summaryrefslogtreecommitdiff
diff options
context:
space:
mode:
authorRoger Frank <rfrank@pglaf.org>2025-10-15 04:47:06 -0700
committerRoger Frank <rfrank@pglaf.org>2025-10-15 04:47:06 -0700
commit8fd08c01a7a4f05b2a839473e84c8679364698f3 (patch)
treeea4273f37a820797d65e2c15cc7e4de00a2e7db8
initial commit of ebook 15582HEADmain
-rw-r--r--.gitattributes3
-rw-r--r--15582-8.txt9248
-rw-r--r--15582-8.zipbin0 -> 155418 bytes
-rw-r--r--15582-h.zipbin0 -> 236696 bytes
-rw-r--r--15582-h/15582-h.htm13918
-rw-r--r--15582-h/images/img1.jpgbin0 -> 1703 bytes
-rw-r--r--15582-h/images/img2.jpgbin0 -> 4705 bytes
-rw-r--r--15582-h/images/img3.jpgbin0 -> 20479 bytes
-rw-r--r--15582-h/images/img4.jpgbin0 -> 1683 bytes
-rw-r--r--15582-h/images/img5.jpgbin0 -> 32466 bytes
-rw-r--r--LICENSE.txt11
-rw-r--r--README.md2
12 files changed, 23182 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/15582-8.txt b/15582-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..e41802d
--- /dev/null
+++ b/15582-8.txt
@@ -0,0 +1,9248 @@
+The Project Gutenberg EBook of Chartvlarivm Ecclesiae Sancti Petri de
+Bvrgo Valentiae Ordinis Sancti Avgvstini, by Ulysse Chevalier
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Chartvlarivm Ecclesiae Sancti Petri de Bvrgo Valentiae Ordinis Sancti Avgvstini
+
+Author: Ulysse Chevalier
+
+Release Date: April 8, 2005 [EBook #15582]
+
+Language: Latin
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CHARTVLARIVM ECCLESIAE ***
+
+
+
+
+Produced by Robert Connal and the Online Distributed
+Proofreading Team from images generously made available
+by gallica (Bibliothèque nationale de France) at
+http://gallica.bnf.fr.
+
+
+
+
+
+
+
+
+SOCIÉTÉ D'ARCHÉOLOGIE DE LA DROME.
+
+
+
+
+CHARTVLARIVM
+
+ECCLESIAE
+
+SANCTI PETRI DE BVRGO
+
+VALENTIAE
+
+ORDINIS SANCTI AVGVSTINI.
+
+Ex monumentis ineditis descripsit,
+prolegomenis & notis illustravit, indicibus auxit
+
+C.-U.-J. CHEVALIER
+
+S.C.E. diaconus.
+
+
+
+
+
+
+CHARTVLARIVM
+
+SANCTI PETRI DE BVRGO.
+
+
+ * * * * *
+
+
+I.
+
+
+_Carta de officio & dignitate Prioris Burgensis ecclesie_.[A]
+
+
+PRIOR[1] primum comuni consilio canonicorum talis eligi debet, qui ecclesie
+& universe dispensationi tocius comunie idoneus habeatur. Deinde assensu
+abbatis in capitulo ab universo conventu voluntarie approbatus pompatice in
+ecclesiam ductus, ad dexteram abbatis ab ipso abbate collocari debet;
+primus cantare, ultimus legere[2], curam universorum gerere. Si quid
+inhonestum aut emendandum fuerit, corrigere & emendare. Dum abbas non
+affuerit, clericos in choro communi consilio & voluntate canonicorum
+elevare, capiscolium & rectorem scolarum in capitulo consilio & voluntate
+canonicorum [pone]re. Primus de universis necessariis communie[3],
+intrinsecus sive extrinsecus respondere. Baiulum,[4] cellerarium[5] & omnem
+familiam providere & custodire, sacramenta in capitulo cum canonicis &
+procuratoribus capere, intus & extra curiose administrare; procuratores,
+sive dispensatores communie ceterarumque rerum consilio canonicorum
+disponere, claves commendare, iusticias & iudicia in capitulo pertractare,
+hac definire. Si vero prior defuerit, deliberacione & iudicio procuratorum
+aliorumque canonicorum iusticie & iudicia pertractanda hac definienda sunt,
+nisi tanta vel talis interveniat causa, que definiri non valeat. Tunc ad
+abbatem recurratur, ut in capitulo cum canonicis per ipsum diffiniatur.
+Prior in comutationibus sive in venditionibus ubique terciam partem sibi
+recipit, nisi in propriis ecclesie possessionibus [nec non] in
+condaminis[6], & in clauso[7], & in prato, & in devisio[8], & in feudis
+canonicorum. Prioris sunt domus & casamenta, a domo Giraldi Chaulet usque
+ad vallum [d]e las Torloicheiras, & tenementu[m Ga]landi & vinea de Ylice.
+Deficiente priore, omnia que prioratus sunt debent ad communiam canonicorum
+& mensam redire, unde accepta fuerunt. Prior in refectorio primus ad
+tintinnabulum sedet, solus comedit, duplicem capit cibum, in comestionibus
+carnium & piscium, exceptis volucribus de quibus tercia pars ei minuitur.
+In consultis primus; _Benedicite_ suum est; nichil de rebus ecclesiasticis
+sive communie sine canonicis vel procuratoribus agere habet, nisi forte
+grandis interveniat causa. Quicquid ad ecclesiam vel ad communiam attinet
+consilio canonicorum agendum est. Placita enim vicarie & negocia causarum
+hominum universe terre communie, a priore sive a procuratoribus cum
+canonicis in claustro pertractanda sunt. Lex communiter canonicorum est. In
+gatgeriis[9] quas communia acceperit, si quid venditionis vel commutationis
+evenerit totum communie erit.
+
+Nos B. Ebredunensis Archiepiscopus[10], & P. succentor Parisiensis[11],
+oculata fide ista predicta vidimus in cartolario ecclesie Sancti Petri de
+Burgo, & legimus de verbo ad verbum[12].
+
+
+[A] Transcription de l'original d'un extrait sans date du Cartulaire de
+Saint-Pierre du Bourg (voir _Notice paléographique_ préliminaire),
+parchemin de 23 lignes. Le dos porte cet autre titre: _De dignitate &
+officio prioris_, avec cette note: _tamen nullam datam habet & parum
+valet_. Cette charte, comme l'insinue la souscription, a eu deux sceaux
+pendants sur double queue, dont il ne reste que les attaches.
+
+[1] Dans les monastères, le _prieur_ avait le premier rang après l'abbé, &
+gouvernait en son absence sous le titre de prieur _claustral_. Les
+_obédiences_ ou membres d'une abbaye étaient sous l'autorité d'un prieur:
+il prenait le nom de _conventuel_ quand il ne reconnaissait pas de
+supérieur; tel fut celui du Bourg de Valence après la transformation de
+l'abbaye en collégiale (voir _Notice historique_ prélim.). Cet ancien
+statut règle ses obligations et ses droits.
+
+[2] Dans la récitation de l'office canonial, c'est au plus digne du choeur
+d'entonner la première antienne & de lire la dernière leçon des nocturnes.
+
+[3] Biens possédés en commun, dont le produit était affecté aux besoins de
+la communauté.
+
+[4] _Bajulus_, économe, chargé de l'administration des biens.
+
+[5] De _cella_, sommelier, pourvoyant au réfectoire.
+
+[6] _Condamina_, terre directement exploitée par le seigneur.
+
+[7] _Clausum_, enclos, ou terrain renfermé dans la clôture conventuelle.
+
+[8] _Devisium_, anciennement _devèse_, pâturage réservé & défendu.
+
+[9] _Gageria_, bien mobilier ou immeuble donné en nantissement au créancier
+(voir ch. III & IV).
+
+[10] D'après son écriture, cette charte remonte à la fin du XII^{e} siècle
+ou aux premières années du XIII^{e}. A cette époque, les annales de
+l'église d'Embrun font mention des archevêques Bertrand I^{er}, ancien
+chancelier de l'Université de Paris, successeur de Pierre III (CHORIER,
+_État polit. du Dauph_., t. II; cf. [ALBERT], _Hist. ecclés. du dioc.
+d'Embrun_, t. II, p. 113, qui n'admet pas ces deux prélats), & Bernard II
+Chabert, massacré par les hérétiques en 1235 (Id., _ibid_., & _Gallia
+Christiana_ nova, t. III, col. 1076).
+
+[11] On nommait _succenteur_ celui qui dans les collégiales chantait après
+le précenteur (_primas cantor_). Dans la dernière moitié du XII^{e} siècle
+vivait Pierre surnommé _cantor_ (cf. PILLET, _Hist. de Gerberoy_, p. 343:
+_Petrus præcentor Parisien_. en 1185; DUPLESSIS, _Hist. de Meaux_, t. II,
+p. 81: _P. cantor Paris_. en 1195), chanoine de l'église de Paris, dont il
+refusa la dignité épiscopale, ainsi que celle de Tournay (_Annales
+Cisterc._, t. III, p. 311); il mourut dans la solitude de Longmont en 1197
+(_Gallia Christ_. nova, t. VII, p. 78), laissant comme principal titre
+littéraire: _Verbum abbreviatum_ (OUDIN, _Comment. de Script. eccles_., t.
+II, p. 1661).--Notons encore qu'un _Petrus cantor_, chanoine de Saint-
+Pierre du Bourg, figure en 1191 (ch. XI).
+
+[12] Cet acte n'est point le seul extrait du Cartulaire de Saint-Pierre
+dont ces deux personnages attestèrent la teneur par l'apposition de leurs
+sceaux (voir ch. IX & XII).
+
+
+ * * * * *
+
+
+II. 27 janvier 1065.
+
+
+[_Bulla privilegii Alexandri II papæ_][A].
+
+
+(Habemus) Bullam Alexandri papæ II continentem quatuor capita in substantia
+effectualiter. Primum quidem, quod ipse papa ecclesiam Sancti Petri de
+Burgo sub deffensione Sedis Apostolicæ recepit[1]. Secundum, quod omnia
+eidem ecclesiæ olim oblata seu offerenda, tam a Gontardo episcopo
+Valentiæ[2] quam etiam a suis prædecessoribus seu a quibuscunque fidelibus,
+confirmavit. Tertium, quod indebitas atque injustas consuetudines seu
+invasiones, quas ipse episcopus seu prædecessores sui fecerunt, omnino
+irritas & inutiles decrevit. Quartum, quod interdicit ut nulla persona
+dictam ecclesiam de his inquietet seu diminuat, indebitos atque nocuos
+mores imponat. Quod si aliquis attemptaverit & admonitus canonice emendare
+contempserit, sciat se authoritate apostolica excommunicatum. Datum
+Laterani, vj^{o} kalendas februarii, pontificatus sui anno quarto [3].
+
+[A] Analyse tirée de l'_Inventaire raisonné_, fol. 2 (_Cartulaire_, fol.
+CCV).
+
+[1] Au moyen âge, il est peu d'établissements religieux en France qui
+n'aient obtenu d'être mis sous la protection du Saint-Siége: en quoi
+consistait ce privilége? Il ne sera pas inutile de l'indiquer au début de
+ces publications diplomatiques. Les bulles de priviléges accordées aux
+monastères par les papes les exemptaient de la juridiction épiscopale
+ordinaire & les soumettaient directement au Saint-Siége; elles avaient pour
+but de confirmer leurs dotations, d'empêcher leur spoliation & de prévenir
+leur relâchement. Des abbayes, sortirent les hommes les plus saints et les
+plus savants. Les plus anciennes bulles d'exemption datent du pape
+Hormisdas (THOMASSIN, _Vet. & nova Eccl. disciplina_, p. I, 1. III, c.
+30;--BIANCHI, _Dell' ester polizia della Chiesa_, t. IV, p, 360;--DU
+CHESNE, _Hist. Franc._, t. I, p. 662;--UGHELLI, _Italia sac._, t. IV, col.
+955;-- MABILLON, _Annal. Bened._, t. I, p. 345, etc.). Les monastères de
+fondation royale avaient de droit cette prérogative (cf. MARCULFE,
+_Formular._, lib, I, n. 1 & 2;--_Patrol. lat._, t. CLXXXVII, col. 697).
+Mais, à partir du XII^{e} siècle, les évêques contestèrent ces priviléges,
+devenus des obstacles à leur autorité & au gouvernement des paroisses, &
+querellèrent souvent les abbés à cet égard. La constitution _Inscrutabili_
+de Grégoire XV a déterminé le droit actuel _de exemptorum privilegiis &
+subjectione_ (FERRARIS, _Biblioth. canonica_, etc., édit. Migne, 1861, t.
+VI, col. 1154).
+
+[2] Gontard était de la famille des premiers comtes de Valentinois; fils de
+Hugues, il succéda sur le siége de Valence, d'après le P. ANSELME (_Hist.
+généal. & chronol. de la maison roy. de France_, t. II, p. 186), à son
+oncle l'évêque Pons, ou plutôt, d'après M. l'abbé ROUCHIER (_Hist. du
+Vivarais_, t. I, p. 429, n. 1), à son oncle Odon (I^{er}, fils du comte
+Geilin II, omis par tous les catalogues). En résumant les travaux du P.
+COLUMBI (_De rebus gestis Valentin. & Diensium episcop._, p. 17), de Mgr.
+DE CATELLAN (_Antiquités de l'égl. de Valence_, p. 225), des PP. RICHARD &
+GIRAUD (_Bibliothèque sacrée_, édit. 1826, t. 28), & de M. MARION (liste
+des évêques de Valence, dans l'_Annuaire de l'Histoire de France_ pour
+1851), nous trouvons que l'épiscopat de Gontard dura au plus de 1082 à
+1100. Grâce au Cartulaire de Saint-Barnard de Romans, M. GIRAUD a pu
+(_Essai histor._, I^{re} part., _preuv._, p. 45, n. 2) reculer de douze ans
+son avénement: outre qu'il nous le montre (ch. 119 & 181) administrateur de
+l'église de Vienne pendant la vacance en 1082, la charte 12 contient une
+convention qu'il fit avec l'archevêque Léger, c'est-à-dire au plus tard en
+1070, année de la mort de ce dernier. Mais une charte du Cartulaire de
+Saint-Félix de Valence (inédit) va nous permettre de fixer cette époque
+d'une manière définitive: _Noverint ... quod anno Incarnationis Domini
+nostri Ihesu millesimo sexagesimo VI, anno III episcopatus Gontardi gratia
+Dei episcopi Valentini_; c'est donc en 1063 ou 1064 que Gontard a été élu
+évêque.--Relevons une erreur en finissant: M. TEULET (_Inventaires &
+documents des archives de l'Empire_, t. I, p. 41 _a_) assure que l'évêque
+de Valence qui assista à un contrat passé à Toulouse en 1118 se nommait
+Gontard & occupa ce siége de 1082 à 1134; disons seulement qu'Eustache
+était évêque de Valence dès 1111 (voir ch. VII, n. 5).
+
+[3] Alexandre II fut couronné pape le I^{er} oct. 1061 (JAFFÉ, _Reg. Pont.
+Rom._, p. 390); il était encore à Latran le 16 avril 1065, jour où il
+délivra une bulle en faveur du monastère de Saint-Miniat de Florence, & le
+17 qu'il en accorda une autre à celui de Saint-Pierre de Pérouse (_Patrol.
+lat._, t. CLXVI, col. 1290).--Bien que la contexture & surtout la date de
+cette bulle ne semblent pas du XI^{e} siècle, elle ne saurait être de ses
+successeurs Alexandre III ou Alexandre IV, qui à l'époque correspondante de
+leur pontificat étaient, le premier (1163) à Tours (JAFFÉ, _ibid._, p. 189)
+& le second (1258) à Viterbe (_Cartul_. inéd. _de Léoncel_).
+
+
+ * * * * *
+
+
+III. 1160.
+
+
+_Carta de gageria quam habet ecclesia de Burgo a Giraldo Bastet in portu
+de Burgo_[A]
+
+
+EGO Odo Dei gracia Valentinus episcopus[1], per presentem cartam sigilli
+mei impressione signatam tam presentibus quam futuris notum facere dignum
+duxi, quod prior & canonici Sancti Petri de Burgo suam michi presenciam
+exhibentes, tum quibusdam scripturis tum testibus idoneis sufficienter
+coram me probaverunt, quod Giraudus Bastet[2] quicquid iuris in portu de
+Burgo habere videbatur, pro C.C.C.C. solidis Viennensis monete[3] pignori
+obligavit priori & canonicis eiusdem ecclesie presentibus & futuris; ita
+tamen quod quandocumque pignus huiusmodi sibi vel heredi suo fuerit
+redimendi facultas, postquam idem[4] canonici annualem censum omnino
+receperint & debite fortis plenam habuerint solucionem, ius proprietatis
+quod in eodem portu sibi congruere debet, libere & quiete ad eum redibit &
+eius vel heredis sui convertetur in usus. Preterea iuxta eiusdem pacti
+tenorem si forte idem canonici emcionis vel pignoris causa ab his qui in
+partem eiusdem Giraudi sub ipsius dominio predicti portus possessores
+existunt, quicquam poterint vendicare, prehabito tamen ipsius Gir. vel
+heredis sui consilio, libere & quiete sibi adquirere & possidere liceat; &
+cum idem pignus liberabitur quascumque in adquisicione rusticani iuris[5]
+eadem ecclesia expensas fecisse videbitur, cum debita forte plenarie
+recuperare debebit. Vt igitur ea que predicta sunt firma maneant &
+inconcussa, & ad quorumlibet calumniancium iniuriam cohercendam si forte
+ibidem ab aliquo fuerit illata, quod idem Gir. pro posse suo se opponat ita
+tamen quod guerram vel expensas inde non faciat, ipse & Willelmus de Cruzol
+frater eius sub iuramento promiserunt; insuper & fideiussores & obsides
+constituti sunt Petrus Ugonis, Galbertus de Balfre cum ipsis; & si forte
+super hoc aliqua predictis canonicis ab aliquo inferretur iniuria unde
+adversus Gir. merito conqueri deberent, ad commonicionem prioris vel
+alicuius canonici infra Valenciam tamdiu obsidium sub iuramento tenere
+debent, donec de dampnis sibi illatis condigne sit satifactum (_sic_). Si
+vero predictorum aliquem interim mori contigerit, eque idoneus obses vel
+fideiussor ad commonicionem prioris vel alicuius canonici de Burgo sine
+mora restitui debet. Quod ut fideliter observetur hec omnia laudavit Agnes
+uxor Gir. & fideiussores constituti sunt Willelmus Eustorgii, Guinisius de
+Castro Novo[6], Ar. de Castro Boc[7]. Testes sunt Falco prior, Siebodus,
+Petrus, Willelmus Aaugis, Boso, Vgo de Pairan, Willelmus de Alexiano.
+Eapropter supradictis testibus & eorumdem canonicorum scripturis ego plenam
+adhibens fidem, quod inter eos & ipsum Gir. contractum fuerat confirmavi &
+robur auctoritatis mee atribui. Facta sunt hec anno ab Incarnacione Domini
+M^{o} C^{o} lx.
+
+
+[A] Texte pris sur l'original, parchemin de 26 lignes, avec sceau de
+l'évêque Odon sur lemnisque de cuir. Au dos se trouve cet autre titre:
+_Debitum ecclesie Burgi contra Giraudum Basteti de IIII^{c} sol. Vien. ex
+causa mutui facti anno M^{o} Clx_,--& cette analyse: _Giraudus Basteti
+obligavit priori & canonicis Sancti Petri de Burgo Valentie totum jus quod
+habebat in portu Rodani pro CCCC. solidis quos habuit ab ecclesia; & donec
+solvisset dictos sol. debebant percipere censum pertinens sibi pro parte
+quam habebat in dicto portu._--Cette charte a été transcrite dans
+l'_Invent. rais._, fol. 41, avec la cote n^{o} 21.
+
+[1] Odon ou Eudes de Chaponay, second évêque de ce nom (ch. II, n. 2,
+d'après le Cartulaire de Saint-Chaffre, p. 29), était fils de Gui (_Guido_)
+de Chaponay & d'Anne de Beaumont (COLUMBI, _Opuscula varia_, pp. 256 & 567
+sqq.), & oncle de Guillaume de Crussol (ch. IV) & par conséquent de
+Giraud Bastet, son frère. D'après le P. COLUMBI, Odon, évêque vers 1154,
+l'était encore en 1188; M. MARION indique: _vers_ 1156--_vers_ 1188. Nous
+possédons treize chartes inédites de ce prélat: la plus ancienne est de
+1158 & la dernière de 1185; nous prouverons (ch. IX, n. 3) que son
+successeur Falcon siégeait en 1187.--Le sceau d'Odon est à notre
+connaissance encore appendu à quatre titres; la légende est: [sigillum]
+ODO·VALENTINVS·EPISCOPVS.
+
+[2] Le P. ANSELME (_Hist. généalog_., etc., t, III, p. 702 sqq.) a donné
+une généalogie des seigneurs de Crussol, qu'il ne fait pas remonter au-delà
+du XIII^{e} siècle: le Cartulaire de Saint-Pierre du Bourg lui aurait
+permis d'y ajouter quelques degrés. Giraud (nommé par sobriquet) Bastet,
+dont la mère est qualifiée de vicomtesse (ch. IV), avait pour oncle
+l'évêque de Valence Odon, pour frère Guillaume de Crussol (ch. III & IV) &
+pour femme Agnès (ch. III). Il eut pour descendants Gui & Adalbert, qui
+apparaissent en 1209, (ch. XVI); Gui vivait encore vers 1224 (ch. XXXIII),
+& avait pour fils Giraud Bastet (I^{er} du P. ANSELME) que nous voyons
+encore en 1233, 38 & 45; Adalbert, auquel son père avait donné ses droits
+sur le port du Bourg paraît en 1210, 14, 33 & 38. Nous ne pousserons pas
+plus loin ces détails généalogiques: heureux d'avoir fourni des titres
+authentiques à ceux qui voudront compléter ou reprendre l'histoire de cette
+famille (voir encore ch. IV, n. 1). Ses armes, que nous avons trouvées sur
+deux sceaux appendus à des chartes de 1233 & 1238, étaient: _fascé d'or &
+de sinople de six pièces_; la légende porte: [sigillum] S. GIRAVDI
+BASTET.--Le nom de _Bastet_ se propagea aussi dans la maison de Crussol
+d'Uzès: le chevalier Pons Bastet, de cette famille, fit en 1190 partie de
+la troisième croisade; ses armes figurent sous le n^{o} 9 des insertions
+supplémentaires de la galerie des Croisades du musée de Versailles: _de
+gueules à trois bandes d'or_.
+
+[3] Il serait difficile d'apprécier la valeur actuelle de cette somme;
+rappelons seulement que la livre valait à cette époque 18 fr. 443^{m}
+(table de DERNIS); le sou d'argent avait pour équivalent douze deniers & le
+sou d'or quarante; enfin, le denier était, deux siècles après Charlemagne,
+la 124^{e} partie de la livre (ABOT DE BAZINGHEN, _Traité des monnoies_).
+Le sou d'or vaudrait, à ce compte, 6 fr. & celui d'argent 1 fr. 784^{m};
+les 400 sous dont il s'agit ici, supposés en monnaie d'or, vaudraient, à
+leur tour, 2400 fr.; somme qui paraît au-dessous de la valeur de la part du
+port donnée en nantissement à l'église du Bourg par Giraud Bastet. Nous
+trouvons la preuve de cette conjecture dans la charte XVI: le Chapitre en
+retirait alors 20 livres de revenu, soit, d'après la valeur de la livre à
+cette époque (ch. VI, n. 4), 393 fr. 44 c. En supposant le revenu du
+chapitre à peu près égal à l'intérêt de la somme engagée & l'argent prêté
+au denier vingt, ces 20 livres auraient valu en capital 7868 fr. 88 c., ce
+qui rend le sou d'or équivalent à 19 fr. 672^{m}, valeur intrinsèque qu'il
+est nécessaire de multiplier par le _pouvoir_ de l'argent, pour en
+connaître la valeur relative à notre époque.--Voir sur la numismatique des
+archevêques de Vienne: FAURIS DE SAINT-VINCENS, _Mémoire sur les monnoies
+qui ont eu cours en Provence_;--TOBIESEN-DUBY, _Traité des monnoies des
+prélats & des barons_, t. I, p. 1;--_Mémoires de l'Académie des Inscript.
+& Belles-Lettres_, t. XV, p. 482;--L. FOULQUES, Essai sur l'art monétaire &
+sur l'origine des hôtels des monnaies de Lyon, Macon & Vienne, 1837;--G. DI
+SAN QUINTINO, _Monete del X^{o} e del XI^{o} secolo scoperte nei dintorni
+di Roma_; Torino, 1846, p. 20;--_Dictionn. de Numismatique & de
+Sigillographie religieuses_; Paris, Migne, 1852, col. 1428;--H. MORIN,
+_Numismatique féodale du Dauphinè_; Paris, 1854, in-4^{o}, pp. 1-38, pl. I-
+IV & XXIII, n. 1;--POEY D'AVANT, _Monnaies féodales de la France_, 3 vol.
+in-4^{o}, 1858-1862, t. III, pp. 39-47;--_Bulletin de la Société_, Ire an.,
+p. 230.
+
+[4] Contraction pour _iidem_.
+
+[5] Le _Lexicon manuale ad script. mediæ & inf. latinitatis ex glossariis
+Car. Dufresne-Ducangii, Carpentarii, Adelungii & aliorum_, Paris, 1858,
+grand in-8^{o}, ne fait pas mention de cette acception du mot _jus_. Elle
+s'applique au liv. III, tit. XLIX, _De immunitate ecclesiarium_, etc.,
+chap. 3^{e} des Décrétales de Grégoire IX (_Corpus iuris canonici_, ed. I.
+Hen. Bochmer, Halæ Magdeb., 1747, in-4^{o}, t. II, col. 617), relatif au
+droit de chaque église sur les colons de ses terres.
+
+[6] La famille de Châteauneuf-d'Isère (voir ch. XIII, n, 2) sut la
+bienfaitrice de tous les établissements religieux des environs.
+
+[7] Châteaubourg, en Vivarais (voir ch. XIII, n. 4).
+
+
+ * * * * *
+
+
+IV. 1162.
+
+
+_Carta de gageria quam habet ecclesia de Burgo a Willelmo de Cruzol in
+portu. de Burgo_[A].
+
+
+EGO Willelmus de Cruzol[1], cum necessitas mea creditorum suffragium me
+cogeret implorare, urgenti necessitati mee consulere volens, quicquid iuris
+habere videbar in portu de Burgo, prehabita consilii deliberacione, pro D.
+C. solidis[2] Viennensis monete domno Falconi priori de Burgo & ceteris
+eiusdem loci canonicis presentibus & futuris, cum matris mee vicecomitisse
+consilio & assensu, pignori obligavi: ita tamen quod quandocumque pignus
+huiusmodi fuerit michi vel heredi meo redimendi facultas, postquam idem
+canonici annualem censum cum integritate receperint & debite sortis
+plenariam solucionem habuerint, ius proprietatis quod in eodem portu ad me
+spectare dinoscitur, libere & quiete meos vel heredis mei redigatur in
+usus. Si vero predicta moneta tunc temporis videretur aliquatenus
+deteriorata, de pacto talem sibi teneor facere recompensacionem quod
+ecclesia predicta indemnis per omnia conservetur. Preterea taliter inter
+nos ego & ipsi convenimus, ut si forte ab his qui nomine meo ibidem
+possessores existunt, emcionis vel pignoris causa, bona fide & iusto titulo
+eam quam ibidem partem habere videntur, eadem ecclesia poterit adhipisci,
+prehabito tamen mecum vel cum herede meo consilio, sibi vendicare liceat &
+possidere; & cum idem liberabitur pignus, quascumque in adquisicione
+rusticani iuris expensas idem canonici fecisse noscuntur, cum debita sorte
+plenarie recuperare debebunt, Vt igitur ea que predicta sunt a me fideliter
+& efficaciter observentur, & si forte calumnia vel iniuria aliqua super hoc
+ab aliquo sibi illata fuerit, quod sine guerre & expensarum incommodo me
+pro posse meo opponam, sub iuramento ego & Ar. de Aj & Oliverius de
+Montaisone promisimus & obsides & fideiussores nos inde constituimus; ita
+tamen quod quandocumque idem canonici de illata super hoc sibi iniuria
+merito conqueri poterint, nos infra castrum de Cruzol tamdiu obsidium
+tenere debemus donec condigne sibi sit satifactum. Ad maiorem huius rei
+constanciam domnum Odonem Valentinum episcopum avunculum meum, in cuius
+presencia hec omnia facta noscuntur, fideiussorem constitui, quem instanter
+rogavi quatenus sigilli sui munimine presentem cartam corroboraret. Item
+obsides & fideiussores constitui Guienisium de Castro Novo, Vgonem d'Aj,
+Bo. de Bolzanis, Vmber. de Castro Novo, Vmber. de Castro Boc, Ar. de Castro
+Boc, sub tali scilicet condicione quod si quis de predictis obses vel
+fideiussor interim decesserit, ad commonicionem prioris vel alicuius
+canonici de Burgo eque idoneus infra mensem sibi restituatur. Facta sunt
+hec anno ab Incarnacione Domini M^{o} C^{o} lx^{o} ij^{o}.
+
+
+[A] Texte tiré de l'original, parchemin de 24 lig., portant sur le dos cet
+autre titre: _Debitum ecclesie Burgi contra Guillelmum de Cruceolo de v^{c}
+sol. Vien. causa mutui facti anno m^{o} clxij_; avec cette analyse:
+_Willelmus de Cruzol pro sua necessitate tradidit in gageriam sive in
+pignus domno Falconi priori & ceteris canonicis Sancti Petri totum jus quod
+habebat in portu Rodani pro V^{c}. solidis monete Vienn. tenendi & annuatim
+percipiendi fructus dicti juris donec redimeret vel ejus heredes illud jus
+quod habebat in dicto portu_.
+
+[1] Guillaume de Crussol était frère de Giraud Bastet (ch. III, n. 2). Un
+autre Guillaume (son fils ou petit-fils) paraît en 1210 (ch. XVII); sa
+femme s'appellait Vassalde (ch. XXI); ils avaient un fils Rainaud & une
+fille dont on ne sait pas le nom (_ibid_.). Un Guillaume de Crussol figure
+encore comme témoin en 1238 (ch. XXXVI), etc.
+
+[2] Ces 600 sous en or auraient valu (ch. III, n. 4) à cette époque 3600
+fr.; en 1210 la portion du port pour laquelle elle avait été engagée
+rapportait 30 livres Viennoise de revenu, soit 590 fr. 16 c., ou un capital
+de 11803 fr. 20 c.
+
+
+ * * * * *
+
+
+V. 1164-82.
+
+
+_De protectione Odonis episcopi_[A].
+
+
+ODO Dei gracia Valentinus dictus episcopus, karissimo in Xpisto &
+venerabili filio suo Guigoni Sancti Petri de Burgo reverendo priori &
+ceteris eiusdem ecclesie canonicis presentibus & futuris, in perpetuum. Cum
+omnibus ecclesiis iuridictioni nostre subiectis ex officio nobis iniuncto
+iura sua tueri & integra conservare & earum paci & tranquillitati in
+posterum providere debeamus, specialiter eas fovere & earundem utilitatibus
+& incrementis totis nos providere viribus oportet, que digniores Deo inter
+ceteras exibent famulatus, & nobis specialius adherere noscuntur,
+Eapropter, dilecti in Domino filii, utilitati & paci vestre in posterum
+providentes, quecumque predia, quascumque possessiones sive redditus,
+nomine emcionis vel pignoris, seu fidelium beneficiis vel quibuslibet aliis
+modis, ecclesia vestra tam per se quam per alios inpresenciarum iuste &
+quiete tenere vel possidere videtur, vel in futurum Deo propicio canonice
+poterit adhipisci, nos illa qua fungimur auctoritate confirmamus vobis & in
+perpetuum vestris usibus profutura concedimus. Addicientes quod si qua
+secularis persona eadem bona sive res vestras vobis auferre vel diminuere,
+vel vobis invitis contrectare vel turbare presumpserit, secundo terciove
+commonita si ab iniuria desistere noluerit & super illatis dampnis eidem
+ecclesie non satifecerit, Omnipotentis Dei & ecclesie Valentine & nostram
+indignacionem incurrat, & a sacra communione Corporis & Sanguinis Domini,
+dum in sua nequicia perseveraverit, prorsus alienus existat. Cuntis (_sic_)
+autem ibidem iura sua servantibus sit pax & iretribucio a Deo in eternum &
+in seculum seculi. Amen.--Hec autem volumus firmiter observari, salva tamen
+reverencia & auctoritate pontificali[1].
+
+
+[A] Transcription de l'original, parchemin de 17 lig.; sur le dos nous
+lisons ce titre plus détaillé: _Confirmatio domni Odonis episcopi Valentini
+facta ecclesie Sancti Petri de Burgo Valentie de omnibus prediis,
+possessionibus & redditibus aquisitis per dictam ecclesiam & eciam
+atquirendis_,--& cette note: _Ecce tempore multo post istam habuimus
+quamdam aliam ampliorem confirmationem per d. Humbertum episcopum Valen. &
+d. Humbertum archiepiscopum Vien. factam anno m^{o} ccx, mense septembri_
+(voir ch. XIX). Cette pièce est encore analysée f^{o} 5 v^{o} de _l'Invent.
+rais_. & f^{o} 5 v^{o} de son _Extrait_.
+
+[1] Cette charte-privilége est remarquable par la ressemblance qu'elle
+affecte avec les grandes bulles des papes; la dernière phrase, d'une
+écriture différente, devait être suivie de la date & de la souscription.
+
+
+ * * * * *
+
+
+VI. 1183.
+
+
+[_Carta de permutatione ecclesiæ Burgi cum Eustachio præposito
+Valentiæ_][A].
+
+
+(Habemus unum) instrumentum sive cartam continentem permutationem quam
+ecclesia Burgi fecit cum Heustachio felicis recordationis præposito
+Valentiæ[1], ex qua ecclesia est multum augmentata in redditibus, cum
+dominio & decimis de Marisco[2], & quod ultra est de candellis & avena
+exonerata. Data sub anno Domini M^{o} clxxxiij^{o}. Cujusquidem instrumenti
+seu cartæ tenor in effectu talis est:
+
+Et primo sequuntur illa quæ idem præpositus dedit ecclesiæ ac perpetuo
+concessit.--In primis siquidem candelas quas ecclesia solet præposito
+administrare; item avenam censualem quam percipiebat in mansis qui dabantur
+ad plantandum vineas.--Item super Sazie vinea sita in montata[3]: iij
+solidos[4], vj barralia vini censualia.--Item super tenemento Petri
+Vitelli[5]: xij denarios census.--Item super tenemento Balborum[6]: ij
+panes, ij capones, j gallinam census.--Item super tenemento hominum qui
+dicuntur Romeracii[7]: ij panes, ij capones, j gallinam census.--Item super
+tenemento sito circa claustrum ecclesiæ ab oriente & ab austro a parte
+cureriæ usque ad portam claustri, cum dominio & bajulatione, videlicet
+xviij den., iij sestaria avenæ, j sestarium ordei census.--Item concessit
+ut panes hominum infra hoc spacium habitantium coquantur in furno
+ecclesiæ.--Item idem præpositus dedit ecclesiæ omne dominium quod habebat
+in domo, casali & ij[8] ortis juxta plateam publicam cureriæ, duo fossata
+cum congregatione aquarum in eisdem fossatis.--Item totum jus & dominium
+quod habebat in tenemento fratrum Templi[9] juxta tenementum Joannis
+Glaudus.--Item remisit ecclesiæ decimas de Marisco.--Item jurisdictionem
+quam habebat in homicidis, traditoribus, adulteris, perjuris & in illis qui
+de crimine perduellionis convinciebantur hominibus ipsius ecclesiæ.--Item
+omne jus & dominium quod habebat in hominibus ecclesiæ cum omnibus eorum
+bonis tam in vita quam in morte, & pariter in domo nomine tenus pauperum
+quæ Helemosinaria[10] dicitur.--Item licitum est tam hominibus ecclesiæ
+quam præpositi se transferre de una terra ad[11] aliam, sed tamen
+spectabunt ad dominium cujus terram inhabitabunt versa vice.
+
+Et versa vice hæc sunt quæ ecclesia Burgi remisit eidem præposito
+temporibus perpetuis.--Et primò x tenementa quæ habebat in vico ab alveo
+cureriæ usque ad domum Confratriæ[12], quæ reddunt annis singulis videlicet
+ix solidos, v denarios censuales.--Item domum, tertiam partem molendini ad
+arcus condam dicti molendini[13] Sancti Maximi & unum mansum apud
+Avoyanum[14].--Item in vico Ferrateriæ[15] Valentiæ: v[16] solidos
+censuales.--Hæc omnia Bozonus vicarius[17] tradiderat de pignore eidem
+ecclesiæ pro xxx marcis argenti[18] & decem libris.--Item ecclesia præter
+hæc dedit eidem præposito semel tantum iiij^{c} 1 solidos.
+
+Sane Heustachius præfatus supradictis concessionibus adjecit se plenarie
+laudasse & quicquid prædecessores sui sive episcopi Valentiæ nomine
+donationis, permutationis, conventionis sive quolibet alio modo cum
+ecclesia Sancti Petri contraxerint approbasse.
+
+
+[A] Cette charte ne nous a été conservée qu'en analyse par l'_Invent.
+rais_. f^{o} 3 & son _Extrait_ f^{o} 5. Nous donnons les variantes de ce
+dernier; le ch. XIX en offre un fragment considérable qui semble textuel.
+
+[1] Voir, sur ce bienfaiteur du Bourg & sur ses prédécesseurs dans la
+prévôté de Valence et l'abbaye de Saint-Pierre, la _Notice historiq_.
+prélim.
+
+[2] L'_Invent. rais_. donne la version vicieuse de _Marista_ (voir ch. XIX,
+etc.).--Il y avait à Loriol un prieuré de Saint-Martin _de Marisco_; à
+Charpey, une église de Saint-Didier de Maresio, & des quartiers dits _du
+Marais_ à Alixan & à Montelier.
+
+[3] Var. _Montana_; on trouvera ailleurs _Montaa: de mons_, montagne. La
+haute Montée est le quartier de Pomaret; le coin de la Montée, Saint-
+Barthélemy, & le coin de la Montée Sur le Fiol, la Tourtelle.
+
+[4] La livre d'argent valait sous Philippe-Auguste 19 fr. 643^{m} (table de
+DERNIS), & en conséquence le sou 0,982^{m} & le denier 0,081^{m}.
+
+[5] Var. _Vitalli_.
+
+[6] Var. Balborii.
+
+[7] Var, _Romerani._
+
+[8] Var. _in._
+
+[9] Les chevaliers du Temple (_fratres Templi Salomonis_) ont laissé peu de
+traces de leur établissement à Valence; nous savons qu'ils y possédaient
+une commanderie sous le titre de saint Émilien: Ponce Willelmi en était
+procureur en 1197. Nous donnerons les quelques titres que nous avons
+recueillis sur cette maison en _appendice_ avec ceux des Hospitaliers de
+Valence & du prieuré de Bonlieu, fondé par Véronique comtesse de Marsanne,
+& enrichi par le prévôt Eustache, son fils (voir _Notice_ prélim.).
+
+[10] Cet établissement de charité est le plus ancien de Valence dont les
+titres nous aient donné connaissance: le Cartulaire du Bourg en fait
+plusieurs fois mention sous diverses dénominations (voir l'_Index
+locorum_), & nous fournit la preuve qu'il était sur le territoire & de la
+dépendance du chapitre de Saint-Pierre.
+
+[11] Var. _in_.
+
+[12] Confrérie religieuse, appelée dans la ch. XIX _confraternitas_, dont
+on ne connaît pas autrement l'existence; elle possédait une maison dans le
+Bourg.
+
+[13] Var. _quod dicitur molendinum_....
+
+[14] _Avoyan_, aux Chanalets.
+
+[15] Var. _Ferretariæ_, rue des forgerons ou taillandiers.
+
+[16] Var. _sex_.
+
+[17] Le Cartulaire du Bourg & d'autres documents nous ont fourni les noms
+de plusieurs des vicaires ou viguiers de l'évêché de Valence.
+
+[18] Le marc d'argent ou moitié de la livre de 16 onces (0,24475 kilog.)
+avait une valeur intrinsèque de 54 fr. 383^{m} (cf. ch. III, n. 4).
+
+
+ * * * * *
+
+
+VII 1183.
+
+
+[_Carta de confirmatione Odonis episcopi Valentini_][A].
+
+
+Plane Odo episcopus Valentiæ, assensu Capituli Valentiæ, laudavit &
+confirmavit quancumque donationem, permutationem & conventionem quas fecit
+eidem ecclesiæ, sive quencumque contractum quem cum eadem visus est
+habuisse. Adjiciens etiam quod quæcumque prædecessores fui episcopi,
+Guigo[1], Lambertus[2], Humbertus[3], Gontardus[4], Heustachius[5]
+Bernardus[6], & præpositi Valentiæ eisdem episcopis contemporanei,
+videlicet Gentio[7], Arnaldus, Guilhermus & alius Guilhermus, tam in
+ecclesiis quam in quibuscumque redditibus vel possessionibus, sive
+quibusilibet aliis modis sub prætextu donationis, permutationis vel
+alicujus contractus dictæ ecclesiæ concesserunt. Etiam quicquid Bernardus
+patriarcha Antiochenus[8] de consuetudine terræ Sancti Petri attestatus
+est, sicut in ejus cartolario continetur, eidem ecclesiæ; perpetuo laudavit
+& confirmavit.
+
+Hoc instrumentum seu carta sigillata (est) sigillis ipsorum dominorum
+episcopi & præpositi ac etiam Capituli Valentiæ, sub anno Domini M^{o}
+clxxxiij^{o}.
+
+
+[A] Charte dont nous n'avons également qu'une analyse fournie par
+_l'Invent. rais._, f^{o} 4 (_Cartul_., f^{o} CC) & l'_Extrait_, f^{o} 5.
+
+[1] Gui (_Guido_), prévôt du Puy, était évêque de Valence en 993 (LABBE,
+_Biblioth. mss._, t. II;--cf. COLUMBI. _Opusc. var._, p. 252). Le
+Cartulaire de Saint-Barnard (ch. XI, déjà insérée par D. MARTÈNE dans son
+_Thes. nov. anecdot._, t. IV, p. 75) nous le montre en 994 autorisant par
+sa présence la confirmation des priviléges de l'abbaye de Romans par
+l'archevêque de Vienne Thîbaud.--Guigues (_Guigo_ ou _Vuido_) reçut en 1016
+du pape Benoît VIII une lettre mise au jour par DUCHESNE(_Script, rer.
+Franc._, t. IV, p. 169) & réimprimée dans la _Patrolog. lat_. (t. CXXXIX.
+col. 1691); il assista en 1025 au concile d'Anse (LABBE, _Concil_., t. IX,
+c. 859).
+
+[2] L'évêque Lambert, frère du comte Aimar (de Valentinois), donna, le 14
+mars 1011 (1012 n. st.), le lieu de Saint-Victor près de Valence aux
+Bénédictins de Saint-Chaffre (_Cartul_. inéd. de cette abbaye, liv, III, p.
+24; cf. COLUMBI, _ibid_.)
+
+[3] La _Bibliothèque sacrée_ & M. MARION, fondés sur l'ancien _Gallia
+Christiana_ (t. II, col. 1111), parlent d'un Humbert I^{er} fils de Gui,
+comte d'Albon, évêque en 991, qui, d'après CATELLAN (p. 217), ne serait
+autre que Lambert qui précède.--D'après COLUMBI (_ibid_., p. 253), Humbert
+II succéda à Guigues en 1025 & alla à Rome en 1027.
+
+[4] Voir sur l'évêque Gontard, ch. II, n. 2.
+
+[5] Eustache, chanoine du Puy, fut élevé sur le siége do Valence en 1111
+(ODON DE GISSEY, _Discours historique de la très-anc. dévotion de N.D. du
+Puy en Velay_; Lyon, 1620, in-12, liv. X, ch. i3). En 1134 il assista à
+l'absolution du dauphin Guigues par le légat Hugues (_Cartul. de Saint-
+Barnard_, ch. 285, déjà publiée par D. MARTÈNE, _Thes. nov. anecdot._, t.
+I, p. 380;--cf. COLUMBI, _Opusc. var._, p. 253). La lettre que lui adresse
+l'abbé de Clairvaux (S. BERNARDI _epist_, 185) produisit-elle son effet? il
+donna, comme évêque & comte de Valence, exemption des droits de leyde à
+l'abbaye de Léoncel, fondée en 1137. Il eut pour successeur Saint Jean
+I^{er}.
+
+[6] Bernard, placé communément en 1154, confirma les priviléges accordés
+par ses prédécesseurs aux moines do Léoncel, par une charte sans date
+(COLUMBI. _Opusc. var._, p. 256).
+
+[7] Var. _Gerutio._
+
+[8] Bernard, natif de Valence en Dauphiné, fut d'abord chapelain de
+l'évêque du Puy Adhémar, dis de Monteil, frère de Lambert-François de
+Royans (_Cartul. de Saint-Barnard_, ch. 169), légat du pape à la première
+croisade: nommé à l'évêché d'Arthasie en Syrie (non Arta en Épire, comme le
+dit CATALLAN, _op. cit._, p. 232); il fut transféré, au mois de juin 1100,
+au siége patriarchal d'Antioche qu'il occupa 36 ans, & mourut l'an 1135
+(_Art de vérifier les dates_, édit. Migne. col. 583).
+
+
+ * * * * *
+
+
+VIII. 1184-7.
+
+
+[_Carta Eustachii præpositi Valentiæ_][A].
+
+
+Item (habemus) quandam aliam cartam incipientem: Ego Heustachius, &
+finientem: munivit; nullamque datam habentem, partim continentem sine alia
+re contenta in carta supra proxime mentionata[1].
+
+
+[A] Extrait tiré de _l'Invent. rais._, f^{o} 4 v^{o} (_Cartul_., f^{o}
+CCI).
+
+[1] Voir ch. VI.
+
+
+ * * * * *
+
+
+IX. 1188.
+
+
+[_Carta de donatione et confirmatione Eustachii_][A].
+
+
+(Habemus) quandam cartam seu instrumentum continentem donationem & deinde
+confirmationem quas fecit ecclesiæ præfatus Heustachius præpositus & abbas
+inclytæ recordationis, ultra alia contenta in altera carta supra proxime
+mentionata.
+
+Primo dedit tenementum Bozonis de Burgo, quod idem præpositus acquisierat
+de suo amendo ab heredibus ipsius Bozonis, feudatariis suis & etiam omne
+jus & dominium quod in eodem tenemento habebat.--Item omne jus & dominium
+quod habebat a dicta domo Bozonis usque ad furnum abbatis, ut claudit
+cymiterium parte occidentali, & a furno parte orientali terminatum ante
+portam ecclesiæ.--Item ecclesiam Sancti Apollinaris[1] una cum dominio
+sitam juxta Rodanum cum suis pertinentiis.--Item ut liceat canonicis
+vendere bannum[2] duobus mensibus julio & augusto.--Item si quid hactenus
+ecclesia habuerit a feudatariis ipsius præpositi confirmavit.--Item & si
+quid in futurum ab eisdem acquisierit, aut ipsi Deo inspirante aliquid
+ecclesiæ dederint, authorizavit ad licentiam retinendi vel saltem post
+appellationem suam infra duorum annorum spatium vendendi.
+
+Verum hanc cartam sive donationem Falco episcopus Valentiæ[3] & etiam idem
+præpositus per impressionem sigillorum suorum confirmaverunt, anno M^{o}
+clxxxviij^{o}.
+
+
+[A] Extrait tiré de l'_Invent. rais._, f^{o} 5 (_Cartul._, f^{o} CCII); il
+est suivi de l'indication suivante:
+
+ Est autem verum quod Ecclesia habet unam copiam hujus cartæ sub
+ sigillis B. Archiepiscopi Ebredunensis & P. succentoris
+ Parisiensis[4].
+
+[1] Cette église, située près et au-delà du Rhône (ch. XIII) en Vivarais,
+était primitivement du fief de l'abbé du Bourg. Ponce Galatei, qui la
+détenait injustement, la restitua à l'église de Saint-Pierre de son propre
+mouvement, _de judicio anime sue_ (ch. XIX).
+
+[2] _Banvin_, privilége du seigneur du fief de vendre son vin privativement
+à tout autre.
+
+[3] Les historiens de l'église de Valence font partir de 1189 le pontificat
+de Falcon ou Falques, & mettent sa mort le 2 janvier 1199, d'après le
+nécrologe de Saint-Ruf: ces deux dates sont inexactes. Nous possédons une
+dizaine de chartes inédites de cet évêque, outre celles où il ne figure que
+par l'apposition de son sceau: sur ce nombre trois sont de l'année 1188,
+_secundo anno pontificatus ipsius_, dit l'une d'elles; 1197 était la
+dixième: son élection date donc de 1187. D'autre part, M. GIRAUD a publié
+en _facsimile_ (_Essai histor._, 1^{re} p., p. 236) une charte de cet
+évêque datée du 3 des calendes de février 1199 (30 janvier 1200, n. st.),
+_XI^{o} anno pontificatus ipsius_: en aucun cas il ne peut être mort le 2
+janvier 1199.
+
+[4] Voir ch. I, n. 10 & 11.
+
+
+ * * * * *
+
+
+X. 28 décembre 1189.
+
+
+[_Bulla confirmationis Clementis III papæ_][A].
+
+
+(Habemus) Bullam Clementis papæ III confirmantem omnia in dicta bulla
+Alexandri papæ II[1] contenta, adjiciens etiam istam clausulam de
+sepulturis, inquiens:
+
+PROHIBEMUS etiam ne parrochianos vestros quisquam ad sepulturam seu
+conversionem, nisi salvo iure ecclesie vestre, recipere audeat aut
+retinere[2].
+
+Decrevit ergo ut si quis hoc infringerit, indignationem Dei & beatorum
+Apostolorum Petri & Pauli ejusque se noverit incursurum. Datum Romæ apud
+Sanctum Petrum, V^{o} kalendas januarii, pontificatus sui anno iij^{o}[3].
+
+
+[A] Analyse & extrait tirés de l'_Invent. rais._, f^{o} 2 v^{o} (_Cartul._,
+f^{o} CCV).
+
+[1] Voir ch. II.
+
+[2] Le pape confirme à l'église du Bourg deux anciens droits. Tous les
+fidèles ont la faculté de choisir le lieu de leur sépulture (_Decretal.
+Greg._, lib. III, tit. XXVIII, _de sepulturis_, cap. I sqq.: _Corp. Iur.
+can_, t. II, col. 510); mais il est juste que celui qui veut être enterré
+hors de sa paroisse acquitte la dette de reconnaissance qu'il a contractée
+envers l'église qui a pris soin spirituel de lui: c'est ce qu'on appelle la
+_quarte funéraire_ ou _canonique_ (_ibid_., cap. 8, _ubi supra_, c. 513).
+D'autre part: _qui convertitur ad monasterium medietatem bonorum quæ pro
+anima sua disposuit, tenetur relinquere ecclesiæ parrochiali_ (_ibid_. cap.
+2, summ., c. 511).
+
+[3] Clément III fut élu pape à Pise le 19 déc. 1187, & sacré le lendemain.
+Nous le trouvons au palais de Latran le 25 nov. 1189 & le 6 février 1190.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XI. 1191.
+
+
+_De compositione facta inter ecclesiam Sancti Petri de Burgo et domum
+sancti Sepulcri_[A].
+
+
+NOTUM fit presentibus ac posteris ad quorum notitiam presens scriptura
+pervenerit, quod orta fuerat controversia inter canonicos ecclesie Sancti
+Petri de Burgo & fratres Hospitalis sancti Sepulcri[1], pro eo quod
+Burgenses canonici habebant parrochianos & parrochialia[2] in domibus que
+sunt ante domum Hospitalis & in conductitia eiusdem hospitalis familia[3]:
+que utique ad plenum habere non poterant. Hinc erat quod pro parrochianis &
+parrochialibus sepe emergebant calumpnie, sepe oriebantur contentiones &
+rixe inter Burgenses canonicos & fratres Hospitalis. Vnde ad pacis &
+concordie stabilem firmitatem habendam in posteros, & ne discordie
+seminarium iam exorte de festuca truncum adduceret, omnis hec controversia
+per manum domni Falconis Valentini episcopi, assistentibus sibi Lamberto
+decano & Eldenone Valentino canonico, amicabili compositione in hunc modum
+terminata est. Guigo de Sancto Romano Burgensis ecclesie prior & ceteri
+eiusdem ecclesie canonici, Petrus cantor, Rico de Stella, Desiderius
+Penchenatz, Willelmus d'Aleisa, Latgerius, Petrus de Montilisio, Umbertus
+de Belregart, Durantus de Torno, Chatbertus de Cozau, laudaverunt,
+donaverunt & in perpetuum concesserunt dicti (_sic_) fratribus Hospitalis
+ius parrochiale, exceptis decimis in territorio del Muret[4], prout
+clauditur cimiterio Hospitalis & via Romanensi, & via que est super
+molendinum d'Arcs, & via ab aquilone que ex transverso respondet istis
+duabus viis. Hoc tamen scito quod Burgenses canonici in pretaxato loco,
+scilicet del Muret, retinent sibi omnem censum & decimas &, omne ius
+dominii quod ibidem antea habebant, prout habent in ceteris ecclesie sue
+rebus, excepto in olchia que est iuxta cimiterium Hospitalis, que se habet
+ad IIII^{or} sextariatas terre, & excepto loco in quo erant domus ante
+domum Hospitalis, sicut clauditur via publica turris d'Aionis[5] & via que
+ducit ad fontem Sancti Petri usque ad alveum: ibi enim non habebat ecclesia
+Sancti Petri censum nec decimas nec aliquod dominium, nisi ius parrochiale
+tantum quod plenarie dedit ecclesia Sancti Petri Hospitali. Donant etiam
+Burgenses canonici & in perpetuum concedunt fratribus Hospitalis sancti
+Sepulcri, ut eorum capellanus qui in omnibus festis in quibus signa
+pulsantur duppliciter, in choro Burgensi censualiter matutinali officio &
+misse maiori interesse debebat, ex nunc in antea libere & quiete remaneat,
+excepto quod in Ramis Palmarum, & in die Pasche, & in tribus diebus
+Rogationum, & in die Pentecostes & in festo sancti Apollinaris, isdem
+capellanus Hospitalis cum suo crucifero in signum subiectionis cum Burgensi
+processione[6] ibit Valentiam, nec licebit ei aliquo modo memorate
+pactionis terminos transilire; similiter & in die Ascensionis isdem
+capellanus cum suo crucifero Burgensi processioni intererit: in omnibus his
+festis accipiens sibi & clerico suo de beneficio Burgensis ecclesie prout
+accipit corarius & subcorarius[7]. Sciendum preterea quod canonici ecclesie
+Sancti Petri de Burgo pro iure parrochiali quod in dictis locis ecclesie
+sancti Sepulcri concesserunt & pro remissione capellani, ab eadem x.
+solidos accipient censuales in feria III. Pasche; similiter & III. libras
+cere in vigilia beatorum Apostolorum Petri & Pauli, quas ibidem iam
+acceperant a tempore quo Burgensis ecclesia locum in quo constructa est
+ecclesia sancti Sepulcri concesserat fratribus Hospitalis. Hoc totum
+laudavit & concessit ex parte Hospitalis Dalmatius, qui tunc temporis erat
+preceptor per Viennensem episcopatum & Valentinensem, qui etiam sigilli sui
+impressione presentem paginam roboravit, assistentibus fratribus Petro
+Garnerii magistro Valentinensi, Bornone de Monteilz, Nicholao capellano,
+Johanne d'Aiserant, Sysbodo, Ademaro de Cuveira, Pontio d'Ai, Petro
+Ademart, Blanchino, Nicholao Pairoler, Petro Desiderii. Testes vocati sunt
+Burgenses clerici: Algisius de sancto Romano, Algisius de sancto Valerio,
+Willelmus Berengarii, Pontius d'Andaloc, Petrus de Chivo, Willelmus
+Cellarers, Martinus, Petrus Bosoni, Umbertus de la Balma, Giraldus de
+Gavaisano, Johannes Cigotz, Umbertus Badola, Petrus de Chaiffa, Poncius
+Auriols, Petrus Silvio. Vocati sunt etiam laici: Petrus Cellarers,
+Lambertus de sancto Nazario, Raimundus Otgerii, Petrus de Salas, Willelmus
+Guidonis. Acta sunt hec in Burgensi capitulo, assensu Falconis Valentini
+episcopi, qui presentem paginam sigilli sui auctoritate simul & testimonio
+confirmavit, pontificatus sui anno IIII^{to}, sedente in Urbe Clemente papa
+III^{o}. Consequenter ad maiorem firmitatem habendam in posterum
+auctorizata est presens scriptura impressione sigilli ecclesie Sancti Petri
+de Burgo. Hoc totum laudavit Bertrandus d'Ameillan prior Sancti Egidii[8] &
+sigilli sui munimine confirmavit, anno Verbi Incarnati M^{o} C^{o}
+LXXXX^{o} I^{o}.
+
+
+[A] Transcription de l'original, charte-_partie_ dont les deux exempl.
+étaient divisés par les lettres A à Q: le parchemin marqué BBB a 25 lig.,
+les e y sont cédillés; il a eu quatre sceaux dont il ne reste que la trace.
+
+[1] La commanderie des Hospitaliers de Valence (_præceptoria Sancti
+Vincentii prope & extra muros civitatis Valentiæ_) consistait en une église
+& un couvent, où vivaient, sous la conduite d'un commandeur (_magister_),
+plusieurs chevaliers, des donats, un sacristain & des soeurs de l'ordre de
+Saint-Jean de Jérusalem: l'emplacement de l'église lui avait été concédé
+par l'église du Bourg, qui y réclamait des droits paroissiaux; les
+bâtiments furent rasés par les troupes du baron des Adrets en 1561. Elle
+dépendait du précepteur des diocèses de Vienne & Valence. Les souvenirs que
+cet établissement a laissés sont peu nombreux & épars en divers fonds: nous
+publierons en _appendice_ les chartes les plus anciennes.
+
+[2] On nommait spécialement _parrochialia_ les sacrements dont
+l'administration était réservée au curé (_parochus_).
+
+[3] Serviteurs à gages de la commanderie, ne faisant pas partie de l'ordre.
+
+[4] _Muret_, quartier sous Château-Mouchet.
+
+[5] Tour d'Aion, dont on fit le nom de la porte de _Tourdéon_.
+
+[6] Ces processions solennelles, qui réunissaient plusieurs communautés
+religieuses de Valence, donnèrent lieu à des abus auxquels il fallut
+remédier; le monastère de Saint-Ruf qui était tenu d'y assister s'en fit
+plus tard dispenser par le pape Urbain V, ainsi que les prieurés de Saint-
+Félix & de Saint-Victor de Valence (20 juillet 1365).
+
+[7] Enfant de choeur, non _correarius_.
+
+[8] Saint-Gilles, monastère de Bénédictins fondé au diocèse de Nîmes vers
+514, sous le vocable de Saint Gilles & de Saint Pierre.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XII. I^{er} avril 1192.
+
+
+[_Bulla Celestini III papæ pro jurisdictione et possessionibus_][A].
+
+
+CELESTINUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis Guigoni priori &
+fratribus Sancti Petri de Burgo Valentie, salutem & apostolicam
+benedictionem. Ea que a nobis rationabiliter postulantur digno complere
+debemus affectu, & vota que a rationis tramite non discordant pie sunt &
+liberaliter admittenda. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris iustis
+postulationibus grato concurrentes assensu, apostolica vobis auctoritate
+concedimus, ut si quis de clericis vestris Capitulo suo inobediens fuerit
+liceat vobis eum quamdiu in contumatia permanserit, per interdicti
+sententiam & beneficii subtractionem donec resipuerit, appellatione remota
+punire. Ad hec etiam donationes, concessiones, permutationes & remissiones
+a Valentinis Episcopis & Abbatibus vestris rationabiliter ecclesie vestre
+collatas & hactenus observatas, ratas habemus & illibatas vobis precipimus
+observari. Specialiter quindecim dies banni mensis augusti[1], remissionem
+candelarum & concessionem avene censualis quam percipere solebat Abbas
+vester in mansis que ad vineas plantandas donantur; decimas etiam in loco
+qui dicitur Mariscus & iurisdictionem quam habebat in hominibus ecclesie
+qui de homicidio, adulterio, periurio, proditione & crimine perduellionis
+rei habebantur, & quod de feodis Abbatum cum eorum assensu ecclesie vestre
+collatum est a feodatariis: hec omnia vobis sicut iuste & pacifice
+possidetis, auctoritate apostolica confirmamus & presentis scripti
+patrocinio communimus. Obeunte vero te nunc eiusdem loci Priore vel tuorum
+quolibet successorum, nullus ibi qualibet subreptionis astutia seu
+violentia preponatur, nisi quem fratres communi consensu vel maior pars
+consilii sanioris secundum Dei timorem & statuta canonum[2] duxerint
+eligendum. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostre
+concessionis seu confirmationis infringere vel ei ausu temerario contra
+ire. Si quis autem hoc attemptare presumpserit, indignationem Omnipotentis
+Dei & beatorum Petri & Pauli Apostolorum eius se noverit incursurum. Datum
+Laterani, kalendas aprilis, pontificatus nostri anno primo[3].
+
+
+[A] Texte pris sur l'original, coté n^{o} 13, parchemin de 20 lig., au bas
+duquel pendent quelques fils de sole jaune. Plusieurs copies en ont été
+prises. L'_Invent. rais_. en contient (f^{o} 10) une analyse (transcrite
+dans l'_Extrait_, f^{o} 2), qui en fait sentir l'importance: _Bulla
+Celestini papæ III multum pregnans in verbis substantialibus continens
+effectualiter sex capita_:... de clericis inobedientibus...; confirmatio
+donationum..., banni...; _rursusque confirmavit duas cartas Heustachii
+præpositi pro ecclesia optimas_ (ch. VI & IX):... de electione prioris,...
+comminationes.--Elle est suivie de cette note:
+
+ Duo _vidimus_ hujus bullæ habet ecclesia, quorum unum recepit magister
+ Andreas Champelli sub anno Domini M^{o} CCC^{o} Lx^{o} tertio, prima
+ augusti; aliud vero fecerunt archiepiscopus Ebredunensis & succentor
+ Parisiensis, tamen nullam datam habet.
+
+[1] Cette bulle restreint le droit de _banvin_, accordé en juillet & août
+par le prévôt Eustache (ch. IX).
+
+[2] Cap. 21, tit. VI, _de electione & electi potestate_, lib. I _Décret.
+Greg_. (_Corp. Iur. can._, t. II, c. 51-2).
+
+[3] Célestin III fut élu pape le 30 mars & sacré le 14 avril 1191. Le jour
+même de la date de cette bulle, il adressa de Latran à l'archevêque de
+Vienne une lettre en faveur des Chartreux (_Privil. ord. Carthus._, f^{o}
+3^{b}).
+
+
+ * * * * *
+
+
+XIII. 3 avril 1192.
+
+
+[_Bulla Celestini III de ecclesiis et juribus parrochialibus_][A].
+
+
+Vidimus Bullæ Celestini papæ tertii qui in alia præcedenti multa bona
+ecclesiæ Sancti Petri de Burgo fecit, etiam plurima alia bona fecit eidem
+ecclesiæ in sequenti Bulla.
+
+In primis eandem ecclesiam Burgi sub protectione sua suscepit.--Item
+statuit quod omnes possessiones & quæcumque alia bona quæ eadem ecclesia in
+præsentiarum possidet aut in futurum possit adipisci priori & canonicis
+Burgi successoribusque suis illibata permaneant; in quibus hæc duxit
+exprimenda: præfatam ecclesiam Burgi, cum decimis, possessionibus & aliis
+pertinentiis; ecclesiam Sancti Thomæ[1], ecclesiam Sancti Andreæ apud
+Castrum Novum Isaræ[2], ecclesiam Sanctæ Mariæ de Marnaudo[3], ecclesiam
+Sancti Joannis Castribuxi[4], capellam Sancti Petri Castribuxi, capellam
+Sancti Nicolai Roche[5], ecclesiam Sancti Georgii[6], ecclesiam Sancti
+Saturnini[7], ecclesiam Sancti Petri de Juvet[8], ecclesiam Sancti
+Apollinaris extra Rodanum[9], ecclesiam Sancti Marcelli de Javeysano[10],
+ecclesiam Sanctæ Mariæ de Colombario[11], domum Helemosinæ Burgi[12]; &
+tertiam partem lesdæ[l3] carnium in macello Valentiæ, & totam lesdam
+carnium in macello Burgi. Libertates quoque & immunitates concessas,
+antiquas consuetudines hactenus observatas habuit ratas & perpetuo
+illibatas permanere voluit.--Item interdixit ne aliquis constituat
+ecclesiam aut oratorium infra terminos parrochiarum ipsorum prioris &
+canonicorum.--Item ... interdictum ... (_sic_).--Item sepulturam quoque
+Burgi liberam esse decrevit.--Item statuit quod nullus ad sepulturam
+parrochianos Burgi admittat, nisi salva priori & canonicis in testamento
+canonica portione[14].--Item quod moriente priore Burgi, nullus alius ibi
+præponatur nisi quem canonici duxerint eligendum.--Item decrevit quod nemo
+ecclesiam Burgi turbet aut ejus possessiones auferat & ablatas retineat.
+
+Postremo dedit omni creaturæ maledictionem contravenienti contra hanc
+constitutionem. Datum Lateranen., iij^{o} nonas aprilis, indictione decima,
+Incarnationis Dominicæ anno millesimo centesimo nonagesimo secundo,
+pontificatus vero domini Celestini papæ tertii anno primo.
+
+
+[A] Extrait tiré de _l'Invent. rais._, f^{o} 9: il a été fait sur un
+_vidimus_, ce qui fait croire que l'original était perdu. On reconnaît à la
+formule de la date que c'était une bulle solennelle; elle est précieuse
+pour les indications qu'elle donne sur les anciennes dépendances de
+l'église du Bourg.
+
+[1] _Saint-Thomas_: d'après M. Lacroix, qui a bien voulu nous aider de ses
+lumières pour la partie géographique, cette église devait se trouver, comme
+la suivante, à Châteauneuf-d'Isère.
+
+[2] Châteauneuf-d'Isère, canton du Bourg-de-Péage; ce lieu reconnaît
+actuellement pour patron Saint Thomas, & on honore comme secondaires saint
+Hugues & saint Roch.
+
+[3] L'église de Sainte-Marie de _Marnau_ figure dans une charte du
+commencement du XIII^{e} siècle, par laquelle Humbert de Châteaubourg lui
+donne divers revenus _super portum Confluentis_ (Cartul. de Saint-Félix);
+elle était située près du confluent de l'Isère & du Rhône.
+
+[4] Châteaubourg en Vivarais faisait avant la Révolution partie du diocèse
+de Valence, archiprêtré de Saint-Sylvestre; il continua même après l'union
+du chapitre du Bourg à celui de Saint-Apollinaire d'être sous le patronage
+de la manse de Saint-Pierre: la chapelle dédiée à saint Pierre n'est
+mentionnée dans aucun rôle.
+
+[5] Il doit s'agir ici de la Roche-de-Glun, à 7 kilom. de Valence, quoique
+le pouillé de 1548 & celui de 1729 ne fassent mention d'aucune chapelle
+dédiée à saint Nicolas dans cette paroisse.
+
+[6] Saint-Georges en Vivarais, dans l'archiprêtré de Saint-Sylvestre (dioc.
+de Valence); le prieur de ce lieu est taxé aux décimes de 1548 pour 46
+livres.--Notons qu'un hameau de ce nom, entre la Roche-de-Glun & Tain, est
+surmonté d'une croix, dans la carte de Cassini.
+
+[7] Il existait trois paroisses du nom de Saint-Sorlin au diocèse de
+Vienne; dans celui de Valence, Eymeu avait aussi pour vocable saint
+Saturnin; cependant cette localité paraît avoir été sur une des rives du
+Rhône.
+
+[8] Saint-Pierre de _Juvet_ ou _Juivet_ figure dans des lièves du XVI^{e} &
+du XVII^{e} siècles, comme faisant partie du mandement de Durtail; il était
+entre cette localité & Cornas.
+
+[9] Voir ch. IX, n. 1.
+
+[10] _Javeysans_, d'après les lièves indiquées, se trouvait près de Saint-
+Marcel-lès-Valence (voir encore ch. XLI).
+
+[11] Quoique Colombier-le-Jeune en Vivarais (_Columbarium Juvenis, ex parte
+Regni_), dans l'archiprêtré de Saint-Sylvestre, fut, en effet, sous le
+vocable de la sainte Vierge, nous opinons à croire qu'il s'agit ici de
+Notre-Dame-du-Colombier (_ecclesia sanctæ Mariæ de Colombario_), qui fut
+inféodée en 1201, avec ses terres, censes, décimes & droits paroissiaux,
+aux religieuses Cisterciennes de Vernaison par les chanoines du Bourg.
+
+[12] Voir ch. VI, n. 12.
+
+[13] Droits prélevés sur les boucheries de Valence et du Bourg.
+
+[14] Voir sur la portion canonique ou _quarte funéraire_, ch. X, n. 2.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XIV. décembre 1192.
+
+
+[_Carta Falconis episcopi Valentini_] _de privilegio portus_[A].
+
+
+SICUT ea que congruunt rationi & temporum antiquitate corroborantur, in sua
+debent stabilitate servari, sic nove adinventiones que contra ius
+emerserint & pristinam consuetudinem impedire videntur, de iure sunt
+resecande. Eapropter ego Falco, Dei gratia Valentinus episcopus, per
+presentem cartam sigillo meo signatam tam ad presencium quam futurorum
+noticiam transmittere dignum duxi, quod cum ecclesia Sancti Petri de Burgo,
+& Bernardus de Belregart[1] & participes sui qui nomine eiusdem ecclesie
+portum de Burgo tenent, adversus quosdam navigatores in confinio Rodani
+constitutos iustam satis querelam proponerent, eo quod preter solitum ad
+hominum & lignorum & aliarum plurium rerum multitudinem asportandam,
+navigia plus debito magna parantes, eiusdem portus sibi redditus usurpare;
+tandem bone opinionis viris ascitis, ex eorum testimonio instructus,
+pretaxatam querimoniam terminare & ei debitum finem imponere cum consilii
+maturitate curavi. Quoniam igitur cum dampno alterius nemo locupletari
+debet[2], idcirco decerno & sub pena v. solidorum & dimidii statuo &
+statuendo prohibeo, ne quispiam de supradictis navigatoribus lucri causa
+navigium teneat, unde eiusdem portus aliquatenus iura debita minuantur. De
+cetero piscatoribus interdico, ut non alia navigia teneant nisi ea cum
+quibus soliti sunt piscari, in quibus non ultra quam v. vel vi.[3] homines,
+non quadrupedia, non setam, neque mel, neque aliquarum rerum sarcinas duas,
+non Lombardos[4], neque Limina Sanctorum[5] petentes vel ab eis redeuntes,
+neque merces portantes recipere presumant, nec a partibus medianorum
+asportare ligna vel aliqua talia que superius prohibentur. Sustineo tamen
+ut si quando Rodanum transire voluerint, & lignorum vel carbonum vel
+cinerum sarcinulam vel fructus arborum aliquis portans advenerit, in
+navigio suo recipere liceat. Volo iterum ut idem portus ius suum in omnibus
+& per omnia solitam habeat libertatem. Preterea concedo ut a loco qui
+dicitur mansus Saramannorum usque ad ingressum medianorum, naute eiusdem
+portus ius & potestatem utrobique habeant applicandi & faciendi quicquid
+a[d] usus suos necesse fuerit. Et si forte ventorum vel aquarum impetus
+navem vel navigia eiusdem portus sic impulerit ut aliquis inde dampnum
+sustineat, non statim eisdem nautis penam inferat, set pro mandato meo
+satisfactionem recipiat. Facta sunt hec anno ab Incarnatione Domini M^{o}
+C^{o} XC^{o} IJ^{o}, mense decembri, in aula pontificali. Testes sunt: Pe.
+de Torno, C^{s} S^{i} R^{i}[6], Dur. de Torno, L. baiulus, W. de Alexiano,
+Po. de Andalosco presbiter, Pe. de Chaissa clericus, W. nepos Ber. de
+Belregart, Vincencius piscator, Bontosus [7]de Segularia, Bontosus Raiacia,
+Salvaniacus, Desiderius, piscatores.
+
+Ego Jacobus domni episcopi notarius[8], quinto anno pontificatus ipsius,
+presentem cartam mandato eius scripsi.
+
+
+[A] Texte tiré de l'original, coté n^{o} 35, parchemin de 23 lig., avec
+fragment du sceau de l'évêque Falcon, pendant sur lemnisque. Le dos
+contient cette note: _Litera portus Rodani, continens quod nemini liceat
+tenere navigium in confinationibus portus Rodani causa lucri, unde
+aliquathenus jura dicti portus minuantur; item quamvis piscatoribus liceat
+tenere naviculas pro usu piscandi tantum, tamen non debent recipere_, etc
+.--Cette charte fut vidimée le 6 mars 1312 par Jean d'Annonay, official de
+Valence.
+
+[1] Bernard de Beauregard tenait en fief la totalité du port du Rhône à
+Valence, savoir: la moitié de l'église du Bourg (ch. XIV), un quart
+d'Adalbert de Crussol (ch. XX) & le restant de Guillaume de Crussol (ch.
+XXI); il fit par motif de piété donation de la moitié du _villenage_ qu'il
+y avait au chapitre de Saint-Pierre (_ibid._). Sur sa femme Sazie, qui
+s'associa à ses libéralités, voir ch. XX, n. 3.--Un Humbert de Beauregart,
+chanoine du Bourg, a déjà figuré comme témoin en 1191 (ch. XI); un membre
+de la même famille, Pierre, l'était en 1223 (ch. XXXII); la même année, un
+Guillaume de Beauregart est qualifié _junior miles_ (_ibid._).
+
+[2] Règle de droit naturel formulée par le pape Benoit VIII & insérée au
+titre _de Regulis juris_, n^{o} 48 (_Sexti Decret., Corp. Iur. can._, t.
+II, col. 1039).
+
+[3] L'original porta, croyons-nous, primitivement: vi. _vel_ vij.
+
+[4] Marchands Lombards, appelés dans d'autres chartes _Italici_.
+
+[5] Suppléer _apostolorum_ ou _locorum_. Nos chartes offrent plusieurs
+exemples de pèlerinages.
+
+[6] Ces initiales doivent signifier: _canonicus Sancti Rufi_; & les autres:
+_Durandus, Lantelmus_ (ch. XVI); _Willelmus, Pontius, Petrus, etc._
+
+[7] L'abréviation qui fuit l'_n_ de _Bontosus_ demanderait pour lecture
+régulière: _Bonustosus._
+
+[8] Ce notaire fut à la tête de la chancellerie épiscopale de Valence sous
+Falques & Humbert; il apparaît en 1188 & produit un grand nombre d'actes
+d'une rédaction remarquable pour l'époque, jusqu'en 1220.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XV. 8 mars 1207.
+
+
+_Compositio duorum litigantium_[A].
+
+
+NE res gesta processu temporis revocetur in dubium, scripturarum solet
+apicibus commendari. Eapropter cum inter Salvaignetum & Covenent uxorem
+Petri Correia controversie mote fuissent super quibusdam rebus que quondam
+fuerunt Ricarde uxoris Salvaigneti, videlicet tercia parte portus & domo
+quadam & vinea; & hec omnia Covenenz, mortuo ipsius Ricarde filio in
+pupillari etate, ad se pertinere dicebat racione consuetudinis que in
+civitate Valencia habetur[1], eo quod predicta Ricarda in tercio gradu
+consanguinitatis sibi coniuncta fuisset; & econtra Salvaignetus omnia
+supradicta sibi defenderet, tum ex eo quod hereditas filii sui ad eum
+pertinere debebat nulla obstante consuetudine, tum etiam quod Sazia uxor
+Bernardi de Belreguart uxori sue proximiore gradu parentele coniuncta
+fuerat: attestationibus hinc inde receptis & cognitis tandem ad pacem &
+concordiam sunt deducte. In primis prefata Covenenz de consensu & voluntate
+mariti sui Petri Correia, & Salvaignetus & Sazia uxor Bernardi de
+Belreguart de voluntate ipsius, compromiserunt super predictis
+controversiis se stare mandato & voluntati domni Jarentonis prioris de
+Burgo, & sibi fideiussores idoneos prestiterunt, Covenenz Ademarum
+Alamanni, Salvaignetus Bernardum de Belreguart, Sazia Petrum Cellerarii, ut
+quicquid ab ipso vel ab alio ipsius nomine diceretur ratum & firmum inter
+ipsos permaneret, & se observaturos in perpetuum sacramento prestito
+promiserunt. Ea propter supradicte controversie a domno Jarentone priore,
+de consilio Petri vicarii & magistri Ugonis & W. Arnaudi qui sibi
+asistebant, sopite sunt in hunc modum: Sazia terciam partem portus, super
+quam questio mota fuerat, iure perpetuo habere debet & possidere absque
+omni contradictione predictorum Salvaigneti & Covenent & suorum decetero
+successorum, ut nichil iuris, nichil requisitionis in predicto portu
+habeant, nec aliquam deinceps moveant questionem; prefata Covenenz domum
+habere debet, absque omni contradictione Sazie & Salvaigneti, & Sazia uxor
+Bernardi de Belreguart vij. libras & dimidiam in octabis Resurrectionis
+Domini sibi solvere tenetur; Salvaignetus vineam habeat & quiete possideat,
+& utraque predictarum Sazia & Covenenz L. solidos in eisdem octabis sibi
+solvat. Hec autem composicio, prout superius in singulis capitulis est
+expressa, sub religione sacramenti prestiti & fideiussorum satisdatione
+inviolabiliter iussa est observari, ut nullo iure, nulla racione ab aliqua
+parcium valeat retractari in tempore subsequenti. Acta fuerunt hec anno ab
+Incarnatione Domini M^{o} CC^{o} VII^{o}, viij^{o} ydus marcii, in camera
+ipsius Jarentonis prioris, testibus intervenientibus: Chatberto, Vmberto,
+Johanne de Tolosa, Poncio d'Andalosc, Petro Cellerarii, bono homine
+Mauricii, Raimundo de Platea, W. Ioram, Juvene Guarnerii, Ademaro Alamanni,
+Petro Correia, Bernardo de Belreguart, Raimundo Vitale. Insuper ad perennem
+rei memoriam & ne presens factum valeat vacillare, de consensu & voluntate
+canonicorum Sancti Petri, presens carta sigilli Sancti Petri firmo munimine
+insignita est.
+
+
+[A] Texte tiré de son original, parch. de 23 lig., avec le sceau du Bourg
+encore pendant sur cordon. Il porte au revers cette note explicative: _Ista
+litera continet quod tercia pars portus Rodani pertinet Sayzie uxori
+Bernardi de Belregart, ex presenti pronunciatione facta per dom. Jarentonem
+priorem S^{i} Petri de Burgo super questione quam habebant de dicto portu &
+certis aliis bonis retroscriptis, inter voc. Salvaygnetum & Covenent uxorem
+Petri Correya quibus fuerunt domus & vinea retroscripte adjudicate_....
+
+[1] D'après cette coutume valentinoise, l'héritage maternel, à la mort des
+enfants, retournait à la famille de l'épouse défunte, à l'exclusion du
+père. Voir sur la jurisprudence actuelle, _Code civil_, art. 746-8.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XVI. 15 avril 1209.
+
+
+_Concordia de portu inter ecclesiam Sancti Petri et Giuidonem ac
+Aldebertum de Cruceolo_[A].
+
+
+NOVERINT universi ad quorum noticiam presens scriptum devenerit quod, inter
+ecclesiam Sancti Petri de Burgo, & Guidonem de Crucolio & Aldebertum
+fratrem eius, ad cuius ius pertinebat quicquid pater eorum in portu de
+Burgo habuerat, ut ex consessione ipsius Guidonis habebatur, super eodem
+portu de Burgo amicabilis est habita inter ipsos composicio in hunc modum.
+Canonici ecclesie Sancti Petri proponebant eandem ecclesiam habere plene
+medietatem dominii in dicto portu, quod ab ipso Aldeberto & Guidone fratre
+eius in dubium vertebatur. Set hac presenti composicione actum est inter
+ipsos ut, absque omni contradictione ipsorum & successorum eorum, ecclesia
+deinceps plenarie habeat in perpetuum medietatem tocius dominii in portu &
+omnium proventuum que iure dominii obveniunt, scilicet in laudationibus
+venditionum sive aliorum contractuum, sive in omnibus placitamentis que
+quocumque modo percipiuntur in portu. Plane, prout nominatus Aldebertus &
+Guido recognoscebant, ecclesia Sancti Petri habebat in eodem portu ab
+antiquo xx. & v. solidos censuales; & ipsi dicebant se habere in portu
+xiji. solidos censuales, & vi. sextarios salis & vi. restes alliorum & vi.
+restes unionum, & x. denarios pro sotularibus ad opus baiuli, &
+quartaironem[1] unum & dimidium piperis, & unciam & dimidiam cinnamomy[2],
+quod ita esse ex toto ecclesia Sancti Petri non concedebat. Super hoc
+taliter diffinitum est: ecclesia Sancti Petri iure perpetuo habebit sibi de
+predictis xiji. solidis iji. denarios, & de predictis vi. sextariis salis
+quos ipsi se habere dicebant, habebit ecclesia iji. sextarios, & iji.
+restes alliorum & iii. restes unionum, & de predictis x. denariis qui
+solebant dari pro sotularibus v. denarios, de cartone[3] piperis & dimidio
+& de uncia cinnamony & dimidia, medietatem per totum. Hec omnia supradicta
+cum medietate tocius dominii in portu, sicut superius[4] expressum est,
+laudaverunt & concesserunt prefate ecclesie dictus Aldebertus & Guido in
+perpetuum ut, absque contradictione ipsorum & suorum decetero successorum,
+prenominata ecclesia supradicta in pace habeat & percipiat. Et hec omnia
+Aldebertus, ad quem pertinebat quicquid iuris pater ipsius in dicto portu
+habuerat, iuramento prestito firmiter comprobavit ut a se & successoribus
+suis perpetuis temporibus inviolabiliter observentur. Verum ecclesia Sancti
+Petri xx. libras, quas habebat in portu pro gatgeria in parte ipsius
+Aldeberti, eidem remisit; insuper xijij. libras Valentine monete[5] eidem
+Aldeberto donavit, de quibus Guido ijij. libras habuit & insuper xx.
+solidos ab ecclesia: & filius eius Geraldus, qui omnia supradicta laudavit
+in manu Chatberti sacerdotis & canonici & eidem ecclesie extitit
+fideiussor, xx. solidos habuit ab ecclesia; et Petrus Malleni, qui huius
+rei extitit mediator, x. solidos habuit ab ecclesia. Et si aliquam
+querimoniam contra ecclesiam possent proponere Aldebertus & Guido,
+occasione perceptorum reddituum ex gatgeria, omnimodo finierunt, ita ut
+decetero nullo modo super hoc ecclesia valeat conveniri ab ipsis vel
+successoribus eorum. Sciendum etiam quod, de refectione que singulis annis
+debetur duobus portonariis eiusdem portus, actum est ut in refectione unius
+hominis medietatem prestet ecclesia, medietatem dictus Aldebertus. Hec
+autem, prout[6] in singulis capitulis sunt expressa, assistentibus huic
+facto ex parte ecclesie Willelmo Arnaldi, Guigone Bernardi, Bertrando de
+Stella, Chatberto de Burgo, Willelmo Berengarii, canonicis Sancti Petri, ab
+utraque parte gratuito sunt recepta; in presentia domini Vmberti Valentini
+episcopi[7] qui, ad preces Aldeberti & Guidonis, supradicta laudavit &
+concessit ecclesie in perpetuum. Acta sunt hec apud Valentiam in camera
+domini episcopi inferiori de turre, anno domini M^{o} CC^{o} VIJIJ^{o}. C
+littera dominicali[8], xvij. kalendas maii. Testes interfuerunt Bertrandus
+de Stella, Willelmus de Bellomonte, magister Vgo Bellicensis, Guigo
+Bernardi, Willelmus Arnaldi, Chatbertus de Burgo, Willelmus Berengarii,
+Petrus de Sonna clericus, Bartholomeus baiuli filius, Petrus de Salis,
+Paganus de Crista, Covidatus, Folco de Crucolio, Petrus Malleni. Insuper ad
+perhennem rei memoriam, de voluntate utriusque partis, facta est presens
+carta, sigillo domini Vmberti Valentini episcopi confirmata.
+
+[sigillum] Ego Jacobus domini episcopi notarius, decimo anno pontificatus
+ipsius, presentem cartam mandato eius scripsi.
+
+
+[A] Transcription de l'original, parch. de 29 lig. coté xlviii & 20, au bas
+duquel pendent des fils de soie rouge & verte. Au dos se trouve cette
+analyse que nous abrégeons:... _Que concordia continet in effectu, quod
+dicta ecclesia habet medietatem dominii portus Rodani & eidem ecclesie
+pertinet medietas proventuum, que jure dominii obveniunt in laudacionibus
+vendicionum sive aliorum contractum in placitamentis. Et ultra habet
+ecclesia in portu.... Que omnia usque hic declarata solebat percipere
+integraliter dictus Aldebertus ante presentem composicionem; plura alia
+etiam continentur infra que solvit & remisit ecclesia dictis fratribus &
+filio dicti Aldeberti & arbitro ipsorum._
+
+[1] Var. de la ch. suiv.: _cartaironem_.
