peri te:n +he:duntike:n skeuasian exeurein ek to:n opsopoiiko:n sungrammato:n ++Pantoleontos+ kai +Mithaikou+ kai +Zo:purinou+ kai +Sopho:nos+ kai ++He:ge:sippou+ kai +Paxamou+" (cf. Athen. IX 376d) "kai +Epainetou+ +sunarithmoito d' an toutois +He:rakleide:s+ te ho Surakousios kai ++Tundarichos+ ho Sikuo:nios kai +Simo:naktide:s+ ho Chios kai +Glaukos+ +ho Lokros, opsopoie:tike:s pragmateias sophistai." + +5. Suidas "+Paxamos+... Opsartutika kata stoicheion." + +6. Ath. VII p. 325f.: "+Mithaikos+ d' en Opsartutiko: 'tainian' phe:sin +'ekkoilixas, tan kephalan apotamo:n, apoplunas kai tamo:n temachea +katachei turon kai elaion.'" --7. Ath. II 58b: "+Epainetos+ de kai ++He:rakleide:s+ ho Surakousios en Opsartutiko: to:n o:o:n phasi" +("phe:si" trad.) "pro:teuein ta to:n tao:n; meth' ha einai ta +che:nalo:pekeia; trita katalegontes" ("-gei" E, non C) "ta ornitheia." +--8. Ath. III 88c "to d' entos te:s pine:s +Epainetos+ en <Ops>artutiko: +kaleisthai phe:si me:ko:na." --9. Ath. VII 294d "+Epainetos+ d' en +Opsartutiko: epino:tidea kalei" (scil. "galeon"), "cheirona d' einai ton +kentrine:n kai duso:de:; gno:rizesthai d' ek tou pros te: pro:te: lophia +echein kentron to:n homoeido:n ouk echonto:n; oute de stear oute +pimele:n echein tous ichthus toutous dia to chondro:deis einai." + +10. Ath. VII 297c "mne:moneuei d' autou" (scil. "tou gnapheo:s" piscis) +"kai +Epainetos+ en Opsartutiko:." --11. Ath. VII 304d "+Epainetos+ d' +en Opsartutikois koruphainan auton" (scil. "ton hippouron") "phe:sin +onomazesthai." --12. Ath. VII 305e "tou de kaprou" piscis "mne:moneuei +kai +Do:rio:n+ kai +Epainetos+." --13. Ath. VII 312b "esti de +leukosarkos" (scil. "ho leiobatos" piscis), "ho:s +Epainetos+ en +Opsartutiko:." --14. Ath. VII 313b "+Epainetos+ d' en Opsartutiko: +phe:si; 'smarida, he:n enioi kalousi kunos eunai'." --15. Ath. IX 371e +"+Epainetos+ d' en Opsartutiko: ta kephalo:ta" herbas "kaleisthai +phe:si ge:phullidas." --16. Ath. IX 387d "+Artemido:ros+ de ho +Aristophaneios en tais epigraphomenais Opsartutikais glo:ssais kai ++Pamphilos+ ho Alexandreus en tois peri onomato:n kai glo:sso:n +Epaineton paratithetai legonta en to: Opsartutiko: hoti ho phasianos +ornis taturas kaleitai." + +--17. Ath. IX 395f "hoi kaloumenoi parastatai, ho:n mne:moneuei ++Epainetos+ en Opsartutiko:." --18. Ath. XIV p. 662d "+Epainetos+ d' en +Opsartutiko: legei tauta; 'muma de pantos hiereiou, kai ornithos de +chre: poiein ta hapala to:n kreo:n mikra suntemonta kai ta splanchna kai +to enteron kai to haima diathrupsanta kai artusanta oxei, turo: opto:, +silphio:, kumino:, thumo: chlo:ro: kai xe:ro:, thumbra, korianno: +chlo:ro: te kai xe:ro: kai ge:tio: kai krommuo: katharo: pepho:smeno: e: +me:ko:ni kai staphidi e: meliti kai rhoas oxeias kokkois. einai de soi +to auto [muma] kai opson.'" --19. Ath. VII 324a "esti de to huposphagma +ho:s Erasistratos phe:sin en Opsartutiko:, hupotrimma. graphei de +houto:s, h'uposphagma d' einai kreasin optois ek tou haimatos +tetaragmenou meliti, turo:, hali, kumino:, silphio:, oxei hephthois'. +kai +Glaukos+ d' ho Lokros en Opsartutiko: houto:s graphei; 'huposphagma +d' haima hephthon kai silphion kai hepse:ma e: meli kai oxos kai gala +kai turos kai phulla euo:de: tetme:mena.'" --20. Ath. IX 369b "te:n de +rhaphun +Glaukos+ en to: Opsartutiko: dia tou P psilo:s kalei rhapun." +--21. Ath. XIV 661e "kai hoi ta Opsartutika de sungrapsantes ++He:rakleide:s+ te kai +Glaukos+ ho Lokros ouch harmottein phasi +'<douloisi> te:n mageirike:n, all' oude tois tuchousi to:n +eleuthero:n.'" --22. Ath. III 105e "kolubdainan" piscem "d' eire:ken +Epicharmos... ho:s d' ho +He:rakleide:s+ en Opsartutiko:, te:n karida." +--23. Ath. III 114a "pothen humin <an eie:> eidenai hoti kai 'kuboi', +ouch hous aei metacheirizesthe" ("-zesthai" trad.), "artoi eisi +tetrago:noi, he:dusmenoi anne:tho: kai turo: kai elaio:, ho:s phe:sin ++He:rakleide:s+ en Opsartutiko:?" --24. Ath. VII 328d "diapherei de +te:s chalkidos ho chalkeus" piscis, "hou mne:moneuei +He:rakleide:s+ en +Opsartutiko:." --25. Ath. XII 516d "ginesthai d' auton" (scil. "ton +kandaulon" placentam Lydiam) "phe:sin ho Tarantinos +He:ge:sippos+ ex +hephthou kreo:s kai kne:stou artou kai Phrugiou turou ane:thou te kai +zo:mou pionos." --26. Ath. VII 308e "+Euthude:mos+ d' en to: peri +taricho:n ton korakinon" piscem "phe:sin hupo pollo:n saperde:n +prosagoreuesthai; homoio:s d' eire:ke kai +He:rakleo:n+ ho Ephesios" +(PW VIII 514 n. 6), "eti de Philotimos" (nisi legendum "Phul-") +"en Opsartutiko:. hoti de kai platista[ti]kos kaleitai ho saperde:s, +kathaper kai ho korakinos, +Parmeno:n+ phe:sin ho Rhodios en pro:to: +mageirike:s didaskalias." --27. Ath. VII 326f "kai Dionusios d' en +Opsartutiko: te:s huaine:s mne:moneuei." + +28. Ath. XIV 643e "oida de kai Kallimachon en to: to:n pantodapo:n +sungrammato:n pinaki anagrapsanta +plakountopoiika+ sungrammata ++Aigimiou+" (PW I 964 n. 3) "kai +He:ge:sippou+ kai +Me:trobiou+, eti +de +Phaitou+" ("Phaistou" Meineke) --nominantur: "+Harpokratio:n+ ho +Mende:sios" (PW VII 2416 n. 8) "en to: peri plakounto:n" Ath. XIV 648b +cum praecepto. --"+Iatrokle:s+" (PW IX 801 n. 3) "en Artopoiiko:" Ath. +VII 326e. XIV 646a "en to: peri plakounto:n." 646b fragmentum. 646f. +647b fragmentum. --"+Philistio:n+ ho Lokros" Ath. III 115d "to:n +chondrito:n (arto:n) tous semidalitas pros ischun phe:si mallon +pephukenai; meth' hous tous chondritas tithe:sin, eita tous aleuritas. +--+Chrusippos+ ho Tuaneus" (PW III 2511 n. 21) Ath. III 113a-d +"artopoiikon" fragmentum longum. "en to: artokopiko:" Ath. XIV 647c-648a +fragmentum longum cum praeceptis variis. + +29. "+Euthude:mos+ ho Athe:naios en to: peri lachano:n" Ath. II 58f. +III 74b. IX 369e "+Eude:mos+" trad. fragmentum. 371a "+Eude:mos+" trad. +--"en to: peri +taricho:n+" Ath. III 116a fragmentum cum versibus +(Hesiodi?). 118b. VII 307b. 308c. 315f. 328d. --Schol. in Nicandri Ther. +585 p. 46 Schneider ("boupleurou") "mne:moneuei .... kai +Epainetos+ en +to: peri lachano:n." + +30. Geoponica ed. Beckh 18, 21 p. 499 "Melke:s skeuasia suntomos; ++Paxamou+" (potius ex georgicis quam ex opsartyticis, modo verum sit +nomen). "he: kaloumene: +melke:+ autoschedios kai kallio:n estai ei +kerameois angeiois kainois oxos embale:s drimu kai epithe:s auta +thermospodia e: puri malthako:, toutestin ep' anthrakian; kai ean oligon +anazese: to oxos, hina me: apo to:n skeuario:n anapothe:, helkusas apo +te:s anthrakias, eis ta auta skeuaria bale gala kai thes auta eis +kibo:tarion e: armarion e: entha akine:ton menei; kai te: husteraia +hexeis pollo: kallious melkas to:n polle: techne: kataskeuazomeno:n +ta mentoi skeuaria meta pro:te:n e: deuteran chre:sin allasse." cf. +Columella 12, 8 Apic. 7, 1 (308). + +31. Ath. XIV 663d "ho +Artemido:ros+ en tais Opsartutikais glo:ssais +te:n +mattue:n+ apophainei koinon einai panto:n onoma to:n polutelo:n +edesmato:n" ("he:dus-" trad.), "grapho:n houto:s; 'esti tis" ("eitis +te:s" trad.) "ornithos mattue:s. esphachtho: men dia tou stomatos eis +te:n kephale:n. esto: de heo:los kathaper ho perdix. ean de thele:s, +ho:s echei autois pterois ean tetilmene:n.' eita ton tropon ektheis te:s +artuseo:s kai te:s hepse:seo:s epipherei euthus. 'kai nomada pacheian +hepse kai neossous to:n e:de: kokkuzonto:n, ean thele:s para poton +chre:sthai. eit' exelo:n ta lachana eis trublion kai te:s ornithos to:n +kreo:n epitheis paratithei; tou therous anti tou oxous te:s omphakos +embalo:n eis ton zo:mon ho:s echei tous botrus; epeidan de hephthe: +gene:tai, exele meta tou botrudiou pro tou to gigarton exapheinai. +eith' houto:s to laganon katathrupte. houtos <ho> mattue:s en tois +he:distois.'" + +32. Pollux Onom. VI 57 p. 242 Bekker "to de +thrion+ ho:de eskeuazon; +stear hueion hephthon meta galaktos mignu chondro: pachei, sumphurasas +d' auta turo: chlo:ro: kai lekithois o:o:n kai egkephalois. peribalo:n +suke:s phullo: euo:dei, zo:mo: ornitheio: e: erepheio: enepse, epeita +exelo:n kai to phullon aphelo:n embale eis angeion gemon melitos +xeontos, kai to men onoma to: edesmati prosethe:ke to phullon. he: de +meixis panta ex isou dechetai, to:n de lekitho:n pleon, hoti pe:gnuousi +kai sunistasin." --33. Schol. Aristoph. eq. 954 p. 66 Dindorf: +"+thrion+: chondros e: oruza hepsetai e: semidalis arkounto:s. eita +epicheitai to hudo:r kai phura kai to he:pse:menon meta hapalou turou +kai o:o:n oligo:n. eita perilambanetai phullois sukinois holon kai +perieileitai kannabo: e: papuro: e: lino: kai kathietai eis zo:mon +kreo:n he:pse:meno:n achri tou labein hikane:n hepse:sin. eita exairetai +kai to:n phullo:n periairethento:n eis lopada nean zeontos melitos +emballetai kai hepsetai. strephomenon de, hotan ikano:s eche: kai +xanthon gene:tai. exairethen paratithetai melitos perichuthentos e: apo +tou hephthou e: apo tou allou. thrion de kaleitai apo to:n phullo:n te:s +suke:s. hatina houto: kaleitai." duo similia praecepta, alterum Didymi, +leguntur in scholiis ibidem I p. 608 Dindorf. + +34. Papyrus Heidelberg (inv. 1701 a. b. c) ed. Fr. Bilabel Sitz.