+
+[2] Var. _cynnamomi_, cannelle.
+
+[3] Var. _cartairone_.
+
+[4] Var. _supra_.
+
+[5] Le document le plus ancien, à notre connaissance, où il soit fait
+mention de la monnaie Valentinoise, est le _Cartulaire de Domène_, dans des
+actes du XI^{e} siècle (ch. 154, 165, etc.); les concessions impériales de
+Frédéric I^{er} (1157, 1178, etc.) ne furent donc que la confirmation d'un
+droit reconnu. Au XII^{e} siècle, les sous de l'église de Valence étaient
+reçus indifféremment pour ceux de Die (_Cartulaire_ de cette église, ch.
+XII de 1145, etc.) & de Vienne (_passim_): pour les époques postérieures,
+les chartes qui en font mention font très-nombreuses.--On peut consulter
+sur la numismatique des évêques de Valence: TOBIESEN DUBY, _Traité des
+monnaies des barons, prélats_, etc. _de France_, 1. I, p. 32;--_Revue de
+Numismatique_, année 1836, p, 269, art. de M. Proncis, & an. 1844, p. 429,
+art. du doct^{r} Long;--_Revue du Dauphiné_, t. III, p. 58, art. du marquis
+de Pina; _ibid_. p. 185. art. de J. Rousset; ibid., p. 246, art. de M. de
+Longpérier;--_Bulletin de la Société de statistique_, etc., _de la Drôme_,
+1842, t. IV, p. 71, art. de J. Rousset;--_Dictionnaire de Numismatique & de
+Sigillographie religieuses_, éd. Migne, 1852, col. 1421;--Faustin POEY
+D'AVANT, _Monnaies féodales de France_, in 4^{o}, t. III.
+
+[6] Add. _superius_.
+
+[7] Le bienheureux Humbert de Miribel, d'après les divers catalogues des
+évêques de Valence, succéda en 1200 à Falques & mourut en 1220, le 29
+avril, d'après l'_obituaire_ de Saint-Ruf. Les chartes où figure ce prélat
+sont assez nombreuses; elles ne contredisent en rien les données
+précédentes: son notaire Jacob ayant pris soin de nous indiquer les années
+de son pontificat, nous savons, par exemple, que 1209 était la dixième.
+D'autre part, son successeur Géraud nous apparaît pour la première fois
+dans une charte du mois de janvier 1220 (1221 n. st.).--Le sceau de
+l'évêque Humbert le représente vêtu en pontife; il est de forme ogivale,
+long de 5 cent., & porte en légende: [sigillum] SIGILLVM VMBERTI EPISCOPI
+VALENCIE.
+
+[8] La lettre dominicale de l'année 1209 était D.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XVII. 13 février 1210.
+
+
+_Carta de portu_[A].
+
+
+NOVERINT uniuersi ... quod, inter ecclesiam Sancti Petri de Burgo &
+Willelmum de Cruszolio, super portu de Burgo amicabilis est habita
+compositio ... (I. 12) contradictione ipsius Willelmi & suorum.... Verum
+ecclesia Sancti Petri XXX. libras, quas habebat in portu pro gatgeria in
+parte ipsius Willelmi, eidem Willelmo remisit; insuper & vij. libras
+Valentine monete eidem Willelmo donavit. Et si.... Sciendum.... Acta
+fuerunt hec apud Burgum, in camera Willelmi Arnaldi, presentibus canonicis
+Sancti Petri, scilicet Willelmo Arnaldi & Vmberto tunc temporis
+procuratoribus, presentibus etiam Chatberto dicto de Burgo, Girberto &
+Willelmo de Clairiaco capellanis, & Willelmo Berengarii, Willelmo
+Cellarario, Bernardo de Bello Regardo, Boneto de Gilloscho. Consequenter,
+ut supradicta omnia maiori gaudeant firmitate & nulla possint in posteros
+occasione perturbari, dictus Willelmus, in presentia domini Vmberti
+Valentini episcopi, omnia prout ... recognovit & confirmavit, & promisit se
+& successores suos bona fide observaturos, Willelmo Arnaldi & Chatberto ex
+parte ecclesie ibidem assistentibus huic facto; &, ad preces ipsius
+prenominati Willelmi, dominus episcopus supradicta laudavit prefate
+ecclesie & in perpetuum confirmavit. Celebrata fuerunt hec apud Valentiam,
+in fornello inferioris camere domini episcopi, anno domini M^{o} CC^{o}
+IX^{o}, mense febroario, C littera dominicali, idus febroarii. Testes
+affuerunt magister Vgo Bellicensis, Lantelmus baiulus, Willelmus d'Erbes
+miles, Bernardus mariscalcus, Vmbertus de Druestallo, Bernardus de Bello
+Regardo. Insuper.... [sigillum] Ego Jacobus ... decimo anno ... scripsi &
+interfui huic facto.
+
+
+[A] Cette charte, sauf le nom de Guillaume de Crussol à la place de ceux de
+Gui & d'Adalbert, ses parents, quelques variantes & la finale que nous
+donnons, est identique à la précédente: nous avons cru inutile de la
+reproduire intégralement. L'original parch. a 30 lig., avec cette note au
+revers: _Compositio & concordia facta de portu Rodani, quod medietas
+dominii pertinet ecclesie tam in laudibus quam placitamentis, & medietas
+etiam ceparum, alliorum & specierum que percipiuntur ratione dominii dicti
+portus; item medietas x. denariorum qui dantur pro sotularibus bajuli; item
+ecclesia & dom. Cruceoli debent comuniter providere in refectione duobus
+pontoneriis_....
+
+
+ * * * * *
+
+
+XVIII. 5 juillet 1210.
+
+
+_Confirmatio privilegiorum portus facta per dom. Humbertum
+episcopum._[A]
+
+
+GESTARUM memoriam rerum fideliter scripta servant. Idcirco ego Vmbertus,
+Dei gratia Valentinus episcopus, tam presentis etatis quam future
+posteritatis hominibus, notum facere dignum duximus quod, sicut Falco bone
+memorie predecessor noster Bernardo de Belregart portum de Burgo habere
+concessit[1] ut ea perhenniter gaudeat libertate qua[2] in carta sigillo
+suo munita continetur, nos eidem habere laudamus &, ut illibatum
+perhenniter maneat, presentem cartam sigilli nostri patrocinio confirmamus.
+Verum predictus Bernardus pontonarios debet habere fideles qui redditus
+portus fideliter percipiant & quod a transeuntibus aliquid extorquere non
+presumant, nisi tantum ea que de iusta consuetudine in eo percipere solent
+dicti portus possessores, & si in aliquo deliquerint pontonarii, ex quo
+dictus B. vel sui successores certificati fuerint & infra mensem congrua
+satisfactione delictum non emendaverint, dictus B. & sui successores de
+transgressione & delicto tenebuntur: aliter vero prefatus B. nec sui
+successores a nobis sive a successoribus nostris de delicto pontonariorum
+nullo modo poterunt conveniri. Hec autem laudacio & confirmatio facta fuit
+anno Incarnationis Dominice M^{o} CC^{o} X^{o}, iji^{o} nonas julii,
+indictione xiji, currente C littera dominicali, in camera inferiori de
+turre.
+
+[sigillum] Ego Jacobus domini episcopi notarius, xi. anno pontificatus
+ipsius, presentem cartam mandato eius scripsi, sedente in Urbe Innocentio
+papa III^{o}, regnante Othone Romanorum imperatore[3].
+
+
+[A] Transcription de l'original, parch. de 11 lig.; au bas pend un fragment
+de sceau attaché par des fils de soie rouge & jaune. Le dos ajoute au
+titre: _Et ultra continet infra quod punitio pontoneriorum spectat ad
+[ilios] quorum est portus, & quod infra mensem si invenerit deliquisse
+pontonarios instituat justiciam_.
+
+[1] Voir la concession de l'évêque Falques à Bernard de Beauregard, ch.
+XIV.
+
+[2] _Que ... continetur_, serait plus régulier.
+
+[3] Les notes chronologiques sont toutes exactes. Othon IV, rival de
+Frédéric II, fut empereur du 27 sept. 1209 au 19 mai 1218.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XIX. septembre 1210.
+
+
+_Confirmatio et autorisacio episcopalis et archiepiscopalis omnium
+donationum, concessionum, remissionum et permutationum ecclesie Burgi,
+habitarum seu collatarum ab episcopis Valentinis et prepositis Valencie ac
+abbatibus Burgi_[A].
+
+
+UMBERTUS, Dei gratia Valentinus episcopus, dilectis filiis priori &
+canonicis ecclesie Sancti Petri de Burgo, in perpetuum. Et ius habet &
+iuris equitas, exaudiantur ut preces petentium, quas commendat & pietas &
+honestas. Eapropter, dilecti filii, vestris iustis petitionibus annuentes,
+visis & diligenter inspectis ecclesie vestre auctenticis instrumentis,
+donationes, remissiones, permutationes, concessiones habitas seu collatas
+vobis a predecessoribus nostris Valentinis episcopis & ecclesie vestre
+Burgensis abbatibus, & specialiter ab Heustachio nunc temporis preposito
+Valentino & abbate Burgensi, vobis dignum duximus plenarie concedendas. De
+quibus in presentis scripture serie quasdam censuimus exprimendas,
+videlicet: remissionem candelarum quas in usu abbatis ecclesia vestra
+solebat expendere, & concessionem avene censualis quam abbas vester in
+quibusdam mansis & cabannariis percipiebat quam diu sub annuo censu a
+cultoribus colebantur, in quibus ex quo ad plantandum vineas dantur abbas
+percipere nichil debet; preterea donationem trium solidorum & iii.
+asinatarum vini, cum iure & dominio vinee que fuit Sazie apud territorium
+de Montaa; item concessionem iuris sive dominii in hiis omnibus que Donnos
+& filii eius vestre ecclesie donaverunt; consequenter & concessionem
+dominii in quadam domo & quodam casali & duobus ortis iuxta portam publicam
+inter careriam & fossata, cum congregatione aquarum in eisdem fossatis;
+similiter & dominium tenementi Fratrum Templi apud Rodanum, iuxta
+tenementum Iohannis Glanduz; preterea, permutationem, quam abbas vester
+Heustachius cum Guigone priore & ecclesie vestre canonico visus est
+habuisse, ratam & firmam inperpetuum volumus observari; quam ne alicui
+pateat malignandi occasio in futurum presenti scripto dignum duximus
+adnotandam: «Cum decime in loco qui dicitur Mariscus ad ius abbatis
+spectarent, necnon homicide, adulteri, traditores, periuri & qui de crimine
+perduellionis convincebantur ad iurisdictionem ipsius abbatis pertinerent,
+iam dictas decimas & idem ius sive potestatem quam in talibus exercere
+solitus fuerat, eidem ecclesie in suis hominibus perpetuis temporibus
+habenda concessit, ita scilicet quod ius suum in ecclesiam transferens in
+talibus de cetero super homines ecclesie nullum ius habeat requirendi»;
+item omnes tam clericorum quam laicorum personas, tam in vita quam in
+morte, cum omnibus rebus suis mobilibus & immobilibus infra Burgum & extra
+que ad dominium sive ius ecclesie spectant, & domum nominetenus pauperum
+que Helemosinaria dicitur, iuxta factam permutationem, ab omnimoda
+exactione, vexatione, requisitione nomine suo vel successorum vel aliquorum
+pro ipsis facta, immunia, libera & absoluta perpetuis temporibus omnimodo
+fieri voluit, ita scilicet quod vel prior Burgensis & eiusdem loci canonici
+eidem abbati & successoribus suis dederunt & concesserunt x. tenementa que
+sunt a domo Confraternitatis usque ad careriam, ubi viiii. solidos & v.
+denarios censuales percipiebant, necnon gatgeriam quam habebant a Bosone
+vicario infra Burgum & extra, videlicet domum, terciam partem molendini ad
+Arcus, & unum mansum apud Avojanum, & v. solidos censuales infra Valentiam
+& quicquid idem Boso comune cum feudotariis habebat: que omnia pro xxx
+marchis argenti & x. libris eadem ecclesia obligata habebat. Hoc autem de
+antiqua consuetudine habetur, quod liceat tam hominibus abbatis quam
+hominibus ecclesie ad terram cuiuscumque voluerint se transferre, & in
+quacumque domo sive propria sive conducticia mansionem habuerit, ad
+dominium eius spectet sine querela cuius terram inhabitare videtur;
+preterea donationem totius tenementi Bosonis de Burgo, quod dictus
+Heustachius ab heredibus ipsius Bosonis feudotariis suis de suo emendo
+adquisierat, & quicquid iuris sive dominii abbatis vice videbatur habere in
+dicto tenemento Bosonis & in aliis domibus adiacentibus quas nunc temporis
+possident Pe. Cellararius & W. frater eius, & W. Arnaldi & Girbertus
+canonici, & concessionem ecclesie sancti Apollinaris que sita est prope
+ripam Rodani, quam Iohannes Galatei feudotarius dicti abbatis, minus iuste
+possidens, ecclesie Burgensi de iuditio anime sue restituit, & ut bannum
+duobus mensibus, scilicet iulio & augusto, vobis ibidem vendere liceat: hec
+omnia ab abbate vestro Heustachio vobis concessa, firma & inconcussa vobis
+& successoribus vestris, perpetuis temporibus volumus observari; item
+quicquid a feudotariis dicti abbatis de consensu ipsius, donatione,
+emptione vel aliomodo in presenti habetis, vobis inperpetuum habere &
+quiete concedimus possidere; set & si quid ab ipsis feudotariis abbatis in
+posterum adquisieritis, cum consensu ipsius abbatis vobis liceat retinere,
+vel si consensus ipsius abbatis non affuerit, saltem post appellationem
+ipsius infra duorum annorum spatium vobis distrahere liceat vel aliomodo
+alienare. Hec autem omnia, pro ut superius in singulis capitulis sunt
+expressa, ut a me & a successoribus meis inviolabiliter observentur &
+inconcussa permaneant, Ego Vmbertus Valentinus episcopus, assistentibus
+nobis Bertrando de Stella, Villelmo de Liberone, Villelmo de Bellomonte,
+canonicis, magistro Vgone clerico, laudo & per impressionem sigilli mei
+inperpetuum confirmo. Hoc actum fuit apud Valentiam, in domo episcopali,
+anno Domini M^{o} CC^{o} X^{o}, mense septembri, C littera dominicali.
+Affuerunt autem huic facto, ex parte ecclesie Sancti Petri W. Arnaldi,
+Vmbertus, Guigo Barnardi, Chatbertus, Girbertus, W. de Clariaco, Johannes
+de Tholosa. Ad ultimum, ut supradicta statuta maiori gaudeant firmitate &
+ut in posterum nullorum valeant malitia perturbari, Ego Vmbertus Valentinus
+episcopus rogavi dominum Vmbertum Viennensem archiepiscopum[1], ut predicta
+omnia plenarie comprobaret & sigilli sui munimine confirmaret. Eapropter
+Ego Vmbertus Viennensis archiepiscopus, ad preces prefati episcopi &
+Burgensium canonicorum, consilio A. prioris Silve Benedicte[2], Petri
+sacriste Viennensis & Romanensis[3] & Ysmidonis cantoris[4], supra scripta
+omnia, pro ut in superioris scripture serie sunt expressa, approbo, laudo &
+confirmo, & per impressionem sigilli mei presentem cartam plenissime
+auctorizo.
+
+[sigillum] Ego Jacobus domini Vmberti episcopi notarius, cum proprii
+corporis infirmitate prepeditus per me scribere non valerem, magistro Petro
+scriptori presentem cartam scribendam mandavi, & mandato ipsius domini V.
+episcopi subscripsi & sigilli sui impressione signavi.
+
+[A] Reproduction de l'original, magnifique parch. de 37 lignes, coté 2; sur
+le dos est une analyse que nous omettons. Plusieurs copies en ont été
+prises: celle qui y est jointe commence ainsi: _Ambrosius (!)... L'Invent.
+rais_. f^{o} 6 (_Cartul_. fol. CCIII) en donne le résumé, & montre que
+cette charte confirme, en les transcrivant en partie, les donations du
+prévôt Eustache de 1183 & 1188 (ch. VI & IX).
+
+[1] Humbert II, d'abord religieux de la chartreuse de Seillon, était
+archevêque de Vienne en 1206; il mourut le 19 novembre 1215.
+
+[2] Sylve-Bénite, monastère de Chartreux, fondé près du lac de Paladru en
+1116. Le prieur se nommait alors Ainard (_Cartul. de St-Barnard_, ch. 387).
+
+[3] Pierre d'Arènes (_de Arenis_) était chanoine de Vienne en 1187
+(_Cartulaire de l'égl. de Die_, ch. 19) & sacristain de Saint-Barnard en
+1209 (_Cartul. de Romans_, ch. 394 & 401).
+
+[4] Ismidon figure comme chantre de Vienne en 1209, dans la ch. 401 du
+_Cartul. de Saint-Barnard_.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XX. (6-27) juin 1214.
+
+
+_De aquirimento portus Rodani_ [_a Bernardo de Belregart_][A].
+
+
+NOVERINT universi ad quorum noticiam presens carta devenerit, quod
+Bernardus de Belregart dedit ecclesie Sancti Petri de Burgo, pro remedio
+anime sue, medietatem tocius vilanagii[1] quam habebat in portu de Burgo, &
+in omnibus obventionibus eiusdem portus, pro anniversario suo & ut ab
+octabis Pasche usque ad festum Omnium Sanctorum, in illis diebus in quibus
+misse non celebrantur ad terciam[2], ex redditu portus consueta beneficia
+darentur presbitero, diacono & subdiacono qui assisterent ad officium misse
+ad terciam. Et pari modo uxor eius Sazia[3] dedit aliam medietatem ecclesie
+Sancti Petri de Burgo pro tribus anniversariis, ut ex redditibus eiusdem
+portus, in anniversario suo & patris sui & matris sue, consueta beneficia
+tam clericis quam pauperibus darentur.--Post mortem vero Barnardi,
+Aldebertus de Cruceolo questionem movit contra ecclesiam in prefato portu,
+proponens quod predictus Barnardus & Sazia tenebant ab eo quartam partem in
+portu, & pro eadem parte sibi censum prestabant quia erat de suo dominio: &
+ideo hoc donum non poterant facere ecclesie preter eius assensum. Hec vero
+discordia ita sopita fuit, quod ecclesia Sancti Petri dedit prefato
+Aldeberto xiji, libras Viennensis seu Valentine monete quas ei solvit in
+integrum, & prelibatus Aldebertus laudavit & concessit ecclesie habere & in
+perpetuum possidere quartam partem portus de Burgo que spectabat ad eius
+dominium, sicut prius tam predictus Barnardus quam Sazia ab eo possidebant:
+salvo iure placitamenti in mutacione prioris quando priorem de novo venire
+contigerit, scilicet duodecim solidorum & dimidii qui eidem Aldeberto
+prestabuntur vel cuicumque voluerit, & annuo censu qui pro eadem parte sibi
+prestabitur singulis annis in festo sancti Johannis, scilicet xiji solidos
+minus tribus denariis, & tribus sextariis salis; & tunc prestabit ecclesie
+ipse Aldebertus medietatem refectionis unius hominis. In Natali vero
+Domini, solventur ipsi Aldeberto censualiter tres restes alliorum & tres
+restes unionum, & quarta pars trium quartaronum piperis, & quarta pars
+trium unciarum cinnamomi & v. denarii qui prestabantur antiquitus baiulo
+pro sotularibus. Et hec concessio facta fuit ab Aldeberto Jarentoni priori
+& canonicis eiusdem ecclesie, tam presentibus quam futuris; & promisit
+eisdem predictus Aldebertus, obligando omnia bona sua tam presencia quam
+futura, quod predictam laudacionem ratam & firmam habeant tam ipse quam
+successores sui, & ipsam ecclesiam semper manuteneant & defendant in
+predicto portu, si aliquis ecclesie ibidem aliquam contradictionem faceret
+vel moveret. Et sciendum quod prefatus Aldebertus promisit ecclesie, quod
+ius suum quod habet in portu nullo modo concederet Hospitali pontis[4], nec
+alicui persone qui (_sic_) adquireret ad opus pontis, vel burgensi alicui
+preter ecclesie assensum. Set si alteri persone vellet vendere vel alio
+modo alienare, prius debet requirere ecclesie voluntatem, & si ei ecclesia
+tantum dare voluerit quantum alius daret sibi habere poterit, ita ut verum
+rei precium non augeatur ab ipso Aldeberto vel suis ut ecclesia inde
+gravetur; similiter & ecclesia non debet ius suum alienare, nisi prius
+requisita Aldeberti & suorum voluntate: & hoc totum prefatus Aldebertus,
+sacramento corporaliter a se prestito, promisit se & successores suos
+observaturos bona fide, prout melius & sanius potest intelligi ab aliquo.
+Hec autem omnia comprobata fuerunt ab ipso Aldeberto coram domno V.
+Valentino episcopo, qui ad preces ipsius Aldeberti fideiussor & tutor
+extitit ecclesie Sancti Petri de Burgo ut supradicta fideliter observentur,
+& ad rei memoriam habendam in antea huic presenti scripture sigillum suum
+apponi precepit, mandato prefati Aldeberti, salvo iure sui dominii. Durat
+autem portus & obvenciones ipsius portus a portu Mure usque al Meias. Acta
+sunt hec in aula domini V. Valentini pontificis, presentibus canonicis Ber.
+de Stella, Vmberto de Bel Regart, Girberto, Willelmo de Clairiaco, Johanne
+de Tholosa, anno Domini M^{o} CC^{o} XIJIJ, mense junio, feria VI^{a};
+testes vocati sunt: Po. de Cleu sacerdos, Johannes de Cornaz, Pe. Girbernz,
+Vgo Richardi, W. de Alexiano, W. Cellararius, magister Vgo, Po. de
+Alexiano, magister Petrus, Johannes de Fonte Malo, Pe. de Crest, Stephanus
+Richardi, Pe. Cellararius, W. Chamarlencs, Guigo Ruffus, filius Ademari de
+Castro Bucco.
+
+[sigillum] Ego Jacobus domini episcopi notarius, XV. anno pontificatus
+ipsius, presentem cartam mandato eius scripsi & sigilli sui patrocinio
+communivi.
+
+
+[A] Transcription de l'original, parch. de 33 lig., qui porte au dos une
+analyse que nous abrégeons: _Ecclesie Sancti Petri de Burgo Valentie_:
+_donatio ei facta per Bern. de Belregart & Saziam ejus uxorem, qui dederunt
+dicte ecclesie quilibet ipsorum medietatem vilanagii quam habebant in portu
+Rodani, pro certis anniversariis ibidem faciendis; & postmodum Aldebertus
+de Cruceolo laudavit & concessit dict. ecclesiam possidere quartam partem
+dicti portus spectantem ad ejus dominium...: salvo d. Aldeberto in
+mutacione novi prioris...; sed debet prestare_...--La donation que cette
+charte confirme ne saurait être antérieure à la concession du 5 juil. 1210
+(ch. XVIII).
+
+[1] _Villenagium_, héritage tenu à cens ou à rentes serviles.
+
+[2] Sous la discipline monastique, le jeûne cessait ou devenait moins
+sévère de Pâques à la Toussaint. les jours de fête, on ne célébrait
+l'office divin qu'après tierce (vers 9 h.).
+
+[3] Sazie, dont le nom a déjà figuré (ch. XI), vivait encore vers 1224 (ch.
+XXXIII); son mari Bernard de Beauregard était mort. Les chanoines du Bourg
+furent fidèles à s'acquitter des anniversaires qu'elle avait fondés en
+faveur de son père Pierre Martin & de sa mère Garcine; nous avons relevé,
+au dos d'une ancienne copie de la charte XXII, le mémorial qui en fut
+inséré dans le _Nécrologe_ de Saint-Pierre:
+
+ Eodem die (_10 mars_), memoria Pe. Martini, cujus filia Sazia dedit
+ huic ecclesie medietatem vilanagii quam habebat in portu, ut in hac
+ die & in die anniversarii sui, & in memoria Garcine matris sue que fit
+ XV. kal. septembris, beneficia clericis & pauperibus inpendantur; & ut
+ idem beneficium, quod fit canonicis his tribus diebus, omnibus
+ sacerdotibus hujus ecclesie tribuatur. Item, memoria Garcine, cujus
+ filia Sazia dedit huic ecclesie medietatem vilanagii quam habebat in
+ portu, ut in hac die & in die anniversarii, & in memoria patris sui
+ Petri Martini que fit vi. idus mardi, beneficia clericis & pauperibus
+ inpendantur; _etc._, _ut supra_.
+
+[4] Romans, Grenoble, Lyon, etc. avaient des hôpitaux établis sur la pile
+principale de leurs ponts; celui de Valence, construit dans ces conditions,
+n'est mentionné dans aucune charte antérieure à celle-ci. On peut
+conjecturer qu'il ne dépendait pas de Saint-Pierre du Bourg, & que le pont
+n'était point alors complètement terminé.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXI. 22 Sept.-26 octobre 1214.
+
+
+_De aquirimento portus Rodani_[A].
+
+
+NOVERINT universi..., quod Bernardus de Bel Regart dedit Deo & ecclesie
+Sancti Petri ... (l.2) Willelmus de Cruçol ... (l.20) Guillelmo
+censualiter... (l. 27) bona sua universa ... (l.12) d. Vmberto Valentino
+episcopo ... al Meias. Hoc autem laudavit Rainaudus filius Willelmi &
+sacramento confirmavit. Hec autem acta sunt in curia episcopali, in camera
+superiori de turre, anno Incarnationis Dominice M^{o} CC^{o} XIJIJ^{o},
+X^{o}. kalendas octobris, indictione ij, presentibus Bertrando de Stella,
+Willelmo Arnaudo, V. de Belregart, Girberto canonico, Vgone Richardi,
+Johanne Raillartz, magistro Vgone, Johanne Bruifeira, Petro Cellarario, A.
+filio eius, Guigone Ausel, W^{o} Cellarario, W^{o} de Grana, Vmberto de
+Druestal, Arnaudo Ferlai, W^{o} fratre domus helemosinarie Sancti Petri de
+Burgo. Procedente tempore in eodem anno, vij^{o} kalendas novembris, in
+grangia ipsius Willelmi a Guillaran, domina Vassalda uxor sua &. filia
+eorum hoc totum laudaverunt bona fide & absque dolo, presentibus domno
+Girberto canonico Sancti Petri de Burgo, Willelmo de Sancto Johanne, Po. de
+Alexiano, Guigone Freideira.
+
+[sigillum] Ego Jacobus ... xv. anno ... communivi.
+
+
+[A] Cette charte est la reproduction textuelle de la précédente: le nom
+seul d'Adalbert de Crussol est remplacé par celui de son frère Guillaume;
+nous indiquons, cependant, les variantes & les additions. L'original parch.
+a 31 lig.; on y a ajouté une longue analyse que nous supprimons.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXII. mars 1217.
+
+
+[_Compositio de portu ab Humberto episcopo facta_][A].
+
+
+EGO Vmbertus, Dei gratia Valentinus episcopus, notum facimus universis
+quod, inter B. de Belregart & Salvanetum ex una parte, & J. Ruellatorem[1]
+& Bo. ex altera, mota fuit controversia coram nobis super portu inferiore
+ad tegulariam[2], que sopita fuit inter eos in hunc modum: J. Ruellator &
+Bo. in vita sua tantum tenebunt portum ab eis & facient ipsis XX. solidos
+censuales. Hec compositio probata fuit a Burgensi ecclesia, que tunc
+obtinebat vilanagium quod dictus B. & uxor eius & Salvanetus in portu
+habuerant supradicto per Guidonem & W. dominos de Cruszol & Lambertum de
+Maires[3], qui interfuerunt compositioni & dixerunt, prestito sacramento,
+factam fuisse compositionem sicut superius est expressum. Tandem defuncto
+Bo., cum Burgensis ecclesia portionem illam quam habebat in portu sibi
+vendicaret, eo quod assereret ipsum Bo. portionis illius quam ipse tenet
+habere usum fructum tantum dum viveret, uxor eius & liberi in dubium
+revocabant; G. vero de Cruszol datus est tutor liberis, & per ipsum & per
+alios testes fuit hec compositio probata ad plenum. Sane precibus ipsius G.
+& uxoris Bo., concessit Burgensis ecclesia tenere portum sub eodem censu
+XX. solidorum liberis & uxori ipsius Bo. ad vitam J. Ruellatoris, qui pari
+iure & pari modo & pari censu sicut idem Bo, in eodem portu fuerat
+constitutus; post mortem vero ipsius J. Ruellatoris qui huic compositioni
+interfuit, neque heredes eius, neque uxor, neque liberi ipsius Bo. neque
+alius ipsorum nomine aliquid iuris, aliquid rationis in prefato portu sibi
+poterunt vendicare. Et hoc totum uxor ipsius Bo. sacramento firmavit, & G.
+de Cruszol tutor liberorum Bo. promisit bona fide, prout melius potest
+intelligi, quod liberi ipsius Bo. hanc compositionem, que ad commodum
+ipsorum facta est, ratam & firmam semper teneant & observent, & contra eam
+nichil iuris opponant. Facta sunt hec apud Valentiam, in nostra presentia,
+in aula pontificali, anno Domini M^{o} CC^{o} XVIJ^{o}, mense marcio.
+Interfuerunt autem pro Burgensi ecclesia J. prior, W. [de] Cleriaco,
+Girbertus, J. de Tolosa, V. baiulus, magister V., B. baiulus, L. de Maires.
+Ad maiorem autem firmitatem habendam in antea, nos auctoritatem nostram
+huic facto tribuimus, & presentem cartam sigilli nostri fecimus munimine
+roborari.
+
+
+[A] Cette charte ne nous a été conservée que par une copie du notaire Jacob
+(cf. ch. XIV, n. 8), contenant en outre les ch. XVI & XVII, & sur laquelle
+on a mis cette note: _parum valet, quia sunt copie non tabellionate_; elle
+y occupe 18 lig.
+
+[1] Ce nom semble venir de _ruella_, petite rue; le _Lexicon infimæ
+latinitatis_ ne le mentionne pas.
+
+[2] _Tegularia,_, tullerie, & aussi terre à briques, argile.
+
+[3] La charte de concession de cette partie du port ne nous a pas été
+conservée.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXIII. 12 décembre 1219.
+
+
+[_Honorii III papæ rescriptum de juribus præpositi_][A].
+
+
+Rescriptum apostolicum, continens quod prior &canonici Burgi conquerendo
+monstraverunt Honorio papæ III, quod præpositus Valentiæ injuriabatur
+eisdem super quodam fossato, præconisatione per villam & aliis rebus.
+Quocirca papa mandat archiepiscopo Viennensi[1], & decano Aniciensi[2] &
+præposito Ulciensi[3], quatenus partibus auditis decernerent quod justum
+esset. Datum Viterbii, ij idus decembris, pontificatus ipsius papæ anno
+quarto[4].
+
+
+[A] Extrait de l'_Invent. rais._, f^{o} 12 r^{0}.
+
+[1] L'archevêque de Vienne Jean de Brenin siégeait dès 1218 (ch. originale
+aux _Arch. de l'évêché de Grenoble_), & mourut le 17 avril 1266, d'après
+son épitaphe (LE LIÈVRE, _Hist. de l'antiq. & sainct. de la cité de
+Vienne_, p. 371), ou le 18, selon le _Nécrologe de Saint-Robert de
+Cornillon_ (Biblioth. impér., ms. lat. 5247, f^{o} 88: xiiii).--L'historien
+CHARVET exprimait le regret de n'avoir jamais pu rencontrer le sceau de ce
+prélat, dont il croyait tous les exemplaires perdus (_op. cit._, p. 386);
+il en eut, à notre connaissance, trois différents, que nous avons
+rencontrés chacun plusieurs fois:--le plus petit, de forme ovale comme les
+autres, mesure 4 cent. et 1/2; l'archevêque est représenté en pied, vêtu de
+ses habits pontificaux, la mitre en tête, la crosse dans la main gauche &
+la droite en action de bénir le peuple; on lit en légende: [sigillum]: S:
+IOHIS: ARC/HIEPI: VIENN:;--dans le second, qui a 62 mill., le prélat est
+assis, revêtu des mêmes ornements; la légende est à peu près semblable:
+[sigillum]: STOH'IS: ARCHIEPI/SCOPI: VIENNENSIS:;--le troisième est
+remarquable: long de 7 cent., il représente le prélat comme dans le
+précédent; la légende n'est guère différente: [sigillum]: S IOH'IS:
+ARCHIEPI/SCOPI. VIENNENSIS:; mais au revers se trouve un contre-scel de 5
+cent., qui montre l'archevêque en pied comme dans le X^{o} 1; il a pour
+légende: [sigillum] S: IOH'IS: ARC/HIEP'I: VIENN'.
+
+[2] Le doyen de l'église du Puy était à cette époque Guigues III de
+_Godeto_ ou Hugues II (_Gallia Christiana_ nova, t. II, c. 742).
+
+[3] Le prévôt d'Oulx (dioc. de Turin) se nommait alors Martin.
+
+[4] Honoré III, sacré le 24 juillet 1216, était à Viterbe du 28 janv. au 28
+mai 1220 (D. BRIAL, _Rec. des Hist. de France_, t. XIX, pp. 692-6). Les
+sept bulles inédites qui suivent, comme le grand nombre que nous a laissé
+ce pape, le montrent intervenant avec autant de succès que d'empressement
+dans toutes les affaires de son temps (cf. _Notices & Ext, des mss. de la
+biblioth. impér._, t. XXI, p.163 sqq.).
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXIV. 13 décembre 1219.
+
+
+[_Honorii III papæ commissio de excommunicatione Burgensis
+ecclesiæ_][A].
+
+
+Commissio per Honorium papam tertium facta archiepiscopo Viennensi, decano
+Aniciensi & præposito Ulciensi, ad cautelam [1] sententiæ excommunicationis
+& interdicti in ecclesiam & canonicos Burgi promulgatæ per abbatem de
+Droe[2] & ejus collegas delegatos apostolicos ad instantiam præpositi
+Valentini, ut audirent causam & terminarent. Cum olim quæstione mota, inter
+præpositum Valentiæ ex una & canonicos ecclesiæ Burgi partibus ex altera,
+super jurisdictione hominum Burgi & super eo quod canonici de negotiis &
+rebus ecclesiæ inconsulto præposito disponebant, causa fuisset a papa
+commissa abbati de Droe & ejus collegis. Tandem canonicis Burgi ad papam
+appellantibus, eandem causam ad ipsum delatam, procuratore præpositi &
+duobus de dictis canonicis procuratoribus ejusdem ecclesiæ coram papa
+constitutis, causam commisit cardinali Sancti Angeli qui protulit canonicos
+habere sufficiens mandatum ad eandem appellationem prosequendam; sed
+procurator præpositi, asserens eosdem canonicos esse excommunicatos per
+dictos judices, postulabat procuratores excommunicatorum repelli a
+procuratione hujusmodi. Ad quod canonici responderunt quod post
+appellationem ad papam interpositam, ipsi judices in ecclesiam Burgi
+interdicti & in eos excommunicationis (sententias) temere promulgarant,
+quibus dicebant se non teneri ex eo quia, cum coram ipsis judicibus fuisset
+ex parte canonicorum exceptum se non debere conveniri per litteras
+obtentas, in quibus non fiebat mentio de compromisso concorditer in
+arbitrium facto super his de quibus inter eos quæstio vertebatur, necnon
+duos eorumdem judicum esse concanonicos ipsius præpositi, quia eorum
+exceptiones non admittebant fuerat ad papam appellatum; sed illi, eorum
+appellatione contempta, contra eos processerunt: quare petebant dictas
+sententias denunciari irritas; procurator vero præpositi hæc negabat.
+Igitur papa his intellectis dictos canonicos apud eum constitutos ad
+cautelam fecit absolvi, mandans archiepiscopo Viennensi, decano Aniciensi &
+præposito Ulciensi, quatenus relaxatis ad cautelam dictis sententiis
+excommunicationis & interdicti, & revocato in irritum quicquid post
+appellationem attentatum, audiant causam & terminent. Datum Viterbii, idus
+decembris, pontificatus sui anno iiij^{o}.
+
+
+[A] Extrait de l'_Invent. rais._, f^{o} 12.
+
+[1] Absolution conditionnelle, dont l'efficacité est soumise à la
+justification de l'inculpé.
+
+[2] _Sic_; il doit s'agir de l'abbé de Saint-Jacques de Doüe (Doa), au
+diocèse du Puy, qui figure dans le _Nécrologe de Saint-Robert_ (ms. f^{o}
+59 v^{o}).--L'abbé était alors _Ar._, peut-être Armand.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXV. 23 janvier 1220.
+
+
+[_Bulla Honorii III præposito Burgi jurisdictionem
+abbatis conferens_][A].
+
+
+HONORIUS, servus servorum Dei episcopus (_sic_), preposito Valentinensi
+salutem. Significasti nobis, fili, quod in ecclesia Sancti Petri de Burgo
+per tuam preposituram abbas existis, sed prior & canonici correctionem tuam
+contemnunt recipere, de negotiis ecclesie te inconsulto presumunt
+disponere; unde postulasti ut tibi dignaremur concedere, quod posses contra
+tales authoritate nostra procedere &, quod archiepiscopo Viennensi &
+conjudicibus super dispositione ecclesie ab apostolica Sede commissum
+fuerat, dignaremur revocare. Nos igitur in prefata ecclesia tibi
+jurisdictionem abbatis plenariam conferentes, & eos qui inobedientiam
+(_sic_) abbati debitam tibi negaverint exhibere, & tuo assensu non habito
+de negotiis ecclesie presumpserint disponere, per censuram ecclesiasticam
+compescendo. Sane ne prior & canonici de negotiis ecclesie de cetero te
+inconsulto disponant, id quod archiepiscopo Viennensi & conjudicibus suis
+super dispositione ecclesie commisimus, revocamus. Datum Viterbii, X^{o}
+kalendas februarii, pontificatus nostri anno quarto.
+
+
+[A] Texte un peu altéré, conservé dans l'_Invent. rais_. f^{o} 11 r^{o}, où
+il est précédé de ce titre: _Concessio per Honorium papam tertium facta
+præposito Valentiæ, qui eidem contulit in ecclesia Burgi jurisdictionem
+abbatis plenariam._
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXVI. 8 mai 1220.
+
+
+[_Honorii III commissio de falsificatione litterarum
+apostolicarum_][A].
+
+
+Commissio per eundem Honorium papam III facta episcopo Portuensi[1],
+quatenus revocato in irritum quicquid fuerit attentatum, occasione
+quarumdam litterarum apostolicarum per ipsum papam falsarum
+deprehensarum[2], compelleret venire personaliter ad præsentiam ipsius papæ
+cum qui litteras fabricavit vel easdem portavit, & tam præpositum Valentiæ
+quam alios quos eis usos esse constiterit. Datum (Viterbii,) viij. idus
+maii, pontificatus nostri anno iiij^{to}.
+
+
+[A] Analyse tirée de L'_Invent. rais._, f^{o} 11 v^{o}.
+
+[1] Ce cardinal, légat du Saint-Siége, se nommait Conrad (ch. XXX n.); il
+remplit des légations contre les Albigeois & les Sarrasins, & après avoir
+été abbé de Clairvaux, puis de Cîteaux, il fut nommé évêque suburbicaire de
+Porto par Honoré III en 1219, & mourut en Palestine l'an 1227; il figure
+aussi dans le _Cartulaire_ de Saint-Félix & le _Codex diplomaticus_ de
+l'ordre de Saint-Ruf.
+
+[2] La falsification des lettres apostoliques emportait excommunication
+majeure, avec absolution réservée au pape (_Décret_. GREG., lib. V, tit. xx
+_de crimine falsi: Corp. Iur. Can._, t. II, c. 782 sqq.); la sentence
+fondée sur une bulle fausse ne devait point être exécutée (_ibid._, cap.
+2), & l'ecclésiastique qui en avait fait usage était privé de son office &
+de ses bénéfices (_ibid._, cap. 7).
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXVII. 22 mai 1220.
+
+
+[_Honorii III commissio de canonicis non residentibus_][A].
+
+
+Bulla Honorii papæ III habens in substantia, quod duo de canonicis Burgi
+residentes in ecclesia Valentiæ præsumebant impedire ne alii canonici in
+Burgo residentes tractarent negotia ecclesiæ sine eorum assensu. Quocirca
+papa mandat cantori & archidiacono Viennensi[1], quatenus causam audiant &
+fine canonico terminent. Datum Viterbii, xj kalendas junii, pontificatus
+sui anno iiij^{o}.
+
+
+[A] Analyse prise dans l'_Invent. rais._, f^{o} 13 r^{o}.
+
+[1] Étienne de Montluel était à cette époque archidiacre de Vienne & de
+Cantorbéry (CHARVET, _Hist. de la S^{te} église de Vienne_, p. 385).
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXVIII. 27 mai 1220.
+
+
+[_Honorii III papæ bulla pro canonicorum residentium
+ordinationibus_][A].
+
+
+HONORIUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis priori & capitulo
+Sancti Petri de Burgo Valentie, salutem. Ex parte vestra fuit nobis
+propositum, quod quidam canonici vestri raro vel nunquam in ecclesia vestra
+residentes dedignantur rectis dispositionibus capituli consentire, propter
+quod profectus ecclesie multipliciter prepeditur. Cum igitur turpis sit
+pars suo toti non congruens, imo nec pars sit etiam nominanda que ab
+integritate recedit[1], authoritate presentium vobis indulgemus ut, non
+obstante dissensu vel contradictione temeraria pauciorum, quod a maiori &
+saniori parte canonicorum residentium ordinatur, ratum habeatur & firmum,
+nisi aliquid rationabile a paucioribus residentibus objectum fuerit &
+ostensum, quare id fieri non debeat vel non possit. Datum Viterbii, vj.
+kalendas junii, pontificatus nostri anno quarto.
+
+
+[A] Texte extrait de l'_Invent. rais._, f^{o} 13 v^{o}, où il est précédé
+de ce titre développé: _Bulla alia ejusdem Honorii papæ III qui, audita
+supplicatione capituli Burgi continente impedimentum dictorum duorum
+canonicorum, indulsit eidem capitulo ut id quod a majori & saniori parte
+canonicorum in ecclesia Burgi residentium ordinatur, firmum & ratum
+habeatur. Ita dicens_, etc.; & suivi de cette note: _Habet ecclesia unum
+vidimus factum anno M^{o} cclxxxxvj^{o} & vj^{o} nonas maii_ (2 mai 1296),
+_cum appositione sigilli officialis Valentiæ_.
+
+[1] Axiome formulé par le pape Innocent III en 1200 (_Décret_. GREGOR.,
+lib. IV, tit. iv, cap. 5: _Corp. Iur. Can._, t. II, c. 647; cf. BALUZE,
+_Epist. Innoc._, t. I, p. 601).
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXIX. 30 mai 1220.
+
+
+[_Honorii III commissio contra falsificatorem litt. ap._][A].
+
+
+Rescriptum apostolicum, continens quod dictus Honorius papa III asserit se
+reperisse esse falsas quasdam litteras apostolicas, quibus præpositus
+Valentiæ pro se usus fuit contra priorem & canonicos Burgi, eosdem
+excommunicando. Quocirca per hoc rescriptum papa mandat archiepiscopo
+Viennensi, quatenus puniret eum qui litteras fabricavit vel reportavit.
+Datum Viterbii, iij^{o} kalendas junii, pontificatus ipsius papæ anno
+quarto.
+
+
+[A] Analyse tirée de l'_Invent. rais._, f^{o} 12 r^{o}.--Voir ch.
+XXVI, n. 2.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXX. octobre 1220.
+
+
+[_Geraldi episcopi Valentini sententia arbitralis de juribus et
+obligationibus præpositi Valentiæ et ecclesiæ Burgi_][A].
+
+
+[Habemus] quandam cartam sententiæ arbitralis, per dominum Guillermum[1]
+episcopum Valentiæ prolatæ, super quæstione vertente ex una parte inter
+ecclesiam Burgi, & ex altera Lambertum præpositum Valentiæ. Ipse autem
+episcopus dixit per arbitrium statuendo, quod ordinatio negotiorum ecclesiæ
+ad priorem & canonicos pertineat abbate inconsulto, nisi monitione præmissa
+ab ipso præposito in aliquo negotio ecclesiæ negligentes extiterint: nam
+tunc cum eisdem debet illud negotium diffinire.--Item quod jurisdictio, tam
+civilis quam criminalis hominum ecclesiæ commorantium in terra communiæ,
+penes priorem & canonicos remaneat.--Item quod super domo Helemosinaria, &
+ecclesia Sancti Apollinaris prope Rodanum, & decimas in Marisco, & avena
+censuali in mansis, & chabaneriis & domo Bozonis, & dominio domorum
+adjacentium usque ad furnum, & super redditibus quos ecclesia percipiebat
+in Chirosiis: scilicet x. denarios, & in orto Petri Vion xvj denarios, & in
+orto delz Croses iiij solidos, & in Javeysano iiij^{or} sestaria siliginis
+& iiij^{or} solidos, & in alia parte quatuor cyminatas siliginis & ij
+solidos viij denarios; & super possessionibus & redditibus aliis de quibus
+instrumenta ecclesiæ faciunt mentionem, & super omnibus his quæ prior &
+canonici possidebant tempore Heustachii præpositi: nec ipse præpositus nec
+successores sui poterunt de cætero in aliquo priorem & canonicos
+molestare.--Item quod dominium portarum sit ecclesiæ, & claves communiter
+tam ex parte ecclesiæ quam præpositi alicui committantur.--Item quod ea quæ
+respiciunt communem utilitatem totius villæ tractentur communiter ab
+ecclesia & præposito.--Item quod præconizentur per villam expresso nomine
+abbatis, prioris & vicarii.--Item quod ecclesia solvat præposito in
+quolibet festo sancti Apollinaris vij libras ad faciendum librationem
+ecclesiæ eodem die.--Item quod medietas calcatorum[2] d'Ars, dominii &
+census ejusdem, pro quo preciabatur ecclesiæ xv solidos & libra piperis
+census, præposito remanebunt.--Item quod fossata a porta cureriæ usque ad
+enclausas erunt præpositi, alia autem fossata quæ sunt usque ad Rodanum
+ecclesiæ remanebunt.--Item processio debetur præposito noviter instituto.--
+Item quod confirmatio prioris pertinet ad præpositum.
+
+Hæc autem compositio a dicto episcopo facta fuit & ab utraque parte recepta
+in estris[3] episcopalibus, quam per arbitrium jussit fieri sigilli sui
+munimine roboratam, anno Domini millesimo CCXX., mense octobris.
+
+
+[A] Analyse extraite de l'_Invent. rais._, f^{o} 6 r^{o} (_Cartul.
+_ fol. clxxxxvj), qui la fait suivre de cette note (f^{o} 7 v^{o}):
+
+ Quatuor alias cartas seu instrumenta habet ecclesia unius ejusdemque
+ tenoris & datæ hujus cartæ supra mentionatæ. Ulterius quod dominus
+ Conraldus, episcopus Portuensis & Sanctæ Ruffinæ papæ legatus,
+ confirmavit dictam sententiam arbitralem, prout large satisque abunde
+ continetur in duabus cartis seu instrumentis unius & ejusdem tenoris
+ ac substantiæ, & quælibet carta incipit _Conraldus_, & fuit datum
+ apud Valentiam, anno Domini M^{o} ccxxij^{o}, nonas julii (7
+ _juil_. 1222).
+
+[1] Il faut lire _Geraldum_ (ou _Gerondum_): le copiste a sans doute pris
+_G_. pour l'initiale du nom de Guillaume de Savoie son successeur (ch.
+XXXIII, n. 1), qui dans les chartes commence toujours par un _W_. Géraud,
+évêque de Valence en 1220 (_Chronicon_ d'ALBÉRIC de Trois-Fontaines &
+_Cartul. de Saint-Félix_), fut nommé patriarche de Jérusalem par le pape
+Grégoire IX, le 28 avril 1227, & mourut le 7 septembre 1239; voir, sur ses
+écrits, l'_Histoire littéraire de la France_ (t. XVIII, p. 103).
+
+[2] Ce mot aurait désigné dans notre province une mesure agraire (_Lexic.
+man. inf. latinit._, c. 387).
+
+[3] De _extra_; _atrium_, anciennement _estre_, cour.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXXI. 5 décembre 1220.
+
+
+[_Confirmatio reformationis ecclesiæ Sancti Petri ab archiepiscopo
+Viennensi peractæ_][A].
+
+
+Confirmatio Reformationis ecclesiæ Sancti Petri de Burgo per cardinalem
+Portuensem episcopum papæ legatum[1] facta, continens quod archiepiscopus
+Viennensis, juxta commissionem sibi per eundem legatum factam, ad
+reformationem ecclesiæ Sancti Petri processit ut sequitur, in qua
+reformatione peregit vj:--Primum statuit ibi numerum quindecim
+canonicorum;--tum assignavit communiæ ecclesiæ molendinum & redditus ipsius
+& lxx^{a} solidorum quæ sunt in Valentia, quæ non sunt inter canonicos
+distributa, reliqua dividens inter canonicos residentes;--tum approbavit
+consuetudinem quam habebant ut redditus defuncti canonici primo anno post
+ejus decessum fabricæ ecclesiæ deputentur;--statuit etiam ut canonici
+residentes ibi completorium Dominæ Nostræ sicut horas decantent;--tum
+statuit ut si quis canonicorum vel clericorum ibi residentium officium sibi
+in tabula[2] assignatum exsequi cessaverit, libra[3] ipsius ecclesiæ
+deputetur;--tum sub poena excommunicationis singulis injunxit ut
+ordinationem prædictam observent, contradictores & rebelles excommunicando.
+Igitur præfatus legatus dictam reformationem confirmavit, attentantes
+contra hæc excommunicando, anno Domini M^{o} CC^{o} XX^{o}, nonas
+decembris.
+
+
+[A] Analyse extraite de l'_Invent. rais._, f^{o} 14.
+
+[1] L'évêque de Porto était alors Romain Bonaventure qui succéda à Conrad
+(ch. XXVI, n. 1.) en 1227, eût deux légations en France & une en
+Angleterre, & mourut en 1243.
+
+[2] Tableau indicatif des chanoines qui devaient officier dans les
+cérémonies de chaque semaine: les archives de la Préfecture conservent
+plusieurs de ces _ordo_ à l'usage de l'église du Bourg.
+
+[3] Distribution faite aux membres de la collégiale en raison de leur
+office.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXXII. 4 décembre 1223.
+
+
+[_Bertrandi Diensis electi pronuntiatio inter ecclesiam de Burgo et
+Chabertum Pilosi_][A].
+
+
+B. Dei gratia Diensis electus[1], omnibus ad quos littere iste pervenerint,
+salutem in Domino. Ad noticiam omnium volumus pervenire, quod Chatbertus
+Pilosi, occasione quarumdam litterarum quas obtinuerat a domino Portuensi
+apostolice Sedis legato, proponebat assignationem quorumdam reddituum
+ecclesie Sancti Petri de Burgo sibi factam fuisse ab eo, videlicet quartam
+partem in portu Rodani quam nos tenebamus quondam ab ecclesia Sancti Petri
+de Burgo, & mansum Garnerii cum decimis & omni proventu quem ibidem
+percipiebat predicta ecclesia; & econtra canonici de Burgo multiplici
+ratione se defendebant. Tandem in nos compromiserunt, hinc inde prestito
+sacramento ut nostre diffinitioni starent & mandato; & pro parte sua
+iuravit Chatbertus Pilosi, & ex parte ecclesie iuraverunt hoc idem W.
+Arnaldi, Girbertus, Jo. de Tolosa, W. de Cleriaco maior, Chatbertus de
+Alexiano, W. Cell(erarius), W. de Cleriaco minor, Vgo Richardi, Petrus de
+Belregart, canonici. Qui, inquam, eorum recepto sacramento, diffinimus in
+hunc modum: Chatbertus Pilosi reddidit litteras domini legati in manu
+nostra, quas obtinuerat de hujusmodi beneficiis, & renuntiavit omnibus
+litteris & omni auxilio quod obtinuerat a legato, ipse vel alius pro eo sub
+hujusmodi beneficiis obtinendis. Econtra ecclesia, quia litteras suas ad
+manum non habebat, debuit litteras suas reddere ex mandato nostro in manu
+prefati Girberti, ut ipse easdem corrumperet vidente Chatberto Pilosi, &
+ecclesia de mandato nostro eidem C(hatberto) assignavit mansum Garnerii cum
+dominio & decimis, denariis & aliis omnibus redditibus eidem manso
+pertinentibus, exceptis sex modiis[2] vini qui sunt de super augmentis que
+fecerant possessores qui sunt ecclesie; & quarta pars portus Rodani quam
+nos solebamus tenere a predicta ecclesia, est ecclesie in perpetuum sine
+omni contradictione Chatberti: una tamen pea[3], quam tenebat Girbertus in
+manso Garnerii, ab exactione Chatberti Pilosi inmunis erit; & preterea
+precepimus quod xl. solidi, qui expensi fuerant a quibusdam ecclesie
+canonicis pro litteris obtinendis, a procuratoribus ecclesie reddantur
+ipsis canonicis, omni occasione postposita. Hec omnia precepimus sub
+sacramento nobis exhibito, ut ab utraque parte fideliter teneantur sine
+omni dolo & fraude, prout melius & sanius potest intelligi & litteras
+ipsius Chatberti de voluntate ipsius corrupimus, ne aliquid ecclesie
+preiudicium generarent. Precepimus etiam sub eodem sacramento quod, si
+prior hanc compositionem vellet infringere, canonici predicti essent cum
+Chatberto & partem eius foverent. Sane prefati canonici promiserunt sub
+sacramento specialiter prestito nobis consentientibus, ut si aliquid esset
+datum ecclesie pro anniversariis mortuorum vel acquisitum ex denariis qui
+dantur pro eis vel inposterum daretur vel acquireretur, nulli decetero
+detur in beneficium neque aliquis canonicorum sibi petat dari vel alii,
+immo petentibus contradicat. Hoc idem dictum est de his que nunc temporis
+tenent canonici datis vel acquisitis pro anniversariis mortuorum, ut nulli
+in beneficium tribuantur si ad communiam devenerint, defunctis canonicis
+vel religionem ingressis, nisi forte ille qui dederit voluerit dare in
+beneficium alicui. Facta fuerunt hec, anno Domini M^{o} CC^{o} XXIII^{o},
+pridie nonas decembris, in presentia testium: B. Monetarii, prioris de
+Castro Dupplo, Vgonis de Stella, canonici Valentini, Galberti & W. de
+Belregart junioris, militum, in domo nostra apud Valentiam, in camera
+inferiori. Et ne supra dicta aliquorum malicia processu temporis valeant
+perturbari, presens carta ad preces predictorum sigilli nostri est firmo
+munimine insignita.
+
+
+[A] Transcription de l'original, parch. de 38 lig. coté XXXVII, qui porte
+au dos une analyse que nous croyons inutile de reproduire.
+
+[1] Le siége de Die devait être vacant le 3 sept. 1223, date du décret des
+chanoines de cette église contre les meurtriers de leur évêque (COLUMBI,
+_Opusc. var._, p. 298). Bertrand, simple élu de Die dans cette charte, dont
+le sceau portait cette légende: [sigillum] _Bertrandus ele_CTVS D_i_ENSIS,
+était encore évêque en 1235. Il eût un autre sceau qui le représente en
+pied, vêtu de ses habits pontificaux, avec cette légende: [sigillum]
+S.BERTRANDI.DIENSIS.EPISCOPI.; & une bulle, que nous reproduisons dans la
+publication du _Cartulaire_ qu'il fit rédiger en mars 1230 (ms. Biblioth.
+impér.).--N'oublions pas qu'un Bertrand d'Étoile (_de Stella_) a figuré
+comme chanoine du Bourg en 1214 (ch. XX & XXI).
+
+[2] Le _muid_ était une mesure de capacité très-variable selon les
+localités: pour les liquides, il valait en Bourgogne 320 litres, en
+Languedoc, 114 (cf. _Polyptyque de l'abbé Irminon_,--Prolégomènes par M.B.
+GUÉRARD, t. I, p. 183).
+
+[3] Anciennement _péason_, en patois _pée_ (de _pes_), mesure de
+superficie.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXXIII. _circ_. juin 1224.
+
+
+_Declaratio facta per dom. episcopum Diensem de tribus partibus portus
+Rodani spectantibus_[A].
+
+
+WILLELMO Dei gratia Electo Valentino[1], B. eadem gratia Diensis episcopus,
+salutem in Domino. Discretioni vestre notum fieri volumus, quod Guido de
+Cruszol & Giraudus Bastetz filius eius coram nobis proposuerunt, quod
+ecclesia Sancti Petri de Burgo quartam partem vilanatgii in portu habere
+non poterat ex concessione Aldeberti, quia pater suus concesserat eidem
+dominium quod habebat in portu de Burgo tantum in vita sua: quod ecclesia
+negabat. Tandem ab utraque parte fuit in nobis compromissum, & Guido de
+Cruszol & Giraudus Bastetz prestiterunt sacramentum quod nostre starent
+diffinitioni & mandato; & nos multis assistentibus in camera vicarii
+diximus, quod medietatis vilanatgii quam habuerat ecclesia a Barnardo de
+Belregart quartam partem habere possent, propter quartam partem dominii,
+Guido de Cruszol & Giraudus Bastetz, si redderent ecclesie ccc. solidos a
+festo sancti Johannis tunc proximo in annum continuum, interim nullam
+infestationem ecclesie facere debebant: quod si non tenerent, concessio
+facta ab Aldeberto ecclesie debebat esse firma & valida. Post mortem Sazie,
+in altera medietate vilanatgii quam Sazia habebat, quartam partem habere
+possent propter quartam partem dominii, redditis ecclesie ccc. solidis
+infra annum post mortem Sazie, & interim nullam infestationem debebant
+facere ecclesie in illa parte nec in aliis partibus: quod si non servarent,
+concessio facta ab Aldeberto debuit esse rata & firma. Et ita per
+sacramentum nobis prestitum eis injunximus, quod ecclesia[m] in portu de
+Burgo Valentie de cetero non infestarent, cum ecclesia tres partes tocius
+vilanatgii habere deberet: medietatem tocius vilanatgii propter medietatem
+tocius dominii quam habebat in portu, quartam partem aliam propter
+concessionem Willelmi de Cruszol qui habebat quartam partem tocius dominii
+portus.
+
+
+[A]Transcription de l'original, parchemin de 14 lig., avec sceau de
+l'évêque Bertrand sur lemnisque. Le dos porte cette note que nous
+abrégeons: _Sentencia arbitralis, continens quod ecclesia habet in portu de
+Burgo tres partes vilanagii, videlicet medietatem dominii..., aliam quartam
+partem propter concessionem Guillelmi de Cruceolo.... Ecce data istius
+carte fuit pretermissa_.--Cette lettre nous a été également conservée dans
+une ancienne copie, avec les chartes XX & XXI.
+
+[1] Guillaume I^{er}, fils de Thomas comte de Savoie, garda longtemps la
+qualité d'_élu_ de l'église de Valence; il en est qualifié _ministre_ en
+1226 (COLUMBI, _Opusc. var._, p. 266). D'après GUICHENON (_Hist. de
+Savoye_, p. 256) le pape Honorius III l'aurait nommé son légat en France en
+1238 & transféré la même année à l'évêché de Liége; empoisonné bientôt
+après à Assise (d'autres disent à Brescia ou à Viterbe) par les ennemis de
+l'Église, son corps aurait été transporté à l'abbaye d'Hautecombe le 5 mai
+1239 (COLUMBI, _ibid_. p. 270). Bien qu'en septembre 1238 il paraisse comme
+témoin de la concession d'un privilége par Frédéric II à l'église de Die
+sous le titre d'élu de Valence (_Tituli Dienses_, mss. Bibl. imp., f^{o} 8
+v^{o}), il figure dans le catalogue des évêques de Liége du 22 juin 1238 au
+3 octobre 1239, vraie date de sa mort (E.-Fr. MOOYER, _Onomastikon
+chronographikon hierarchiæ Germaniæ, Verzeichnisse der Deustchen Bischofe_,
+etc., Minden, 1854, in-8^{o}, p. 58): c'est qu'il conserva les deux siéges
+jusqu'à sa mort; son frère Boniface lui succéda à Valence.--Nous
+reproduirons le sceau qui pend à la présente charte & dont il faut lire la
+légende: [sigillum] S: W_ille_L_mi_: _Pro_CVRATORIS: ECCL_esi_E:
+VALE_n_TINE.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXXIV. 11 août 1233.
+
+
+_Compromissum ecclesie Sancti Petri et G. Basteti dominum_ (sic)
+_Cruceoli, factum in dom. J. archiepiscopum Viennensem, super
+questionibus portuum Rodani quas habere possent_[A].
+
+
+NOS J. prior & capitulum ecclesie Sancti Petri de Burgo Valentie ex una, &
+Ego G. Bastetz dominus de Cruszol ex alia, compromittimus absolute in
+domnum J. archiepiscopum Viennensem, super omnibus controversiis & querelis
+motis & movendis usque ad festum Sancti Andree proximo venturum, que
+vertuntur inter nos vel verti possunt, & specialiter super querela portuum
+Valentie: promittentes per stipulationem stare mandato suo sive arbitrio,
+seu dicto sive diffinitioni, ut quicquid ipse super predictis dixerit,
+mandaverit aut arbitratus fuerit..., prout sibi placuerit, ratum & firmum
+habeamus inperpetuum; abrenuntiantes omni exceptioni que nobis posset
+competere ratione messium & vindemiarum, & etiam sollempnium feriarum,
+videlicet Dominicorum dierum & natalis apostolorum & aliarum
+sollempnitatum[1], pena centum librarum interposita, cui dom.
+archiepiscopus mandav[er]it persolvenda ab ea parte que ipsius mandato
+nollet obtemperare, nichilominus suo dicto sive arbitrio seu mandato sive
+diffinitione firma & stabili permanente. Et nos W., Dei gratia electus
+Valentinus, in cujus dominio omnia de quibus est controversia continentur,
+hoc compromissum volumus[2] & concedimus, & ut ea que a dom. J.
+archiepiscopo dicta sive arbitrata vel mandata seu diffinita fuerint firma
+& inconcussa perpetuis temporibus permaneant, fideiussor nos obligamus pro
+utraque parte, & Willelmus de Clariaco sacerdos pro parte ecclesie, & pro
+parte G. Bastet Michael capellanus Valentinus. Et ad huius compromissi
+firmum testimonium, huic carte sigillum nostrum jussimus apponi, & sigilla
+predicte ecclesie & G. Bastet. Actum anno Domini M^{o} CC^{o} XXX^{o}
+III^{o}, tercio idus augusti.
+
+
+[A] Extrait de l'original, parch. auquel pendent trois longues lemnisques:
+le sceau de Giraud Bastet subsiste seul (cf. ch. 111, n. 2); avec le titre
+que nous avons donné, le dos porte cette note: _De portu Rodani; sed non
+fuit facta ordinatio per dom. archiepiscopum_. Le légat Jean de Brenin
+ratifia cependant la transaction intervenue entre les parties en 1238 (ch.
+XXXVI).
+
+[1] D'après le droit, cette renonciation semblerait nulle: les juges ne
+peuvent prononcer leurs sentences les jours de fêtes instituées à l'honneur
+de Dieu & des saints, _etiam de consensu partium_, si ce n'est _ob
+necessitatem vel pietatem_ (_Decret_. GREG. IX. lib. II, tit. IX _de
+seriis_, cap. 5: _Corp. Iur. Can._, t. II, c. 250).
+
+[2] Ce mot est suivi de _mandamus_, cancellé dans le ms.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXXV. juillet 1234-12 novemb. 1236.
+
+
+_Divisio rerum Alberti et Odonis Alamanni fratrum_[A].
+
+
+ANNO Domini M^{o} CC^{o} XXX^{o} IIII^{o}, mense julii, Grossa uxor quondam
+Arberti Alamanni, & filii sui Arbertus & Odo majores xxv annis, de consensu
+ipsius Grosse, ita super divisione rerum paternarum atque maternarum
+unanimiter convenerunt: videlicet quod Arbertus haberet in perpetuum pro
+portione sua totum tenementum patris sui, quod quondam eidem dederat pater
+suus cum uxorem duxit & postea in ultima voluntate sua cum omnibus
+suppellectilibus ejusdem, preter duos lectos ex toto munitos quos de illis
+habebit Odo frater suus; item habebit dictus Arbertus quatuor peas vinee
+que sunt in manso Nautes, quarum due pee sunt inter la Pelofencha & vineam
+B. Disder, alie due inter vineam W. Seignoret & vineam B. Disder: sed ex
+eis iiij^{or} faciet Odoni fratri suo ij sextaria frumenti & xii. denarios
+annuatim; similiter & las Pelofenchas & duas partes tinarum[1] & vasorum, &
+terciam partem habebit Odo; & propter hoc quitius erit idem Odo ab omnibus
+debitis que debebat pater eorum & de illis que expenderat de dote ipsius
+Arberti filii sui, & faciet expensas funeris matris sue Grosse. Odo vero
+habebit omnes res alias que fuerunt matris sue Grosse: videlicet tres
+vineas que sunt in manso Nautes, quarum una adheret vinee P. Chastillo ab
+autro (_sic_) vinee W^{o} de Sancto Michaele a parte boree, altera adheret
+ab autro vinee P. Chastillo, a borea vinee W. Silvestri, altera adheret
+vinee W. Silvestri ab austro, a borea vinee P. Chastillo; & census quos
+percipiebat in eodem manso, scilicet xi. saumaas[2] & vij cartas & dimidium
+vini meri, & xiij sextaria frumenti minus unam cartam, & xvi. solidos & ix.
+denarios censuales; & iij sextariatas terre quas habebat in eodem manso
+Nautes: sed pro his faciet diem anniversarium de iiji. denariis & ii. & i.
+in ecclesia Sancti Petri de Burgo pro patre & matre sua, & alterius
+anniversarii quartam partem: & quilibet predictorum fratrum de portione sua
+contentus fuit. Post mortem autem matris eorum Grosse, mediantibus amicis
+eorum Arnaudo Rufo canonico & sacerdote Sancti Petri necnon & Visello, hec
+eadem omnia ... ab utraque parte concessa fuerunt & approbata, & prestito
+corporaliter iuramento firmata..., in domo scilicet Petri de Brissiaco, &
+in crastinum sancti Martini, anno ab Incarnatione Domini M^{o} CC^{o}
+XXXVI^{o}, in presentia Bartolomei bajuli Valentini, B. de Vivalx, W. de
+Castro Bucco, P. de Castro Bucco, Philippi & Chastillo, Po. Otgerii &
+magistri P. scriptoris. Insuper ne aliquorum malitia presens factum valeat
+in posterum perturbari, facte sunt due carte per a. B. c. divise, &
+sigillorum domni S. prepositi Valentini & ecclesie Sancti Petri de Burgo
+impressionibus, de voluntate predictorum fratrum, sollempniter communite.
+
+
+[A] Extrait de l'original, parchemin de 19 lign., parti au côté supérieur
+au moyen des lettres A-F; sur le dos, avec une analyse que nous supprimons,
+se trouve cette note qui indique la raison de l'existence de cette charte
+dans les archives de Saint-Pierre: _F_ (facit) _pro duobus beneficiis beate
+Caterine & beneficio beati Maximi simul unitis de manso de Nauteys de_
+(leg. &) _Pelozenchia_.
+
+[1] En vieux franc _tinel_, grand vaisseau de bois pour mettre la vendange.
+
+[2] _Saumata, sauma, sagma_, charge, fardeau.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXXVI. 18 mai 1238.
+
+
+[_Compositio inter ecclesiam Burgi et Giraldum Basteti dominum
+Crusseoli_][A].
+
+
+NOVERINT universi presentes litteras inspecturi, quod anno Domini M^{o}
+CC^{o} XXX^{o} VIIJ^{o}, XV kalendas junii, cum controversia esset inter
+ecclesiam Sancti Petri de Burgo Valentie ex una parte, & Giraldum Basteti
+ex altera, super portu Rodani Valentie: ecclesia siquidem asserebat se
+habere in dicto portu medietatem tocius dominii & totum vilanatgium, quod
+Giraldus Basteti neguabat, & econtra petendo dicebat medietatem tocius
+dominii & tres partes tocius vilanagii ad se pertinere. Tandem vero post
+multas altercationes dicta controversia, mediantibus Aquino & W^{o} de
+Væsco canonicis Valentinis, auditis utriusque partis racionibus hinc inde
+propositis & diligenter inspectis, de prudentum virorum consilio, assensu &
+voluntate utriusque partis sopita est amicabiliter in hunc modum. Ecclesia
+habebit libere & absolute perpetuis temporibus duas partes tocius dominii &
+duas partes tocius vilanagii portus predicti undique: qui portus
+protenditur ex utraque parte riparum a manso Saramandorum usque al Meias; &
+duas partes omnium proventuum & tocius alterius commodi, in omnibus que
+ratione portus vel usuatgii[1] portus obvenient, vel alio modo possunt vel
+debent ratione portus vel usuatgii portus obvenire, percipiet & habebit
+pacifice & quiete, & duas partes expensarum omnium comuniter faciet bona
+fide. Giraldus Basteti vero habebit terciam partem dominii dicti portus &
+terciam partem tocius vilanagii tantum, & terciam partem omnium proventuum
+& tocius alterius commodi, in omnibus que ratione portus vel usuatgii
+portus obvenient..., percipiet & habebit pacifice & quiete, & terciam
+partem omnium expensarum faciet communiter bona fide; & dictus portus
+communiter bona fide debet locari & conductori plus offerenti locabitur,
+unius partis cujuslibet contradictione non obstante. Et est sciendum quod
+ecclesia dedit Giraldo Bastet quingentos solidos, & Basteto filio suo[2]
+centum solidos Viennenses, quos Arnaldus Ruffi procurator dicte ecclesie
+nomine ejusdem ecclesie plene persolvit & numerando peccuniam satisfecit
+utrique, & de dictis quingentis & centum solidis tenuerunt se plenarie pro
+paccatis, ecclesiam nichilominus & alios qui super hoc tenebantur eisdem
+pro ecclesia absolventes. Renunciantes expressim exceptioni non numerate
+peccunie & non soluti precii, & si quid juris seu requisitionis dictus
+Giraldus in dictis duabus partibus portus habebat tam in dominio quam in
+vilanagio vel videbatur habere, totum dedit dicte ecclesie, remisit penitus
+& guerpivit, & in eandem ecclesiam transtulit; promittens per sollempnem
+stipulationem per se & suos successores Malleno de Podio Bosone priori
+recipienti nomine ecclesie, quod ipse Giraldus vel sui nichil facient per
+quod dicte due partes ecclesie possint deteriorari, & quod nullo modo,
+nullo tempore ecclesiam vel homines qui in portu erunt nomine ecclesie
+decetero inquietent vel turbent vel molestare presumant, vel aliquam aliam
+per se vel per alios inferant violentiam. Hoc idem totum per stipulationem
+sollempnem promisit Mallenus prior Giraldo Bastet nomine ecclesie & mandato
+capituli. Et ita de omnibus querimoniis quas super dicto portu hinc inde ad
+invicem faciebant pax est & concordia facta, amicabili compositione
+interveniente; quam pacem seu compositionem seu ordinationem se
+inviolabiliter observaturos & nullo modo, nullo tempore contra venturos
+predicti prior & capitulum, & Giraldus Basteti & Aldebertus frater ejus, &
+Bastetus filius ejusdem Giraldi, tactis sacrosanctis Evangeliis juraverunt,
+dictam compositionem omologando. Actum in camera W. de Væsco, presentibus
+testibus Malleno priore, Ademaro cellarario, Guiguone Eruis, W. Chapairon,
+Arnaldo Ruffo, canonicis dicte ecclesie; W. Chastel capellano de Subdione,
+Guichardone clerico, W. Gualbert, Bertrando del Vilar militibus; Arberto
+bajulo de Cruciolo, Poncio Ao^{s} Giraudo de Salis, Petro Ruffo, W. de
+Cruciolo &. pluribus aliis. Nos vero J., Dei miseratione sancte Viennensis
+ecclesie vocatus archiepiscopus, apostolice Sedis legatus, hanc presentem
+compositionem, pacem seu ordinationem aprobamus &. eidem auctoritatem ad
+utriusque partis instanciam inpertimur, & ad majorem firmitatem & memoriam
+perpetuis temporibus obtinendam presentes litteras sigilli nostri munimine
+fecimus roborari; & Nos M. prior & capitulum ad eandem firmitatem perpetuam
+obtinendam, presentem cartam sigillo ecclesie Sancti Petri de Burguo
+(_sic_) fecimus communiri; & Nos Giraldus Basteti, ut perpetuis temporibus
+presens compositio robur & firmitatem obtineat, huic presenti carte
+sigillum nostrum apponi fecimus; & Nos W^{us} electus Valentinus, ad preces
+utriusque partis, presentem cartam fecimus sigilli nostri munimine
+roborari.
+
+
+[A] Reproduction de l'original, charte partie A-E; les quatre sceaux sont
+encore pendants dans l'ordre suivant: l'archevêque de Vienne, l'évêque de
+Valence, le chapitre du Bourg, Giraud Bastet. Le dos porte une analyse
+reproduite avec le texte dans l'_Invent. rais_. (f^{o} 42, sous la cote n.
+23): _Bona compositio & concordia facta per eccl. Burgi cum Gir. Basteti
+dom. Cruceoli, super portu Rodani; & pertinent ecclesie due partes &
+tercia ... dom. Cruceoli, & non debent molestari illi de ecclesia a
+Giraldo, & si que expense fierent..., & debet locari communiter portus plus
+offerenti_ etc.; & cette note: _mansus Saramandorum est grangia cum
+pertinentiis Gononi de Laone_. Une expédition de cette charte fut délivrée
+le 27 juin 1384; voici un extrait de ce _Vidimus de facto portus_:
+
+ In Xpisti nomine, amen. Nos Johannes de Bello Castro, canonicus
+ ecclesie Valentinensis, utroque jure bacallarius, regens officium
+ officialatus Valentie pro reverendo in Xpisto patre & domino dom. A.
+ de Saluciis sancte Romane ecclesie cardinali, administratore
+ ecclesiarum, comittatuum & episcopatuum Valentinen. & Diensis, notum
+ facimus ... quod nos vidimus, tenuimus ... quoddam prima facie publ.
+ instrumentum, inpendentibus quatuor sigillis cera alba sigillatum,
+ sanum..., nobis per vener. & circumsp. virum dom. dom. Durandum
+ Champelli priorem secularem ecclesie Sancti Petri de Burgo Valentie
+ exhibitum ... cujus tenor est talis:... quod quidem instrumentum,
+ nos..., sedentes pro tribunali more majorum nostrorum in curia ven.
+ capituli Valentin. super quadam catreda super qua sedere elegimus...,
+ transcribi jussimus ... Acta fuerunt hec in curia dicti ven. capituli
+ Valentin., die XXVII^{a} mensis junii, indictione VII^{a}, anno Domini
+ M^{o} CCC^{o} ottuagesimo quarto, testibus presentibus dom. Johanne
+ Dodoti & Johanne Boreya, presbiteris Valentie; ego vero Petrus de
+ Gado, de Alesio Valent. dioc. clericus, notarius publ. & curie Valent.
+ juratus....
+
+[1] _Usagium_, redevance, prestation coutumière.
+
+[2] C'est le Giraud Bastet, II^{e} du nom, du P. ANSELME (_Hist. gen._, t.
+III, p. 702).
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXXVII. 31 mai 1245.
+
+
+_Carta de portu inferiori Rodani_[A].
+
+
+NOVERINT universi presentes litteras inspecturi, quod anno Domini M^{o}
+CC^{o} XL^{o} quinto, die mercurii post Ascensionem Domini, cum
+controversia verteretur inter Capitulum Sancti Petri de Burgo Valentie &
+Geraldum Basteti ex una parte, & Bovetum de Portu & Petronillam sororem
+suam & Audetam filiam quondam Michaelis fratris dicti Boveti ex altera, cui
+Audete pupille fuit datus tutor dictus Bovetus a curia Valentina, super
+vilanagio portus inferioris ad tegulariam: cujus portus duas partes
+vilanagii Arnaudus Rufus canonicus Sancti Petri de Burgo, factus &
+constitutus procurator a dicto Capitulo & a dicto G. Bastet super dicta
+controversia, dicebat ad dictum Capitulum pertinere & etiam ad dict. G.
+Basteti pleno jure: dicto Boveto pro se & sorore & nepte predictis e
+contrario proponente totum vilanagium dicti portus ad eosdem pertinere.
+Tandem post multas altercationes compromissum fuit ab utraque parte in nos
+Mallenum priorem Sancti Petri de Burgo & Vgonem Ysopi canonicum ejusdem
+ecclesie, tanquam in arbitros seu arbitratores vel amicabiles compositores,
+utraque parte promittente sub pena quingentorum solidorum Viennensium, quam
+penam pars parti stipulanti promisit, se atendere & servare bona fide
+quicquid super dicta controversia a nobis ... esset diffinitum, ordinatum,
+mandatum seu dictum...; penam vero ... pars que non observaret
+diffinitionem ... promisit se soluturam ... parti que ... observaret....
+Insuper pro predictis omnibus observandis & atendendis, juravit pro se &
+dicta nepte pupilla ... dictus Bovetus, & hoc idem juravit dicta Petronilla
+auctoritate mariti sui Columbi, & Petrus Cocci pro parte supradictorum; &
+pro eadem parte dati fuerunt fidejussores Bonetus Melluras & Willelmus de
+Preposito. Pro parte vero altera juravit dictus Arnaudus Ruffus, procurator
+dicti Capituli, in animam ejusdem capituli, [bona] etiam sua pro hiis
+servandis obligavit; & Stephanus frater suus fuit fidejussor. Sciendum
+preterea quod partes renunciaverunt expressim omni legum auxilio & omni
+juri canonico ... & omni privilegio clericali ... Nos vero dicti M. prior &
+V. Ysopi ... arbitri..., visis, auditis & diligenter intellectis
+peticionibus ... & responsionibus hinc inde factis, testibus etiam &
+instrumentis a partibus productis, tandem ... de consilio peritorum
+pronunciavimus duas partes vilanagii dicti portus ad dictum Capitulum &
+terciam ad dict. G. Bastet pertinere, eosdem Capitulum & G. Bastet in
+possessionem dicti portus inducentes & parti adverse perpetuum silentium
+imponentes. Actum Valentie in domo vicarii Valentini, anno & die quo supra,
+presentibus testibus Pon. vicario Valentino, Geraldo Bastet, æstachio de
+Morgis, magistro Willelmo de Clariaco, Petro de Dievajua, Ademaro
+Cellararii, Lantelmo archipresbitero, canonicis Sancti Petri; Willelmo
+Lamberti de Charpei, Vgone Rollandi, clericis; Petro Renco, Willelmo del
+Vilar, militibus; Poncio de Stella canonico Valentino, Johanne vicariolo,
+Auriolo & multis aliis. Ad majorem vero firmitatem & perpetuam memoriam
+supradictorum omnium, est presens carta ad preces utriusque partis sigillis
+curie Valentine & Poncii vicarii Valentini & dicti Malleni prioris Sancti
+Petri de Burgo & Vgonis Ysopi arbitrorum munimine communita.
+
+
+[A] Extrait de l'original, parch. de 28 lig. coté n^{o} 19; sur le dos se
+trouve cette analyse reproduite avec le texte intégral dans l'_Invent.
+rais_. (f^{o} 44): _Pronunciacio arbitrorum facta super questione quam
+habebant capitulum Sancti Petri & Geraldus Basteti ex una parte contra
+Bovetum de Portu, Petronillam sororem suam & Audetam eorum neptem, super
+vilanagio dicti portus, quod dicti Bovetus ... afferebant ad se totaliter
+spectare; sed fuit pronunciatum quod due partes spectant ecclesie & tercia
+pars dicto Giraldo_.--Des quatre grosses tresses auxquelles étaient
+appendus les sceaux, la deuxième seule a conservé le sien: c'est celui du
+chanoine Hugues _Ysopi_: il est de forme ogivale, long de 3 cent. 1/2; les
+armes sont parlantes: une branche d'hysope, avec cette légende: [sigillum]
+SIGILLVM: HVG: VOPIS: C....
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXXVIII. juin 1245.
+
+
+_De censu altaris Sancti Andree de Burgo_[A].
+
+
+Nos M. prior Sancti Petri de Burgo & capitulum ejusdem loci, notum facimus
+omnibus quod cum magister Villelmus de Sancto Remigio prior Sancti Felicis
+Valentini & conventus ejusdem loci fazuissent[1] omnes census, videlicet
+L.iiii^{or} solidos Viennenses, quos percipit servitor[2] altaris Sancti
+Andree de Burgo in territorio quod dicitur abbacia, quod est de dominio
+Sancti Felicis, quia ut asserebant jam deciderant in commissum[3], eo quod
+servitores dicti altaris censum V^{e} solidorum censualium, quos facere
+debent singulis annis dicte domui pro censibus supradictis, retinuissent
+per tres annos, & placitamentum etiam XX. solidorum, quod solvi debet
+similiter ab eodem servitore in muctatione tantum cujuslibet servitoris
+ipsius altaris, domui supradicte non solvisset Ricardus clericus qui erat
+illius altaris servicio deputatus, nec desazire vellent ullo modo dictus
+prior & conventus census proximo nominatos, nisi pena esset imposita
+servitori altaris Sancti Andree si censum v^{e} solidorum & placitamentum
+xx. solidorum, ut superius est expressum, reddere differret ultra terminum
+ad hec solvenda assignatum. Tandem desaziverunt supradictos census ad
+instanciam nostram & ad preces L. archipresbiteri de Alexiano, capellani &
+canonici Valentini. Et nos talem penam imposuimus servitori sepesato, quod
+si ultra festum sancti Andree censum detinuerit memoratum, ulterius non
+percipiat libram solitam in ecclesia Sancti Petri donec de censu
+competenter satisfecerit domui Sancti Felicis; & eandem penam eidem
+servitori imponimus, si post mensem a susceptione administrationis dicti
+altaris placitamentum domui Sancti Felicis reddere distulerit supradictum.
+Recognoscimus etiam & fatemur, quod domus Sancti Felicis percipit decimam
+in toto illo territorio ubi sepedictus servitor percipit dictum censum;
+percipit etiam ibidem dicta domus placitamenta cum terre venduntur, sicut
+in aliis terris que sunt de suo pleno dominio hactenus percipere consuevit.
+Actum est hoc anno Incarnacionis Dominice M^{o} CC^{o} XL^{o} V^{o}, mense
+junii; in cujus rei testimonium presentem cartam sigilli capituli Sancti
+Petri de Burgo munimine fecimus roborari.
+
+
+[A] L'orignal de cette charte, parch. de 26 lig. auquel pend une tresse en
+fils de couleur verte, fait partie du fonds du prieuré de Saint-Félix,
+qu'il intéressait plus directement.
+
+[1] D'où notre français _saisir_; on rencontrera plus bas _desazire_: le
+_Lexicon inf. latinit_. ne donne que _sazium_, saisie.
+
+[2] Origine de notre expression moderne _desservant_ d'une succursale.
+
+[3] Tomber en _commise_: état du fief qui, par le délit du vassal, pouvait
+être confisqué par le seigneur.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XXXIX. 27 novembre 1254.
+
+
+_De decima agnorum pastorum Lioncel, Sancti Felicis et Sancti Petri de
+Burgo_[A].
+
+
+IN nomine Patris & Filii & Spiritus Sancti, amen. Nos magister Johannes
+officialis Valentinus, amicabilis compositor electus comuniter a magistro
+Willelmo priore Sancti Felicis Valentie[1] ex una parte, & procuratoribus
+ecclesie Sancti Petri de Burgo ex altera, in causa que vertitur inter ipsos
+super quadam decima agnorum in hunc modum. Asserit prior Sancti Felicis
+Valen..., quod oves pastorum Lioncelli jacebant tempore hyemali infra
+limites decimarie[2] Sancti Felicis, & postquam pepererant pastores
+transferebant fetas cum agnis suis in quoddam pratum quod est de decimaria
+Sancti Petri de Burgo ubi fuerunt ad tempus, & eedem oves cum agnis suis
+manserunt in parrochia seu in decimaria Sancti Felicis tempore quo agnorum
+decima percipi consuevit; & ideo dictus prior petit decimam dict. agnorum,
+cum domus Sancti Felicis eandem perceperit pacifice & quiete a tempore que
+non exstat memoria. Procuratores Sancti Petri de Burgo negant narrata, ut
+narrantur, & dicunt petita fieri non debere; item asserunt quod anno
+proxime preterito post Natale Domini, pastores Lioncelli fecerunt
+ramatam[3] in decimaria Sancti Petri de Burgo, ad quam ramatam
+deportaverunt oves fetantes & fetus, ita quod quam cito & ubicumque fetus
+facerent dicte oves, deportabant fetus &. oves ad dictam ramatam; item
+dicunt & asserunt, quod pro majori parte illius temporis, videlicet a
+Natali Domini usque ad Pascha, paste fuerunt oves dict. pastorum infra
+limites decimarie Sancti Petri, unde dicunt quod propter hoc debent
+habere... decimam agnorum dict. ovium, quam petunt ... sibi adjudicari a
+nobis, domine judex; item asserunt quod ecclesia in cujus decimaria
+colliguntur & jacent oves fetantes cum fetibus debet habere decimam
+agnorum: hoc dicunt esse consuetudinem istius terre. Confitetur dictus
+prior omnia supradicta esse vera, excepta consuetudine quam negat. Nos
+vero, lite super hiis a partibus contestata, jurato de calumpnia, testibus
+ab utraque parte productis & etiam publicatis, concluso in causa a partibus
+supradictis, die veneris ante festum beati Andree assignata ad dictam
+causam amicabiliter concordandam, ipsa die, coram nobis partibus
+constitutis & petentibus a nobis dict. causam jure vel concordia terminari,
+dictum priorem & dict. procuratores Sancti Petri dicimus intentiones suas
+super hiis que proposuerant fundavisse; unde ipsam causam diffinimus &
+ordinamus amicabiliter in hunc modum: videlicet quod prior Sancti Felicis
+percipiat totam decimam agnorum quas oves fecerint in decimaria Sancti
+Felicis, licet deportati fuerint ad decimariam Sancti Petri, si ibidem non
+permanserint usque ad tempus quo decima agnorum levari consuevit, sed
+reportati fuerint seu reducti ad decimariam Sancti Felicis; & si de
+decimaria Sancti Felicis deportati fuerint agni ad decimariam Sancti Petri
+& ibidem permanserint tempore quo levatur decima, illa decima inter partes
+predictas comuniter dividatur; si vero alique oves fetus fecerint in
+decimaria Sancti Petri & ibidem permanserint seu inventi fuerint tempore
+quo levari decima consuevit, licet deportati fuerint ad decimariam Sancti
+Felicis, dicimus quod ecclesia Sancti Petri percipiat totam illam decimam;
+& si fetus quos oves fecerint in decimaria Sancti Petri ad decimariam
+Sancti Felicis fuerint deportati & ibidem permanserint & inventi fuerint
+tempore quo levatur decima agnorum, dicimus quod illa decima inter partes
+predictas comuniter dividatur. Actum Valentie, in curia episcopali, anno
+Domini M^{o} CC^{o} L. quarto, die veneris supradicta, presentibus testibus
+Johanne Torreti presbitero, Breissiaco sacrista Sancti Felicis, Poncio de
+Liberone canonico Sancti Felicis, Berengario; in cujus rei testimonium
+presentem cartam sigillavimus sigillo curie Valentine[4].