-Ber. +Heid. Akad. philos.-hist. Kl. 1919 Abh. 23. + +{Transcriber's Note: +For the sake of clarity, the transcription of this Greek papyrus is +given without "double quotes". Other markup is as usual. Line numbers +refer to the papyrus, and are unchanged from the original text. Letter +names in braces represent single Greek letters.} + + +A. pagina anterior + +Col. {sigma} + +<... ......>o:; enioi de te:<......> +<t>reibousin alla<..... .........> +.kle:n kai o:me: e:<........ ho:s-> +au>to:s zennuou<si kai ta alla> +po>iousin ho:s pro<keitai. 5 + + apparatus: non do nisi maxime necessaria. supplementa sunt + Bil(abelii) nisi contra dixero. hic illic exempli causa alia + adscripsi cum consilio + + {sigma} 1 "elai>o:" vel "kai chr>o:" Bil. | "te:<kousi kai"? | + 2 "alla <te kai"? an "alla<ssontes? alla<ntas"? | 3 prima deest, + sequitur "u" an "k", in fine "e:", vix "n kot>ule:n"? | 4 "ho:s + au>to:s" Bil., an "arkoun>to:s"? + +{7} +Zo:mos ichthuos; ei<s thuias embale> +chondron. kori. pr<ason...........> +krommia, ane:thon <........ ... o:-> +kimon, anne:son le<pton ........ . > +hepse ep' anthrako:n k{a.}<i katabre-> 10 +cho:n hudati. oino:, garo:, <oxei summe-> +meigmenois; hotan heps<ethe: kai mel-> +le:s airein, epipasse piper <lei- +on; met' oxous dreimeo:s ka<thist- +asin oligon sumpesein, ei<ta me- 15 +t<ai>rousin apo tou puros; hoi d<e ox- +ous epicheantes panta heps<ousi +prosupostro:santes ta ch<lo:- +ra kai ta alla po{i.}<o>usin ho:s p<ro- +keitai. 20 + + 6 explevi | 12 "<mel>le:s" Boll | 13 "airein" _levare_ potius + quam "hairein <op>on" Bil. | 14 explevi; "ka<i e>o:si" Bil., cf. + Chrysipp. Ath. 647e "sumpesein easas" | "sumpessein" mavult Bil. | + 16 "<me>tairousin" _levant ab igne_ Vollmer, "te:rousin" pap., + "te:rousin" 'behueten sie vor' Bil. + +{7} ++Krea tareiche:ra e: perno:n te<ma- +che:+; krea homoio:s o:ma; ta m<en ta- +reiche:ra prozennuousin hi<na e- +xalmise: monon; eita pant<a eis +lopada; oinou mere: {-d}, gluke<o:s 25 +mere: {-b}, oxous meros {-a}, kori xe:<ron, +thumon, anne:son, marathon; phru- +xon, panta ex arche:s homo<u e>piba- +lo:n. hepsei; mesazousin epi<ba>lo:n +meli kai kumeinon leio<n, al>loi 30 +kai piper, kai balo<n>tes ei<s ang>ei- +on thermon ton zo:mon e<pib>al- +lousin pso:mous psoi<o:n kai> ar- +to:n thermo:n. +{7} ++Laganophake:+: lagan<on opto>n ka- 35 +lo:s [m]en zo:mo: kreo:n <or>nei- +tho:n katathrube, hepse; e: e<n oi>no:, +hudati, anne:so:, kumein<o: lei>ois +ane:thon xe:ron, kume<inon>, cho:- +ris de hepse phake:n; kromm<ua tr>ipson 40 + + 33 "psoi<tou kai" Bil. | 35 "lagan<on phako:>n" Bil. | 36 "men + <en>" Bil. | 38 "lei>ois" vel "hephth>ois", Vollmer, subaudi + "hepse" + + +Col. {eta} + +<........ ku>m<ei>non, oxos, elai- +<on..........>a chlo:ra, hudo:r; eita +<........ he>phtha kalo:s ampho- +<tera....... k>ai elaion chr<e:>ston +<...........> ep' anthrako:n ea 5 +<zesai panta> heo:s sumpie:. +<{7} +...........ph>akous meta chlo:ro:n +<..........>hotan hepsethe:, bale +<.......... an>ne:son, krommu- +<a.........>{i.}a, halas e: garon ek 10 + + {eta} 6 explevi ex. gr. + + <..........>u; hotan hepse<the:>, ta +<.... .... k>atathrub<e.....>u + kai au<t... ...>n + + versus 15-25 toti perierunt + +<..... ......e>laio: kai o- 26 +<xei.......blas>ta ampelo:n ea +eis ph<o:>s genesthai, plunas. xusas +sinapi, meli, eit' embamma. +{7} ++He:par kalon+: temo:n anapoiei me- 30 +t' elaiou hali, kori, thumo:, opo:, oxei; +eis obeliskon; opta thermon kai +chro:. +{7} ++Psoas kai ta sarko:de:+: logisti ana- +poie:sas <e>n hali, kori, opo: opta 35 +heo:s monon sumpie:; esto: de soi +en kuthra zo:mos thermos; oxos. e- +laion ana meros {-a}, oinou gluke- +o:s ana mere: {-b}, halos brachu; an ze- +se:, bale oreiganou korumbous. ka- 40 + + 30 paragraphos {7} errore praefixa est versui 29 | tituli patinarum + v. 30 et 34 extra structuram grammaticam ut passim apud Apicium | + 35 "poie:sasanali" pap., corr. Bil. + + +Col. {theta} + +taspasas t<......... . . .> +embalo:n <.............. ...> +auto:n. +{7} ++He:par kalon+: t<emo:n....... meli-> +kraton zen<nu................ a-> 5 +postrangiz<.. .. ............ me-> +liti kalo: ka<................> +no: embamma <...............> +garon, oino<n ...............> +ea; alloi lep<t..............> 10 +<k>ne:kon. +{7} ++Athe:ra...{n.}+ + + {theta} 11 "une:kon" pap., corr. Bil. | 12 "athe:ra" cf. Photius + p. 39, 16-19. 41, 16-19 Reitzenstein _et Thes. l. L. s. v._ + + in reliquis versibus non servata sunt nisi brevia principia, in + his duo initia praeceptorum v. 30 "Eis ps<oas"? et v. 38 + + "Eis p<ernan"? scilicet "zo:mos", _ius in_... + + +B. pagina posterior, non eiusdem cuius fuit A libri. + +Col. {epsilon} + +<..panta b>alo:n eis mega batanion +<thes eis to>{n.} kleiba<n>on; ean mesase:. +<ton zo:mon> apochaie kai ta krea dae. +<.... ...>e<s> kuthran. epibalo:n eleo<n> +<. . ..>bale ano:then eis ton klei- 5 +<banon; e>an hepsethe:, oxos meta to:n +<aro:mat>o:n to:n prokeimeno:n +<....... epich>ei hala oligon; hotan eis +<.. ..... >n hugron metathe:s kai +a- +<lo:n....t>a krea kai eis tetre:me- 10 +<non pith>on kai halo:n bo:lou ou +<........>to:s hina to apo to:n kre- +<o:n .... >{n.} kai ta alla homoio:s; henioi +<.. .. > meikron pro tou hoxous +<.... to >kreas. 15 + + B {epsilon} 1 "ta krea b>alo:n" Bil. | 3 "<ton garon>" Bil. | + 5 "ano:then" l. denuo Bil. | 9 "<trublio>n" Boll | 10 "+a<llousi + t>a" Bil. | 11 explevit Boll | "bo:lou" an "ko:lou" pap. | + 14 "<d' eleon>" Bil. + +<{7} +. ... . >selinou sperma, gar<o>n; ean +<........ ...>un <e>xairei +<. ......... ..>on, kumeinon. +<{7} +... ......>s, kori xe:ron, kuminon +<.........>kori xe:ron. anne:thou (diploun) 20 +<....... g>aron; ean hepsethe:, piper +<........ e>leon, oinon, desmon or{e.}<i- +<ganou. s>koridion, hepsema. +<{7} +.... ...e>leon, ligustikon, des<m...> +<.............>{e.} akorion chl<o:ron. 25 +<............d>esmidion o{i.}<nag- + + 20 in fine nota quaedam insolita, "diploun" interpretatur Bil. | + 23 "<s>koridion" i. "skordion" + + +Col. {sigma} + +ras. akorion, karo<n, o>xos. +{7} +akorion xe:ron. s<el>ino<u> sperma. +oxos eis thuias; ana poie:<s>on; kai +opon oligo<n> kai g<l>ukun meta tou +oxous; oligon aphes eph' ho:ras duo, 5 +eita eis kuthran; garon kalon ton +autarke:; eis kleibanon; ean hepse- +the:, piper. | +Ligustikon. kumeinon, oinou diplou(n). +garou haploun, spoudaia amphotera; 10 +ean hepsethe:, piper. opon. kori xe:ron; +auto monon phruss<e>ta<i>. | +{T.}{r.}{i.}{p.}{t.}{o.}{n.} .... pl..bani turan ale:- + a.. an.ua + + {sigma} 2 hic ut 9 (13?) {epsilon} 16. 19. 24 titulus omissus, + sunt iura | 10 "spoudaia" bene curata + + extant praeterea versuum 19-26 aliquot verba finalia et columnae + {zeta} aliquot principia, in his vocabulum "eimiephtho:<n>" i. + "he:mi-" + + +35. addo fragmenta praeceptorum latinorum nuper a Bilabelio ex papyro +Heidelberg (inv. n. 1001ab) cum photographis edita quamquam ad rei +rusticae potius quam coquinariae librum pertinere videntur. papyrus +sat bonae aetatis, apices haud rari, semper recte positi, litteratura +uncialis + +fragmentum a + +..............<adip>{e.}m........ +mitt>e in vini sext{'a}ri(um) <au>t Alb{'a}ni aut Pra<etut- +iani odor{'a}ti. deinde cum lique facta erit ade<ps, +percolato in irin et ita cocito. signum aut<em +erit hoc verum coctum <e>sse simul quam <... 5 +lis erit iris et adeps gutt{'a}s ostendat. <..... +tollito v{'a}s a{'e}neum et p{'o}nito in aqu{'a} fr<igida +pe>r quadriduum, iis autem diebus macera<to +..{c.}{c.}{s.} {n.}..{a.}{e.} in vino Alb{'a}no habito a..e.... + +fragmentum b + +............. +...pondo sextantem +...drachm. I ob. "ul" +...aniem. Hyginus +...{m.}iicuius li{b.}e<t.. +cal>amisco....... +.....dio{r.}........ +.....ab {'a}reant +......>...albo. + +............. +am iaciunt in sol{e.}<m +s{'u}cum uvae acerba<e +deinde reliqua et.. +nul spisso n...... +rito o{b.}e......... +intro su<.. ...di- +ebus {'i}r<in........ +eudde alio.m.... + + + + +NOMINA PROPRIA + + +I. HOMINVM + +Apicianus: + conchicla +5+ 4, 2 + ius +6+ 8; +8+ 7, 6 + minutal +4+ 3, 3 + ofellae +7+ 4, 2 + patina +4+ 2, 14 + sala cattabia +4+ 1, 2 +Celsinianus porcellus +8+ 7, 12 +Commodiana conchicla +5+ 4, 4 +Flac(c)ianus porcellus +8+ 7, 8 +Frontinianus porcellus +8+ 7, 10 +Frontonianus pullus +6+ 9, 12 +Iulianae pultes +5+ 1, 1 +Lucretiana patella +4+ 2, 25 +Matianus: + mala +4+ 3, 4 + minutal +4+ 3, 4 +Passenianus lepus +8+ 8, 7 +Tarpeianus haedus sive agnus +8+ 6, 9; +8+ 8, 12 +Terentinus (_a_ Terentio _aliquo an a_ Tarento?): + isicium +4+ 3, 2 + ius +4+ 2, 13 + minutal +4+ 3, 2 + _impensa_ +8+ 1, 10 (recent- _trad._). + impensa +8+ 7, 1 +Traianus (trag- _trad._) porcellus +8+ 7, 16 +pullus Vardanus (_an_ Varcianus_?