+
+
+[A] Extrait de l'original, parch. de 21 lig., qui appartient également au
+fonds de Saint-Félix; il est mentionné sous le n. 81 dans l'_Inventaire_
+des titres de ce prieuré, f^{o} 18.
+
+[1] Guillaume (de Saint-Remy), prieur de Saint-Félix en 1245 (transaction
+avec les hospitaliers de Valence touchant la dîme des agneaux), l'était
+encore en novembre 1265.
+
+[2] _Decimaria_ indique également le champ soumis à la dîme & le droit de
+la percevoir.
+
+[3] De _rama_, ramée, fagot, feuillée, hutte de feuillage.
+
+[4] Nous avons fréquemment rencontré aux archives de la Préfecture le sceau
+de la cour de l'officialité de Valence; petit, de forme ogivale, il porte
+un dextrochère tenant une crosse de juridiction tournée à gauche & a pour
+légende: [sigillum] S. CVRIE:VALENTlNE:.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XL. 13 avril 1256.
+
+
+[_Alexandri IV papæ commissio de causa inter capitulum Burgi et
+alios_][A].
+
+
+Commissio per Alexandrum papam IIII. directa officiali Dyensis, quatenus
+audiret causam, & appellatione remota sine debito decideret, per Capitulum
+Burgi movendam contra priorem Sancti Felicis Valentiæ, rectorem ecclesiæ de
+Tornone, Genesium de Urro[1], Arnaudum de Castro Buco, milites & quosdam
+alios Viennensis, Valentinensis & Dyensis civitatum & dioeceseon, quia
+injuriabantur eisdem super quibusdam decimis, pecuniis, redditibus, terris,
+possessionibus & aliis rebus. Datum Lateranen., idibus aprilis,
+pontificatus sui anno ij^{o}.
+
+
+[A] Analyse tirée de l'_Invent. rais._, f^{o} 14 v^{o}.
+
+[1] Gui d'Urre, fils de noble Guillaume, avait vendu la même année au
+prieuré de Saint-Félix les redevances (_taschas_) qu'il percevait dans les
+terres de cet établissement & au mandement de Montelier, pour le prix de 8
+livres (_Invent_. des titres _de Saint-Félix_, f^{o} 47 v^{o}, n^{o} 287).
+
+
+ * * * * *
+
+
+XLI. 4 novembre 1261.
+
+
+[_Emphyteosis a præposito Valentino abbati Leoncelli facta_][A].
+
+
+NOS Guilhermus Hugo de Montilio prepositus Valentinus, notum facimus
+universis ... quod nos, pro evidenti utilitate prepositure nostre, damus &
+concedimus in perpetuam emphyteosim vobis fratri Andree abbati Lyoncelli,
+nomine ipsius monasterii Lyoncelli recipienti, & successoribus vestris,
+tres pecias nemoris sitas in Javaisano[1], in territorio quod vulgariter
+appellatur Perreyra, que contiguantur a duabus partibus nemoribus domus del
+Coogner[2], & ex altera vie publice qua itur versus Romanum; item & unam
+petiam terre sitam ibidem, contiguam ab una parte dictis nemoribus, & ex
+altera terre Sancti Petri de Burgo, & ex altera vie Romanis; item & aliam
+terram contiguam nemori Duranti Berbierii ex una parte, & ex altera campo
+nostro, & ex altera terre Petri de Sancto Bartholomeo; item & unam peciam
+nemoris sitam in territorio del Coig, que olim fuit Sancti Anthonii[3]; &
+generaliter omnes terras cultas & incultas, nemora, pascua, venationes, &
+quecumque olim a nobis tenuit seu a nostris antecessoribus domus Sancti
+Anthonii in dicto territorio de Javaisano, subtus viam & super viam; item &
+quandam peciam nemoris cum venationibus suis que est sita al Coig, &
+confrontatur ab una parte cum quadam terra domus del Coogner, & ex altera
+cum violo qui vadit ad pratum domus del Coogner: retento nobis &
+successoribus nostris in supradictis omnibus directo dominio & octo soludis
+Viennensibus censualibus, solvendis quolibet anno nobis & nostris in festo
+beati Appollinaris; & promittimus vobis ... quod nos predicta omnia vobis
+deffendemus ab omni inpetitore, & vos & vestros successores faciemus habere
+& tenere & pacifice possidere...; & confitemur & recognoscimus nos a vobis
+habuisse & recepisse pro dicta datione & concessione decem libras
+Viennenses. Et est sciendum quod Stephanus & Hugo Richardi fratres, bajuli
+nostri, jus bajulie quod habebant in predictis dederunt, cesserunt &
+remiserunt dicto abbati in perpetuum, confitentes se habuisse a dicto
+abbate ... viginti solidos Viennenses; quare nos ... renunciamus.... Et nos
+G. decanus & capitulum Valentie..., considerantes predicta esse facta pro
+utillitate ecclesie Valentine, eadem approbantes, in signum approbationis
+presentibus licteris sigillum capituli Valentini duximus apponendum; & nos
+dict. prepositus ... sigillum nostrum ... Actum est hoc anno Domini
+millesimo ducentesimo sexagesimo primo, die veneris post festum Omnium
+Sanctorum.
+
+
+[A] Le texte de cette charte ne nous a été conservé que par la transaction
+du 6 mai 1531, dans laquelle elle fut insérée.
+
+[1] Le monastère du Bourg avait dans ses dépendances l'église de Saint-
+Marcel de _Javeysans_ (ch. XIII, n. 10).
+
+[2] Le domaine du Cognier était une des principales dépendances de l'abbaye
+de Léoncel.
+
+[3] L'ordre de Saint-Antoine de Viennois posséda anciennement plusieurs
+terres dans le Valentinois (_Archives de la Préfecture_).
+
+
+ * * * * *
+
+
+XLII. circ. 1261.
+
+
+[_Census domus del Conners præposito Valentiæ_][A].
+
+
+Le Conners fai al prebost iiii. libr. cessals paiar a la S. Apolenar e dos
+fromaiges que devont valer vi. sols, par v. chabanarias e par lo claus
+prebostal Manaisa, e par una pessa de terra e par una pessa de pra que sont
+a Moillasola, e par tres pessas de bosc que sont Manaisa el loc que es
+appellas a Peireira, e tochant se de doas partz al bosc del Connier e
+d'autra partz a la via pubica de Rotmas; & par una pessa de terra aqui
+meesme, que se ten d'una partz al bosc davandit, & d'autra partz a la terra
+de S. Pere de Borc, & d'aultra partz a la via de Rotmas; & par aultra terra
+que se ten d'una partz al bosc de Durant Berbier, & d'aultra partz al champ
+del prebost, & d'aultra part a la terra deu Jon. de Sainct Bartalmieu; &
+par una pessa de bosc que es el terraor del Coing, qui se saienreire de S.
+Anthoni. Et generalement per totas las terras cotivas & non cotivas, box,
+pasquers e chassas; & par totas las chauzas que tenian saienreire dels
+prebost li maisos de S. Anthoni el dit terraor de Javaisa de sotz la via &
+de sobre la via; & par una pessa de bosc en las chauzas que es al Coing, e
+tocha se d'una partz an la terra del Conier & d'aultra partz an lo viol qui
+vai al pra de la maiso del Conier: retengu al prebost & sos successors en
+totas las chausas que sont dechas la seignoria & par las pasquers de la
+Chalm & de tota la prebostia.
+
+
+[A] Cette notice en langue vulgaire est tirée de la transaction du 6 mai
+1531; sa date approximative est déterminée par la charte précédente dont
+elle reproduit la majeure partie.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XLIII. 11 mai-4 juillet 1264.
+
+
+_Testamentum bone femine Mauricie uxoris Petri Jovencelli_[A].
+
+
+NOS Eustachius de Deiadjutorio, canonicus & procurator ecclesie Sancti
+Petri de Burgo Valentie, notum facimus universis presentibus & futuris,
+quod anno Domini M^{o} CC^{o} LX^{o} IIIJ^{o}, quarto nonas julii, oblata
+nobis quadam carta clausa, septem sigillis sigillata, totidemque signis &
+subscriptionibus subscripta & consignata, in qua dicebatur ultima voluntas
+bone femine uxoris quondam Petri Jovencelli, ad requisitionem Bartholomei
+Ruffi & Petroneti Jovencelli filiorum dicte bone femine, vocatis etiam
+omnibus quorum intererat, presentibus testibus qui in dicta ultima
+voluntate dicebantur interfuisse..., sigilla sua ... per juramentum
+recognoscentibus..., adhibitis etiam aliis sollempnitatibus que debent in
+talibus adhiberi, dictam cartam ... aperuimus & publicavimus, cujus tenor
+talis est:
+
+[sigillum] In nomine Domini nostri Jhesu Xpisti, anno Incarnationis ejusdem
+M^{o} CC^{o} LX^{o} IIII^{o}, sabbato post dominicam qua cantatur
+_Juibilate_. Ego bona femina, uxor Petri Jovencelli, filia quondam Stephani
+Ruffi, sana mente licet infirma corpore, diem mortis mee cupiens prevenire,
+de bonis meis mobilibus & immob. ordino & dispono & testamentum meum seu
+ultimam voluntatem meam facio in hunc modum: In primis volo & precipio quod
+executores mei sedant clamores meos, solvant debita, elemosinas & legata,
+de bonis meis pacifice & quiete; heredes meos facio & constituo
+Bartholomeum clericum & Perronetum Jovencelli, filios meos, in vinea &
+terra que habeo in Carcusculis, que relinquo eisdem comuniter in hac forma:
+volo autem & precipio quod predicti heredes mei vel possessores dicte vinee
+& terre faciant in perpetuum singulis annis anniversarium meum in ecclesia
+Sancti Petri de Burgo de trecentis solidis cum libra & elemisona, prout
+ibidem consuetum est fieri pro CCC. sol., in cujus cimiterio meam eligo
+sepulturam; item volo & precipio quod dict. Bartholomeus filius meus habeat
+& percipiat C. sol. Viennenses, quos mihi debet Guenisius mercers, de
+quibus faciat expensas sepulture mee; item relinquo eidem B. filio meo
+xiiij. linteamina & v. mapas que fuerunt Girberni de Riperia patris sui, de
+xvi. linteaminibus que reddidit michi Petrus Jovencelli quando recessi ab
+hospicio suo; item relinquo eidem B. archam meam nucerinam; item relinquo
+eidem B. domum & casale que habeo in carreria, que quondam fuit Stephani
+Ruffi patris mei; item volo & precipio quod dict. B. filius meus habeat &
+percipiat fructus hujus anni predicte vinee de Carcusculis, cum ipse
+fecerit expensas dicte vinee anni presentis, & volo & precipio quod dict.
+Petronetus filius meus de predicta medietate vinee & terre de Carcusculis
+sit contentus nec quod amplius possit de bonis meis exigere seu habere;
+item volo & precipio quod executores mei vendant clamidem meam del pers
+vistent, & clamidem meam de bruneta nigra, & clamidem meam de flamine
+forti, & tunicam meam de bruneta: & de precio solvant duobus capellanis
+Sancti Petri & vicariis suis xxx. solidos Viennenses, quos sibi relinquo
+pro uno annuali, & cuilibet aliorum sacerdotum dicte ecclesie Sancti Petri,
+exceptis capellanis & vicariis suis, solvant unum tricesimum quod sibi
+lego; si vero aliquid residui fuerit totum distribuant executores mei in
+piis causis, secundum quod eis melius videbitur expedire. Ecclesie Sancti
+Petri lego v. sol., operi ejusdem ecclesie v. sol., pro lecto meo x. sol.;
+item Hospitali Sancti Jacobi Valentie lego unum lectum cum cultura &
+pulvinari & duobus linteaminibus & una flassata; item Petronille Corrigie
+nepti mee lego tunicam meam de ... & clamidem meam de more; Mauricie
+Corrigie nepti mee lego meum rozol. Executores hujus mee ultime voluntatis
+facio dom. Petrum de Chabannis & Guigonem de Podio sacerdotes, quibus dono
+plenam & liberam potestatem ... omnia faciendi que ego de bonis meis facere
+possem si presens essem, & dono cuilibet x. sol. pro labore suo. Hec est
+ultima voluntas mea, quam volo valere modis omnibus quibus valere
+potest ... Item lego Mauricie moniali Subdionis nepti mee supertunicale
+meum de flamine forti.--In quorum testimonium presentem cartam sigillari
+fecimus sigillo ecclesie Sancti Petri.
+
+
+[A] Extrait de l'original, parch. de 37 lignes & demie, auquel pend le
+sceau de Saint-Pierre du Bourg sur lemnisque.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XLIV. 18 septembre 1265.
+
+
+[_Clementis IV papæ confirmatio privilegiorum_][A].
+
+
+CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, Priori & Capitulo ecclesiæ Sancti
+Petri de Burgo, salutem. Omnes libertates & immunitates a prædecessoribus
+vestris (_leg_. nostris), sive per privilegia sive alias indulgentias
+ecclesiæ vestræ seu vobis concessas, nec non libertates & exemptiones
+sæcularium exactionum a regibus & principibus vel aliis Xpisti fidelibus
+rationabiliter vobis indultas, sicut eas juste & pacifice obtinetis, vobis
+& per vos ipsi ecclesiæ confirmamus. Si quis autem hanc paginam nostræ
+confirmationis infregerit, indignationem Omnipotentis Dei & beatorum
+apostolorum Petri & Pauli ejus se noverit incursurum. Datum Perusii, decimo
+quarto kalendas octobris, pontificatus nostri anno primo.
+
+
+[A] Texte abrégé conservé dans l'_lnvent. rais._, f^{o} 11 r^{o}, où il est
+précédé de ce titre: _Bulla Clementis papæ IIII, per quam confirmavit omnia
+per prædecessores (suos) ecclesiæ Sancti Petri de Burgo concessa, ut
+sequitur...._
+
+
+ * * * * *
+
+
+XLV. 13 juillet 1267.
+
+
+[_Clementis IV bulla de numero canonicorum_][A].
+
+
+Bulla Clementis papæ IIII, confirmans numerum quindecim canonicorum, quem
+Joannes archiepiscopus Viennensis, authoritate R. Portuensis episcopi Sedis
+apostolicæ legati, in ecclesia Burgi statuerat, prout dicitur in præcedenti
+carta[1]. Datum Viterbii, iij^{o} idus julii, pontificatus sui anno tertio.
+
+[A] Analyse tirée de l'_Invent. rais._, f^{o} 14 v^{o}.
+
+[1] Voir la charte XXXI.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XLVI. 30 octobre 1269.
+
+
+[_Carta_] _de facto portus Rodani_[A].
+
+
+NOS magister Guillelmus, officialis Valentinus, notum facimus universis
+presentem cartam inspecturis, quod Petrus Chais, canonicus ecclesie Sancti
+Petri de Burgo Valentie ac procurator capituli ejusdem ecclesie..., nobis
+significavit quod, cum olim orta fuisset contencio inter Juvenem Chapus ex
+una parte & Bartolomeum Vincencii & Stephanum fratrem ejus ex alia, super
+quadam vendicione seu ascensacione obvencionum portus Rodani Valentie
+contingencium ecclesiam supradictam, quis ipsorum deberet preferri, dicta
+contencio terminata fuit seu sopita per magistrum Guillelmum de Verduno
+tunc temporis officialem Valentinum, in quem predicte partes & predict.
+capitulum, una cum Andrea Bovinz canonico dicte ecclesie per se cum
+quibusdam aliis canonicis dicte ecclesie quorum intererat, dict.
+controverciam posuerunt tanquam in amicabilem cumpositorem finiendam &
+terminandam. Unde timens dict. Petrus procurator dicti capituli, ne
+processu temporis super dicta contencione sopita iterum questio oriretur;
+timens etiam mortem testium & absenciam diuturnam (eorum) qui presentes
+fuerunt, & ne posset sibi & capitulo supradicto probacionis copia deperire,
+peciit a nobis istantissime ... ut testes ... quos produxerat coram
+magistro Deodato, tunc temporis officiali Valentino,... publicaremus &
+dicta ipsorum in formam publicam redigi faceremus. Unde nos, considerantes
+quod juste petentibus non est denegandus assensus, cum nobis constaret per
+acta curie Valentine que agitata fuerant coram magistro Deodato, predictos
+Bartolomeum, & fratrem ejus & An. Bovini citatos fuisse ut venirent testes
+jurare visusi quos intendebat producere dict. procurator, dicto A. Bovini
+die assignata conparente, aliis silicet (_sic_) Stephano & B. Vincencii
+minime cumparentibus; dict. magister Deodatus super articulis traditis ...
+testes recepit, quorum articulorum tenor talis est:--Intendit probare
+Petrus Chais, procurator prioris & capituli Sancti Petri de Burgo Valen...,
+quod contencio orta fuit _ut supra_; item intendit probare quod Juvenis
+Chapus dicebat seu contendebat vendicionem seu ascensacionem dicti portus
+sibi fore factam fuisse ad duos annos, ab Avione tunc temporis procuratore
+dicte ecclesie; item intendit probare quod Stefphanus Vincencii nomine suo
+& fratris sui... contendebat ... ascensacionem dicti portus sibi fore
+factam fuisse ad tres annos per A. Bovini tunc temporis procuratorem
+ecclesie predicte, precio L^{a} & trium librarum Viennensium; item intendit
+probare quod ... predicti ... posuerunt dict. controversiam in magistrum
+Guillelmum de Verduno, tunc temporis officialem Valentinum...; item
+intendit probare quod dict. A. confessus fuit se recepisse dictas L. & tres
+libras ex causa predicta coram dicto officiali ... & versas fuisse in
+utilitatem ecclesie, dicto capitulo hoc negante; item intendit probare quod
+dict. officialis amicabilis compositor, auditis hinc inde propositis,
+voluit & mandavit quod predicti Juvenis Chapus & fratres in simul habeant
+obvenciones portus per duos annos; item intendit probare quod super L. &
+tres libras voluit & mandavit quod, si predict. A. posset ostendere infra
+quindecim dies quod predicta pecunia esset versa in utilitatem ecclesie seu
+capituli, dict. capitulum seu ecclesia teneretur ad reddendam predicte
+peccunie summam fratribus antedictis, alioquin dict. A. predictis fratribus
+teneretur satisfacere; item intendit probare quod dicte partes dict.
+mandatum seu voluntatem aprobaverunt; item ... quod tres anni sunt elapsi
+vel circa quod predict. mandatum fuit prolatum.--§ Dicta predict. testium
+sunt hec: Hugo de Stella t(estis) ju(ratus) inter(rogatus) super primo
+ar(ticulo) ... nono, dixit per juramentum suum esse verum prout in eis
+continetur; inter(rogatus), quomodo hoc sciebat, dixit quod predict.
+omnibus interfuit & audivit; item de loco, dixit quod in curia episcopali,
+juxta parietem qui dividit curtem ospicii episcopalis & curtem que est a
+parte stabuli episcopalis; inter(rogatus) de presentibus, dixit quod
+bajulus Valentinus, Ar. del Fraysse & dom. Lantelmus de Balma, Guillelmus
+del Chafac, Guillelmus de Clairiaco, Bernardus Martini, dom. P. de
+Deiajutorio, magister Helyas; inter(rogatus) de tempore, dixit quod tres
+anni sunt elapsi post capitulum Sancti Petri de Burgo, quod celebratur in
+festo apostolorum Petri & Pa(u)li. Guilielmus de Clairiaco in(terrogatus),
+dixit ... idem per omnia quod primus; inter^{us} de presentibus, dixit quod
+Arnaudus del Fraysse, Guilielmus del Chafal, & bajulus Valentinus & plures
+alii de quibus non recordatur. Ber. Martini ... sigillatim &
+singulariter... de ciencia, loco, & tempore & presentibus, dixit idem quod
+primus. Magister Helyas ... dixit super 1^{o} art., quod bene vidit eos
+contendentes ... in curia Valentina & quod quilibet eorum dicebat se
+preferre in dicta ascensacione; super 2^{o}, dicit quod vidit Augo
+recognoscentem quod ascensaverat dict. portum Juveni Chapus ad duos annos;
+item audivit ab A. Bovini quod ascensaverat dict. portum Bar. Vincencii ad
+tres annos, de precio non recordatur; super 3^{o}, dixit quod bene audivit
+a Bar. Vincencii quod dictus A. ascensaverat sibi dict. portum ad tres
+annos & precio L. & trium librarum...; super 4^{o}, dixit quod controversia
+fuit posita in magistrum Guillelmum de Verduno...; super 5^{o}, dixit quod
+bene audivit dict. Andream confitentem quod dict. Bartolomeus
+satisf(ec)erat eidem ... & quod peccunia versa fuerat in utilitatem
+ecclesie, majori parte capituli seu saniori hoc negante; super 6^{o}, dixit
+quod dict. officialis mandavit quod dict. Juvenis & fratres haberent dict.
+portum ad duos annos insimul, de forma non recordatur; super 7^{o},
+dubitat; super 8^{o}, dixit quod bene credit quod partes aprobaverunt
+dictum dom. officialis; super 9^{o}, dixit quod fere sunt tres anni elapsi
+quod hoc fuit. Dom. Petrus de Deiadjutorio... dixit idem per omnia quod
+primus, & super 6^{o} art., dixit plus quod dicti Juvenis Chapus, & Bar. &
+frater suus non receperunt mandatum quod continetur in pred. art....--Nos
+igitur, citatis primo dict. A. Bovini & fratribus, ut die martis ante
+festum Omnium Sanctorum coram nobis co(m)parerent, visuri publicacionem
+dictorum testium, sedentes pro tribunali, publicavimus dicta testium ...
+productorum; quibus publicatis, ad eternam rei memoriam prebentes nostram
+auctoritatem, in formam publicam redigi fecimus.... In quorum testimonium
+nos dictus officialis, & ut major firmitas dicte publicacioni prebeatur, ad
+preces dicti procuratoris, presentibus sigillum curie Valentine duximus
+apponendum. Datum III^{o} kalendas novembris, anno Domini M^{o} CC^{o}
+LX^{o} nono.
+
+
+[A] Extrait de l'original, parch. de 42 lig. d'une orthographe irrégulière,
+avec sceau pendant; au dos se trouve une analyse qui en résume la teneur:
+_Publicatio certorum testium examinatorum super ordinatione data per dom.
+offic. Valent., super questione quam hubuerant ... pretextu vendicionis
+obventionum portus Rodani, que vendite fuerant dict. partibus ad certos
+annos per diversas partes capituli, & queque pars litigancium petebat se
+preferri_, etc.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XLVII. 6 décembre 1276.
+
+
+_Transactio monasterii Lioncelli cum domno preposito Valentie_[A].
+
+
+NOSCANT presentes & posteri quod, quoniam non solum interdum inter dubia
+fragiles hominum facile vacillant animi, sed etiam quandoque quod egerunt
+feliciter contrahentes demoliri moliuntur impudenter contrahentium
+successores; decet utique viros altioris industrie universa eorum negocia
+cyrographorum instrumentorumve litteralium perpetue memorie comendare,
+taliter ut ambiguitas inde quelibet abscidatur, & omnis delirandi
+refricandique occasio posteris precludatur. Idcirco pateat universis quod,
+cum materia questionis & querele moveretur & agitari speraretur inter
+venerabiles viros domnum Pe. Rostagni prepositum Valentie ex parte una, &
+fratrem Martinum Gebenne monachum monasterii Lioncelli ordinis
+Cyster(ciensis), subpriorem & procuratorem, syndicum vel actorem ejusdem
+monasterii, nomine ... abbatis & conventus Lioncelli ex parte altera, super
+territorio & pascuis dicti dom. prepositi & usu eorumdem, in cujus
+possessione & quasi sub annuo censu iidem abbas & conventus ... existebant
+& extiterant diu est a temporibus retroactis, ut idem frater Martinus
+asserebat; tandem comunicato partium consensu mediatoribus viris
+venerabilibus & discretis, scilicet magistro Poncio Sablerii priore Sancti
+Petri de Burgo Valentie, & domno Hug(oni) de Stella canonico Valentino,
+dicta materia questionis & querele terminata est in hunc modum. Productis
+primitus per eundem fratrem Martinum pluribus testibus fide dignis
+examinatis, & exhibitis ... variis cartis sigillatis sigillis cereis
+pendentibus plurium antecessorum dicti dom. Pe. prepositi, quondam
+prepositorum Valentie; unde previsis & cum deliberatione plena & diligenti,
+consideratis depositionibus testium & cartis ab eisdem domnis priore &
+Hugone de Stella, ipsi concorditer pro bono pacis & concordie inter partes
+reformando cognoverunt ... mandaverunt & diffiniendo ... in scriptis hiis
+redigi ad perhempnem memoriam ... obtinendam preceperunt, abbatem, monachos
+& conventum monasterii & domus Lioncelli debere & posse uti decetero
+pascuis in territoriis prepositi & prepositure Valentie versus portum
+Confluentis & Chayssan & Javaysan in omni territorio ipsius prepositure,
+videlicet animalia sua & pastorum suorum & greges quorumcumque a(nima)lium
+suorum omni anno & tempore in ipsum territorium ubique inducendo, tenendo &
+pascendo secundum usum & consuetudinem (in) accensationibus pascuorum
+hactenus observatos; a claperiis vero & novis taillatis & dampnosis talis
+abstinendo, & pro hiis abbas & conventus ... Lioncelli donent & solvant
+ipsi Pe. preposito ... & prestare debeant annis singulis successive
+perpetuo ... in presenti civitate Valentie, inclusis ... censibus & usagiis
+hactenus ab ipsis dari & solvi (solitis) dicto preposito & suis
+predecessoribus, quatuor libras usualis & currentis monete in ista civitate
+Valentie[1] in bonis denariis numerandis, & duos caseos de melioribus
+caseis ipsius domus Lioncelli ad valorem sex solidorum de moneta
+supradicta: salvo tamen semper & retento usu & ingressu & egressu dict.
+pascuorum & territorii dicte prepositure solum modo ipsis prepositis &
+eorum hominibus & illis de Burgo Valentie & gregibus & a(nima)libus
+eorumdem, exceptis aliis quibusque alienis. Quod vero mandamentum,
+diffinitionem, statutum, ordinationem & pronunciationem,.. prout prolata
+sunt & recitata,.. partes ipse ... approbarunt in continenti, emologaverunt
+& acceptaverunt; & nos capitulum, facta nobis per dictos Pe. prepositum, &
+magistrum Poncium priorem de Burgo & Hug(onem) de Stella nostros
+concanonicos relatione de premissis & ostenso quod secundum suam
+intentionem premissa cedunt & cadere videntur ad comodum dict. prepositi &
+prepositure, supradictis omnibus auctoritatem prebemus & consensum,
+predicta omnia in porterum valitura concedentes & etiam confirmantes. Datum
+in festo beati Nicholai, anno Domini M^{o} CC^{o} LXX^{o} sexto. In quorum
+testimonium & perpetui roboris firmitatem nos Pe. Rostagni prepositus &
+capitulum Valentinum carte presenti sigilla nostra duximus apponenda.
+
+
+[A] Extrait de l'original, parch. de 26 lig. faisant partie du fonds de
+Léoncel où il était coté Le 508, avec cet autre titre au dos: _Carta
+prepositure de Burgo de pascuis & multis aliis_.
+
+[1] Voir charte XVI, note 5.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XLVIII. 22 juillet 1279.
+
+
+[_Transactio inter præpositum Valentinum et capitulum Burgi super
+jurisdictione et aliis_][A].
+
+
+IN nomine Domini, amen. Notum sit omnibus..., quod cum questionis materia
+esset orta inter Petrum Rostagni prepositum Valentinum, abbatem Sancti
+Petri de Burgo Valentie ex una parte, & capitulum Sancti Petri de Burgo ex
+altera, super eo quod dictus abbas asserebat confirmationem prioris
+ecclesie supradicte ad ipsum tanquam ad abbatem ipsius ecclesie pertinere,
+& quod ab eodem abbate prior de novo electus & ab ipso confirmatus ad
+dexteram ipsius abbatis debet in choro collocari, item quod prior eidem
+abbati debet homagium & fidelitatem facere; rursus asserebat idem abbas
+quod quando prior & capitulum Sancti Petri sunt in aliquo negotio
+terminando negligentes totaliter seu remissi, quod tunc idem abbas,
+legitima tamen monitione premissa, ad illud negotium terminandum potest cum
+canonicis in capitulo interesse. Capitulo ecclesie supradicte ex adverso
+dicente, quod dictus prepositus sive abbas injuriabatur eidem ecclesie
+super quodam fossato quod proprium ipsius ecclesie asserebat, prout
+protenditur dict. fossatum a porta Curerie usque ad portam Mauriciorum;
+item super dominio cujusdam orti siti in territorio de Loisas, inter ortum
+altaris Sancti Apollinaris & ortum filie Chapusii macellarii quondam, alveo
+quodam intermedio; item super procuratione quam asserebat dict. capitulum
+eundem prepositum, quando fuit creatus de novo in prepositum, indebite
+recepisse in ecclesia supradicta, cum nec sibi nec suis successoribus ad
+dict. procurationem ecclesia teneri debeat; item super eo quod preco Burgi
+Valentie debet preconisare in Burgo non expresso nomine prepositi, sed
+expressis nominibus abbatis, prioris & vicarii; postremo super eo quod idem
+prepositus non permittit ipsi ecclesie retinere ea que de feudis suis dicta
+ecclesia vult emere, vel eidem ecclesie donantur vel alias relinquuntur
+contra libertates & privilegia ipsius ecclesie Sancti Petri. Tandem cum de
+predictis questionibus & multis aliis inter se diutius litigassent, idem
+prepositus pro se & successoribus suis, de consensu & voluntate Gaufredi de
+Chasta decani & totius capituli Valentini ... ac nomine ipsius prepositure
+ex una parte, & dict. capitulum Sancti Petri de Burgo ex altera, unanimi
+voluntate & concordia ... compromiserunt in discretos viros G. Basteti
+abbatem Sancti Felicis, Lambertum de Montemayrano canonicum Valentinum, &
+magistrum Helyam de Salis, Johannem de Viriaco & Berengarium, canonicos
+ecclesie Sancti Petri de Burgo, tanquam in arbitros arbitratores seu
+amicabiles compositores, & sub pena centum librarum Viennensium...:
+prestito etiam hinc inde a partibus corporaliter juramento, quod stabunt &
+parebunt diffinitioni ... arbitrorum..., eorum arbitrium incontinenti
+emologabunt & perpetuis temporibus observabunt. Qui dicti arbitri,
+inquisita cum omni diligentia veritate..., inspectis instrumentis
+authenticis & privilegiis ecclesie, auditis etiam que partes proponere
+voluerunt..., componendo & arbitrando voluerunt & pronunciaverunt: quod
+confirmatio prioris ad abbatem Sancti Petri & prepositum Valent. pertineat,
+prout etiam in authenticis ipsius ecclesie Sancti Petri dignoscitur esse
+conscriptum; & quod prior ab ipso abbate ad dexteram ipsius abbatis
+installari debeat, fidelitatem vero eidem abbati tantum ut ceteri canonici
+facere teneatur; jurisdictio autem omnimoda & potestas plenaria, cohertio &
+correctio clericorum ecclesie Sancti Petri & familie eorundem & omnium
+hominum ecclesie commorantium in terra ipsius & communie eorundem, libere &
+integre penes priorem & canonicos communiter remaneat pleno jure; sane si
+prior & capitulum in aliquo negotio capituli terminando fuerint negligentes
+totaliter seu remissi, tunc legitima monitione premissa, abbas ad illud
+negotium terminandum cum canonicis, si voluerit, poterit in capitulo
+interesse: ordinatio vero ecclesie & capituli & omnium negotiorum ejusdem
+ad priorem & canonicos pertineat libere & absolute, inconsulto abbate, ut
+ab antiquo fieri consuevit; fossatum vero predictum cum pleno dominio &
+jure ipsi ecclesie perpetuis temporibus in pace remaneat, & totum dominium
+& censa orti predicti; preco vero Burgi preconisare de cetero teneatur,
+expresso nomine abbatis, prioris & vicarii, & non faciendo mentionem de
+preposito Valentie; de acquisitione vero super feudis prepositi, ut ab
+antiquo erat, fuit similiter ordinatum, scilicet quod dicta ecclesia de
+voluntate prepositi super feudis suis possit adquirere & relicta sibi
+retinere, vel saltem post interpellationem prepositi infra biennium dicta
+legata, relicta seu adquisita eidem ecclesie vendere liceat vel in alium
+transferre; pro procuratione vero predicta ecclesia Sancti Petri de cetero
+abbati seu preposito noviter instituto centum solidos Viennenses semel
+solvere teneatur, quos prepositus in Burgo quando pompatice ab ipsa
+ecclesia recipietur in prandio dicte procurationis teneatur expendere, vel
+si prepositus maluerit quatuor libras eidem ecclesia in pecunia solvere
+teneatur. Verum ne discordia inter prepositum & ecclesiam Sancti Petri in
+posterum possit oriri super piscatione fossati ipsius ecclesie & fossati de
+las Esclausas dicti prepositi, sic extitit ordinatum: quod prepositus &
+ecclesia, vel ille qui fossatum ecclesie tenebit, semel in anno vel alias
+si concorditer hoc facere voluerint, aquam possint insimul vel alter eorum
+super fossatum per clausorium prepositi retinere ne intret fossatum dicti
+prepositi, & per tornatorium subtus pontem Mauriciorum possint dicta
+fossata & debeant exauriri: pro expensis vero quas dict. prepositus fecerat
+in tornatorio fossati ecclesie, dicta ecclesia septem libras Viennenses
+eidem preposito solvere teneatur: de quibus ecclesia eidem preposito
+plenarie satisfecit; & ita sit pax & finis & concordia ... inter partes.
+Que omnia ... partes ipse incontinenti emologaverunt, acceptaverunt & eadem
+servare in perpetuum ... ad invicem promiserunt; renunciantes...: salvis
+aliis compositionibus & capitulis que non contradicunt compositioni
+presenti. Actum xi^{o} kalendas augusti, anno Domini M^{o} CC^{o} LXX^{o}
+nono; & ad majorem & perpetuam firmitatem predictorum habendam, presens
+carta sigillis dom. prepositi & ecclesie Valentine & Sancti Petri de Burgo
+de mandato predictorum extitit insignita.
+
+
+[A] Le texte de cette charte est donné d'après un «Extrait a son original
+estant en parchemin deubement scellé & signé, exhibé & apres retiré par
+messire François Argueil, abbé & seigneur du Bourg les Valence ... pour
+servir ce que de raison au proces que led. sieur abbé a pendant en la
+seneschaussée de Valence..., ce 9^{e} décembre 1643; signé Arguel
+abbé....»; il en existe une autre copie délivrée sur la requête de M^{re}
+Denis Le Mercier de Rollet, prévôt de l'église cathédrale de Saint-
+Apollinaire de Valence, abbé de la collégiale de Saint-Pierre & haut-
+seigneur du Bourg, collationnée sur l'original par Calvin, notaire, le 14
+juin 1680. L'_Invent. rais_. en contient une longue analyse, f^{o} 7 V^{o}-
+9.--Voir la charte XXX, qui a le même objet.
+
+
+ * * * * *
+
+
+XLIX. 3 Septembre 1285.
+
+
+[_Sententia prioris et correariorum in causa criminali_][A].
+
+
+Habemus unum instrumentum sententiæ diffinitivæ in capitulo ratæ in causa
+criminali, continens in effectu quod domini Bernardus prior, Joannes de
+Viriaco & Chabertus de Alexiano, canonici & conrearii ecclesiæ Sancti Petri
+de Burgo, per deffinitivam sententian deposuerunt & privarunt Joannem de
+Lugro canonicum & Guillelmum Odonis clericum a canonia, prebenda &
+clericatu, & beneficiis quæ obtinent in dicta ecclesia, quia invenerunt
+manifeste illos latrones malæ vitæ & conversationis. Receptum per magistrum
+Petrum Falqueti notarium, sub anno Domini M^{o} CCLXXXV^{o} & die lunæ post
+sanctum Julianum.
+
+[A] Analyse prise dans l'_Invent. rais._, f^{o} 15 r^{o}: _In primis
+habemus...._
+
+
+
+
+L. 30 juin 1293 & 12-16-23 mars 1297.
+
+
+[_Attestationum publicatio de prioris et canonicorum jurisdictione,
+imperio et coertione in homines Burgi_][A].
+
+
+Ecclesia habet magnum quoddam instrumentum in quo sunt quinque pellæ
+publicationis attestationum testium pro jurisdictione prioris & capituli
+Burgi optimum effectuale, continens quod dom. Hugo de Ruppe presbyter,
+procurator dominorum Hugonis de Peyraudo prioris & canonicorum ecclesiæ
+Sancti Petri de Burgo Valentiæ, tradidit dom. Girardo de Passavent & Petro
+Galberti præposito de Crista, canonicis Valentiæ & Dyensis salutem in
+Domino charitatem. Causam quæ vertitur ex una parte seu verti speratur
+inter vos, & priorem & canonicos ecclesiæ Sancti Petri de Burgo Valentiæ ex
+altera, super mero imperio in homines dict. prioris & canonicorum, vobis &
+cuilibet vestrum simpliciter & de plano sine judiciario strepitu, omni mora
+& dilatione postpositis, committimus examinandam, audiendam & fine debito
+terminandam, ita quod, si ambo vestrum interesse simul nequiveritis aut
+nolueritis, alter vestrum plus prædictum negotium exequatur. Datum
+Nantuati, die martis post dominicam qua cantatur _Reminiscere_, anno Domini
+millesimo ducentesimo nonagesimo sexto, cum appositione sigilli nostri.--
+Qua littera a dictis commissariis perlecta & dicto mandato in se suscepto,
+præfatus procurator exhibuit eisdem instrumentum ejus procurationis
+receptum per Petrum Valerii notarium, sub anno Domini M^{o} CCLXXXXIIJ^{o},
+in crastinum beatorum Petri & Pauli apostolorum.--Postea, anno Domini M^{o}
+CCLXXXXVJ & XVIJ calendas aprilis, coram eisdem commissariis præfatus
+procurator comparuit, procuratorio nomine dict. dominorum prioris &
+capituli, dicens quod Lantelmus Aynardi, conrearius Valentiæ, nomine domini
+Episcopi & pro ipso spoliavit præfatos dom. priorem, canonicos & capitulum
+possessione seu quasi exercitio jurisdictionis meri imperii, videlicet
+quendam latronem, quem curia dicti prioris justi(fi)caverat suspendendo in
+territorio & districtu dict. prioris & capituli, dictus correarius per
+violentiam & cum armis secum detulit, & furcas dicti prioris combuxit seu
+comburi fecit & dictum latronem iterum ad furcas dicti domini episcopi
+suspendi fecit, in præjudicium & gravamen ipsorum prioris & capituli.
+Igitur dict. procurator tradidit dictis commissariis intentionem sequentem,
+super qua petit testes suos & probationes recipi & examinari, cujus
+intentio(nis tenor) talis est:--Intendit probare dom. Hugo de Rupe
+presbyter, procuratorio nomine dom. Hugonis de Peyraudo prioris & capituli
+ecclesiæ Sancti Petri de Burgo Valentiæ, quod tam dict. prior quam
+prædecessores ejus nomine ipsius ecclesiæ possederunt & adhuc possident per
+se vel per alios, per spacium temporis immemoratum, pacifice & quiete
+exercicium seu jus exercendi jurisdictionem criminalium quæstionum,
+tangentium etiam merum imperium in suburbio prædicto, in habitantibus
+delinquentibus in jurisdictione & districtu dict. prioris & canonicorum,
+puniendo delinquentes ibidem tam morte naturali quam criminali & civili,
+exceptis hominibus jacentibus in jurisdictione & districtu dom. episcopi &
+præpositi Valentiæ & in dicto suburbio delinquentibus; item, quod de
+prædictis est vox & fama in dicto suburbio & vicis circunstantibus:
+protestans quod non astringit se ad omnia prædicta probanda, sed ea solum
+quæ sibi sufficiant de prædictis.--Et facta dicta probatione a dicto
+procuratore, petit idem procurator nomine quo supra per eosdem commissarios
+decerni & declarari præfatos priorem & capitulum spoliatos fuisse a
+possessione seu quasi dicti suspensi, & dict. suspensum per dict.
+correarium eisdem fore restituendum & ad hoc compellandum per dictos
+commissarios, & in posterum prohiberi ne dictos priorem & capitulum in
+talibus & consimilibus in posterum præsumat perturbare seu etiam
+inquietare.--Dom. Guillelmus Truchardi testis juratus, interrogatus super
+dicta intentione, dixit quod ipse vidit, etc. Super qua intentione fuerunt
+producti & examinati, & inde publicati decem octo testes, qui inter cætera
+deposuerunt se vidisse in furcis prioris positis in Montata suspensum unum
+hominem & duos homines, & etiam hominem facientem falsam monetam, & hominem
+qui ducebatur ad patibulum propter homicidium unius hominis, sed prior
+illum dedit cuidam puellæ Petronillæ nomine in maritum, & comburi quandam
+mulierem quæ occiderat Claremontem badellum prioris, & scindere pedem unius
+hominis, & fustigare unum hominem, & etiam in homines. Fuit facta hæc
+attestationum publicatio per dictos auditores, ad instantiam Hugonis
+prioris Burgi & dom. Joannis de Viriaco conrearius (_sic_) ipsius ecclesiæ,
+apud Valentiam, in domo habitationis dom. Girardi de Passavent canonici
+Valentin, & Dyensis, testibus præsentibus Michaele Lamberti locumtenente
+correarii Valentiæ, dom. Petro, etc., & recepta per magistrum Stephanum de
+Moyrenco notarium, anno Domini millesimo CCLXXXXVJ^{o}, die sabbati ante
+dominicam qua cantatur _Lætare Jerusalem_.
+
+
+[A] Extrait de l'_Invent. rais._, f^{os} 15 v^{o}-17 r^{o}: _Secundò_....
+Vers la fin on a mis en marge: _Prior Burgi cognoscit de crimine falsæ
+monetæ_.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LI. 27 avril 1297.
+
+
+[_Sententia de restitutione hominis suspensi_][A].
+
+
+Aliud instrumentum Ecclesia habet sententiæ latæ super negotio in articulo
+supra proxime contento, continens quod cum quæstio verteretur inter dom.
+Joannem Valentinum & Dyensem episcopum ex una, & dom. Hugonem de Peyraudo
+priorem Sancti Petri de Burgo Valentiæ & dom. Hugonem Rocha presbyterum,
+procuratorem dicti prioris & capituli dictæ ecclesiæ, parte ex altera,
+super eo quod dicti prior & dom. Hugo dicebant quod jurisdictio mera &
+mixtum imperium, & omnis cohertio tam civilis quam criminalis infra Burgum
+& extra per totam terram dict. prioris, ecclesiæ & communiæ eorumdem,
+pertinet communiter ad præfatos priorem & capitulum, & eidem asserebant
+illis injuriatum fuisse per nobilem Lantelmum Eynardi correarium Valentinum
+& per alios familiares dicti dom. episcopi, quia Joannem Vaner latronem,
+suspensum in furcis dictæ ecclesiæ, per curiales dicti prioris & ecclesiæ
+propter sua delicta a dictis furcis removerunt cum armis & per violentiam,
+& alibi in furcis dicti dom. episcopi eundem suspenderunt in grande
+præjudicium & gravamen dict. prioris & canonicorum; dicto correario & Petro
+Sotono procuratore dicti dom. episcopi in contrarium asserentibus &
+dicentibus, quod merum & mixtum imperium ad priorem & canonicos minime
+pertinebat. Tandem domini Girardus de Passavent & Petrus Galberti canonici
+Valentinensis & Dyensis, judices dati a dicto dom. episcopo, ad eorum
+sententiam diffiniendam processerunt sic: Cum nobis constet per agitata in
+judicio coram nobis prædict. priorem & canonicos intentionem suam legitime
+probasse, prædictum suspensum habitantem in terra & jurisdictione ipsorum
+prioris & canonicorum pronunciamus fore restituendum eisdem ipsumque
+suspensum eisdem restituimus per diffinitivam sententiam sententialiter
+cognoscendo. Ita facta fuit hæc pronunciatio Valentiæ, in domo episcopali
+Valentinensi, in præsentia dicti dom. episcopi, & recepta fuit per
+magistrum Stephanum de Moyrenco notarium, anno Domini millesimo CC. LXXXX.
+septimo, sabbatho post octabas Paschæ.
+
+
+[A] Extrait pris dans l'_Invent. rais_., f^{o} 17 I^{o}: _Item...._, qui
+ajoute:
+
+ _Nota quod ecclesia habet duo alia instrumenta vocata_ vidimus
+ _transcripta a dicto instrumento originali sententiæ diffinitivæ in
+ præcedenti articulo mentionato, quorum primum recepit magister Joannes
+ de Peciaco notarius, sub anno Domini M^{o}CCC.XV & die xii mensis
+ aprilis; secundum vero recepit magister Bertrandus Arnulphi notarius,
+ sub anno Domini M^{o} CCCC.XX^{o} & die xxvi mensis aprilis._
+
+
+ * * * * *
+
+
+LII. 6 avril 1305.
+
+
+[_Confirmatio præpositi de compositione cum domo Leoncelli_][A].
+
+
+NOS Amedeus Basteti de Cruciolo prepositus Valentinus notum facimus
+universis..., quod nos visis & diligenter inspectis quibusdam
+compositionibus olim habitis inter predecessores nostros in prepositura
+predicta ex una parte, & religiosos viros abbatem & conventum Lyoncelli
+Cytercensis (_sic_) ordinis ex altera, in quibus invenimus quod prefatus
+abbas & conventus nobis & successoribus nostris faciunt & facere tenentur
+annis singulis quatuor libras Viannenses usualis & currentis monete in
+civitate Valencie, & duos caseos de melioribus caseis ipsius domus
+Lyoncelli ad valorem sex soludorum Viannensium, pro quibusdam mansis,
+terris, nemoribus, pratis, pascuis, venationibus cuniculorum que a nobis
+tenent in emphyteosim perpetuam sub annuo censu predicto, prout in prefatis
+compositionibus & licteris inde confectis plenius continetur; predict.
+compositiones & licteras nos predict. prepositus ratas habentes penitus
+atque firmas, ad petitionem religiosorum virorum fratris Martini Rocha
+prioris & fratris Poncii Guidonis cellararii dicti monasterii Lyoncelli, ex
+certa scientia... tenore presentium approbamus, ratificamus ac etiam
+confirmamus, promictentes bona fide ... observare & complere.... In cujus
+rei testimonium & roboris firmitatem sigillum nostrum presentibus est
+appensum, anno Domini millesimo tercent. quinto, octavo idus aprilis.
+
+
+[A] Le texte abrégé de cette charte est fourni par la transaction du 6
+mai 1531.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LIII. 27 avril 1311.
+
+
+[_Commissio episcopi super remissione nocentis_][A].
+
+
+Commissio per dominum episcopum Valentiæ, data abbati Sancti Ruffi & abbati
+Sancti Felicis, cognoscendi super remissione per capitulum Burgi fieri
+petita de Stephano Amidonis, notario jurato curiæ officialis Valentiæ, per
+curiam ipsius dom. episcopi arrestato, quia in quodam instrumento sigillo
+curiæ officialatus Valentiæ sigillato signoque ipsius Stephani consueto
+signato vitium falsitatis dicitur commisisse, anno Domini M^{o} CCC.XI^{o}
+& die xxvii^{o} aprilis.
+
+
+[A] Analyse tirée de l'_Invent. rais._, f^{o} 20 r^{o}.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LIV. 12 mars 1313 & 29 juillet 1329.
+
+
+[_Remissio pontonarii portus Rodani correario Burgi_][A].
+
+
+IN Xpisti nomine, amen. Per hoc publ. instrumentum evidenter cunctis
+appareat, quod anno Domini millesimo tricentesimo duodecimo, videlicet
+duodecima die mensis martii, indictione undecima, cum citatus seu
+adjornatus esset, ut dicitur, Johannes dictus Ruffus nunc pontonarius
+portus Rodani Valentie coram conreario Valentie, dom. Guillelmus de
+Cheveluco canonicus & conrearius ecclesie Sancti Petri de Burgo Valentie
+comparuit coram Perrino Durnasii nepote & locumtenente nobilis viri dom.
+Conradi Durnasii conrearii Valentie: qui dict. dom. Guillelmus allegavit &
+proposuit quod predict. adjornatus non tenebatur comparere nec procedere
+coram dicto conreario, quia non erat de juridictione dom. episcopi seu
+conrearii Valentie, ymo est & erat de juridictione conreariorum dicte
+ecclesie Sancti Petri, cum ipse sit & esset pontonarius portus Rodani
+Valentie & in omnes pontonarios dicti portus omnimodam juridictionem habent
+& habere debent & habuerunt eciam temporibus retroactis dicti conrearii. Et
+ad fidem faciendam ... exibuit ... quandam litteram sigillatam sigillo bone
+memorie dom. Humberti episcopi Valentie...; qua quidem littera diligenter
+inspecta..., auditis eciam testimoniis multorum astancium..., predict.
+locumtenens, assistente sibi dicto judice, remisit & deliberavit dict.
+adjornatum predicto dom. Guillelmo conreario ... pugniendum: cognoscendo
+ipsum & alios pontonarios quos dicta ecclesia habet in dicto portu esse de
+juridictione ecclesie Sancti Petri. De qua remissione.... Actum in domo
+dicta de vicaria, in qua tenetur curia Valentie, presentibus testibus dom.
+Jacobo Vagnardi canonico Valentie, magistro Aymone de Bersenay jurisperito,
+Francisco Bonthosi de Stella notario, Johanne de Turnone, Bonthoso
+Mayresii, Stephaneto dicto Panderoba badello curie Valentie, Guigone de
+Berlaut, Jacobo Vagnardi & pluribus aliis fide dignis. Et ego Johannes de
+Peciaco, clericus Gebennensis diocesis, ... notarius & dicte curie Valent.
+juratus,... ad requisitionem dicti dom. Guillelmi de Cherveluco conrearii
+dicte ecclesie, notam recepi de qua hoc pres. publ. instrumentum scribi
+feci, & licet semel redditum fuerit conreario dicte ecclesie, de mandato
+ven^{lis} & discreti viri dom. Petri Chambonis canonici & officialis
+Valentie & ad requisitionem dom. Jacobi Eloysserdi, canonici & nunc
+conrearii dicte ecclesie Sancti Petri, asserentis aliud instrumentum
+reperire non posse, pres. instrumentum scribi feci ... & tradidi sigillo
+curie Valentie sigillandum. Actum de mandato michi facto per dict. dom.
+officialem in curte domus sue quam inhabitat, die XXIX mensis julii anno
+Domini M^{o}CCC^{o}XXIX^{o}, presentibus testibus discretis viris dom.
+Johanne Chanays canonico dicte ecclesie & Armando Vayroudi de Cornacio.
+
+
+[A] Extrait d'un _Vidimus_ du 17 mai 1409, dont voici les passages
+instructifs:
+
+ _In nomine Domini nostri Ihesu Xpisti, amen. Nos Poncius de
+ Altovilari, licenciatus in legibus & officialis Valentinensis pro
+ rever. in Xpisto patre & domino nostro dom. Johanne de Pictavia, Dei
+ gracia episcopo & comite Valentinen. & Diensis, notum facimus
+ universis ... quod anno Domin. Incarnac. M^{o} CCCC^{o} IX^{o} & die
+ xvii^{o} mensis maii, nos dict. officialis vidimus ... publ.
+ instrumentum ... nobis per discret. virum dom. Johannem de Ulmeto
+ presbiterum, procuratorem vener. virorum dom. prioris & capituli
+ ecclesie Sancti Petri de Burgo Valen. presentatum ... Actum visionis,
+ inspectionis, auctoritatis & decreti interpositionis anno..., indict.
+ ii^{o}, ante domum habitationis nostre, in carreria publica dicta de
+ Cleyriaco, in civitate Valentie; presentibus testibus Johanne Martini
+ clerico Valent., comensali nostro, & nobili Eynardo Dei Fecit,
+ burgensi Valentie. Ego vero Bertrandus Arnulphi not...._
+
+Le notaire reçut, tant pour la transcription de l'acte que pour
+l'apposition du sceau de la cour de l'officialité, 20 deniers.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LV. 7 février 1316.
+
+
+_Debitum anniversariorum ecclesie Burgi contra Bertrandum de Chasta, de
+Turnone_[A].
+
+
+NOS Durantus de Sancto Salvatore doctor decretorum, cannonicus Romanensis &
+officialis Valentinus, notum facimus ... quod constitutus Bertrandus de
+Chasta, habitator Turnonis, in presencia Stephani Cotini notarii & curie
+Valent. jurati..., ad peticionem dom. Franconis de Tolaudo presbiteri in
+ecclesia Sancti Petri de Burgo, recipientis ... ad opus aniversariorum
+ecclesie predicte..., recognovit se debere & vere debet predict.
+aniversariis & conreariis eorumdem, septem libras & tres solidos bonorum
+Turonensium pro pensionibus non solutis temporibus preteritis, quas tenetur
+facere dict. aniversariis..., quam pecunie summam promisit dict.
+Bertrandus... solvere & reddere ... prefato dom. Franconi ... hinc ad
+proximum festum Resurrectionis Dominice, aut ejus certo nuncio vel mandato,
+& eidem restituere ... omnia dampna, interesse, costas & gravamina...: cum
+omni renunciatione.... Testibus presentibus: Johanne de Chasta, filio dicti
+Bertrandi, & Peronono porterio dom. Johannis de Viriaco archidiaconi
+Valentini. Actum in domo dicti dom. archidiaconi de Burgo, die veneris post
+festum Purificacionis beate Marie virginis, anno Domini M^{o} CCC^{o}
+XV^{o}. Datum cum apposicione sigilli curie Valentine....
+
+
+[A] Extrait de l'original, parch. de 18 lig. avec lemnisque; au dos:
+_Debitum aniversariorum ecclesie Burgi de vij lib. iij sol. turon. contra
+Bertrandum de Chasta de Turnone, pro libracionibus non solutis temporibus
+preteritis, solvendis hinc ad Pasca...._
+
+
+ * * * * *
+
+
+LVI. 20 avril 1325.
+
+
+[_Restitutio juris tenendi macellum in Burgo_][A].
+
+
+Restitutio per dominum Guilhelmum episcopum Valentiæ facta capitulo
+ecclesiæ Burgi & dom. præposito Valentiæ, de spoliatione tenendi macellum
+in Burgo & ibi percipiendi certa jura per ejus officiarios & correarium
+Valentiæ despoliatis, prout plenius constat fuseque patet per instrumentum
+receptum per magistrum, sub anno Domini
+M^{o}CCCXXV^{o} & die xx^{a} mensis aprilis.
+
+
+[A] Résumé extrait de l'_Invent. rais_., f^{o} 18 r^{o}.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LVII. 18 août 1325.
+
+
+[_Carta venditionis vineæ de dominio ecclesiæ Sancti Petri_][A]
+
+
+IN Xpisti nomine, amen. Per hoc presens publicum instrumentum cunctis
+appareat, quod anno Dominice Incarnationis millesimo tricentesimo vicesimo
+quinto, videl. decima octava die mensis augusti..., Matheus Berins
+habitator Valentie, sciens ... vendidit & tradidit ... Jacobo Payrolerii
+civi Valentie ... inperpetuum quamdam vineam cum fructibus ibidem
+pendentibus, sitam in territorio Burgi Valentie, in loco dicto in manso
+Garnerii, prout confrontatur a parte boree vinee dom. Guillelmi Armandi
+presbiteri, & a parte orientis vinee Johannis Girardi condam, & a parte
+occidentis vie publice per quam itur de dicto Burgo versus Castrum Novum ad
+rippam Yssere...; & hoc pro precio in universo octo librarum bonorum
+Viennensium, de quo precio confessus fuit dict. venditor sibi fuisse
+plenarie satisfactum...; cedens & transferens...; renuncians.... Verum cum
+predicta vinea vendita sit de dominio ecclesie Sancti Petri de Burgo
+Valentie, sub annuo censu trium cartalium vini puri & septem denariorum
+Viennensium censualium, dict. venditor devestiens se in manu discreti viri
+dom. Johannis de Chasta canonici & conrearii ipsius ecclesie..., dict.
+conrearius predict. venditionem laudavit & confirmavit &..., recepto
+primitus a predicto emptore placitamento inde debito..., per tradicionem
+cujusdam baculi manualiter investivit eundem: salvo jure & dominio dicte
+ecclesie ac eciam jure alieno. Acta sunt hec in dicto Burgo, in curte domus
+dom. Bartholomei condam, ante molendinum dictum de Malo Consilio,
+presentibus testibus Petro Valerii notario & Johanneto Franconis de dicto
+Burgo. Et ego Johannes de Peciaco, clericus Gebennensis dyocesis,..
+notarius & capituli ecclesie predicte juratus, presens instrumentum tradidi
+sigillo ejusdem ecclesie Sancti Petri sigillandum....
+
+
+[A] Extrait de l'original, parch. de 48 lig. avec sceau de Saint-Pierre du
+Bourg sur lemnisque; au dos: _Ayso qes ly letra de la vyna dal mas
+Garniyer de Jo. de Salvenct & de Math. Tubanni_.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LVIII. 26 juin 1330.
+
+
+[_Sententia correariorum Burgi in causa criminali_][A].
+
+
+Aliud Ecclesia habet instrumentum cujusdam sententiæ diffinitivæ in causa
+criminali ratæ, sic: Quod Joannes Bajuli, Castri Novi Isaræ, Stephanum
+Bruni de Burgo in terra posita juxta Helemosinam cum ense suo taliter in
+capite maliciose & acriter percussit quod post sex dies obiit. Igitur
+magister Stephanus Pagani per correarios curiæ capituli Burgi commissus,
+visis atestationibus testium pro utraque parte productorum, dict. Johannem
+Bajuli a morte & ex causa mortis ipsius Stephani per suam sententiam
+diffinitivam absolvit, & de vulnere illato condempnavit in XXV. libris, &
+ad restituendum damnum passum ratione dicti vulneris, videlicet servitiis,
+servitoribus & aliis rebus necessariis restituendis quibus pertineat
+exigere & per dictum Joannem restituere propter prædicta. Receptum per mag.
+Stephanum de Moyrenco notarium, anno Domini M^{o}CCC.XXX & XXVI^{a} junii.
+
+
+[A] Analyse tirée de l'_invent. rais_., f^{o} 18 r^{o}: Tertio....
+
+
+ * * * * *
+
+
+LIX. 2 mars 1332.
+
+
+[_Assignatio pensionis pro missa quotidiana in ecclesia Burgi_][A].
+
+
+IN Xpisti nomine, amen. Noverint universi ... quod cum Humbertus de
+Saliente, de Burgo Valentie, olim instituerit in ecclesia Sancti Petri de
+Burgo predicto unam missam singulis diebus imperpetuum celebrandam, &
+assignaverit certam pensionem per capellanos dicte ecclesie singulis annis
+percipiendam super domibus ipsius Humberti sitas Valentie, ante furnum
+novum dictum de Sancto Felice, prout predicta in testamento ipsius Humberti
+dicuntur contineri; hinc est quod anno Dominice Incarnationis millesimo
+tricent. tricesimo primo, videlicet secunda die mensis marcii,... Petrus
+Penchenati civis Valentinus, executor testamenti & ultime voluntatis
+predicti Humberti, una cum dom. Johanne de Disisia presbitero, cupiens &
+affectans pensionem predictam predict. sacerdotibus pro dicta missa
+celebranda in tuto ponere, ad hoc ne in futurum valeat deperire...,
+voluntate & assensu dicti dom. Joh. de Disisia consocii & quoexecutoris
+sui,... ascensavit... & tradidit, cum voluntate eciam & consensu dom.
+Guillelmi de Deiadjutorio & Johannis Bruni presbiterorum in dicta ecclesia
+procuratorumque aliorum sacerdotum,... Johanni Baratonis & Alasie ejus
+uxori habitatoribus Valentie.... imperpetuum medietatem seu quasi majoris
+domus ipsius Humberti condam, in qua sunt duo soleria: que domus sita est
+Valentie, ante furnum novum appellatum de Sancto Felice, videlicet illam
+medietatem seu partem que confrontatur a parte boree alteri medietati
+ejusdem domus per ipsum Petrum ascensate Jacobo de Augusta & Andrevone ejus
+uxori, & a parte venti domui Johannis Bergoyn, & a parte occidentis domui
+dom. Johannis Hugonis presbiteri in ecclesia Valentina, & a parte orientis
+vie publice; ascensavit, imquam,... cum omnibus juribus,...
+stillicidiis,.... & appendiciis, sub annuo censu mortuo seu sub annua
+pensione triginta & duorum solidorum bonorum Viennensium solvendorum....
+predict. sacerdotibus ... in exhonerationem & pro attenuatione pensionis
+annue assignate pro dicta missa celebranda,... videl. medietatem in festo
+beati Johannis Baptiste & aliam medietatem in subsequenti festo Natalis
+Domini, & de tali moneta de qua viginti denarii valeant unum Turonensem
+grossum de argento veterem domini Regis Francie cum o(bolo) rotunda de bono
+pondere & legali, seu quilibet Turonensis grossus de argento vetus dom.
+Regis Francie cum o.rotunda de bono pondere & legali valeat viginti
+denarios monete predicte. Cedens igitur & transferens...; promittens de
+evictione...; renuncians...; asserens etiam idem P. Penchenati predict.
+partem dicte domus esse de dominio sacristie in ecclesia Valentina, sub
+annuo censu duorum denariorum Viennensium censualium...; rogans.... Acta
+sunt hec Valentie, in curte domus Petri Ruffi de Cartaleto quam
+inhabitat,.... presentibus testibus ad hoc vocatis: Matheo Bergoyn & dicto
+Petro de Cartaleto, Petro de Noydent notario, Hugoneto Lamberti civibus
+Valentinis & Humberto Cerclerii de Turnone.
+
+
+[A] Extrait de l'original, parch. de 55 lig.: _Instrumentum grossatum, sed
+non signatum_. A la suite de l'analyse inscrite au dos se trouve cette
+note: _Item, infra presens instrumentum est aliud instrumentum dom.
+Johannis de Sancto Bartholomeo, canonici Sancti Petri de Burgo Valencie,
+qui fecit heredem suum Johannem de Sancto Bartholomeo, filium Giraudi de
+S^{o} Bartholomeo, cujus filius fuit canonicus Sancti Ruffi; & illorum bona
+sunt obligata pro novem florenis pensionis & specialiter quoddam pratum
+prope ... Sancti Mayme in mandamento de Burgo...._
+
+
+ * * * * *
+
+
+LX. 12 septembre 1335.
+
+
+[_Moderatio sententiæ contra presbyterum ecclesiæ Burgi_][A].
+
+
+Sententia moderationis continens quod chorearii ecclesiæ Burgi dominum
+Joannem de Desisia presbyterum ecclesiæ suprascriptæ a beneficio, clericatu
+& privilegio Ecclesiæ, propter maleficia quæ in Petrum Ruffi de Montilisio
+perpetraverat, privaverunt; sed post ipsi chorearii moderando
+pronunciaverunt dict. dom. Joannem remanere posse in suo beneficio &
+gaudere clericatu & privilegio Ecclesiæ ut per prius gaudebat, moderantes
+sententiam, videlicet in tribus librationibus simplicibus fiendis, una in
+prima hebdomada Quadragesimæ, alia in hebdomada post octabas Paschæ, alia
+vero in hebdomada post quindenam sancti Joannis Baptistæ: prout constat
+instrumento sumpto per mag. Petrum Pillosi de Serra notarium, sub anno
+Domini M^{o}CCC.XXX.V & xij septembris.
+
+
+[A] Analyse prise dans l'_Invent. rais._, f^{o} 18 v^{o}.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXI. 1^{er} octobre 1335.
+
+
+[_Remissio incarcerati vicesgerenti prioris Burgi facta_][A].
+
+
+Remissio facta Hugoni de Porta Valentiæ, vicegerenti domini Guilhelmi
+Pareti prioris Burgi, per Joannem de Petragordia correarium Valentiæ, de
+Stephano Achardi in carceribus ipsius correarii mancipato, prout constat
+instrumento per Joannem Pologni & Petrum Textoris sumpto, sub anno Domini
+M^{o}CCC.XXXV & die 1^{a} mensis octobris.
+
+
+[A] Résumé tiré de l'_Invent. rais._, f^{o} 20 v^{o}.
+
+
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXII. 20 octobre 1344.
+
+
+[_Testamentum Johannetæ relictæ, habitatricis Burgi Valentiæ_][A].
+
+
+IN Xpisti nomine, amen. Per hoc pres. publ. instrumentum cunctis appareat
+evidenter, quod Johanneta, relicta Guillelmi Rostagni, habitatrix Burgi
+Valentie, sana mente & intellectu per Dei graciam & in bona existens
+memoria, prout ex verbis ejusdem liquide apparebat, in presencia..., de se
+& omnibus bonis & rebus suis.... nuncupative ordinavit & suum ultimum
+testamentum nuncup. & suam ult. voluntatem fecit per modum qui sequitur.--
+Ego Johanneta, relicta..., habitatrix..., diem extremam vite mee cupiens
+prevenire ne decedam intestata & ut extrema necessitas me paratam inveniat,
+de me & de omnibus bonis & rebus meis.... dispono & ordino.... in hunc
+modum. In primis, animam meam cum a corporeis nexibus fuerit liberata
+recomendo prealtissimo Creatori & gloriose Virgini matri ejus atque celesti
+curie paradisi, corpori vero meo eligo sepulturam in cimiterio ecclesie
+Sancti Petri de Burgo; deinde precipio clamores meos sedari & debita,
+helemosinas & legata mea solvi & restitui simpliciter & de plano per majus
+heredum meorum; & lego cuilibet domin. incuratorum dicte ecclesie Sancti
+Petri de dicto Burgo duodecim denarios Viennenses semel tantum; item, lego
+vicario eorumdem sex denarios Viennen. semel tantum; item, lego Hospitali
+beate Marie de dicto Burgo duo linteamina cum una flasata, semel tantum;
+item, lego Hospitali beati Anthonii de dicto Burgo Valentie duo linteamina
+cum una flassata, semel tantum; item, volo & precipio quod de bonis meis
+dentur & distribuantur Xpisti pauperibus in dicto Burgo Valentie, tam in
+pane quam in sabis & bocone necessariis in predictis, summam & valorem
+decem libr. Viennen. semel tantum; item, lego dilecto filio meo Johanni
+Rostagni de dicto Burgo vineam meam sitam in mandamento dicti Burgi, in
+loco vocato in Diviso, inter vineas dicti Johannis & dom. Guillelmi Armandi
+& Petri Jorneti; item, lego dicto Johanni filio meo triginta solidos
+bonorum parvorum Turonensium semel tantum, loco aliorum triginta solid.
+quos Peronetus Rostagni habuit ab alia parte; item, lego Luquete, uxori
+dicti Johannis Rost. filii mei, meum meliorem gardacorcium & unam camisam
+novam; in omnibus autem aliis bonis & rebus meis..., sedatis tamen
+primictus clamoribus & debitis, helemosinis & legatis meis integre
+persolutis, heredes universales michi constituo dilectos filios meos
+Johannem & Peronetum Rostagni equis porcionibus. Hoc autem testamentum
+nuncupativum..., revocata primitus omni alia ultima voluntate seu donatione
+causa mortis, valere volo..., si non secundum leges..., secundum canonicas
+sanctiones...; & ... venientes michi ab intestato, ut hanc ult. voluntatem
+meam per fidei comissum compleant & actendant; rogans insuper & requirens
+testes.... ut ferant testimonium veritati.... Acta fuerunt predicta in
+dicto Burgo Valencie, in domo habitationis dicte testatricis, vicesima die
+mensis octobris, anno Domini M^{o}CCC^{o}XL^{o} quarto, testibus
+presentibus dom. Johanne de Balma capellano & curato dicte ecclesie Sancti
+Petri, Johanne Desiderii, Johanne Fraguenis, Hugone de Secusiis, Lantelmo
+de Paris, Johanne Serrerie & Johanne Turpini, habitatoribus dicti Burgi; &
+me Johanne Lauterii de Stella Valent. dyoc..., notario publ. & curie
+Valentie jurato....
+
+
+
+[A] Extrait de l'acte dont nous donnons ici la partie intéressante (dans le
+cahier indiqué ch. suiv., n. A):
+
+_Publicatio testamenti & ultime voluntatis Johannete relicte Guillelmi
+Rostagni, degentis in juridictione dicti prioratus_.
+
+ IN Dei nomine, amen. Nos Petrus Beroardi, canonicus & conrearius
+ ecclesie Sancti Petri de Burgo, regens juridicionem prioratus dicti
+ Burgi una cum Thoma Ysimbardi concanonico & conconreario ipsius
+ ecclesie, ipso prioratu vacante propter mortem ven^{lis} viri dom.
+ Guillelmi Pareti prioris ecclesie dicti Burgi, notum facimus ... quod
+ anno Domini M^{o}CCC^{o}XLIV^{o} & die XV^{a} mensis januarii, ad quam
+ diem hora vesperorum citati seu adjornati fuerunt coram nobis per
+ Bertonum de Fayno servientem dicte curie dicti prioratus dom. Johannes
+ de Balme curatus ecclesie dicti Burgi, Johannes Desiderii, Johannes
+ Fragnonis, Hugonetus de Secusiis, Lantelmus de Paris, Johannes
+ Ferrera, Johannes Taupini & Johannes Lauterii notarius Valencie,
+ prohibituri testamentum & ult. voluntatem Johannete relicte Guillelmi
+ Rostagni de dicto Burgo, degentis in & sub juridictione prioratus
+ predicti, necnon Johannes & Peronetus Rostagni, filii & heredes dicte
+ Johannete, apportaturi dict. testamentum & visuri & audituri
+ publicationem...; comparuerunt in prioratu novo dicti Burgi.... Facta
+ fuit presens publicatio in dicto Burgo, in prioratu predicto, testibus
+ presentibus Johanne remenatore, Johanne Durandi muratore & Johanne de
+ Monflor de dicto burgo & pluribus aliis fide dignis.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXIII. 12 décemb. 1344-15 février 1345.
+
+
+_Inquisitiones curie prioratus Burgi Valentie, ipso prioratu,
+vacante_[A].
+
+
+_Contra Petrum Andree sabbaterium de Burgo Valentie_.
+
+
+ANNO Domini M^{o}CCC^{o}XL^{o} quarto & die xii^{a} mensis decembris,
+pervenit ad audienciam discretorum virorum dom. Petri Beroardi & Thome
+Ysimbardi, canonicorum & conreariorum ecclesie Burgi Valentie, regencium
+curiam prioratus dicti Burgi Valentie, ipso prioratu vacante propter mortem
+bone memorie dom. Guillelmi Pareti prioris ecclesie dicti Burgi, quod
+Petrus Andree sabaterius, habitator dicti Burgi sub juridictione dicti
+prioratus, mala & inico motu, in die festo ob honorem beati Nicholay, in
+domo Petri Podialis sabaterii Valentie, (sump)sit Grossonam uxorem Petri
+Falavel per capsanam & eam precipitavit ad terram juxta ignem, ita quod
+nisi essent aliqui qui ibidem astabant combuxisset eidem caput suum, & ipsa
+precipitata cum genibus, pugnis & pedibus suis supra ventrem conculcavit,
+sic eo quod ipsam ita maliciose tractavit quod sibi opportuit duo implastra
+in suis constibus deponere. Et quia talia sunt mali exempli, etc.
+
+Super quibus fuit inquisitum cum dicto Petro Andree, qui, suo previo
+juramento requisitus dicere veritatem, negavit omnia contenta in dicto
+titulo fore vera; dixit tamen quod propter verba maliciosa que dicta
+Grosseta habebat cum famulo ejus generis, quod idem Petrus Andree dixit
+eidem mulieri: tu potest esse mala mulier; & tunc ipsa dixit: ymo tu, quia
+tu & alii dimititis istos rixantes; & tunc ipse accepit eam per brachium
+dicendo: sedeas, quar tu say fares riot, & aliud malum non fecit eidem. Et
+juravit stare mandatis dicte curie & solvere judicatum, etc. Et fuit
+requisitus si volebat videre jurare testes quos dicta curia producere
+intendebat contra ipsum; qui dixit & respondit quod sic.
+
+Postque, anno quo supra & die xiiij mensis januarii, fuerunt producti in
+testes pro parte dicte curie contra dict. Petrum Andree, videl. Penardus
+Bessonis, Petrus Poialis, Petrus Chavalher sabbaterii & Michaletus
+sabbaterii de Valentia, qui juraverunt ad sancta Dei Evangelia.... dicere
+veritatem, remoto odio, amore, etc.--Datum in prioratu novo dicti Burgi.
+
+Item, anno quo supra & die xj^{a} mensis febroarii, Penardus Bessonis,
+sabaterius, testis interrogatus super contentis in dicto articulo sibi in
+suo vulgali lecto exposito, dixit se tantum scire quod quadam die, de qua
+non recordatur, ipse loquens & plures alii de officio suo sedebant in domo
+Petri Poialis in una societate, potando uno cimbalo; & tunc dicta mulier
+venit ibidem & vidit quod dict. Petrus maritus suus & quidam alter habebant
+litem inter se, & dixit ipsis omnibus: vos non estis probi homines, quia
+non separatis istos qui litigant; & tunc ipsa adesit dict. Matheum
+litigantem cum dicto viro suo, & statim dict. Petrus Andree dixit ipsi
+mulieri: tu potest esse mala mulier, dimite ipsum; &accepit eam per
+brachium & fecit eam sedere supra scamnum. Alia dixit se nescire.
+Interrogatus si dict. Petrus Andree dict. mulierem precipitavit ad terram
+nec conculcavit eam cum pedibus suis, dixit suo juramento quod non.
+Interrogatus si quando dict. Petrus dixit eidem mulieri: sedeas, & fecit
+eam sedere supra scamnum, si percussit eam nec fecit sibi aliud malum quare
+ipsa debeat deferre amplastros, dixit suo juramento quod non.
+
+Item, Petrus Chavallerii sabbaterius, testis interrogatus super contentis
+in dicto articulo sibi in suo vulgari lectis & expositis..., dixit in
+effectu idem in omnibus ut dict. Perardus; interrogatus si vidit quod dict.
+Petrus dict. mulierem percussit de pugno nec eam pestraverit ad terram,
+dixit suo juramento quod non....
+
+Postque, anno quo supra & die nona mensis febroarii, fuit publicata dicta
+inquesta dicto Petro & concessa sibi copia, dixit quod volebat stare &
+subire misericordie dicte curie.
+
+_Sequuntur condempnaciones.--Contra Petrum Andree_.
+
+Anno quo supra & die xv mensis febroarii, ven^{les} & discreti viri dom.
+Petrus Beroardi & Thomas Ysimbardi, conrearii ecclesie Burgi..., visa
+inquesta contra ipsum, quia repererunt tantum probatum de contentis in
+dicta inquesta quod dict. Petrus accepit per brachium dict. Grossetam &
+fecit eam & compulit sedere, dicendo: tu potest esse mala mulier; idcirco,
+quia supposuit se misericordie dict. dom. conreariorum, pronunciaverunt
+ipsum in decem solid. Viennen. dandis dicte curie & in emenda inmote partis
+adverse, taxatione reservata: testibus presentibus Johanne de Cufia
+clerico, dom. Giraudo de Versenay lic(enciato) in legibus & Jausemando
+codurerio.
+
+
+[A] Extrait de la minute notariée, cahier in-4^{o} de fort papier vergé;
+curieux spécimen des moeurs du peuple à cette époque.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXIV. 14-27 janvier 1345.
+
+
+_Dacio tutele Johannis de Viennesio puberis de dicto Burgo et inventarium
+bonorum ipsius._[A]
+
+
+IN Dei nomine, amen. Nos Petrus Beroardi, canonicus & conrearius ecclesie
+Sancti Petri de Burgo Valencie, regens juridictionem prioratus dicti Burgi,
+una cum Thoma Ysimbardi concanonico & conconreario..., dicto prioratu
+vacante (_ut ch. LXII, n. A_), notum facimus ... quod ad nostram accedens
+presenciam Petronilla, uxor condam Petri de Viennesio de dicto Burgo mater
+que Johannis filii comunis ipsorum, que nobis innotuit & significare
+curavit quod cum sit tutrix & gubernatrix dicti filii sui & ejus bonorum, &
+tutelam & administrationem a tempore mortis viri sui gesserit, ipsaque
+velit ... ad secunda vota convolare & antequam convolet velit reddere
+rationem & sattifationem dicto filio vel alteri ... de gestis &
+administratione, supplicavit igitur nobis, dicto filio suo in pupillari
+etate existenti de tutore ydoneo providere. Unde nos, supplicationi utpote
+juri consone inclinati, attendentes quod nostro incumbit officio talibus
+pupillis de tutore ydoneo providere, citatis & evocatis parentibus & amicis
+dicti pupilli & comparentibus Guillelmo Albertini, Peronono de Brunis,
+avunculo dicti pupilli, dedimus eidem tutorem Durantum de Broisse de Castro
+Novo ad rippam Ysere, onus tutele in se suscipientem, facta primitus
+informatione ... super ydoneitate, probitate & legalitate dicti Duranti, &
+ipso Peronono de Brunis requisito si volebat recipere & acceptare tutelam
+dicti Johannis ejus nepotis, qui dixit & respondit quod non, cum esset homo
+simplex & juvenis & occupatus nimis suis negociis. Qui quidem tutor
+promisit & ad sancta Dei Evangelia juravit..., nomine dicti Johannis cum
+fari non posset, utilia rerum & bonorum dicti pupilli procurare & inutilia
+pretermittere toto posse, & rem ipsius pupilli salvam fore, & de bonis &
+hereditate ipsius pupilli inventarium facere & computum reddere, & dict.
+pupillum bene & fideliter regere & gubernare & bonis moribus instruere &
+informare. Pro quibus attendendis, precibus dicti Durantoni de Broissac,
+Petrus de Jaline & dict. Petrus de Brunis avunculus dicti pupilli se
+constituerunt fidejussores & principales pagatores & redditores.... De
+quibus.... Acta sunt hec in dicto Burgo, in prioratu predicto, die xiii^{a}
+mensis januarii anno Domini M^{o}CCC^{o}XLIIII^{o}, testibus presentibus
+dom. Giraudo de Versenay, Petro de Ruppe burgensi, Bertone de Fagno badello
+dicte curie, Johanne de Subdyone, Guillelmo Albertini & pluribus aliis fide
+dignis. Postque dict. tutor promisit ... ipsos P. & P. servare indempnes.--
+Subsequenter vero eodem contextu dicta Petronilla, tutrix condam dicti
+pupilli, computavit & computum suum reddidit de gestis & administratis per
+ipsam.... Postque & incontinenti dict. tutor de bonis dicti pupilli suum
+inventarium facere inchoavit, premisso venerabili signo sancte Crucis: in
+nomine Patris & Filii & Spiritus Sancti, amen...; & illico asseruit se
+invenisse de bonis dicti pupilli quandam domum sitam in dicto Burgo...;
+item, die xxvii^{a} januarii, quandam vineam sitam versus Charsuoles in
+mandamento Burgi; item, aliam vineam ... loco vocato en Labeu ... & quandam
+peciam terre; item, tres quartalatas terre site versus montem Chalvet...;
+item, versus Combouvet in mandamento dicti Burgi, aliam sestar. terre;
+item, versus Colongias in eodem mandamento, tres quartal. terre.... Item
+asseruit se invenisse in domo predicta duas tinas continentes circa sex
+modia vini; item, sex bossas[1] diversarum tenorum; item, quinque anchas[2]
+tam magnas quam parvas, quarum sunt due de una & alie due sappo, & minores
+due dict. ancharum continent circa xxx sest.; item, pistrinina ad
+pastandum; item, duas menses ad comedendum; item, quoddam scannum ad
+sedendum; item, unam cassiam ferri; item, unam patellam & quoddam cacobum
+de hero; item, duas cubsellas ferri; item, duos pitalfos, unum de dimidio,
+& unam salheram stagni; item, quoddam quequinendium & quasdam chanenas
+ferri; item, septem banastas; item, duas flassatas & decem linteamina
+linea; item, unam culcitram de pluma & unum pulvinar de chostas; item, tres
+ligores; item, quendam porcum nutriblem, qui valet cum extimacione viginti
+solidos Vienn.; item, duas mapas de uno ramo.--Ego Durandus Arnaudus,
+Valent. clericus, notarius publ. & curie Valentie juratus, presens sui....
+
+
+[A] Extrait du même cahier que la ch. précéd.
+
+[1] Ce mot, qui ne figure pas dans le _Lexicon med. latinit._, a passé dans
+le patois, où _bosse_ indique une futaille.
+
+[2] Même remarque, anciennement _anche_, petite cuve.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXV. 11 mars 1363.
+
+
+[_Sententia remissionis de duobus incarceratis ecclesiæ Burgi_][A].
+
+
+REMISSIO ecclesiæ Burgi per procuratorem domini Valentiæ fienda de dom.
+Joanne de Macello presbytero & Guilhelmo Chastelli clerico ecclesiæ
+prædictæ, in presione sive carcere ipsius domini Valentiæ detentis, quia
+verberaverant in platea macelli Valentiæ Guillermum Vilarii familiarem
+ecclesiæ Valentiæ, & hoc vigore sententiæ per dom. Petrum de Bosanis legum
+professorem, officialem Valentinum & commissarium datum tam a dom. Ludovico
+de Vilars episcopo Valentino quam a dom. Henrico de Vilars & Petro Principe
+immediatis ejus predecessoribus, prolatæ ut sequitur effectualiter:--Per ea
+quæ nobis constant de processu prædicto, per hanc materiam diffinitivam
+sententiam quam inserius in his scriptis, pronunciamus & diffiniendo
+cognoscimus declaramusque dictos presbyterum & clericum fore remittendos
+dictæ ecclesiæ, dict. Guillermum Pellicerii procuratorem ipsius domini
+Valentiæ ad faciendam dict. remissionem eadem sententia condemnantes si
+vivum, & si non vivum per figuram meliori modo quo fieri poterit, neutram
+partium in expensas condempnantes.--Sicut constat instrumento sumpto per
+magistrum Andream Champelli notarium, sumpto sub anno Domini millesimo
+CCCLXIJ^{o} & die xi^{a} martii.
+
+
+[A] Extrait pris dans l'_Invent. rais._, f^{o} 20 v^{o}-21 r^{o}.
+
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXVI. 3 septembre 1364.
+
+
+[_Executio præcedentis sententiæ per figuram_][A],
+
+
+REMISSIO exequutoria dictæ sententiæ; ecclesiæ Burgi per dict. Guillermum
+Pellicerii procuratorem fiscalem domini Valentiæ facta de dictis dom,
+Joanne de Macello presbytero & Guillermo Chastelli clerico, juxta tenorem
+sententiæ superius designatæ, ex præcepto eidem procuratori judicialiter
+facto per dict. dominum Petrum de Bosanis officialem Valentiæ &
+commissarium a domino Ludovico de Vilars episcopo Valentiæ deputatum; quam
+remissionem dict. procurator fecit in hunc modum: cum ipsi presbyter &
+clericus qui petuntur remitti diu est decesserunt & illos personaliter non
+valebat remittere, tradidit capucium suum & realiter assignavit Joanni
+Rebolli procuratori ecclesiæ Burgi in signum & similitudinem ipsius
+remissionis factæ de eisdem presbytero & clerico. Constat per magistrum
+Andream Champelli notarium, sub anno Domini M^{o}ccclxiiij^{o} & die
+iij^{a} mensis septembris, notarum ipsius folio VII^{xx}vij, lib. A.
+
+
+[A] Analyse tirée de l'_Invent. rais_., f^{o} 21: _Notabilis remissio_.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXVII. 4 juillet 1365.
+
+
+[_Inquisitio per correarios Burgi contra furem_][A].