_) +6+ 9, 11 + uvam passam Varianum (_?_ farinam _trad._) +3+ 11, 1 +[Varronis betaccos +3+ 2, 4 Varro +7+ 14, 3] + _fragmenta ex satura Menippea_ "peri edesmato:n" +[qui Veneris ostium (_i. cunnum_) quaerunt + _fragmentum comici apud Varronem_ +7+ 14, 3] +[Vinidarius _exc. tit._] +Vitellianus: + pisa +5+ 3, 5 + pisa sive faba +5+ 3, 9 + porcellus +8+ 7, 7 + + +II. GEOGRAPHICA + +Abellana: + concisas nuces auellanas tostas +7+ 13, 4 + aballana Exc. ind. p. 77, 17 {+De nucleis hoc:+} +Aethiopicum cuminum +1+ 18; +3+ 18, 3 +musteos Afros +7+ 13, 2 +cucurbitas more Alexandrino +3+ 4, 3 + panis -us +4+ 1, 3 + ius -um in pisce asso +10+ 1, 6. 7. 8 +cepas siccas Ascalonias +4+ 2, 24 + cepam -am (-colin- V) aridam +4+ 3, 6 + c{e,}pa -a _Exc. ind._ +fabaciae Baianae +5+ 6, 4 + embractum -um +9+ 14 +conditum Camerinum +1+ 2 +Caricae ficus +2+ 2, 8; +7+ 9, 1. 2; +7+ 10 +hysopum Creticum +1+ 13 +Cumana _lanx_ +4+ 2, 11; +5+ 4, 2 (_bis_) + munda <+5+ 4, 3> +5+ 4, 4; +6+ 9, 2. 5; +7+ 13, 7 +mala Cydonea (ut diu serventur) +1+ 12, 3; +4+ 2, 37; +8+ 5, 2 + coctum +10+ 3, 6 + patina de -is +4+ 2, 37 + sine vitio +1+ 12, 3 + (cid- _codd. praeter_ +4+ 2, 37) + defrutum de coctomiis (_sic_ EV) +2+ 2, 8 +laser Cyrenaicum +1+ 16, 1; +7+ 1, 1 + cir- +Damascena _pruna_ +4+ 5, 1 pruna [uel] + -a enucleata +6+ 2, 2 (+8+ 6, 10; +10+ 1, 6. 8. 14; +10+ 2, 1); + +6+ 5, 1 + -a[s] +7+ 6, 6 + -a macerata +8+ 2, 8 (+8+ 4, 1) +8+ 8, 13 + pruna -a +10+ 2, 2 +sil (silfi _trad._) Gallicum +1+ 20, 1 + quod Graeci dicunt *cnecon +1+ 11, 1 + faenum -um +5+ 7 +sales Hammoni<a>ci fricti +1+ 13 + (amm- _codd._) +oleum Hispanum +1+ 4; +6+ 9, 15 + (spano _trad._) +porcellus Hortolanus (_si a regione quadam est appellatus_) + +8+ 7, 14 _bis_ +pisa Indica +5+ 3, 3 + spica- a +1+ 16 2; +6+ 5, 4; +9+ 8, 2; _Exc. ind._ +oleum Liburnicum +1+ 4 _bis_ +cuminum Libycum +1+ 18; +3+ 18, 3 +Lucanicae _bis_ +2+ 4; +5+ 3, 2. 8; +5+ 4, 6 + -arum confectio +2+ 4 + -ia _trad._ +4+ 2, 13 + -as breves concidis +4+ 5, 1 + concisas +5+ 3, 2; +5+ 4, 2; +8+ 7, 14 +pullus Numidicus +6+ 9, 4 +ofellae Ostienses +7+ 4, 1 +cepa Pallac(h)ana (_si a regione est appellata_) +4+ 2, 25; +9+ 1, 1 +haedus sive agnus Parthicus (past- _trad._) +8+ 6, 10 + laser -um +1+ 16, 1; +3+ 13, 1; +7+ 1, 1. 3 + pullus -us +6+ 9, 2 +duracina Persica ut diu durent +1+ 12, 11 + -a duriora +4+ 2, 34 + patina de -is +4+ 2, 34 +uvam passam Phariam (_?_ farinam _trad._) +3+ 11, 1 +fasiani adipes recentes +2+ 2, 1 + isicia de -o +2+ 2, 6 + oenogaro -i +2+ 5, 4 +panis Picentinus +4+ 1, 2 +apsinthium Ponticum +1+ 2 + -a _nux_ +6+ 5, 2. 3; +8+ 1, 8 +apsinthium Romanum _bis_ +1+ 2 +caricarum defritum, quod Romani 'colorem' vocant +2+ 2, 8 +Sarda _ter_ +9+ 10, 1. 2. 3. 4. 5 + -a ita fit +9+ 10, 2 + -a farsilis +9+ 10, 1 +cuminum Syriacum +1+ 18; +3+ 18, 3 + rhus -um +10+ 2, 4; +10+ 4, 1. 2 +Thebaica _palma_ +1+ 2 +caseus Vestinus +4+ 1, 2 + + + _indices ampliores paratos habebamus, temporum barbaries vetuit + imprimi. addimus maxime necessaria de nominum technicorum orthographia + (cf. Sitz.-Ber. p. 36ss.) in apparatu passim praetermissa cum consilio + et vocabula quaedam rara vel dubia_ + +acetabulum _neutrum ter_ +8+ 7, 17 + _masc. ter_ +6+ 9, 3 +aenococtus _porcellus_ +8+ 7, 11. 16 +Exc. 21+; + -um _ter_ +5+ 1, 2; + oen- _vel_ un- _vel_ in- _trad._ +anetum _semper sine_ h +apantomoenos _v._ hap- +tisana barrica +4+ 4, 2 _ignota_; + _adde Thesauro_ +_?_ calamintha +3+ 4, 8 (caromemta _trad._) +calyculi _boletorum_ +7+ 15, 5 (calic- _trad._) +ius in cappari _cancro_ +9+ 1, 1 + _cf._ cammarus +2+ 1, 1. 3 +cap[r]onum +4+ 3, 3 + in cap[s]o +6+ 9, 14 +[car(a)uita +5+ 3, 1] +cariofilu _Exc. ind., erit_ cariophyllon; + _adde Thesauro_ +caroenum _10es in codd._, carenum _fere 30es_ + -on- +2+ 1, 7; +2+ 2, 1 + _in_ V1, -in- _Exc. ind._ +_?_ caromenta _v._ calamintha +caryota, _plerumque_ careota _trad._; + cariota _bis in_ EV _et quater in Exc., quater in_ E, _semel in_ V; + caroeta +7+ 14, 3 _in_ EV, _binis locis in_ E _aut_ V; + careta +8+ 2, 7 in EV +_?_ sala cattabia +4+ 1, 1. 2. 