+
+
+QUANDAM habet ecclesia inquisitionem per dominos Petrum Beroardi &
+Guilhelmum de Altovilari, canonicos & chorearios ecclesiæ Burgi, factam cum
+dom. Guilhermo Pelerini canonico Burgi & camerario domini Ludovici de
+Vilars episcopi Valentiæ in claustro ecclesiæ arrestato, & cui inquisitioni
+respondit & promisit venire ad diem & dies solvereque judicatum & silvas,
+quia in domo dicti domini episcopi Valentiæ furatus fuerat quosdam gladios
+dictos tranchoms, quasdam tabulas eburneas coopertas de veluto, duo
+coopertoria lecti, & calicem Sancti Laurentii, etc. Actum in curia ecclesiæ
+Burgi, anno Domini M^{o} CCC^{o} sexagesimo quinto & die quarta mensis
+julii; constat per magistrum Lantelmum Olerii notarium.
+
+
+[A] Extrait de l'_Invent_. _rais_., f^{o} 18 v^{o}: _Item quandam_....
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXVIII. 10 mars 1379.
+
+
+_Sententia seu ordinatio de facto portus Rodani_[A].
+
+
+IN nomine Domini, amen. Boni presidis, sub cujus jacet imperio provincia
+quam regit, interest ut ipsam provinciam paccatam teneat & quietam, ut per
+bonum regimen ipsa patria seu provincia augmentetur malisque careat
+hominibus & personis, & abjectis & amotis malis hominibus omnique vi &
+rapina, quilibet de suo proprio contenttatur, ne propter impunitatum
+audaciam fiant qui nequam sunt nequiores & ne in scandalum irruatur; cumque
+etiam jura ad hoc sint condita, ut eorum metu & terrore humana coherceatur
+audaccia tutaque sint inter probos innoscentes, & ut in opprobris
+reffrenetur audaccia comitendi & malignandi ac eciam noscendi voluntas.
+Quia cum fama publica & factum evidens & notorium, ymo pocius vehemens
+infamia que ad aures presidis sepissime sibulavit, loco accusationis
+habeantur legitime & haberi debeant: hinc est quod anno Incarnationis
+ejusdem Domini M^{o}CCC^{o} septuagesimo octavo & die decima mensis marcii,
+sereniss. principe dom. Karolo Dei gratia Francorum rege regnante, ad aures
+audientis pariter & intentum ac etiam intellectum viri nobilis & potentis
+dom. Guillelmi de Fayno militis, bayllivi regii Vivariensis & Valentinensis
+vicariusque curialis curie regie Bocey cedulis auribus innotuit & pervenit,
+fama publica refferente factique notorii evidentia demostrante & clamosa
+populi insinuatione, precedente murmure publico ac vagitu querimonioso,
+taliter & adeo quod nulla tergiversatione potest obumbrari, ymo potius
+taliter & in tantum fuit auditui referatum quod vicera justitie debitum
+suum exsolvere vagitantio pupugit adversus tanti facinoris audatiam in jura
+insurgantis tanta, nostre justitie officium judicio proponitur ne tam ferox
+malitie anelitus incorrectus remaneat justiciaque lesa contra Richardum &
+Anthonium delatos & eorum complices, quod ipsi delati maligno spiritu
+imbuti & arte diabolica inflamati, Deum pre oculis non habentes, cupientes
+se bonis alienis ditari & divites effici, comiserunt, pepetraverunt
+delicta, crimina, excessus & raubarias que sequuntur. In primis quod totum
+flumen Rodani est in regno & infra regnum Francie & de dumaynio domini
+nostri Francorum regis tenetur absque aliquo medio; item, quod dicti
+Richardus Baratonis & Anthonius Boverii, delati supradicti, sunt pontonerii
+in & super dicto flumine Rodani in portu Valentie ipsumque portum tenent &
+gubernant, tenere & gubernare faciunt per suos familiares & deputatos;
+item, quod nunquam nedum in dicto portu & passagio Valentie, sed in omnibus
+aliis portibus & passagiis dicti fluminis Rodani fuit usitatum levari seu
+exhigi a personis in dict. portibus transeuntibus pro eorum pontonagio sive
+passagio dicti fluminis Rodani preterquam a persona singulari eunte &
+transeunte in dict. portibus unum denarium monete currentis, & a persona
+eunte & transeunte eques vel aliud animale solum ducente duos denar.
+predicte monete; item, quod delati sue salutis eterne non memores Deumque
+pre oculis non habentes, prout supra, sed quoad hec omnes actus suos ad
+malum finem deducere cupientes volentesque incessanter protrahere, & nedum
+malas sed pejoras usagia & servitutes indebitas in patria que jure scripto
+regitur imponere non timentes, sed sua propria auctoritate & de facto & se
+dominos dicti portus fluminis Rodani existentes econtra & prope Valentiam,
+facientes a singulari persona in dicto portu transeunte pedes in eodem
+portu & pro qualibet vice transeunte de regno in imperium & de imperio in
+regnum & tociens quociens contingit aliquas personas in dicto portu
+transire, cupiendo se bonis alienis locupletari & divites effici, levantes
+& levare non formidantes per se aut per familiares & deputatos per eosdem
+in dicto portu, videl. aliquando sex denarios, aliquando unum obolum
+regium, aliquando dimidium grossum & aliquando duos obolos regios, & a
+singulari persona transeundo eques in dicto portu vel solum animale ducente
+aliquando dimidium grossum, aliq^{do} duos obolos regios, aliq^{do} unum
+grossum, aliq^{do} duos grossos, aliq^{do} tres & aliq^{do} quatuor, & sic
+de similibus & ad eorum voluntatem antequam a navi quin ipsas personas
+transeuntes abire permittant; &. quod deterius est, quando dicte gentes
+nolunt solvere ad eorum voluntatem, ipsis minantur de verberando ipsos &
+bona sua capiendo, saysiendo & retinendo ac eciam super dicto flumine
+Rodani arrestando, & ipsas sic indebite molestando & depredando, incidendo
+in penis legum & novam servitutem & usagium imponendo; item, quod qualibet
+die una per aliam transeunt in dicto portu tam eques quam pedes viginti,
+septuaginta, quaterviginti, centum persone ante magis quam minus, a quibus
+& qualibet ipsarum exhigunt & exhigere faciunt summas supra dictas, sic in
+premissis delinquendo; item, quod de predictis ex inductionibus &
+extortionibus dicti delati effecti sunt divites, quilibet de tribus centum
+francis auri; item, quod quolibet anno locupletari possunt & divites effici
+de predict, raubariis & depredationibus quilibet de centum francis auri;
+item, quod de predict. omnibus & singulis sunt publice diffamati inter
+notos & vicinos eorumdem, & de eorum quolibet est publica vox & fama; item,
+quod predicta sunt vera, notaria, publica & manifesta. Visaque informatione
+secreta predicte curie regie super hiis..., necnon etiam responsionibus una
+cum deffentionibus..., viso etiam toto processu.... una cum tota ejus
+sequela..., participato nobiscum peritorum consilio, sedentes pro tribunali
+more majorum nostrorum in hac curia & consistorio regio prout decet, ubi
+jus reddi & desservi unicuique postulanti est fieri consuetum, sacrosanctis
+Dei Scripturis in nostro conspectu positis & appertis, ut de vultu Dei
+nostrum recte prodeat judicium & oculi nostri in hiis & aliis continuo
+videant equitatem, non declinantes quod a dextris nec a sinistris, sed equo
+libramine, insedentes..., facto primictus signo venerabilis sancte
+[sigillum] Crucis, dicendo: in nomine Patris & Filii & Spiritus Sancti,
+amen; per ea que nobis constat dict. Richardum & Anthonium non esse nec
+fuisse culpabiles de supra contra ipsos intitulatis, potissime eorum
+deffensionibus visis & ignorancia ac excusacionibus auditis hac actentis, &
+aliis pluribus & validis rationibus que animum nostrum movent & movere
+debent, istos Richardum & Anthonium licet absentes.... ab intitulatis,
+super contra ipsos duximus absolvendos & absolvimus per presentes. De
+quibus ... Lata fuit hec sententia anno & die predictis, testibus
+presentibus discretis viris magg. Matheo de Saletis, Johanne de Bosco,
+Stephano Ugonis, Anthonio Falconis, Johanne Massaboni, clericis; & me Petro
+Servientis de Sancto Juliano, Lugdun. dyoc., clerico notario publ. & dicte
+curie regie substituto & jurato....
+
+
+
+[A] Extrait de l'original, long parch. de 69 lig. dont voici l'analyse:
+_Sentencia continens quod Richardus Baratonis & Anthonius Boverii,
+pontonerii portus Rodani Valencie, fuerant intitulati in curia Bocey,
+inponendo contra eos quia exhigebant a singulari persona transeunte pedes
+portum; j ob. regium, quandoque ij ob. regios, quandoq. xij den., & a
+qualibet persona meante eques portum ij ob. regios, quandoq. xij den.,
+quandoq. j. gr. ... & quandoq. iiij gr.; & quod nunquam nedum in portu
+Valen. sed in omnibus aliis portibus Rodani fuit usitatum exhigi a
+singulari persona pedes pro suo nolo nisi j den. & a qualibet persona
+transeunte eques ij den.; tandem procurator domini de Cruceolo & dict.
+pontoneriorum taliter prosequtus fuit causam, quod dom. Vitalis Bernardi
+judex regius Vivarien, & Valentin., astanti secum locumtenente dom.
+bayllivi, pretaxatos pontonerios ab intitulatis absolvit, Petro Servienti
+notario_. Nous ne donnons dans le texte que le résultat de l'enquête; elle
+est comprise dans la publication de la sentence:
+
+ _In nomine Domini, amen. Noverint universi & singuli.... quod (anno)
+ ab Incarnacione ejusdem Domini M^{o}CCC^{o} septuagesimo nono & die
+ veneris que fuit xii^{a} dies mensis augusti..., ad quam diem apud
+ Boceyium in consistorio regio publico ubi curia regia tenetur & coram
+ ven^{li} & circumspecto viro dom. Vitale Bernardi licenciato in
+ legibus, judice regio Vivariensi & Valentinensi, personaliter
+ comparuit discretus vir mag. Petrus Faya notarius, ut procurator
+ nobilis & potentis viri domini de Crusseolio ac etiam nomine
+ procuratorio Richardi Baratonis & Anthonii Boverii..., dicens &
+ asserens.... sibi hanc diem fuisse assignatam... ad audiendum
+ sentenciam diffinitivam in & super quadam inquesta in presenti curia
+ pendenti contra Richardum & Anthonium prenominatos...; idem procurator
+ exhibuit & produxit dicto dom. judici quandam papiream cedulam
+ scriptam, rationes & deffentiones dict. magistrorum in se continentem,
+ cujus tenor est talis:--Visa inquisitione facta & formata, etc...; qua
+ quidem cedula.... exhibita & porrecta..., illico idem dom. judex ad
+ suam sententiam super premissis proferendam processit, ut sequitur:--
+ Ad hec nos Vitalis Bernardi..., astante nobiscum discreto viro mag.
+ Guillelmo Pellicerii, clerico regio & locumtenente nobilis & honor.
+ viri dom. Guillelmi de Fayno militis, bayllivi regii..., visis titulis
+ in presenti curia factis & in processu inquisitorio contentis.... § In
+ nomine Domini, supra...._
+
+Il est rare de rencontrer une sentence dont le dispositif soit plus
+contraire aux considérants.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXIX. 30 juin 1386.
+
+
+[_Reductio canonicorum ecclesiæ S. Petri_][A]
+
+
+REDUCTIO dicti numeri canonicorum ecclesiæ Sancti Petri ad decem canonicos
+per capitulum ipsius facta, prout constat diffuse in duobus instrumentis
+unius ejusdemque tenoris & substantiæ, per magistrum Bertrandum Arnulphi
+notarium sumptis, sub anno Domini M^{o} CCC LXXXVI^{o} & (die) ultima
+mensis junii.
+
+
+[A] Extrait de l'_Invent. rais._, f^{o} 14 v^{o}.--Voir la charte XLV.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXX. 16 décembre 1386.
+
+
+[_Confirmatio reductionis per Clementem VII_][A].
+
+
+CONFIRMATIO dictæ reductionis numeri quindecim canonicorum ecclesiæ ad
+decem, facta per Clementem papam septimum Avinione sedentem, decimo septimo
+calendarum januarii, pontificatus sui anno nono, currente dicto anno Domini
+M^{o} CCC LXXXVI.
+
+
+[A] Extrait de l'_Invent. rais._, f^{o} 14 v^{o}.--Voir la ch. précéd.
+
+
+
+LXXI. 13 novembre 1395.
+
+
+[_Lettres de main-levée des commissaires du roi de France_][A].
+
+
+A tous ceuls qui verront ces presentes lettres, Jehan Barleane & Jehan du
+Feu, sergens d'armes du Roy monss. & commissaires en ceste partie de noss.
+les tresoriers du Roy nostre dit s. a Paris sur le fait des fiefs & homages
+du Roy & autres choses contenues en nostre commission, salut. Comme nous
+eussions pris & mis en la main du Roy nostre dit seugneur le chastiel,
+justice, terres & possessions du Charmes, appartenans a noble & puissant
+seigneur mons. de Crussols, item, au port de Valence, touchant la part &
+porcion du dit mons.; item, audit port, touchant & appartenant au chapitle
+de Saint-Piere du Bour de Valence; item, au temporel, terres & possessions
+de religieuse dame ma dame l'abbese de Soyon, & en signe de ce eussions la
+flor de liz es diz lieux pour defaut de fief & homage aussement de feaulte
+ou autrement non fait au Roy mons.; & pour tant en tant que il touche le
+dit mons. de Crusols, a cause de ses diz chastel, justice, terres &
+possessions & port, que nous sommes souffis(ament) informez que le dit
+mons. de Crusols tient en fief & homage de mons. l'evesque de Valence, & en
+tant que il touche la porcion & part dudit port dudit capitre, nous ne
+poons informer que il soit tenus en fie & homage du Roy nostre dit sig.,
+pour ce que il ont tenu & posside si longuement que il n'est memoire du
+contraire.; & en tant que il touche ladite madame l'abbesse, nous sommes
+souffis(ament) informez que la dite ma dame doit au Roy mons., du chast(el)
+ou a cause de temporel, terres & possessions, dix livres de cire, pour quoy
+nous ladite main qui mise estoient es diz lieux & choses avons levees &
+ostees, levons & ostons par ces presentes en tant que fere povons & devons
+au prouffit & jussion des sess. diz & dou chastel d'eulx, en tant que il
+luz puit toucher. Donne soulz nous seaulx en tesmoing de ce, le XIII jour
+de novembre, l'an mil CCC.IIII^{xx} & quinze. Item, au port de Soyon
+appartenanz a ladite abbesse, a mons. de Crusols & a mons. de Peregorde,
+avons levee comme dessus; donne comme dessus. CLERICI.
+
+
+[A] Ces lettres se trouvent insérées dans un _vidimus_ du même jour,
+dont il est utile de donner un extrait:
+
+ _In nomine Domini, amen. Nos Humbertus Garini, licenciatus in legibus,
+ prepositus & officialis Valentinus, notum facimus ... pres. publ.
+ instrumentum, transcriptum seu vidimus inspecturis..., quod anno ab
+ Incarnacione Domini M^{o}CCC^{o}LXXXXV^{o}, indicione quarta & die
+ sabbati que fuit XIII^{a} mensis novembris, hora vepperorum, ad
+ nostram accessit presenciam discretus' vir dom. Bartholomeus Bruni
+ major, procurator ecclesie S^{i} Petri de Burgo Valencie, qui ...
+ exhibuit & presentavit coram nobis quasdam patentes literas in papiro
+ scriptas a discretis viris Johanne Barleane & Johanne du Feu,
+ servientibus armorum serenissimi principis dom. regis Francorum &
+ commissariis in hac parte specialiter deputatis, emanatas eorumdem
+ commissariorum sigillis rotundis cera rubea, ut in eisdem literis
+ legitur, sigillatas, sanas & integras...; supplicans humiliter ... ut
+ nos dict. literas ... in formam publ. redigi facere dignaremur ad
+ perhempnem memoriam habendam in futurum.... Nos vero, suplicationi ...
+ annuere volentes, precepimus.... Quas quidem literas...; & hiis
+ omnibus ... sedentes in studio domus habitationis nostre super quoddam
+ scannum quod pro tribunali elegimus more majorum..., auctoritatem
+ nostram ordinariam interposuimus pariter & decretum.... Acta fuerunt
+ hec Valencie... in studio habitationis nostre..., testibus presentibus
+ ven^{li} & discreto viro mag. Johanne de Sala jurisperito, Johanne de
+ Aymoneto habitatore Valencie & Johanne Burleti de Castro Novo Ysere,
+ Valent. diocesis.--Tenor vero copie commissionis dict. duorum
+ commissariorum sequitur....--Et me Jacobo de Fraxino, clerico
+ Cameracen. diocesis, pub, imp^{li} auct^{te} notario & curie Valent.
+ jurato...._
+
+L'original de cet acte a 80 lig., avec sceau appliqué sur papier. Le
+salaire du notaire est indiqué par cette note: _Sol(vit) dom. Bartholomeus
+Bruni pro scriptura presentis instrumenti vi grossos, item pro sig(no) VII
+d(enarios_). Une autre résume l'objet des lettres de main-levée: _Bona
+litera de facto portus Rodani, qualiter duo comissarii regii, deputati ad
+faciendum fieri recognitiones feudorum & homagiorum qui tenentur a dom.
+rege Franchorum, cognoverunt & declaraverunt vigore eorum comissionis quod
+portus Rodani non tenetur de feudo dicti dom. regis_.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXXII. 13 décemb. 1404-21 février 1405.
+
+
+[_Concessio transitus aque per rectorem anniversariorum_][A].
+
+
+IN nomine Domini, amen. Per hoc publ. instrumentum cunctis apareat
+evidenter, quod anno Dominice Incarnacionis mill^{io} quadringen. quarto &
+die tertiadecima mensis decembris, coram me notario & testibus
+infrascriptis, personaliter constitutus discretus vir dom. Aymarus Reynerii
+prebiter, rettor beneficiorum Chayssiorum institutorum in ecclesia Sancti
+Petri de Burgo Valentie, utilitate & comodo dict. beneficiorum pensata,
+sciens ... nomine dict. beneficiorum, in presencia & de consilio ven^{lis}
+viri dom. Stephani Fabri canonici dicte ecclesie, dedit & titulo pure ... &
+irrevocabilis donationis tradidit (&) perpetuo penitus habere concessit
+Johanni Ferralhonis ... recipienti..., videl. quendam transitum aque sive
+aygagii prati quod, Deo dante, facere intendit idem Johannes Ferralhonis in
+terra per eumdem Johannem adcensata die sexta hujus mensis, videl. per
+pratum dict. beneficiorum, scil. per quandam bealeriam per dict. Johannem
+de novo faciendam, que descendat a bealeria que est a parte boree dicti
+prati beneficiorum predict. & incipit a quodam fonte & descendit ad partem
+venti ad dict. terram dicti Johannis sitam in mandamento dicti Burgi
+Valentie, loco dicto in Magnis Oloysiis, sub annua. pensione seu servitute
+unius quarte frumenti mensure vendentis sive ad mensuram Valentie necnon &
+unius galline, solvendorum ... quolibet anno per ... tenementarios dicti
+aygagii seu rigagii dicto rettori & successoribus in festo sancti
+Appollinaris.... Et fuit actum inter dict. partes quod dict. Johannes
+debeat aptare & tenere aptatam factam dict. bealeriam descendentem a borea
+usque ad terram dicti Johannis propriis sumptibus & expensis. § Item
+fuit ... conventum, arrestatum & in pactum deductum ... quod dict. Johannes
+debeat & teneatur solvere terciam partem expensarum necessariarum pro
+reparando ... dict. bealeriam superiorem ... que est a parte boree, videl.
+a principio dicte superioris bealerie que incipit a matre aque, incipiendo
+a parte orientis veniendo usque ad introytum bealerie per quam accipiet
+dict. aquam ... que descendit a borea ad ventum ad terram dicti Johannis,
+tociens quotiens ... necessaria reparatio. Promittens dict. dom. Aymarus
+rector ... per juramentum ... dict. concessionem seu donationem rigagii seu
+aygagii ... ratam & firmam habere...; dict. vero Johannes ... juravit
+solvere ... dicto rettori ... dict. quartam frumenti & gallinam ... una cum
+expensis: supponentes.... De quibus.... Actum Burgi Valentie, videl. in
+cimiterio dicte ecclesie juxta campanile ejusdem ecclesie, testibus
+presentibus ven^{bus} viris dom. dicto Stephano & Guillelmo Fabri canonicis
+dicte ecclesie, & Bartholomeo Bruni presbitero dicte ecclesie Sancti Petri,
+Francisco Rolandi & Guioneto de Rocha alias Gronhdane, monerio dicti Burgi,
+& me ... § Postque anno proxime dicto & die vicesima prima febroarii, qua
+die per continuacionem celebratur capitulum in capella Sancte Katerine
+juxta claustrum dicte ecclesie, ven^{les} viri dom. Pontius de Altovilari
+precentor, Hugo de Genasio, Johannes de Bello Castro, Stephanus &
+Guillelmus Fabri, canonici dicte ecclesie, capitulantes, certificati de
+predictis per relationem dicti dom. Stephani Fabri..., citra prejudicium
+dicte ecclesie & sui molendini..., predicta laudaverunt & tamquam facta pro
+utilitate dict. beneficiorum & rectorum suorum ratificaverunt.... Actum ubi
+supra, in dicta capella Sancte Katerine, presentibus testibus dom.
+Bartolomeo Bruni & Johanne Durandi prebiteris dicte ecclesie. [sigillum]
+Ego vero Bertrandus Arnulphi, auctor. imper. notarius publ. & curie
+Valentin, juratus secretariusque dicti ven^{lis} capituli....
+
+
+[A] Extrait de l'orig. parch. de 56 lig.; au dos se lit cette note:
+_Johannis Ferralhonis habitatoris Burgi Valentie donacio seu concessio
+transitus aque sive aygagii prati per ipsum noviter faciendi in terra sua
+Magnarum Oloysiarum per rectorem beneficiorum Chayssiorum_; & cette autre
+qui n'est pas sans intérêt: _Hic de fonte & matre aque pro adaquatione seu
+rigatione pratorum beneficii Chayssiorum que possidet dom. Michol;
+ratisfactio dominorum de capitulo._
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXXIII. 18 mai 1419.
+
+
+[_Concilii episcopalis Valentie inhibitiones circa portum_][A].
+
+
+CONCILIUM episcopale reverendi in Xpisto patris & domini nostri dom,
+Johannis de Pictavia, Dei gracia episcopi & comitis Valentinensis &
+Diensis, in Valentia residens, viro nobili Eynardo Charnay subconreario
+Valencie, necnon preconi publico & cuicumque secularis curie Valencie
+servienti, salutem. Visis literis nobis pro parte potentis viri domini
+Crusseoli & procuratoris ecclesie Sancti Petri de Burgo Valentie, factum &
+declaracionem portus & rasseriorum Valentie in se continentibus, ad
+effectum excequtionis contentorum in eisdem exhibitis & presentatis, quarum
+copia presentibus est annexa, vobis & vestrum cuilibet harum serie
+precipimus & mandamus quatenus omnia & singula in literis eisdem contenta
+predict. rasseriis & piscatoribus presentis civitatis Valentie notifficetis
+tam voce preconis quam in eorum propriis personis, adeo ut ignorantie
+causam pretendere non possint, eisdemque & eorum cuilibet inhibeatis &
+deffendatis sub pena in dict. licteris contenta ne abinde inanthea
+quoquomodo aliquas merces seu homines ultra formam & tenorem dict.
+literarum transire de regno in imperium & econverso in eorum naviolis sive
+rasseriis ultra solitam consuetudinem & dict. literarum tenorem presumant;
+intimantes eisdem & eorum cuilibet quod, si contra prohibitionem &
+deffensionem predictas fecerint, contra ipsos & eorum quemlibet, necnon ad
+exactionem dicte pene procedemus ut juridice fuerit procedendum. Datum
+Valentie, die decima octava mensis maii, anno Domini millesimo
+quatercentesimo decimo nono.
+
+A. GALE.
+
+
+[A] Ces lettres, témoignage unique dans nos archives de la juridiction dont
+elles procèdent, reçurent leur exécution le 23 du même mois, comme on le
+constate par l'acte dans lequel elles se trouvent insérées & dont nous
+extrairons la partie historique:
+
+ _IN DEI NOMINE, AMEN. Per hoc ... instrumentum ... notum sit &
+ appareat manifestum, quod anno Domin. Incarnac. M^{o}CCCO^{o}XIX^{o} &
+ die xxiii^{a} mensis maii, rev. in X^{o} patre & dom. nostro D.
+ Johanne de Pictavia D. gr. episcopo & comite Valentin, & Diensis
+ existente,... existentes & personaliter constituti coram nobili viro
+ Eynardo Charnay subconreario Valentie, in ripperia Valentie supra
+ portum Rodani existente, discreti viri mag. Stephanus Mantelli,
+ procurator ut asserebat potentis viri domini Cruceoli Valent.
+ diocesis, dom. Johannes de Ulmeto presbiter, tamquam procurator ut
+ dicebat ven^{lis} capituli ecclesie collegiate Sancti Petri de Burgo
+ Valentie, & dicto nob. Eynardo subconr. tradiderunt, exhibuerunt &
+ presentaverunt quasdam licteras in papiro descriptas, a ven^{li}
+ concilio episcopali Valentie emanatas, ad effectum exequtionis
+ contentorum in eisdem, una cum copia certarum aliarum licterarum dict.
+ licteris annexata, per condam bo. me. rever. in X^{o} patrem & dom. d.
+ Falconem episcopum & comitem Valentin. concessarum, factum portus
+ Valencie concernencium (ch. XIV). Quarum ... tenores seriatim sequntur
+ ...--Petentes & requirentes ipsas licteras ... de puncto ad punctum
+ ... excequcioni debite demandari: qui quidem nob. Eyn. Charnay
+ subconr..., cum honore & reverentia debitis receptis obtemperando
+ tanquam filius obediencie..., incontinenti precepit & in mandatum
+ dedit Mundono Teyssonerii, preconi publico pres. civitatis
+ Valentie..., quatenus in dict. literis contenta intimaret &
+ notifficaret & inhiberet voce preconis supra portum Rodani
+ piscatoribus & rasseriis...; qui quidem Mundonus ... parendo consestim
+ omnia & singula in literis preinsertis contenta voce preconis alta &
+ intelligibili..., preconisavit. nottificavit, intimavit & inhibuit...,
+ etiam in propriis personis Bonthosii Pellisonis, Petri Forneti,
+ Michaelis Moni, Johannis Finelli & Petri Chalamelli piscatorum &
+ rasseriorum Valentie.... Acta fuerunt hec apud Valentiam supra
+ ripperiam portus Valentie, presentibus testibus ven^{li} viro dom.
+ Stephano Fabri, ecclesie S^{i} Petri de Burgo Valen. canonico, nobili
+ Guillelmo de Vernone. Symundo de Versi mandamenti Petre Gorde,
+ Guillelmo Massardi alias Maganha & Johanne Reynaudi habitatore
+ ripparie Valentie, cum pluribus aliis fidedignis; & me Anthonio Gale,
+ cive Valentie, notario auctor. imper. publ. curieque Valent.
+ jurato...._
+
+L'original parch. de cet acte offre au dos une assez longue analyse que
+nous supprimons pour abréger.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXXIV. 13 juin 1430.
+
+
+_Appellacio ecclesie Burgi et pontaneriorum portus Roddani
+Valencie_[A].
+
+
+CORAM vobis venerabili & circonspecto viro dom. Poncio Marcolis, in legibus
+licenciato, judice curie secularis comunis civitatis Valencie, seu vestro
+locum tenente existens hon^{lis} vir dom. Johannes de Ulmeto presbiter,
+procurator ecclesie collegiate Sancti Petri de Burgo Valencie necnon
+Guigonis Coste, Stephani Buvardi & Colaudi Noni, tam nominibus suis quam...
+Johannis Peleti, pontaneriorum in portu Rodani Valencie, hominum francorum
+dicte ecclesie & totaliter exemptorum a juridicione vestra, dicens &
+proponens ... quod vos seu vestre curie temporalis ... officiarii, ad
+importunam instanciam quorundam pretensi procuratoris fiscalis curie vestre
+& sindicorum universitatis Valencie, ipsos quatuor homines ... intitulastis
+seu intitulari fecistis, imponendo eis ficgisse quandam acram muri
+fortificacionis riparie Valencie prope Rodanum, & propterea ipsos ...
+condempnastis in centum solidis ... solvendis procuratori exactori
+expletorum dicte curie, & ad refformandam dict. acram muri, prout sic vel
+consimiliter plus vel minus in dicta tali quali vestra pretensa sentencia
+dicitur contineri; ad que processistis, cum reverencia loquendo, de facto
+nulliter, precipitanter & exobrupto, juris ordine non servato, cum non sint
+confessi aut alias legitime quicti, eciam quia non habetis juridicionem
+neque punicionem seu cognicionem contra ipsos, cum sint exempti a
+juridicione vestra & sint de foro & juridicione dicte ecclesie capituli
+S^{i} Petri, & propterea ipsos ... remictere debebatis cum causa vestra
+ipsis dominis de capitulo & suo judici pro justicia de ipsis, si
+delinquissent, ministranda, & de ipsis non debebatis vos intromictere.
+Igitur dict. procurator dicte ecclesie & capituli S^{i} Petri in quantum
+concernit dampnum & prejudicium ipsius capituli & eciam... dict. quatuor
+sociorum pontaneriorum magistrorum suorum..., idem dom. Johannes de Ulmeto
+per predict. vestros pretensos processus sentenciasque inde sequtas &
+nullitates ac iniquitates & injusticias senciens dict. capitulum & ipsos
+quatuor pontanerios fore ... gravatos, dubitans propterea forcius in
+futurum gravari..., in ejus scriptis appellat & provocat ad dom. nostrum
+episcopum & comitem Valent. & Diensem & ejus officialem, in hac parte
+judicem appellacionum..., & petit appostolos semel, secundo, tercio &
+pluries, instanter, instancius & instantissime per vos sibi dari & concedi.
+De quibus, una cum responcione vestra, petit a vobis notario hic presente
+sibi fieri publ. instrumentum, testes invocans hic presentes.
+
+
+
+[A] Cette appellation se trouve insérée dans un acte (original parch. de 62
+lig. 1/2) dont il est utile de donner un extrait:
+
+ IN nomine Domini, amen. Noverint ... quod anno beatissime
+ Incarnationis ejusdem Domini M^{o}CCCC^{o}XXX^{o}, indict. viii^{a} &
+ die mercuri que fuit xiiii^{a} mens. junii, rev^{do} in X^{o} patre &
+ domino nostro dom. Johanne de Pictavia miser. div. episcopo & comite
+ Valentin. & Diensi existente...; ad quam quidem diem, inter horam
+ nonam & decimam, venit & personaliter accessit coram ven^{li} viro
+ dom. Poncio Marcolis, in legibus licenciato, judice curie secularis
+ Valencie, existente in platea clericorum Valencie prope predict.
+ curiam..., discretus vir dom. Johannes de Ulmeto presbiter, procurator
+ ven^{lium} virorum dd. prioris & capituli ecclesie collegiate S^{i}
+ Petri de Burgo Valencie necnon Guigonis Conste, Stephani Buvhardl &
+ Colaudi Nony..., Johannis Pelleti..., pontaneriorum in portu Rodani
+ Valencie, & de quadam diffinitiva sentencia ... lata per supradict.
+ dom. judicem ... appellavit...; prout ... in quodam papiri foleo quem
+ scripto exhibebat continetur, dicens, appellans, apostolos petens &
+ alia faciens & protestans prout in eo scribitur; de quibus, una cum
+ responcione dicti dom. judicis, si quam sibi faciat, peciit.... Et
+ dict. dom. judex, premissis auditis, assignavit dicto procuratori ...
+ ad audiendum responcionem suam diem octavam proxime futuram, hora ista
+ consimili.... Actum ut supra, testibus present. ibidem dom^{o} Petro
+ Lochayle, presbitero ecclesie Valentine, Glaudio de Bellomonte,
+ clerico & epifardo predicte ecclesie, & Anthonio Marchonis de
+ Subdione, Valent. dioc....--Tenor dicte appellacionis ... sequitur in
+ hec verba: Coram vobis (_ut supra_) ... presentes.--Postque...,
+ die octava superius assignata, que fuit mercuri xxi^{a} supradicti
+ mensis, inter horam ix^{am} & x^{am}, existens in curia supradicta...,
+ coram hon^{li} viro Anthonio Champelli, conreario predicte civitatis
+ Valencie, tenente predict. curiam..., supradict. dom, Johannes de
+ Ulmeto, dicens quod dom. judex ipsum assignavit...; & dict. dom.
+ conrearius, premissis auditis, dicit & respondit ... quod dict. d.
+ judex est absens a presenti patria & quod ipse ignorat predicta, &
+ ideo dicto d. Johanni assignavit ad diem jovis crastinam in presenti
+ curia, ad consimilem horam.... Actum _ut supra_ testibus ...
+ discretis viris magg. Petro Pelleti, Reymondo de Sala, Anthonio
+ Chaboti, notariis Valencie.... Et paulo post ... incontinenti accessit
+ personaliter dict. d. Johannes de Ulmeto ... ad domum habitationis
+ dicti dom. judicis Valencie, sitam in carreria Sancti Felicis, & dum
+ fuit ante dict. domum, pro audiendo responcione dicti d. judicis,
+ reperiit januam dicte domus clausam & peciit dict. d. judicem, &
+ ibidem Jaquetus Gaudilhonis payrolerius, habitator Valencie, vicinus
+ dicti d. judicis, dixit dicto d. Johanni quod sunt octo dies quod
+ dict. d. judex recessit extra villam presentem & apost non fuit in
+ villa pres., & eciam quod nullus apost fuit nec stetit in dicta domo;
+ qui quidem dom. Johannes dixit ... quod per cum non stat si haberet
+ presenciam predicti d. judicis de audiendo ejus responcionem. De
+ quibus.... Actum Valencie, in carreria publica ante domum predict.,
+ testibus ... dom. Johanne Durandi, presbitero ecclesie Burgi Valencie,
+ Goneto Foronis, clerico ecclesie Sancti Johannis Valencie, &
+ dicto Jaqueto Gaudilhonis...--Item..., die jovis superius assignata,
+ que fuit xxii^{a}.. junii, inter horam ix^{am} & x^{am}, discretus vir
+ mag. Stephanus Savelli notarius, procurator dict. appellancium,
+ existens ante curiam predict. & coram supradicto d. conreario, dicens
+ quod paratus est audire responcionem predicti d. conrearii..., dict.
+ d. conrearius ipsum remisit ... in termino juris parti sue
+ assignato.... De quibus.... Actum ut supra, testibus discretis viris
+ d. Johanne Durandi, presbitero ecclesie Burgi Valencie, magg. Johanne
+ Ricoti & Joh. Leporis, notariis,...--Subsequenter vero ... & die
+ jovis que fuit xiii^{a} mens. julii, inter horam ix^{am} & x^{am}, ad
+ quas quidem diem & horam pendebat sive cadebat assignacio termini
+ juris superius assignati, supradict. d. Johannes de Ulmeto ...
+ accessit personaliter ... in curia predicta..., in qua non reperiit
+ nisi Ludovicum de Platea, notarium..., cui dixit qualiter supradict.
+ d. judex eidem assignaverat...; qui quidem Ludovicus eidem respondit
+ quod dict. d. judex non est in presenti patria nec fuit est jamque
+ unus mensis vel circa. De quibus.... Actum in dicta curia..., testibus
+ discr. viris d. Jacobo Famionis, prebitero ecclesie Burgi, Glaudio de
+ Bellomonte & Johanne Rebolli, clericis & epifardis ecclesie
+ Valencie.... Et paulo post ... incontinenti accessit supradict. d.
+ Johannes de Ulmeto... ad domum habitacionis dicti d. judicis..., & dum
+ ipse fuit ante dict. domum..., reperiit januam clausam & peciit dict.
+ d. judicem, & ibidem Guillelmus Gaudilhonis perollerius.... dixit ...
+ quod est jamque unus mensis lapsus vel circa quod dict. d. judex
+ recessit extra villam & apost non fuit in pres. villa, & eciam quod
+ nullus apost fuit nec stetit in dicta domo...; qui quidem d. Johannes
+ dixit _ut supra_. De quibus.... Actum Valencie, in carreria publ.
+ ante domum predict., testibus religioso viro dom. Johanne de Fueno
+ alias de Tincto, canonico prioratus Sancti Felicis prope & extra muros
+ Valencie, predicto d. Jacobo de Famionis & dicto Guil. Gaudilhonis...,
+ & me Humberto Polleti, clerico de Valencia, notario auct. imper. publ.
+ curieque Valencie jurato....
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXXV. 12 décembre 1430.
+
+
+[_Compromissum inter Giraudum Basteti dominum Cruceoli et capitulum S^{i}
+Petri, et universitatem civitatis Valentie_.][A].
+
+
+IN NOMINE DOMINI, AMEN. Noverint universi & singuli ... quod anno
+beatissime Incarnacionis Dominice mill^{o} quadringentesimo tricesimo,
+indicione nona & die duodecima mensis decembris, pontifficatus SS^{mi} in
+Xpisto patris & domini nostri dom. Martini superna providencia pape quinti
+anno decimo quarto, ac rever^{do} in Xpisto patre & domino nostro dom.
+Johanne de Pictavia Dei gracia episcopo & comite Valentin. & Dyensis
+existente, in presencia nostrum ... juratorum..., cum iis, questio &
+debatum questionumque materia & controversiarum verterentur majoresque
+imposterum verti & oriri multipliciter sperarentur inter & per nobilem &
+potentem virum dom. Giraudum Basteti militem, dominum terre & baronie
+Cruceoli, & venerabile Capitulum ecclesie collegiate Sancti Petri de Burgo
+Valentie ex una, & universitatem civitatis Valentie partibus ex altera, tam
+agendo quam deffendendo super eo, ex eo & pro eo quod prelibati dom.
+Cruceoli & domini Capituli dicte ecclesie Burgi Valentie dicebant,
+asserebant & proponebant quod nonnulli cives, habitatores & incole dicte
+civitatis Valentie, nonnulla parva navigia piscatoria seu ad piscandum apta
+& alia vulgaliter rasseria nuncupata habentes & tenentes in portu Rodani
+Valentie nuncupato, perturbant dict. dominos Cruceoli & ecclesie Burgi seu
+eorum arrendatores & comissos seu deputatos dicti eorum portus uti
+impediebant, prout antiquitus erant assueti, quodque ipsa navigia habebant
+& tenebant & ipsis utebantur ultra & contra modum & formam antiquitus
+usitatos & observatos & per bo(ne) me(morie) dom. Falconem condam Valentin.
+episcopum declaratos & ordinatos, ut quibusdam licteris dicti dom. Falconis
+apparebat, ob quod multipliciter gravabantur in ipsorum & dicti eorum
+portus maximum prejudicium, dampnum & lesionem, prout dicebant, super
+quibus omnibus petierunt & instanter requisierunt per presat. dominum
+nostrum de remedio provideri opportuno; honorabilibus viris scindicis dicte
+civitatis Valentie ac scindicario nomine incontrarium dicentibus &
+proponentibus dict. cives, incolas & habitatores civitatis Valentie &
+ripperie ejusdem habentes & tenentes dicta parva navigia piscatoria & alia
+vulgaliter, ut predictum est, rasseria nuncupata, fuisse & esse in
+possessione, usu & observancia paciffica & quieta a X., XX., XXX., XL., L.,
+LX., centum annis & ultra & citra & per tantum temporis spacium quod
+sufficit ad veram possessionem acquirendam & acquisitam retinendam ... in
+flumen Rodani e contra Valentiam tot & tantos naviolos piscatorios & alios
+rasserios nuncupatos quot & quantos pro tempore voluerint, tum quibus dict.
+flumen Rodani eundo & redeundo quoscumque quin in dict. naviolis poterant
+receptari dict. flumen transire volentes, una cum omnibus suis bonis &
+mercanciis quas secum defferebantur, exceptis chargiis mercaturarum que cum
+animalibus defferebantur & que ad collum unius hominis comode deferri non
+possint, & quod domini dicti portus seu eorum deputati ibidem tenent unam
+parvam navem ultra alias tenere assuetas in prejudicium atque dampnum
+universitatis dicte civitatis Valencie & habitatorum ejusdem atque rei
+publice ejusdem & contra bonos mores & antiquam ac laudabilem consuetudinem
+per dominos dicti portus & gubernatores ejusdem diucius observatos, & in
+hoc ledebantur & opprimebantur multipliciter, declaracionem & tenorem dict.
+licterarum dicti condam dom. Falconis aliter & alio modo quam interpretari
+debeant interpretantes, & quod ipsi a pauco tempore citra dict. portum
+corum de limitibus dicti Burgi mutaverunt infra limites dicte civitatis,
+quodque eciam diversimode opprimebant dict. cives, incolas & habitatores
+dicta parva navigia piscatoria & rasseria habentes & tenentes, ipsos
+inquietando, arrestando & molestando, & plus ab ibidem transeuntibus
+recipiendo quam recipere teneantur seu consueverent. Et tandem dicte partes
+volentes & cupientes finem debitum dict. debatis imponere & de eisdem ad
+bonam pacem & veram concordiam devenire, hinc est quod anno, indicione,
+die, pontifficatu ac presule suprascriptis,.... supradict. dom, Giraudus
+Basteti miles, dominus terre & baronie Cruceoli, nomine suo & supranom.
+ecclesie collegiate S^{i} Petri de Burgo ... ex una & hon^{les} viri
+Glaudius Plonerii & Huguetus Payrolerii, cives & mercatores ac scindici
+universitatis civitatis Valencie ... partibus ex altera, ipse inquam
+partes, non errantes..., volentes & cupientes anfractus litium dubios
+evictare..., alte & basse compromiserunt ... in predict. rev^{dum} in
+Xpisto patrem & dom. nostrum dom. Johannem de Pictavia, D. g. episcopum &
+comitem Valent. & Diensem, ibidem presentem & in se onus huj^{di}
+compromissi gratis suscipientem..., de stando ejus ordinacioni..., dantes &
+concedentes ...; & fuit actum ... quod pres. compromissum duret ... hinc ad
+festum Nativitatis beati Johannis Baptiste proxime venturum; item fuit
+ulterius actum ... quod prefat. dominus noster ... possit ... huj^{di}
+compromissum prolongare uno semel ad sui libitum voluntatis; item ... quod
+omnes cause, lites judiciales pendentes ... tam in curia parlamenti regii
+Pictaviensis quam alibi interim cessent sub spe pacis & concordie...;
+item... quod partes ... teneantur laudare ... dict. sentenciam
+arbitralem..., sub pena centum marcharum argenti fini, medietate applicanda
+prefato dom. arbitro & alia parti obedienti...; promictentes insuper...;
+supponentes inde..., se ... interdictioni fori, cohercioni & compulsioni
+curiarum dom. officialis, judicis & conrearii Valentie curiarumque
+delphinalium majoris consistorii dalphinalis Gracionopoli residentis,
+Burgondii, Terre Turris, Sancti Marcellini, Romanis & Cabeoli, Montilii
+Adheymarii & Criste Arnaudi, curiarumque regiarum parvi sigilli
+Montispessulani, convencionum Nemausi, Ville Nove de Beico & Bocey ...
+curieque camere apostolice dom. nostri pape ejusque auditoris &
+viceauditoris ejusdem & omnium aliarum curiarum tam ecclesiasticarum quam
+secularium.... Acta fuerunt hec Valentie, in aula domus episcopalis
+Valentie, testibus presentibus ven^{bus} & circumspectis viris dom.
+Anthonio Casedei in legibus licenciato, Jausserando Silmonis sacrista,
+Stephano Bueteti, canonicis ecclesie Valentine, Johanne Palmerii burgensi
+Valentie, magistris Petro Bernardi & Petro Gauterii notariis Valentie....
+
+[sigillum]Et me Reymundo de Sala, cive Valentie, notario auctoritatibus
+apostolica & imperiali publico curieque Valentie jurato, qui de predictis
+notam recepi, una cum discreto viro magistro Johanne de Vergomasto, meo in
+hac parte collega....
+
+
+[A] Extrait de l'orig. parch. qui n'a pas moins de 78 lig. Avec ce titre:
+_Civitatis Valencie ex una & domini Cruceoli partibus ex altera
+compromissum pacis_, le dos porte une longue analyse que nous supprimons
+pour reproduire cette note précieuse: _Nil valet, quia dom. Johannes de
+Pictavia episcopus Valentie pronunciavit fore nullam sentenciam quam
+protulerat pretextu hujus compromissi_ (ch. LXXVI), _scilicet in alia
+sentencia arbitrali sequenti quam eciam tulit super eodem facto portus
+Rodani_ (ch. LXXVIII).
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXXVI. 22 décembre 1431.
+
+
+[_Sententia arbitralis dom. Johannis de Pictavia episcopi Valentie inter
+eosdem_][A].
+
+
+IN DEI NOMINE, AMEN. Nos Johannes de Pictavia, Dei gracia Valentinensis &
+Diensis episcopus & comes, dominus superior partium & rei feudalis
+infrascriptarum, atque arbiter arbitrator & amicabilis compositor a
+partibus infrascriptis super rebus, negociis, questionibus & controversiis
+infrascriptis cedandis, interpretandis, ordinandis & decidendis comuniter
+electus, notum facimus ... universis ... quod anno beatissime Incarnationis
+ejusdem Domini mill^{io} quatercen. tricesimo primo & die sabbati ante
+festum Nativitatis Domini nostri Ihesu Xpisti, que erat & intitulabatur
+vicesima secunda dies mensis decembris, pontifficatus SS^{mi} in Xpisto
+patris & dom. nostri d. Eugenii div. provid. pape quarti anni primi; ad
+quam vero diem & horam vesperorum assignatum est de precepto & mandato
+nostris magnifico & potenti dom. Giraudo Basteti militi domino Cruceoli,
+homini & fideli ac consanguineo nostro & ecclesiarum nostrarum, suo nomine,
+& procuratori ecclesie Sancti Petri de Burgo Valencie, dicte ecclesie
+nomine, dominis portus olim Burgi nunc vero Valencie vulgariter nuncupati,
+ex una parte, & dilectis nostris Anthonio de Monte Cluso & Petro Borsserii,
+procuratoribus & scindicis modernis universitatis nostre civitatis
+Valencie, ex parte altera, ad audiendum nostram arbitralem & diffinitivam
+sententiam, ordinationem, interpretationem & declarationem per nos
+proferendas in causa arbitrali ... vertente & indeciza pendente inter
+partes ... ex causa dicti portus.... Quibus die & hora, apud dict. nostram
+civitatem Valencie & in domo nostra episcopali Valencie, in camera nostra
+bassa paramenti in qua pro tunc ad hec peragenda sedebamus, venerunt
+personaliter & comparuerunt nobilis vir Guillelmus de Vernone castellanus
+Cruceoli ac procurator prefati domini Cruceoli, necnon providus vir
+Humbertus Polleti, notarius Valencie ... procurator ven^{lium} virorum
+dominorum ecclesie Sancti Petri de Burgo ... ex una parte..., petentes &
+instanter requirentes ... sentenciam ... contra partem adversam in expensis
+damnisque & interesse ... condempnari; comparuerunt ibidem ex adverso
+supranom. Anthonius de Montecluso & Petrus Borsserii, procuratores...,
+assistente cum ipsis ven^{li} & circumsp. viro dom. Giraudo Chabassii legum
+eximio professore, eorum in hac parte consiliario, petentes.... Nos dict.
+episcopus & comes, dominus superior..., prout constat instrumento publ. per
+Reymundum de Sala notarium ... recepto..., auditis partibus..., necnon viso
+& diligenter inspecto tenore copie litterarum quarumdam bone memorie
+rev^{di} in Xpifto patris dom. Falconis condam Valentin. episcopi,
+predecessoris nostri..., necnon etiam & visa quadam papiri cedula pro parte
+dict. sindicorum & universitatis nostre Valentie ... producta..., ad
+nostras ... diffinitivam sententiam, declarationem, ordinationem &
+interpretationem processimus ... & promulgari publice fecimus per organum
+dilecti nostri Petri Bernardi notarii ... in hec verba: §Johannes de
+Pictavia ... diffiniendo ordinamus nostramque interpretationem,
+declarationem & diffinitionem ... in his scriptis proferimus, prout in
+articulis seu capitulis inmediate sequentibus continetur: § Et primo, quod
+dominis dicti portus, qui nunc sunt & pro tempore fuerint..., licitum sit
+solita sui portus Rodani navigia habere & aplicare in portu dicte civitatis
+Valentie, necnon unum parvum & unicum naviolum dumtaxat ad similitudinem
+aliorum parvorum rasseriorum in quo parvo naviolo gentes pedester non ultra
+sex personas ultra naucherios pro servicio dicti portus ab utraque parte
+transire possint & valeant, solvendo & exhigendo a qualibet persona
+pedester transeunte cum suis bonis que secum portabunt duos denarios monete
+currentis pro tempore in presenti civitate Valencie; Rodano vero excessive
+inundationis existente, tres denarios ejusdem monete tantum; a personis
+vero equestribus transeuntibus in aliis dicti portus navigiis pro se & equo
+ac bonis suis duodecim denarios dicte monete tantum, dicto vero flumine
+excessive magno & inordinato existente, decemocto denarios ejusdem monete &
+non ultra; & pro quolibet animali onerato mercaturarum, duodecim denarios
+tantum & non ultra; pro animali vero bovino, sex denarios & non ultra,
+Rodano non existente excessive magno, excessive vero existente octo
+denarios ejusdem monete & non ultra; & pro animali porcino, dicto flumine
+non existente excessivo tres denarios & non ultra, & ipso existente
+excessivo quatuor denarios tantum & non ultra; & similiter de vitulis; de
+caprinis vero seu edulis lactis, unum denarium pro quolibet & non ultra. Et
+cum hiis domini dicti portus seu eorum deputati debeant a cetero merito
+contentari. § Item, quod liceat dict. civibus, incolis & habitatoribus
+dicte civitatis & cuilibet ipsorum solita parva navigia tam piscatoria quam
+rasseria aut alia, non tamen excedencia mensuram & capacitatem solitorum
+navigiorum rasseriorum, in dicto portu civitatis Valencie ultra citraque
+dict. flumen habere, tenere & applicare, & cum eis tociens quociens & quos
+pedester voluerint, Lombardis ab hoc exceptis, transducere seu passare omni
+impedimento cessante, cum hac moderatione quod in quolibet dict. naviolorum
+seu rasseriorum non introducantur ultra navigatores seu nauctas nisi sex
+persone, ad evictandum pericula que propter excessiva navigiorum onera
+plurimumque solent evenire; a quibus personis & pro qualibet ipsarum ultra
+summam duorum denariorum dicte monete nullathenus debeat nec possit exhigi
+seu levari ad causam passagii seu portus sui jamdicti; pro qualibet vero
+die qua persone antedicte transitum facient in dicto portu nisi in casu quo
+dict. flumen esset excessive magnum, quo casu adveniente tres denarios
+dicte monete tantum exhigant & non ultra. § Item, quod quocienscumque
+contingerit in dicto portu cum dict. naviolis & rasseriis aliquas personas
+pedester transitum facere ultra vel citra dict. flumen portantes cuniculos,
+racemos cum paneriis in capite, fructus, perdrices, pollalhias, lepores,
+caprinos, edulos & vitulos lactis, necnon porcellos aut alias quascumque
+res hiis similes, quarum pondus non exedat viginti quinque librarum, fraude
+quacumque cessante, quod liceat dict. navigatoribus dicta parva navigia &
+rasseria tenentibus res huj^{di} impune transire seu transducere, cum
+moderatione tamen numeri dict. personarum superius declarati; quantum vero
+ad alias mercancias transitus seu transductus earumdem pertineat ad portum
+jam dict. dominorum Cruceoli & Burgi, nec de eis navigatores dict. parvorum
+navigiorum & rasseriorum se ullathenus debeant intromictere, & hec erunt
+usagia perpetua dicti portus, tam respectu portus & pontaneriorum dict.
+dominorum quam parvorum navigiorum & rasseriorum civium habitatorum &
+incolarum dicte civitatis & ripparie ejusdem.... § Que premissa volumus &
+diffiniendo declaramus & injungimus districte per dominos supradict. &
+dict. eorum portum ... gubernantes ... necnon per cives nostre civitatis
+incolas & habitantes..., tenentes dicta parva navigia & rasseria, fraude
+quacumque cessante observari; & hoc sub pena decem solid. currentium,
+medietatem fisco nostro, aliam vero ... dicto domino Cruceoli
+applicando..., cessantibus quibuscumque inquestis & processibus
+inquisitionalibus.... Quas quidem nostras ordinationem, declarationem ...
+jubemus per ambas partes ... infra octo dies emologari...; pronunciantes
+nichilominus ... quod si ... aliqua dubietas aut obscuritas ... appareret,
+ejus declarationem & expositionem nobis viventibus retinemus & reservamus,
+si vero post discessum nostrum..., nostro ... successori. Quibus.... Acta,
+lata & prolata fuerunt huj^{di} sententia & ordinatio publice, in presencia
+& audiencia nobilium Alziacii Johannini civitatis Diensis, Jordanoni
+Silvionis de Liberone, hon^{lium} virorum Johannis de Salhiente, Johannis
+de Genasio, Johannis Palmerii, Petri Dei Fecit, Bertrandi Romilhionis, tam
+burgensium quam mercatorum, magistrorum Reymundi de Sala, Mathei Borelli,
+notariorum civitatis Valencie, Johannis de Bergomassio notarii Sancti
+Petriay, dicte Valentin. diocesis, pluriumque aliorum...; & me Petro
+Bernardi notario auctor. imper. publ. & curie Valent. jurato.... [sigillum]
+
+
+[A] Nous ne donnons qu'un extrait de cette sentence dont l'orig. parch. a
+une centaine de lig.; outre les longueurs, nous avons supprimé le texte de
+la consultation des avocats de la ville, pleine de citations empruntées au
+_Corpus juris_ & dont les motifs sont tirés de la charte de l'évêque
+Falques.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXXVII. 9 février 1433.
+
+
+[_Sententia arbitralis dom. Johannis de Pictavia episcopi Valentin. et
+Diensis circa jura et emolumenta portus Rodani_][A].
+
+
+IN nomine Domini, amen. Ex hujus veri & publ. instrumenti serie cunctis ...
+indubitanter appareat manifestum, quod cum lites & controversiæ diversimode
+verterentur ... majoresque verti & agitari sperarentur ... inter nobilem &
+potentem virum dom. Girardum Basteti militem, dominum loci Cruceoli &
+baroniæ ejusdem, nomine suo..., & ven^{le} capitulum ecclesiæ Sancti Petri
+de Burgo Valentiæ, nomine ecclesiæ prædictæ..., ex parte una, &
+universitatem civitatis Valentiæ & sindicos ejusdem ac burgenses, cives,
+incolas & habitatores ipsius civitatis, ex parte altera, ipsis domino
+Cruceoli & ven^{li} capitulo asserentibus quod, licet ipsi sint & diu
+fuerint domini portus Rhodani secus Valentiam & Burgum ejusdem ejusque
+territoria teneri & exerceri soliti, & ipsi domino Cruceoli pro tertia &
+ecclesiæ prædictæ pro duabus partibus jura, emolumenta & proventus dicti
+portus pleno jure pertinuerint & pertineant, eisque & pontonibus per ipsos
+pro tempore deputatis licuerit & liceat in dicto portu pro exercitio ipsius
+portus tot & tanta navigia magna & parva tenere & habere quot & quanta
+voluerint, exercitiumque dicti portus secus dict. civitatem tenere ac
+navigia quæcumque ipsius portus in moeniis rippariæ dictæ civitatis pro suo
+libito voluntatis alligare & quibuscumque Rhodanum transire volentibus, cum
+animalibus, rebus & bonis quibuscumque, pedester & equester, per portalia
+dictæ civitatis & ripariæ ejusdem liberum gressum & egressum habuisse &
+habere ad navigia dicti portus & ab ipsis navigiis ad dict. civitatem,
+absque eo quod burgenses, cives & incolæ aut alii quicumque habitatores
+civitatis prædictæ & suburbiorum ejusdem in limitibus dicti portus navigia
+causa lucri seu minuendi jura portus tenere aut exercitium passagii ipsius
+portus ibidem habere debuerint vel debeant aliter quam modo & forma latius
+contentis in instrumento cujusd. sententiæ per bo. me. rever. in Christo
+patrem & dom. nostrum d. Falconem miser. div. quondam episcopum
+Valentiæ ... (_suit la ch. XIV_); nihilominus plures ex burgensibus,
+civibus, incolis & habitatoribus præfatis ordinationes & declarationes in
+dicta sententia contentas temporibus retro lapsis de facto pluries
+infregerint & dietim infringere non cessant, non permittentes ipsos dominos
+& pontonarios dicti portus ibidem pacifice tenere & cum eis transire, etc.;
+&, quod deterius est, quædam parva navigia & rasseria nuncupata in portu
+prædicto causa lucri tenentes & cum eis portum exercentes, ultra montanos
+(petentes) & limina sanctorum visitantes, nec non quadrupedia ac ceram,
+mel, ferrum & cætera ... prohibita, Rodanum transeundo & retranseundo, ac
+jura & emolumenta portus prædicti ... minuendo & conductoribus ipsorum
+rasseriorum minime juste appropriando pontaneriosque dict. dominorum ...
+diversimode perturbando, & transire volentes ad transeundum ...
+indifferenter in huj^{di} rasseriis invitando, recipiendo & inde
+transducendo, licet navigia dicti portus essent ad transitum peracta, ac
+ipsos pontanerios in curia seculari Valentiæ multimode in questum de die in
+diem procurando, in processibus involvendo ac per rev. in Ch^{o} pat. &
+dom. nost. d. Joannem de Pictavia mis. div. Valent. & Diensem episcopum &
+comitem, tunc arbitrum... electum..., capitulo ecclesiæ S^{i} Petri non
+vocato, inadvertenter ac nulliter etiam post finitum compromissum in
+favorem ipsius universitatis & præjudicium ecclesiæ & dom^{i} Cruceoli
+pronunciari & ordinari procurando...: quæ, ut dicebant, cedunt in ipsorum
+dominorum præjudicium non modicum & jurium dicti eorum portus diminutionem
+& justitiæ læsionem.... Hinc est quod anno salutiferæ Incarnationis Domin.
+M^{o}CCCC^{o}XXXII^{o}, indict. XI^{a} & die IX^{a} mensis februarii,
+pontificatus SS. in Ch^{o} pat. & dom. nos. d. Eugenii sup. provid. papæ
+IV^{i} anno II^{o}..., constituti personaliter supranomin. dom. Giraldus
+Basteti.. & discretus vir d. Joannes de Ulmeto, presbiter & procurator
+ecclesiæ S^{i} Petri de Burgo, assistentibus cum eodem ac infra scripta
+tractantibus ac consentientibus egregiis viris dd. Pontio de Alto Vilarii,
+in legibus licenciato, præposito ecclesiæ Valentiæ ac abbate & canonico
+ecclesiæ prædictæ S^{i} Petri, Symone Messes, in decretis licenciato,
+vicario & officiali Valentiæ, Jausserando Silvionis, sacrista ecclesiæ
+Valentiæ, canonicis dictæ ecclesiæ S^{i} Petri, prout constat ... publ.
+instrumento recepto ... manu Bertrandi Alnulphi quond. notarii.. sub anno
+Dom. 1429 & die 27 mens. junii..., ex parte una, & hon^{les} viri Maretus
+de Bello Castro & Joannes de Colomberia, sindici universitatis civitatis
+Valentiæ, prout constat.. publ. instrumento recepto.. manu mag. Reynaudi de
+Sala not. sub anno dom. Incarn. 1432 & die 6 mens. decembris..., ex parte
+altera, assistentibus.. & consentientibus egregio viro Giraudo Chabatii,
+legum doctore, assessore dict. sindicorum, necnon providis viris Claudio
+Ploverii, Joanne de Casta, Petro Magistri, Guilhelmo Sextoris, Petro
+Chinardi, mercatoribus, Joanne Michalha, Guillelmo Cajani, Stephano
+Batilhionis & Antonio Novelli, consiliariis dictæ universitatis pro anno
+præsenti seu loco consiliariorum deputatis, honorabilibusque viris Joanne
+de Salliente, Joanne de Genasio, Ludovico de Genasio, Joanne Palmerii,
+Antonio de Montecluso, Arnaudo Perolerii & Petro Champelli, mercatoribus &
+burgensibus civitatis prædictæ...; quæ quidem partes..., cupientes de
+questionibus & controversiis ante dict ... ad bonam, veram & amicabilem
+concordiam devenire..., compromiserunt altæ & bassæ.. in rever. in Christo
+patrem & domin. nostrum dom. Joannem de Pictavia, miser. div. Valent. &
+Diensem episcopum & comitem, ibidem præsentem & huj^{di} compromissum in se
+gratis suscipientem..., dantes & concedentes, _etc., etc_. Acta fuerunt hæc
+Valentiæ, in aula magna domus solitæ habitationis supra dicti dom.
+Josserandi Silvionis, sacristæ ecclesiæ Valent..., præsentibus ibidem
+ven^{bus} & egregiis viris dom. Guillelmo de Pictavia, decano ecclesiæ
+Valent., mag. Alphonsio de Polombario, magistro in medicina habitatore
+Valentiæ, nobilibus Philipo Bastardo de Pictavia, Guinoto Salmia, Guillelmo
+de Venonis, castellano Cruceoli, Petro Silvionis correrario Valentiæ,
+providisque viris mag. Petro Bernardi, procuratore fiscali Valent., Joanne
+de Bergomasio, de Sancto Petro Valent. dioecesis, & Humberto Poleti,
+Valentiæ notariis; & me Petro Gauterii, notario publ.--Postque vero, anno
+prædicto..., indict. & die supradict., paulo post recitationem compromissi
+supra scripti partes superius nominatæ comparentes coram.. dom. Joanne de
+Pictavia, episcopo & comite Valent. & Dien., arbitro..., petierunt &
+humiliter suplicaverunt ... pronunciari sententiam & ordinari...; unde
+prælibatus d. noster episcopus & comes..., visis & auditis..., plenarie
+informatus ... pronunciavit & per suas arbitrales sententias in scriptis
+ordinavit ut sequitur: Imprimis, visa sententia arbitrali alias per ipsum
+dom. nostrum.. prolata, quia.. non constat dom. procuratorem & capitulum
+dictæ ecclesiæ S^{i} Petri ... in ipsum episcopum compromisisse, nam post
+factum compromissum tunc inter dict. dom. Cruceoli & sindicos Valentiæ
+prolata fuit inadvertenter sententia arbitralis..., igitur ex his & aliis
+rationalibus causis.. dict. sententiam.. de consensu partium perinde
+habuit, declaravit & ordinavit ac si numquam prolata fuisset; item
+pronunciavit ... quod quicumque ex burgensibus, incolis, piscatoribus &
+habitatoribus dictæ civitatis Valent. & suburbiorum ejusdem tenentes ... in
+flumine Rodani rasseria, possint & eis licitum sit ... quoscumque ultra
+montanis & visitantibus limina sanctorum, non commorantibus in civitatibus
+vel dioecesi Valentin. & Diensi exceptis, Rodanum transire & retransire cum
+rasseriis prædict., una cum rebus & mercibus quibuscumque usque tamen ad
+pondus pro quolibet & qualibet vice quod ad collum vel caput hominis
+faciliter de domicilio deferentis seu ad ipsum domicilium deferri poterit:
+proviso quod in hoc fraus non fiat, videl. quod chargia animalis per
+particulas non dividatur ad effectum fraudandi jura portus, & etiam
+proviso quod huj^{di} rasseriorum conductores seu cum eis navigantes in
+qualibet passata ... ultra septem personas inclusis ipsis conductoribus
+simul transire non possint nec debeant, & hoc sub poena decem solid. monetæ
+in Valentia pro tempore currentis.. totiens quotiens.. committenda & pro
+medietate eidem dom. episcopo & comiti ... & pro alia domino Cruceoli...,
+absque tamen alia poena seu multa, ratione inquestarum vel alia..; item
+pronunciavit..., quod præfati dict. rasseriorum conductores seu cum ipsis
+rasseriis navigantes ... possint & valeant in dict. rasseriis transire
+vitulos lactis, motones, oves, caprinos, agnos, porcellos & similia
+animalia & quadrupedia..., dict. dominis portus salvo quod ipsi dict.
+rasseriorum conductores seu cum ipsis navigantes jura & emolumenta, quæ
+pontaneriis dominorum portus deberentur ratione portus seu passagii si in
+eorum navibus transivissent, ab illis qui huj^{di} quadrupedia transire
+fecerunt exigere teneantur & illa jura & emolumenta integre sine fraude
+tradere & solvere teneantur pontaneriis dominorum portus..., & si illi
+quorum fuerint huj^{di} quadrupedia in navibus dict. dominorum transire
+voluerint, hoc eis liceat pro suo libito voluntatis..., sub poena prædicta
+_ut supra_; item continuo pronunciavit ... quod domini dicti portus... &
+pontonerii eorumdem possint & valeant ac eis licitum sit in dicto portu
+habere & tenere pro exercitio dicti portus duas vel plures naves, quarum
+major sit vel esse debeat latitudinis septem pedum & minoris necnon ut unum
+solum carratonum qui non sit minoris latitudinis quatuor pedum, & cum eis
+quoscumque volentes pedester vel equester Rodanum transire & retransire;
+proviso tamen quod in dicto carratono nisi esset latitudinis quinque pedum
+vel supra agnos vel alia grossa animalia similia transire non debeant neque
+possint, proviso etiam quod per naves & carretonum prædict. seu pontanerios
+dict. dominorum rasseria prædicta seu conductores ipsorum in suo transitu
+eundo & redeundo aut transire volentes recipiendo non impediant in aliquo
+nec extra, sed hinc inde modis præmissis liber fiat transitus & regressus:
+cesset tamen ab utraque parte ... invitatio, sub poena decem solidor...;
+item, quia plerumque tam ex parte pontoneriorum dict. dominorum dicti
+portus quam etiam ex parte tenentium rasseria prædicta & cum eis
+navigantium plures excessus, fraudes, extorsiones & abusus committi solent
+super exactione mercedis eis debitæ ad causam transitus ejusdem portus,
+igitur ... prælib. dom. arbiter ... pronunciavit ... quod de cætero non
+liceat dominis & pontoneriis ... exigere ratione mercedis transitus ipsius
+portus a quocumque ex burgensibus, civibus, incolis & habitatoribus
+præfatis pedester Rodanum transeunte cum rebus & mercibus quas portaverit
+pro qualibet vice..., Rodano non existente excessivo, ultra tres denarios
+monetæ papalis pro tempore in Valentia communiter currentis, & a quocumque
+... equester seu cum uno equo aut alio æquipolenti animali ... transeunte
+ultra duodecim denarios ejusdem monetæ, & pro quolibet grosso animali
+onerato mercantiis quibuscumque ultra duodecim denarios, similiter pro
+quolibet bove, vacca ultra sex denarios, & pro grosso animali porcino ultra
+tres denarios, & pro vitulo lactis ultra tres denarios, pro ædulis seu
+caprinis lactis unum denarium ejusdem monetæ, pro quolibet mutone &
+qualibet ove ultra duos denarios, pro qualibet vice...: quæ limitatio
+quantum ad extraneos nullatenus extendatur seu intelligatur, sed quoad
+illos ut est ab antiquo consuetum, excessu & extorsione evidentibus
+cessantibus, merces pontoneriorum per ipsos exigatur; Rodano pro excessivo
+existente vel extra rippas fluente vel urgente temporis asperitate,
+frigore, nemio seu impetu ventorum cessante, tunc prædicti pontonerii
+mercedem suam ... secundum temporis & laboris qualitatem sine alia
+limitatione, ut est ab antiquo consuetum, exigere possint & eis licitum
+sit, excessu & extorsione evidentibus cessantibus..; item pronunciavit ...
+quod non liceat tenentibus.. rasseria huj^{di} a quocumque pedester in suis
+rasseriis Rodanum cum bonis & mercibus ... transeunte, dicto Rodano non
+existente excessivo, ultra tres denarios monetæ supra dictæ exigere vel
+habere pro sua mercede...; item deinde pronunciavit ... quod de cætero
+perpetuo liceat dominis dicti portus & ... pontoneriis ipsorum ... libere &
+impune sua ... navigia in flumine Rodani secus dict. civitatem Valentiæ in
+locis magis aptis tenere & in moeniis ripariæ dictæ civitatis totiens
+quotiens eis placuerit alligare & alligata tenere ac per portalia ipsius
+civitatis ad hoc apta ad dicta eorum navigia decentem & liberum aditum &
+gressum & regressum habere, & portum supradict. ibidem tenere, habere &
+exercere..., absque eo quod per universitatem ac burgenses ... præfatos ...
+in aliquo impediantur, prædictæque universitatis burgenses, cives, incolæ &
+habitatores ab omni impedimento super hoc inferendo totaliter desistere
+teneantur; & si per dict. pontonerios ... seu navigia dict. dominorum in
+moeniis dictæ civitatis seu ripariæ ejusdem damnum aliquod inferatur, illud
+dicti pontonerii emendare teneantur, absque tamen eo quod super hoc
+inquestentur, nisi appareret quod scienter & malitiose ... intulissent;
+item subsequenter pronunciavit ... quod ... alia in eorum plenaria
+remaneant firmitate, absque alia novatione...; item continue
+pronunciavit ... quod quælibet dict. partium solvat & suportet suas
+expensas, damna & interesse ex controversiis prædict..., item postremo
+pronunciavit ... quod partes ... ordinata & declarata per ipsum in
+continenti laudent, approbent & emologent, _quod & fecerunt_. Acta &
+recitata fuerunt hæc Valentiæ, ubi supra..., præsentibus ibidem supra
+nominatis.. testibus.--Subsequenter, anno prædicto, xi^{a} indict. & die
+xxi^{a} mens. februarii..., ad quam quidem diem continuatum erat capitulum
+generale dictæ ecclesiæ S^{i} Petri novissime celebratum, convenerunt in
+capella Sanctæ Catharinæ situata in claustro dictæ ecclesiæ, in qua actus
+capitulares ipsius ecclesiæ communiter consueverunt exerceri, ven^{les}
+viri dom. Pontius de Altovillari, in juribus legitime licenciatus, Joannes
+de Argento, Simon Messes, in decretis licenciatus, Guillelmus Martelli &
+Petrus de Sala, canonici capitulantes & capitulum ipsius ecclesiæ ... in
+absentia ven^{lis} viri dom. Stephani Ploverii, in decretis licenciati,
+prioris ecclesiæ prædictæ, tunc in remotis agentis, tenentes & celebrantes,
+informati de pronunciationibus ... per dom. nostr. episcopum & comitem ...
+prolatis ... per lecturam notæ præsentis eisdem ... de verbo ad verbum
+lectæ & explicatæ, _eas_..., ad requestam Mareti de Bello Castro sindici &
+mag. Reymondi de Sala notarii Valentiæ, procuratoris generalis dictæ
+universitatis..., laudaverunt, approbaverunt, emologaverunt & expresse
+confirmaverunt.... Acta & recitata fuerunt hæc in dicta capella...,
+præsentibus ibidem discretis viris dom. Guillelmo de Claromonte, Petro
+Cuilionis, Petro de Carreria, presbyteris dictæ ecclesiæ, magg. Humberto
+Polleti, Mathæo Locelli, notariis Valentiæ, & Bertono Mathæi, habitatore in
+fusana dicti Burgi....
+
+
+[A] Texte dans un cahier de 41 pag. in-4^{o} suivi de la procuration donnée
+à Jean _de Ulmeto_ par les chanoines du Bourg, le 27 juin 1429, & de celle
+confiée à Maret _de Bello Castro_ & à Jean _de Colomberia_ par les citoyens
+de Valence, le 6 décembre 1432, & précédé d'une supplique des «consuls,
+manants & habitants» de Valence en date du 29 août 1594.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXXVIII. 22 janvier 1443.
+
+
+[_Tributa concessa levari per consiliarios Burgi_][A]
+
+
+ANNO Domini M^{o} CCCC^{o} XLII^{o}, indictione vi^{a} & die xxii^{a}
+mensis januarii..., venerunt ad præsentiam egregii viri dom. Damiani
+Sextoris, in legibus licenciati, ecclesiæ Valentiæ præpositi & abbatis
+ecclesiæ Burgi, & etiam in præsentia ven^{lium} virorum dd. Joannis de
+Argento, Symonis Messes, decretorum doctoris, Guillermi Agarcelli, Joannis
+Perrini & Joannis Silvionis, canonicorum dictæ ecclesiæ Burgi, nomine dd.
+prioris & capituli dictæ ecclesiæ ... vocati, Reymondus de Vallibus,
+Bartholomeus Michaelis alias Berthole, sindici dicti Burgi, Berthonus
+Focherii, Joannes Mundonis, Guillermus Rege & Petrus Tachonis, dicti Burgi
+consiliarii, & Perononus Dorerii dicti Burgi, & eidem dom. præposito &
+abbati benigne requisierunt & supplicaverunt ... ut eisdem concederet
+tributa sequentia: primo, quoddam tributum appellatum communia, cum intrata
+vini, prout utitur in civitate Valentiæ, ad & per xxiii annos die festi
+Natalis Domini proxime præteriti inceptos & finitos de dicta die in xxiii
+annis, pro clausura, fortificatione, reparatione, constructione & custodia
+dicti Burgi, & pro muris construendis, potissime cum omnibus emolumentis
+quæ ex dict. communia, intrata vini & indictis in macellis Burgi positis
+poterunt provenire durante dicto tempore, in dict. muris, fortificatione &
+ædificatione laudabiliter & utiliter applicabunt, etiam attento quod nihil
+habent in communi de quo possent supportare clausuram atque fortificationem
+huj^{di}. Qui quidem dom. præpositus & abbas, auditis dict. requestis
+tamque justis & consonis rationi, & etiam informatus de prædictis ... &
+habita deliberatione cum supradict. dominis de capitulo ... & eorum
+consensu, dicta tributa communiæ & intratæ vini & indicti positi in
+macellis dicti Burgi pro fortificatione, reparatione & constructione dicti
+Burgi, ut supra, convertendi ac modo & forma quibus in civitate Valentiæ
+levantur & exiguntur ac universitati prædictæ concessum extitit levandi,
+recuperandi seu vendendi dict. sindicis, consiliariis...; & per dict. d.
+abbatem & dominos dicti capituli... ante & post retentum, & per dict.
+sindicos, consiliarios & alios ibidem adstantes concessum: & primo, quod
+communia & intrata vini ratione tributi... concessi ... eidem dom. abbati &
+suis successoribus solvantur annuatim per dict. sindicos & eorum
+successores, videl. quinque floreni monetæ currentis in quolibet festo
+Natalis Domini; itemque nec dict. d. abbas neque sui successores ad nullam
+intratam vini ... infra dict. Burgum ponendi pro necessitate seu provisione
+vini banni sui vendendi in dicto Burgo annuatim, ut est de more, non
+teneatur prout non tenetur, nisi de vino quod remaneret in sotulo banni
+post venditionem dicti banni & de resta quæ debeat solvi intrata, fraude
+quacumque cessante. Et similiter domini de capitulo retinuerunt ... quod
+ipsi neque alii domini dictæ ecclesiæ neque ille qui emet quindenam vini
+dictæ ecclesiæ quæ venditur annuatim in dicto Burgo de mense augusti ad
+nullam intratam vini ... pro vino ponendo infra dict. Burgum pro provisione
+quindenæ vini teneantur prout nec tenentur, nisi de resta vini quod
+remaneret in taberna...; itemque ratione indicti... concessi, dicti sindici
+& corum successores dicto d. abbati seu ejus bajulo & suis successoribus
+annuatim, dicto tempore durante, in dicto festo Natalis Domini teneantur
+solvere quinque florenos ... & dom. correario ecclesiæ dicti Burgi, cujus
+sunt linguæ & numbli de animalibus quæ venduntur in macellis dicti Burgi,
+attento quod essent plures macellarii qui non sunt de præsenti, casu quo
+dict. indictum ... non fuisset positum haberetque plurimas linguas &
+numblos quam non habet de præsenti, solvere teneantur annuatim ... XVIII
+grossos monetæ currentis...; & ulterius quod ultra prædicta recipiat ... a
+macellariis linguas & numblos., ut consuevit..; & ulterius quod dicti
+sindici teneantur solvere dicto d. abbati arreragia quæ eidem deberi
+poterunt ratione dict. v florenorum ab una parte & aliorum v floren. ab
+altera..., & similiter dom. correario dictæ ecclesiæ ... arreragia dict.
+XVIII grossorum, & de XX florenis concessis dicto d. abbati quando alias
+concesserat tributum macelli, ipsos.. confessus fuit habuisse a dict.
+sindicis per manus Joannis de Fabrica ... Dicti sindici ... promiserunt ...
+De quibus ... Actum Valentiæ, in domo hæredum egregii viri dom. Hugonis de
+Genasio quondam, decretorum doctoris & decani ecclesiæ Valentiæ, scil. in
+aula bassa dictæ domus, testibus præsentibus ibidem discretis viris dd.
+Durando de Chabreriis, Goneto Sautonis, Joanne Ferralhonis, presbyteris
+ecclesiæ Valentiæ, & Stephano scutifero dicti d. præpositi & abbatis...; &
+mag. Humberto Polleti, notario publ. curiæque Valentiæ jurato....
+
+
+[A] Copie de _vidimus_ délivré par Félix Bouviac, juge de la cour du
+prieuré.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXXIX. (circ. 1440).
+
+
+_Statuta venerabilis ecclesiæ collegiatæ S^{ti} Petri Burgi
+Valentiæ_[A].
+
+
+ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
+
+Nos procedi ad predicta juxta ipsius hodieline nostre assignationis formam
+tenoremque & mentem, sic nos memoratus episcopus, judex & commissarius,
+visis insuper articulis inquisitionalibus super dicto statu ipsius ecclesie
+conceptis ac testium super eisdem debite examinatorum actestationibus
+aliisque dictis, propositis, productis, allegatis ac fieri requisitis &
+querelis supradictis, necnon aliis de jure videndis, sedentes pro tribunali
+more majorum, solum Deum & sanctas Scripturas, omni gracia, odio & timore
+postpositis, nostris pre oculis habentes, viaque regia & sine acceptatione
+personarum procedentes, & nichil de contingentibus in eisdem & circa ea
+obmictentes, sed servatis sollempnitatibus in talibus opportunis servarique
+debitis & solitis, Xpisti glorioso nomine, quod est supra omne nomen,
+devotissime invocato juxta Appostoli textimonium, dicentis quod in
+cujuslibet boni operis principio est nomen Domini nostri Jhesu Xpisti
+invocandum & signum sancte Crucis faciendum, dicentes: In nomine sancte &
+individue Trinitatis que sola est universorum principium, preter quod aliud
+inveniri non potest, Patris & Filii & Spiritus Sancti, amen; quia
+comperimus & legictime nobis constitit & constat dict. venerabilem
+ecclesiam Sancti Petri visitationis, correctionis & refformationis officio
+indigere, eapropter hiis & aliis justis de causis nos ad hec moventibus
+movereque debentibus, ad easdem nostras devenimus ordinationes in hunc qui
+sequitur modum: § IN PRIMIS statuimus & ordinamus quod ordinationes &
+cerimonias contenctas & descriptas in quodam libro pergameno, disponentes
+de & super divinis officiis & horis canonicis & ipsas & ipsa
+concernentibus, de parte ad partem, verbo ad verbum, sillaba ad sillabam
+firmiter teneant, observent & actendant domini prior & canonici sive
+capitulum ac chorearii & alii omnes servitores dicte ecclesie, &
+unusquisque injunctum sibi officium in choro vel ecclesia bene & diligenter
+persolvat: quod si aliquis ipsorum defficiat, corrigatur celeriter &
+incontinenti per magistrum chori vel alium ad quem spectat, & quilibet
+defficiens ad ipsius magistri chori preceptum vel alterius juxta
+consuetudinem ecclesie obtemperet, quod si non fecerit distributionibus
+illius diei qua defecerit & non obtemperaverit privatus sit ipso facto &
+comuni dicte ecclesie cedat illa distributio. § 2) DE DIVINO OFFICIO
+PERSOLVENDO. Super divino officio persolvendo & quo tempore, quo quisque
+debet esse, qualiter eciam non licet vagari per [claustra] extra ecclesiam
+nec capitula tenere tempore divinorum & de facienda tabula qualibet
+septimana vel mense, super omnibus istis & certis aliis divinum officium
+concernentibus precipimus efficaciter observari decreta sacri Basiliensis
+(concilii) inde edicta, quorum tenores sequntur: Si quis principem[1] ...
+pena. Quo tempore quisque debet esse in choro ... usurpat. De hiis qui
+tempore divinorum vagantur per ecclesiam ... cogatur. Irrictacio
+consuetudinum contra hoc decretum & de his qui ratione officialitatis
+percipiunt distributiones. Omnes autem consuetudines, statuta aut
+previlegia que huic nostro contradicunt decreto, nisi forte majores
+adicerent penas, cassamus & irritamus, & presertim illam consuetudinem qua
+prepositi[2] ... percipiunt. De tabula pendenti in choro ... amictat. De
+hiis qui in missa non complent ... castigetur. De tenentibus capitula
+tempore.... Ne cultus impediatur divinus, prohibet ... lucrentur. De
+spectaculis in ecclesia non faciendis ... permictant, quynimmo sic illos
+puniant quod & ipsis & ceteris terrorem incutiat. Item, quia per
+depositiones testium & informationes inde sumptas necnon per statuta &
+observantias ipsius ecclesie comperimus dd. priorem & canonicos diebus
+sollempnibus & majoribus festivitatibus anni teneri, scel. ipsum dom.
+priorem ad interessendum & incohandum horas canonicas magnamque missam,
+transgressores per ... quinto. § 3) ITEM statutum est quod, quandocumque
+contigerit aliquem canonicum vel clericum Sancti Petri intrare aliquam
+religionem, assumendo ibidem habitum novitiatorum vel professorum, quod
+ipso facto chorum amittant & beneficio ipsius ecclesie perpetuis temporibus
+sit privatus & nunquam in dicta ecclesia ut clericus ipsius ecclesie de
+cetero admittatur, nisi secum per capitulum misericorditer fuerit
+dispensatum, § 4) ITEM, quod nullus apostata recipiatur in canonicum seu
+clericum hujus ecclesie: apostatam intelligimus qui recedit ab ordine
+sumpte religionis, quam professus fuit tacite vel expresse. § 5) ITEM fuit
+statutum quod quicunque de cetero creabitur in canonicum hujus ecclesie non
+ascendat nec installetur supra chorum nec habeat vocem in capitulo nec
+intret in capitulo nec percipiat in pertendis canonicorum morientium, nisi
+vicesimum annum etatis sue compleverit & in sacris ordinibus fuerit
+constitutus. § 6) ITEM, cum ecclesia indigeat diversis ornamentis & capis,
+ideo statuimus quod quicunque qui deinceps creabitur vel instituetur
+canonicus in dicta ecclesia solvere teneatur unam capam vel pro capa
+quadraginta florenos antequam aliquid percipiat in pertendis nec vocem
+habeat in capitulo nec incipiat suam residentiam. § 7) ITEM, quod
+quocienscumque canonicus de novo creabitur vel auctoritate appostolica
+recipietur in hac ecclesia, quod ipse jurare teneatur supra sancta Dei
+Euvangelia posita supra majus altare & ab ipso corporaliter tacta jura,
+res, bona, previlegia clericis necnon & familiam ipsius ecclesie
+manutenere, servare & deffendere suo posse, consuetudines, statuta &
+constitutiones hujus ecclesie justas, possibiles, licitas & honestas,
+rationabiles & non obviantes libertati ecclesie tenere & observare, secreta
+capituli celare & secrete tenere & non revelare alicui qui non sit
+canonicus seu de capitulo. § 8) ITEM, quod canonici qui de novo creabuntur
+post creationem suam, antequam percipiant aliquid de divisionibus terrarum
+seu pertendarum canonicorum morientium, teneantur facere annuam residentiam
+personalem, saltem per modum inferius in nostris statutis contentum, ita
+tamen quod de toto illo anno in quo facient primam residentiam nichil
+percipiant de pertendis si contigerit aliquem canonicorum mori. § 9) ITEM,
+ipsi canonici ad hoc ut lucrentur octo sestaria frumenti, duas somatas
+vini, duos panes, duos capones & tres gallinas, teneantur in Burgo
+residentiam facere personalem & interesse in dicta ecclesia obsequiis &
+officiis divinis per tres menses, & qualibet die ipsorum trium mensium
+saltem in duobus horis principalibus diei, videl. in matutinis & altera
+missarum, vel altera missarum earumdem & vesperis, vel in matutinis &
+vesperis, ita quod qui intererit in altera missarum teneatur interesse & in
+processione, & ipsa residentia trium mensium conjunctim & per successivos
+dies fiat, videl. tempore Adventus Domini, in Quadragesima & mense Augusti:
+hoc nostro addicientes statuto, quod canonicus panaterius, duo curati, duo
+chorarii & alii chorarii dicte ecclesie qui per duas partes anni erunt &
+fuerunt residentes & personaliter intererunt obsequiis, officiis divinis in
+dicta ecclesia, saltim horis & temporibus quibus supra, percipiant videl.
+canonicus panaterius, ebdomadarius, curati & quilibet ipsorum octo sestaria
+frumenti, duas somatas vini, duos panes & tres gallinas, alii vero chorarii
+quatuor sestaria frumenti, unum panem, unum caponem, unam gallinam;
+addicientes etiam quod in aliis divinis & horis canonicis non defficiant,
+saltem illi duo primi cantores qui scribentur in tabula, sed intersint per
+se vel per alium cum aliis tenentibus chorum; volumus etiam unumquemque
+predicte ecclesie lucrari alias distributiones cothedianas diebus quibus
+intererunt personaliter obsequiis & officiis divinis ut supra. Si quis
+autem contra premissa vel aliquod ex eis contravenerit, nisi infirmitate
+aut alia legittima de causa examinanda per dict. canonicos excusetur,
+predict. suis distributionibus & fructibus applicandis communi predicte
+ecclesie sit eo ipso privatus nec possit capitulum super predicta
+residentia canonicorum vel servitorum dispensare, & quicquid factum fuerit
+in contrarium sit irritum & nullum ipso jure. § 10) ITEM fuit statutum quod
+illi canonici dicantur seu reputentur tantummodo residentes qui jacebunt de
+nocte & comedent semel saltim in die vel in prandio vel in cena in dicto
+Burgo vel parrochia dicti Burgi, & ad horas venient seu eis intererunt
+prout supra dispositum est. § 11) ITEM statuimus & ordinamus quod
+imposterum canonici, qui singulis annis in die beatorum Petri & Pauli
+appostolorum inceperint eorum residentiam & intererint officiis & horis
+divinis illa die ut supra, tales lucrentur partes suas bonorum canonicorum
+illo anno morientium & decimas agnorum, alias non; & si secus factum
+fuerit, irritum sit & inane. § 12) ITEM, quod quandocunque contigerit mori
+aliquem post festum appostolorum Petri & Pauli, quod omnes fructus &
+redditus obvenientes a dicto festo usque ad aliud festum proxime subsequens
+anno resoluto, quos quidem fructus, redditus dict. canonicus obtinebat in
+vita sua ratione canonicatus, percipiant & integre percipere debeant
+heredes seu exequutores canonici predicti deffuncti pro debitis, clamoribus
+& legatis ipsius solvendis & sedandis ac ejus disposicione ultima
+attendenda, sic tamen quod de dict. fructibus & redditibus ante omnes alios
+creditores, conquerentes & legatarios ipsi ecclesie satisfaciant & de
+debitis in quibus dicte ecclesie tenetur tempore mortis sue & legatis si
+que eidem ecclesie fecerit in ultima sua voluntate. § 13) ITEM statuimus &
+ordinamus quod in bonis decedentium canonicorum, si aliqua ad dividendum
+inter canonicos remaneant indivisa & ex post per alterum ex ipsis vel alium
+de ecclesia reperta fuerint, ille vel illi talia comperta revelare teneatur
+seu teneantur, sub pena perjurii, canonicis qui illa inter se dividant
+equis portionibus. § 14) ITEM fuit statutum quod quocienscunque contigerit
+aliquem canonicum mori extra civitatem Valentie ubicunque, per primo sero
+quo dicta mors erit certifficata debeant pulsari tria clasicula cum omnibus
+signis seu campanis, & in crastinum debeat celebrari in majori altari dicte
+ecclesie una missa mortuorum pro anima ejusdem canonici, & post dict.
+missam fieri processio in cimisterio vel claustro. § 15) ITEM, quod nullus
+canonicus extra capitulum prestet consensum vel assensum alicui de
+qualicunque negocio ecclesiastico vel seculari pertinente seu tangente hanc
+ecclesiam sive capitulum, ipsius licteram concedendo vel sigillum suum
+licteris apponendo vel promissionem per sacramentum faciendo, nisi prius
+sit positum & digestum in capitulo inter dd. canonicos de eorum mandato. §
+16) ITEM statuimus quod nullus dict. dd. prioris & canonicorum faciat
+fraudem quovisimodo in emendo suo nomine rem aliquam, pro qua debeantur
+inde laudimia dicte ecclesie, ut rem ipsam postea remictat alteri, ut sic
+lucretur laudimia ipsa exinde sibi remissa favore sui: & si secus per
+quenquam ex dict. dd. priore & canonicis factum extiterit, talis teneatur
+infra mensem ex tunc computandum ad laudimia ipsa restituenda ipsi ecclesie
+seu communi ejusdem, & hoc sub pena excommunicationis quam incurrat ipso
+facto, a qua non possit absolvi donec restitutione ex integro per eum facta
+dicto communi eorumdem laudimiorum. § 17) ITEM fuit statutum quod si
+aliquis canonicus hujus ecclesie debuerit aliquid eidem ecclesie vel
+ratione anniversariorum ejusdem & monitus semel per correarium infra
+viginti dies satisfacere contempserit, ex tunc non intret nec vocem habeat
+in capitulo nec ad communes tractatus vocetur donec satisfecerit
+competenter. § 18) ITEM, quod amodo carta aliqua seu instrumentum aliquod
+continens contractum alienationis bonorum seu rerum ecclesie minime
+sigilletur nisi in capitulo generali, in presentia canonicorum. § 19) ITEM,
+quod pro sigillo litterarum institutionum, dimissoriarum, introitus chori
+aliorumque spiritualium & eidem annexorum nichil recipiatur, sed servetur
+decretum Basiliensis concilii super hoc providens, cujus tenor sequitur &
+est talis: «Sacrosancta[3] ... puniantur.» § 20) ITEM statuimus & ordinamus
+quod deinceps unus tantummodo ex canonicis eligatur correarius, qui
+queremonias audiat & justiciam ministret, ipseque sit thesaurarius &
+thesaurariam dicte ecciesie regat, prestetque in sui creatione juramentum
+super sancta Dei Evangelia in manibus canonicorum, quod bene & fideliter
+suo posse intendet super ipsis justicia & thesauraria & quod de omnibus tam
+canonicis quam aliis eque justiciam ministrabit & neminem indebite ledet
+sui officii pretextu, per quem volumus percipi unum modium vini secundum
+quod acthenus consuetum est cum emulimento sigilli & aliis consuetis: ita
+quod si sit jurista in dicta ecclesia, illum volumus & ordinamus preferri
+in dicto officio, graduatum non graduato & magis graduatum minus graduato,
+nisi justa causa & rationabilis aliter suaderit. § 21) ITEM statuimus quod
+ab inde unam ex clavibus thesaurarie antiquior canonicus, aliam correarius
+& aliam major procurator vel alias dicte ecclesie juxta quod visum fuerit
+capitulo dicte ecclesie custodiant. § 22) ITEM, quod quandocunque
+contigerit aliquem chorarium vel clericum, majorem tamen quatuordecim
+annis, de novo institui in hac ecclesia, prestet qui de novo instituitur
+juramentum quod ipse sit fidelis ecclesie & obediens priori & capitulo in
+licitis & honestis; clericuli vero impuberes cum ad tempora pubertatis
+pervenerint, ad requisitionem procuratoris vel alterius predict. subeant
+juramentum. § 23) ITEM, quod epissardi capucium ... cape indua ... in Burgo
+vel civitate Valencie, nisi infirmitatis vel alia justa causa, de licentia
+magistri scolarum. § 24) ITEM, quod si canonicus exeundo vel intrando
+transitum per chorum faciat, omnes clericuli de sub choro sedentes eidem
+assurgant canonico reverenter. § 25) ITEM _ut n^{o} 3_. § 26) ITEM,
+quocienscunque vacare contigerit aliquod benefficium altaris in hac
+ecclesia, ad faciendum collacionem dicti benefficii vocentur omnes canonici
+qui pro residentibus habeantur, nisi forent distantes a civitate Valencie
+per duas leucas. § 27) ITEM statuimus quod quilibet benefficiatus in ipsa
+ecclesia infra mensem a die adhepte paciffice possessionis sui benefficii
+de bonis tam mobilibus quam inmobilibus ipsius benefficii inventarium
+teneatur conficere & illud ad custodiam infra alium inde sequentem mensem
+capitulo tradere: qui vero in premissis fuerit remissus, per capitulum seu
+correarium coherceatur. § 28) ITEM statuimus & ordinamus quod si contingat
+aliquam peccuniam reddi alicui rectori cujusvis cappelle dicte ecclesie cui
+pertineat, rector dicte cappelle infra mensem a die receptionis dicte
+peccunie numerandum, vocatis correario & procuratore dicte ecclesie ac cum
+consillio illorum, peccuniam eandem cum omni effectu studeat alibi in
+acquestum ponere ad utilitatem dicte sue cappelle, sin autem deponat in
+thesauro dicte ecclesie communi vel in manibus procuratoris ejusdem
+custodiendam, quousque reperiatur ubi alocetur & tradatur peccunia de
+consilio & consenssu quorum supra: quod si is in cujus potestate devenit
+dicta peccunia in premissis fuerit remissus aut negligens, distributionibus
+suis cotidianis sit privatus quamdiu eo casu eandem peccuniam detinebit. §
+29) ITEM statuimus quod procuratores ecclesie faciant fieri officia dd.
+canonicorum non residencium in dicto Burgo sufficienter & legittime, &
+solvant cuilibet facienti officium unius canonici sex grossos. § 30) ITEM
+statuimus ut supra quod deinceps dom. prior, canonici & alii servitores
+ecclesie contendentes sive litigantes & habere pretendentes aliquas
+pertendas sive aliquam partem pertendarum vel jura suorum benefficiorum, &
+quas & que ipsi vel alter ipsorum asserant sibi pertinere & deberi suis
+sumptibus propriis & non de bonis communibus dicte ecclesie prosequantur. §
+31) ITEM ordinamus quod deinceps magister clericorum, qui ipsos instruere
+habet, recipiat libram unius episfardi ultra libram suam ordinariam. § 32)
+ITEM, quod vacante canonicatu panaterie per cessum vel decessum, prohibemus
+abinde loco illius aliquem subrogari, sed jura que percipit cedent communi.
+§ 33) ITEM statuimus & ordinamus quod, cum aliquod quandocumque benefficium
+dicte ecclesie vacaverit, conferatur habituato dicte ecclesie qui, si non
+fuerit sacerdos, prestet juramentum capitulo in manibus dd. a capitulo
+deputatorum vel deputandorum quod, cessante legictimo impedimento, infra
+annum se faciat ad omnes sacros ordines promoveri; &, si tempore
+collationis sibi facte fuerit absens, teneatur & debeat postquam collatio
+huj^{di} fuerit sibi nota vere vel interpretative venire ad residenciam
+personalem faciendam; sin autem eo ipso dicto sit privatus benefficio: si
+vero is cui jam est facta collatio sit de presenti vel fuerit in futurum
+quandocunque absens a dicta ecclesia, si post monitionem ut resideat in eum
+incontinenti fiendam non venerit infra duos menses residenciam cum effectu
+facturus, sit itaque eo ipso benefficio eodem privatus, nisi in scolis vel
+studio vel alia quavis justa, legittima de causa & rationabili sit absens,
+cujus examinatio capitulo pertineat, salvo semper jure patronorum cui non
+intendimus derogare. § 34) Item statuimus & ordinamus quod quocienscunque
+continget aliquam de personis dicte ecclesie excommunicari, nichil exigatur
+pro absolutione ab huj^{di} excommunicatione occasione sigilli vel alia
+quacq. ultra sex denar. monete papalis pro qualibet die qua persisterit in
+ipsa excom^{ne} si fuerit prior aut canonicus, & si fuerit chorarius
+aliusque servitor dicte ecclesie inferior vel alias de juriditione dict.
+dd. prioris & canonicorum tres denar. dicte monete & non ultra exigatur ut
+supra. § 35) ITEM statuimus & ordinamus quod nullus canonicus, presbiter,
+chorarius vel servitor ecclesie excommunicatus, quamdiu in excommunicatione
+persistet, nullam libram recipiat; & si per procuratores dicta libra, ipsa
+durante excom^{ne}, persoluta fuerit, dict. procuratoribus in computis suis
+non intrant. § 36) ITEM ordinamus quod hospitia benefficiorum ecclesie,
+secundum ordinationem acthenus factam per correarios dicte ecclesie super
+reparatione ipsorum hospitiorum, perfficiantur & compleantur juxta dict.
+ordinationem & cum effectu reparentur infra duos annos, nisi emineret
+periculum ruine: quo casu celerius ovietur & provideatur per capitulum &
+illos quorum interest; qui vero huic nostre ordinationi cum effectu non
+paruerit, eo ipso per annum privatus sit fructibus sui benefficii a quo
+domus sive res reparanda dependet, sub pena valoris sui benefficii unius
+anni; addicientes insuper quod omnia que ordinata sunt per dict. correarios
+secundum sua inventaria compleantur infra dict. terminum sub eadem pena. §
+37) Item, quia reperimus occulata fide argentum sive laminas argenti de uno
+cadrorum casse super altari magno situate necnon & de duabus crucibus &
+duobus bordonis argenteis fuisse subrectum & subrectas, ideo ordinamus quod
+predicta reparentur & ad prestinum reducantur statum, sumptibus & expensis
+dom. Johannis de Argento, tunc sacriste ecclesie, hinc ad proximum sestum
+Pasche: quod si non fecerit, ex tunc incontinenti procurator major ecclesie
+id fieri facere teneatur super prebenda & aliis fructibus ipsi d. Johanni
+pertinentibus, tantum sibi subtrahendo de illis quantitatibus (quantum) pro
+factura & reparatione premissis necesse foret. § 38) Item, quia reperimus
+in cappella Beate Marie pillaria lesa & corrosa aulamque reffectorii minari
+ruinam & etiam cappellam Beate Caterine sellas seu sedes chori pre
+vetustate consumptas, ordinamus predicta reparari debere per procuratorem
+majorem infra annum, & hoc sub pena decem librar. applicandarum communi:
+non intendentes propter hec commune dicte ecclesie obligare quoad
+reparationem aliarum cappellarum nec trahi ad ullam consequentiam. § 39)
+Item ordinamus quod major procurator capituli reparet reparanda &
+neccessaria in hospitali infra tres annos, sub pena predicta decem librar.
+§ 40) Item, quia per visitationem nostram reperimus domum dom. prioris
+lesam & pati ruinam quasi in omnibus menbris suis, ordinamus quod infra
+tres annos dict. domum reparet, edifficet & pro quolibet anno dict. trium
+annorum imponat & implicet ad minus quindecim florenos, & deinde ultra
+usque ad plenam reparationem: alias emulimenta & fructus quos percipit
+ratione dicti sui prioratus ob deffectum dicte reparationis non facte
+ponantur & reducantur ad manus capituli, quos per presentes reducimus, & in
+dicta reparatione applicentur. § 41) ITEM ordinamus quod procurator reparet
+granerium capituli infra sex annos sic quod, si necesse foret, bladum
+debite possit in dicto granerio reponi. § 42) ITEM ordinamus quod
+procurator major reddat computum de bonis dom. Johannis de Ulmeto quondam
+infra annum & de reliquis e[mat] redditus juxta voluntatem testatoris. §
+43) ITEM, quia reperimus canonicos suas pertendas augmentasse de sex libris
+annualibus ab antiquo spectantibus communi & inde pro illis debitam fecisse
+compensationem dicto communi, ordinamus quod denuo predicte sex libre
+pertendis dict. canonicorum sint & pertineant, & de illis computet major
+procurator: hoc addito quod si eveniant aliqua introgia ratione bajullarum,
+illa recipere possint secundum quod acthenus recipiebant ipsi canonici, dum
+tamen stipendia bajullarum non augmentent. § 44) ITEM statuimus &
+ordinamus, in hac parte approbando sententiam rev^{di} in Xpo patris dom.
+d. Jo(hannis) de Pictavia, Valentin. & Diensis episcopi & comitis,
+arbitrantis quod terragia quorumcunque bladorum & granorum pro tempore in
+quibuscq. terris vacantibus, que tenentur & teneri consueverunt de directo
+dominio communis ecclesie Sancti Petri, ac in bajulliis ejusdem
+excrescentium pertineant pertinereque debeant pleno jure communi dicte
+ecclesie levanda, & per consequens recipiendaque & exigenda ipsius communis
+nomine per procuratorem granerii sepedicte ecclesie vel per alium ad opus
+ipsius communis, juxta ritum & modum ipsius ecclesie fieri solitum &
+consuetum; preter pronunciamus & ordinamus quod (si) quis ex canonicis
+dicte ecclesie vel alius quivis aliqua ex terragiis ipsius ecclesie
+predict. exigerit & fuerit eidem communi obnoxius, actio contra eum & ejus
+successores & heredes ex integro salva remaneat dicte ecclesie seu communi
+ejusdem & procuratori ecclesie generalis, qui procurator teneatur exigere.
+§ 45) ITEM, incitando officium prelibati rev^{di} in X^{o} patris & dom^{i}
+d. Jo. de Pictavia, Dei favente clementia episcopi & comitis Valentin. &
+Diensis, statuimus & ordinamus quod prefatus rev. in X^{o} pater & ejus
+successores, tam auctoritate dicte SS. sinodi quam sua ordinaria, faciat &
+faciant cum effectu dicta nostra, imo verius SS. sinodi, statuta
+inviolabiliter observari in casu negligentie, non observationis ipsorum &
+quotiens negligentia chorrearii sive capituli intervenerit, sub duplo
+penarum in dict. statutis contenttarum sue helemosine applicandarum, per
+censuram ecclesiasticam si viderint expedire, sibi dictisque suis
+successoribus ad hec nostras vices subdelegamus;... revocamus, irritamus
+penitusque & adnullamus quecumque statuta dict. ecclesie S^{i} Petri de
+Burgo jam facta....
+
+
+[A] Texte établi d'après 3 peaux de parch., chacune sans commencement ni
+fin, débris de l'original qui ont dû être taillés pour servir de
+couverture, & complété à l'aide d'une copie du XVII^{e} siècle (10 p. 1/2
+gr. form.) qui porte au dos: «Ce sont les Estatuts de l'Esglise colegiale
+de S^{t} Pierre employés pour faire voyr que cellut qui est receu chanoyne
+de l'esglise ne peut participer aux partandes ou prebandes des chanoines
+decedés qu'il n'aye 25 ans, constitué dans les ordres sacrés.--PEYSSON.»--
+Pour fixer la date de ce document, dont les notes chronologiques ont
+disparu, il faut user des synchronismes offerts par le concile de Bâle, au
+nom duquel les statuts furent promulgués, & l'évêque de Valence & Die, Jean
+de Poitiers.
+
+[1] Voir ces textes (moins corrects) dans LABBE & COSSART, _Concilia_, t.
+XII, c. 553, § 3, 4 & 6.
+
+[2] Ibid., c. 553-4, § 4, 7, 8, 10 & 11.
+
+[3] Ibid., c. 552, § 1.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXXX. 5 janvier 1463.
+
+
+_Dotatio et fundatio unius missæ perpetuæ et quotidianæ per qener. et
+pot. virum dominum Crussoli fundatæ solemniter in organo in ecclesia
+collegiata S^{ti} Petri de Burgo Valentiæ ad honorem gloriosæ virginis
+Mariæ_[A].
+
+
+IN nomine Domini nostri Jhesu Xpisti, quod nomen in æternum sit benedictum,
+& anno Salutiferæ Incarnationis ejusd. Dom^{i} 1461 & die 5^{a} mensis
+januarii, ser^{mo} principe & domino nostro Ludovico Dei gracia Francorum
+rege ac delphino Viennensi regnante, pontificatusque SS^{mi} in Xpisto
+patris & dom^{i} nostri Pii divina providentia papæ II^{i} anno quarto,
+coram nobis ... personaliter constituti Joannes de Balmis & mag. Robertus
+Jovenelli, procuratorio nomine dicti domini de Crusseolo,... ex una &
+ven^{les} viri dd. Guillelmus de Montemeyrano, prior, & Petrus de Sala,
+canonicus dictæ ecclesiæ collegiatæ Sancti Petri..., nomine dictæ
+ecclesiæ..., ex altera partibus, quæ quidem partes ... ad institutionem,
+fundationem & dotationem quotidianæ perpetuæque missæ præmention.
+processerunt in hunc qui sequitur modum: in primis præfati dd. prior &
+canonicus ... statuerunt, decreverunt & ordinaverunt quod ob piam
+devotionem & laudabilem intentionem ipsius domini de Crusseolo in ejusque &
+suorum progenitorum ex eadem clara stirpe de domo de Crusseolo omniumque
+parentum, affinium & amicorum suorum omniumque fidelium defunctorum
+remissionem peccatorum & animarum salutem perpetuo singulis diebus
+celebretur una missa de officio beatæ Mariæ virginis solemnis per unum
+sacerdotem habituatum ejusdem ecclesiæ cum diacono & subdiacono & per
+chorum & suo turno cum cantoribus & organo, secundum ritum ecclesiæ &
+temporis cursum solemniter quod fieri poterit, scil. in dicta capella Beatæ
+Mariæ, videl. per dom. priorem & canonicos, etiamsi resideant in civitate
+Valentiæ, & chorarios presbiteros in eadem ecclesia residentes & unum
+portalium per turnum suum per chorum, incipiendo a priore qui est major &
+subsequenter per canonicos & chorarios, secundum ritum & ordinem dictæ
+ecclesiæ: ita tamen quod si prior aut canonicus suo loco & ordine ipsam
+missam non posset vel nollet celebrare, debeat illam celebrari facere loco
+sui per alium ex ipsis dd. canonicis; si vero nullus ipsorum canonicorum
+hoc facere vellet aut non posset, faciat illam celebrari per unum ex
+chorariis dictæ ecclesiæ in ea residentibus, & eo casu non plus percipiet
+ipse chorarius missam celebrans quam faceret in suo ritu vel ordine si pro
+ipso celebraret; item in ipsa missa quotidiana intererunt duo ex ipsis
+habituatis dictæ ecclesiæ cantores de organo, unus scil. pro tenore & alius
+pro contra, cum quatuor ex clericulis puerilem vocem habentibus pro
+cantando lo dessus idoneis & sufficientibus per capitulum eligendis; item
+tandiu quandiu durabit ipsa missa sint & existant esseque debeant duo cerei
+incensi & ardentes in duobus candelabris super altari prædicto ponderis
+cujuslibet dimidiæ libræ cereæ; item dum & quando elevabitur Corpus Xpisti
+duo interticia seu fasces cereæ luminabuntur seu incendentur & tenebuntur
+ipsa elevatione durante incensæ & ardentes; item ipsa missa celebrabitur
+modo prædicto & ordine, & quod celebrari perpetuo debeat per dict. dd.
+habituatos dictæ ecclesiæ & ad præmissa faciendum ipsi omnes & quilibet
+ipsorum servitium prædict. facere & complere promittent seque & successores
+obligabunt; item, ut magis solemnis seu solemniter ad honorem Dei & ipsius
+gloriosæ virginis Mariæ celebretur, inter primam & tertiam horas quotidie
+celebretur & nulla alia solemnia interim celebrentur officia nisi ipsa
+missa prius dicta; & ut volentes interesse, devotionem habentes aut
+interesse debentes hora primæ & officio ejusdem celebrato in ecclesia, ipsi
+domini de capitulo per eorum maniglerium aut alium ad ea commissum pulsari
+faciant seu dari xx^{ii} v^{a} ictus sive clos grossæ campanæ dictæ
+ecclesiæ, & taliter quod habitantes in civitate Valentiæ exaudire & venire
+valeant ad dict. missam; item, quod celebrabitur & celebretur diebus
+solemnibus & festivitatibus solemnibus ejusdem Virginis gloriosæ,
+apostolorum, dominicalibus diebus cum majori solemnitate & tractu quod
+fieri poterit; item quod dicta missa celebrata, sacerdos celebrans submissa
+voce ante altare, versa facie ad populum commemorationem mortuorum faciet,
+videl. dicendo _De profundis_ & cum clericorum responsione, cum oratione
+defunctorum _Inclina Domine_, cum Fidelium omnium defunctorum, & pro
+signanter domus prædicta de Crusseolo redemptione, cum aspersione aquæ
+benedictæ quam dicti clerici seu deservientes aut alter ipsorum dicto
+sacerdoti ministrabunt; item pro qualibet missa singulis diebus dabitur
+sacerdoti celebranti ipsam missam, videl. priori vel canonico unus grossus
+& octo denarii monetæ pro tempore currentis, chorario unus grossus, diacono
+octo denarii, subdiacono quatuor denarii, cantoribus vero scil. illi qui
+faciet la tenor quatuordecem denarii & tantumdem illi qui faciet le contra,
+cantoribus vero cantantibus lo dessus scil. cuilibet ipsorum quatuor
+clericorum sex denarii, item maniglerio qui grossam campanam clochabit, ut
+dictum est, tres floreni pro quolibet anno, procuratori vero majori dictæ
+ecclesiæ pro labore suo impendendo in recuperando, distribuendo & tabulam
+faciendo & alias, videl. quinque floreni pro quolibet anno, item pro
+suportantibus expensas necessarias in fascibus & cereis superius pro
+servitio dictæ missæ ordinatæ, quindecim floreni ipsi procuratori seu illi
+qui ad administrandam dict. luminariam per ipsum capitulum fuerit deputatus
+singulis annis; item, ipsi domini de capitulo omnes insimul capitulariter
+nomine dictæ ecclesiæ onus prædict, suscipient & adimpleturum promittent, &
+protectores ejusdem se constituent nunc & infuturum per modum universi, &
+facient de superabundanti pro majori & perpetua observantia promitti per
+chorarios presbiteros ejusdem ecclesiæ & sub obligatione ... Et quia
+spiritualia fine temporali dominio subsistere non possint nec bovis
+alligandum est contra (os?) triturantis, ex quo leviticis & sacerdotibus
+veteris legis etiam panis propositionis sacra pagina cavetur ad illorum
+sustentationem oblatus, ideo pro liberatione & distributione prædict. pro
+ipsa missa fiendis & illarum continua & perpetua supportatione, ipse
+dominus de Crusseolo decreverit ... ad præmissa erogare & donare perpetuo
+de bonis suis, ex quibus prædicti missam celebrantes & in ejus solemnitate
+assistentes ... necessaria sustentatione foveantur perpetuo, ut ipsum
+celebre officium facere & preces devotius & attentius Altissimo infundere
+habeant, ideo prædicti Joannes de Balmis & mag. Robertus Jovenelli..., ut
+præmissa adimpleantur & observentur perpetuo & de novo ipsius domini de
+Crusseolo ad laudabilem & votivum deducatur effectum, dederunt &
+donaverunt, cesserunt & remiserunt perpetuo penitus & quittaverunt atque
+desamparaverunt eisdem capitulo & ecclesiæ;... omne jus & actionem,
+petitionem, obligationem & hypothecam quas & quod habet ipse dominus de
+Crusseolo ... in & super consulibus seu sindicis seu universitate civium &
+habitatorum Valentiæ ... ex causa emptionis pensionis ducentorum floren.
+pensionalium anno quolibet per ipsam communitatem & particulares ... in
+solidum præstandorum, pretio mille quingentorum scutorum auri per ipsum
+dominum de Crusseolo ab eisdem emptæ, constante publ. instrumento..., usque
+ad summam duntaxat mille & centum scutorum quoad pretium prædict. & centum
+quadraginta sex floren. octo grossor. debitorum secundum rotam prædicti
+pretii ex dicta pensione, ad rationem ipsorum undecim centum scutorum, cum
+o^{i} jure & actione..., nihil ... sibi retinendo, sed in ipsos dd. priorem
+& capitulum ... transferendo...; mandantes dicti cedentes ... dict.
+sindicis ... quatenus ratam pensionem prædict. eidem ecclesiæ seu iconomo
+ejusdem annis singulis persolvant..., retento tamen ... quod dicta rata
+pensionis annuatim impleatur in distributionem & liberationem superius
+ordinatas, residuum vero quod supererit cedet & implicabitur ad
+suportationem aliarum expensarum & onerum tam pro indumentis sacerdotalibus
+& aliis nec non calicibus, libris aliisque necessariis ad servitium &
+decorem dictæ missæ, item quod ipsi dd. servitores dictæ ecclesiæ teneantur
+& debeant eorumdem devotis suffragiis & orationibus, horis canonicis,
+missis & aliis divinis officiis per eosdem ... in eadem ecclesia
+celebrandis participes facere ipsum dominum de Crusseolo nec non nobilem
+(&) egregiam dom. Helidem de Lastic, ejus matrem, hujus fundationis &
+dotationis conductricem, ac etiam egr. dom. Joannam de Levis, ejusdem
+domini de Crusseolo conjugem, & eorum progenitorum & posterorum, de quorum
+salute & redemptione animarum in eisdem suis sacrificiis & orationibus
+preces infundere memoriam habere velint perpetuo in ecclesia memorata, item
+quod præmissa authorisari & confirmari debeant per summum pontificem,
+sumptibus tamen propriis ipsius domini de Crusseolo..., ad ipsarum partium
+supplicationem...; item fuit actum ... quod præmissa debeant ratificari ...
+per dict. dominum de Crusseolo & etiam per dict. capitulum...: quæ omnia
+promiserunt per sua juramenta ... ad sancta Dei Evangelia præstita ...
+attendere perpetuo & observare..., supponentes se.... De quibus.... Acta
+fuerunt hæc Valentiæ, in domo conventus Fratrum Minorum, in camera fratris
+Aymonis de Hugone, præsentibus ibidem egregiis viris dom. Joanne de
+Mercatis, consiliario delphini & secundo præsidente in curia parlamenti
+Delphinatus ac judice regio Vivariensi, Petro Mileti, legum doctore,
+nobilibus Auberto Fabri, notario Cabeoli, Colino de Vermont, castellano
+Stellæ, magg. Laurentio Chamboni de Stella, Garanthono de Jauta, Valentiæ
+habitatore, notariis, testibus ... G. Jauta, J. de Vergomas.
+
+
+[A] Copie du XVII^{e} siècle altérée.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXXXI. 12 janvier 1508.
+
+
+_Fundatio et erectio unius misse cothidiane_[A].
+
+
+IN nomine Domini, amen. Noverint univ. ... quod anno beatissime
+Incarnationis ejusd. Dom^{i} mill^{o} quingentesimo septimo & die duodecima
+mensis januarii, ser^{mo} principe & domino nostro dom. Ludovico Dei gratia
+Francorum rege, Viennensis dalphino, feliciter regnante, apud ecclesiam
+colegiatam Sancti Petri de Burgo Valencie, in cappitulo dicte ecclesie, in
+quo erant cappitulariter congregati, de licentia & mandato egregii dom.
+Francisci de Beranis, prioris dicte ecclesie, ven^{les} & egr. viri dom^{i}
+Franciscus de Beranis, prior, Johannes de Bello Castro, Johannes de
+Charentygia, Lantelmus Magnani & Reynaudus de Genasio, canonici dicte
+ecclesie..., personaliter constitutus ... hon^{lis} vir Johannes de Cumbis,
+mercator & burgensis civitatis Valentie, actendens & considerans nichil
+salubrius posse quam Deo omnipotenti & beatissime virgini ejus matri Marie
+de benefficiis a Deo sibi collatis gratiarum refferre actiones & de
+caducibus bonis eterna gaudia, misericordia & pietate Domini
+intervenientibus, comparare, saluti anime sue suorumque patris, matris ac
+nobilis Salvegne Sextre, ejus prime uxoris, suorumque aliorum parentum &
+consanguineorum providere volens; ob id ... gratis & sponte..., per se &
+suos heredes..., fundavit, stabilivit, erexit & ordinavit in ven^{li}
+colegiata Sancti Petri de Burgo ecclesia, ad opus dict. dd. prioris,
+canonicorum ac curatorum, chorariorum, edebmaderiorum dicte ecclesie...,
+videl. unam missam cothidianam perpetuis temporibus dicendam in dicta
+ecclesia colleg. singulis diebus cujuslibet septimane in altari beate &
+gloriosiss. virginis Marie ... post missam de Crusseolio hora tertiarum, ad
+honorem Dei omnipot., divini cultus augmentum exaltationemque gloriosiss.
+virginis Marie beatorumque Petri & Pauli appostolorum sanctorumque Johannis
+Baptiste & Euvangeliste ac Nicolay episcopi & confessoris, dicendam &
+celebrandam modo quo sequitur, videl. qualibet die dominica de feria
+currentis, die lune de mortuis, die martis de sancto Nicolay, die mercurii
+de Sanctissima Trinitate, die jovis de Sancto Spiritu, die veneris de
+Cruce, die sabbati de beata virgine Maria, nisi dict. diebus aut eorum
+aliquo accidat festum solempne aut appostoli, quo tunc dicatur de officio
+ejusdem festi solempnis, & pariter durantibus octa[bis] festi sacratissimi
+Corporis Cristi dicatur de officio ejusdem, cum commemoratione & statione
+fiendis pro intentione dicti fundatoris suorumque parentum & amicorum...;
+pro cujus quidem mi[sse] perpetue fundatione jamdict. Johannes de Cumbes
+dominis de cappitulo ... quoad vixerit ipse de Cumbes in humanis pro dicta
+missa cothidiana dicenda dare & offerre promisit ad m[issam] qualibet
+die..., videl. quinque cartos grossi monete currentis, & post ejus decessum
+per ejus heredes voluit qualibet die dict. v^{e} cartos eisdem librari &
+offerri: sin a[utem] scituavit & incorporavit ... perpetuo ... super
+omnibus bonis suis..., videl. summam triginta septem floren. cum dymidio
+annualium & pensonalium monete parve currentis, quolibet floreno pro
+duodecim solid. Turonen. & econverso computato, sine dominio directo,
+solvendam per ejus heredes & bonorum suorum possessores anno quolibet ...
+in festo sancti Appollinaris...; que quidem summa sive pensio xxxvii
+floren. cum dy. pensonalium possit reddimi ... solvendo eisdem de cappitulo
+simul & semel summam septem centum quinquaginta floren. monete parve
+tempore reddemptionis currentis, pro implicando in emendis pensionibus aut
+habendo & expediendo eisdem dominis de capitulo in bonis solubilibus &
+recuperabilibus pensionem similem...: hoc tamen acto & ... rectento ac ...
+concesso quod dicti domini de capitulo ... in principio misse Crusseoli
+pulsari facere teneantur & debeant in memoriam & recordationem presentis
+fundationis, videl. de campanis appellatis Pauli & Andree & de ipsis
+utraque tresdecim yctus sive pulsationes. Quos quidem xxxvii floren. cum
+dy. annuales & pensionales ... jamdict. Johannes de Cumbis situavit &
+incorporavit ... specialiter & expresse in & super quad. sua domo in qua
+inhabitat, cum toto suo pertenemento, scita in carreriis Coste Burgi &
+Parvi Palacii, confrontata ab oriente cum domibus heredum Jacobi Feysserii,
+ab occidente cum dicta carreria Parvi Palacii, a borea cum domibus Peyroti
+de Glandeve & Johannis Magnati & a vento cum dicta carreria Coste Burgi;
+item in & super quod. suo prato appellato de Bizeroux, muro circumdato,
+scito in mandamento Burgi Valentie.... Quam quidem fundationem jamdicti
+domini de cappitulo ... facere, dicere, celebrare ... promiserunt necnon
+huj^{di} fundationem ad ipsius perpetuam memoriam describere in majori
+tabula dicte ecclesie, ipsamque missam cothidianam celebrare ac dici facere
+& celebrari per ipsos dd. canonicos sive chorarios, curatos & edebmadarios
+per ordinem prout in dicta tabula describitur & in ipsa ecclesia est fieri
+consuetum. Huj^{di} autem fundationem, rectionem, pacta, conventiones ...
+promiserunt ... tenere, actendere, servare inviolabiliter &. complere...,
+renunciantes..., de quibus.... Acta fuerunt hec cappitulariter in cappitulo
+dicte ecclesie ubi solitum est teneri capitulum, testibus presentibus
+nobili Ludovico de Salhiente, Francisco Perrini, mercatore, Marcellino
+Bernardi, Glaudio Edelonis, Petro Bardenerii, lathomo, & Johanne Charpena,
+laboratore Burgi Valentie..., & me Anthonio de Conchiis, cive Valentie,
+publ. auct^{bus} appostolica, regia & dalphinali notario....
+
+[sigillum] Anthonius de Conchiis n.
+
+
+[A] Original parch. de 57 lig.; au dos: _Fund ... diane pro ven^{li}
+ecclesia collegiata Sancti Petri de Burgo Valentie facta per hon^{lem}
+virum Johannem de Cumbis Valentie_, libro A, f^{o} III^{ej}, solvit III ff.
+II s. pro pres. instrumento pro eclesia.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXXXII. 6 février 1557.
+
+
+[_Collatio cappellanie SS. Jacobi et Nicolai_][A].
+
+
+BARTHOLOMEUS Salignonis, vicarius generalis in spiritualibus & temporalibus
+ven^{lis} dom. Johannis de Monte Luco, miseratione divina episcopi
+Valentinen. & Diensis, notum facimus universis quod, die & anno subscripto,
+coram nobis extitit & se presentavit honestus vir dom. Anthonius Fabri, qui
+nobis exposuit cappellanias in ecclesia collegiata Sancti Petri de Burgo,
+sub titulo beati Jacobi & beati Nicolai fundatas, nunc per incapacitatem
+aut alio quovis modo vacare, quarum jus patronatus & presentandi pertinet
+ad judicem clericorum dicte ecclesie Burgi, qui pro tempore est, quoties
+eas vacare contingit, institutio vero ad priorem seu capitulum dicte
+ecclesie...; & cum ipse Fabri sit nunc & pro toto hoc anno judex clericorum
+dicte ecclesie & in ejus persona toti capitulo & canonicis dicte ecclesie,
+honestum virum dom. Enemundum Dymbertum, clericum prebiterum & chorarium
+ejusdem ecclesie, idoneum & cappassem, rogans ipsum priorem quathenus
+eundem Enemundum in dict. cappellanis institueret, quos Fabri & Dymberton
+idem dom. prior ad capitulum dicte ecclesie remisit, hoc modo institutionem
+petitam diferens seu potius denegans, unde ad nos jus institutionis &
+provisionis in dict. cappellaniis fuit devolutum; nobis igitur presentavit
+dict. d. Anthonius Fabri patronus eundem d. Enemundum Dymbertum, rogans
+humiliter quathenus ipsum de dict. cappellanis provideremus, ad cujus
+presentacionem nos eundem Enem. Dymb. presentem in dict. cappellaniis
+instituimus & per presentes instituimus..., providimus..., contulimus...,
+nobis prius constito de ejus virtute, scientia, moribus, sufficientia &
+capacitate, una cum ipsarum cappellaniarum juribus & pertinentiis suisque
+honoribus & oneribus, obventionibus & prerogativis..., investivimus ...
+regimenque & administrationem in spiritualibus & temporalibus commisimus,
+mandantes ... primo clerico, prebitero vel notario super hoc requisito
+quathenus ipsum d. Dymberton in realem & corporalem possessionem ... ponat
+& inducat..., prestito tamen prius juramento.... De quibus.... Actum &
+datum Valentie, in domo habitationis nostre, anno Domini mill^{o}
+quingentesimo quinquagesimo sexto ab Incarnatione sumpto & die sexta mensis
+februarii, testibus present. Johanne de Salignon, scutissero, dom. Jacobo
+Nogeri, notario, & Jacobo Serpeilhe, ad hec vocatis. De mandato dicti B.S.
+vicarii generalis, sigillo Barth. Salignion vic. MARQUETI piec.
+
+
+[A] Original de 18 lig., sceau sur papier.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXXXIII. 5 février 1618.
+
+
+PAVLVS-PaPa-V-
+
+(_Au dos_.) _Dilectis filiis Lugdunensi ac Valentinen. et
+Grationopolitan. officialibus et eorum cuilibet_[A].
+
+
+DILECTI filii, salutem & apostolicam benedictionem. Exponi nobis nuper
+fecit dilectus filius syndicus dilectorum filiorum capituli & canonicorum
+secularis & collegiate ecclesie Sancti Petri du Bourg les Valence vulgo
+nuncupate, prope & extra muros Valentinen., quod ad dictos capitulum &
+canonicos ex privilegio apostolico, in cujus possessione ipsi ab
+immemorabili tempore reperiuntur, spectat & pertinet punire & corrigere
+sacerdotes & clericos delinquentes dicte ecclesie usque ad interdicti
+sententiam & beneficiorum suorum substractionem seu privationem, omni
+appellatione remota, & ad eum effectum habent certum & peculiarem judicem
+capitularem pro causis inter & contra sacerdotes & clericos predict.
+vertentibus & movendis, & nihilominus cum antea dilectus filius Raimundus
+Benoist, presbiter beneficiatus dicte ecclesie ob diversos graves per cum
+commissos excessus, juxta decretum dicti judicis capitularis, personaliter
+apprehensus & carceribus mancipatus extitisset, & a personali apprehensione
+& carceratione hujusmodi ante latam diffinitivam sententiam ad venerabilem
+fratrem archiepiscopum Viennensem sive dilectum filium ejus curie
+metropolitane officialem appellasset, idem archiepiscopus sive officialis
+in causa huj^{di} nulliter & de facto procedens ac appellationem dicti
+Raimundi in prejudicium privilegiorum dicte ecclesie admittens, Raimundum
+predict. ad se conduci & acta cause penes se asportari debere declaravit
+per ejus decretum diffinitivum, a quo decreto per dict. exponentem ad Sedem
+apostolicam appellato, causam appellationis sue huj^{di} ven^{ti} fratri
+episcopo Tricastrinen. committi obtinuit; qui quidem episcopus
+Tricastrinen. in causa huj^{di} perperam similiter procedens, super petita
+per dict. exponentem Raimundi predicti ad dict. judicem capitularem
+remissione proferenda desuper sententia sua pronunciare recursavit,
+testesque ad se conducendos esse & in negotio principali procedendum
+declaravit, per ejus decretum gravamen per diffinitivam irreparabile
+exponenti & capitulo ac canonicis predict. eorumque dicto privilegio
+inferens: quare pro parte dicti exponentis ad Sedem apostolicam intra
+ultima, ut ipse afferit, tempora appellatum & de nullitate dictum extitit,
+nobisque humiliter supplicatum ut ei in premissis de opportuno juris
+remedio subvenire paterna sollicitudine curaremus. Nos igitur, unicuique
+justitiam ut decet ministrari cupientes ipsumque exponentem a quibusvis
+excommunicationis, suspensionis, interdicti aliisque ecclesiasticis
+sententiis, censuris & penis ... ad effectum presentium duntaxat
+consequendum harum serie absolventes & absolutum fore censentes, huj^{di}
+supplicationibus inclinati, discretioni vestre, cum sicut idem exponens
+afferit ven^{les} fratres archiepiscopus Lugdunen. & Valentinen. ac
+Grationopolitan. episcopi ex ordinariis vicinioribus illarum partium
+existant, per presentes comittimus & mandamus, quatenus vos vel duo aut
+unus vestrum vocatis ad id qui fuerint evocandi, causam ...
+appellationis... huj^{di} ac nullitatis ... ex tribus necnon attentatorum &
+innovatorum... etiam summarie ... auctoritate nostra audiatis, cognoscatis
+fineque debito terminetis & decidatis...: non obstantibus.... Datum Rome,
+apud Sanctam Mariam Majorem, sub annulo Piscatoris, die quinta februarii,
+MDC.XVIIJ, pontificatus nostri anno tertiodecimo.
+
+C. DE SERRES.
+
+
+[A] Original parch. de 20 lig.; près du sceau: Ambrosius Desgranges,
+bancarius Lugduni commorans, expediri curavit.
+
+
+ * * * * *
+
+
+LXXXIV. 16 janvier 1699.
+
+
+_Délibération concernant l'obligation de chanter une messe de mort pour
+chagun de messieurs le prieur et chanoines de S^{t} Pierre du Bourg les
+Valence à leur deceds par les religieux de l'ordre du Mineurs conventuels
+de S^{t} François de Valence_.[A]
+
+
+LES tres illustres seigneurs comtes de Crussol, fondateurs de ce convent de
+Valence des Frères Mineurs conventuels de S^{t} François, ayant de tous
+tems accordé aux religieux dudit convent la franchise pour passer le Rhosne
+au port de ladite ville, comme il conste par plusieurs de leurs
+concessions, & en dernier lieu tres haut & puissant Seigneur Jean Charle de
+Crussol, duc d'Uzes, premier pair de France, prince de Soyon, comte de
+Crussol, etc., ayant confirmé par lettres patentes du 4^{e} du courant tous
+les privileges, immunites & donnations accordees par ses predecesseurs
+auxdits religieux, & en particulier la franchise au passage dudit port pour
+un tiers luy appartenant; & à sa prière mess^{rs} les prieur & chanoines de
+la venerable eglise collégiale de S^{t} Pierre du Bourg lesd. Valence, par
+deliberation capitulaire du 10^{e} jour du courant, ayant eu la bonté
+d'accorder aux religieux dudit convent la franchise du passage audit port
+pour les deux tiers d'iceluy qui leur appartiennent, aux conditions que les
+religieux qui sont de present & qui seront à l'advenir audit convent
+chanteront une messe de mort apres le deceds de chacun des sieurs prieur &
+chanoines dudit chapitre & cela à perpétuité. A cett'effet, nous freres
+Jean Baptiste de Beaux, conseiller du Roy, docteur & premier professeur
+royal en s^{te} theologie en l'Université de ladite ville, ministre
+provincial & commissaire general de la province de S^{t} Bonaventure dudit
+ordre, Athanase Garnier, aussy docteur en theologie, exprovincial & gardien
+dudit convent, Louis Antoine Jearry, de meme docteur en s^{te} theologie,
+lecteur en ladite Université aux fins de l'aggregation & diffiniteur
+temporel de ladite province, Jean Lambert du Valtier, Antoine Augier &
+Antoine Rey, sindic dudit convent, tous prestres & religieux composant la
+communauté d'iceluy soubsignes, capitulairement assembles à la manière
+accoustumëe, pour marquer nostre recconnoissance auxdits sieurs prieur &
+chanoines dudit chapitre S^{t} Pierre du Bourg lesd. Valence, nous serions
+obligés & nos successeurs audit convent, comme par ces presentes nous nous
+obligeons de chanter à perpetuité apres le deceds de chacun desdits prieur
+& chanoines presents & advenir une messe de mort pour le repos de son ame.
+Et nous, susdit provincial & commissaire general, avons confirmé de nostre
+authorité la presente deliberation & commendé en vertu de s^{te}
+obbeissence aux gardiens & superieurs qui se trouveront audit convent de la
+faire executer selon sa teneur, & au sacristain de faire inserer à la Table
+des fondations dudit convent la susdite obligation de chanter ladite messe;
+avons de plus ordonné au chancelier de nostredit convent de faire un
+extrait de ladite deliberation pour estre remis aux archives dudit chapitre
+S^{t} Pierre du Bourg lesd. Valence. Fait & deliberé audit Valence, dans le
+chapitre dudit convent, le dix septième janvier mil six cent quatre vingt
+dix neuf. Fr. Jean Baptiste de Beaux, provincial & com^{re} general, F.
+Ath. Garnier, expro^{ial} & gardien, Fr^{e} Loüis Ant. Jearry, diff^{r}
+temp., Fr^{e} Jean du Lambert du Valtier, Fr^{e} Ant. Augier, Fr^{e}
+Antoine Rey, sindic.
+
+
+[A] «Extrait du livre des deliberations du convent des Freres Mineurs
+conventuels de S^{t} François de Valence par moi soubsigné chancelier,
+F^{re} Loüis Antoine Jearry», avec légalisation de «f^{re} Jean Bapt. de
+Beaux, ministre provincial & commissaire general.»
+
+
+ * * * * *
+
+
+
+
+
+
+CHARTVLARII
+
+SANCTI PETRI DE BVRGO VALENTIAE.
+
+_Finis._
+
+
+
+
+
+
+INDEX ALPHABETICVS PERSONARVM, LOCORVM, RERVM.
+
+
+[_Les chiffres renvoient aux pages du volume; la lettre_ n _indique
+une note. Le signe -- supplée à la répétition du mot principal de
+l'article, & cet autre - à celle des lettres identiques d'une
+variante_].
+
+
+A[INARDUS], prior Silvæ Benedictæ, 43.
+
+AAUGIS (Willelmus), testis, 9.
+
+Abbatia, territorium, 74.
+--_Accensatio_, 90.
+--Concession à cens [Duc, I, 42 _a_].
+
+ACHARDI (Stephanus), 110.
+
+_Acquestus_, 163.
+--Placement d'argent hypothécaire [Duc. 1, 58 _c_].
+
+_Acra_ muri, 134.
+--Acre [Duc. I, 59 _c_]
+
+Adcensare, 129.
+--Prendre à cens [Duc. I, 71 _a_].
+
+ADEMART (Petrus), frater, 24.
+
+_Adjornare_, 102, 113.
+--Ajourner [Duc. I, 77 _c_].
+
+_Adventus_ Domini, 159.
+--L'Avent.
+
+AGARCELLI (Guillermus), canon., 153.
+
+AGNES, uxor Gir. Bastet, 9.
+
+Ai (Ar. de), 12.
+--(Hugo d'), 12.
+--(Pontius d'), 24.
+--_St-Romain-d'Ay, c. de Satillieu (Ard.)_
+
+Aionis (turris d'), 23 _n_.--_A Valence_.
+
+Aiserant (Joannes d'), 24.
+
+ALAMANNI (Ademarus), 33.
+--(Arbertus), 66-7.
+--(Odo), 66-7.
+
+ALASIA, uxor Joan. Baratonis, 108.
+
+ALBERTINI (Guillelmus), 117.
+
+Aleisa (Villelmus d'), 22. = Alexiano.
+
+Alesio (de), 71.
+--_Allex, c. de Crest-Nord (Dr.)_
+
+ALEXANDER, papa [_II_, 1061-1073], 6 _n_, 21.
+--[_IV_, 1254-1261], 78.
+
+Alexiano (archipresbyter de), 74.
+--(Chabertus de), 61, 95.
+--(Po. de), 46, 48.
+--(Willelmus de), 9, 31, 46.
+--_Alixan, c. du Bourg-de-Péage (Dr.)_
+
+_Alocare_, 163.
+--Placer (cf. Duc. I, 190 _a_).
+
+Altovilari (Pontius de), 103, 130, 147, 150.
+--_Arvillard, c. de La Rochette (Sav.)_
+
+Ameillan (Bertrandus d'), 24.
+
+AMIDONIS (Stephanus), notar, 101.
+
+_Amplastrum_, 115. = Emplastrum.
+
+_Ancha_, 118 _n_.
+
+Andaloc, A-osc, A-co (Pontius d', de), 24, 31, 33.
+
+ANDREE (s^{i}) festum, 65, 74, 76.
+
+ANDREÆ (Petrus), sabater., 114-5.
+
+ANDREVONA, uxor Jac. de Augusta, 108.
+
+Aniciensis decanus, 51-2-3.
+--_Le Puy (Haute-Loire)._
+
+_Anniversarium_, 44, 47-8, 62, 67, 82, 104.
+--Service anniversaire [Duc. I, 263 _b_]
+
+_Annuale_, 83.
+--Item [Duc, I, 265 _c_].
+
+Antiochenus patriarcha, 18.
+--_Antioche (Syrie)_.
+
+Ao (Pontius), testis, 70.
+
+APOLLINARIS (s^{i}) festum, 23, 58, 79, 80, 130, 175.
+--5 octobre.
+
+_Apostoli_, 134-5.
+--Lettres d'appel [Duc. I, 322].
+
+AQUINUS, canonicus Valentin., 68.
+
+Arcs, Arcus (molendinum d', ad), 16, 23, 42.
+
+Argento (Joannes de), 152-3, 165.
+
+ARMANDI (Guillelmus), presb. 106, 112.
+
+ARNALDI, A·AUDI (Durandus), 118.
+--(Willelmus), 33, 36, 38, 42-3, 48, 61.
+
+ARNALDUS, præpositus Valentin. 18.
+
+ARNULPHI (Bertrandus), 100, 103, 126, 131, 147.
+
+_Arrendator_, 137.
+--Fermier [Duc. I, 412 _b_].
+
+_Arreragium_, 155.
+--Arrérages [Duc. I, 413 _a_].
+
+_Arrestare_, 101, 123, 130, 138.
+--Arrêter [Duc. I, 413 _a_].
+
+Ars (calcata d'), 58.
+
+_Ascensacio_, 85-6-7.
+--Concestion à cens [Duc. I, 427 _a_].
+
+_Ascensare_, 87, 108.
+--Donner à cens [Duc. I, 426 _c_].
+
+_Ascensio_ Domini, 23, 71.
+--L'Ascension.
+
+_Asinata_ vini, 41.
+--Charge d'âne [Duc. I, 432 _b_].
+
+_Auctorizare_, 24, 43, 172.
+--Confirmer [Duc. I, 480 _a_].
+
+AUDETA, filia Mich. de Portu, 72.
+
+AUGIER (Antoine), frère, 181.
+
+AUGO, AUJO, procurator, 86-7.
+
+Auguila (Jacobus de), 108.
+--_Aouste. c. de Crest-Nord (Dr.)_
+
+_Aula_ bassa, 155.
+--episcopalis, 139.
+--magna, 148.
+--pontificalis, 31, 46, 50.
+
+AURIOLS (Pontius), clericus, 24.
+
+AURIOLUS, testis, 73.
+
+AUSEL (Guigo), testis, 48.
+
+_Avena_ censualis, 15, 26, 41, 58.
+
+Avinione (dat.), 126.
+--_Avignon_.
+
+Avoyanum (mansus apud), 16 _n_, 42.
+--_Aygagium_, 129-30.
+--Canal.
+
+Aymoneto (Joannes de), 128.
+
+AYNARDI (Lantelmus), 97.
+
+
+B[ERNARDUS], archiepiscopus Ebredunensis [1213-1235], 4 _n_, 20, 27.
+
+_Badellus_, 98, 103, 117.
+--Huissier [Duc. I, 533 _a_].
+
+BADOLA (Humbertus), 24.
+
+_Bajulatio_, 15.
+--Impôt [Duc. I, 545 _c_].
+
+BAJULI (Joannes), 107.
+
+_Bajulia_, 79, 166.
+--[Duc. I, 544 _c_].
+
+_Bajulus_, 3 _n_, 35, 38, 45, 48, 154.
+--[Duc. I, 542].
+
+Balborum tenenientum, 15.
+
+Balfre (Galbertus de), 9.
+--_Boffres, c. de Vernoux (Ard.)_
+
+Balma (Humbertus de la), 24.
+--(Joannes de), 112-3.
+--(Lantelmus de), 87.
+--_La Baume ... (Dr.)_
+
+Balmis (Joannes de), 168, 171.
+--_Les Baumes, c.^{e} de Guilherand (Ard.)_
+
+_Banasia_, 118.
+--Banne [Duc. I, 558 _c_].
+
+_Bannum_ vini, 20, 26, 42, 154.
+--(Duc. I, 569 _c_).
+
+BARATONIS (Joannes), 108.
+--(Richardus), 122, 124-5.
+
+BARDENERII (Petrus), 176.
+
+BARLEANE (Jehan), 127-8.
+
+BARNARDI (Guigo), testis, 43.
+
+_Barrale_ vini, 15.
+--Baril (Duc. I, 605 _a_).
+
+BARTHOLOMÆUS, bajulus Valent. 36, 50, 67.
+
+Basiliense concilium, 157, 161.
+--_Bâle_.
+
+BASTET, B-TI, B-TZ (Amedeus), præpositus Valentinus, 100.
+--(Geraldus, Gir-s, G-ardus, G-audus), 8 _n_, 9. 63, 65-6, 68-9, 70,
+ 72-3. 137-8, 141, 145, 147.
+--(G[uido]), abbas S^{i} Felicis Valentiæ, 92.
+
+BASTETUS, filius Gir. Basteti, 69, 70.
+
+BATILHIONIS (Stephanus), 147.
+
+_Bayllivus_ regius, 122.
+--Bailli.
+
+_Bealeria_, 129-30.
+--Fossé [Duc. I, 632 _b_].
+
+Beaux (Jean-Baptiste de), 180-1-2.
+
+Bellicensis (Hugo), mag. 36, 38.
+
+Bello Castro (Joannes de), 71, 130, 173.
+--(Maretus de), 147, 152.
+--_Beauchastel, c. de La Voulte (Ard.)_
+
+Bellomonte (Glaudius de), 135-6.
+--(Willelmus de), 36, 42.
+--_Beaumont, c. de Valence, (Dr.)_
+
+Bello Regardo, Belregart, B-guart (Barnardus, Ber-s de), 30 _n_,
+31-2-3, 38-9, 44-5, 48-9, 63.
+
+--(Galbertus de), 62.
+--(Humbertus de), 22, 46, 48.
+--(Petrus de), 61.
+--(W. de), 31, 62.
+--_Beauregard, c.^{e} de St-Péray (Ard.)_
+
+BENOIST (Raimundus),178-9.
+
+Beranis (Franciscus de), prior S^{i} Petri de B., 173.
+
+BERBIERII (Durantus), 79, 80.
+
+BERENGARII (Willelmus), 24, 36, 38.
+
+BERENGARIUS, canonicus, 77, 93.
+
+Bergomasio, B-ssio (Joannes de), 144, 148.
+
+BERGOYN (Joannes), 108.
+--(Matthæus), 109.
+
+BERINS (Matthæus), 105.
+
+Berlaut (Guigo de), 103.
+
+BERNARDI (Guigo), 36.
+--(Marcellinus), 176.
+--(Petrus), 140, 142, 144, 148.
+--(Vitalis), 125.
+
+BERNARDUS, episcopus Valentinus, 18 _n_.
+--, mariscalcus, 38.
+--, patriarcha Antiochenus, 18 _n_.
+--, prior S^{i} Petri de B., 95.
+
+BEROARDI (Petrus), 113, 115-6, 120.
+
+Bersenay (Aymo de), 103.
+--_Bessenay, c. de L'Arbresle (Rhône)._
+
+BERTRANDUS, electus, episcopus Diensis, 60 _n_, 63.
+
+BESSONIS (Penardus. Pern-s), 114-5.
+
+Bizeroux (pratum de), 175.
+
+_Bladum_, 166.
+--Blé [Duc. I, 695 _a_].
+
+BLANCHINUS, frater Hospitalis, 24.
+
+Bocey, curia regia, 122, 139.
+--B-yium (ap.), 125.
+--_Bocieux-le-Roi, a. de Tournon (Ard.)_
+
+Bolzanis (Bo. de), 12.
+
+Bona Femina, testatrix, 81-2.
+
+BONTHOSI (Franciscus), 103.
+
+_Bordonus_ argenteus, 165.
+--[Duc. I, 731 _c_].
+
+BORELLI (Matthæus), notar. 144.
+
+BOREYA (Joannes), testis, 71.
+
+BORSSERII (Petrus), 141.
+
+Bosanis (Petrus de), 119-20.
+--_Bosas, c. de St.-Félicien (Ard.)_
+
+Bosco (Joannes de), 124.
+
+Boso, testis, 9.
+--vicarius, 42.
+
+BOSONI (Petrus), clericus, 24.
+
+_Bossa_,118 _n_.
+
+BOVERII (Anthonius), 122, 124-5.
+
+BOVINI, B-NZ (Andreas), 85-6-7-8.
+
+BOZONIS domus, 58.
+
+BOZONUS, vicarius, 16.
+
+Breissiaco [...... de ?], sacrista S^{i} Felicis, 77.
+--_Bressieux, c. de St-Étienne-de-St-Geoirs (Is.)_
+
+Brissiaco (Petrus de), 67.
+--_Ibid._
+
+Broissac, B-se (Durantonus, D-tus de), 117.
+
+BRUIFEIRA (Joannes), 48.
+
+Bruneta (tunica de), 83.
+--nigra (clamis de), 83.
+--Étoffe teinte [Duc. I, 788 _a_],
+
+BRUNI (Bartholomæus), 128, 130-1.
+--(Joannes), 108.
+--(Stephanus), 107.
+
+Brunis (Perononus, Petrus de), 117.
+
+BUETETI (Stephanus), 140.
+
+Burgo (Boso, Bozo de), 20, 42.
+--(Chatbertus de), 36, 38.
+--(conrearius de), 98, 102.
+--(macellum de), 28.
+--(mandamentum de), 109, 112, 118, 130, 175.
+--(parrochia de), 160.
+--(portus de), 8, 11, 30, 32-3-4-5, 37, 39, 44-5, 47-8, 63-4, 141.
+ (--inferior de), 49, 50, 72.
+--(prior de), 3 n, 25, 40.
+--(prioratus de), _pas._.
+ (--novus de), 114.
+--(syndici de), 153.
+--(vicarius de), 92-3.
+--B-gum (actum ap.), 38, 112, 130.
+--(infra & extra), 41-2.
+--Cf. S^{i} Petri de B.
+--_Le Bourg lès Valence (Dr.)_
+
+Burgondii (curia delphinalis), 139.
+--_Bourgoin, a. de La Tour-du-Piu (Is.)_
+
+BURLETI (Joannes), 128.
+
+BUVARDI, BUVHARDI (Stephanus), 133, 135.
+
+
+_Cabannaria_, 41.
+--[Duc. II, 7 a].
+
+Cabeoli curia delphinalis, 139.
+--notarius, 173.
+--_Chabeuil, a. de Valence (Dr.)_
+
+_Cacobus_ de hero, 118.
+--Marmite (Duc. II, 13 c).
+
+Cadrus, 165.--Angle [DUC. II, 15 _c_].
+
+CAIANI (Guillelmus), 147.
+
+_Calcatum_, 58 _n_.
+--[Duc. II, 24 b].
+
+_Camera_, 33, 38, 70.
+--apostolica d. papæ, 139.
+--bassa paramenti, 141.
+--inferior, 62.
+--episcopi, 38.
+--de turre, 36, 39.
+--superior de turre, 48.
+--vicarii, 63.
+
+Cameracensis dioecesis, 128.
+--_Cambrai_.
+
+_Camerarius_ episcopi, 121.
+--[Duc. II, 53 _a_].
+
+_Camisa_, 112.
+--Chemise [Duc.. II, 56 _a_].
+
+_Campana_ grossa, 170.
+--Pauli & Andreæ. 175.
+--Cloche [Duc. II. 59 _b_].
+
+_Campanile_ ecclesiæ Burgi, 130.
+--Clocher [Duc. II, 61 _c_].
+
+_Candela_, 15, 26, 41.
+--[Duc, II, 87].
+
+_Canonia_, 95.
+--Canonicat [Duc. II, 105 _b_].
+
+_Canonicatus_, 160.
+--Item.
+
+_Capa_, 158, 162.
+--Chape [Duc. II, 118].
+
+_Capiscolius_, 3.
+--[cf. Duc. 11, 165 _b_].
+
+_Capitulariter_, 171.
+--[Duc. II, 149 _b_].
+
+_Capo_, 15, 159.
+--Chapon [Duc. II, 161 _b_].
+
+_Cappellania_, 176.
+--[cf. Duc. II, 130 _c_].
+
+_Capsana_, 114.
+--Ouverture supérieure du vêtement de dessus [Duc. II, 155 _c_].
+
+_Capucium_, 162.
+--Capuchon [Duc. II, 166].
+
+Carcusculis (terra in), 82.
+--(vinea de), 83.
+
+_Careria_, _Carr-a_, 41-2, 82.
+--Rue [Duc. II, 199 _b_].
+
+_Carratonus_, _C-ret-s_, 150.
+--Sorte de barque.
+
+Carreria (Petrus de), 152.
+
+_Carta_, passim.
+--Charte.
+
+_Carta_ frumenti, vini, 67.
+--Quarte [Duc. II, 205 _b_].
+
+_Cartairo_, 38.
+--Quarteron.
+
+Cartoleto (de), 109.
+--_Cartelet, rue à Valence._
+
+_Cartalis_, 106.
+--Mesure [Duc. II, 206 _a_].
+
+_Carto_, 35.
+--Quarteron [Duc. II, 209 _a_].
+
+_Cartolarium_ S^{i} Petri de Burgo, 4, 18.
+
+_Cartus grossi_, 174.
+--Quart de gros.
+
+_Casale_, 15, 41, 82.
+--[Duc. II, 212].
+
+_Casamentum_, 4.
+--Habitation [Duc. II, 213 _a_].
+
+CASEDEI (Anthonius), 139.
+
+_Cassia_ ferri, 118.
+--Caisse [Duc. II, 220 _a_].
+
+Casta (Joannes de), 147. = Chasta.
+
+Castro Boc, Bucco, Buco (Ademarus de), 46.
+--(Ar. de), 9, 12.
+--(Humber. de), 12.
+--(P. & W. de), 67.
+--_Châteaubourg, c. de St-Péray (Ard.)_
+
+Castri Duppli prior, 62.
+--Château-double, c. de Chabeuil (Dr.)
+
+Castro Novo (Guienisius & Humber. de), 12.
+--C-rum Novum ad rippam Ysseræ, Isaræ, Yseræ, 27, 106-7, 117, 128.
+--_Châteauneuf-d'Isère, c. du Bourg-de-Péage (Dr.)_
+
+_Cautelam_ (absolutio ad), 53 _n_.
+
+_Cedula_ papirea, 125, 142.
+--[Duc. II, 263 _c_].
+
+CELLARARII, C-RERS, C-LERARII, C-IUS (A.), 48.
+--(Ademarus), 70, 73.
+--(Petrus), 24, 33, 42, 46, 48.
+--(Willelmus), 24, 38, 42, 46, 48, 61.
+
+_Cellararius_, 3 _n_.
+--[Duc, II, 267 _b_].
+
+_Censa_, 95.
+--Cens [Duc, II, 272 _c_].
+
+CERCLERII (Humbertus), 109.
+
+_Cerimonia_, 156.
+--[Duc. II, 288 _c_].
+
+_Chabanaria_, 80. _C-neria_, 58.
+--[Duc. II, 7 _a_].
+
+Chabannis (Petrus de), 83.
+--_Chavannes, c. de St-Donat (Dr.)_
+
+CHABASSII, C-ATII (Giraudus), 141, 147.
+
+CHABOTI (Anthonius), 135.
+
+Chabreriis (Durandus de), 155.
+
+Chafac, C-al (Guillelmus de), 87.
+--_Le Chaffal, c. de Chabeuil (Dr.)_
+
+CHAIS (Petrus), canonicus, 85-6.
+
+Chaissa (Petrus de), 24, 31.
+
+CHALAMELLI (Petrus), 133.
+
+Chalm (pasquers de la), 81.
+
+Chalvet (mons), 118.
+
+CHAMARLENCS (W[illelmus]), 46.
+
+CHAMBONI (Laurentius) de Stella, 173.
+
+CHAMBONIS (Petrus), canonicus, 103.
+
+CHAMPELLI (Andreas), 26, 119-120.
+--(Anthonius) 135.
+--(Durandus), prior secular. S^{i} Petri de B., 71.
+--(Petrus), 147.
+
+CHANAYS (Joannes), canonicus, 103.
+
+_Chanena_ ferri, 118.
+--Chaîne.
+
+CHAPAIRON (W[illelmus]), 70.
+
+CHAPUS (Juvenis), 85-6-7-8.
+
+CHAPUSIUS, macellarius, 92.
+
+Charentygia (Joannes de), 173.
+
+_Chargia_, 138, 149.
+--Charge [Duc. II, 308 _b_].
+
+Charmes (chastiel de), 127.
+--_Charmes, c. de La Voulte (Ard.)_
+
+CHARNAY (Eynardus), 131-2-3.
+
+Charpei (de), 73.
+--_Charpey, c. du Bourg-de-Péage (Dr.)_
+
+CHARPENA (Joannes), 176.
+
+Charsuoles (versus), 118.
+
+Chasta (Bertrandus de), 104.
+--(Gaufredus de), decanus Valentinus, 92.
+--(Joannes de), 104, 106.
+--_Chatte, c. de St-Marcellin (Is.)_
+
+CHASTEL (W.), capellanus, 70.
+
+CHASTELLI (Guillelmus), 119-20.
+
+CHASTILLO (P.) vinea, 67.
+
+CHATBERTUS, sacerdos, 33, 35, 43.
+
+CHAULET (Giraldi) domus, 4.
+
+CHAVALHER, C-LLERII (Petrus), 114-5.
+
+Chayssan, locus. 90.
+
+CHAYSSIORUM beneficia, 129.
+
+Cheveluco (Guillelmus de), 102-3.
+
+CHINARDI (Petrus), mercator, 147.
+
+Chirosiis (in), 58.
+
+Chivo (Petrus de). 24.
+
+_Chorarius_, 159.
+--Clerc [Duc. II, 334 _b_].
+
+_Chorearius_ = Conrearius,
+
+CIGOTZ (Joannes), clericus, 24.
+
+_Cimbalum_, 115.
+
+_Cimiterium_ Burgi, 20, 82, 111, 130, 161.
+--Hospitalis Valentiæ, 23.
+
+_Cinnamomi_ uncia, 35, 38, 45, 48.
+
+Clairiaco. Clar-o, Cler-o, Cleyr-o (carreria publ. de), 103 (à Valenc).
+--(Guillelmus de), 87.
+--(Willelmus de), 38, 43, 46, 50, 61, 66, 73.
+--_Clérieux, c. de Romans (Dr.)_
+
+_Clamor_, 82, 111-2, 160.
+--Dette [Duc. II, 374 _c_].
+
+_Claperia_, 90.
+--Clapier [Duc. II, 376 _b_].
+
+CLAREMONS, badellus, 98.
+
+Claromonte (Guillelmus de), 152.
+
+_Clasiculum_, 160.--Glas.
+
+_Claus_ (lo) prebostal, 80.
+--Clos.
+
+_Clausorius_ præpositi, 94.
+--Clos [Duc. II, 386 _a_].
+
+_Claustrum_ eccesiæ de Burgo, 15, 120, 130, 152, 161.
+--Cloître [Duc. II 386 _b_].
+
+_Clausum_, 4 _n_.
+--[Duc. II, 388 _b_].
+
+CLEMENS papa [_III_, 1187-1191], 21 _n_, 24, 27.
+--[_IV_, 1265-68], 84.
+--[_VII_, 1378-94], 126.
+
+_Clericulus_, 162, 169.
+--Enfant de choeur [Duc. II, 395 _b_].
+
+_Clochare_, 170.
+--Sonner.
+
+_Clos_ campanæ, 170.
+--Coup.
+
+COCCI (Petrus), 72.
+
+COELESTINUS, papa [_III_, 1191-98], 25 _n_.
+
+Coig, Coing (territorium del), 79, 81. = Conners.
+
+Colomberia (Joannes de), 147, 152.
+--_Colombier, c.^{e} du Bourg-lès-Valence (Dr)._
+
+Colongias (versus), 118.
+
+COLUMBUS, maritus Petronillæ, 72.
+
+Combouvet (versus), 118.
+
+_Commissum_ (decidera in), 74 _n_.
+--[Duc. 11, 479 _b_].
+
+_Commune_, 157, 161, 165-6.
+--_C-nia_, 3 n, 4, 58, 60, 62, 93, 99.
+--[Duc. II, 485 _a, b_].
+
+_Communia_, 153-4.
+--Octroi.
+
+_Completorium_, 60.
+--Complies [Duc. II, 499 _b_].
+
+_Computare_,117, 166.
+--Rendre compte [Duc. II, 504 _c_].
+
+_Computum_, 117, 164, 166.
+--Compte [Duc. II, 504 _c_].
+
+Conchiis (Anthonius de), 176.
+
+_Concilium_ episcopale, 131-2.
+
+_Condamina_, 4 _n_.
+--[Duc. II, 516 _b_].
+
+_Conductitia_ domus, 42.
+--familia, 22.
+
+Confluentis portus, 90.
+--_Confoulen, c.^{e} du Bourg-lès-Valence(Dr.)_
+
+_Confraternitatis_, _C-triæ_ domus, 16 _n_, 41.
+--[Duc. II, 535 _a, c_].
+
+_Confrontare_, 106.
+--Limiter.
+
+Conners, C-nier, Coogner (bosc del), 80.
+--(domus del), 79 _n_.
+--(terra del), 81.
+--_Le Cognier, c.^{e} d'Alixan (Dr.)_
+
+CONRALDUS, episcopus Portuensis [1219-27], 59.
+
+_Conrearius_, _Corr-s_, 95, 98, 102-3-4, 106-7, 109-10, 113,
+115-6, 121, 154-5, 161, 163.
+--Procureur [Duc. II, 618 _a, b_].
+
+_Consuetudines_, 6, 28, 32, 42, 60.
+
+Cornacio, C-az(de), 103.
+--(Joannes de), 46.
+--_Cornas, c. de Saint-Péray (Ard.)_
+
+_Corporis_ Christi octabæ, 174.
+
+CORREIA (Petrus), testis, 32-3.
+
+CORRIGIA (Mauricia & Petronilla), 83.
+
+_Costa_, 104.
+--Coût [Duc. II, 633 _b_].
+
+Costæ Burgi (carreria), 175.
+
+COSTE (Guigo), 133, 135.
+
+COTINI (Stephanus), notarius, 104.
+
+COVENENT, C-NZ, uxor P.C., 32-3.
+
+COVIDATUS, testis, 36.
+
+Cozau (Chatbertus de), 22.
+--_Coussaud, c.^{e} d'Alixan (Dr.)_
+
+Crest, Crista (Paganus de), 36.
+--Pe. de, 46.
+--(præpositus de), 96.
+--C-tæ Arnaudi (curia delphin.), 139.
+--_Crest, a. de Die (Dr)_
+
+Croses (hortus delz), 58.
+
+Cruceolo, C-ciolo, C-çol, C-colio, Crusseolio. C-lo, C-sol, C-szol, C-
+lio, Cruzol (de), 100.
+--(Aldebertus de), 34-5-6, 45-6, 63-4.
+--(bajulus de), 70.
+--(baronia de), 137, 139, 145.
+--(castellanus de), 141, 148.
+--(castrum de), 12.
+--(comtes de), 180.
+--(dominus de), 65, 125, 127-8, 131-2, 141, 144, 146, 148-9, 168, 171-2.
+--(domus de), 168, 170.
+--(Folco de), 36.
+--(Guido de), 34-5,-49,50, 63.
+--(Guillelmus de): _vid_. Willel..
+--(Jean-Charles de), 180.
+--(missa de), 174-5.
+--(Rainaudus de), 48.
+--(Willelmus de), 9, 11 _n_, 16, 37-8, 48-9, 64, 70.
+--_Crussol, c.^{e} de St-Péray (Ard.)_
+
+_Cubsella_ ferri, 118,
+
+Cufia (Joannes de), 116.
+
+CUILIONIS (Petrus), testis, 152.
+
+_Culcitra_ de pluma, 118.
+--Oreiller [Duc. II, 690 _c_].
+
+_Cultura_, 83.
+--Couverture [Duc. II, 696 _b_].
+
+Cumbis (Joannes de), 173-4-5.
+--_Les Combes, c.^{e} de Guilherand (Ard.)?_
+
+Cureria Burgi, 15-16.
+--ejus porta, 58, 92.
+
+_Curia_ episcopalis, 48, 77, 87.
+--prioratus Burgi, 114, 121.
+
+_Curialis_, 99.
+--Sergent [Duc, II, 715 _b_].
+
+_Curtis_, 103, 106, 109.
+--hospitii episcop., 87.
+--Cour [Duc. II, 624].
+
+Cuveira (Ademarus de), 24.
+
+Cysterciensis ordo, 89, 100.
+
+
+DALMATIUS, præceptor Hospit., 24.
+
+Dalphinatus parlamentum, 173.
+
+_Debatum_, 137-8.
+--Débat [Duc. II, 748 _c_].
+
+_Decima_, 15, 23, 27, 41, 58, 61, 75, 78.
+--agnorum, 76-7, 160.
+--Dîme [Duc. II, 758],
+
+_Decimaria_, 76-7.
+--[Duc. II, 761 _a_].
+
+Dei Adjutorlo, Deiaj-o (Eustachius de), 81.
+--(Guillelmus de), 108.
+--(Petrus de), 73, 87-8.
+--_Divajeu, c. de Crest-Sud (Dr.)_
+
+DEI FECIT (Eynardus), 103.
+--(Petrus), 144.
+
+_Deliberare_, 102.
+--Livrer [Duc. II, 787 _a_].
+
+DEODATUS, officialis Valent., 86.
+
+_Desamparare_, 171.
+--[Duc. II, 813 _b_].
+
+DESIDERII (Joannes), 112-3.
+--(Petrus), 24.
+
+_Devestire_ (se), 106.
+--[Duc. II, 827 _a_].
+
+_Devisium_, 4 _n_.
+--[cf. Duc. II, 826 _c_].
+
+Diensis canonicus, 96, 98-9.
+--civitas, 144.
+--comes: Joannes de Pictavia.
+--comitatus, 71.
+--dioecesis, 78, 149.
+--electus, 60.
+--episcopatus, 71.
+--episcopus, 63, 99, 176: Joan. de Pictav..
+--officialis, 78.
+--_Die (Dr.)_
+
+Dievûjua. = Dei Adjutorio.
+
+_Dimissoria_ littera, 161.
+--[Duc. II, 861 _a_].
+
+DIEDER (B.) vinca, 67.
+
+Disisia (Joannes de), 108-9.
+
+Diviso (in), locus, 112.
+
+_Doctor_ decretorum, 153, 155.
+--legum, 147, 173.
+
+_Dominium_, 8, 15-16, 20, 23, 34, 37-8, 41-2,45-6, 48, 58, 61, 63-4,
+ 65, 68-9, 74-5, 923, 106, 109, 171.
+--directum, 79, 166, 175.
+--[DUC. II, 916 _c_].
+
+_Domus_ episcopalis, 43, 100.
+
+DONNOS & filii, donatores, 41.
+
+DORERII (Perononus) Burgi, 153.
+
+Droe (abbas de). 52 _n_.
+--_(Haute-Loire)_.
+
+Druestal, D-llo (Humbertus de), 38, 48.
+--_Durtail, c. de Saint-Romain-de-Lerp (Ard.)_
+
+_Dumaynium_, 122.
+--Domaine.
+
+DURANDI (Joannes), 113, 131, 135-6.
+
+DURNASII (Conradus, Perrinus), 102.
+
+DYMBERTON, D-TUS (Encmundus), 177.
+
+
+_Ebdomadarius_, _Ededmaderius_, 159, 174-5.
+--(cf. DUC. III, 638 _c_).
+
+Ebredunensis archiepiscopus: B.
+--_Embrun (Hautes-Alpes)._
+
+EDELONIS (Glaudius), 176.
+
+ELDENO, canonicus Valentinus, 22.
+
+_Elevare_ clericos in choro, 3.
+
+ELOYSSERDI (Jacobus), conrear., 103.
+
+_Emendum_, 20, 42.
+
+_Emologare_, 91, 93-4, 144, 152.
+--[DUC. III, 40 _c_].
+
+_Emulimentum_, 165.
+--Emolument.
+
+_Enclausa_, 58.
+--Ecluse.
+
+_Epifardus_, 135-6, 162-3.
+--Clerc.
+
+Erbes (Willelmus d'), 38.
+--_Herbeys, c. de Grenoble (Is.)._
+
+ERVIS (Guiguo), testis, 70.
+
+Esclausas (fossatum de las), 94.
+
+Estra episcopalis, 58 _n_.
+--[DUC. III, 108 _c_].
+
+EUGENIUS, papa [_IV_, 1431-47], 141, 147.
+
+EUSTORGII (Willelmus), 9.
+
+_Evangelia_ (SS.), 70, 114, 117, 158, 162, 172.
+
+_Expletum_, 134.
+--[DUC. III, 162 _b_].
+
+_Extortio_, 124. (DUC. III, 170 _c_).
+
+_Eyminata_ siliginis, 58.
+--Hémine.
+
+EYNARDI (Lantelmus), correarius, 99.
+
+
+FABRI (Anthonius), 176-7.
+--(Aubertus), 173.
+--(Guillelmus), 130.
+--(Stephanus), 129.
+
+_Fabrica_ ecclesiæ, 60.
+--[DUC. III, 175 _c_].
+
+Fabrica (Joannes de), 155.
+
+Fagno = Fayno.
+
+FALAVEL (Petrus), 114.
+
+FALCO, episcopus Valentinus [1187-1200], 20 _n_, 22, 24, 30, 39,
+ 132, 137-8, 142, 146.
+--, prior S^{i} Petri de B., 9, 11.
+
+FALCONIS (Anthonius), 124.
+
+FALQUETI (Petrus), notarius, 95.
+
+_Falsitas_ litterarum apost., 55, 57, 101.
+
+Famionis (Jacobus de), 136.
+
+FAYA (Petrus), notarius, 125.
+
+Fayno (Bertonus de), 113, 117.
+--(Guillelmus de), 122, 125.
+
+_Feodatarius_, 26.
+--Feudataire.
+
+_Feodum_, 26.
+--Fief [DUC. III, 275 _c_].
+
+FERLAI (Arnaudus), testis, 48.
+
+FERRALHONIS (Joannes), 129-30, 155.
+
+Ferrateriæ (vicus) Valentiæ, 16 _n_.
+
+FERRERA (Joannes), 113.
+
+FEU (Jehan du), sergent, 127-8.
+
+_Feuda_ canonicorum, 4.
+
+_Feudalis_ res, 140.
+
+_Feudatarius_, _F-dot-s_, 20, 42-3.
+--Vassal [DUC. III, 274 _a_].
+
+FEYSSEYRII (Jacobus), 175.
+
+FINELLI (Joannes), piscator, 133.
+
+_Flamine_ sorti (clamis & supertunicale de), 83.
+
+_Flasata_, _Flassata_, 83, 111-2, 118.
+--Couverture piquée [DUC. III, 319 _a_].
+
+_Florenus_, 109, 154-5, 138, 163, 170-1, 174-5.
+--[DUC. III, 324 _c_].
+
+FOCHERII (Berthonus), consil., 153.
+
+Fonte Malo (Joannes de), 46.
+
+_Fornellum_, 38.
+--Chambre voûtée [DUC. III, 371 _a_].
+
+FORNETI (Petrus), piscator, 133.
+
+FORONIS (Gonetus), clericus, 135.
+
+_Fossata_ Burgi, 41, 50, 58, 92-3-4.
+
+FRAGNONIS, F-GUENIS (Joannes), 112-3.
+
+Franciæ, F-corum regnum, 122-3, 132.
+--rex, 109, 122, 127-8, 168, 173.
+--_France_.
+
+FRANCONIS (Joannetus), 106.
+
+_Francus_ auri, 124.
+--[Duc. III, 393 _c_].
+
+Fratrum Minorum Valentiæ conventus [_fondé en_ 1248], 172, 180.
+
+Fraxino (Humbertus de), 128.
+--_Fresnes-sur-Escaut (Nord)._
+
+Fraysse (Arnaudus del), 87.
+--_Le Fraisse, c.^{e} de Grane (Dr.)._
+
+FREIDEIRA (Guigo), testis, 48.
+
+Fueno (Joannes de), 136.
+
+_Furca_, 97-8-9.
+--Gibet [Duc. III, 438].
+
+_Furnus_, 58.
+--abbatis, 20.
+--ecclesiæ, 15.
+--novum S^{i} Felicis, 108.
+
+Fusaria Burgi, 152.
+--[Duc. III, 445 _a_].
+
+
+G., decanus Valentiæ [1261], 79.
+
+Gado (Petrus de), 71.
+
+GALATEI (Joannes), feudot., 42.
+
+GALBERTI (Petrus), 96, 99,
+
+GALE (Anthonius), notarius, 133.
+
+GARCINA, mater Saziæ, 47.
+
+_Gardacorcium_, 122.
+--[cf. Duc. III, 480 _a_].
+
+GARINI (Humbertus), præpositus & officialis Valentinus, 128.
+
+GARNERII mansus, 61, 106.
+--(Petrus), magister Valentinen., 24.
+
+GARNIER (Athanase), frère, 181.
+
+_Gatgeria_, 4 _n_, 35, 38, 42.
+--[Duc. III, 493 _b_]
+
+GAUDILHONIS (Jaquetus), 135-6.
+
+GAUTERII (Petrus), notar., 140, 148.
+
+Gavaisano (Giraldus de), 24.
+
+Gebennæ (Martinus), subprior Lyoncelli, 90.
+--G-nensis dioecesis, 103, 106.
+--_Genève (Suisse)._
+
+Genasio (Hugo de), decanus Valentiæ [1405-29], 130, 155.
+--(Joannes de), 144, 147.
+--(Ludovicus de), 147.
+--(Raynaudus de), 173.
+--_Genas, c. de Meyzieux (Is.)_
+
+GENTIO, præpositus Valentiæ, 18.
+
+GERALDUS, episcopus Valentiæ [1220-27], 57 _n_.
+--, filius A. de Crucolio, 35.
+
+Gilloscho (Bonetus de), 38.
+--_Gilhoc, c. de La Mastre (Ard.)_
+
+GIRARDI (Joannis) vinea, 106.
+
+GIRBERNZ (Pe[trus]), testis, 46.
+
+GIRBERTUS, 42-3, 46, 48, 50, 61.
+
+GLADUZ, GLAUDUS (Joannes), 16, 41.
+
+Glandeve (Peyrotus de), 175.
+
+GONTARDUS, episcopus Valentiæ [1063-1100?], 6 _n_, 18.
+
+_Graduatus_, 163.
+--[Duc. III, 546 b].
+
+Grana (W. de), 48.
+--_Grane, c. de Crest-Sud (Dr.)_
+
+_Granerium_, 166.
+--[Duc. III, 554 _a_].
+
+_Grangia_, 48.
+--[Duc. III, 553].
+
+Gratianopolis (curia major consistorii delphin.), 139.
+--episcopus, 179.
+--officialis, 178.
+--_Grenoble (Is.)_
+
+GROSSA, uxor A. Alamanni, 66-7.
+
+GROSSETA, G-SONA, uxor P.F., 114, 116.
+
+GUALBERT (W.), miles, 70.
+
+GUARNERII (Juvenis), 33.
+
+_Guerpire_, 69.