3 _v. Thes. s.v._ cottabius +cauliculus _sic_ E _bis, plerumque_ col- _vel_ cul- _in codd., + etiam _ coliclus +cepula (-ulla _6es_) _11es_ +c(h)araxo 9, 1 in c(h)araxo +6+ 5, 2 +cneci flos _neutrum_ +6+ 5, 2; +7+ 6, 10; +8+ 1, 4 + (eneci _vel_ -chi _codd._) + nechon +1+ 11, 1 _corrige Thesaurum_ +coagulum +7+ 13, 5 +8+ 6, 11 quag- +cocleare (_-rem_ +3+ 18, 3 _semel_ EV) +2+ 2, 5; +3+ 18, 3; + _bis_ +4+ 2, 25 + clocl- +3+ 18, 3 _bis_ et +4+ 2, 25 V + clucliare _Exc. 16_ +caricarum defrutum quod Romani 'colorem' vocant +2+ 2, 8 + _adde Thesauro III p. 1714, 76_ +colyphium +4+ 4, 1 _bis_; +5+ 5, 1 _bis_ + (coloef-, colef-, coleu-, coloed- _codd._) +conchicla 6es, + _in codd. semper_ conci- +conc(h)iclaris _caccabus_ +5+ 4,5 + _adde Thesauro_ +conchylia +1+ 15, 1 +9+ 7 (concil- _trad._) +cordyla (-ul- _trad._) +9+ 10, 5 +cotonia _v._ Cydonea +a crudo +4+ 2, 27 +8+ 6, 3 _Exc. 13_ +cuminum _scriptum_ cim- _hic illic_, cym- +1+ 15, 1 _in_ E +cyathus: _semper_ ciatus _in_ EV +dactilus _semper_ (_fere 20es_) +decarno +7+ 10 +decorio _Exc. 27_ +defritum _passim_, defretum +3+ 4 1; +4+ 2, 25 _in_ EV, + defrictum _quater in_ V +depello +2+ 2, 10 +6+ 5, 3 +depilo +6+ 3, 2 +ius diabotanon +10+ 1, 1 + _adde Thesauro_ +embamma +3+ 18, 1; +8+ 2, 7 +embractum +9+ 14 _cf._ +8+ 6, 1 +enervo 9es: -io _in_ EV +7+ 7, 1; +9+ 4, 2 +exbromo +2+ 2, 9; +6+ 2, 3; _Exc. 4_; _Anthim. 3_ +exentero (_semper_ ext- _in_ EV) +2+ 1, 7; +6+ 7; +7+ 5, 3; + +8+ 1, 3; +8+ 7, 1. 5 +_?_ faseoli faratarii +8+ 6, 1 +fungi farnei +7+ 15, 1. 2. 3 +ficedula (-tula _trad._) +4+ 2, 5 _bis_ 14 _bis_ +8+ 7, 14 +[funguli] _v._ sphondylus +cepa gentima _Exc. ind._ +gigeria pullorum +4+ 2, 21 (ciz- _trad._) +5+ 3, 8 (giz- _trad._) + +4+ 5, 1 (la E, gingibera V) +ingiber _v._ zing- +gonger +10+ 1, 9 (grongo EV) +turdus hapantamynos (apantomoenos _cod._) _Exc. 29_ + _adde Thesauro Graeco_ +helenium +1+ 4 (ell- EV), inlunium +1+ 11, 3?) +hemina: _semper_ em- _in_ EV +isicium _passim, praevalet in_ EV _scriptio_ es-, + _item in_ isiciolum isiciatus +iuniperus +8+ 4, 2 zyn- _Exc. ind._ +ius _saepissime_, iux _Exc. 19_ +lac _saepe_, _nom._ lacte +8+ 6, 6 + _acc. in_ -em +4+ 2, 13 _in_ EV +ut laxamentum habeat +6+ 9, 10. 14; +7+ 7, 1 _cf._ +4+ 5, 1 +ligusticum _passim_; _scriptum_ lib- _in_ EV +1+ 21; +4+ 2, 27 + legist- _Exc. 16_, ligist- _Exc. 8es_, lygist- _2_ +lio (_ter_ ligo _trad._) +4+ 4, 1; +5+ 1, 1 _ter_. 4; + +5+ 3, 2. 5 _bis_; +5+, 5, 1 +lucusta _plerumque_ loc- _in_ EV +malabathrum (-trum EV, -bra- tum +91+, 3) +1+ 15, 1; +1+ 16, 2; + +9+ 1, 3; +9+ 7 +_?_ haedus sive agnus [mammotestus] +8+ 6, 6 +mel _passim_, _acc._ melle _in_ EV +5+ 2, 3 +5+ 3, 5 +8+ 4, 2 +melca +7+ 13, 9 +conditum melizomum +1+ 1, 2 +menta _semper sine_ h _in_ EV +minuta _pars_ +4+ 4, 2 +5+ 5, 2 +mitulus (met- EV) +9+ 9 _bis_ +moretaria (mort- V) +1+ 21; +6+ 4, 2; +10+ 3, 5 (mort- EV) _Exc. 20_ + mort- +murena _plerumque_ mor- _in_ EV +_?_ baca murre _Exc. ind. an_ myrthae_?_ +nechon _v._ cneci flos +oenococtus _v._ aenoctus +oenoteganon (in- _cod._) _Exc. 11. 13_ +omentum _scriptum_ augmentum +3+ 20, 7; +7+ 3, 2 +oryza: orizae +2+ 2, 8; oridia +2+, 2, 9 _Exc. 7_ orizie _Exc. 9_ +ospreon _tit. lib. V_, ospera _Exc. ind._ +ovifer _m._ +8+ 4, 1. 3 +oxyporium (ex- EV) +3+ 18, 2 -rum +1+ 18 +oxyzomus +6+ 9, 3 _Exc. 24_ exodi- +pecioli +1+ 12, 4 +petroselinum _scriptum passim_ silenum _in_ EV +phoenicopteros (fen- EV) +6+ 4, 1; +6+ 6, 1 +piciri picitus +1+ 12, 1; +1+ 9, 2; +1+ 12, 7 +pisa, _hic illic_ pisum in EV +ius in platone +8+ 2, 2 +pyrethrum _scriptum_ pyret-, pireth-, piret- +2+ 2, 2; +4+ 5, 1; + +7+ 5, 2. 4; +8+ 6, 11 _Exc. ind._ +r(h)us Syriacum +10+ 2, 4; +10+ 4 1 2 +salsus _i. piscis salsatus_ +3+ 20, 4; +4+ 2, 21. 22. 23. 24. 25 _bis_; + +5+ 8 2; +8+ 7, 16; +9+ 13 1. 2. 3 +scilla _bis_ +2+ 1, 3 (isc V), isquillas _Exc. 17_ +sil (silfi EV) +1+ 20, 1 +3+ 5 +silphium (silf- _semper_ EV) +7+ 4 1; +7+ 6, 1; + +7+ 7 silpi{~u} _Exc. ind._, _plerumque_ silfi, + _quod hic illic potest esse genetivus_ +sinape _passum_, _saepe_ sen- in EV, + _abl. in_ -i _saepe, in_ -e +6+ 9, 8; +7+ 2, 2; +8+ 1, 2; +8+ 8. 13 + _acc. in_ -i +1+ 12, 9; +8+ 5, 4; +9+ 1, 1; +10+ 1, 2 +sphondyli (_plerumque_ sfon- _vel_ fon- _in_ EV), + -i [vel fondili] +3+ 20, 1, -is [sive fondilis] +5+ 2, 1, + _nusquam legitur_ funguli +ova spongia (sf- V sfh- E) +7+ 13, 8 +surclo (-ulo +8+ 7, 5; +8+ 8, 8) +4+ 5, 3; +7+ 2, 1; +7+ 4, 1. 2 _bis_; + +7+ 7, 1; +8+ 6, 11; +8+ 7, 5; +8+ 8, 8. 9 +tamni (-nni EV) +4+ 2, 7 +terebinthi (terendi EV) +1+ 2 +t(h)ermospodium +4+ 2, 4. 8. 9. 