+--Se déssaisir [Duc. III, 584 _b_].
+
+_Guerra_, 9, 12.
+--Guerre [Duc. III, 585 _c_].
+
+GUICHARDONUS, clericus, 70.
+
+GUIDONIS (Poncius), 101.
+--(Will.), 24.
+
+GUIGO, episcopus Valentiæ [1016-25], 18 _n_.
+--prior S^{i} Petri de B., 13, 25, 41.
+
+Guillaran (grangia a), 48.
+--_Guilherand, c. de St-Péray (Ard.)_
+
+GUILLELMUS, episcopus Valentiæ [de Roussillon, 1297-1331], 105.
+--, præpositi Valentiæ, 18.
+--, officialis Valent., 85.
+
+
+_Habituatus_, 163, 169.
+--[Duc. III, 608 _c_].
+
+Helemosinaria (domus pauperum) S^{i} Petri de Burgo, 16 _n_, 28, 42,
+48, 58, 107, 167.
+
+HEUSTACHIUS, episcopus Valentiæ [1107-1141], 18 _n_.
+---præpositus Valentiæ & abbas S^{i} Petri de B., 15-6, 19, 20, 40-1-2, 58.
+
+_Homagium_, 92.
+--[Duc. III, 678].
+
+HONORIUS, papa [_III_, 1216-27], 50, 52-3-4-5-6-7.
+
+
+Hospitalis [Burgi], 165.
+--pontis [Rhodani], 45 _n_, 48.
+--B^{i} Antonii de Burgo, 112.
+--S^{i} Jacobi Valentiæ, 83.
+--B^{æ} Mariæ de Burgo, 111.
+--S^{i} Sepulcri capellanus, cimiterium, domus, fratres, 22 _n_, 23-4.
+
+Hugone (Aymo de), 172.
+
+HUGONIS (Joannes), presb., 108.
+
+HUMBERTUS, archiepiscopus Viennensis [1206-1215], 43 _n_.
+--, episcopus Valentiæ (I), 18 _n_. (II), 36 _n_, 38-9, 40,
+ 43, 46, 48-9, 102.
+--, procurator Burgi, 38.
+--, testis, 33, 43.
+
+
+_Iconomus_, 172.
+--[DUC. III, 750 _b_].
+
+Imperium. 123, 132.
+--L'_Empire_.
+
+_Imperium_ merum, 96-7, 99.
+--mixtum, 99.
+--[DUC. III, 774 _b_].
+
+_Implastrum_, 114.
+--Emplâtre [DUC. III, 777 _b_].
+
+_Incarnati_ Verbi annus, 24.
+
+_Incarnatio_ Domini, 9, 13, 28, 31, 33, 39, 48, 67, 75, 82, 103,
+ 105, 108, 122, 125, 128-9, 132, 135-6, 140, 147, 168, 173, 177.
+
+_Incuratus_, III.
+--Curé [DUC. III, 805 _b_].
+
+_Indecizus_, 141.
+--Non jugé.
+
+_Indictum_, 153-4-5.
+--Taxe [DUC. III, 812 _a_].
+
+INNOCENTIUS papa [III], 40.
+
+_Inpetitor_, 79.
+--Adversaire.
+
+_Inquesta_, 115-6, 125, 144, 149.
+--Enquête [DUC. III, 843 _b_].
+
+_Inquestare_, 151.
+--[DUC. III, 843 _c_].
+
+_Installare_, 93, 158.
+--Installer [DUC. III, 853 _c_].
+
+_Interticium_ s. fascis cerea, 169.
+--Torche [DUC. III, 876 _a_].
+
+_Intitulare_, 134.
+--Accuser.
+
+_Intrata_. vini, 153-4.
+--Droit d'entrée [DUC. III, 878 _a_].
+
+_Introgium_, 166.
+--[DUC. III, 859 _a_].
+
+_Inventarium_, 117, 163, 165.
+--[DUC. III, 882, I^{o}].
+
+_Investire_, 106, 177.
+--[DUC. III, 883, 2^{o}].
+
+_Iretribucio_, 14. = Retributio.
+
+Isara, 107.
+--L'_Isère aff. du Rhône, r.g. (Is. & Dr.)_
+
+
+J., prior de Burgo, 50, 65.
+
+JACOBUS, notarius episcopi Valent., 31 _n_, 36, 38-9, 43, 46, 48.
+
+Jaline (Pctrus de), 117.
+
+JARENTO, prior de Burgo, 32-3, 45, 48.
+
+JAUSEMANDUS, codurerius, 116.
+
+Jauta (Garanthonus de), 173.
+
+Javaisa, J-ano, J-aysan, Javeysano (terraor, territorium de), 58, 79
+_n_, 81, 90 = S. Marcelli de J.
+
+JEARRY (Louis-Antoine), 181-2.
+
+JOANNES, archiepiscopus Viennentis [_de Bernin_, 1218-17 _avril_ 1266],
+ 51 _n_, 65, 67, 84.
+--, episcopus Valentin. & Diensis [_de Genève_, 13 _févr._
+ 1283-1297], 99.
+--, officialis Valentinus, 75.
+--, vicariolus, 73.
+
+JOANNETA, relicta, 111, 113.
+
+JOANNINI (Alziacius), 144.
+
+JOANNIS (S^{i}) festum, 46, 48, 63.
+--Baptistæ fest., 108, 110.
+--nativitas, 139 [25 _juin_].
+
+JORAM (W.), testis, 33.
+
+JORNETI (Petrus), 112.
+
+JOVENCELLI (Petronetus), 81-2-3.
+--(Petrus), 81-2.
+--(Robertus), 168, 171.
+
+_Jubilate_ (dominica), 81.
+--3^{e} _après Pâques_.
+
+_Judex_ capitularis, 178-9.
+--clericorum Burgi, 176.
+
+JULIANI (s^{i}) festum, 95.
+--28 _août_.
+
+_Jure_ scripto (patria recta), 123.
+
+_Justicare_, 97. = Justitiare [DUC. III, 953].
+
+Juvet: _vid_. S^{i} Petri de J.
+
+
+KAROLUS [V], rex Francorum, 123.
+
+
+Labeu (en), locus, 118.
+
+_Laborator_, 176.
+--[DUC. IV, 5 _b_].
+
+_Lætare Jerusalem_ (dominica), 98.
+--4^{o} _de Carême_.
+
+LAMBERT DU VALTIER (Jean du), 181.
+
+LAMBERTI (Hugonetus), 109.
+--(Michael), 98.
+--(Willelmus), 73.
+
+LAMBERTUS, decanus Valentinus [1173-1223], 22.
+--episcopus Valentinus [997 & 1011, [sigillum] 15 _janv._],
+18 _n_.
+--, præpositus Valentiæ, 57.
+
+LANTELMUS, archipresbyter de Alexiano, 73-4.
+--, bajulus, 31, 38.
+
+Lastic (Helis de), 172.
+--_Lastic, c. de St-Flour (Cantal)._
+
+Laterani (dat.), 6, 26, 28, 78.
+--_Palais de Latran_.
+
+LATGERIUS, canon. S^{i} Petri, 22.
+
+_Laudare_, 16-7-8, 22-3-4, 35-6, 38-9, 43, 45, 48, 106, 131, 139, 152.
+--[DUC. IV, 42, 4^{o}].
+
+_Laudatio_ [DUC. IV, 43, 1^{o}], 39, 45, 48.
+--[_ibid._, 44, 3^{o}], 34.
+
+_Laudes_, 38.
+--[DUC. IV, 42 _b_].
+
+_Laudimium_, 161.
+--[DUC. IV, 43 _b_].
+
+LAUTERII (Joannes), 112-3.
+
+_Lectus_, 66, 83.
+--Lit.
+
+LEPORIS (Joannes), not., 136.
+
+_Lesda_, 28 _n_.
+--[DUC. IV, 76 _b_].
+
+_Leuca_, 162.
+--Lieue [DUC., IV, 76 _b_].
+
+Levis (Joanna de), 172.
+
+Liberone (de), 144.
+--(Poncius de), 77.
+--(Willelmus de), 43.
+--_Livron, c. de Loriot (Dr.)._
+
+_Libra_, passim.
+--ceræ, 23.
+--piperis, 58.
+
+_Libratio_, 58, 110.
+--Distribution quotidienne [DUC. IV, 97 _a_].
+
+_Licenciatus_ in decretis, 147, 152.
+--in legibus, 103, 116, 125, 128, 133, i35, 140, 147, 152-3.
+
+_Ligores_, 118. = Ligones?
+
+_Limina sanctorum petentes_, 30 _n_, 146-9.
+
+Lioncelli abbas, 79, 89, 90, 100-1.
+--cellararius, 101.
+--pastores, 76.
+--prior, 101.
+--subprior, 89.
+--_Léoncel, Cîteaux, c. de St-Jean-en-Royans (Dr.)._
+
+_Littera_ dominicalis, 30, 38-9, 43.
+
+LOCELLI (Matthæus), 152.
+
+LOCHAYLE (Petrus), 135.
+
+Loisas (territorium de), 92.
+
+LOMBARDI, 30 _n_, 143.
+
+LUDOVICUS, rex Francorum, 168, 173.
+
+Lugdunensis dioecesis, 124.
+--officialis, 178.
+--_Lyon (Rhône)._
+
+Lugro (Joannes de), 95.
+
+_Luminria_, 171.
+--Illumination [DUC. IV, 159 _b_].
+
+LUQUETA, uxor, 112.
+
+Lyoncelli = Lioncelli.
+
+
+Macelli (platea) Valentiæ, 119.
+
+Macello (Joannes de), 119, 120.
+
+_Macellum_ Burgi, 28, 105, 153-4.
+--Valentiæ, 28.
+--Boucherie.
+
+MAGANHA, cognomen, 133.
+
+_Magister_ chori, 156.
+--clericorum, 163.
+--in medicina, 148.
+--scolarum, 162.
+
+MAGISTRI (Petrus), 147.
+
+MAGNANI (Lantelmus), 173.
+
+MAGNATI (Joannes), 175.
+
+Magnis Oloysiis (in), locus, 130.
+
+Maires (Lambertus de), 49, 50.
+--_Merey ou Meyres, c.^{o} de Guilherand (Ard.)_
+
+MALLENI (Petrus), 35-6.
+
+MALLENUS: _vid_. Podio Bosbne (M. de).
+
+Malo Consilio (molendinum de), 106.
+
+Manaisa (claus), 80.
+
+_Maniglerius_, 170.
+--Sonneur.
+
+_Mansio_, 42.
+--Demeure [DUC. IV, 236 _b_].
+
+_Mansus_, 15, 26, 41, 58, 101.
+--Champ [DUC. IV, 241 _b_].
+
+MANTELLI (Stephanus), 132.
+
+_Manutenere_, 45, 48.
+--[DUC. IV, 266, 1^{o}].
+
+_Marca, M-cha_ argenti, 16 _n_, 42, 139.
+--[DUC. IV, 271 _c_].
+
+MARCHONIS (Anthonius), 135.
+
+MARCOLIS (Poncius), 133, 135.
+
+MARIA (B^{o}) virgo, 170, 173.
+--ejus officium, 169.
+--Purificatio, 104.
+
+Marisco (decimæ de), 15 _n_, 16, 26, 41, 58.
+
+Marnaudo: _vid_. S^{æ} Mariæ, de M.
+
+MARQUETI, prosecretarius, 177.
+
+MARTELLI (Guillelmus), 152.
+
+MARTINI (s^{i}) crastinum [12 _nov._], 67.
+
+MARTINI (Bernardus), 87.
+--(Joannes), 103.
+--(Petrus), 47.
+
+MARTINUS, clericus Burgensis, 24.
+--V, papa [1417-31], 137.
+
+MASSABONI (Joannes), 124.
+
+MASSARDI (Guillelmus), 133.
+
+
+_Mater_ aquæ, 130.
+--[Duc. IV, 318, 3^{o}].
+
+MATHÆI (Bertonus), 152.
+
+MAURICII (Bonus Homo), 33.
+
+Mauriciorum porta, 92.
+--pons, 94.
+
+MAYRESII (Bonthosus), 103.
+
+Medianorum partes, 30.
+
+Meias (al), 46, 48, 69.
+
+MELLURAS (Bonetus), 72.
+
+_Mensa_, 4.
+--Patrimoine des chanoines [Duc. IV, 358 _c_].
+
+_Mensura_ Valentiæ, vendens, 130.
+
+_Mercantia_, 138, 143, 150.
+--Marchandise [Duc. IV, 368 _a_].
+
+Mercatis (Joannes de), 173.
+
+MERCERS (Guenisius), 82.
+
+MESSES (Aymo, Simon), 147, 152-3.
+
+MICHAEL, capellanus Valent., 66.
+
+MICHAELIS (Bartholomæus), 153.
+
+MICHALHA (Joannes), 147.
+
+MILETI (Petrus), leg. doct., 173.
+
+_Missa_ major, 23.
+--[Duc. IV, 437 _c_].
+
+_Modius_ vini, 61 n, 162.
+--[Duc. IV, 456, 2^{o}].
+
+Moillasola (a), 80.
+
+_Monerius_, 130.
+--Meunier [Duc. IV, 482 _c_].
+
+_Moneta_ currens, 90, 100, 123, 142, 149, 150, 154-5, 170, 174.
+--deteriorata, 12.
+--falsa, 98.
+--Franciæ, 109.
+--papalis, 150, 164.
+--parva, 175.
+--Turonensis, 104, 109, 112, 175.
+--usualis, 90, 100.
+--Valentina, 35 _n_, 38, 45, 48.
+--Viennensis, 8 _n_, 11 _n_, 45, 48, 69, 72, 74, 79, 82-3, 86,
+93-4, 100-1, 106, 108-9, 111-2, 116, 118.
+
+MONETARII (B.), prior C^{i} Dupli, 62.
+
+Monflor (Joannes de), 113.
+
+MONI (Michael), 133.
+
+Montaa (territorium de), 41.
+
+Montaisone (Oliverius de), 12.
+--_Montoison, c. de Crest (Dr.)._
+
+Montata (in), 15, 19, 98.
+
+Montecluso (Antonius de), 141, 147.
+--_Montclus, c. de Pont-Saint-Esprit (Gard)._
+
+Monte Luco (Joannes de), episcopus Valentin. & Diensis [1553-79], 176.
+
+Montemayrano (Guillelmus de), prior S^{i} P. de Burgo, 168.
+--(Lambertus de), 92.
+--_Montmeyran, c. de Chabeuil (Dr.)._
+
+Monteilz (Borne de), 24. = Montilisio.
+
+Montilii Adheymarii (curia delphin.), 139.
+--_Montéllmar (Dr.)._
+
+Montilio (Guilhermus Hugo de), 78.
+--_Ibid_.
+
+Montilisio (de), 110.
+--(Petrus de), 22.
+--_Montelier, c. de Chabeuil (Dr.)._
+
+Montispessulani (curia reg. parvi sigilli), 139.
+--_Montpellier (Hérault)._
+
+_More_ (clamis de), 83.
+
+Morgis (æstachius de), 73.
+--_Morges, c^{e} de Cordéac, c. de Mens (Dr.)._
+
+_Moto_, 149.
+--Mouton.
+
+Moyrenco (Stephanus de), 98, 100, 107.
+--_Moirans, c. de Rives (Is.)._
+
+MUNDONIS (Joannes), 153.
+
+Muræ (portus), 46, 48.
+--_Notre-Dame de La Mure, c^{e} de Cornas (Ard.)._
+
+Muret (territorium del), 23 _n_.
+
+_Mutatio_ prioris, 45.
+--servitoris, 74.
+
+_Muto_, 151.
+--Mouton [Duc. IV, 570 _c_].
+
+
+Nantuati (dat.), 96.
+--_Nantua (Ain)._
+
+_Natalis_ Domini, 45, 48, 76, 109, 153-4.
+--_Nativitas_ ejusd., 140.
+--Noël (25 déc.).
+
+_Naucherius_, 142.
+--Batelier [Duc. IV, 608 _c_].
+
+Nautes (mansus), 67.
+
+_Naviolum_, 132, 138, 142-3.
+--Petite barque [Duc. IV, 611 _b_].
+
+Nemausi (curia reg.), 139.
+--_Nîmes (Gard)._
+
+_Nemium_, 151.
+
+--NICHOLAI (b^{i}) festum [6 déc.], 91, 114.
+
+NICHOLAUS, capellanus Hospit., 24.
+
+NONI, NONY (Colaudus), 133, 135.
+
+NOVELLI (Antonius), 147.
+
+Noydent (Petrus de), 109.
+
+NOYERI (Jacobus), 177.
+
+_Nucerina_ (archa), 82.
+--De noyer.
+
+_Numblus_, 154-5.
+--Longe de porc [DUC. IV, 655 _c_].
+
+
+Obsidium tenere, 9, 12.
+
+Ono, episcopus Valentinus [1156-1185], 8 _n_, 12-3, 17.
+
+ODONIS (Guillelmus), cleric., 95.
+
+_Officialitas_, 157.
+--Office [DUC. IV, 702 _a_].
+
+_Officiarius_, 105, 134.
+--[DUC. IV, 702 _c_].
+
+_Officium_ matutinale, 23.
+
+_Olchia_, 23.
+--Enclos [DUC. IV, 707 _b_].
+
+OLERII (Lantelmus), mag., 121.
+
+_Omnium Sanctorum_ festum [1^{er} nov.], 44, 48, 80, 88.
+
+_Omologare_, 70.
+--Confirmer [DUC. IV, 711 _b_].
+
+_Opus_ ecclesiæ St Petrl, 83.
+--Fabrique [DUC. IV, 718 _b_].
+
+_Organum_, 169.
+--[DUC. IV, 732].
+
+OTGERII (Po.), 67.
+--(Raimund.), 24.
+
+OTHO, imperator Romanorum, 40 _n_.
+
+
+P., succentor Parisiensis, 4 _n_, 20, 27.
+
+_Paccatus_, 69.
+--Payé [DUC. V, 2 _c_].
+
+PAGANI (Stephanus), mag., 107.
+
+_Pagator_, 117.
+--Répondant [DUC. IV, 9 _c_].
+
+Pairan (Ugo de), 9.
+--_Peyrius_, _c. de Romans_ (_Dr._)
+
+PAIROLER (Nicholaus), 24.
+
+PALMERII (Joannes), 140, 144, 147.
+
+_Panateriæ_ (canonicatus), 163.
+--Office de panetier [DUC. V, 50 _b_].
+
+_Panaterius_ canonicus, 159.
+--Celui qui le possède [DUC. V, 50 _b_].
+
+PANDEROBA (Stephanet, dictus), 103.
+
+_Panerius_, 143.
+--Panier [DUC. V, 49 _b_].
+
+PARETI (Guillelmus), prior Burgi, 110, 113-4, 116.
+
+Paris (Lantelmus de), 112-3.
+
+Parisiensis succentor: P.--_Paris_ (_S._).
+
+_Parrochiale_ jus, 23.
+
+_Parrochialia_, 22 _n_.
+--[DUC. V, 106 _a_].
+
+_Parrochianus_, 21-2, 28.
+--[DUC. V, 103 _b_].
+
+Parvi Palatii carreria, 175.
+
+_Paschæ_ dies, 23.
+--festum, 76, 165.
+--octabæ, 44, 48, 100, 110.
+
+_Passgium_, 122, 143, 146, 149.
+--[DUC. V, 120-1].
+
+_Passare_, 143.
+--[DUC. V, 121, 1^{o}].
+
+_Passata_, 149.
+--Passage.
+
+Passavent (Girardus de), 96, 98-9.
+
+_Patella_, 118.
+
+_Patria_, 135-6.
+--Pays [DUC. V, 140, 1^{o}].
+
+PAULUS V, papa [1605-21], 178.
+
+PAYROLERII (Huguetus), 139.
+--(Jacobus), 105.
+
+_Payrolerius_, _Peroll-s_, 135-6.
+--Chaudronnier [DUC. V, 160 _c_].
+
+_Pea_, 61 _n_, 67.
+--[DUC. V. 161 _b_].
+
+_Pecia_ nemoris, 79.
+--terræ, 118.
+--Pièce [DUC. V, 162 _c_].
+
+Pecaico (Joannes de), 100, 103-6.
+
+Peireira (s), locus, 80.
+--_Les Pierrettes, c^{o} de Saint-Marcel-lès-Valence_ (_Dr._).
+
+PELERINI (Guilhermus), can., 121.
+
+PELETI, PELLETI (Joannes), 133, 135.
+--(Petrus), 135.
+
+PELLICERII (Guillermus), 119, 120, 125.
+
+PELLISONIS (Bonthosius), 133.
+
+Pelofencha (la), locus, 67.
+
+PENCHENATI, P-TZ (Desiderius), 22.
+--(Petrus), 108-9.
+
+_Pentecostes_ dies, 23.
+
+_Perdrix_, 143.
+--[DUC. V, 199 _b_].
+
+Peregorde (mons. de), 128. = Petræ Gordæ.
+
+PEROLERU (Arnaudus), 147.
+
+PERONONUS, porterius, 104.
+
+Perreyra, territorium, 79. = Peireira.
+
+PERRINI (Franciscus). 176.
+--(Joannes), 153.
+
+_Pers vistent_ (clamis del), 85.
+--Couleur [DUC. V, 217 _c_].
+
+_Pertenda_, 158, 163, 166.
+--Prébende.
+
+_Pertenementum_, 175.
+--Dépendances [DUC. V, 318 _a_].
+
+Perusii (dat.), 84.
+--_Pérouse_.
+
+_Pessa_ de bosc, pra, terra, 80-1.
+--Pièce [DUC. V, 224 _c_].
+
+_Pestrare_, 115.
+--Fouler aux pieds.
+
+Petræ Gordæ (mandamentum), 139.
+--P-rag-dia (Joannes de), 110.
+--_Pierregourde_ (_Ard._).
+
+PETRI & PAULI (bb. apostt.) festum, 87, 96, 160.
+--vigilia, 24.
+
+PETRONILLA, puella, 98.
+--, soror B. de Portu, 72.
+--, uxor P. de Vien., 116-7.
+
+PETRUS, cantor eccl. Burgen., 22.
+--_Princeps_, episcopus Valentinus [1342-50], 119.
+--, magister (scriptor), 43, 46, 67.
+--, sacrista Viennen, & Romanen., 43 _n_.
+--, vicarius, 33.
+
+Peyraudo (Hugo de), prier S^{i} P. de Burgo, 96-7-8-9.
+--_Peyraud, c. de Serrières_ (_Ard._).
+
+PHILIPPUS, testis, 67.
+
+Pictavia (Guillelmus de), decanus Valentin. [1433-41], 148.
+--(Johannes de), episcopus & comes Valent. & Diensis. [1390-1448],
+103, 131-2, 135, 139, 140, 142, 146, 148, 166-7.
+--(Philippus bastardus de), 148.
+
+Pictaviense parlamentum reg., 139.
+--_Poitiers_ (_Vienne_).
+
+_Pillare_, 165.
+--Pilier [DUC. V, 254, 3^{o}].
+
+PILLOSI, PILOSI (Chatbertus), 61-2.
+--(Petrus), 110.
+
+_Pistrinina_ ad pastandum, 118.
+
+_Pitalsus_, 118.
+--Vase pour le vin [DUC. V, 271 _b_].
+
+PIUS II, papa [1459-64], 168.
+
+_Placitamentum_, 34, 38, 45, 48, 74-5, 106.
+--[DUC. V, 282 _c_].
+
+_Placitum_, 4.
+--Redevance [DUC. V, 280 _c_.].
+
+Platea (Ludovicus de), 136.
+--(Raimundus de), 33,
+
+_Plenarie_, 34, 38.
+--Entièrement [DUC. V, 306 _a_].
+
+PLOVERII (Claudius, Gl-s), 139, 147.
+--(Stephanus), prior S^{i} P. de Burgo, 152.
+
+PODIALIS, POI-S (Petrus), 114-5.
+
+Podio (Guigo de), 83.
+
+Podio Bosone (Mallenus de), prior S^{i} P. de Burgo, 69, 70, 72-3-4.
+--_Puy-Boson, en Trièves_ (_Is._).
+
+POLETI, POLLETI (Humbertus), 136, 141, 148, 152, 155.
+
+_Pollalhia_, 143.
+--Volaille.
+
+POLOONI (Joannes), 110.
+
+Polombario (Alphonsius de), 148.
+
+_Pontanerius, P-tonar-s, P-ner-s_,39, 102, 122, 133-4-5, 144, 146,
+149, 150-1.
+--Batelier [DUC. V, 348 _a_].
+
+PON[TIUS], vicarius Valentin., 73.
+
+_Pontonagium_, 122.
+--Droit de paffage [DUC. VI, 345].
+
+_Pontonibus_, 145. = Pontonariis?
+
+Porta Valentæ (Hugo de), 110.
+
+Portalis?, 169.--[DUC. V, 359 _c_?].
+
+_Portarum_ dominium, 58.
+
+_Portonarius_, 36, 38.
+--[DUC. V, 366 _a_].
+
+Portu (Bovetus de), 72.
+
+Portuensis episcopus, cardinalis, 54 _n_, 59, 61.
+--_Porto_ (_Ital._).
+
+_Præbenda_, 95, 165.
+--Bénéfice ecclésiast. [DUC. V, 387 _c_].
+
+_Præco_ Burgi, 92-3, 131-2-3.
+--ecclesiæ, 110.
+--Crieur [DUC. V, 394 _b_].
+
+_Præconisare, P-izare_, 58, 92-3, 133.
+--Publier [DUC. V, 396 _a_.]
+
+_Præconisatio_, 50.
+--Publication [DUC. V, 396 _b_].
+
+Præposito (Willeimus de), 72.
+
+_Præsio_, 119.
+--Prison.
+
+_Prævilegium_, 157-8. = Suiv.
+
+_Privilegium_ apostolicum, 6, 21, 25, 27, 50 ss..
+--clericale, 72.
+
+_Processio_ Burgensis, 23 _n_, 58, 159, 161.
+
+_Procuratio_, 92, 94.
+--[DUC. V, 465].
+
+_Procurator_ Burgi, 3, 4, 38, 62, 69, 72, 75-6, 81, 85-6, 128, 131,
+133, 141, 147.
+--fiscalis, 120, 134, 148.
+--generalis, 167.
+--major, 162, 165, 170.
+
+_Pulvinar_ de chostas, 118.
+--Lit.
+
+
+_Quadragesima_, 110, 159.
+
+_Quarta_ frumenti, 130.
+--Mesure [DUC. V, 545].
+
+_Quartairo, Q-taro_ piperis, 35, 45, 48.
+--Quart de la livre.
+
+_Quartalata_ terræ, 118.
+--[DUC. V, 547 _b_].
+
+_Quequinendium_, 118.
+
+_Quindena_ vini, 154.
+
+_Quitius_, 67.
+--Libéré [Duc. V, 568 _c_].
+
+_Quittare_, 171.
+--Tenir quitte [Duc. V, 559 _c_].
+
+R[omanus], episcopus Portuensis [1227-43], 84.
+
+RAIACIA (Bontosus), 31.
+
+RAILLARTZ (Joannes), 48.
+
+_Ramæ_ Palmarum, 23.
+
+_Ramata_, 76 _n_.
+--Hutte de feuillage.
+
+_Rasserium_, 131-2-3, 137-8, 142-3-4, 146, 149, 150-1.
+--Barque.
+
+_Raubaria_, 122-3.
+--Vol [Duc. V, 602 _b_].
+
+REBOLLI (Joannes), 120, 136.
+
+_Recompensatio_, 13.
+--[Duc. V, 625 _a_].
+
+_Rector_ scolarum, 3.
+
+_Refectorium_, _Reffe-m_, 4, 165.
+
+REGE (Guillermus), 153.
+
+_Remenator_ (Joannes), 113.
+
+_Reminiscere_ (dominica), 96.
+
+RENCO (Petrus), 73.
+
+_Requesta_, 153.
+--Supplique [Duc. V, 717 _a_].
+
+_Requisitio_, 33.
+--Redevance [Duc. V, 718 _b_].
+
+_Residentia_, 158-9, 160, 164.
+--Séjour continu [Duc. V, 724 _a_].
+
+_Resta_, 154.
+
+_Restis_ alliorum, unionum, 35, 38, 45, 48.
+--Botte [Duc. V, 736 _a_].
+
+_Resurrectio_ Dominica, 33, 104.
+
+REY (Antoine), syndic, 181.
+
+REYNAUDI (Joannes), 133.
+
+REYNERII (Aymarus), 129, 130.
+
+Rhodani = Rodani.
+
+RICARDA, uxor Salvaigneti, 32.
+
+RICARDUS, clericus, 74.
+
+RICHARDI (Hugo), 46, 48, 61, 79.
+--(Stephanus), 46, 79.
+
+RICOTI (Joannes), notar., 136.
+
+_Ripagium_, 130.
+--Canal.
+
+Riperia (Girbernus de), 82.
+
+Rocha (Guionetus de), 130. = Rupe.
+
+ROCHA (Hugo), presb., 99.
+--(Martinus), prior Lioncelli, 101.
+
+Roche (capella S^{i} Nicolai), 37 _n_.
+
+Rodani confinium, 30.
+--flumen, 122-3, 138, 149, 151.
+--portus, 61, 68, 89, 102, 123, 132-3, 135, 137, 142, 145, 180.
+--ripa, 42.
+--R-num (ad), 58.
+--(apud), 41.
+--(extra), 28.
+--(juxta), 20.
+--(prope), 58, 134.
+--_Le Rhône, fl._
+
+_Rogationum_ (tres dies), 23.
+
+ROLANDI (Franciscus), 130.
+
+ROLLANDI (Hugo), 73.
+
+Romæ (dat.), ap. S. Mariam majorem, 179.
+--ap. S. Petrum, 21.
+--_Rome_.
+
+Romanensis, R-nis canonicus, 104.
+--curia delphin., 139.
+--sacrista, 43.
+--via, 23, 79.
+--R-num (versus), 79.
+--_Romans, a. de Valence (Dr.)._
+
+Romeraciorum tenementum, 15.
+
+ROMILHIONIS (Bertrandus), 144.
+
+ROSTAGNI (Guillelmus), 111, 113.
+--(Joannes), 112-3.
+--(Peronetus), 112-3.
+--(Petrus), præpositus Valent., 89, 90-1.
+
+Rotmas (via de), 80. = Roman.
+
+_Rozol_, 83.
+
+RUELLATOR (J.), 49.
+
+RUFFI, RUFFUS, RUFUS (Arnaldus, A-aud-s), 67, 69, 70, 72.
+--(Bartholomæus), 81-2.
+--(Guigo), 46.
+--(Joannes), 102.
+--(Petrus), 70, 109, 110.
+--(Stephanus), 72, 82.
+
+Rupe, Ruppe (Hugo de), 96-7.
+--(Petrus de), 117.
+--_La Roche-de-Glun, c. de Tain (Dr.)._
+
+_Rusticanum_ jus, 8 n, 12.
+
+
+S., præpositus Valent., 68.
+
+_Sabaterius_, _Sabb-s_, 114-5.
+--Savetier [Duc. VI, 2 _b_].
+
+SABBATERII (Michaletus), 114.
+
+SABLERII (Poncius), prior S^{i} Petri de Burgo, 89, 91.
+
+_Sacrista_, 140, 147-8, 165.
+
+Sala (Joannes de), 128.
+--(Petrus de), 152, 168.
+--(Reymundus, Reynaud. de), 135, 140-1, 144, 147, 152.
+
+Salas (Petrus de), 24. = Salis.
+
+Saletis (Matthæus de), 124.
+--_Salettes, c. de Dieulefit (Dr.)._
+
+_Salhera_ stagni, 118.
+--Salière.
+
+Salhiente, Sali-e, Salli-e (Humbertus de), 107-8.
+--(Joannes de), 144, 147.
+--(Ludovicus de), 176,
+--_Saillans, a. de Die_ (_Dr._).
+
+SALIGNION, S-NONIS (Bartholomæus), 176-7.
+
+Salignon (Joannes de), 177.
+
+Salis (Giraudus de), 70.
+--(Helyûs de), 87, 93.
+--(Petrus de), 36.
+
+SALMIA (Guinotus), 148.
+
+Saluciis (A[medeus] de), administrator Valentin, & Dien. [1383-9],
+71.
+--_Saluces_ (_Ital._).
+
+SALVAIGNETUS, S-ANE-S, S-NIACUS, piscator, 31-2-3, 49.
+
+Sancti ægidii prior, 24.
+--_St-Gilles-les-Boucheries, c. de Nimes (Gard.)_.
+
+S^{i} Andreæ, de Burgo (altare), 74.
+
+S^{i} Andreæ apud Castrum Novum Isaræ (ecclesia), 27 _n_.
+
+S^{i} Angeli cardinalis, 52.
+
+S^{i} Anthonii domus, 79 _n_, 81.
+--_Saint-Antoine_, _c. de Saint-Marcellin_ (_Is._).
+
+S^{i} Apollinaris altare, 92.
+
+S^{i} Apollinaris (ecclesia) prope Rodanum, 20 _n_, 28, 42, 58.
+
+Sancto Bartholomæo (Giraudus de), 109.
+--(Joannes de), 81, 109.
+--(Petrus de), 79.--_Saint-Barthélemy-le-Plein_ (_Ard._).
+
+Sanctæ Catharinæ capella, 130-1, 152, 165.
+
+Sancti Felicis (Valentiæ) abbas, 92, 101.
+--canonicus, 77.
+--carreria, 135.
+--furnum, 108.
+--parrochia, 76.
+--prior, 74-5-6-7-8.
+--p-ratus, 136.
+--sacrista, 77.
+--_Saint-Félix, à Valence_.
+
+Sancti Georgii ecclesia, 37 _n_.
+
+Sancti Jacobi capellania, 176.
+
+S^{i} Jacobi Valentiæ Hospitale, 83.
+--_Saint-Jacques, à Valence_.
+
+S^{o} Joanne (Willelmus de), 48.
+
+S^{i} Joannis Castribuxi ecclesia, 27 _n_.
+
+S^{i} Joannis Valentiæ ecclesia, 135.
+
+S^{o} Juliano (de), 124.
+
+Sancti Laurentii calix, 121.
+
+Sancti Marcelli de Javeylano (ecclesia), 28 _n._
+--_Saint-Marcel-lès-Valence_ (_Dr._).
+
+S^{i} Marcellini (curia delphin.), 139.
+--_Saint-Marcellin_ (_Is._).
+
+S^{ae} Mariæ altare, 174.
+--capella, 165, 169.
+
+S^{ae} Mariæ de Colombario (ecclesia), 28 _n_.
+
+S^{ae} Mariæ de Marnaudo (ecclesia), 27 _n_.
+
+S^{i} Maximi molendinum, 16.
+
+S^{i} Mayme (....), 109.
+
+S^{i} Michaele (W de), 67.
+
+Sancto Nazario (Lambertus de), 24.
+
+S^{i} Nicolai capollania, 176.
+
+S^{i} Nicolai Roche (capella), 27 _n_.
+
+Sancti Petri (via ad fontem), 23.
+
+S^{i} Petri de Burgo ecclesia, _pas._
+
+S^{i} Petri Castribuxi capella, 27.
+
+S^{i} Petri de Juvet ecclesia, 27-8 _n_.
+--_St-Pierre, c^{o} de Cornas_ (_Ard._).
+
+S^{i} Petriay (notarius), 144.
+--_Saint-Péray, a. de Tournon_ (_Ard._).
+
+S^{o} Petro (de), 148,
+
+Sancto Remigio (Villelmus de), prior S^{i} Felicis Valent., 74,
+--_St.-Remy_ (_Bouc.-du-Rhône_).
+
+S^{o} Romano (Algisius de), 24.
+--(Guigo de), prior Burgensis, 22.
+--_St-Romain-de-Lerp, c. de St-Péray_ (_Ard._).
+
+S^{i} Ruffi, Rufi abbas, 101.
+--canonicus, 31, 109.
+--_Saint-Ruf, à Valence_.
+
+Sæ Ruffinæ episcopus, 59.
+
+Sancto Salvatore (Durantus de), 104.
+--_Saint-Sauveur, c. de Saint-Marcellin_ (_Is._).
+
+S^{i} Saturnini ecclesia, 27 _n_.
+
+S^{i} Sepulcri Hofpitalis ecclesia. 23-4.
+--_A Valence_.
+
+Sancti Thomæ ecclesia, 27 _n_.
+
+Sancto Valerio (Algisius de), 24.
+--_Saint-Vallier_ (_Dr._).
+
+Sappus, 118.
+--Sapin [DUC. VI, 64 _b_].
+
+Saramannorum mansus, 30, 69.
+
+_Saumaa_, 67.
+--Charge.
+
+SAUTONIS (Gonetus), 155.
+
+SAVELLI (Stephanus), 136.
+
+_Saysire_, 123.
+--_Saifir_ [DUC. VI, 32 _a_].
+
+SAZIA, 34-5, 41, 44-5, 47-8, 63.
+
+_Sazire_, 74 _n_. = Saysire.
+
+_Scituare_, 174, = Situare.
+
+_Scutifer_ 155, 177,
+--Écuyer [Duc. VI, 142].
+
+_Scutum_ auri, 171-2.
+--Écu.
+
+_Secretarius_ capituli, 131.
+
+Secusiis (Hugo, H-onetus de), 112-3.
+--_Suze, c. de Crest-Nord (Dr.)._
+
+_Sedis_ apostolica, 6, 54, 70, 85, 179.
+
+Segularia (Bontosus de), 31.
+
+SEIGNORET (W[illelmus]), 67.
+
+_Seignoria_, 81.
+--[Duc. VI, 163 _b_].
+
+_Sella_, 165.
+--Stalle.
+
+_Septimana_, 157, 174.
+--Semaine [Duc. VI, 192, 2^{o}].
+
+_Sepulturis_ (concessio de), 21, 28.
+
+SERPEILHE (Jacobus), 177.
+
+Serra (de), 110.
+
+SERRERIE (Joannes), 112.
+
+_Serviens_ armorum, 128.
+--curiæ, 113, 131.
+
+_Sestarium_, _Sext-m_ avenæ, 15.
+--frumenti, 67, 159.
+--hordei, 15.
+--salis, 35, 38, 45, 48.
+--siliginis, 58.
+--Sétier [Duc. VI, 231 _c_].
+
+_Sextariata_ terræ, 23, 67, 118.
+--Sétérée [Duc. VI, 230 _a_].
+
+SEXTORIS (Damianus), 153.
+--(Guilhelmus), 147.
+
+SEXTRE (Salvegna), 174.
+
+_Sibulare_, 122.
+--Retentir [Duc. VI, 235 _c_].
+
+SIEBODUS, testis, 9.
+
+_Sigillare_, 161.
+--Sceller.
+
+_Sigillum_, 12, 18, 20, 24, 30, 36, 39, 43, 46, 48, 50, 59, 62, 70,
+91, 161.
+--cereum, 90.
+--rotundum cera rubea, 128.
+--S^{i} Petri, 23, 68, 70, 75, 83, 94, 106, 161.
+--Sceau.
+
+_Signum_, 23, 160, 162, 164.
+--Cloche [Duc. VI, 252 _b_].
+
+SILMONIS, SILVIO-S (Jausserandus, Jos-s), 140, 147-8.
+--(Joannes), 153.
+--(Jordanonus), 144.
+--(Petrus), 148.
+
+Silvæ Benedictæ prior, 43 _n_.
+
+SILVESTRI (W[illelmus]), 67.
+
+SILVIO (Petrus), 24.
+
+_Situare_, 175.
+--Hypothéquer [Duc. VI, 268 _a_].
+
+_Solerium_. 108.
+--Étage.
+
+_Somata_ vini, 159.
+--Charge [Duc. VI, 27 _a_].
+
+Sonna (Petrus de), 36.
+--_La Sône, c. de St-Marcellin (Is.)._
+
+SOTONOS (Petrus), 99.
+
+_Sotularlis_, 35, 38, 45, 48.
+--Soulier [Duc. VI, 417 _c_].
+
+_Sotulum_ banni, 154.
+
+Soyons (abbesse & port de), 127-8. = Subdione.
+
+_Stabulum_ episcopale, 87.
+
+Stella (de), 103, 112, 173.
+--(Bertrandus de), 36, 43, 46, 48.
+--(castellanus de), 173.
+--(Hugo de), 62, 87, 89, 90-1.
+--(Poncius de), 73.
+--(Rico de), 22.
+--_Étoile, c. de Valence (Dr.)._
+
+_Stillicidium_, 108.
+--[Duc. VI, 373, 1^{o}].
+
+_Subcorarius_, 23 _n_.
+
+Subdione, S-dyone (de), 135.
+--(capellanus de), 70.
+--(Joannes de), 117.
+--(monialis de), 83.
+--_Soyons, c. de St-Péray (Ard.)._
+
+_Suburbium_ Valentiæ, 97.
+
+_Supertunicale_, 83.
+--[Duc. VI. 451 _b_].
+
+
+_Tabula_ officii, 60, 157, 159, 170, 175.
+--[Duc. VI, 480, 5^{o}].
+
+TACHONUS (Petrus), 153.
+
+_Taillata_, 90.
+--Taillis.
+
+_Tala_, 90.
+--Dommage [Duc. VI, 490 _b_].
+
+TAUPINI (Joannes), 113.
+
+Tegulariam (ad), 49 _n_, 72.
+
+Templi (fratres) Valentiæ, 16 _n_, 41.
+
+_Tenementarius_, 130.
+--Tenancier [Duc. VI, 537 _b_].
+
+_Tenementum_, 15-6. 20, 41-2, 66.
+--[Duc. VI, 536 _c_].
+
+_Terragium_, 166.
+--Propriété [Duc. VI, 552, 2^{o}].
+
+_Testamentum_, 82, 111.
+
+TEXTORIS (Petrus), 110.
+
+TEYSSONERII (Mundonus), 133.
+
+_Thesauraria_, 162.
+--_T-ius_, 162-3.
+
+_Tina_, 67 _n_, 118.
+--[Duc. VI, 589 _b_].
+
+Tincto (de), 136.
+--_Tain, a. de Valence (Dr.)._
+
+
+Tolaudo (Franco de), 104.
+--_Toulaud, c. de St-Péray_ (_Ard._).
+
+Tolosa (Jonnes de), 33, 43, 50, 61.
+--_Toulouse_ (_H.-G._).
+
+Torloicheras (vallum de las), 4.
+
+_Tornatorium_ fossati. 94.
+
+Torno, T-one (Durantus de), 22, 31.
+--(Pe. de), 31.
+--(rector ecclesiæ de), 78. = Turnone.
+
+TORRETI (Joannes), presb., 77.
+
+_Tranchoms_ (gladii voc.), 121.
+
+Tricastrinensis episcopus, 179.
+--_St-Paul-trois-Châteaux_ (_Dr._).
+
+_Tricesimum_, 33.
+
+TRUCHARDI. (Guillelmus), 98.
+
+Turnone (de), 109.
+--(habitator de), 104.
+--(Joannes de), 103,
+--_Tournon_ (_Ard._).
+
+_Turnus_, 169.
+--Rang [DUC. VI, 703 _b_].
+
+TURPINI (Joannes), 112.
+
+Turris (terræ) curia delphin., 139.
+--_La Tour-du-Pin_ (_Is._).
+
+
+U., bajulus, 50.
+
+UGO (magister), 33, 43, 46, 48, 50.
+
+UGONIS (Petrus), 9.
+--(Stephanus), 124.
+
+Ulciensis præpositus. 51 _n_, 52-3.
+
+Ulmeto (Joannes de), 103, 132-3-4-5-6, 147, 152, 166.
+
+UMBERTUS = Humbertus.
+
+_Uncia_, 35, 38, 45, 48.
+--Once.
+
+Urro (Genesius de), 78.
+--_Eurre, c. de Crest-Nord, a. de Die_ (_Dr._).
+
+_Usagium, Usuatg-m_, 69 _n_, 90, 123, 144.
+--[Duc. VI, 887 _b_].
+
+
+Væsco (W^{us} de), 68, 70.
+--_Vesc, c. de Dieulefit_ (_Dr._).
+
+VAGNARDI (Jacobus), 103.
+
+Valentia, 23, 68, 107-8-9, 114, 123, 138.
+--(in), 60, 131.
+--V-æ (act.), 73, 77, 100, 128, 132-3, 136, 139, 148, 152, 155, 172,
+177, 182.
+--V-inus, V-nen. archidiaconas, 104.
+--bajulus, 67, 79, 87.
+--bayllivus, 122.
+--burgensis, 103, 140.
+--canonicus, 62, 68, 71, 73-4, 89, 92, 96, 98-9, 103, 105, 140.
+--capellanus, 66, 74.
+--capitulum, 17-8, 71, 79, 80, 92.
+--civis, 105, 108-9, 133, 140.
+--civitas, 32, 90, 100, 103, 131-2-3, 137, 141-2, 151, 153-4, 160, 162,
+ 169, 170, 173.
+--clericus, 103, 118, 136.
+--comes, 103, 131-2, 134-5, 137, 139, 146, 148, 166-7.
+--comitatus, 71.
+--conrearius, 97, 102, 135-6, 139.
+--corr-s, 99, 105, 110.
+--c-era-s, 148.
+--curia, 71-2-3, 77, 86-7-8, 101, 103-4, 112, 128, 131, 133, 135-6, 140,
+ 144, 146, 155.
+--decanus, 22, 92, 155.
+--dioecesis, 71, 78, 112, 128, 132, 135, 144, 148-9.
+--domus episcop. 100.
+--ecclesia, 14, 55, 80, 94, 108-9, 135.
+--electus, 63.
+--episcopatus, 24, 71.
+--episcopi, 6, 16, 18, 26, 40, 97, 99, 101, 109, 119, 127, 134, 137,
+ 176, 179:
+--Falco, Joan. de Pictavia, Humbertus, Odo.
+--habitator, 105, 108, 128, 135, 173.
+--judex reg., 125, 135, 139.
+--macellum, 28.
+--magister, 24.
+--muri, 136, 178.
+--notarius, 113, 135, 140-1, 144, 148-9, 152.
+--officialatus, 71, 101.
+--o-lis, 56, 75, 85-6, 101, 103-4, 119, 120, 128, 134, 139, 147, 178.
+--pons, 46.
+--portale, 145, 151.
+--portus, 65, 122, 127, 133, 137, 141-2.
+--præpositi, 18, 50, 52-3, 55, 57-8, 68, 78, 89, 90-1-2-3, 97, 100,
+ 105, 128, 147, 153.
+--Eustachius.
+--p-tura, 54, 79, 90-1-2, 100.
+--presbyter, 71, 155.
+--ripparia, r-peria, 132-3-4, 137, 144-5-6, 151.
+--sacristia, 109.
+--subconrearius, 131-2.
+--syndici, 148.
+--universitas, 134, 137-8, 148-9.
+--u-té, 181.
+--vicarius, 73, 147.
+--V-iam (apud), 36, 38, 43, 50, 59, 62, 98.
+--(infra), 9, 42.
+--(secus), 145.
+--_Cff_. S^{i} Felicis, S^{i} Petri de Burgo.
+--_Valence_ (_Dr._).
+
+VALERII (Petrus), 96, 106.
+
+Vallibus (Reymondus de), 153.
+
+VANER (Joannes), latro, 99.
+
+VASSALDA, uxor W. de Cruçol, 48.
+
+VAYROUDI (Armandus), 103.
+
+_Veluto_ (tabula cooperta de), 121.
+--Velours [DUC. VI, 834 _a_].
+
+Venonis (Guillelmus de), 148.
+
+Verduno (Guillelmus de), 85-6-7.
+
+Vergomas, V-sto (Joannes de), 140, 173.
+
+Vermont (Colinus de), 173.
+
+Vernone (Guillelmus de), 133, 141.
+--_Vernon, c. de Joyeuse_ (_Ard._).
+
+Versi (Symundus de), 133.
+--_Vers, c. de Séderon_ (_Dr._).
+
+_Via_ publica, 23, 79, 106, 108.
+
+_Vicaria_, 4.
+--District du _viguier_ [DUC. VI, 806 _a_].
+
+Vicaria (domus de), 102.
+
+Vicecomitissa, mater W. de Cruzol, 11.
+
+Viennensis archidiaconus, 55.
+--archiepiscopus, 43, 51-2-3-4, 47, 59, 178-95.
+--cantor, 55.
+--curiæ metrop. officialis, 178.
+--delphinus, 168, 173.
+--dioecesis, 78.
+--episcopatus, 24.
+--sacrista, 43.
+--_Vienne_ (_Is._).
+
+Viennesio (Petrus de), 116.
+
+_Vilanagium, V-atg-m_, 44 _n_, 47-8-9, 63-4, 68-9. 72-3.
+--[DUC. VI, 831].
+
+Vilar (Bertrandtis del), 70.
+--(Willelmus del), 73.
+
+VILARII (Guillermus), 119.
+
+Vilars (Henricus de), episcopus Valentin. [1336-42], 119.
+--(Ludovicus de), episcopus Valentin. [1354-76], 119.
+
+Villæ Novæ de Beico (curia), 139.
+--_Villeneuve-de-Berg_ (_Ard._).
+
+VINCENTII (Bartholomæus), 85-6-7-8.
+--(Stephanus), 85-6.
+
+_Violus_, 79.
+--Sentier [DUC. VI, 845 _a_].
+
+VION (Petri) hortus, 58.
+
+Viriaco (Joannes de), 93, 95, 98, 104.
+--_Vitieu_ (_Is._).
+
+VISELLUS. canonicus. 67.
+
+VITALE (Raimundus), 33.
+
+VITALLI, VITELLI (Petrus), 15.
+
+Viterbii (datum), 51, 53-4-5-6-7, 85.
+--_Viterbe_ (_Ital._).
+
+Vivalx (B. de), 67.
+
+Vivariensis bayllivus, 122.
+--judex reg., 125, 173.
+--_Viviers_ (_Ard._).
+
+
+WILLELMUS, electus Valentinus [1226-39], 63 _n_, 65, 70.
+--prior S^{i} Felicis Valentiæ, 75.
+
+
+Ylice (vineu de), 4.
+
+Ysera, Yssera, 106, 117, 128. = Isara.
+
+YSINBARDI (Thomas), 113, 115-6.
+
+YSMIDO, cantor, 43 _n_.
+
+YSOPI (Hugo), canon., 72-3.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Chartvlarivm Ecclesiae Sancti Petri de
+Bvrgo Valentiae Ordinis Sancti Avgvstini, by Ulysse Chevalier
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CHARTVLARIVM ECCLESIAE ***
+
+***** This file should be named 15582-8.txt or 15582-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ https://www.gutenberg.org/1/5/5/8/15582/
+
+Produced by Robert Connal and the Online Distributed
+Proofreading Team from images generously made available
+by gallica (Bibliothèque nationale de France) at
+http://gallica.bnf.fr.
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/15582-8.zip b/15582-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..b342c0e
--- /dev/null
+++ b/15582-8.zip
Binary files differ
diff --git a/15582-h.zip b/15582-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..3eec9bb
--- /dev/null
+++ b/15582-h.zip
Binary files differ
diff --git a/15582-h/15582-h.htm b/15582-h/15582-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..c541d9a
--- /dev/null
+++ b/15582-h/15582-h.htm
@@ -0,0 +1,13918 @@
+<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN">
+<HTML>
+ <HEAD>
+ <META NAME="generator" CONTENT="HTML Tidy, see www.w3.org">
+ <TITLE>
+ CHARTVLARIVM ECCLESIAE SANCTI PETRI DE BVRGO VALENTIAE ORDINIS SANCTI
+ AVGVSTINI.
+ </TITLE>
+ <META HTTP-EQUIV="Content-Type" CONTENT=
+ "text/html; charset=ISO-8859-1">
+<STYLE TYPE="text/css">
+ <!--
+ BODY
+ {
+ Color: #000000;
+ Background-Color: #FFFFFF;
+ Margin-Left: 5%;
+ Margin-Right: 10%;
+ }
+ H1
+ {
+ Font-Size: 140%;
+ Text-Align: center;
+ Margin-Top: 2em ;
+ }
+ H2
+ {
+ Font-Size: 120%;
+ Text-Align: center;
+ Margin-Top: 2em;
+ }
+ H3
+ {
+ Text-Align: center;
+ Margin-Top : 4em;
+ }
+ H4
+ {
+ Text-Align: center;
+ }
+ P
+ {
+ Text-Align: justify;
+ }
+ HR
+ {
+ Width : 30%;
+ Text-Align : center;
+ Margin-Top : 3em;
+ }
+ UL
+ {
+ List-Style : none;
+ }
+ .dropheader
+ {
+ Margin-Top : 3em;
+ Margin-Left: 2em;
+ }
+ .date
+ {
+ Text-Align: right;
+ }
+ .title
+ {
+ Text-Align: center;
+ Margin-Top : 3em;
+ Margin-Bottom : 3em;
+ }
+ .footnote
+ {
+ Margin-Left: 2em;
+ }
+ .indent
+ {
+ Margin-Left: 4em;
+ }
+ .symbol
+ {
+ height: 1em;
+ }
+ A.footnoteref
+ {
+ Font-Size: 70%;
+ Vertical-Align: top;
+ }
+ -->
+
+</STYLE>
+ </HEAD>
+ <BODY>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Chartvlarivm Ecclesiae Sancti Petri de
+Bvrgo Valentiae Ordinis Sancti Avgvstini, by Ulysse Chevalier
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Chartvlarivm Ecclesiae Sancti Petri de Bvrgo Valentiae Ordinis Sancti Avgvstini
+
+Author: Ulysse Chevalier
+
+Release Date: April 8, 2005 [EBook #15582]
+
+Language: Latin
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CHARTVLARIVM ECCLESIAE ***
+
+
+
+
+Produced by Robert Connal and the Online Distributed
+Proofreading Team from images generously made available
+by gallica (Bibliothèque nationale de France) at
+http://gallica.bnf.fr.
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+ <A NAME="p_1"></A>
+ <H2>
+ SOCIÉTÉ D'ARCHÉOLOGIE DE LA DROME.
+ </H2>
+ <H3>
+ <IMG SRC="images/img1.jpg" ALT="[illustration]">
+ </H3>
+ <H1>
+ CHARTVLARIVM
+ <BR>
+ ECCLESIAE
+ <BR>
+ SANCTI PETRI DE BVRGO
+ <BR>
+ VALENTIAE
+ <BR>
+ ORDINIS SANCTI AVGVSTINI.
+ </H1>
+ <H2>
+ Ex monumentis ineditis descripsit,
+ <BR>
+ prolegomenis &amp; notis illustravit, indicibus auxit
+ <BR>
+ <BR>
+ C.-U.-J. CHEVALIER
+ <BR>
+ <BR>
+ S.C.E. diaconus.
+ </H2>
+ <H3>
+ <IMG SRC="images/img2.jpg" ALT="[illustration]">
+ </H3>
+ <A NAME="p_2"></A> <A NAME="p_3"></A>
+ <H3>
+ <IMG SRC="images/img3.jpg" ALT="[illustration]">
+ </H3>
+ <H2>
+ CHARTVLARIVM
+ <BR>
+ SANCTI PETRI DE BVRGO.
+ </H2>
+ <H3>
+ <IMG SRC="images/img1.jpg" ALT="[illustration]">
+ </H3>
+ <H3>
+ I.
+ </H3>
+ <P CLASS="title">
+ <EM>Carta de officio &amp; dignitate Prioris Burgensis
+ ecclesie</EM>.<A NAME="fnrefI_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnI_A">A</A>
+ </P>
+ <P>
+ PRIOR<A NAME="fnrefI_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnI_1">1</A>
+ primum comuni consilio canonicorum talis eligi debet, qui ecclesie
+ &amp; universe dispensationi tocius comunie idoneus habeatur. Deinde
+ assensu abbatis in capitulo ab universo conventu voluntarie approbatus
+ pompatice in ecclesiam ductus, ad dexteram abbatis ab ipso abbate
+ collocari debet; primus cantare, ultimus legere<A NAME=
+ "fnrefI_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnI_2">2</A>, curam
+ universorum gerere. Si quid inhonestum aut emendandum fuerit,
+ corrigere &amp; emendare. Dum abbas non affuerit, clericos in choro
+ communi consilio &amp; voluntate canonicorum elevare, capiscolium
+ &amp; rectorem scolarum in capitulo consilio &amp; voluntate
+ canonicorum [pone]re. Primus de universis necessariis communie<A NAME=
+ "fnrefI_3"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnI_3">3</A>, intrinsecus
+ sive extrinsecus respondere. Baiulum,<A NAME="fnrefI_4"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnI_4">4</A> cellerarium<A NAME="fnrefI_5"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnI_5">5</A> &amp; omnem familiam providere
+ &amp; custodire, sacramenta in capitulo cum canonicis &amp;
+ procuratoribus capere, intus &amp; extra curiose administrare;
+ procuratores, sive dispensatores communie ceterarumque rerum <A NAME=
+ "p_4"></A> consilio canonicorum disponere, claves commendare,
+ iusticias &amp; iudicia in capitulo pertractare, hac definire. Si vero
+ prior defuerit, deliberacione &amp; iudicio procuratorum aliorumque
+ canonicorum iusticie &amp; iudicia pertractanda hac definienda sunt,
+ nisi tanta vel talis interveniat causa, que definiri non valeat. Tunc
+ ad abbatem recurratur, ut in capitulo cum canonicis per ipsum
+ diffiniatur. Prior in comutationibus sive in venditionibus ubique
+ terciam partem sibi recipit, nisi in propriis ecclesie possessionibus
+ [nec non] in condaminis<A NAME="fnrefI_6"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnI_6">6</A>, &amp; in clauso<A NAME="fnrefI_7"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnI_7">7</A>, &amp; in prato, &amp; in devisio<A
+ NAME="fnrefI_8"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnI_8">8</A>, &amp;
+ in feudis canonicorum. Prioris sunt domus &amp; casamenta, a domo
+ Giraldi Chaulet usque ad vallum [d]e las Torloicheiras, &amp;
+ tenementu[m Ga]landi &amp; vinea de Ylice. Deficiente priore, omnia
+ que prioratus sunt debent ad communiam canonicorum &amp; mensam
+ redire, unde accepta fuerunt. Prior in refectorio primus ad
+ tintinnabulum sedet, solus comedit, duplicem capit cibum, in
+ comestionibus carnium &amp; piscium, exceptis volucribus de quibus
+ tercia pars ei minuitur. In consultis primus; <EM>Benedicite</EM> suum
+ est; nichil de rebus ecclesiasticis sive communie sine canonicis vel
+ procuratoribus agere habet, nisi forte grandis interveniat causa.
+ Quicquid ad ecclesiam vel ad communiam attinet consilio canonicorum
+ agendum est. Placita enim vicarie &amp; negocia causarum hominum
+ universe terre communie, a priore sive a procuratoribus cum canonicis
+ in claustro pertractanda sunt. Lex communiter canonicorum est. In
+ gatgeriis<A NAME="fnrefI_9"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnI_9">9</A> quas communia acceperit, si quid venditionis vel
+ commutationis evenerit totum communie erit.
+ </P>
+ <P>
+ Nos B. Ebredunensis Archiepiscopus<A NAME="fnrefI_10"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnI_10">10</A>, &amp; P. succentor Parisiensis<A
+ NAME="fnrefI_11"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnI_11">11</A>,
+ oculata fide ista predicta vidimus in cartolario ecclesie Sancti Petri
+ de Burgo, &amp; legimus de verbo ad verbum<A NAME="fnrefI_12"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnI_12">12</A>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnI_A"></A><A HREF="#fnrefI_A">A</A>] Transcription de
+ l'original d'un extrait sans date du Cartulaire de Saint- Pierre du
+ Bourg (voir <EM>Notice paléographique</EM> préliminaire), parchemin <A
+ NAME="p_5"></A> de 23 lignes. Le dos porte cet autre titre: <EM>De
+ dignitate &amp; officio prioris</EM>, avec cette note: <EM>tamen
+ nullam datam habet &amp; parum valet</EM>. Cette charte, comme
+ l'insinue la souscription, a eu deux sceaux pendants sur double queue,
+ dont il ne reste que les attaches.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnI_1"></A><A HREF="#fnrefI_1">1</A>] Dans les monastères,
+ le <EM>prieur</EM> avait le premier rang après l'abbé, &amp;
+ gouvernait en son absence sous le titre de prieur <EM>claustral</EM>.
+ Les <EM>obédiences</EM> ou membres d'une abbaye étaient sous
+ l'autorité d'un prieur: il prenait le nom de <EM>conventuel</EM> quand
+ il ne reconnaissait pas de supérieur; tel fut celui du Bourg de
+ Valence après la transformation de l'abbaye en collégiale (voir
+ <EM>Notice historique</EM> prélim.). Cet ancien statut règle ses
+ obligations et ses droits.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnI_2"></A><A HREF="#fnrefI_2">2</A>] Dans la récitation de
+ l'office canonial, c'est au plus digne du choeur d'entonner la
+ première antienne &amp; de lire la dernière leçon des nocturnes.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnI_3"></A><A HREF="#fnrefI_3">3</A>] Biens possédés en
+ commun, dont le produit était affecté aux besoins de la communauté.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnI_4"></A><A HREF="#fnrefI_4">4</A>] <EM>Bajulus</EM>,
+ économe, chargé de l'administration des biens.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnI_5"></A><A HREF="#fnrefI_5">5</A>] De <EM>cella</EM>,
+ sommelier, pourvoyant au réfectoire.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnI_6"></A><A HREF="#fnrefI_6">6</A>] <EM>Condamina</EM>,
+ terre directement exploitée par le seigneur.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnI_7"></A><A HREF="#fnrefI_7">7</A>] <EM>Clausum</EM>,
+ enclos, ou terrain renfermé dans la clôture conventuelle.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnI_8"></A><A HREF="#fnrefI_8">8</A>] <EM>Devisium</EM>,
+ anciennement <EM>devèse</EM>, pâturage réservé &amp; défendu.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnI_9"></A><A HREF="#fnrefI_9">9</A>] <EM>Gageria</EM>, bien
+ mobilier ou immeuble donné en nantissement au créancier (voir ch. III
+ &amp; IV).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnI_10"></A><A HREF="#fnrefI_10">10</A>] D'après son
+ écriture, cette charte remonte à la fin du XII<SUP>e</SUP> siècle ou
+ aux premières années du XIII<SUP>e</SUP>. A cette époque, les annales
+ de l'église d'Embrun font mention des archevêques Bertrand
+ I<SUP>er</SUP>, ancien chancelier de l'Université de Paris, successeur
+ de Pierre III (CHORIER, <EM>État polit. du Dauph</EM>., t. II; cf.
+ [ALBERT], <EM>Hist. ecclés. du dioc. d'Embrun</EM>, t. II, p. 113, qui
+ n'admet pas ces deux prélats), &amp; Bernard II Chabert, massacré par
+ les hérétiques en 1235 (Id., <EM>ibid</EM>., &amp; <EM>Gallia
+ Christiana</EM> nova, t. III, col. 1076).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnI_11"></A><A HREF="#fnrefI_11">11</A>] On nommait
+ <EM>succenteur</EM> celui qui dans les collégiales chantait après le
+ précenteur (<EM>primas cantor</EM>). Dans la dernière moitié du
+ XII<SUP>e</SUP> siècle vivait Pierre surnommé <EM>cantor</EM> (cf.
+ PILLET, <EM>Hist. de Gerberoy</EM>, p. 343: <EM>Petrus præcentor
+ Parisien.</EM> en 1185; DUPLESSIS, <EM>Hist. de Meaux</EM>, t. II, p.
+ 81: <EM>P. cantor Paris.</EM> en 1195), chanoine de l'église de Paris,
+ dont il refusa la dignité épiscopale, ainsi que celle de Tournay
+ (<EM>Annales Cisterc.</EM>, t. III, p. 311); il mourut dans la
+ solitude de Longmont en 1197 (<EM>Gallia Christ.</EM> nova, t. VII, p.
+ 78), laissant comme principal titre littéraire: <EM>Verbum
+ abbreviatum</EM> (OUDIN, <EM>Comment. de Script. eccles</EM>., t. II,
+ p. 1661).--Notons encore qu'un <EM>Petrus cantor</EM>, chanoine de
+ Saint-Pierre du Bourg, figure en 1191 (ch. XI).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnI_12"></A><A HREF="#fnrefI_12">12</A>] Cet acte n'est
+ point le seul extrait du Cartulaire de Saint-Pierre dont ces deux
+ personnages attestèrent la teneur par l'apposition de leurs sceaux
+ (voir ch. IX &amp; XII). <A NAME="p_6"></A>
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ II.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 27 janvier 1065.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Bulla privilegii Alexandri II papæ</EM>]<A NAME=
+ "fnrefII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ (Habemus) Bullam Alexandri papæ II continentem quatuor capita in
+ substantia effectualiter. Primum quidem, quod ipse papa ecclesiam
+ Sancti Petri de Burgo sub deffensione Sedis Apostolicæ recepit<A NAME=
+ "fnrefII_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnII_1">1</A>. Secundum,
+ quod omnia eidem ecclesiæ olim oblata seu offerenda, tam a Gontardo
+ episcopo Valentiæ<A NAME="fnrefII_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnII_2">2</A> quam etiam a suis prædecessoribus seu a quibuscunque
+ fidelibus, confirmavit. Tertium, quod indebitas atque injustas
+ consuetudines seu invasiones, quas ipse episcopus seu prædecessores
+ sui fecerunt, omnino irritas &amp; inutiles decrevit. Quartum, quod
+ interdicit ut nulla persona dictam ecclesiam de his inquietet seu
+ diminuat, indebitos atque nocuos mores imponat. Quod si aliquis
+ attemptaverit &amp; admonitus canonice emendare contempserit, sciat se
+ authoritate apostolica excommunicatum. Datum Laterani, vj<SUP>o</SUP>
+ kalendas februarii, pontificatus sui anno quarto <A NAME=
+ "fnrefII_3"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnII_3">3</A>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnII_A"></A><A HREF="#fnrefII_A">A</A>] Analyse tirée de
+ l'<EM>Inventaire raisonné</EM>, fol. 2 (<EM>Cartulaire</EM>, fol.
+ CCV).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnII_1"></A><A HREF="#fnrefII_1">1</A>] Au moyen âge, il est
+ peu d'établissements religieux en France qui n'aient obtenu d'être mis
+ sous la protection du Saint-Siége: en quoi consistait ce privilége? Il
+ ne sera pas inutile de l'indiquer au début de ces publications
+ diplomatiques. Les bulles de priviléges accordées aux monastères par
+ les papes les exemptaient de la juridiction épiscopale ordinaire &amp;
+ les soumettaient directement au Saint-Siége; elles avaient pour but de
+ confirmer leurs dotations, d'empêcher leur spoliation &amp; de
+ prévenir leur relâchement. Des abbayes, sortirent les hommes les plus
+ saints et les plus savants. Les plus anciennes bulles d'exemption
+ datent du pape Hormisdas (THOMASSIN, <EM>Vet. &amp; nova Eccl.
+ disciplina</EM>, p. I, 1. III, c. 30;--BIANCHI, <EM>Dell' ester
+ polizia della Chiesa</EM>, t. IV, p, 360;--DU CHESNE, <EM>Hist.
+ Franc.</EM>, t. I, p. 662;--UGHELLI, <EM>Italia sac.</EM>, t. IV, col.
+ 955;--MABILLON, <EM>Annal. Bened.</EM>, t. I, p. 345, etc.). Les
+ monastères de fondation royale avaient de droit cette prérogative <A
+ NAME="p_7"></A> (cf. MARCULFE, <EM>Formular.</EM>, lib, I, n. 1 &amp;
+ 2;--<EM>Patrol. lat.</EM>, t. CLXXXVII, col. 697). Mais, à partir du
+ XII<SUP>e</SUP> siècle, les évêques contestèrent ces priviléges,
+ devenus des obstacles à leur autorité &amp; au gouvernement des
+ paroisses, &amp; querellèrent souvent les abbés à cet égard. La
+ constitution <EM>Inscrutabili</EM> de Grégoire XV a déterminé le droit
+ actuel <EM>de exemptorum privilegiis &amp; subjectione</EM> (FERRARIS,
+ <EM>Biblioth. canonica</EM>, etc., édit. Migne, 1861, t. VI, col.
+ 1154).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnII_2"></A><A HREF="#fnrefII_2">2</A>] Gontard était de la
+ famille des premiers comtes de Valentinois; fils de Hugues, il succéda
+ sur le siége de Valence, d'après le P. ANSELME (<EM>Hist. généal.
+ &amp; chronol. de la maison roy. de France</EM>, t. II, p. 186), à son
+ oncle l'évêque Pons, ou plutôt, d'après M. l'abbé ROUCHIER (<EM>Hist.
+ du Vivarais</EM>, t. I, p. 429, n. 1), à son oncle Odon
+ (I<SUP>er</SUP>, fils du comte Geilin II, omis par tous les
+ catalogues). En résumant les travaux du P. COLUMBI (<EM>De rebus
+ gestis Valentin. &amp; Diensium episcop.</EM>, p. 17), de Mgr. DE
+ CATELLAN (<EM>Antiquités de l'égl. de Valence</EM>, p. 225), des PP.
+ RICHARD &amp; GIRAUD (<EM>Bibliothèque sacrée</EM>, édit. 1826, t.
+ 28), &amp; de M. MARION (liste des évêques de Valence, dans
+ l'<EM>Annuaire de l'Histoire de France</EM> pour 1851), nous trouvons
+ que l'épiscopat de Gontard dura au plus de 1082 à 1100. Grâce au
+ Cartulaire de Saint-Barnard de Romans, M. GIRAUD a pu (<EM>Essai
+ histor.</EM>, I<SUP>re</SUP> part., <EM>preuv.</EM>, p. 45, n. 2)
+ reculer de douze ans son avénement: outre qu'il nous le montre (ch.
+ 119 &amp; 181) administrateur de l'église de Vienne pendant la vacance
+ en 1082, la charte 12 contient une convention qu'il fit avec
+ l'archevêque Léger, c'est-à-dire au plus tard en 1070, année de la
+ mort de ce dernier. Mais une charte du Cartulaire de Saint-Félix de
+ Valence (inédit) va nous permettre de fixer cette époque d'une manière
+ définitive: <EM>Noverint ... quod anno Incarnationis Domini nostri
+ Ihesu millesimo sexagesimo VI, anno III episcopatus Gontardi gratia
+ Dei episcopi Valentini</EM>; c'est donc en 1063 ou 1064 que Gontard a
+ été élu évêque.-- Relevons une erreur en finissant: M. TEULET
+ (<EM>Inventaires &amp; documents des archives de l'Empire</EM>, t. I,
+ p. 41 <EM>a</EM>) assure que l'évêque de Valence qui assista à un
+ contrat passé à Toulouse en 1118 se nommait Gontard &amp; occupa ce
+ siége de 1082 à 1134; disons seulement qu'Eustache était évêque de
+ Valence dès 1111 (voir ch. VII, n. 5).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnII_3"></A><A HREF="#fnrefII_3">3</A>] Alexandre II fut
+ couronné pape le I<SUP>er</SUP> oct. 1061 (JAFFÉ, <EM>Reg. Pont.
+ Rom.</EM>, p. 390); il était encore à Latran le 16 avril 1065, jour où
+ il délivra une bulle en faveur du monastère de Saint-Miniat de
+ Florence, &amp; le 17 qu'il en accorda une autre à celui de
+ Saint-Pierre de Pérouse (<EM>Patrol. lat.</EM>, t. CLXVI, col.
+ 1290).--Bien que la contexture &amp; surtout la date de cette bulle ne
+ semblent pas du XI<SUP>e</SUP> siècle, elle ne saurait être de ses
+ successeurs Alexandre III ou Alexandre IV, qui à l'époque
+ correspondante de leur pontificat étaient, le premier (1163) à Tours
+ (JAFFÉ, <EM>ibid.</EM>, p. 189) &amp; le second (1258) à Viterbe
+ (<EM>Cartul.</EM> inéd. <EM>de Léoncel</EM>). <A NAME="p_8"></A>
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ III.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 1160.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ <EM>Carta de gageria quam habet ecclesia de Burgo a Giraldo Bastet in
+ portu de Burgo</EM> <A NAME="fnrefIIII_A"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnIIII_A">A</A>
+ </P>
+ <P>
+ EGO Odo Dei gracia Valentinus episcopus<A NAME="fnrefIIII_1"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnIIII_1">1</A>, per presentem cartam
+ sigilli mei impressione signatam tam presentibus quam futuris notum
+ facere dignum duxi, quod prior &amp; canonici Sancti Petri de Burgo
+ suam michi presenciam exhibentes, tum quibusdam scripturis tum
+ testibus idoneis sufficienter coram me probaverunt, quod Giraudus
+ Bastet<A NAME="fnrefIIII_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnIIII_2">2</A> quicquid iuris in portu de Burgo habere videbatur,
+ pro C.C.C.C. solidis Viennensis monete<A NAME="fnrefIIII_3"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnIIII_3">3</A> pignori obligavit priori
+ &amp; canonicis eiusdem ecclesie presentibus &amp; futuris; ita tamen
+ quod quandocumque pignus huiusmodi sibi vel heredi suo fuerit
+ redimendi facultas, postquam idem<A NAME="fnrefIIII_4"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnIIII_4">4</A> canonici annualem censum omnino
+ receperint &amp; debite fortis plenam habuerint solucionem, ius
+ proprietatis quod in eodem portu sibi congruere debet, libere &amp;
+ quiete ad eum redibit &amp; eius vel heredis sui convertetur in usus.
+ Preterea iuxta eiusdem pacti tenorem si forte idem canonici emcionis
+ vel pignoris causa ab his qui in partem eiusdem Giraudi sub ipsius
+ dominio predicti portus possessores existunt, quicquam poterint
+ vendicare, prehabito tamen ipsius Gir. vel heredis sui consilio,
+ libere &amp; quiete sibi adquirere &amp; possidere liceat; &amp; cum
+ idem pignus liberabitur quascumque in adquisicione rusticani iuris<A
+ NAME="fnrefIIII_5"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnIIII_5">5</A>
+ eadem ecclesia expensas fecisse videbitur, cum debita forte plenarie
+ recuperare debebit. Vt igitur ea que predicta sunt firma maneant &amp;
+ inconcussa, &amp; ad quorumlibet calumniancium iniuriam cohercendam si
+ forte ibidem ab aliquo <A NAME="p_9"></A> fuerit illata, quod idem
+ Gir. pro posse suo se opponat ita tamen quod guerram vel expensas inde
+ non faciat, ipse &amp; Willelmus de Cruzol frater eius sub iuramento
+ promiserunt; insuper &amp; fideiussores &amp; obsides constituti sunt
+ Petrus Ugonis, Galbertus de Balfre cum ipsis; &amp; si forte super hoc
+ aliqua predictis canonicis ab aliquo inferretur iniuria unde adversus
+ Gir. merito conqueri deberent, ad commonicionem prioris vel alicuius
+ canonici infra Valenciam tamdiu obsidium sub iuramento tenere debent,
+ donec de dampnis sibi illatis condigne sit satifactum (<EM>sic</EM>).
+ Si vero predictorum aliquem interim mori contigerit, eque idoneus
+ obses vel fideiussor ad commonicionem prioris vel alicuius canonici de
+ Burgo sine mora restitui debet. Quod ut fideliter observetur hec omnia
+ laudavit Agnes uxor Gir. &amp; fideiussores constituti sunt Willelmus
+ Eustorgii, Guinisius de Castro Novo<A NAME="fnrefIIII_6"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnIIII_6">6</A>, Ar. de Castro Boc<A NAME=
+ "fnrefIIII_7"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnIIII_7">7</A>.
+ Testes sunt Falco prior, Siebodus, Petrus, Willelmus Aaugis, Boso, Vgo
+ de Pairan, Willelmus de Alexiano. Eapropter supradictis testibus &amp;
+ eorumdem canonicorum scripturis ego plenam adhibens fidem, quod inter
+ eos &amp; ipsum Gir. contractum fuerat confirmavi &amp; robur
+ auctoritatis mee atribui. Facta sunt hec anno ab Incarnacione Domini
+ M<SUP>o</SUP> C<SUP>o</SUP> lx.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIIII_A"></A><A HREF="#fnrefIIII_A">A</A>] Texte pris sur
+ l'original, parchemin de 26 lignes, avec sceau de l'évêque Odon sur
+ lemnisque de cuir. Au dos se trouve cet autre titre: <EM>Debitum
+ ecclesie Burgi contra Giraudum Basteti de IIII<SUP>c</SUP> sol. Vien.
+ ex causa mutui facti anno M<SUP>o</SUP> Clx</EM>,--&amp; cette
+ analyse: <EM>Giraudus Basteti obligavit priori &amp; canonicis Sancti
+ Petri de Burgo Valentie totum jus quod habebat in portu Rodani pro
+ CCCC. solidis quos habuit ab ecclesia; &amp; donec solvisset dictos
+ sol. debebant percipere censum pertinens sibi pro parte quam habebat
+ in dicto portu.</EM>--Cette charte a été transcrite dans l'<EM>Invent.
+ rais.</EM>, fol. 41, avec la cote n<SUP>o</SUP> 21.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIIII_1"></A><A HREF="#fnrefIIII_1">1</A>] Odon ou Eudes de
+ Chaponay, second évêque de ce nom (ch. II, n. 2, d'après le Cartulaire
+ de Saint-Chaffre, p. 29), était fils de Gui (<EM>Guido</EM>) de
+ Chaponay &amp; d'Anne de Beaumont (COLUMBI, <EM>Opuscula varia</EM>,
+ pp. 256 &amp; 567 sqq.), &amp; oncle de Guillaume de Crussol (ch. IV)
+ &amp; par conséquent de Giraud Bastet, son frère. D'après le P.
+ COLUMBI, Odon, évêque vers <A NAME="p_10"></A> 1154, l'était encore en
+ 1188; M. MARION indique: <EM>vers</EM> 1156--<EM>vers</EM> 1188. Nous
+ possédons treize chartes inédites de ce prélat: la plus ancienne est
+ de 1158 &amp; la dernière de 1185; nous prouverons (ch. IX, n. 3) que
+ son successeur Falcon siégeait en 1187.--Le sceau d'Odon est à notre
+ connaissance encore appendu à quatre titres; la légende est: <IMG
+ CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum">
+ ODO·VALENTINVS·EPISCOPVS.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIIII_2"></A><A HREF="#fnrefIIII_2">2</A>] Le P. ANSELME
+ (<EM>Hist. généalog</EM>., etc., t, III, p. 702 sqq.) a donné une
+ généalogie des seigneurs de Crussol, qu'il ne fait pas remonter
+ au-delà du XIII<SUP>e</SUP> siècle: le Cartulaire de Saint- Pierre du
+ Bourg lui aurait permis d'y ajouter quelques degrés. Giraud (nommé par
+ sobriquet) Bastet, dont la mère est qualifiée de vicomtesse (ch. IV),
+ avait pour oncle l'évêque de Valence Odon, pour frère Guillaume de
+ Crussol (ch. III &amp; IV) &amp; pour femme Agnès (ch. III). Il eut
+ pour descendants Gui &amp; Adalbert, qui apparaissent en 1209, (ch.
+ XVI); Gui vivait encore vers 1224 (ch. XXXIII), &amp; avait pour fils
+ Giraud Bastet (I<SUP>er</SUP> du P. ANSELME) que nous voyons encore en
+ 1233, 38 &amp; 45; Adalbert, auquel son père avait donné ses droits
+ sur le port du Bourg paraît en 1210, 14, 33 &amp; 38. Nous ne
+ pousserons pas plus loin ces détails généalogiques: heureux d'avoir
+ fourni des titres authentiques à ceux qui voudront compléter ou
+ reprendre l'histoire de cette famille (voir encore ch. IV, n. 1). Ses
+ armes, que nous avons trouvées sur deux sceaux appendus à des chartes
+ de 1233 &amp; 1238, étaient: <EM>fascé d'or &amp; de sinople de six
+ pièces</EM>; la légende porte: <IMG CLASS="symbol"
+SRC="images/img4.jpg" ALT=
+ "sigillum"> S. GIRAVDI BASTET.--Le nom de <EM>Bastet</EM> se propagea
+ aussi dans la maison de Crussol d'Uzès: le chevalier Pons Bastet, de
+ cette famille, fit en 1190 partie de la troisième croisade; ses armes
+ figurent sous le n<SUP>o</SUP> 9 des insertions supplémentaires de la
+ galerie des Croisades du musée de Versailles: <EM>de gueules à trois
+ bandes d'or</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIIII_3"></A><A HREF="#fnrefIIII_3">3</A>] Il serait
+ difficile d'apprécier la valeur actuelle de cette somme; rappelons
+ seulement que la livre valait à cette époque 18 fr. 443<SUP>m</SUP>
+ (table de DERNIS); le sou d'argent avait pour équivalent douze deniers
+ &amp; le sou d'or quarante; enfin, le denier était, deux siècles après
+ Charlemagne, la 124<SUP>e</SUP> partie de la livre (ABOT DE BAZINGHEN,
+ <EM>Traité des monnoies</EM>). Le sou d'or vaudrait, à ce compte, 6
+ fr. &amp; celui d'argent 1 fr. 784<SUP>m</SUP>; les 400 sous dont il
+ s'agit ici, supposés en monnaie d'or, vaudraient, à leur tour, 2400
+ fr.; somme qui paraît au-dessous de la valeur de la part du port
+ donnée en nantissement à l'église du Bourg par Giraud Bastet. Nous
+ trouvons la preuve de cette conjecture dans la charte XVI: le Chapitre
+ en retirait alors 20 livres de revenu, soit, d'après la valeur de la
+ livre à cette époque (ch. VI, n. 4), 393 fr. 44 c. En supposant le
+ revenu du chapitre à peu près égal à l'intérêt de la somme engagée
+ &amp; l'argent prêté au denier vingt, ces 20 livres auraient valu en
+ capital 7868 fr. 88 c., ce qui rend le sou d'or équivalent à 19 fr.
+ 672<SUP>m</SUP>, valeur intrinsèque qu'il est nécessaire de multiplier
+ par le <EM>pouvoir</EM> de l'argent, pour en connaître la valeur
+ relative à notre époque.--Voir sur la numismatique des archevêques de
+ Vienne: FAURIS DE SAINT-VINCENS, <EM>Mémoire sur les monnoies qui ont
+ eu cours en Provence</EM>;--TOBIESEN-DUBY, <EM>Traité des monnoies des
+ prélats &amp; des barons</EM>, t. I, p. 1; <A NAME="p_11"></A> --
+ <EM>Mémoires de l'Académie des Inscript. &amp; Belles-Lettres</EM>, t.
+ XV, p. 482;--L. FOULQUES, Essai sur l'art monétaire &amp; sur
+ l'origine des hôtels des monnaies de Lyon, Macon &amp; Vienne,
+ 1837;--G. DI SAN QUINTINO, <EM>Monete del X<SUP>o</SUP> e del
+ XI<SUP>o</SUP> secolo scoperte nei dintorni di Roma</EM>; Torino,
+ 1846, p. 20;--<EM>Dictionn. de Numismatique &amp; de Sigillographie
+ religieuses</EM>; Paris, Migne, 1852, col. 1428;--H. MORIN,
+ <EM>Numismatique féodale du Dauphinè</EM>; Paris, 1854, in-
+ 4<SUP>o</SUP>, pp. 1-38, pl. I-IV &amp; XXIII, n. 1;--POEY D'AVANT,
+ <EM>Monnaies féodales de la France</EM>, 3 vol. in-4<SUP>o</SUP>,
+ 1858-1862, t. III, pp. 39-47;--<EM>Bulletin de la Société</EM>, Ire
+ an., p. 230.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIIII_4"></A><A HREF="#fnrefIIII_4">4</A>] Contraction pour
+ <EM>iidem</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIIII_5"></A><A HREF="#fnrefIIII_5">5</A>] Le <EM>Lexicon
+ manuale ad script. mediæ &amp; inf. latinitatis ex glossariis Car.
+ Dufresne-Ducangii, Carpentarii, Adelungii &amp; aliorum</EM>, Paris,
+ 1858, grand in-8<SUP>o</SUP>, ne fait pas mention de cette acception
+ du mot <EM>jus</EM>. Elle s'applique au liv. III, tit. XLIX, <EM>De
+ immunitate ecclesiarium</EM>, etc., chap. 3<SUP>e</SUP> des Décrétales
+ de Grégoire IX (<EM>Corpus iuris canonici</EM>, ed. I. Hen. Bochmer,
+ Halæ Magdeb., 1747, in-4<SUP>o</SUP>, t. II, col. 617), relatif au
+ droit de chaque église sur les colons de ses terres.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIIII_6"></A><A HREF="#fnrefIIII_6">6</A>] La famille de
+ Châteauneuf-d'Isère (voir ch. XIII, n, 2) sut la bienfaitrice de tous
+ les établissements religieux des environs.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIIII_7"></A><A HREF="#fnrefIIII_7">7</A>] Châteaubourg, en
+ Vivarais (voir ch. XIII, n. 4).
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ IV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 1162.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ <EM>Carta de gageria quam habet ecclesia de Burgo a Willelmo de Cruzol
+ in portu. de Burgo</EM> <A NAME="fnrefIV_A"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnIV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ EGO Willelmus de Cruzol<A NAME="fnrefIV_1"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnIV_1">1</A>, cum necessitas mea creditorum suffragium me
+ cogeret implorare, urgenti necessitati mee consulere volens, quicquid
+ iuris habere videbar in portu de Burgo, prehabita consilii
+ deliberacione, pro D. C. solidis<A NAME="fnrefIV_2"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnIV_2">2</A> Viennensis monete domno Falconi
+ priori de Burgo &amp; ceteris eiusdem loci canonicis presentibus &amp;
+ futuris, cum matris mee vicecomitisse consilio &amp; assensu, pignori
+ obligavi: ita tamen quod quandocumque pignus huiusmodi fuerit michi
+ vel heredi meo redimendi facultas, postquam idem canonici <A NAME=
+ "p_12"></A> annualem censum cum integritate receperint &amp; debite
+ sortis plenariam solucionem habuerint, ius proprietatis quod in eodem
+ portu ad me spectare dinoscitur, libere &amp; quiete meos vel heredis
+ mei redigatur in usus. Si vero predicta moneta tunc temporis videretur
+ aliquatenus deteriorata, de pacto talem sibi teneor facere
+ recompensacionem quod ecclesia predicta indemnis per omnia
+ conservetur. Preterea taliter inter nos ego &amp; ipsi convenimus, ut
+ si forte ab his qui nomine meo ibidem possessores existunt, emcionis
+ vel pignoris causa, bona fide &amp; iusto titulo eam quam ibidem
+ partem habere videntur, eadem ecclesia poterit adhipisci, prehabito
+ tamen mecum vel cum herede meo consilio, sibi vendicare liceat &amp;
+ possidere; &amp; cum idem liberabitur pignus, quascumque in
+ adquisicione rusticani iuris expensas idem canonici fecisse noscuntur,
+ cum debita sorte plenarie recuperare debebunt, Vt igitur ea que
+ predicta sunt a me fideliter &amp; efficaciter observentur, &amp; si
+ forte calumnia vel iniuria aliqua super hoc ab aliquo sibi illata
+ fuerit, quod sine guerre &amp; expensarum incommodo me pro posse meo
+ opponam, sub iuramento ego &amp; Ar. de Aj &amp; Oliverius de
+ Montaisone promisimus &amp; obsides &amp; fideiussores nos inde
+ constituimus; ita tamen quod quandocumque idem canonici de illata
+ super hoc sibi iniuria merito conqueri poterint, nos infra castrum de
+ Cruzol tamdiu obsidium tenere debemus donec condigne sibi sit
+ satifactum. Ad maiorem huius rei constanciam domnum Odonem Valentinum
+ episcopum avunculum meum, in cuius presencia hec omnia facta
+ noscuntur, fideiussorem constitui, quem instanter rogavi quatenus
+ sigilli sui munimine presentem cartam corroboraret. Item obsides &amp;
+ fideiussores constitui Guienisium de Castro Novo, Vgonem d'Aj, Bo. de
+ Bolzanis, Vmber. de Castro Novo, Vmber. de Castro Boc, Ar. de Castro
+ Boc, sub tali scilicet condicione quod si quis de predictis obses vel
+ fideiussor interim decesserit, ad commonicionem prioris vel alicuius
+ <A NAME="p_13"></A> canonici de Burgo eque idoneus infra mensem sibi
+ restituatur. Facta sunt hec anno ab Incarnacione Domini M<SUP>o</SUP>
+ C<SUP>o</SUP> lx<SUP>o</SUP> ij<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIV_A"></A><A HREF="#fnrefIV_A">A</A>] Texte tiré de
+ l'original, parchemin de 24 lig., portant sur le dos cet autre titre:
+ <EM>Debitum ecclesie Burgi contra Guillelmum de Cruceolo de
+ v<SUP>c</SUP> sol. Vien. causa mutui facti anno m<SUP>o</SUP>
+ clxij</EM>; avec cette analyse: <EM>Willelmus de Cruzol pro sua
+ necessitate tradidit in gageriam sive in pignus domno Falconi priori
+ &amp; ceteris canonicis Sancti Petri totum jus quod habebat in portu
+ Rodani pro V<SUP>c</SUP>. solidis monete Vienn. tenendi &amp; annuatim
+ percipiendi fructus dicti juris donec redimeret vel ejus heredes illud
+ jus quod habebat in dicto portu</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIV_1"></A><A HREF="#fnrefIV_1">1</A>] Guillaume de Crussol
+ était frère de Giraud Bastet (ch. III, n. 2). Un autre Guillaume (son
+ fils ou petit-fils) paraît en 1210 (ch. XVII); sa femme s'appellait
+ Vassalde (ch. XXI); ils avaient un fils Rainaud &amp; une fille dont
+ on ne sait pas le nom (<EM>ibid</EM>.). Un Guillaume de Crussol figure
+ encore comme témoin en 1238 (ch. XXXVI), etc.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIV_2"></A><A HREF="#fnrefIV_2">2</A>] Ces 600 sous en or
+ auraient valu (ch. III, n. 4) à cette époque 3600 fr.; en 1210 la
+ portion du port pour laquelle elle avait été engagée rapportait 30
+ livres Viennoise de revenu, soit 590 fr. 16 c., ou un capital de 11803
+ fr. 20 c.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ V.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 1164-82.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ <EM>De protectione Odonis episcopi</EM> <A NAME="fnrefV_A"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ ODO Dei gracia Valentinus dictus episcopus, karissimo in Xpisto &amp;
+ venerabili filio suo Guigoni Sancti Petri de Burgo reverendo priori
+ &amp; ceteris eiusdem ecclesie canonicis presentibus &amp; futuris, in
+ perpetuum. Cum omnibus ecclesiis iuridictioni nostre subiectis ex
+ officio nobis iniuncto iura sua tueri &amp; integra conservare &amp;
+ earum paci &amp; tranquillitati in posterum providere debeamus,
+ specialiter eas fovere &amp; earundem utilitatibus &amp; incrementis
+ totis nos providere viribus oportet, que digniores Deo inter ceteras
+ exibent <A NAME="p_14"></A> famulatus, &amp; nobis specialius adherere
+ noscuntur, Eapropter, dilecti in Domino filii, utilitati &amp; paci
+ vestre in posterum providentes, quecumque predia, quascumque
+ possessiones sive redditus, nomine emcionis vel pignoris, seu fidelium
+ beneficiis vel quibuslibet aliis modis, ecclesia vestra tam per se
+ quam per alios inpresenciarum iuste &amp; quiete tenere vel possidere
+ videtur, vel in futurum Deo propicio canonice poterit adhipisci, nos
+ illa qua fungimur auctoritate confirmamus vobis &amp; in perpetuum
+ vestris usibus profutura concedimus. Addicientes quod si qua secularis
+ persona eadem bona sive res vestras vobis auferre vel diminuere, vel
+ vobis invitis contrectare vel turbare presumpserit, secundo terciove
+ commonita si ab iniuria desistere noluerit &amp; super illatis dampnis
+ eidem ecclesie non satifecerit, Omnipotentis Dei &amp; ecclesie
+ Valentine &amp; nostram indignacionem incurrat, &amp; a sacra
+ communione Corporis &amp; Sanguinis Domini, dum in sua nequicia
+ perseveraverit, prorsus alienus existat. Cuntis (<EM>sic</EM>) autem
+ ibidem iura sua servantibus sit pax &amp; iretribucio a Deo in eternum
+ &amp; in seculum seculi. Amen.--Hec autem volumus firmiter observari,
+ salva tamen reverencia &amp; auctoritate pontificali<A NAME=
+ "fnrefV_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnV_1">1</A>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnV_A"></A><A HREF="#fnrefV_A">A</A>] Transcription de
+ l'original, parchemin de 17 lig.; sur le dos nous lisons ce titre plus
+ détaillé: <EM>Confirmatio domni Odonis episcopi Valentini facta
+ ecclesie Sancti Petri de Burgo Valentie de omnibus prediis,
+ possessionibus &amp; redditibus aquisitis per dictam ecclesiam &amp;
+ eciam atquirendis</EM>,--&amp; cette note: <EM>Ecce tempore multo post
+ istam habuimus quamdam aliam ampliorem confirmationem per d. Humbertum
+ episcopum Valen. &amp; d. Humbertum archiepiscopum Vien. factam anno
+ m<SUP>o</SUP> ccx, mense septembri</EM> (voir ch. XIX). Cette pièce
+ est encore analysée f<SUP>o</SUP> 5 v<SUP>o</SUP> de <EM>l'Invent.
+ rais</EM>. &amp; f<SUP>o</SUP> 5 v<SUP>o</SUP> de son
+ <EM>Extrait</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnV_1"></A><A HREF="#fnrefV_1">1</A>] Cette charte-privilége
+ est remarquable par la ressemblance qu'elle affecte avec les grandes
+ bulles des papes; la dernière phrase, d'une écriture différente,
+ devait être suivie de la date &amp; de la souscription.
+ </P>
+ <HR>
+ <A NAME="p_15"></A>
+ <H3>
+ VI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 1183.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Carta de permutatione ecclesiæ Burgi cum Eustachio præposito
+ Valentiæ</EM>]<A NAME="fnrefVI_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnVI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ (Habemus unum) instrumentum sive cartam continentem permutationem quam
+ ecclesia Burgi fecit cum Heustachio felicis recordationis præposito
+ Valentiæ<A NAME="fnrefVI_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnVI_1">1</A>, ex qua ecclesia est multum augmentata in redditibus,
+ cum dominio &amp; decimis de Marisco<A NAME="fnrefVI_2"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnVI_2">2</A>, &amp; quod ultra est de candellis
+ &amp; avena exonerata. Data sub anno Domini M<SUP>o</SUP>
+ clxxxiij<SUP>o</SUP>. Cujusquidem instrumenti seu cartæ tenor in
+ effectu talis est:
+ </P>
+ <P>
+ Et primo sequuntur illa quæ idem præpositus dedit ecclesiæ ac perpetuo
+ concessit.--In primis siquidem candelas quas ecclesia solet præposito
+ administrare; item avenam censualem quam percipiebat in mansis qui
+ dabantur ad plantandum vineas.--Item super Sazie vinea sita in
+ montata<A NAME="fnrefVI_3"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnVI_3">3</A>: iij solidos<A NAME="fnrefVI_4"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnVI_4">4</A>, vj barralia vini censualia.--Item
+ super tenemento Petri Vitelli<A NAME="fnrefVI_5"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnVI_5">5</A>: xij denarios census.--Item super
+ tenemento Balborum<A NAME="fnrefVI_6"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnVI_6">6</A>: ij panes, ij capones, j gallinam census.--Item super
+ tenemento hominum qui dicuntur Romeracii<A NAME="fnrefVI_7"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnVI_7">7</A>: ij panes, ij capones, j
+ gallinam census.--Item super tenemento sito circa claustrum ecclesiæ
+ ab oriente &amp; ab austro a parte cureriæ usque ad portam claustri,
+ cum dominio &amp; bajulatione, videlicet xviij den., iij sestaria
+ avenæ, j sestarium ordei census.--Item concessit ut panes hominum
+ infra hoc spacium habitantium coquantur in furno ecclesiæ.--Item idem
+ præpositus dedit ecclesiæ omne dominium quod habebat in domo, casali
+ &amp; ij<A NAME="fnrefVI_8"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnVI_8">8</A> ortis juxta plateam publicam cureriæ, duo fossata cum
+ congregatione aquarum in eisdem fossatis.--Item totum jus &amp;
+ dominium quod habebat in <A NAME="p_16"></A> tenemento fratrum
+ Templi<A NAME="fnrefVI_9"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnVI_9">9</A> juxta tenementum Joannis Glaudus.--Item remisit
+ ecclesiæ decimas de Marisco.--Item jurisdictionem quam habebat in
+ homicidis, traditoribus, adulteris, perjuris &amp; in illis qui de
+ crimine perduellionis convinciebantur hominibus ipsius ecclesiæ.--Item
+ omne jus &amp; dominium quod habebat in hominibus ecclesiæ cum omnibus
+ eorum bonis tam in vita quam in morte, &amp; pariter in domo nomine
+ tenus pauperum quæ Helemosinaria<A NAME="fnrefVI_10"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnVI_10">10</A> dicitur.--Item licitum est tam
+ hominibus ecclesiæ quam præpositi se transferre de una terra ad<A
+ NAME="fnrefVI_11"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnVI_11">11</A>
+ aliam, sed tamen spectabunt ad dominium cujus terram inhabitabunt
+ versa vice.
+ </P>
+ <P>
+ Et versa vice hæc sunt quæ ecclesia Burgi remisit eidem præposito
+ temporibus perpetuis.--Et primò x tenementa quæ habebat in vico ab
+ alveo cureriæ usque ad domum Confratriæ<A NAME="fnrefVI_12"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnVI_12">12</A>, quæ reddunt annis singulis
+ videlicet ix solidos, v denarios censuales.--Item domum, tertiam
+ partem molendini ad arcus condam dicti molendini<A NAME=
+ "fnrefVI_13"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnVI_13">13</A> Sancti
+ Maximi &amp; unum mansum apud Avoyanum<A NAME="fnrefVI_14"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnVI_14">14</A>.--Item in vico Ferrateriæ<A
+ NAME="fnrefVI_15"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnVI_15">15</A>
+ Valentiæ: v<A NAME="fnrefVI_16"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnVI_16">16</A> solidos censuales.--Hæc omnia Bozonus vicarius<A
+ NAME="fnrefVI_17"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnVI_17">17</A>
+ tradiderat de pignore eidem ecclesiæ pro xxx marcis argenti<A NAME=
+ "fnrefVI_18"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnVI_18">18</A> &amp;
+ decem libris.--Item ecclesia præter hæc dedit eidem præposito semel
+ tantum iiij<SUP>c</SUP> 1 solidos.
+ </P>
+ <P>
+ Sane Heustachius præfatus supradictis concessionibus adjecit se
+ plenarie laudasse &amp; quicquid prædecessores sui sive episcopi
+ Valentiæ nomine donationis, permutationis, conventionis sive quolibet
+ alio modo cum ecclesia Sancti Petri contraxerint approbasse.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_A"></A><A HREF="#fnrefVI_A">A</A>] Cette charte ne nous
+ a été conservée qu'en analyse par l'<EM>Invent. rais</EM>.
+ f<SUP>o</SUP> 3 &amp; son <EM>Extrait</EM> f<SUP>o</SUP> 5. Nous
+ donnons les variantes de ce dernier; le ch. XIX en offre un fragment
+ considérable qui semble textuel.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_1"></A><A HREF="#fnrefVI_1">1</A>] Voir, sur ce
+ bienfaiteur du Bourg &amp; sur ses prédécesseurs dans la prévôté de
+ Valence et l'abbaye de Saint-Pierre, la <EM>Notice historiq</EM>.
+ prélim.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_2"></A><A HREF="#fnrefVI_2">2</A>] L'<EM>Invent.
+ rais</EM>. donne la version vicieuse de <EM>Marista</EM> (voir ch.
+ XIX, etc.).--Il y avait à Loriol un prieuré de Saint-Martin <EM>de
+ Marisco</EM>; à Charpey, <A NAME="p_17"></A> une église de
+ Saint-Didier de Maresio, &amp; des quartiers dits <EM>du Marais</EM> à
+ Alixan &amp; à Montelier.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_3"></A><A HREF="#fnrefVI_3">3</A>] Var.
+ <EM>Montana</EM>; on trouvera ailleurs <EM>Montaa: de mons</EM>,
+ montagne. La haute Montée est le quartier de Pomaret; le coin de la
+ Montée, Saint- Barthélemy, &amp; le coin de la Montée Sur le Fiol, la
+ Tourtelle.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_4"></A><A HREF="#fnrefVI_4">4</A>] La livre d'argent
+ valait sous Philippe-Auguste 19 fr. 643<SUP>m</SUP> (table de DERNIS),
+ &amp; en conséquence le sou 0,982<SUP>m</SUP> &amp; le denier
+ 0,081<SUP>m</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_5"></A><A HREF="#fnrefVI_5">5</A>] Var.
+ <EM>Vitalli</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_6"></A><A HREF="#fnrefVI_6">6</A>] Var. Balborii.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_7"></A><A HREF="#fnrefVI_7">7</A>] Var,
+ <EM>Romerani.</EM>
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_8"></A><A HREF="#fnrefVI_8">8</A>] Var. <EM>in.</EM>
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_9"></A><A HREF="#fnrefVI_9">9</A>] Les chevaliers du
+ Temple (<EM>fratres Templi Salomonis</EM>) ont laissé peu de traces de
+ leur établissement à Valence; nous savons qu'ils y possédaient une
+ commanderie sous le titre de saint Émilien: Ponce Willelmi en était
+ procureur en 1197. Nous donnerons les quelques titres que nous avons
+ recueillis sur cette maison en <EM>appendice</EM> avec ceux des
+ Hospitaliers de Valence &amp; du prieuré de Bonlieu, fondé par
+ Véronique comtesse de Marsanne, &amp; enrichi par le prévôt Eustache,
+ son fils (voir <EM>Notice</EM> prélim.).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_10"></A><A HREF="#fnrefVI_10">10</A>] Cet établissement
+ de charité est le plus ancien de Valence dont les titres nous aient
+ donné connaissance: le Cartulaire du Bourg en fait plusieurs fois
+ mention sous diverses dénominations (voir l'<EM>Index locorum</EM>),
+ &amp; nous fournit la preuve qu'il était sur le territoire &amp; de la
+ dépendance du chapitre de Saint-Pierre.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_11"></A><A HREF="#fnrefVI_11">11</A>] Var. <EM>in</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_12"></A><A HREF="#fnrefVI_12">12</A>] Confrérie
+ religieuse, appelée dans la ch. XIX <EM>confraternitas</EM>, dont on
+ ne connaît pas autrement l'existence; elle possédait une maison dans
+ le Bourg.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_13"></A><A HREF="#fnrefVI_13">13</A>] Var. <EM>quod
+ dicitur molendinum</EM>....
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_14"></A><A HREF="#fnrefVI_14">14</A>] <EM>Avoyan</EM>,
+ aux Chanalets.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_15"></A><A HREF="#fnrefVI_15">15</A>] Var.
+ <EM>Ferretariæ</EM>, rue des forgerons ou taillandiers.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_16"></A><A HREF="#fnrefVI_16">16</A>] Var.
+ <EM>sex</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_17"></A><A HREF="#fnrefVI_17">17</A>] Le Cartulaire du
+ Bourg &amp; d'autres documents nous ont fourni les noms de plusieurs
+ des vicaires ou viguiers de l'évêché de Valence.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVI_18"></A><A HREF="#fnrefVI_18">18</A>] Le marc d'argent
+ ou moitié de la livre de 16 onces (0,24475 kilog.) avait une valeur
+ intrinsèque de 54 fr. 383<SUP>m</SUP> (cf. ch. III, n. 4).
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ VII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 1183.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Carta de confirmatione Odonis episcopi Valentini</EM>]<A NAME=
+ "fnrefVII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnVII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Plane Odo episcopus Valentiæ, assensu Capituli Valentiæ, laudavit
+ &amp; confirmavit quancumque donationem, permutationem &amp;
+ conventionem quas fecit eidem ecclesiæ, sive <A NAME="p_18"></A>
+ quencumque contractum quem cum eadem visus est habuisse. Adjiciens
+ etiam quod quæcumque prædecessores fui episcopi, Guigo<A NAME=
+ "fnrefVII_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnVII_1">1</A>,
+ Lambertus<A NAME="fnrefVII_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnVII_2">2</A>, Humbertus<A NAME="fnrefVII_3"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnVII_3">3</A>, Gontardus<A NAME=
+ "fnrefVII_4"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnVII_4">4</A>,
+ Heustachius<A NAME="fnrefVII_5"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnVII_5">5</A> Bernardus<A NAME="fnrefVII_6"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnVII_6">6</A>, &amp; præpositi Valentiæ eisdem
+ episcopis contemporanei, videlicet Gentio<A NAME="fnrefVII_7"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnVII_7">7</A>, Arnaldus, Guilhermus &amp;
+ alius Guilhermus, tam in ecclesiis quam in quibuscumque redditibus vel
+ possessionibus, sive quibusilibet aliis modis sub prætextu donationis,
+ permutationis vel alicujus contractus dictæ ecclesiæ concesserunt.
+ Etiam quicquid Bernardus patriarcha Antiochenus<A NAME=
+ "fnrefVII_8"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnVII_8">8</A> de
+ consuetudine terræ Sancti Petri attestatus est, sicut in ejus
+ cartolario continetur, eidem ecclesiæ; perpetuo laudavit &amp;
+ confirmavit.
+ </P>
+ <P>
+ Hoc instrumentum seu carta sigillata (est) sigillis ipsorum dominorum
+ episcopi &amp; præpositi ac etiam Capituli Valentiæ, sub anno Domini
+ M<SUP>o</SUP> clxxxiij<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVII_A"></A><A HREF="#fnrefVII_A">A</A>] Charte dont nous
+ n'avons également qu'une analyse fournie par <EM>l'Invent. rais.</EM>,
+ f<SUP>o</SUP> 4 (<EM>Cartul</EM>., f<SUP>o</SUP> CC) &amp;
+ l'<EM>Extrait</EM>, f<SUP>o</SUP> 5.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVII_1"></A><A HREF="#fnrefVII_1">1</A>] Gui
+ (<EM>Guido</EM>), prévôt du Puy, était évêque de Valence en 993
+ (LABBE, <EM>Biblioth. mss.</EM>, t. II;--cf. COLUMBI. <EM>Opusc.
+ var.</EM>, p. 252). Le Cartulaire de Saint-Barnard (ch. XI, déjà
+ insérée par D. MARTÈNE dans son <EM>Thes. nov. anecdot.</EM>, t. IV,
+ p. 75) nous le montre en 994 autorisant par sa présence la
+ confirmation des priviléges de l'abbaye de Romans par l'archevêque de
+ Vienne Thîbaud.-- Guigues (<EM>Guigo</EM> ou <EM>Vuido</EM>) reçut en
+ 1016 du pape Benoît VIII une lettre mise au jour par
+ DUCHESNE(<EM>Script, rer. Franc.</EM>, t. IV, p. 169) &amp; réimprimée
+ dans la <EM>Patrolog. lat</EM>. (t. CXXXIX. col. 1691); il assista en
+ 1025 au concile d'Anse (LABBE, <EM>Concil</EM>., t. IX, c. 859).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVII_2"></A><A HREF="#fnrefVII_2">2</A>] L'évêque Lambert,
+ frère du comte Aimar (de Valentinois), donna, le 14 mars 1011 (1012 n.
+ st.), le lieu de Saint-Victor près de Valence aux Bénédictins de
+ Saint-Chaffre (<EM>Cartul</EM>. inéd. de cette abbaye, liv, III, p.
+ 24; cf. COLUMBI, <EM>ibid</EM>.)
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVII_3"></A><A HREF="#fnrefVII_3">3</A>] La
+ <EM>Bibliothèque sacrée</EM> &amp; M. MARION, fondés sur l'ancien
+ <EM>Gallia Christiana</EM> (t. II, col. 1111), parlent d'un Humbert
+ I<SUP>er</SUP> fils de Gui, comte d'Albon, évêque en 991, qui, d'après
+ CATELLAN (p. 217), ne serait autre que Lambert qui précède.-- D'après
+ COLUMBI (<EM>ibid</EM>., p. 253), Humbert II succéda à Guigues en 1025
+ &amp; alla à Rome en 1027.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVII_4"></A><A HREF="#fnrefVII_4">4</A>] Voir sur l'évêque
+ Gontard, ch. II, n. 2.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVII_5"></A><A HREF="#fnrefVII_5">5</A>] Eustache, chanoine
+ du Puy, fut élevé sur le siége do Valence en 1111 (ODON DE GISSEY,
+ <EM>Discours historique de la très-anc. dévotion de N. D. du <A NAME=
+ "p_19"></A> Puy en Velay</EM>; Lyon, 1620, in-12, liv. X, ch. i3). En
+ 1134 il assista à l'absolution du dauphin Guigues par le légat Hugues
+ (<EM>Cartul. de Saint-Barnard</EM>, ch. 285, déjà publiée par D.
+ MARTÈNE, <EM>Thes. nov. anecdot.</EM>, t. I, p. 380;--cf. COLUMBI,
+ <EM>Opusc. var.</EM>, p. 253). La lettre que lui adresse l'abbé de
+ Clairvaux (S. BERNARDI <EM>epist</EM>, 185) produisit-elle son effet?
+ il donna, comme évêque &amp; comte de Valence, exemption des droits de
+ leyde à l'abbaye de Léoncel, fondée en 1137. Il eut pour successeur
+ Saint Jean I<SUP>er</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVII_6"></A><A HREF="#fnrefVII_6">6</A>] Bernard, placé
+ communément en 1154, confirma les priviléges accordés par ses
+ prédécesseurs aux moines do Léoncel, par une charte sans date
+ (COLUMBI. <EM>Opusc. var.</EM>, p. 256).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVII_7"></A><A HREF="#fnrefVII_7">7</A>] Var.
+ <EM>Gerutio.</EM>
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVII_8"></A><A HREF="#fnrefVII_8">8</A>] Bernard, natif de
+ Valence en Dauphiné, fut d'abord chapelain de l'évêque du Puy Adhémar,
+ dis de Monteil, frère de Lambert- François de Royans (<EM>Cartul. de
+ Saint-Barnard</EM>, ch. 169), légat du pape à la première croisade:
+ nommé à l'évêché d'Arthasie en Syrie (non Arta en Épire, comme le dit
+ CATALLAN, <EM>op. cit.</EM>, p. 232); il fut transféré, au mois de
+ juin 1100, au siége patriarchal d'Antioche qu'il occupa 36 ans, &amp;
+ mourut l'an 1135 (<EM>Art de vérifier les dates</EM>, édit. Migne.
+ col. 583).
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ VIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 1184-7.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Carta Eustachii præpositi Valentiæ</EM>]<A NAME=
+ "fnrefVIII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnVIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Item (habemus) quandam aliam cartam incipientem: Ego Heustachius,
+ &amp; finientem: munivit; nullamque datam habentem, partim continentem
+ sine alia re contenta in carta supra proxime mentionata<A NAME=
+ "fnrefVIII_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnVIII_1">1</A>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVIII_A"></A><A HREF="#fnrefVIII_A">A</A>] Extrait tiré de
+ <EM>l'Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 4 v<SUP>o</SUP>
+ (<EM>Cartul</EM>., f<SUP>o</SUP> CCI).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnVIII_1"></A><A HREF="#fnrefVIII_1">1</A>] Voir ch. VI.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ IX.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 1188.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Carta de donatione et confirmatione Eustachii</EM>]<A NAME=
+ "fnrefIX_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnIX_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ (Habemus) quandam cartam seu instrumentum continentem donationem &amp;
+ deinde confirmationem quas fecit <A NAME="p_20"></A> ecclesiæ præfatus
+ Heustachius præpositus &amp; abbas inclytæ recordationis, ultra alia
+ contenta in altera carta supra proxime mentionata.
+ </P>
+ <P>
+ Primo dedit tenementum Bozonis de Burgo, quod idem præpositus
+ acquisierat de suo amendo ab heredibus ipsius Bozonis, feudatariis
+ suis &amp; etiam omne jus &amp; dominium quod in eodem tenemento
+ habebat.--Item omne jus &amp; dominium quod habebat a dicta domo
+ Bozonis usque ad furnum abbatis, ut claudit cymiterium parte
+ occidentali, &amp; a furno parte orientali terminatum ante portam
+ ecclesiæ.--Item ecclesiam Sancti Apollinaris<A NAME="fnrefIX_1"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnIX_1">1</A> una cum dominio sitam juxta
+ Rodanum cum suis pertinentiis.- -Item ut liceat canonicis vendere
+ bannum<A NAME="fnrefIX_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnIX_2">2</A> duobus mensibus julio &amp; augusto.--Item si quid
+ hactenus ecclesia habuerit a feudatariis ipsius præpositi
+ confirmavit.--Item &amp; si quid in futurum ab eisdem acquisierit, aut
+ ipsi Deo inspirante aliquid ecclesiæ dederint, authorizavit ad
+ licentiam retinendi vel saltem post appellationem suam infra duorum
+ annorum spatium vendendi.
+ </P>
+ <P>
+ Verum hanc cartam sive donationem Falco episcopus Valentiæ<A NAME=
+ "fnrefIX_3"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnIX_3">3</A> &amp;
+ etiam idem præpositus per impressionem sigillorum suorum
+ confirmaverunt, anno M<SUP>o</SUP> clxxxviij<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIX_A"></A><A HREF="#fnrefIX_A">A</A>] Extrait tiré de
+ l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 5 (<EM>Cartul.</EM>,
+ f<SUP>o</SUP> CCII); il est suivi de l'indication suivante:
+ </P>
+ <P CLASS="indent">
+ Est autem verum quod Ecclesia habet unam copiam hujus cartæ sub
+ sigillis B. Archiepiscopi Ebredunensis &amp; P. succentoris
+ Parisiensis<A NAME="fnrefIX_4"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnIX_4">4</A>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIX_1"></A><A HREF="#fnrefIX_1">1</A>] Cette église, située
+ près et au-delà du Rhône (ch. XIII) en Vivarais, était primitivement
+ du fief de l'abbé du Bourg. Ponce Galatei, qui la détenait
+ injustement, la restitua à l'église de Saint-Pierre de son propre
+ mouvement, <EM>de judicio anime sue</EM> (ch. XIX).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIX_2"></A><A HREF="#fnrefIX_2">2</A>] <EM>Banvin</EM>,
+ privilége du seigneur du fief de vendre son vin privativement à tout
+ autre.
+ </P>
+ <A NAME="p_21"></A>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIX_3"></A><A HREF="#fnrefIX_3">3</A>] Les historiens de
+ l'église de Valence font partir de 1189 le pontificat de Falcon ou
+ Falques, &amp; mettent sa mort le 2 janvier 1199, d'après le nécrologe
+ de Saint-Ruf: ces deux dates sont inexactes. Nous possédons une
+ dizaine de chartes inédites de cet évêque, outre celles où il ne
+ figure que par l'apposition de son sceau: sur ce nombre trois sont de
+ l'année 1188, <EM>secundo anno pontificatus ipsius</EM>, dit l'une
+ d'elles; 1197 était la dixième: son élection date donc de 1187.
+ D'autre part, M. GIRAUD a publié en <EM>facsimile</EM> (<EM>Essai
+ histor.</EM>, 1<SUP>re</SUP> p., p. 236) une charte de cet évêque
+ datée du 3 des calendes de février 1199 (30 janvier 1200, n. st.),
+ <EM>XI<SUP>o</SUP> anno pontificatus ipsius</EM>: en aucun cas il ne
+ peut être mort le 2 janvier 1199.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnIX_4"></A><A HREF="#fnrefIX_4">4</A>] Voir ch. I, n. 10
+ &amp; 11.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ X.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 28 décembre 1189.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Bulla confirmationis Clementis III papæ</EM>]<A NAME=
+ "fnrefX_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnX_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ (Habemus) Bullam Clementis papæ III confirmantem omnia in dicta bulla
+ Alexandri papæ II<A NAME="fnrefX_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnX_1">1</A> contenta, adjiciens etiam istam clausulam de
+ sepulturis, inquiens:
+ </P>
+ <P>
+ PROHIBEMUS etiam ne parrochianos vestros quisquam ad sepulturam seu
+ conversionem, nisi salvo iure ecclesie vestre, recipere audeat aut
+ retinere<A NAME="fnrefX_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnX_2">2</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Decrevit ergo ut si quis hoc infringerit, indignationem Dei &amp;
+ beatorum Apostolorum Petri &amp; Pauli ejusque se noverit incursurum.
+ Datum Romæ apud Sanctum Petrum, V<SUP>o</SUP> kalendas januarii,
+ pontificatus sui anno iij<SUP>o</SUP> <A NAME="fnrefX_3"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnX_3">3</A>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnX_A"></A><A HREF="#fnrefX_A">A</A>] Analyse &amp; extrait
+ tirés de l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 2 v<SUP>o</SUP>
+ (<EM>Cartul.</EM>, f<SUP>o</SUP> CCV).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnX_1"></A><A HREF="#fnrefX_1">1</A>] Voir ch. II.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnX_2"></A><A HREF="#fnrefX_2">2</A>] Le pape confirme à
+ l'église du Bourg deux anciens droits. Tous les fidèles ont la faculté
+ de choisir le lieu de leur sépulture (<EM>Decretal. Greg.</EM>, lib.
+ III, tit. XXVIII, <EM>de sepulturis</EM>, cap. I sqq.: <EM>Corp. Iur.
+ can</EM>, t. II, col. 510); mais il est juste que celui qui veut être
+ enterré hors de sa paroisse acquitte la dette de reconnaissance qu'il
+ a contractée envers l'église qui a pris soin spirituel de lui: c'est
+ ce qu'on appelle la <EM>quarte funéraire</EM> ou <EM>canonique</EM> <A
+ NAME="p_22"></A> (<EM>ibid</EM>., cap. 8, <EM>ubi supra</EM>, c. 513).
+ D'autre part: <EM>qui convertitur ad monasterium medietatem bonorum
+ quæ pro anima sua disposuit, tenetur relinquere ecclesiæ
+ parrochiali</EM> (<EM>ibid</EM>. cap. 2, summ., c. 511).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnX_3"></A><A HREF="#fnrefX_3">3</A>] Clément III fut élu
+ pape à Pise le 19 déc. 1187, &amp; sacré le lendemain. Nous le
+ trouvons au palais de Latran le 25 nov. 1189 &amp; le 6 février 1190.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 1191.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ <EM>De compositione facta inter ecclesiam Sancti Petri de Burgo et
+ domum sancti Sepulcri</EM> <A NAME="fnrefXI_A"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOTUM fit presentibus ac posteris ad quorum notitiam presens scriptura
+ pervenerit, quod orta fuerat controversia inter canonicos ecclesie
+ Sancti Petri de Burgo &amp; fratres Hospitalis sancti Sepulcri<A NAME=
+ "fnrefXI_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXI_1">1</A>, pro eo
+ quod Burgenses canonici habebant parrochianos &amp; parrochialia<A
+ NAME="fnrefXI_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXI_2">2</A> in
+ domibus que sunt ante domum Hospitalis &amp; in conductitia eiusdem
+ hospitalis familia<A NAME="fnrefXI_3"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXI_3">3</A>: que utique ad plenum habere non poterant. Hinc erat
+ quod pro parrochianis &amp; parrochialibus sepe emergebant calumpnie,
+ sepe oriebantur contentiones &amp; rixe inter Burgenses canonicos
+ &amp; fratres Hospitalis. Vnde ad pacis &amp; concordie stabilem
+ firmitatem habendam in posteros, &amp; ne discordie seminarium iam
+ exorte de festuca truncum adduceret, omnis hec controversia per manum
+ domni Falconis Valentini episcopi, assistentibus sibi Lamberto decano
+ &amp; Eldenone Valentino canonico, amicabili compositione in hunc
+ modum terminata est. Guigo de Sancto Romano Burgensis ecclesie prior
+ &amp; ceteri eiusdem ecclesie canonici, Petrus cantor, Rico de Stella,
+ Desiderius Penchenatz, Willelmus d'Aleisa, Latgerius, Petrus de
+ Montilisio, Umbertus de Belregart, Durantus de Torno, Chatbertus de
+ Cozau, laudaverunt, <A NAME="p_23"></A> donaverunt &amp; in perpetuum
+ concesserunt dicti (<EM>sic</EM>) fratribus Hospitalis ius
+ parrochiale, exceptis decimis in territorio del Muret<A NAME=
+ "fnrefXI_4"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXI_4">4</A>, prout
+ clauditur cimiterio Hospitalis &amp; via Romanensi, &amp; via que est
+ super molendinum d'Arcs, &amp; via ab aquilone que ex transverso
+ respondet istis duabus viis. Hoc tamen scito quod Burgenses canonici
+ in pretaxato loco, scilicet del Muret, retinent sibi omnem censum
+ &amp; decimas &amp;, omne ius dominii quod ibidem antea habebant,
+ prout habent in ceteris ecclesie sue rebus, excepto in olchia que est
+ iuxta cimiterium Hospitalis, que se habet ad IIII<SUP>or</SUP>
+ sextariatas terre, &amp; excepto loco in quo erant domus ante domum
+ Hospitalis, sicut clauditur via publica turris d'Aionis<A NAME=
+ "fnrefXI_5"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXI_5">5</A> &amp; via
+ que ducit ad fontem Sancti Petri usque ad alveum: ibi enim non habebat
+ ecclesia Sancti Petri censum nec decimas nec aliquod dominium, nisi
+ ius parrochiale tantum quod plenarie dedit ecclesia Sancti Petri
+ Hospitali. Donant etiam Burgenses canonici &amp; in perpetuum
+ concedunt fratribus Hospitalis sancti Sepulcri, ut eorum capellanus
+ qui in omnibus festis in quibus signa pulsantur duppliciter, in choro
+ Burgensi censualiter matutinali officio &amp; misse maiori interesse
+ debebat, ex nunc in antea libere &amp; quiete remaneat, excepto quod
+ in Ramis Palmarum, &amp; in die Pasche, &amp; in tribus diebus
+ Rogationum, &amp; in die Pentecostes &amp; in festo sancti
+ Apollinaris, isdem capellanus Hospitalis cum suo crucifero in signum
+ subiectionis cum Burgensi processione<A NAME="fnrefXI_6"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXI_6">6</A> ibit Valentiam, nec licebit ei
+ aliquo modo memorate pactionis terminos transilire; similiter &amp; in
+ die Ascensionis isdem capellanus cum suo crucifero Burgensi
+ processioni intererit: in omnibus his festis accipiens sibi &amp;
+ clerico suo de beneficio Burgensis ecclesie prout accipit corarius
+ &amp; subcorarius<A NAME="fnrefXI_7"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXI_7">7</A>. Sciendum preterea quod canonici ecclesie Sancti Petri
+ de Burgo pro iure parrochiali quod in dictis locis ecclesie sancti
+ Sepulcri concesserunt &amp; pro remissione capellani, ab eadem x.
+ solidos accipient censuales in feria III. Pasche; similiter &amp; III.
+ libras cere in <A NAME="p_24"></A> vigilia beatorum Apostolorum Petri
+ &amp; Pauli, quas ibidem iam acceperant a tempore quo Burgensis
+ ecclesia locum in quo constructa est ecclesia sancti Sepulcri
+ concesserat fratribus Hospitalis. Hoc totum laudavit &amp; concessit
+ ex parte Hospitalis Dalmatius, qui tunc temporis erat preceptor per
+ Viennensem episcopatum &amp; Valentinensem, qui etiam sigilli sui
+ impressione presentem paginam roboravit, assistentibus fratribus Petro
+ Garnerii magistro Valentinensi, Bornone de Monteilz, Nicholao
+ capellano, Johanne d'Aiserant, Sysbodo, Ademaro de Cuveira, Pontio
+ d'Ai, Petro Ademart, Blanchino, Nicholao Pairoler, Petro Desiderii.
+ Testes vocati sunt Burgenses clerici: Algisius de sancto Romano,
+ Algisius de sancto Valerio, Willelmus Berengarii, Pontius d'Andaloc,
+ Petrus de Chivo, Willelmus Cellarers, Martinus, Petrus Bosoni,
+ Umbertus de la Balma, Giraldus de Gavaisano, Johannes Cigotz, Umbertus
+ Badola, Petrus de Chaiffa, Poncius Auriols, Petrus Silvio. Vocati sunt
+ etiam laici: Petrus Cellarers, Lambertus de sancto Nazario, Raimundus
+ Otgerii, Petrus de Salas, Willelmus Guidonis. Acta sunt hec in
+ Burgensi capitulo, assensu Falconis Valentini episcopi, qui presentem
+ paginam sigilli sui auctoritate simul &amp; testimonio confirmavit,
+ pontificatus sui anno IIII<SUP>to</SUP>, sedente in Urbe Clemente papa
+ III<SUP>o</SUP>. Consequenter ad maiorem firmitatem habendam in
+ posterum auctorizata est presens scriptura impressione sigilli
+ ecclesie Sancti Petri de Burgo. Hoc totum laudavit Bertrandus
+ d'Ameillan prior Sancti Egidii<A NAME="fnrefXI_8"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXI_8">8</A> &amp; sigilli sui munimine
+ confirmavit, anno Verbi Incarnati M<SUP>o</SUP> C<SUP>o</SUP>
+ LXXXX<SUP>o</SUP> I<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXI_A"></A><A HREF="#fnrefXI_A">A</A>] Transcription de
+ l'original, charte-<EM>partie</EM> dont les deux exempl. étaient
+ divisés par les lettres A à Q: le parchemin marqué BBB a 25 lig., les
+ e y sont cédillés; il a eu quatre sceaux dont il ne reste que la
+ trace.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXI_1"></A><A HREF="#fnrefXI_1">1</A>] La commanderie des
+ Hospitaliers de Valence (<EM>præceptoria Sancti Vincentii prope &amp;
+ extra muros civitatis Valentiæ</EM>) consistait en une église &amp; un
+ couvent, où vivaient, sous la conduite d'un commandeur
+ (<EM>magister</EM>), plusieurs chevaliers, des donats, un sacristain
+ &amp; des soeurs de l'ordre de <A NAME="p_25"></A> Saint-Jean de
+ Jérusalem: l'emplacement de l'église lui avait été concédé par
+ l'église du Bourg, qui y réclamait des droits paroissiaux; les
+ bâtiments furent rasés par les troupes du baron des Adrets en 1561.
+ Elle dépendait du précepteur des diocèses de Vienne &amp; Valence. Les
+ souvenirs que cet établissement a laissés sont peu nombreux &amp;
+ épars en divers fonds: nous publierons en <EM>appendice</EM> les
+ chartes les plus anciennes.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXI_2"></A><A HREF="#fnrefXI_2">2</A>] On nommait
+ spécialement <EM>parrochialia</EM> les sacrements dont
+ l'administration était réservée au curé (<EM>parochus</EM>).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXI_3"></A><A HREF="#fnrefXI_3">3</A>] Serviteurs à gages
+ de la commanderie, ne faisant pas partie de l'ordre.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXI_4"></A><A HREF="#fnrefXI_4">4</A>] <EM>Muret</EM>,
+ quartier sous Château-Mouchet.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXI_5"></A><A HREF="#fnrefXI_5">5</A>] Tour d'Aion, dont on
+ fit le nom de la porte de <EM>Tourdéon</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXI_6"></A><A HREF="#fnrefXI_6">6</A>] Ces processions
+ solennelles, qui réunissaient plusieurs communautés religieuses de
+ Valence, donnèrent lieu à des abus auxquels il fallut remédier; le
+ monastère de Saint-Ruf qui était tenu d'y assister s'en fit plus tard
+ dispenser par le pape Urbain V, ainsi que les prieurés de Saint- Félix
+ &amp; de Saint-Victor de Valence (20 juillet 1365).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXI_7"></A><A HREF="#fnrefXI_7">7</A>] Enfant de choeur,
+ non <EM>correarius</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXI_8"></A><A HREF="#fnrefXI_8">8</A>] Saint-Gilles,
+ monastère de Bénédictins fondé au diocèse de Nîmes vers 514, sous le
+ vocable de Saint Gilles &amp; de Saint Pierre.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ I<SUP>er</SUP> avril 1192.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Bulla Celestini III papæ pro jurisdictione et
+ possessionibus</EM>]<A NAME="fnrefXII_A"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ CELESTINUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis Guigoni
+ priori &amp; fratribus Sancti Petri de Burgo Valentie, salutem &amp;
+ apostolicam benedictionem. Ea que a nobis rationabiliter postulantur
+ digno complere debemus affectu, &amp; vota que a rationis tramite non
+ discordant pie sunt &amp; liberaliter admittenda. Eapropter, dilecti
+ in Domino filii, vestris iustis postulationibus grato concurrentes
+ assensu, apostolica vobis auctoritate concedimus, ut si quis de
+ clericis vestris Capitulo suo inobediens fuerit liceat vobis eum
+ quamdiu in contumatia permanserit, per interdicti sententiam &amp;
+ beneficii subtractionem donec resipuerit, appellatione remota <A NAME=
+ "p_26"></A> punire. Ad hec etiam donationes, concessiones,
+ permutationes &amp; remissiones a Valentinis Episcopis &amp; Abbatibus
+ vestris rationabiliter ecclesie vestre collatas &amp; hactenus
+ observatas, ratas habemus &amp; illibatas vobis precipimus observari.
+ Specialiter quindecim dies banni mensis augusti<A NAME=
+ "fnrefXII_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXII_1">1</A>,
+ remissionem candelarum &amp; concessionem avene censualis quam
+ percipere solebat Abbas vester in mansis que ad vineas plantandas
+ donantur; decimas etiam in loco qui dicitur Mariscus &amp;
+ iurisdictionem quam habebat in hominibus ecclesie qui de homicidio,
+ adulterio, periurio, proditione &amp; crimine perduellionis rei
+ habebantur, &amp; quod de feodis Abbatum cum eorum assensu ecclesie
+ vestre collatum est a feodatariis: hec omnia vobis sicut iuste &amp;
+ pacifice possidetis, auctoritate apostolica confirmamus &amp;
+ presentis scripti patrocinio communimus. Obeunte vero te nunc eiusdem
+ loci Priore vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet
+ subreptionis astutia seu violentia preponatur, nisi quem fratres
+ communi consensu vel maior pars consilii sanioris secundum Dei timorem
+ &amp; statuta canonum<A NAME="fnrefXII_2"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXII_2">2</A> duxerint eligendum. Nulli ergo omnino hominum
+ liceat hanc paginam nostre concessionis seu confirmationis infringere
+ vel ei ausu temerario contra ire. Si quis autem hoc attemptare
+ presumpserit, indignationem Omnipotentis Dei &amp; beatorum Petri
+ &amp; Pauli Apostolorum eius se noverit incursurum. Datum Laterani,
+ kalendas aprilis, pontificatus nostri anno primo<A NAME=
+ "fnrefXII_3"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXII_3">3</A>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXII_A"></A><A HREF="#fnrefXII_A">A</A>] Texte pris sur
+ l'original, coté n<SUP>o</SUP> 13, parchemin de 20 lig., au bas duquel
+ pendent quelques fils de sole jaune. Plusieurs copies en ont été
+ prises. L'<EM>Invent. rais.</EM> en contient (f<SUP>o</SUP> 10) une
+ analyse (transcrite dans l'<EM>Extrait</EM>, f<SUP>o</SUP> 2), qui en
+ fait sentir l'importance: <EM>Bulla Celestini papæ III multum pregnans
+ in verbis substantialibus continens effectualiter sex capita</EM>:...
+ de clericis inobedientibus...; confirmatio donationum..., banni...;
+ <EM>rursusque confirmavit duas cartas Heustachii præpositi pro
+ ecclesia optimas</EM> (ch. VI &amp; IX):... de electione prioris,...
+ comminationes.--Elle est suivie de cette note:
+ </P>
+ <P CLASS="indent">
+ Duo <EM>vidimus</EM> hujus bullæ habet ecclesia, quorum unum recepit
+ magister Andreas Champelli sub anno Domini M<SUP>o</SUP> <A NAME=
+ "p_27"></A> CCC<SUP>o</SUP> Lx<SUP>o</SUP> tertio, prima augusti;
+ aliud vero fecerunt archiepiscopus Ebredunensis &amp; succentor
+ Parisiensis, tamen nullam datam habet.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXII_1"></A><A HREF="#fnrefXII_1">1</A>] Cette bulle
+ restreint le droit de <EM>banvin</EM>, accordé en juillet &amp; août
+ par le prévôt Eustache (ch. IX).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXII_2"></A><A HREF="#fnrefXII_2">2</A>] Cap. 21, tit. VI,
+ <EM>de electione &amp; electi potestate</EM>, lib. I <EM>Décret.
+ Greg</EM>. (<EM>Corp. Iur. can.</EM>, t. II, c. 51-2).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXII_3"></A><A HREF="#fnrefXII_3">3</A>] Célestin III fut
+ élu pape le 30 mars &amp; sacré le 14 avril 1191. Le jour même de la
+ date de cette bulle, il adressa de Latran à l'archevêque de Vienne une
+ lettre en faveur des Chartreux (<EM>Privil. ord. Carthus.</EM>,
+ f<SUP>o</SUP> 3<SUP>b</SUP>).
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 3 avril 1192.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Bulla Celestini III de ecclesiis et juribus
+ parrochialibus</EM>]<A NAME="fnrefXIII_A"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Vidimus Bullæ Celestini papæ tertii qui in alia præcedenti multa bona
+ ecclesiæ Sancti Petri de Burgo fecit, etiam plurima alia bona fecit
+ eidem ecclesiæ in sequenti Bulla.
+ </P>
+ <P>
+ In primis eandem ecclesiam Burgi sub protectione sua suscepit.--Item
+ statuit quod omnes possessiones &amp; quæcumque alia bona quæ eadem
+ ecclesia in præsentiarum possidet aut in futurum possit adipisci
+ priori &amp; canonicis Burgi successoribusque suis illibata
+ permaneant; in quibus hæc duxit exprimenda: præfatam ecclesiam Burgi,
+ cum decimis, possessionibus &amp; aliis pertinentiis; ecclesiam Sancti
+ Thomæ<A NAME="fnrefXIII_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXIII_1">1</A>, ecclesiam Sancti Andreæ apud Castrum Novum Isaræ<A
+ NAME="fnrefXIII_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXIII_2">2</A>,
+ ecclesiam Sanctæ Mariæ de Marnaudo<A NAME="fnrefXIII_3"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXIII_3">3</A>, ecclesiam Sancti Joannis
+ Castribuxi<A NAME="fnrefXIII_4"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXIII_4">4</A>, capellam Sancti Petri Castribuxi, capellam Sancti
+ Nicolai Roche<A NAME="fnrefXIII_5"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXIII_5">5</A>, ecclesiam Sancti Georgii<A NAME=
+ "fnrefXIII_6"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXIII_6">6</A>,
+ ecclesiam Sancti Saturnini<A NAME="fnrefXIII_7"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXIII_7">7</A>, ecclesiam Sancti Petri de <A
+ NAME="p_28"></A> Juvet<A NAME="fnrefXIII_8"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXIII_8">8</A>, ecclesiam Sancti Apollinaris extra Rodanum<A
+ NAME="fnrefXIII_9"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXIII_9">9</A>,
+ ecclesiam Sancti Marcelli de Javeysano<A NAME="fnrefXIII_10"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXIII_10">10</A>, ecclesiam Sanctæ Mariæ
+ de Colombario<A NAME="fnrefXIII_11"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXIII_11">11</A>, domum Helemosinæ Burgi<A NAME=
+ "fnrefXIII_12"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXIII_12">12</A>;
+ &amp; tertiam partem lesdæ <A NAME="fnrefXIII_13"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXIII_13">13</A> carnium in macello
+ Valentiæ, &amp; totam lesdam carnium in macello Burgi. Libertates
+ quoque &amp; immunitates concessas, antiquas consuetudines hactenus
+ observatas habuit ratas &amp; perpetuo illibatas permanere voluit.--
+ Item interdixit ne aliquis constituat ecclesiam aut oratorium infra
+ terminos parrochiarum ipsorum prioris &amp; canonicorum.--Item ...
+ interdictum ... (<EM>sic</EM>).--Item sepulturam quoque Burgi liberam
+ esse decrevit.--Item statuit quod nullus ad sepulturam parrochianos
+ Burgi admittat, nisi salva priori &amp; canonicis in testamento
+ canonica portione<A NAME="fnrefXIII_14"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXIII_14">14</A>.-- Item quod moriente priore Burgi, nullus
+ alius ibi præponatur nisi quem canonici duxerint eligendum.--Item
+ decrevit quod nemo ecclesiam Burgi turbet aut ejus possessiones
+ auferat &amp; ablatas retineat.
+ </P>
+ <P>
+ Postremo dedit omni creaturæ maledictionem contravenienti contra hanc
+ constitutionem. Datum Lateranen., iij<SUP>o</SUP> nonas aprilis,
+ indictione decima, Incarnationis Dominicæ anno millesimo centesimo
+ nonagesimo secundo, pontificatus vero domini Celestini papæ tertii
+ anno primo.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_A"></A><A HREF="#fnrefXIII_A">A</A>] Extrait tiré de
+ <EM>l'Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 9: il a été fait sur un
+ <EM>vidimus</EM>, ce qui fait croire que l'original était perdu. On
+ reconnaît à la formule de la date que c'était une bulle solennelle;
+ elle est précieuse pour les indications qu'elle donne sur les
+ anciennes dépendances de l'église du Bourg.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_1"></A><A HREF="#fnrefXIII_1">1</A>]
+ <EM>Saint-Thomas</EM>: d'après M. Lacroix, qui a bien voulu nous aider
+ de ses lumières pour la partie géographique, cette église devait se
+ trouver, comme la suivante, à Châteauneuf-d'Isère.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_2"></A><A HREF="#fnrefXIII_2">2</A>]
+ Châteauneuf-d'Isère, canton du Bourg-de-Péage; ce lieu reconnaît
+ actuellement pour patron Saint Thomas, &amp; on honore comme
+ secondaires saint Hugues &amp; saint Roch.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_3"></A><A HREF="#fnrefXIII_3">3</A>] L'église de
+ Sainte-Marie de <EM>Marnau</EM> figure dans une charte du commencement
+ du XIII<SUP>e</SUP> siècle, par laquelle Humbert de Châteaubourg lui
+ donne divers revenus <EM>super portum Confluentis</EM> (Cartul. de
+ Saint-Félix); elle était située près du confluent de l'Isère &amp; du
+ Rhône.
+ </P>
+ <A NAME="p_29"></A>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_4"></A><A HREF="#fnrefXIII_4">4</A>] Châteaubourg en
+ Vivarais faisait avant la Révolution partie du diocèse de Valence,
+ archiprêtré de Saint-Sylvestre; il continua même après l'union du
+ chapitre du Bourg à celui de Saint-Apollinaire d'être sous le
+ patronage de la manse de Saint-Pierre: la chapelle dédiée à saint
+ Pierre n'est mentionnée dans aucun rôle.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_5"></A><A HREF="#fnrefXIII_5">5</A>] Il doit s'agir
+ ici de la Roche-de-Glun, à 7 kilom. de Valence, quoique le pouillé de
+ 1548 &amp; celui de 1729 ne fassent mention d'aucune chapelle dédiée à
+ saint Nicolas dans cette paroisse.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_6"></A><A HREF="#fnrefXIII_6">6</A>] Saint-Georges en
+ Vivarais, dans l'archiprêtré de Saint-Sylvestre (dioc. de Valence); le
+ prieur de ce lieu est taxé aux décimes de 1548 pour 46 livres.--Notons
+ qu'un hameau de ce nom, entre la Roche-de-Glun &amp; Tain, est
+ surmonté d'une croix, dans la carte de Cassini.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_7"></A><A HREF="#fnrefXIII_7">7</A>] Il existait
+ trois paroisses du nom de Saint-Sorlin au diocèse de Vienne; dans
+ celui de Valence, Eymeu avait aussi pour vocable saint Saturnin;
+ cependant cette localité paraît avoir été sur une des rives du Rhône.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_8"></A><A HREF="#fnrefXIII_8">8</A>] Saint-Pierre de
+ <EM>Juvet</EM> ou <EM>Juivet</EM> figure dans des lièves du
+ XVI<SUP>e</SUP> &amp; du XVII<SUP>e</SUP> siècles, comme faisant
+ partie du mandement de Durtail; il était entre cette localité &amp;
+ Cornas.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_9"></A><A HREF="#fnrefXIII_9">9</A>] Voir ch. IX, n.
+ 1.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_10"></A><A HREF="#fnrefXIII_10">10</A>]
+ <EM>Javeysans</EM>, d'après les lièves indiquées, se trouvait près de
+ Saint-Marcel-lès-Valence (voir encore ch. XLI).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_11"></A><A HREF="#fnrefXIII_11">11</A>] Quoique
+ Colombier-le-Jeune en Vivarais (<EM>Columbarium Juvenis, ex parte
+ Regni</EM>), dans l'archiprêtré de Saint- Sylvestre, fut, en effet,
+ sous le vocable de la sainte Vierge, nous opinons à croire qu'il
+ s'agit ici de Notre-Dame-du-Colombier (<EM>ecclesia sanctæ Mariæ de
+ Colombario</EM>), qui fut inféodée en 1201, avec ses terres, censes,
+ décimes &amp; droits paroissiaux, aux religieuses Cisterciennes de
+ Vernaison par les chanoines du Bourg.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_12"></A><A HREF="#fnrefXIII_12">12</A>] Voir ch. VI,
+ n. 12.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_13"></A><A HREF="#fnrefXIII_13">13</A>] Droits
+ prélevés sur les boucheries de Valence et du Bourg.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIII_14"></A><A HREF="#fnrefXIII_14">14</A>] Voir sur la
+ portion canonique ou <EM>quarte funéraire</EM>, ch. X, n. 2.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XIV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ décembre 1192.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Carta Falconis episcopi Valentini</EM>] <EM>de privilegio
+ portus</EM> <A NAME="fnrefXIV_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXIV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ SICUT ea que congruunt rationi &amp; temporum antiquitate
+ corroborantur, in sua debent stabilitate servari, sic nove <A NAME=
+ "p_30"></A> adinventiones que contra ius emerserint &amp; pristinam
+ consuetudinem impedire videntur, de iure sunt resecande. Eapropter ego
+ Falco, Dei gratia Valentinus episcopus, per presentem cartam sigillo
+ meo signatam tam ad presencium quam futurorum noticiam transmittere
+ dignum duxi, quod cum ecclesia Sancti Petri de Burgo, &amp; Bernardus
+ de Belregart<A NAME="fnrefXIV_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXIV_1">1</A> &amp; participes sui qui nomine eiusdem ecclesie
+ portum de Burgo tenent, adversus quosdam navigatores in confinio
+ Rodani constitutos iustam satis querelam proponerent, eo quod preter
+ solitum ad hominum &amp; lignorum &amp; aliarum plurium rerum
+ multitudinem asportandam, navigia plus debito magna parantes, eiusdem
+ portus sibi redditus usurpare; tandem bone opinionis viris ascitis, ex
+ eorum testimonio instructus, pretaxatam querimoniam terminare &amp; ei
+ debitum finem imponere cum consilii maturitate curavi. Quoniam igitur
+ cum dampno alterius nemo locupletari debet<A NAME="fnrefXIV_2"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXIV_2">2</A>, idcirco decerno &amp; sub
+ pena v. solidorum &amp; dimidii statuo &amp; statuendo prohibeo, ne
+ quispiam de supradictis navigatoribus lucri causa navigium teneat,
+ unde eiusdem portus aliquatenus iura debita minuantur. De cetero
+ piscatoribus interdico, ut non alia navigia teneant nisi ea cum quibus
+ soliti sunt piscari, in quibus non ultra quam v. vel vi.<A NAME=
+ "fnrefXIV_3"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXIV_3">3</A> homines,
+ non quadrupedia, non setam, neque mel, neque aliquarum rerum sarcinas
+ duas, non Lombardos<A NAME="fnrefXIV_4"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXIV_4">4</A>, neque Limina Sanctorum<A NAME=
+ "fnrefXIV_5"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXIV_5">5</A> petentes
+ vel ab eis redeuntes, neque merces portantes recipere presumant, nec a
+ partibus medianorum asportare ligna vel aliqua talia que superius
+ prohibentur. Sustineo tamen ut si quando Rodanum transire voluerint,
+ &amp; lignorum vel carbonum vel cinerum sarcinulam vel fructus arborum
+ aliquis portans advenerit, in navigio suo recipere liceat. Volo iterum
+ ut idem portus ius suum in omnibus &amp; per omnia solitam habeat
+ libertatem. Preterea concedo ut a loco qui dicitur mansus Saramannorum
+ usque ad ingressum medianorum, naute eiusdem portus ius &amp; <A NAME=
+ "p_31"></A> potestatem utrobique habeant applicandi &amp; faciendi
+ quicquid a[d] usus suos necesse fuerit. Et si forte ventorum vel
+ aquarum impetus navem vel navigia eiusdem portus sic impulerit ut
+ aliquis inde dampnum sustineat, non statim eisdem nautis penam
+ inferat, set pro mandato meo satisfactionem recipiat. Facta sunt hec
+ anno ab Incarnatione Domini M<SUP>o</SUP> C<SUP>o</SUP> XC<SUP>o</SUP>
+ IJ<SUP>o</SUP>, mense decembri, in aula pontificali. Testes sunt: Pe.
+ de Torno, C<SUP>s</SUP> S<SUP>i</SUP> R<SUP>i</SUP> <A NAME=
+ "fnrefXIV_6"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXIV_6">6</A>, Dur. de
+ Torno, L. baiulus, W. de Alexiano, Po. de Andalosco presbiter, Pe. de
+ Chaissa clericus, W. nepos Ber. de Belregart, Vincencius piscator,
+ Bontosus <A NAME="fnrefXIV_7"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXIV_7">7</A>de Segularia, Bontosus Raiacia, Salvaniacus,
+ Desiderius, piscatores.
+ </P>
+ <P>
+ Ego Jacobus domni episcopi notarius<A NAME="fnrefXIV_8"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXIV_8">8</A>, quinto anno pontificatus ipsius,
+ presentem cartam mandato eius scripsi.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIV_A"></A><A HREF="#fnrefXIV_A">A</A>] Texte tiré de
+ l'original, coté n<SUP>o</SUP> 35, parchemin de 23 lig., avec fragment
+ du sceau de l'évêque Falcon, pendant sur lemnisque. Le dos contient
+ cette note: <EM>Litera portus Rodani, continens quod nemini liceat
+ tenere navigium in confinationibus portus Rodani causa lucri, unde
+ aliquathenus jura dicti portus minuantur; item quamvis piscatoribus
+ liceat tenere naviculas pro usu piscandi tantum, tamen non debent
+ recipere</EM>, etc.--Cette charte fut vidimée le 6 mars 1312 par Jean
+ d'Annonay, official de Valence.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIV_1"></A><A HREF="#fnrefXIV_1">1</A>] Bernard de
+ Beauregard tenait en fief la totalité du port du Rhône à Valence,
+ savoir: la moitié de l'église du Bourg (ch. XIV), un quart d'Adalbert
+ de Crussol (ch. XX) &amp; le restant de Guillaume de Crussol (ch.
+ XXI); il fit par motif de piété donation de la moitié du
+ <EM>villenage</EM> qu'il y avait au chapitre de Saint-Pierre
+ (<EM>ibid.</EM>). Sur sa femme Sazie, qui s'associa à ses libéralités,
+ voir ch. XX, n. 3.--Un Humbert de Beauregart, chanoine du Bourg, a
+ déjà figuré comme témoin en 1191 (ch. XI); un membre de la même
+ famille, Pierre, l'était en 1223 (ch. XXXII); la même année, un
+ Guillaume de Beauregart est qualifié <EM>junior miles</EM>
+ (<EM>ibid.</EM>).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIV_2"></A><A HREF="#fnrefXIV_2">2</A>] Règle de droit
+ naturel formulée par le pape Benoit VIII &amp; insérée au titre <EM>de
+ Regulis juris</EM>, n<SUP>o</SUP> 48 (<EM>Sexti Decret., Corp. Iur.
+ can.</EM>, t. II, col. 1039).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIV_3"></A><A HREF="#fnrefXIV_3">3</A>] L'original porta,
+ croyons-nous, primitivement: vi. <EM>vel</EM> vij.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIV_4"></A><A HREF="#fnrefXIV_4">4</A>] Marchands
+ Lombards, appelés dans d'autres chartes <EM>Italici</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIV_5"></A><A HREF="#fnrefXIV_5">5</A>] Suppléer
+ <EM>apostolorum</EM> ou <EM>locorum</EM>. Nos chartes offrent
+ plusieurs exemples de pèlerinages.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIV_6"></A><A HREF="#fnrefXIV_6">6</A>] Ces initiales
+ doivent signifier: <EM>canonicus Sancti Rufi</EM>; &amp; les autres:
+ <EM>Durandus, Lantelmus</EM> (ch. XVI); <EM>Willelmus, Pontius,
+ Petrus, etc.</EM> <A NAME="p_32"></A>
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIV_7"></A><A HREF="#fnrefXIV_7">7</A>] L'abréviation qui
+ fuit l'<EM>n</EM> de <EM>Bontosus</EM> demanderait pour lecture
+ régulière: <EM>Bonustosus.</EM>
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIV_8"></A><A HREF="#fnrefXIV_8">8</A>] Ce notaire fut à
+ la tête de la chancellerie épiscopale de Valence sous Falques &amp;
+ Humbert; il apparaît en 1188 &amp; produit un grand nombre d'actes
+ d'une rédaction remarquable pour l'époque, jusqu'en 1220.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 8 mars 1207.
+ </P>
+ <P>
+ <EM>Compositio duorum litigantium</EM> <A NAME="fnrefXV_A"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NE res gesta processu temporis revocetur in dubium, scripturarum solet
+ apicibus commendari. Eapropter cum inter Salvaignetum &amp; Covenent
+ uxorem Petri Correia controversie mote fuissent super quibusdam rebus
+ que quondam fuerunt Ricarde uxoris Salvaigneti, videlicet tercia parte
+ portus &amp; domo quadam &amp; vinea; &amp; hec omnia Covenenz, mortuo
+ ipsius Ricarde filio in pupillari etate, ad se pertinere dicebat
+ racione consuetudinis que in civitate Valencia habetur<A NAME=
+ "fnrefXV_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXV_1">1</A>, eo quod
+ predicta Ricarda in tercio gradu consanguinitatis sibi coniuncta
+ fuisset; &amp; econtra Salvaignetus omnia supradicta sibi defenderet,
+ tum ex eo quod hereditas filii sui ad eum pertinere debebat nulla
+ obstante consuetudine, tum etiam quod Sazia uxor Bernardi de
+ Belreguart uxori sue proximiore gradu parentele coniuncta fuerat:
+ attestationibus hinc inde receptis &amp; cognitis tandem ad pacem
+ &amp; concordiam sunt deducte. In primis prefata Covenenz de consensu
+ &amp; voluntate mariti sui Petri Correia, &amp; Salvaignetus &amp;
+ Sazia uxor Bernardi de Belreguart de voluntate ipsius, compromiserunt
+ super predictis controversiis se stare mandato &amp; voluntati domni
+ Jarentonis prioris de Burgo, &amp; sibi fideiussores idoneos
+ prestiterunt, Covenenz Ademarum <A NAME="p_33"></A> Alamanni,
+ Salvaignetus Bernardum de Belreguart, Sazia Petrum Cellerarii, ut
+ quicquid ab ipso vel ab alio ipsius nomine diceretur ratum &amp;
+ firmum inter ipsos permaneret, &amp; se observaturos in perpetuum
+ sacramento prestito promiserunt. Ea propter supradicte controversie a
+ domno Jarentone priore, de consilio Petri vicarii &amp; magistri
+ Ugonis &amp; W. Arnaudi qui sibi asistebant, sopite sunt in hunc
+ modum: Sazia terciam partem portus, super quam questio mota fuerat,
+ iure perpetuo habere debet &amp; possidere absque omni contradictione
+ predictorum Salvaigneti &amp; Covenent &amp; suorum decetero
+ successorum, ut nichil iuris, nichil requisitionis in predicto portu
+ habeant, nec aliquam deinceps moveant questionem; prefata Covenenz
+ domum habere debet, absque omni contradictione Sazie &amp;
+ Salvaigneti, &amp; Sazia uxor Bernardi de Belreguart vij. libras &amp;
+ dimidiam in octabis Resurrectionis Domini sibi solvere tenetur;
+ Salvaignetus vineam habeat &amp; quiete possideat, &amp; utraque
+ predictarum Sazia &amp; Covenenz L. solidos in eisdem octabis sibi
+ solvat. Hec autem composicio, prout superius in singulis capitulis est
+ expressa, sub religione sacramenti prestiti &amp; fideiussorum
+ satisdatione inviolabiliter iussa est observari, ut nullo iure, nulla
+ racione ab aliqua parcium valeat retractari in tempore subsequenti.
+ Acta fuerunt hec anno ab Incarnatione Domini M<SUP>o</SUP>
+ CC<SUP>o</SUP> VII<SUP>o</SUP>, viij<SUP>o</SUP> ydus marcii, in
+ camera ipsius Jarentonis prioris, testibus intervenientibus:
+ Chatberto, Vmberto, Johanne de Tolosa, Poncio d'Andalosc, Petro
+ Cellerarii, bono homine Mauricii, Raimundo de Platea, W. Ioram, Juvene
+ Guarnerii, Ademaro Alamanni, Petro Correia, Bernardo de Belreguart,
+ Raimundo Vitale. Insuper ad perennem rei memoriam &amp; ne presens
+ factum valeat vacillare, de consensu &amp; voluntate canonicorum
+ Sancti Petri, presens carta sigilli Sancti Petri firmo munimine
+ insignita est.
+ </P>
+ <A NAME="p_34"></A>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXV_A"></A><A HREF="#fnrefXV_A">A</A>] Texte tiré de son
+ original, parch. de 23 lig., avec le sceau du Bourg encore pendant sur
+ cordon. Il porte au revers cette note explicative: <EM>Ista litera
+ continet quod tercia pars portus Rodani pertinet Sayzie uxori Bernardi
+ de Belregart, ex presenti pronunciatione facta per dom. Jarentonem
+ priorem S<SUP>i</SUP> Petri de Burgo super questione quam habebant de
+ dicto portu &amp; certis aliis bonis retroscriptis, inter voc.
+ Salvaygnetum &amp; Covenent uxorem Petri Correya quibus fuerunt domus
+ &amp; vinea retroscripte adjudicate</EM>....
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXV_1"></A><A HREF="#fnrefXV_1">1</A>] D'après cette
+ coutume valentinoise, l'héritage maternel, à la mort des enfants,
+ retournait à la famille de l'épouse défunte, à l'exclusion du père.
+ Voir sur la jurisprudence actuelle, <EM>Code civil</EM>, art. 746- 8.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XVI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 15 avril 1209.
+ </P>
+ <P>
+ <EM>Concordia de portu inter ecclesiam Sancti Petri et Giuidonem ac
+ Aldebertum de Cruceolo</EM> <A NAME="fnrefXVI_A"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXVI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOVERINT universi ad quorum noticiam presens scriptum devenerit quod,
+ inter ecclesiam Sancti Petri de Burgo, &amp; Guidonem de Crucolio
+ &amp; Aldebertum fratrem eius, ad cuius ius pertinebat quicquid pater
+ eorum in portu de Burgo habuerat, ut ex consessione ipsius Guidonis
+ habebatur, super eodem portu de Burgo amicabilis est habita inter
+ ipsos composicio in hunc modum. Canonici ecclesie Sancti Petri
+ proponebant eandem ecclesiam habere plene medietatem dominii in dicto
+ portu, quod ab ipso Aldeberto &amp; Guidone fratre eius in dubium
+ vertebatur. Set hac presenti composicione actum est inter ipsos ut,
+ absque omni contradictione ipsorum &amp; successorum eorum, ecclesia
+ deinceps plenarie habeat in perpetuum medietatem tocius dominii in
+ portu &amp; omnium proventuum que iure dominii obveniunt, scilicet in
+ laudationibus venditionum sive aliorum contractuum, sive in omnibus
+ placitamentis que quocumque modo percipiuntur in portu. Plane, prout
+ nominatus Aldebertus &amp; Guido recognoscebant, ecclesia Sancti Petri
+ <A NAME="p_35"></A> habebat in eodem portu ab antiquo xx. &amp; v.
+ solidos censuales; &amp; ipsi dicebant se habere in portu xiji.
+ solidos censuales, &amp; vi. sextarios salis &amp; vi. restes alliorum
+ &amp; vi. restes unionum, &amp; x. denarios pro sotularibus ad opus
+ baiuli, &amp; quartaironem<A NAME="fnrefXVI_1"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXVI_1">1</A> unum &amp; dimidium piperis, &amp;
+ unciam &amp; dimidiam cinnamomy<A NAME="fnrefXVI_2"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXVI_2">2</A>, quod ita esse ex toto ecclesia
+ Sancti Petri non concedebat. Super hoc taliter diffinitum est:
+ ecclesia Sancti Petri iure perpetuo habebit sibi de predictis xiji.
+ solidis iji. denarios, &amp; de predictis vi. sextariis salis quos
+ ipsi se habere dicebant, habebit ecclesia iji. sextarios, &amp; iji.
+ restes alliorum &amp; iii. restes unionum, &amp; de predictis x.
+ denariis qui solebant dari pro sotularibus v. denarios, de cartone<A
+ NAME="fnrefXVI_3"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXVI_3">3</A>
+ piperis &amp; dimidio &amp; de uncia cinnamony &amp; dimidia,
+ medietatem per totum. Hec omnia supradicta cum medietate tocius
+ dominii in portu, sicut superius<A NAME="fnrefXVI_4"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXVI_4">4</A> expressum est, laudaverunt &amp;
+ concesserunt prefate ecclesie dictus Aldebertus &amp; Guido in
+ perpetuum ut, absque contradictione ipsorum &amp; suorum decetero
+ successorum, prenominata ecclesia supradicta in pace habeat &amp;
+ percipiat. Et hec omnia Aldebertus, ad quem pertinebat quicquid iuris
+ pater ipsius in dicto portu habuerat, iuramento prestito firmiter
+ comprobavit ut a se &amp; successoribus suis perpetuis temporibus
+ inviolabiliter observentur. Verum ecclesia Sancti Petri xx. libras,
+ quas habebat in portu pro gatgeria in parte ipsius Aldeberti, eidem
+ remisit; insuper xijij. libras Valentine monete<A NAME=
+ "fnrefXVI_5"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXVI_5">5</A> eidem
+ Aldeberto donavit, de quibus Guido ijij. libras habuit &amp; insuper
+ xx. solidos ab ecclesia: &amp; filius eius Geraldus, qui omnia
+ supradicta laudavit in manu Chatberti sacerdotis &amp; canonici &amp;
+ eidem ecclesie extitit fideiussor, xx. solidos habuit ab ecclesia; et
+ Petrus Malleni, qui huius rei extitit mediator, x. solidos habuit ab
+ ecclesia. Et si aliquam querimoniam contra ecclesiam possent proponere
+ Aldebertus &amp; Guido, occasione perceptorum reddituum ex gatgeria,
+ omnimodo finierunt, ita ut decetero nullo modo super hoc ecclesia
+ valeat <A NAME="p_36"></A> conveniri ab ipsis vel successoribus eorum.
+ Sciendum etiam quod, de refectione que singulis annis debetur duobus
+ portonariis eiusdem portus, actum est ut in refectione unius hominis
+ medietatem prestet ecclesia, medietatem dictus Aldebertus. Hec autem,
+ prout<A NAME="fnrefXVI_6"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXVI_6">6</A> in singulis capitulis sunt expressa, assistentibus
+ huic facto ex parte ecclesie Willelmo Arnaldi, Guigone Bernardi,
+ Bertrando de Stella, Chatberto de Burgo, Willelmo Berengarii,
+ canonicis Sancti Petri, ab utraque parte gratuito sunt recepta; in
+ presentia domini Vmberti Valentini episcopi<A NAME="fnrefXVI_7"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXVI_7">7</A> qui, ad preces Aldeberti
+ &amp; Guidonis, supradicta laudavit &amp; concessit ecclesie in
+ perpetuum. Acta sunt hec apud Valentiam in camera domini episcopi
+ inferiori de turre, anno domini M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP>
+ VIJIJ<SUP>o</SUP>. C littera dominicali<A NAME="fnrefXVI_8"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXVI_8">8</A>, xvij. kalendas maii. Testes
+ interfuerunt Bertrandus de Stella, Willelmus de Bellomonte, magister
+ Vgo Bellicensis, Guigo Bernardi, Willelmus Arnaldi, Chatbertus de
+ Burgo, Willelmus Berengarii, Petrus de Sonna clericus, Bartholomeus
+ baiuli filius, Petrus de Salis, Paganus de Crista, Covidatus, Folco de
+ Crucolio, Petrus Malleni. Insuper ad perhennem rei memoriam, de
+ voluntate utriusque partis, facta est presens carta, sigillo domini
+ Vmberti Valentini episcopi confirmata.
+ </P>
+ <P>
+ <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum"> Ego Jacobus
+domini
+ episcopi notarius, decimo anno pontificatus ipsius, presentem cartam
+ mandato eius scripsi.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVI_A"></A><A HREF="#fnrefXVI_A">A</A>] Transcription de
+ l'original, parch. de 29 lig. coté xlviii &amp; 20, au bas duquel
+ pendent des fils de soie rouge &amp; verte. Au dos se trouve cette
+ analyse que nous abrégeons:... <EM>Que concordia continet in effectu,
+ quod dicta ecclesia habet medietatem dominii portus Rodani &amp; eidem
+ ecclesie pertinet medietas proventuum, que jure dominii obveniunt in
+ laudacionibus vendicionum sive aliorum contractum in placitamentis. Et
+ ultra habet ecclesia in portu.... Que omnia usque hic declarata
+ solebat percipere integraliter dictus Aldebertus ante presentem
+ composicionem; plura alia etiam continentur infra que solvit &amp;
+ remisit ecclesia dictis fratribus &amp; filio dicti Aldeberti &amp;
+ arbitro ipsorum.</EM>
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVI_1"></A><A HREF="#fnrefXVI_1">1</A>] Var. de la ch.
+ suiv.: <EM>cartaironem</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVI_2"></A><A HREF="#fnrefXVI_2">2</A>] Var.
+ <EM>cynnamomi</EM>, cannelle.
+ </P>
+ <A NAME="p_37"></A>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVI_3"></A><A HREF="#fnrefXVI_3">3</A>] Var.
+ <EM>cartairone</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVI_4"></A><A HREF="#fnrefXVI_4">4</A>] Var.
+ <EM>supra</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVI_5"></A><A HREF="#fnrefXVI_5">5</A>] Le document le
+ plus ancien, à notre connaissance, où il soit fait mention de la
+ monnaie Valentinoise, est le <EM>Cartulaire de Domène</EM>, dans des
+ actes du XI<SUP>e</SUP> siècle (ch. 154, 165, etc.); les concessions
+ impériales de Frédéric I<SUP>er</SUP> (1157, 1178, etc.) ne furent
+ donc que la confirmation d'un droit reconnu. Au XII<SUP>e</SUP>
+ siècle, les sous de l'église de Valence étaient reçus indifféremment
+ pour ceux de Die (<EM>Cartulaire</EM> de cette église, ch. XII de
+ 1145, etc.) &amp; de Vienne (<EM>passim</EM>): pour les époques
+ postérieures, les chartes qui en font mention font
+ très-nombreuses.--On peut consulter sur la numismatique des évêques de
+ Valence: TOBIESEN DUBY, <EM>Traité des monnaies des barons,
+ prélats</EM>, etc. <EM>de France</EM>, 1. I, p. 32;--<EM>Revue de
+ Numismatique</EM>, année 1836, p, 269, art. de M. Proncis, &amp; an.
+ 1844, p. 429, art. du doct<SUP>r</SUP> Long;--<EM>Revue du
+ Dauphiné</EM>, t. III, p. 58, art. du marquis de Pina; <EM>ibid.</EM>
+ p. 185. art. de J. Rousset; ibid., p. 246, art. de M. de
+ Longpérier;--<EM>Bulletin de la Société de statistique</EM>, etc.,
+ <EM>de la Drôme</EM>, 1842, t. IV, p. 71, art. de J.
+ Rousset;--<EM>Dictionnaire de Numismatique &amp; de Sigillographie
+ religieuses</EM>, éd. Migne, 1852, col. 1421;--Faustin POEY D'AVANT,
+ <EM>Monnaies féodales de France</EM>, in 4<SUP>o</SUP>, t. III.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVI_6"></A><A HREF="#fnrefXVI_6">6</A>] Add.
+ <EM>superius</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVI_7"></A><A HREF="#fnrefXVI_7">7</A>] Le bienheureux
+ Humbert de Miribel, d'après les divers catalogues des évêques de
+ Valence, succéda en 1200 à Falques &amp; mourut en 1220, le 29 avril,
+ d'après l'<EM>obituaire</EM> de Saint-Ruf. Les chartes où figure ce
+ prélat sont assez nombreuses; elles ne contredisent en rien les
+ données précédentes: son notaire Jacob ayant pris soin de nous
+ indiquer les années de son pontificat, nous savons, par exemple, que
+ 1209 était la dixième. D'autre part, son successeur Géraud nous
+ apparaît pour la première fois dans une charte du mois de janvier 1220
+ (1221 n. st.).--Le sceau de l'évêque Humbert le représente vêtu en
+ pontife; il est de forme ogivale, long de 5 cent., &amp; porte en
+ légende: <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum">
+SIGILLVM
+ VMBERTI EPISCOPI VALENCIE.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVI_8"></A><A HREF="#fnrefXVI_8">8</A>] La lettre
+ dominicale de l'année 1209 était D.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XVII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 13 février 1210.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Carta de portu</EM> <A NAME="fnrefXVII_A"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXVII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOVERINT uniuersi ... quod, inter ecclesiam Sancti Petri de Burgo
+ &amp; Willelmum de Cruszolio, super portu de Burgo amicabilis est
+ habita compositio ... (I. 12) contradictione <A NAME="p_38"></A>
+ ipsius Willelmi &amp; suorum.... Verum ecclesia Sancti Petri XXX.
+ libras, quas habebat in portu pro gatgeria in parte ipsius Willelmi,
+ eidem Willelmo remisit; insuper &amp; vij. libras Valentine monete
+ eidem Willelmo donavit. Et si.... Sciendum.... Acta fuerunt hec apud
+ Burgum, in camera Willelmi Arnaldi, presentibus canonicis Sancti
+ Petri, scilicet Willelmo Arnaldi &amp; Vmberto tunc temporis
+ procuratoribus, presentibus etiam Chatberto dicto de Burgo, Girberto
+ &amp; Willelmo de Clairiaco capellanis, &amp; Willelmo Berengarii,
+ Willelmo Cellarario, Bernardo de Bello Regardo, Boneto de Gilloscho.
+ Consequenter, ut supradicta omnia maiori gaudeant firmitate &amp;
+ nulla possint in posteros occasione perturbari, dictus Willelmus, in
+ presentia domini Vmberti Valentini episcopi, omnia prout ...
+ recognovit &amp; confirmavit, &amp; promisit se &amp; successores suos
+ bona fide observaturos, Willelmo Arnaldi &amp; Chatberto ex parte
+ ecclesie ibidem assistentibus huic facto; &amp;, ad preces ipsius
+ prenominati Willelmi, dominus episcopus supradicta laudavit prefate
+ ecclesie &amp; in perpetuum confirmavit. Celebrata fuerunt hec apud
+ Valentiam, in fornello inferioris camere domini episcopi, anno domini
+ M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP> IX<SUP>o</SUP>, mense febroario, C
+ littera dominicali, idus febroarii. Testes affuerunt magister Vgo
+ Bellicensis, Lantelmus baiulus, Willelmus d'Erbes miles, Bernardus
+ mariscalcus, Vmbertus de Druestallo, Bernardus de Bello Regardo.
+ Insuper.... <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum">
+Ego
+ Jacobus ... decimo anno ... scripsi &amp; interfui huic facto.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVII_A"></A><A HREF="#fnrefXVII_A">A</A>] Cette charte,
+ sauf le nom de Guillaume de Crussol à la place de ceux de Gui &amp;
+ d'Adalbert, ses parents, quelques variantes &amp; la finale que nous
+ donnons, est identique à la précédente: nous avons cru inutile de la
+ reproduire intégralement. L'original parch. a 30 lig., avec cette note
+ au revers: <EM>Compositio &amp; concordia facta de portu Rodani, quod
+ medietas dominii pertinet ecclesie tam in laudibus quam placitamentis,
+ &amp; medietas etiam ceparum, alliorum &amp; specierum que
+ percipiuntur ratione dominii dicti portus; item medietas x. denariorum
+ qui dantur pro sotularibus bajuli; item ecclesia &amp; dom. Cruceoli
+ debent comuniter providere in refectione duobus pontoneriis</EM>....
+ <A NAME="p_39"></A>
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XVIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 5 juillet 1210.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Confirmatio privilegiorum portus facta per dom. Humbertum
+ episcopum.</EM> <A NAME="fnrefXVIII_A"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXVIII_A">A</A>
+ </P>
+ <P>
+ GESTARUM memoriam rerum fideliter scripta servant. Idcirco ego
+ Vmbertus, Dei gratia Valentinus episcopus, tam presentis etatis quam
+ future posteritatis hominibus, notum facere dignum duximus quod, sicut
+ Falco bone memorie predecessor noster Bernardo de Belregart portum de
+ Burgo habere concessit<A NAME="fnrefXVIII_1"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXVIII_1">1</A> ut ea perhenniter gaudeat
+ libertate qua<A NAME="fnrefXVIII_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXVIII_2">2</A> in carta sigillo suo munita continetur, nos eidem
+ habere laudamus &amp;, ut illibatum perhenniter maneat, presentem
+ cartam sigilli nostri patrocinio confirmamus. Verum predictus
+ Bernardus pontonarios debet habere fideles qui redditus portus
+ fideliter percipiant &amp; quod a transeuntibus aliquid extorquere non
+ presumant, nisi tantum ea que de iusta consuetudine in eo percipere
+ solent dicti portus possessores, &amp; si in aliquo deliquerint
+ pontonarii, ex quo dictus B. vel sui successores certificati fuerint
+ &amp; infra mensem congrua satisfactione delictum non emendaverint,
+ dictus B. &amp; sui successores de transgressione &amp; delicto
+ tenebuntur: aliter vero prefatus B. nec sui successores a nobis sive a
+ successoribus nostris de delicto pontonariorum nullo modo poterunt
+ conveniri. Hec autem laudacio &amp; confirmatio facta fuit anno
+ Incarnationis Dominice M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP> X<SUP>o</SUP>,
+ iji<SUP>o</SUP> nonas julii, indictione xiji, currente C littera
+ dominicali, in camera inferiori de turre.