33 _bis_; +9+ 8, 3 +t(h)ursio +4+ 2, 18 turtio _ibid._ +thymum (thy-, ty-, thi-, _plerumque_ ti- _in_ EV), + timm- _Exc. 23 et ind._ +thynnus (ti- EV) +9+ 11 +10+ 3, 4 +t(h)yrsi +4+ 2, 3 +7+ 15, 6 +tisana _semper, nusquam_ pt- _in_ EV +tracta, _forma_ tractum +2+ 1, 5; +6+ 9, 13 _in_ EV, _cf._ E +4+ 3, 5 +tudiclo (tutunclo _trad._) +5+ 2, 2 +5+ 3, 6 +turiones lauri +8+ 1, 10 +_?_ tus +2+ 3, 2 +tyropatina +7+ 13, 7 +patella tyrotaricha (thi- EV) +4+ 2, 17 +ante ventilatum (_subst._) +1+ 6 +cum tres undas bullierit +8+ 6, 6 (_cf._ +9+ 8, 1) + _v. Pallad._ 12, 22, 4 _Anthim._ 3 +zema +8+ 1, 10 +8+ 6, 6 +zingiber _sic_ +1+ 18 _et_ +4+ 5, 1 _in_ EV _et Exc. p. 77, 3 + {+Breuis pimentorum+} et p. 78, 27 {Exc. 6}_, + geng- _octies in_ V _ceteroquin (11es)_ ging- _in_ EV +zomoteganon _piscium_ +4+ 2, 27 + + +_verba intransitiva_ + +ut ex se am[b]ulet +6+ 9, 15 +coloro +4+ 2, 20; +7+ 10; +8+ 8, 7 +constringo _Exc._ 2 +coquo +7+ 6, 4 <in> se +8+ 8, 13 (_cf._ +3+ 2, 3; +9+ 8, 1) +decoquo _Exc. 19 28_ +percoquo +8+ 6, 9 +despumo +5+ 3 1. 3. 6. 9; +5+ 4, 3. 4 (_cf._ +5+ 2, 3) +duco +4+ 2, 20. 28; +4+ 5, 1; +5+, 3, 2; +5+ 4, 4; +7+ 13, 7 + _Exc. 19_ (cf. +8+ 6, 9) +induco +2+ 2, 2 +impinguo +8+ 7, 5 +medio _Exc. 7_ (_at cf._ +3+ 9, 2) +minio +2+ 5, 4 +mollio +3+ 2, 2 +obligo +4+ 2, 6 _Exc. 13_ (_at cf._ +4+ 2, 27) +percoquo +8+ 6, 9 +refrigero +5+ 3, 4 +sicco +3+ 18, 3; +4+ 2 12; +9+ 1, 2 _bis_ +spisso +5+ 1, 1. 4; +8+ 8, 3 +stringo +4+ 2, 31; +7+ 6 4 +teneo +4+ 2, 27 _Exc. 13_ + + + * * * * * + +Addenda et corrigenda + +{Transcriber's Note: +The author's "addenda et corrigenda" _have not_ been changed for this +e-text. Transcriber's corrections are listed separately.} + +p. 12, 24 {+2+ 1, 4} + misces sicut pulpam omentatam _scripsit et ad +2+ 1, 7 spectare putat + E. Brandt, qui sedulo et strenue mecum plagulas correxit_ + +p. 13, 26 {+2+ 2, 3} + _nunc magis placet retinere_ In isiciato pullo et _p. 78, 11 + {_Exc._ 2} legere item_ isiciatum pullum + +p. 19, 25 {+3+ 10, 3} + in baca _interpretatur_ 'cum olivis' _Brandt cf. +3+ 9, 5_ + +p. 21, 5-14 {+3+ 18, 2-3} + _mavolt pro uno praecepto haberi Brandt_ + +p. 25, 21 {+4+ 2, 12} + _verba_ et ova cruda confracta _ante verba v. 20 {supra}_ et olei + modicum _transponi iubet Brandt_ + +p. 26, 12 {+4+ 2, 14 _tit._} + Patinam _bis scriptum, prius suco rubro, in_ V + +" 22 {+4+ 2, 14 _v. 11_} + dein] in _intellegi volt_ id est _Brandt_ + +" 27 {+4+ 2, 14 _fin._} + Infra ostenditur _spectare ad declinationem in codd. omissam putat + Brandt_ + +p. 27, 9 {+4+ 2, 15 _fin._} + _legit_ a superficie insuper pones _et verba_ versas in discum + _in v. 13 {+4+ 2, 16} post_ oleo _reponi iubet Brandt_ + +p. 29, 10s. {+4+ 2, 27} + _proponit_ origanum, suffundes ius de suo sibi, fricabis, ova cruda + dissolves, de suo sibi temperas _cf. infra ad p. 39, 24 ss._ + +p. 32, 25 {+4+ 3, 7} + _ante_ adicies _excidisse titulum novum velut_ Aliter minutal dulce + _coniecit Brandt_ + +p. 39, 24 {+5+ 4, 3} + _sic legi volt Brandt (cf. ad p. 29, 10):_ origanum, suffundis <ius> + de suo sibi, fricabis, liquamine temperabis, mittis supra <pisam>. + adicies oleum _eqs_ + +p. 43, 28 {+6+ 3, 1} + _vide an post_ frigido _non novum praeceptum sit incipiendum, sed + pergendum:_ perdicem cum pluma--dipilabis. <pridie> occisa (_cf. p. + 81, 19 {Exc. 23}_) perdix _eqs, tum p. 44, 1 {+6+ 3, 2}_ si <III> + dierum _eqs_ + +p. 51, 5 {+7+ 5, 1} + Assaturam simplicem: assam a furno salis _eqs_ _Brandt_ + +p. 68, 25 {+8+ 8, 12} + uvam passam ustam coloratam _Brandt cf. p. 54, 5 {+7+ 10}_ + + * * * * * + * * * * * + * * * * * + +{Transcriber's Notes and Corrections: + +p. 12 (+2+ 1, 4 _app._) + _cf. +7+ 8; +9+ 10, 1_ + _text in original format reads_ cf. _7, 8, 9, 10, 1_ + +p. 19 (+3+ 10, 1 _app._) + et _delendum (cf. l. 24)_ + _text reads_ l. 26 + +p. 20 (+3+ 12 _app._) + a _add. Vo, cf. l. 31_ + _text reads_ l. 32 + +p. 21 (+3+ 18, 2 _app._) + _+3+ 18, 2 _cf. +1+ 18 de oxyporo_ + _text reads_ +3+ 18, 3 + +p. 22 + _parenthetical numbers 114, 115 and 117 may belong on this page:_ + +3+ 21, 1 (113); +3+ 21, 2 (114); +3+ 21, 3 (115); + +4+ 1, 1 (116); +4+ 1, 2 (117); +4+ 1, 3 (118) + +p. 25 (+4+ 2, 12 _app._) + ire EV, coire _Sch ex +9+ 4, 2_ + _text reads_ +9+ 4, 1 + +p. 27 (+4+ 2, 17 _app._) + at cf. p. 28, 12. 16 al. + _text reads_ 12. 15 + +p. 28 (+4+ 2, 21 _app._) + passum _vel_ mulsum _add. Hum_ + _text omits italics_ + +p. 28 (+4+ 2, 25 _app._) + pallachanas (pala- E) EV, _cf. +9+ 1, 1_ + _text reads_ p. 9, 1 1 + +p. 30 (+4+ 2, 31 _app._) + _p. 24, 25 in simili iure_ oua VI + _text reads_ p. 25, 24 + +p. 30 (+4+ 2, 33 _app._) + calidam _add. Vo ex l. 33_ + _text reads_ l. 34 + +p. 32 (+4+ 3, 7 _app._) + inter lepores _scil. +8+ 8, 5_ + _text reads_ +8+ 9, 5 + +p. 33 (+4+ 4, 1 _app._) + super EV _p. 40, 30_ + _text reads_ p. 40, 29 + +p. 33 (+4+ 4, 2 _app._) + haec EV _p. 41, 8_ + _text reads_ p. 41, 3 + +p. 35 (+5+ 1, 1 _app._) + _+5+ 1, 1 fere idem praeceptum redit +5+ 1, 4_ + _text reads_ V 1, 1 _and_ V 1, 4 + +p. 36 (+5+ 1, 3 _app._) + _cf. +6+ 9, 13_ + _text reads_ +6+ 10, 13 + +p. 38 (+5+ 3, 4 _app._) + _cf. p. 50, 24. 53, 13. 62, 10_ + _text reads_ 53, 12. + +p. 43 (+6+ 3, 2 _app._) + _vide tamen an_ ibi _sit pro_ deinde _ut p. 40, 6 et_ et _delendum_ + _text reads_ p. 40, 9 + +p. 55 (+7+ 13, 6 _app._) + _cf. v. 7. p. 35, 24. 36, 10_ + _text reads_ p. 35, 25. 36, 15 + +p. 56 (+7+ 14, 3 _app._) + 8 Varro--11 pipere + _text reads_ 12 pipere + +p. 74 (+10+ 2, 1) + IN MVRENAM + _text reads_ JN MURENAM + +p. 75 (+10+ 3, 2 _app._) + +10+ 3, 1 (467) post +10+ 3, 2 (466) et +10+ 2, 4 (463) + _text reads_ 10, 3, 1 (467) post 10, 3, 2 (466) + 10, 2, 4 (463) + _( "+" changed to "et" to avoid ambiguity )_ + +p. 78 (_exc._ 2 _app.) + _cf. p. 13, 26 {+2+ 2, 3}. 14, 1-2 {+2+ 2, 4}_ + _text reads_ 14, 3 + +p. 89 (_papyrus_ A {eta}) + versus 15-25 toti perierunt + _so in original_ + +p. 92 (Index) + [Varronis betaccos +3+ 2, 4 Varro +7+ 14, 3] + _text reads_ +3+ 2, 3 ... +7+ 14, 4 + _fragmentum comici apud Varronem_ +7+ 14, 3] + _text reads_ +7+ 14, 4 + Aethiopicum cuminum +1+ 18; +3+ 18, 3 + _text reads_ +3+ 18, 2 + quod Graeci dicunt *cnecon +1+ 11, 1 + _asterisk in original_ + +p. 93 (Index) + cuminum Libycum +1+ 18; +3+ 18, 3 + _text reads_ +3+ 18, 2 + cuminum Syriacum +1+ 18; +3+ 18, 3 + _text reads_ +3+ 18, 2 + laser -um +1+ 16, 1; +3+ 13, 1; +7+ 1, 1. 3 + _text reads_ +7+ 1, 1. 4 + _?_ sala cattabia +4+ 1, 1. 2. 3 _v. Thes. s.v._ cottabius + _text reads_ +4+ 4, 1... + +p. 94 (Index) + depilo +6+ 3, 2 + _text reads_ +6+ 3, 3 + ficedula (-tula _trad._) +4+ 2, 5 _bis_ 14 _bis_ + _text reads_ +5+ 2, 5... + +p. 95 (Index) + oxyzomus +6+ 9, 3 _Exc. 24_ exodi- + _text reads_ +6+ 10, 2 + coquo +7+ 6, 4 <in> se +8+ 8, 13 (_cf._ +3+ 2, 3; +9+ 8, 1) + _text reads_ +7+ 6, 5 ... +3+ 2, 2 + mollio +3+ 2, 2 + _text reads_ +3+ 2, 1 + +p. 96 (Addenda et Corrigenda) + p. 26 + _text reads_ p. 16 + under 29, 10 + cf. infra ad p. 39, 24 ss. + _text reads_ p. 59 + under 43, 28 + <pridie> occisa + _text reads_ oceisa } + + +{Numbering: + +The original text used six series of numbers: + +_Book:_ Roman numeral in body text; +boldface+ Arabic numeral in Index. +_Chapter:_ Roman numeral in body text; second Arabic numeral in Index. +_Recipe:_ Boldface Arabic numeral in margin; third Arabic numeral +(if present) in Index. The first recipe in a chapter is usually--but +not always--given a number 1 in the body text. In this e-text, recipe +numbers are placed inline. + +_Schuch numbering:_ The continuous numbering, 1-478, from the 1874 +Schuch edition was shown in parentheses in the margin. In this e-text, +parenthetical numbers are placed inline. + +_Page and line_ numbers are used in the critical apparatus and in the +Addenda et Corrigenda. They are retained here for completeness, with the +recipe number added in braces: 48, 11 {+6+ 9, 14}. + +Lines in this e-text are numbered from 1 within each paragraph, with the +apparatus changed accordingly. Line _breaks_ are as in the printed book. +Internal references (lines within the same paragraph) have been changed +to agree with this numbering; other line references are treated like +page numbers, above. + +All recipe citations, whether original or added by the transcriber, +have been formatted to match the Index.} + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of De Re Coquinaria, by Apicius + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE RE COQUINARIA *** + +***** This file should be named 16439.txt or 16439.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/1/6/4/3/16439/ + +Produced by Louise Hope, Ted Garvin, David Starner and the +Online Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/old/16439.zip b/old/16439.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..48026de --- /dev/null +++ b/old/16439.zip |