+ </P>
+ <P>
+ <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum"> Ego Jacobus
+domini
+ episcopi notarius, xi. anno pontificatus ipsius, presentem cartam
+ mandato eius scripsi, sedente <A NAME="p_40"></A> in Urbe Innocentio
+ papa III<SUP>o</SUP>, regnante Othone Romanorum imperatore<A NAME=
+ "fnrefXVIII_3"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXVIII_3">3</A>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVIII_A"></A><A HREF="#fnrefXVIII_A">A</A>] Transcription
+ de l'original, parch. de 11 lig.; au bas pend un fragment de sceau
+ attaché par des fils de soie rouge &amp; jaune. Le dos ajoute au
+ titre: <EM>Et ultra continet infra quod punitio pontoneriorum spectat
+ ad [ilios] quorum est portus, &amp; quod infra mensem si invenerit
+ deliquisse pontonarios instituat justiciam</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVIII_1"></A><A HREF="#fnrefXVIII_1">1</A>] Voir la
+ concession de l'évêque Falques à Bernard de Beauregard, ch. XIV.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVIII_2"></A><A HREF="#fnrefXVIII_2">2</A>] <EM>Que ...
+ continetur</EM>, serait plus régulier.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXVIII_3"></A><A HREF="#fnrefXVIII_3">3</A>] Les notes
+ chronologiques sont toutes exactes. Othon IV, rival de Frédéric II,
+ fut empereur du 27 sept. 1209 au 19 mai 1218.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XIX.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ septembre 1210.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Confirmatio et autorisacio episcopalis et archiepiscopalis omnium
+ donationum, concessionum, remissionum et permutationum ecclesie Burgi,
+ habitarum seu collatarum ab episcopis Valentinis et prepositis
+ Valencie ac abbatibus Burgi</EM> <A NAME="fnrefXIX_A"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXIX_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ UMBERTUS, Dei gratia Valentinus episcopus, dilectis filiis priori
+ &amp; canonicis ecclesie Sancti Petri de Burgo, in perpetuum. Et ius
+ habet &amp; iuris equitas, exaudiantur ut preces petentium, quas
+ commendat &amp; pietas &amp; honestas. Eapropter, dilecti filii,
+ vestris iustis petitionibus annuentes, visis &amp; diligenter
+ inspectis ecclesie vestre auctenticis instrumentis, donationes,
+ remissiones, permutationes, concessiones habitas seu collatas vobis a
+ predecessoribus nostris Valentinis episcopis &amp; ecclesie vestre
+ Burgensis abbatibus, &amp; specialiter ab Heustachio nunc temporis
+ preposito Valentino &amp; abbate <A NAME="p_41"></A> Burgensi, vobis
+ dignum duximus plenarie concedendas. De quibus in presentis scripture
+ serie quasdam censuimus exprimendas, videlicet: remissionem candelarum
+ quas in usu abbatis ecclesia vestra solebat expendere, &amp;
+ concessionem avene censualis quam abbas vester in quibusdam mansis
+ &amp; cabannariis percipiebat quam diu sub annuo censu a cultoribus
+ colebantur, in quibus ex quo ad plantandum vineas dantur abbas
+ percipere nichil debet; preterea donationem trium solidorum &amp; iii.
+ asinatarum vini, cum iure &amp; dominio vinee que fuit Sazie apud
+ territorium de Montaa; item concessionem iuris sive dominii in hiis
+ omnibus que Donnos &amp; filii eius vestre ecclesie donaverunt;
+ consequenter &amp; concessionem dominii in quadam domo &amp; quodam
+ casali &amp; duobus ortis iuxta portam publicam inter careriam &amp;
+ fossata, cum congregatione aquarum in eisdem fossatis; similiter &amp;
+ dominium tenementi Fratrum Templi apud Rodanum, iuxta tenementum
+ Iohannis Glanduz; preterea, permutationem, quam abbas vester
+ Heustachius cum Guigone priore &amp; ecclesie vestre canonico visus
+ est habuisse, ratam &amp; firmam inperpetuum volumus observari; quam
+ ne alicui pateat malignandi occasio in futurum presenti scripto dignum
+ duximus adnotandam: «Cum decime in loco qui dicitur Mariscus ad ius
+ abbatis spectarent, necnon homicide, adulteri, traditores, periuri
+ &amp; qui de crimine perduellionis convincebantur ad iurisdictionem
+ ipsius abbatis pertinerent, iam dictas decimas &amp; idem ius sive
+ potestatem quam in talibus exercere solitus fuerat, eidem ecclesie in
+ suis hominibus perpetuis temporibus habenda concessit, ita scilicet
+ quod ius suum in ecclesiam transferens in talibus de cetero super
+ homines ecclesie nullum ius habeat requirendi»; item omnes tam
+ clericorum quam laicorum personas, tam in vita quam in morte, cum
+ omnibus rebus suis mobilibus &amp; immobilibus infra Burgum &amp;
+ extra que ad dominium sive ius ecclesie spectant, &amp; domum
+ nominetenus pauperum <A NAME="p_42"></A> que Helemosinaria dicitur,
+ iuxta factam permutationem, ab omnimoda exactione, vexatione,
+ requisitione nomine suo vel successorum vel aliquorum pro ipsis facta,
+ immunia, libera &amp; absoluta perpetuis temporibus omnimodo fieri
+ voluit, ita scilicet quod vel prior Burgensis &amp; eiusdem loci
+ canonici eidem abbati &amp; successoribus suis dederunt &amp;
+ concesserunt x. tenementa que sunt a domo Confraternitatis usque ad
+ careriam, ubi viiii. solidos &amp; v. denarios censuales percipiebant,
+ necnon gatgeriam quam habebant a Bosone vicario infra Burgum &amp;
+ extra, videlicet domum, terciam partem molendini ad Arcus, &amp; unum
+ mansum apud Avojanum, &amp; v. solidos censuales infra Valentiam &amp;
+ quicquid idem Boso comune cum feudotariis habebat: que omnia pro xxx
+ marchis argenti &amp; x. libris eadem ecclesia obligata habebat. Hoc
+ autem de antiqua consuetudine habetur, quod liceat tam hominibus
+ abbatis quam hominibus ecclesie ad terram cuiuscumque voluerint se
+ transferre, &amp; in quacumque domo sive propria sive conducticia
+ mansionem habuerit, ad dominium eius spectet sine querela cuius terram
+ inhabitare videtur; preterea donationem totius tenementi Bosonis de
+ Burgo, quod dictus Heustachius ab heredibus ipsius Bosonis feudotariis
+ suis de suo emendo adquisierat, &amp; quicquid iuris sive dominii
+ abbatis vice videbatur habere in dicto tenemento Bosonis &amp; in
+ aliis domibus adiacentibus quas nunc temporis possident Pe.
+ Cellararius &amp; W. frater eius, &amp; W. Arnaldi &amp; Girbertus
+ canonici, &amp; concessionem ecclesie sancti Apollinaris que sita est
+ prope ripam Rodani, quam Iohannes Galatei feudotarius dicti abbatis,
+ minus iuste possidens, ecclesie Burgensi de iuditio anime sue
+ restituit, &amp; ut bannum duobus mensibus, scilicet iulio &amp;
+ augusto, vobis ibidem vendere liceat: hec omnia ab abbate vestro
+ Heustachio vobis concessa, firma &amp; inconcussa vobis &amp;
+ successoribus vestris, perpetuis temporibus volumus observari; item
+ quicquid a feudotariis dicti abbatis de consensu ipsius, donatione, <A
+ NAME="p_43"></A> emptione vel aliomodo in presenti habetis, vobis
+ inperpetuum habere &amp; quiete concedimus possidere; set &amp; si
+ quid ab ipsis feudotariis abbatis in posterum adquisieritis, cum
+ consensu ipsius abbatis vobis liceat retinere, vel si consensus ipsius
+ abbatis non affuerit, saltem post appellationem ipsius infra duorum
+ annorum spatium vobis distrahere liceat vel aliomodo alienare. Hec
+ autem omnia, pro ut superius in singulis capitulis sunt expressa, ut a
+ me &amp; a successoribus meis inviolabiliter observentur &amp;
+ inconcussa permaneant, Ego Vmbertus Valentinus episcopus,
+ assistentibus nobis Bertrando de Stella, Villelmo de Liberone,
+ Villelmo de Bellomonte, canonicis, magistro Vgone clerico, laudo &amp;
+ per impressionem sigilli mei inperpetuum confirmo. Hoc actum fuit apud
+ Valentiam, in domo episcopali, anno Domini M<SUP>o</SUP>
+ CC<SUP>o</SUP> X<SUP>o</SUP>, mense septembri, C littera dominicali.
+ Affuerunt autem huic facto, ex parte ecclesie Sancti Petri W. Arnaldi,
+ Vmbertus, Guigo Barnardi, Chatbertus, Girbertus, W. de Clariaco,
+ Johannes de Tholosa. Ad ultimum, ut supradicta statuta maiori gaudeant
+ firmitate &amp; ut in posterum nullorum valeant malitia perturbari,
+ Ego Vmbertus Valentinus episcopus rogavi dominum Vmbertum Viennensem
+ archiepiscopum<A NAME="fnrefXIX_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXIX_1">1</A>, ut predicta omnia plenarie comprobaret &amp; sigilli
+ sui munimine confirmaret. Eapropter Ego Vmbertus Viennensis
+ archiepiscopus, ad preces prefati episcopi &amp; Burgensium
+ canonicorum, consilio A. prioris Silve Benedicte<A NAME=
+ "fnrefXIX_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXIX_2">2</A>, Petri
+ sacriste Viennensis &amp; Romanensis<A NAME="fnrefXIX_3"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXIX_3">3</A> &amp; Ysmidonis cantoris<A NAME=
+ "fnrefXIX_4"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXIX_4">4</A>, supra
+ scripta omnia, pro ut in superioris scripture serie sunt expressa,
+ approbo, laudo &amp; confirmo, &amp; per impressionem sigilli mei
+ presentem cartam plenissime auctorizo.
+ </P>
+ <P>
+ <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum"> Ego Jacobus
+domini
+ Vmberti episcopi notarius, cum proprii corporis infirmitate prepeditus
+ per me scribere non valerem, magistro Petro scriptori presentem cartam
+ scribendam mandavi, &amp; mandato ipsius domini V. episcopi subscripsi
+ &amp; sigilli sui impressione signavi.
+ </P>
+ <A NAME="p_44"></A>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIX_A"></A><A HREF="#fnrefXIX_A">A</A>] Reproduction de
+ l'original, magnifique parch. de 37 lignes, coté 2; sur le dos est une
+ analyse que nous omettons. Plusieurs copies en ont été prises: celle
+ qui y est jointe commence ainsi: <EM>Ambrosius (!)... L'Invent.
+ rais.</EM> f<SUP>o</SUP> 6 (<EM>Cartul.</EM> fol. CCIII) en donne le
+ résumé, &amp; montre que cette charte confirme, en les transcrivant en
+ partie, les donations du prévôt Eustache de 1183 &amp; 1188 (ch. VI
+ &amp; IX).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIX_1"></A><A HREF="#fnrefXIX_1">1</A>] Humbert II,
+ d'abord religieux de la chartreuse de Seillon, était archevêque de
+ Vienne en 1206; il mourut le 19 novembre 1215.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIX_2"></A><A HREF="#fnrefXIX_2">2</A>] Sylve-Bénite,
+ monastère de Chartreux, fondé près du lac de Paladru en 1116. Le
+ prieur se nommait alors Ainard (<EM>Cartul. de St-Barnard</EM>, ch.
+ 387).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIX_3"></A><A HREF="#fnrefXIX_3">3</A>] Pierre d'Arènes
+ (<EM>de Arenis</EM>) était chanoine de Vienne en 1187 (<EM>Cartulaire
+ de l'égl. de Die</EM>, ch. 19) &amp; sacristain de Saint-Barnard en
+ 1209 (<EM>Cartul. de Romans</EM>, ch. 394 &amp; 401).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXIX_4"></A><A HREF="#fnrefXIX_4">4</A>] Ismidon figure
+ comme chantre de Vienne en 1209, dans la ch. 401 du <EM>Cartul. de
+ Saint-Barnard</EM>.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XX.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ (6-27) juin 1214.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>De aquirimento portus Rodani</EM> [<EM>a Bernardo de
+ Belregart</EM>] <A NAME="fnrefXX_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXX_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOVERINT universi ad quorum noticiam presens carta devenerit, quod
+ Bernardus de Belregart dedit ecclesie Sancti Petri de Burgo, pro
+ remedio anime sue, medietatem tocius vilanagii<A NAME=
+ "fnrefXX_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXX_1">1</A> quam
+ habebat in portu de Burgo, &amp; in omnibus obventionibus eiusdem
+ portus, pro anniversario suo &amp; ut ab octabis Pasche usque ad
+ festum Omnium Sanctorum, in illis diebus in quibus misse non
+ celebrantur ad terciam<A NAME="fnrefXX_2"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXX_2">2</A>, ex redditu portus consueta beneficia darentur
+ presbitero, diacono &amp; subdiacono qui assisterent ad officium misse
+ ad terciam. Et pari modo uxor eius Sazia<A NAME="fnrefXX_3"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXX_3">3</A> dedit aliam medietatem
+ ecclesie Sancti Petri de Burgo pro tribus anniversariis, ut ex
+ redditibus eiusdem portus, in anniversario suo &amp; patris sui &amp;
+ matris sue, consueta beneficia tam clericis <A NAME="p_45"></A> quam
+ pauperibus darentur.--Post mortem vero Barnardi, Aldebertus de
+ Cruceolo questionem movit contra ecclesiam in prefato portu, proponens
+ quod predictus Barnardus &amp; Sazia tenebant ab eo quartam partem in
+ portu, &amp; pro eadem parte sibi censum prestabant quia erat de suo
+ dominio: &amp; ideo hoc donum non poterant facere ecclesie preter eius
+ assensum. Hec vero discordia ita sopita fuit, quod ecclesia Sancti
+ Petri dedit prefato Aldeberto xiji, libras Viennensis seu Valentine
+ monete quas ei solvit in integrum, &amp; prelibatus Aldebertus
+ laudavit &amp; concessit ecclesie habere &amp; in perpetuum possidere
+ quartam partem portus de Burgo que spectabat ad eius dominium, sicut
+ prius tam predictus Barnardus quam Sazia ab eo possidebant: salvo iure
+ placitamenti in mutacione prioris quando priorem de novo venire
+ contigerit, scilicet duodecim solidorum &amp; dimidii qui eidem
+ Aldeberto prestabuntur vel cuicumque voluerit, &amp; annuo censu qui
+ pro eadem parte sibi prestabitur singulis annis in festo sancti
+ Johannis, scilicet xiji solidos minus tribus denariis, &amp; tribus
+ sextariis salis; &amp; tunc prestabit ecclesie ipse Aldebertus
+ medietatem refectionis unius hominis. In Natali vero Domini, solventur
+ ipsi Aldeberto censualiter tres restes alliorum &amp; tres restes
+ unionum, &amp; quarta pars trium quartaronum piperis, &amp; quarta
+ pars trium unciarum cinnamomi &amp; v. denarii qui prestabantur
+ antiquitus baiulo pro sotularibus. Et hec concessio facta fuit ab
+ Aldeberto Jarentoni priori &amp; canonicis eiusdem ecclesie, tam
+ presentibus quam futuris; &amp; promisit eisdem predictus Aldebertus,
+ obligando omnia bona sua tam presencia quam futura, quod predictam
+ laudacionem ratam &amp; firmam habeant tam ipse quam successores sui,
+ &amp; ipsam ecclesiam semper manuteneant &amp; defendant in predicto
+ portu, si aliquis ecclesie ibidem aliquam contradictionem faceret vel
+ moveret. Et sciendum quod prefatus Aldebertus promisit ecclesie, quod
+ ius suum quod habet in portu nullo modo concederet Hospitali pontis<A
+ NAME="fnrefXX_4"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXX_4">4</A>, nec
+ alicui persone qui <A NAME="p_46"></A> (<EM>sic</EM>) adquireret ad
+ opus pontis, vel burgensi alicui preter ecclesie assensum. Set si
+ alteri persone vellet vendere vel alio modo alienare, prius debet
+ requirere ecclesie voluntatem, &amp; si ei ecclesia tantum dare
+ voluerit quantum alius daret sibi habere poterit, ita ut verum rei
+ precium non augeatur ab ipso Aldeberto vel suis ut ecclesia inde
+ gravetur; similiter &amp; ecclesia non debet ius suum alienare, nisi
+ prius requisita Aldeberti &amp; suorum voluntate: &amp; hoc totum
+ prefatus Aldebertus, sacramento corporaliter a se prestito, promisit
+ se &amp; successores suos observaturos bona fide, prout melius &amp;
+ sanius potest intelligi ab aliquo. Hec autem omnia comprobata fuerunt
+ ab ipso Aldeberto coram domno V. Valentino episcopo, qui ad preces
+ ipsius Aldeberti fideiussor &amp; tutor extitit ecclesie Sancti Petri
+ de Burgo ut supradicta fideliter observentur, &amp; ad rei memoriam
+ habendam in antea huic presenti scripture sigillum suum apponi
+ precepit, mandato prefati Aldeberti, salvo iure sui dominii. Durat
+ autem portus &amp; obvenciones ipsius portus a portu Mure usque al
+ Meias. Acta sunt hec in aula domini V. Valentini pontificis,
+ presentibus canonicis Ber. de Stella, Vmberto de Bel Regart, Girberto,
+ Willelmo de Clairiaco, Johanne de Tholosa, anno Domini M<SUP>o</SUP>
+ CC<SUP>o</SUP> XIJIJ, mense junio, feria VI<SUP>a</SUP>; testes vocati
+ sunt: Po. de Cleu sacerdos, Johannes de Cornaz, Pe. Girbernz, Vgo
+ Richardi, W. de Alexiano, W. Cellararius, magister Vgo, Po. de
+ Alexiano, magister Petrus, Johannes de Fonte Malo, Pe. de Crest,
+ Stephanus Richardi, Pe. Cellararius, W. Chamarlencs, Guigo Ruffus,
+ filius Ademari de Castro Bucco.
+ </P>
+ <P>
+ <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum"> Ego Jacobus
+domini
+ episcopi notarius, XV. anno pontificatus ipsius, presentem cartam
+ mandato eius scripsi &amp; sigilli sui patrocinio communivi.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXX_A"></A><A HREF="#fnrefXX_A">A</A>] Transcription de
+ l'original, parch. de 33 lig., qui porte au dos une analyse que nous
+ abrégeons: <EM>Ecclesie Sancti Petri de Burgo Valentie</EM>: <A NAME=
+ "p_47"></A> <EM>donatio ei facta per Bern. de Belregart &amp; Saziam
+ ejus uxorem, qui dederunt dicte ecclesie quilibet ipsorum medietatem
+ vilanagii quam habebant in portu Rodani, pro certis anniversariis
+ ibidem faciendis; &amp; postmodum Aldebertus de Cruceolo laudavit
+ &amp; concessit dict. ecclesiam possidere quartam partem dicti portus
+ spectantem ad ejus dominium...: salvo d. Aldeberto in mutacione novi
+ prioris...; sed debet prestare</EM>...--La donation que cette charte
+ confirme ne saurait être antérieure à la concession du 5 juil. 1210
+ (ch. XVIII).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXX_1"></A><A HREF="#fnrefXX_1">1</A>]
+ <EM>Villenagium</EM>, héritage tenu à cens ou à rentes serviles.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXX_2"></A><A HREF="#fnrefXX_2">2</A>] Sous la discipline
+ monastique, le jeûne cessait ou devenait moins sévère de Pâques à la
+ Toussaint. les jours de fête, on ne célébrait l'office divin qu'après
+ tierce (vers 9 h.).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXX_3"></A><A HREF="#fnrefXX_3">3</A>] Sazie, dont le nom a
+ déjà figuré (ch. XI), vivait encore vers 1224 (ch. XXXIII); son mari
+ Bernard de Beauregard était mort. Les chanoines du Bourg furent
+ fidèles à s'acquitter des anniversaires qu'elle avait fondés en faveur
+ de son père Pierre Martin &amp; de sa mère Garcine; nous avons relevé,
+ au dos d'une ancienne copie de la charte XXII, le mémorial qui en fut
+ inséré dans le <EM>Nécrologe</EM> de Saint-Pierre:
+ </P>
+ <P CLASS="indent">
+ Eodem die (<EM>10 mars</EM>), memoria Pe. Martini, cujus filia Sazia
+ dedit huic ecclesie medietatem vilanagii quam habebat in portu, ut in
+ hac die &amp; in die anniversarii sui, &amp; in memoria Garcine matris
+ sue que fit XV. kal. septembris, beneficia clericis &amp; pauperibus
+ inpendantur; &amp; ut idem beneficium, quod fit canonicis his tribus
+ diebus, omnibus sacerdotibus hujus ecclesie tribuatur.
+ </P>
+ <P CLASS="indent">
+ Item, memoria Garcine, cujus filia Sazia dedit huic ecclesie
+ medietatem vilanagii quam habebat in portu, ut in hac die &amp; in die
+ anniversarii, &amp; in memoria patris sui Petri Martini que fit vi.
+ idus mardi, beneficia clericis &amp; pauperibus inpendantur;
+ <EM>etc.</EM>, <EM>ut supra</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXX_4"></A><A HREF="#fnrefXX_4">4</A>] Romans, Grenoble,
+ Lyon, etc. avaient des hôpitaux établis sur la pile principale de
+ leurs ponts; celui de Valence, construit dans ces conditions, n'est
+ mentionné dans aucune charte antérieure à celle-ci. On peut
+ conjecturer qu'il ne dépendait pas de Saint-Pierre du Bourg, &amp; que
+ le pont n'était point alors complètement terminé.
+ </P>
+ <A NAME="p_48"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 22 Sept.-26 octobre 1214.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ <EM>De aquirimento portus Rodani</EM> <A NAME="fnrefXXI_A"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOVERINT universi..., quod Bernardus de Bel Regart dedit Deo &amp;
+ ecclesie Sancti Petri ... (l.2) Willelmus de Cruçol ... (l.20)
+ Guillelmo censualiter... (l. 27) bona sua universa ... (l.12) d.
+ Vmberto Valentino episcopo ... al Meias. Hoc autem laudavit Rainaudus
+ filius Willelmi &amp; sacramento confirmavit. Hec autem acta sunt in
+ curia episcopali, in camera superiori de turre, anno Incarnationis
+ Dominice M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP> XIJIJ<SUP>o</SUP>,
+ X<SUP>o</SUP>. kalendas octobris, indictione ij, presentibus Bertrando
+ de Stella, Willelmo Arnaudo, V. de Belregart, Girberto canonico, Vgone
+ Richardi, Johanne Raillartz, magistro Vgone, Johanne Bruifeira, Petro
+ Cellarario, A. filio eius, Guigone Ausel, W<SUP>o</SUP> Cellarario,
+ W<SUP>o</SUP> de Grana, Vmberto de Druestal, Arnaudo Ferlai,
+ W<SUP>o</SUP> fratre domus helemosinarie Sancti Petri de Burgo.
+ Procedente tempore in eodem anno, vij<SUP>o</SUP> kalendas novembris,
+ in grangia ipsius Willelmi a Guillaran, domina Vassalda uxor sua
+ &amp;. filia eorum hoc totum laudaverunt bona fide &amp; absque dolo,
+ presentibus domno Girberto canonico Sancti Petri de Burgo, Willelmo de
+ Sancto Johanne, Po. de Alexiano, Guigone Freideira.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum"> Ego Jacobus
+... xv.
+ anno ... communivi.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXI_A"></A><A HREF="#fnrefXXI_A">A</A>] Cette charte est
+ la reproduction textuelle de la précédente: le nom seul d'Adalbert de
+ Crussol est remplacé par celui de son frère Guillaume; nous indiquons,
+ cependant, les variantes &amp; les additions. L'original parch. a 31
+ lig.; on y a ajouté une longue analyse que nous supprimons.
+ </P>
+ <A NAME="p_49"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ mars 1217.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Compositio de portu ab Humberto episcopo facta</EM>] <A NAME=
+ "fnrefXXII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ EGO Vmbertus, Dei gratia Valentinus episcopus, notum facimus universis
+ quod, inter B. de Belregart &amp; Salvanetum ex una parte, &amp; J.
+ Ruellatorem<A NAME="fnrefXXII_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXXII_1">1</A> &amp; Bo. ex altera, mota fuit controversia coram
+ nobis super portu inferiore ad tegulariam<A NAME="fnrefXXII_2"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXII_2">2</A>, que sopita fuit inter eos
+ in hunc modum: J. Ruellator &amp; Bo. in vita sua tantum tenebunt
+ portum ab eis &amp; facient ipsis XX. solidos censuales. Hec
+ compositio probata fuit a Burgensi ecclesia, que tunc obtinebat
+ vilanagium quod dictus B. &amp; uxor eius &amp; Salvanetus in portu
+ habuerant supradicto per Guidonem &amp; W. dominos de Cruszol &amp;
+ Lambertum de Maires<A NAME="fnrefXXII_3"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXXII_3">3</A>, qui interfuerunt compositioni &amp; dixerunt,
+ prestito sacramento, factam fuisse compositionem sicut superius est
+ expressum. Tandem defuncto Bo., cum Burgensis ecclesia portionem illam
+ quam habebat in portu sibi vendicaret, eo quod assereret ipsum Bo.
+ portionis illius quam ipse tenet habere usum fructum tantum dum
+ viveret, uxor eius &amp; liberi in dubium revocabant; G. vero de
+ Cruszol datus est tutor liberis, &amp; per ipsum &amp; per alios
+ testes fuit hec compositio probata ad plenum. Sane precibus ipsius G.
+ &amp; uxoris Bo., concessit Burgensis ecclesia tenere portum sub eodem
+ censu XX. solidorum liberis &amp; uxori ipsius Bo. ad vitam J.
+ Ruellatoris, qui pari iure &amp; pari modo &amp; pari censu sicut idem
+ Bo, in eodem portu fuerat constitutus; post mortem vero ipsius J.
+ Ruellatoris qui huic compositioni interfuit, neque heredes eius, neque
+ uxor, neque liberi ipsius Bo. neque alius ipsorum nomine aliquid
+ iuris, aliquid <A NAME="p_50"></A> rationis in prefato portu sibi
+ poterunt vendicare. Et hoc totum uxor ipsius Bo. sacramento firmavit,
+ &amp; G. de Cruszol tutor liberorum Bo. promisit bona fide, prout
+ melius potest intelligi, quod liberi ipsius Bo. hanc compositionem,
+ que ad commodum ipsorum facta est, ratam &amp; firmam semper teneant
+ &amp; observent, &amp; contra eam nichil iuris opponant. Facta sunt
+ hec apud Valentiam, in nostra presentia, in aula pontificali, anno
+ Domini M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP> XVIJ<SUP>o</SUP>, mense marcio.
+ Interfuerunt autem pro Burgensi ecclesia J. prior, W. [de] Cleriaco,
+ Girbertus, J. de Tolosa, V. baiulus, magister V., B. baiulus, L. de
+ Maires. Ad maiorem autem firmitatem habendam in antea, nos
+ auctoritatem nostram huic facto tribuimus, &amp; presentem cartam
+ sigilli nostri fecimus munimine roborari.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXII_A"></A><A HREF="#fnrefXXII_A">A</A>] Cette charte ne
+ nous a été conservée que par une copie du notaire Jacob (cf. ch. XIV,
+ n. 8), contenant en outre les ch. XVI &amp; XVII, &amp; sur laquelle
+ on a mis cette note: <EM>parum valet, quia sunt copie non
+ tabellionate</EM>; elle y occupe 18 lig.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXII_1"></A><A HREF="#fnrefXXII_1">1</A>] Ce nom semble
+ venir de <EM>ruella</EM>, petite rue; le <EM>Lexicon infimæ
+ latinitatis</EM> ne le mentionne pas.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXII_2"></A><A HREF="#fnrefXXII_2">2</A>]
+ <EM>Tegularia,</EM>, tullerie, &amp; aussi terre à briques, argile.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXII_3"></A><A HREF="#fnrefXXII_3">3</A>] La charte de
+ concession de cette partie du port ne nous a pas été conservée.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 12 décembre 1219.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Honorii III papæ rescriptum de juribus præpositi</EM>] <A NAME=
+ "fnrefXXIII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Rescriptum apostolicum, continens quod prior &amp;canonici Burgi
+ conquerendo monstraverunt Honorio papæ III, quod præpositus Valentiæ
+ injuriabatur eisdem super quodam fossato, præconisatione per villam
+ &amp; aliis rebus. Quocirca <A NAME="p_51"></A> papa mandat
+ archiepiscopo Viennensi<A NAME="fnrefXXIII_1"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXXIII_1">1</A>, &amp; decano Aniciensi<A NAME=
+ "fnrefXXIII_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXIII_2">2</A>
+ &amp; præposito Ulciensi<A NAME="fnrefXXIII_3"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXXIII_3">3</A>, quatenus partibus auditis
+ decernerent quod justum esset. Datum Viterbii, ij idus decembris,
+ pontificatus ipsius papæ anno quarto<A NAME="fnrefXXIII_4"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXIII_4">4</A>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXIII_A"></A><A HREF="#fnrefXXIII_A">A</A>] Extrait de
+ l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 12 r<SUP>0</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXIII_1"></A><A HREF="#fnrefXXIII_1">1</A>] L'archevêque
+ de Vienne Jean de Brenin siégeait dès 1218 (ch. originale aux
+ <EM>Arch. de l'évêché de Grenoble</EM>), &amp; mourut le 17 avril
+ 1266, d'après son épitaphe (LE LIÈVRE, <EM>Hist. de l'antiq. &amp;
+ sainct. de la cité de Vienne</EM>, p. 371), ou le 18, selon le
+ <EM>Nécrologe de Saint-Robert de Cornillon</EM> (Biblioth. impér., ms.
+ lat. 5247, f<SUP>o</SUP> 88: xiiii).--L'historien CHARVET exprimait le
+ regret de n'avoir jamais pu rencontrer le sceau de ce prélat, dont il
+ croyait tous les exemplaires perdus (<EM>op. cit.</EM>, p. 386); il en
+ eut, à notre connaissance, trois différents, que nous avons rencontrés
+ chacun plusieurs fois:--le plus petit, de forme ovale comme les
+ autres, mesure 4 cent. et 1/2; l'archevêque est représenté en pied,
+ vêtu de ses habits pontificaux, la mitre en tête, la crosse dans la
+ main gauche &amp; la droite en action de bénir le peuple; on lit en
+ légende: <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum">: S:
+IOHIS:
+ ARC/HIEPI: VIENN:;--dans le second, qui a 62 mill., le prélat est
+ assis, revêtu des mêmes ornements; la légende est à peu près
+ semblable: <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum">:
+ STOH'IS: ARCHIEPI/SCOPI: VIENNENSIS:;--le troisième est remarquable:
+ long de 7 cent., il représente le prélat comme dans le précédent; la
+ légende n'est guère différente: <IMG CLASS="symbol"
+SRC="images/img4.jpg"
+ ALT="sigillum">: S IOH'IS: ARCHIEPI/SCOPI. VIENNENSIS:; mais au revers
+ se trouve un contre-scel de 5 cent., qui montre l'archevêque en pied
+ comme dans le X<SUP>o</SUP> 1; il a pour légende: <IMG CLASS="symbol"
+ SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum"> S: IOH'IS: ARC/HIEP'I: VIENN'.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXIII_2"></A><A HREF="#fnrefXXIII_2">2</A>] Le doyen de
+ l'église du Puy était à cette époque Guigues III de <EM>Godeto</EM> ou
+ Hugues II (<EM>Gallia Christiana</EM> nova, t. II, c. 742).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXIII_3"></A><A HREF="#fnrefXXIII_3">3</A>] Le prévôt
+ d'Oulx (dioc. de Turin) se nommait alors Martin.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXIII_4"></A><A HREF="#fnrefXXIII_4">4</A>] Honoré III,
+ sacré le 24 juillet 1216, était à Viterbe du 28 janv. au 28 mai 1220
+ (D. BRIAL, <EM>Rec. des Hist. de France</EM>, t. XIX, pp. 692-6). Les
+ sept bulles inédites qui suivent, comme le grand nombre que nous a
+ laissé ce pape, le montrent intervenant avec autant de succès que
+ d'empressement dans toutes les affaires de son temps (cf. <EM>Notices
+ &amp; Ext, des mss. de la biblioth. impér.</EM>, t. XXI, p.163 sqq.).
+ </P>
+ <A NAME="p_52"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXIV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 13 décembre 1219.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Honorii III papæ commissio de excommunicatione Burgensis
+ ecclesiæ</EM>]<A NAME="fnrefXXIV_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXXIV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Commissio per Honorium papam tertium facta archiepiscopo Viennensi,
+ decano Aniciensi &amp; præposito Ulciensi, ad cautelam <A NAME=
+ "fnrefXXIV_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXIV_1">1</A>
+ sententiæ excommunicationis &amp; interdicti in ecclesiam &amp;
+ canonicos Burgi promulgatæ per abbatem de Droe<A NAME=
+ "fnrefXXIV_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXIV_2">2</A> &amp;
+ ejus collegas delegatos apostolicos ad instantiam præpositi Valentini,
+ ut audirent causam &amp; terminarent.
+ </P>
+ <P>
+ Cum olim quæstione mota, inter præpositum Valentiæ ex una &amp;
+ canonicos ecclesiæ Burgi partibus ex altera, super jurisdictione
+ hominum Burgi &amp; super eo quod canonici de negotiis &amp; rebus
+ ecclesiæ inconsulto præposito disponebant, causa fuisset a papa
+ commissa abbati de Droe &amp; ejus collegis. Tandem canonicis Burgi ad
+ papam appellantibus, eandem causam ad ipsum delatam, procuratore
+ præpositi &amp; duobus de dictis canonicis procuratoribus ejusdem
+ ecclesiæ coram papa constitutis, causam commisit cardinali Sancti
+ Angeli qui protulit canonicos habere sufficiens mandatum ad eandem
+ appellationem prosequendam; sed procurator præpositi, asserens eosdem
+ canonicos esse excommunicatos per dictos judices, postulabat
+ procuratores excommunicatorum repelli a procuratione hujusmodi. Ad
+ quod canonici responderunt quod post appellationem ad papam
+ interpositam, ipsi judices in ecclesiam Burgi interdicti &amp; in eos
+ excommunicationis (sententias) temere promulgarant, quibus dicebant se
+ non teneri ex eo quia, cum coram ipsis judicibus fuisset ex parte <A
+ NAME="p_53"></A> canonicorum exceptum se non debere conveniri per
+ litteras obtentas, in quibus non fiebat mentio de compromisso
+ concorditer in arbitrium facto super his de quibus inter eos quæstio
+ vertebatur, necnon duos eorumdem judicum esse concanonicos ipsius
+ præpositi, quia eorum exceptiones non admittebant fuerat ad papam
+ appellatum; sed illi, eorum appellatione contempta, contra eos
+ processerunt: quare petebant dictas sententias denunciari irritas;
+ procurator vero præpositi hæc negabat. Igitur papa his intellectis
+ dictos canonicos apud eum constitutos ad cautelam fecit absolvi,
+ mandans archiepiscopo Viennensi, decano Aniciensi &amp; præposito
+ Ulciensi, quatenus relaxatis ad cautelam dictis sententiis
+ excommunicationis &amp; interdicti, &amp; revocato in irritum quicquid
+ post appellationem attentatum, audiant causam &amp; terminent. Datum
+ Viterbii, idus decembris, pontificatus sui anno iiij<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXIV_A"></A><A HREF="#fnrefXXIV_A">A</A>] Extrait de
+ l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 12.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXIV_1"></A><A HREF="#fnrefXXIV_1">1</A>] Absolution
+ conditionnelle, dont l'efficacité est soumise à la justification de
+ l'inculpé.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXIV_2"></A><A HREF="#fnrefXXIV_2">2</A>] <EM>Sic</EM>; il
+ doit s'agir de l'abbé de Saint-Jacques de Doüe (Doa), au diocèse du
+ Puy, qui figure dans le <EM>Nécrologe de Saint- Robert</EM> (ms.
+ f<SUP>o</SUP> 59 v<SUP>o</SUP>).--L'abbé était alors <EM>Ar.</EM>,
+ peut-être Armand.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 23 janvier 1220.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Bulla Honorii III præposito Burgi jurisdictionem abbatis
+ conferens</EM>]<A NAME="fnrefXXV_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXXV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ HONORIUS, servus servorum Dei episcopus (<EM>sic</EM>), preposito
+ Valentinensi salutem. Significasti nobis, fili, quod in <A NAME=
+ "p_54"></A> ecclesia Sancti Petri de Burgo per tuam preposituram abbas
+ existis, sed prior &amp; canonici correctionem tuam contemnunt
+ recipere, de negotiis ecclesie te inconsulto presumunt disponere; unde
+ postulasti ut tibi dignaremur concedere, quod posses contra tales
+ authoritate nostra procedere &amp;, quod archiepiscopo Viennensi &amp;
+ conjudicibus super dispositione ecclesie ab apostolica Sede commissum
+ fuerat, dignaremur revocare. Nos igitur in prefata ecclesia tibi
+ jurisdictionem abbatis plenariam conferentes, &amp; eos qui
+ inobedientiam (<EM>sic</EM>) abbati debitam tibi negaverint exhibere,
+ &amp; tuo assensu non habito de negotiis ecclesie presumpserint
+ disponere, per censuram ecclesiasticam compescendo. Sane ne prior
+ &amp; canonici de negotiis ecclesie de cetero te inconsulto disponant,
+ id quod archiepiscopo Viennensi &amp; conjudicibus suis super
+ dispositione ecclesie commisimus, revocamus. Datum Viterbii,
+ X<SUP>o</SUP> kalendas februarii, pontificatus nostri anno quarto.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXV_A"></A><A HREF="#fnrefXXV_A">A</A>] Texte un peu
+ altéré, conservé dans l'<EM>Invent. rais.</EM> f<SUP>o</SUP> 11
+ r<SUP>o</SUP>, où il est précédé de ce titre: <EM>Concessio per
+ Honorium papam tertium facta præposito Valentiæ, qui eidem contulit in
+ ecclesia Burgi jurisdictionem abbatis plenariam.</EM>
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXVI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 8 mai 1220.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Honorii III commissio de falsificatione litterarum
+ apostolicarum</EM>]<A NAME="fnrefXXVI_A"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXXVI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Commissio per eundem Honorium papam III facta episcopo Portuensi<A
+ NAME="fnrefXXVI_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXVI_1">1</A>,
+ quatenus revocato in irritum quicquid fuerit attentatum, occasione
+ quarumdam litterarum apostolicarum <A NAME="p_55"></A> per ipsum papam
+ falsarum deprehensarum<A NAME="fnrefXXVI_2"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXXVI_2">2</A>, compelleret venire personaliter ad præsentiam
+ ipsius papæ cum qui litteras fabricavit vel easdem portavit, &amp; tam
+ præpositum Valentiæ quam alios quos eis usos esse constiterit. Datum
+ (Viterbii,) viij. idus maii, pontificatus nostri anno
+ iiij<SUP>to</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXVI_A"></A><A HREF="#fnrefXXVI_A">A</A>] Analyse tirée de
+ L'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 11 v<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXVI_1"></A><A HREF="#fnrefXXVI_1">1</A>] Ce cardinal,
+ légat du Saint-Siége, se nommait Conrad (ch. XXX n.); il remplit des
+ légations contre les Albigeois &amp; les Sarrasins, &amp; après avoir
+ été abbé de Clairvaux, puis de Cîteaux, il fut nommé évêque
+ suburbicaire de Porto par Honoré III en 1219, &amp; mourut en
+ Palestine l'an 1227; il figure aussi dans le <EM>Cartulaire</EM> de
+ Saint- Félix &amp; le <EM>Codex diplomaticus</EM> de l'ordre de
+ Saint-Ruf.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXVI_2"></A><A HREF="#fnrefXXVI_2">2</A>] La falsification
+ des lettres apostoliques emportait excommunication majeure, avec
+ absolution réservée au pape (<EM>Décret.</EM> GREG., lib. V, tit. xx
+ <EM>de crimine falsi: Corp. Iur. Can.</EM>, t. II, c. 782 sqq.); la
+ sentence fondée sur une bulle fausse ne devait point être exécutée
+ (<EM>ibid.</EM>, cap. 2), &amp; l'ecclésiastique qui en avait fait
+ usage était privé de son office &amp; de ses bénéfices
+ (<EM>ibid.</EM>, cap. 7).
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXVII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 22 mai 1220.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Honorii III commissio de canonicis non residentibus</EM>]<A NAME=
+ "fnrefXXVII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXVII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Bulla Honorii papæ III habens in substantia, quod duo de canonicis
+ Burgi residentes in ecclesia Valentiæ præsumebant impedire ne alii
+ canonici in Burgo residentes tractarent negotia ecclesiæ sine eorum
+ assensu. Quocirca papa mandat cantori &amp; archidiacono Viennensi<A
+ NAME="fnrefXXVII_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXXVII_1">1</A>, quatenus causam audiant &amp; fine canonico
+ terminent. Datum Viterbii, xj kalendas junii, pontificatus sui anno
+ iiij<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXVII_A"></A><A HREF="#fnrefXXVII_A">A</A>] Analyse prise
+ dans l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 13 r<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXVII_1"></A><A HREF="#fnrefXXVII_1">1</A>] Étienne de
+ Montluel était à cette époque archidiacre de Vienne &amp; de
+ Cantorbéry (CHARVET, <EM>Hist. de la S<SUP>te</SUP> église de
+ Vienne</EM>, p. 385).
+ </P>
+ <A NAME="p_56"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXVIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 27 mai 1220.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Honorii III papæ bulla pro canonicorum residentium
+ ordinationibus</EM>]<A NAME="fnrefXXVIII_A"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXXVIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ HONORIUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis priori &amp;
+ capitulo Sancti Petri de Burgo Valentie, salutem. Ex parte vestra fuit
+ nobis propositum, quod quidam canonici vestri raro vel nunquam in
+ ecclesia vestra residentes dedignantur rectis dispositionibus capituli
+ consentire, propter quod profectus ecclesie multipliciter prepeditur.
+ Cum igitur turpis sit pars suo toti non congruens, imo nec pars sit
+ etiam nominanda que ab integritate recedit<A NAME=
+ "fnrefXXVIII_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXVIII_1">1</A>,
+ authoritate presentium vobis indulgemus ut, non obstante dissensu vel
+ contradictione temeraria pauciorum, quod a maiori &amp; saniori parte
+ canonicorum residentium ordinatur, ratum habeatur &amp; firmum, nisi
+ aliquid rationabile a paucioribus residentibus objectum fuerit &amp;
+ ostensum, quare id fieri non debeat vel non possit. Datum Viterbii,
+ vj. kalendas junii, pontificatus nostri anno quarto.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXVIII_A"></A><A HREF="#fnrefXXVIII_A">A</A>] Texte
+ extrait de l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 13 v<SUP>o</SUP>,
+ où il est précédé de ce titre développé: <EM>Bulla alia ejusdem
+ Honorii papæ III qui, audita supplicatione capituli Burgi continente
+ impedimentum dictorum duorum canonicorum, indulsit eidem capitulo ut
+ id quod a majori &amp; saniori parte canonicorum in ecclesia Burgi
+ residentium ordinatur, firmum &amp; ratum habeatur. Ita dicens</EM>,
+ etc.; &amp; suivi de cette note: <EM>Habet ecclesia unum vidimus
+ factum anno M<SUP>o</SUP> cclxxxxvj<SUP>o</SUP> &amp; vj<SUP>o</SUP>
+ nonas maii</EM> (2 mai 1296), <EM>cum appositione sigilli officialis
+ Valentiæ</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXVIII_1"></A><A HREF="#fnrefXXVIII_1">1</A>] Axiome
+ formulé par le pape Innocent III en 1200 (<EM>Décret.</EM> GREGOR.,
+ lib. IV, tit. iv, cap. 5: <EM>Corp. Iur. Can.</EM>, t. II, c. 647; cf.
+ BALUZE, <EM>Epist. Innoc.</EM>, t. I, p. 601).
+ </P>
+ <A NAME="p_57"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXIX.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 30 mai 1220.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Honorii III commissio contra falsificatorem litt. ap.</EM>]<A
+ NAME="fnrefXXIX_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXIX_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Rescriptum apostolicum, continens quod dictus Honorius papa III
+ asserit se reperisse esse falsas quasdam litteras apostolicas, quibus
+ præpositus Valentiæ pro se usus fuit contra priorem &amp; canonicos
+ Burgi, eosdem excommunicando. Quocirca per hoc rescriptum papa mandat
+ archiepiscopo Viennensi, quatenus puniret eum qui litteras fabricavit
+ vel reportavit. Datum Viterbii, iij<SUP>o</SUP> kalendas junii,
+ pontificatus ipsius papæ anno quarto.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXIX_A"></A><A HREF="#fnrefXXIX_A">A</A>] Analyse tirée de
+ l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 12 r<SUP>o</SUP>.--Voir ch.
+ XXVI, n. 2.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXX.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ octobre 1220.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Geraldi episcopi Valentini sententia arbitralis de juribus et
+ obligationibus præpositi Valentiæ et ecclesiæ Burgi</EM>]<A NAME=
+ "fnrefXXX_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXX_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ [Habemus] quandam cartam sententiæ arbitralis, per dominum
+ Guillermum<A NAME="fnrefXXX_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXXX_1">1</A> episcopum Valentiæ prolatæ, super quæstione vertente
+ ex una parte inter ecclesiam Burgi, &amp; ex altera Lambertum
+ præpositum Valentiæ. Ipse autem episcopus dixit per arbitrium
+ statuendo, quod ordinatio negotiorum ecclesiæ ad priorem &amp;
+ canonicos pertineat abbate inconsulto, nisi monitione præmissa ab ipso
+ præposito in aliquo negotio ecclesiæ negligentes extiterint: nam tunc
+ <A NAME="p_58"></A> cum eisdem debet illud negotium diffinire.--Item
+ quod jurisdictio, tam civilis quam criminalis hominum ecclesiæ
+ commorantium in terra communiæ, penes priorem &amp; canonicos
+ remaneat.--Item quod super domo Helemosinaria, &amp; ecclesia Sancti
+ Apollinaris prope Rodanum, &amp; decimas in Marisco, &amp; avena
+ censuali in mansis, &amp; chabaneriis &amp; domo Bozonis, &amp;
+ dominio domorum adjacentium usque ad furnum, &amp; super redditibus
+ quos ecclesia percipiebat in Chirosiis: scilicet x. denarios, &amp; in
+ orto Petri Vion xvj denarios, &amp; in orto delz Croses iiij solidos,
+ &amp; in Javeysano iiij<SUP>or</SUP> sestaria siliginis &amp;
+ iiij<SUP>or</SUP> solidos, &amp; in alia parte quatuor cyminatas
+ siliginis &amp; ij solidos viij denarios; &amp; super possessionibus
+ &amp; redditibus aliis de quibus instrumenta ecclesiæ faciunt
+ mentionem, &amp; super omnibus his quæ prior &amp; canonici
+ possidebant tempore Heustachii præpositi: nec ipse præpositus nec
+ successores sui poterunt de cætero in aliquo priorem &amp; canonicos
+ molestare.--Item quod dominium portarum sit ecclesiæ, &amp; claves
+ communiter tam ex parte ecclesiæ quam præpositi alicui
+ committantur.--Item quod ea quæ respiciunt communem utilitatem totius
+ villæ tractentur communiter ab ecclesia &amp; præposito.--Item quod
+ præconizentur per villam expresso nomine abbatis, prioris &amp;
+ vicarii.--Item quod ecclesia solvat præposito in quolibet festo sancti
+ Apollinaris vij libras ad faciendum librationem ecclesiæ eodem
+ die.--Item quod medietas calcatorum<A NAME="fnrefXXX_2"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXXX_2">2</A> d'Ars, dominii &amp; census
+ ejusdem, pro quo preciabatur ecclesiæ xv solidos &amp; libra piperis
+ census, præposito remanebunt.--Item quod fossata a porta cureriæ usque
+ ad enclausas erunt præpositi, alia autem fossata quæ sunt usque ad
+ Rodanum ecclesiæ remanebunt.--Item processio debetur præposito noviter
+ instituto.--Item quod confirmatio prioris pertinet ad præpositum.
+ </P>
+ <P>
+ Hæc autem compositio a dicto episcopo facta fuit &amp; ab utraque
+ parte recepta in estris<A NAME="fnrefXXX_3"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXXX_3">3</A> episcopalibus, quam per <A NAME="p_59"></A>
+ arbitrium jussit fieri sigilli sui munimine roboratam, anno Domini
+ millesimo CCXX., mense octobris.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXX_A"></A><A HREF="#fnrefXXX_A">A</A>] Analyse extraite
+ de l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 6 r<SUP>o</SUP>
+ (<EM>Cartul.</EM> fol. clxxxxvj), qui la fait suivre de cette note
+ (f<SUP>o</SUP> 7 v<SUP>o</SUP>):
+ </P>
+ <P CLASS="indent">
+ Quatuor alias cartas seu instrumenta habet ecclesia unius ejusdemque
+ tenoris &amp; datæ hujus cartæ supra mentionatæ. Ulterius quod dominus
+ Conraldus, episcopus Portuensis &amp; Sanctæ Ruffinæ papæ legatus,
+ confirmavit dictam sententiam arbitralem, prout large satisque abunde
+ continetur in duabus cartis seu instrumentis unius &amp; ejusdem
+ tenoris ac substantiæ, &amp; quælibet carta incipit
+ <EM>Conraldus</EM>, &amp; fuit datum apud Valentiam, anno Domini
+ M<SUP>o</SUP> ccxxij<SUP>o</SUP>, nonas julii (7 <EM>juil.</EM> 1222).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXX_1"></A><A HREF="#fnrefXXX_1">1</A>] Il faut lire
+ <EM>Geraldum</EM> (ou <EM>Gerondum</EM>): le copiste a sans doute pris
+ <EM>G.</EM> pour l'initiale du nom de Guillaume de Savoie son
+ successeur (ch. XXXIII, n. 1), qui dans les chartes commence toujours
+ par un <EM>W</EM>. Géraud, évêque de Valence en 1220
+ (<EM>Chronicon</EM> d'ALBÉRIC de Trois-Fontaines &amp; <EM>Cartul. de
+ Saint- Félix</EM>), fut nommé patriarche de Jérusalem par le pape
+ Grégoire IX, le 28 avril 1227, &amp; mourut le 7 septembre 1239; voir,
+ sur ses écrits, l'<EM>Histoire littéraire de la France</EM> (t. XVIII,
+ p. 103).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXX_2"></A><A HREF="#fnrefXXX_2">2</A>] Ce mot aurait
+ désigné dans notre province une mesure agraire (<EM>Lexic. man. inf.
+ latinit.</EM>, c. 387).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXX_3"></A><A HREF="#fnrefXXX_3">3</A>] De <EM>extra</EM>;
+ <EM>atrium</EM>, anciennement <EM>estre</EM>, cour.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXXI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 5 décembre 1220.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Confirmatio reformationis ecclesiæ Sancti Petri ab archiepiscopo
+ Viennensi peractæ</EM>]<A NAME="fnrefXXXI_A"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXXXI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Confirmatio Reformationis ecclesiæ Sancti Petri de Burgo per
+ cardinalem Portuensem episcopum papæ legatum<A NAME=
+ "fnrefXXXI_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXI_1">1</A> facta,
+ continens quod archiepiscopus Viennensis, juxta commissionem sibi per
+ eundem legatum factam, ad reformationem <A NAME="p_60"></A> ecclesiæ
+ Sancti Petri processit ut sequitur, in qua reformatione peregit
+ vj:--Primum statuit ibi numerum quindecim canonicorum;--tum assignavit
+ communiæ ecclesiæ molendinum &amp; redditus ipsius &amp;
+ lxx<SUP>a</SUP> solidorum quæ sunt in Valentia, quæ non sunt inter
+ canonicos distributa, reliqua dividens inter canonicos
+ residentes;--tum approbavit consuetudinem quam habebant ut redditus
+ defuncti canonici primo anno post ejus decessum fabricæ ecclesiæ
+ deputentur;--statuit etiam ut canonici residentes ibi completorium
+ Dominæ Nostræ sicut horas decantent;--tum statuit ut si quis
+ canonicorum vel clericorum ibi residentium officium sibi in tabula<A
+ NAME="fnrefXXXI_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXI_2">2</A>
+ assignatum exsequi cessaverit, libra<A NAME="fnrefXXXI_3"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXI_3">3</A> ipsius ecclesiæ
+ deputetur;--tum sub poena excommunicationis singulis injunxit ut
+ ordinationem prædictam observent, contradictores &amp; rebelles
+ excommunicando. Igitur præfatus legatus dictam reformationem
+ confirmavit, attentantes contra hæc excommunicando, anno Domini
+ M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP> XX<SUP>o</SUP>, nonas decembris.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXI_A"></A><A HREF="#fnrefXXXI_A">A</A>] Analyse extraite
+ de l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 14.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXI_1"></A><A HREF="#fnrefXXXI_1">1</A>] L'évêque de
+ Porto était alors Romain Bonaventure qui succéda à Conrad (ch. XXVI,
+ n. 1.) en 1227, eût deux légations en France &amp; une en Angleterre,
+ &amp; mourut en 1243.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXI_2"></A><A HREF="#fnrefXXXI_2">2</A>] Tableau
+ indicatif des chanoines qui devaient officier dans les cérémonies de
+ chaque semaine: les archives de la Préfecture conservent plusieurs de
+ ces <EM>ordo</EM> à l'usage de l'église du Bourg.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXI_3"></A><A HREF="#fnrefXXXI_3">3</A>] Distribution
+ faite aux membres de la collégiale en raison de leur office.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXXII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 4 décembre 1223.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Bertrandi Diensis electi pronuntiatio inter ecclesiam de Burgo et
+ Chabertum Pilosi</EM>]<A NAME="fnrefXXXII_A"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXXXII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ B. Dei gratia Diensis electus<A NAME="fnrefXXXII_1"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXXXII_1">1</A>, omnibus ad quos littere iste
+ pervenerint, salutem in Domino. Ad noticiam <A NAME="p_61"></A> omnium
+ volumus pervenire, quod Chatbertus Pilosi, occasione quarumdam
+ litterarum quas obtinuerat a domino Portuensi apostolice Sedis legato,
+ proponebat assignationem quorumdam reddituum ecclesie Sancti Petri de
+ Burgo sibi factam fuisse ab eo, videlicet quartam partem in portu
+ Rodani quam nos tenebamus quondam ab ecclesia Sancti Petri de Burgo,
+ &amp; mansum Garnerii cum decimis &amp; omni proventu quem ibidem
+ percipiebat predicta ecclesia; &amp; econtra canonici de Burgo
+ multiplici ratione se defendebant. Tandem in nos compromiserunt, hinc
+ inde prestito sacramento ut nostre diffinitioni starent &amp; mandato;
+ &amp; pro parte sua iuravit Chatbertus Pilosi, &amp; ex parte ecclesie
+ iuraverunt hoc idem W. Arnaldi, Girbertus, Jo. de Tolosa, W. de
+ Cleriaco maior, Chatbertus de Alexiano, W. Cell(erarius), W. de
+ Cleriaco minor, Vgo Richardi, Petrus de Belregart, canonici. Qui,
+ inquam, eorum recepto sacramento, diffinimus in hunc modum: Chatbertus
+ Pilosi reddidit litteras domini legati in manu nostra, quas obtinuerat
+ de hujusmodi beneficiis, &amp; renuntiavit omnibus litteris &amp; omni
+ auxilio quod obtinuerat a legato, ipse vel alius pro eo sub hujusmodi
+ beneficiis obtinendis. Econtra ecclesia, quia litteras suas ad manum
+ non habebat, debuit litteras suas reddere ex mandato nostro in manu
+ prefati Girberti, ut ipse easdem corrumperet vidente Chatberto Pilosi,
+ &amp; ecclesia de mandato nostro eidem C(hatberto) assignavit mansum
+ Garnerii cum dominio &amp; decimis, denariis &amp; aliis omnibus
+ redditibus eidem manso pertinentibus, exceptis sex modiis<A NAME=
+ "fnrefXXXII_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXII_2">2</A> vini
+ qui sunt de super augmentis que fecerant possessores qui sunt
+ ecclesie; &amp; quarta pars portus Rodani quam nos solebamus tenere a
+ predicta ecclesia, est ecclesie in perpetuum sine omni contradictione
+ Chatberti: una tamen pea<A NAME="fnrefXXXII_3"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXXXII_3">3</A>, quam tenebat Girbertus in manso
+ Garnerii, ab exactione Chatberti Pilosi inmunis erit; &amp; preterea
+ precepimus quod xl. solidi, qui expensi fuerant a quibusdam ecclesie
+ canonicis pro litteris obtinendis, <A NAME="p_62"></A> a
+ procuratoribus ecclesie reddantur ipsis canonicis, omni occasione
+ postposita. Hec omnia precepimus sub sacramento nobis exhibito, ut ab
+ utraque parte fideliter teneantur sine omni dolo &amp; fraude, prout
+ melius &amp; sanius potest intelligi &amp; litteras ipsius Chatberti
+ de voluntate ipsius corrupimus, ne aliquid ecclesie preiudicium
+ generarent. Precepimus etiam sub eodem sacramento quod, si prior hanc
+ compositionem vellet infringere, canonici predicti essent cum
+ Chatberto &amp; partem eius foverent. Sane prefati canonici
+ promiserunt sub sacramento specialiter prestito nobis consentientibus,
+ ut si aliquid esset datum ecclesie pro anniversariis mortuorum vel
+ acquisitum ex denariis qui dantur pro eis vel inposterum daretur vel
+ acquireretur, nulli decetero detur in beneficium neque aliquis
+ canonicorum sibi petat dari vel alii, immo petentibus contradicat. Hoc
+ idem dictum est de his que nunc temporis tenent canonici datis vel
+ acquisitis pro anniversariis mortuorum, ut nulli in beneficium
+ tribuantur si ad communiam devenerint, defunctis canonicis vel
+ religionem ingressis, nisi forte ille qui dederit voluerit dare in
+ beneficium alicui. Facta fuerunt hec, anno Domini M<SUP>o</SUP>
+ CC<SUP>o</SUP> XXIII<SUP>o</SUP>, pridie nonas decembris, in presentia
+ testium: B. Monetarii, prioris de Castro Dupplo, Vgonis de Stella,
+ canonici Valentini, Galberti &amp; W. de Belregart junioris, militum,
+ in domo nostra apud Valentiam, in camera inferiori. Et ne supra dicta
+ aliquorum malicia processu temporis valeant perturbari, presens carta
+ ad preces predictorum sigilli nostri est firmo munimine insignita.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXII_A"></A><A HREF="#fnrefXXXII_A">A</A>] Transcription
+ de l'original, parch. de 38 lig. coté XXXVII, qui porte au dos une
+ analyse que nous croyons inutile de reproduire.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXII_1"></A><A HREF="#fnrefXXXII_1">1</A>] Le siége de
+ Die devait être vacant le 3 sept. 1223, date du décret des chanoines
+ de cette église contre les meurtriers de leur évêque (COLUMBI,
+ <EM>Opusc. var.</EM>, p. 298). Bertrand, simple élu de Die dans cette
+ charte, dont le sceau portait cette légende: <IMG CLASS="symbol" SRC=
+ "images/img4.jpg" ALT="sigillum"> <EM>Bertrandus ele</EM>CTVS
+ D<EM>i</EM>ENSIS, était encore évêque en 1235. Il eût un autre sceau
+ qui le représente en pied, vêtu de ses habits pontificaux, avec cette
+ légende: <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum">
+ S.BERTRANDI. <A NAME="p_63"></A> DIENSIS.EPISCOPI.; &amp; une bulle,
+ que nous reproduisons dans la publication du <EM>Cartulaire</EM> qu'il
+ fit rédiger en mars 1230 (ms. Biblioth. impér.). --N'oublions pas
+ qu'un Bertrand d'Étoile (<EM>de Stella</EM>) a figuré comme chanoine
+ du Bourg en 1214 (ch. XX &amp; XXI).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXII_2"></A><A HREF="#fnrefXXXII_2">2</A>] Le
+ <EM>muid</EM> était une mesure de capacité très- variable selon les
+ localités: pour les liquides, il valait en Bourgogne 320 litres, en
+ Languedoc, 114 (cf. <EM>Polyptyque de l'abbé Irminon</EM>,--
+ Prolégomènes par M. B. GUÉRARD, t. I, p. 183).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXII_3"></A><A HREF="#fnrefXXXII_3">3</A>] Anciennement
+ <EM>péason</EM>, en patois <EM>pée</EM> (de <EM>pes</EM>), mesure de
+ superficie.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXXIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ <EM>circ.</EM> juin 1224.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Declaratio facta per dom. episcopum Diensem de tribus partibus
+ portus Rodani spectantibus</EM> <A NAME="fnrefXXXIII_A"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXXXIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ WILLELMO Dei gratia Electo Valentino<A NAME="fnrefXXXIII_1"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXIII_1">1</A>, B. eadem gratia Diensis
+ episcopus, salutem in Domino. Discretioni vestre notum fieri volumus,
+ quod Guido de Cruszol &amp; Giraudus Bastetz filius eius coram nobis
+ proposuerunt, quod ecclesia Sancti Petri de Burgo quartam partem
+ vilanatgii in portu habere non poterat ex concessione Aldeberti, quia
+ pater suus concesserat eidem dominium quod habebat in portu de Burgo
+ tantum in vita sua: quod ecclesia negabat. Tandem ab utraque parte
+ fuit in nobis compromissum, &amp; Guido de Cruszol &amp; Giraudus
+ Bastetz prestiterunt sacramentum quod nostre starent diffinitioni
+ &amp; mandato; &amp; nos multis assistentibus in camera vicarii
+ diximus, quod medietatis vilanatgii quam habuerat ecclesia a Barnardo
+ de Belregart quartam partem habere possent, propter quartam partem
+ dominii, Guido de Cruszol &amp; Giraudus Bastetz, si redderent
+ ecclesie ccc. solidos a festo sancti Johannis tunc proximo <A NAME=
+ "p_64"></A> in annum continuum, interim nullam infestationem ecclesie
+ facere debebant: quod si non tenerent, concessio facta ab Aldeberto
+ ecclesie debebat esse firma &amp; valida. Post mortem Sazie, in altera
+ medietate vilanatgii quam Sazia habebat, quartam partem habere possent
+ propter quartam partem dominii, redditis ecclesie ccc. solidis infra
+ annum post mortem Sazie, &amp; interim nullam infestationem debebant
+ facere ecclesie in illa parte nec in aliis partibus: quod si non
+ servarent, concessio facta ab Aldeberto debuit esse rata &amp; firma.
+ Et ita per sacramentum nobis prestitum eis injunximus, quod
+ ecclesia[m] in portu de Burgo Valentie de cetero non infestarent, cum
+ ecclesia tres partes tocius vilanatgii habere deberet: medietatem
+ tocius vilanatgii propter medietatem tocius dominii quam habebat in
+ portu, quartam partem aliam propter concessionem Willelmi de Cruszol
+ qui habebat quartam partem tocius dominii portus.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXIII_A"></A><A HREF="#fnrefXXXIII_A">A</A>]Transcription
+ de l'original, parchemin de 14 lig., avec sceau de l'évêque Bertrand
+ sur lemnisque. Le dos porte cette note que nous abrégeons:
+ <EM>Sentencia arbitralis, continens quod ecclesia habet in portu de
+ Burgo tres partes vilanagii, videlicet medietatem dominii..., aliam
+ quartam partem propter concessionem Guillelmi de Cruceolo.... Ecce
+ data istius carte fuit pretermissa</EM>.--Cette lettre nous a été
+ également conservée dans une ancienne copie, avec les chartes XX &amp;
+ XXI.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXIII_1"></A><A HREF="#fnrefXXXIII_1">1</A>] Guillaume
+ I<SUP>er</SUP>, fils de Thomas comte de Savoie, garda longtemps la
+ qualité d'<EM>élu</EM> de l'église de Valence; il en est qualifié
+ <EM>ministre</EM> en 1226 (COLUMBI, <EM>Opusc. var.</EM>, p. 266).
+ D'après GUICHENON (<EM>Hist. de Savoye</EM>, p. 256) le pape Honorius
+ III l'aurait nommé son légat en France en 1238 &amp; transféré la même
+ année à l'évêché de Liége; empoisonné bientôt après à Assise (d'autres
+ disent à Brescia ou à Viterbe) par les ennemis de l'Église, son corps
+ aurait été transporté à l'abbaye d'Hautecombe le 5 mai 1239 (COLUMBI,
+ <EM>ibid.</EM> p. 270). Bien qu'en septembre 1238 il paraisse comme
+ témoin de la concession d'un privilége par Frédéric II à l'église de
+ Die sous le titre d'élu de Valence (<EM>Tituli Dienses</EM>, mss.
+ Bibl. imp., f<SUP>o</SUP> 8 v<SUP>o</SUP>), il figure dans le
+ catalogue des évêques de Liége du 22 juin 1238 au 3 octobre 1239,
+ vraie date de sa mort (E.-Fr. MOOYER, <EM>Onomastikon chronographikon
+ hierarchiæ Germaniæ, Verzeichnisse der Deustchen Bischofe</EM>, etc.,
+ Minden, 1854, in-8<SUP>o</SUP>, p. 58): c'est qu'il conserva les deux
+ siéges jusqu'à sa mort; son frère Boniface lui succéda à
+ Valence.--Nous reproduirons le sceau qui pend à la présente charte
+ &amp; dont il faut lire la légende: <IMG CLASS="symbol"
+SRC="images/img4.jpg"
+ ALT="sigillum"> S: W<EM>ille</EM>L<EM>mi</EM>: <EM>Pro</EM>CVRATORIS:
+ ECCL<EM>esi</EM>E: VALE<EM>n</EM>TINE.
+ </P>
+ <A NAME="p_65"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXXIV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 11 août 1233.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Compromissum ecclesie Sancti Petri et G. Basteti dominum</EM>
+ (sic) <EM>Cruceoli, factum in dom. J. archiepiscopum Viennensem, super
+ questionibus portuum Rodani quas habere possent</EM> <A NAME=
+ "fnrefXXXIV_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXIV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOS J. prior &amp; capitulum ecclesie Sancti Petri de Burgo Valentie
+ ex una, &amp; Ego G. Bastetz dominus de Cruszol ex alia,
+ compromittimus absolute in domnum J. archiepiscopum Viennensem, super
+ omnibus controversiis &amp; querelis motis &amp; movendis usque ad
+ festum Sancti Andree proximo venturum, que vertuntur inter nos vel
+ verti possunt, &amp; specialiter super querela portuum Valentie:
+ promittentes per stipulationem stare mandato suo sive arbitrio, seu
+ dicto sive diffinitioni, ut quicquid ipse super predictis dixerit,
+ mandaverit aut arbitratus fuerit..., prout sibi placuerit, ratum &amp;
+ firmum habeamus inperpetuum; abrenuntiantes omni exceptioni que nobis
+ posset competere ratione messium &amp; vindemiarum, &amp; etiam
+ sollempnium feriarum, videlicet Dominicorum dierum &amp; natalis
+ apostolorum &amp; aliarum sollempnitatum<A NAME="fnrefXXXIV_1"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXIV_1">1</A>, pena centum librarum
+ interposita, cui dom. archiepiscopus mandav[er]it persolvenda ab ea
+ parte que ipsius mandato nollet obtemperare, nichilominus suo dicto
+ sive arbitrio seu mandato sive diffinitione firma &amp; stabili
+ permanente. Et nos W., Dei gratia electus Valentinus, in cujus dominio
+ omnia de quibus est controversia continentur, hoc compromissum
+ volumus<A NAME="fnrefXXXIV_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXXXIV_2">2</A> &amp; concedimus, &amp; ut ea que a dom. J.
+ archiepiscopo dicta sive arbitrata vel <A NAME="p_66"></A> mandata seu
+ diffinita fuerint firma &amp; inconcussa perpetuis temporibus
+ permaneant, fideiussor nos obligamus pro utraque parte, &amp;
+ Willelmus de Clariaco sacerdos pro parte ecclesie, &amp; pro parte G.
+ Bastet Michael capellanus Valentinus. Et ad huius compromissi firmum
+ testimonium, huic carte sigillum nostrum jussimus apponi, &amp;
+ sigilla predicte ecclesie &amp; G. Bastet. Actum anno Domini
+ M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP> XXX<SUP>o</SUP> III<SUP>o</SUP>, tercio
+ idus augusti.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXIV_A"></A><A HREF="#fnrefXXXIV_A">A</A>] Extrait de
+ l'original, parch. auquel pendent trois longues lemnisques: le sceau
+ de Giraud Bastet subsiste seul (cf. ch. 111, n. 2); avec le titre que
+ nous avons donné, le dos porte cette note: <EM>De portu Rodani; sed
+ non fuit facta ordinatio per dom. archiepiscopum</EM>. Le légat Jean
+ de Brenin ratifia cependant la transaction intervenue entre les
+ parties en 1238 (ch. XXXVI).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXIV_1"></A><A HREF="#fnrefXXXIV_1">1</A>] D'après le
+ droit, cette renonciation semblerait nulle: les juges ne peuvent
+ prononcer leurs sentences les jours de fêtes instituées à l'honneur de
+ Dieu &amp; des saints, <EM>etiam de consensu partium</EM>, si ce n'est
+ <EM>ob necessitatem vel pietatem</EM> (<EM>Decret.</EM> GREG. IX. lib.
+ II, tit. IX <EM>de seriis</EM>, cap. 5: <EM>Corp. Iur. Can.</EM>, t.
+ II, c. 250).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXIV_2"></A><A HREF="#fnrefXXXIV_2">2</A>] Ce mot est
+ suivi de <EM>mandamus</EM>, cancellé dans le ms.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXXV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ juillet 1234-12 novemb. 1236.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Divisio rerum Alberti et Odonis Alamanni fratrum</EM> <A NAME=
+ "fnrefXXXV_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ ANNO Domini M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP> XXX<SUP>o</SUP>
+ IIII<SUP>o</SUP>, mense julii, Grossa uxor quondam Arberti Alamanni,
+ &amp; filii sui Arbertus &amp; Odo majores xxv annis, de consensu
+ ipsius Grosse, ita super divisione rerum paternarum atque maternarum
+ unanimiter convenerunt: videlicet quod Arbertus haberet in perpetuum
+ pro portione sua totum tenementum patris sui, quod quondam eidem
+ dederat pater suus cum uxorem duxit &amp; postea in ultima voluntate
+ sua cum omnibus suppellectilibus ejusdem, preter duos lectos ex toto
+ munitos quos de illis habebit Odo <A NAME="p_67"></A> frater suus;
+ item habebit dictus Arbertus quatuor peas vinee que sunt in manso
+ Nautes, quarum due pee sunt inter la Pelofencha &amp; vineam B.
+ Disder, alie due inter vineam W. Seignoret &amp; vineam B. Disder: sed
+ ex eis iiij<SUP>or</SUP> faciet Odoni fratri suo ij sextaria frumenti
+ &amp; xii. denarios annuatim; similiter &amp; las Pelofenchas &amp;
+ duas partes tinarum<A NAME="fnrefXXXV_1"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXXXV_1">1</A> &amp; vasorum, &amp; terciam partem habebit
+ Odo; &amp; propter hoc quitius erit idem Odo ab omnibus debitis que
+ debebat pater eorum &amp; de illis que expenderat de dote ipsius
+ Arberti filii sui, &amp; faciet expensas funeris matris sue Grosse.
+ Odo vero habebit omnes res alias que fuerunt matris sue Grosse:
+ videlicet tres vineas que sunt in manso Nautes, quarum una adheret
+ vinee P. Chastillo ab autro (<EM>sic</EM>) vinee W<SUP>o</SUP> de
+ Sancto Michaele a parte boree, altera adheret ab autro vinee P.
+ Chastillo, a borea vinee W. Silvestri, altera adheret vinee W.
+ Silvestri ab austro, a borea vinee P. Chastillo; &amp; census quos
+ percipiebat in eodem manso, scilicet xi. saumaas<A NAME=
+ "fnrefXXXV_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXV_2">2</A> &amp;
+ vij cartas &amp; dimidium vini meri, &amp; xiij sextaria frumenti
+ minus unam cartam, &amp; xvi. solidos &amp; ix. denarios censuales;
+ &amp; iij sextariatas terre quas habebat in eodem manso Nautes: sed
+ pro his faciet diem anniversarium de iiji. denariis &amp; ii. &amp; i.
+ in ecclesia Sancti Petri de Burgo pro patre &amp; matre sua, &amp;
+ alterius anniversarii quartam partem: &amp; quilibet predictorum
+ fratrum de portione sua contentus fuit. Post mortem autem matris eorum
+ Grosse, mediantibus amicis eorum Arnaudo Rufo canonico &amp; sacerdote
+ Sancti Petri necnon &amp; Visello, hec eadem omnia ... ab utraque
+ parte concessa fuerunt &amp; approbata, &amp; prestito corporaliter
+ iuramento firmata..., in domo scilicet Petri de Brissiaco, &amp; in
+ crastinum sancti Martini, anno ab Incarnatione Domini M<SUP>o</SUP>
+ CC<SUP>o</SUP> XXXVI<SUP>o</SUP>, in presentia Bartolomei bajuli
+ Valentini, B. de Vivalx, W. de Castro Bucco, P. de Castro Bucco,
+ Philippi &amp; Chastillo, Po. Otgerii &amp; magistri P. scriptoris.
+ Insuper ne aliquorum malitia presens factum valeat in posterum
+ perturbari, facte <A NAME="p_68"></A> sunt due carte per a. B. c.
+ divise, &amp; sigillorum domni S. prepositi Valentini &amp; ecclesie
+ Sancti Petri de Burgo impressionibus, de voluntate predictorum
+ fratrum, sollempniter communite.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXV_A"></A><A HREF="#fnrefXXXV_A">A</A>] Extrait de
+ l'original, parchemin de 19 lign., parti au côté supérieur au moyen
+ des lettres A-F; sur le dos, avec une analyse que nous supprimons, se
+ trouve cette note qui indique la raison de l'existence de cette charte
+ dans les archives de Saint-Pierre: <EM>F</EM> (facit) <EM>pro duobus
+ beneficiis beate Caterine &amp; beneficio beati Maximi simul unitis de
+ manso de Nauteys de</EM> (leg. &amp;) <EM>Pelozenchia</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXV_1"></A><A HREF="#fnrefXXXV_1">1</A>] En vieux franc
+ <EM>tinel</EM>, grand vaisseau de bois pour mettre la vendange.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXV_2"></A><A HREF="#fnrefXXXV_2">2</A>] <EM>Saumata,
+ sauma, sagma</EM>, charge, fardeau.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXXVI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 18 mai 1238.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Compositio inter ecclesiam Burgi et Giraldum Basteti dominum
+ Crusseoli</EM>]<A NAME="fnrefXXXVI_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXXXVI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOVERINT universi presentes litteras inspecturi, quod anno Domini
+ M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP> XXX<SUP>o</SUP> VIIJ<SUP>o</SUP>, XV
+ kalendas junii, cum controversia esset inter ecclesiam Sancti Petri de
+ Burgo Valentie ex una parte, &amp; Giraldum Basteti ex altera, super
+ portu Rodani Valentie: ecclesia siquidem asserebat se habere in dicto
+ portu medietatem tocius dominii &amp; totum vilanatgium, quod Giraldus
+ Basteti neguabat, &amp; econtra petendo dicebat medietatem tocius
+ dominii &amp; tres partes tocius vilanagii ad se pertinere. Tandem
+ vero post multas altercationes dicta controversia, mediantibus Aquino
+ &amp; W<SUP>o</SUP> de Væsco canonicis Valentinis, auditis utriusque
+ partis racionibus hinc inde propositis &amp; diligenter inspectis, de
+ prudentum virorum consilio, assensu &amp; voluntate utriusque partis
+ sopita est amicabiliter in hunc modum. Ecclesia habebit libere &amp;
+ absolute perpetuis temporibus duas partes <A NAME="p_69"></A> tocius
+ dominii &amp; duas partes tocius vilanagii portus predicti undique:
+ qui portus protenditur ex utraque parte riparum a manso Saramandorum
+ usque al Meias; &amp; duas partes omnium proventuum &amp; tocius
+ alterius commodi, in omnibus que ratione portus vel usuatgii<A NAME=
+ "fnrefXXXVI_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXVI_1">1</A>
+ portus obvenient, vel alio modo possunt vel debent ratione portus vel
+ usuatgii portus obvenire, percipiet &amp; habebit pacifice &amp;
+ quiete, &amp; duas partes expensarum omnium comuniter faciet bona
+ fide. Giraldus Basteti vero habebit terciam partem dominii dicti
+ portus &amp; terciam partem tocius vilanagii tantum, &amp; terciam
+ partem omnium proventuum &amp; tocius alterius commodi, in omnibus que
+ ratione portus vel usuatgii portus obvenient..., percipiet &amp;
+ habebit pacifice &amp; quiete, &amp; terciam partem omnium expensarum
+ faciet communiter bona fide; &amp; dictus portus communiter bona fide
+ debet locari &amp; conductori plus offerenti locabitur, unius partis
+ cujuslibet contradictione non obstante. Et est sciendum quod ecclesia
+ dedit Giraldo Bastet quingentos solidos, &amp; Basteto filio suo<A
+ NAME="fnrefXXXVI_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXVI_2">2</A>
+ centum solidos Viennenses, quos Arnaldus Ruffi procurator dicte
+ ecclesie nomine ejusdem ecclesie plene persolvit &amp; numerando
+ peccuniam satisfecit utrique, &amp; de dictis quingentis &amp; centum
+ solidis tenuerunt se plenarie pro paccatis, ecclesiam nichilominus
+ &amp; alios qui super hoc tenebantur eisdem pro ecclesia absolventes.
+ Renunciantes expressim exceptioni non numerate peccunie &amp; non
+ soluti precii, &amp; si quid juris seu requisitionis dictus Giraldus
+ in dictis duabus partibus portus habebat tam in dominio quam in
+ vilanagio vel videbatur habere, totum dedit dicte ecclesie, remisit
+ penitus &amp; guerpivit, &amp; in eandem ecclesiam transtulit;
+ promittens per sollempnem stipulationem per se &amp; suos successores
+ Malleno de Podio Bosone priori recipienti nomine ecclesie, quod ipse
+ Giraldus vel sui nichil facient per quod dicte due partes ecclesie
+ possint deteriorari, &amp; quod nullo modo, nullo tempore ecclesiam
+ vel homines qui in portu erunt nomine ecclesie decetero <A NAME=
+ "p_70"></A> inquietent vel turbent vel molestare presumant, vel
+ aliquam aliam per se vel per alios inferant violentiam. Hoc idem totum
+ per stipulationem sollempnem promisit Mallenus prior Giraldo Bastet
+ nomine ecclesie &amp; mandato capituli. Et ita de omnibus querimoniis
+ quas super dicto portu hinc inde ad invicem faciebant pax est &amp;
+ concordia facta, amicabili compositione interveniente; quam pacem seu
+ compositionem seu ordinationem se inviolabiliter observaturos &amp;
+ nullo modo, nullo tempore contra venturos predicti prior &amp;
+ capitulum, &amp; Giraldus Basteti &amp; Aldebertus frater ejus, &amp;
+ Bastetus filius ejusdem Giraldi, tactis sacrosanctis Evangeliis
+ juraverunt, dictam compositionem omologando. Actum in camera W. de
+ Væsco, presentibus testibus Malleno priore, Ademaro cellarario,
+ Guiguone Eruis, W. Chapairon, Arnaldo Ruffo, canonicis dicte ecclesie;
+ W. Chastel capellano de Subdione, Guichardone clerico, W. Gualbert,
+ Bertrando del Vilar militibus; Arberto bajulo de Cruciolo, Poncio
+ Ao<SUP>s</SUP> Giraudo de Salis, Petro Ruffo, W. de Cruciolo &amp;.
+ pluribus aliis. Nos vero J., Dei miseratione sancte Viennensis
+ ecclesie vocatus archiepiscopus, apostolice Sedis legatus, hanc
+ presentem compositionem, pacem seu ordinationem aprobamus &amp;. eidem
+ auctoritatem ad utriusque partis instanciam inpertimur, &amp; ad
+ majorem firmitatem &amp; memoriam perpetuis temporibus obtinendam
+ presentes litteras sigilli nostri munimine fecimus roborari; &amp; Nos
+ M. prior &amp; capitulum ad eandem firmitatem perpetuam obtinendam,
+ presentem cartam sigillo ecclesie Sancti Petri de Burguo
+ (<EM>sic</EM>) fecimus communiri; &amp; Nos Giraldus Basteti, ut
+ perpetuis temporibus presens compositio robur &amp; firmitatem
+ obtineat, huic presenti carte sigillum nostrum apponi fecimus; &amp;
+ Nos W<SUP>us</SUP> electus Valentinus, ad preces utriusque partis,
+ presentem cartam fecimus sigilli nostri munimine roborari.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXVI_A"></A><A HREF="#fnrefXXXVI_A">A</A>] Reproduction
+ de l'original, charte partie A-E; les quatre sceaux sont encore
+ pendants dans l'ordre suivant: l'archevêque de Vienne, l'évêque de <A
+ NAME="p_71"></A> Valence, le chapitre du Bourg, Giraud Bastet. Le dos
+ porte une analyse reproduite avec le texte dans l'<EM>Invent.
+ rais.</EM> (f<SUP>o</SUP> 42, sous la cote n. 23): <EM>Bona compositio
+ &amp; concordia facta per eccl. Burgi cum Gir. Basteti dom. Cruceoli,
+ super portu Rodani; &amp; pertinent ecclesie due partes &amp; tercia
+ ... dom. Cruceoli, &amp; non debent molestari illi de ecclesia a
+ Giraldo, &amp; si que expense fierent..., &amp; debet locari
+ communiter portus plus offerenti</EM> etc.; &amp; cette note:
+ <EM>mansus Saramandorum est grangia cum pertinentiis Gononi de
+ Laone</EM>. Une expédition de cette charte fut délivrée le 27 juin
+ 1384; voici un extrait de ce <EM>Vidimus de facto portus</EM>:
+ </P>
+ <P>
+ In Xpisti nomine, amen. Nos Johannes de Bello Castro, canonicus
+ ecclesie Valentinensis, utroque jure bacallarius, regens officium
+ officialatus Valentie pro reverendo in Xpisto patre &amp; domino dom.
+ A. de Saluciis sancte Romane ecclesie cardinali, administratore
+ ecclesiarum, comittatuum &amp; episcopatuum Valentinen. &amp; Diensis,
+ notum facimus ... quod nos vidimus, tenuimus ... quoddam prima facie
+ publ. instrumentum, inpendentibus quatuor sigillis cera alba
+ sigillatum, sanum..., nobis per vener. &amp; circumsp. virum dom. dom.
+ Durandum Champelli priorem secularem ecclesie Sancti Petri de Burgo
+ Valentie exhibitum ... cujus tenor est talis:... quod quidem
+ instrumentum, nos..., sedentes pro tribunali more majorum nostrorum in
+ curia ven. capituli Valentin. super quadam catreda super qua sedere
+ elegimus..., transcribi jussimus ... Acta fuerunt hec in curia dicti
+ ven. capituli Valentin., die XXVII<SUP>a</SUP> mensis junii,
+ indictione VII<SUP>a</SUP>, anno Domini M<SUP>o</SUP> CCC<SUP>o</SUP>
+ ottuagesimo quarto, testibus presentibus dom. Johanne Dodoti &amp;
+ Johanne Boreya, presbiteris Valentie; ego vero Petrus de Gado, de
+ Alesio Valent. dioc. clericus, notarius publ. &amp; curie Valent.
+ juratus....
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXVI_1"></A><A HREF="#fnrefXXXVI_1">1</A>]
+ <EM>Usagium</EM>, redevance, prestation coutumière.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXVI_2"></A><A HREF="#fnrefXXXVI_2">2</A>] C'est le
+ Giraud Bastet, II<SUP>e</SUP> du nom, du P. ANSELME (<EM>Hist.
+ gen.</EM>, t. III, p. 702).
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXXVII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 31 mai 1245.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Carta de portu inferiori Rodani</EM> <A NAME=
+ "fnrefXXXVII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXVII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOVERINT universi presentes litteras inspecturi, quod anno Domini
+ M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP> XL<SUP>o</SUP> quinto, die mercurii post
+ Ascensionem Domini, cum controversia verteretur inter Capitulum <A
+ NAME="p_72"></A> Sancti Petri de Burgo Valentie &amp; Geraldum Basteti
+ ex una parte, &amp; Bovetum de Portu &amp; Petronillam sororem suam
+ &amp; Audetam filiam quondam Michaelis fratris dicti Boveti ex altera,
+ cui Audete pupille fuit datus tutor dictus Bovetus a curia Valentina,
+ super vilanagio portus inferioris ad tegulariam: cujus portus duas
+ partes vilanagii Arnaudus Rufus canonicus Sancti Petri de Burgo,
+ factus &amp; constitutus procurator a dicto Capitulo &amp; a dicto G.
+ Bastet super dicta controversia, dicebat ad dictum Capitulum pertinere
+ &amp; etiam ad dict. G. Basteti pleno jure: dicto Boveto pro se &amp;
+ sorore &amp; nepte predictis e contrario proponente totum vilanagium
+ dicti portus ad eosdem pertinere. Tandem post multas altercationes
+ compromissum fuit ab utraque parte in nos Mallenum priorem Sancti
+ Petri de Burgo &amp; Vgonem Ysopi canonicum ejusdem ecclesie, tanquam
+ in arbitros seu arbitratores vel amicabiles compositores, utraque
+ parte promittente sub pena quingentorum solidorum Viennensium, quam
+ penam pars parti stipulanti promisit, se atendere &amp; servare bona
+ fide quicquid super dicta controversia a nobis ... esset diffinitum,
+ ordinatum, mandatum seu dictum...; penam vero ... pars que non
+ observaret diffinitionem ... promisit se soluturam ... parti que ...
+ observaret.... Insuper pro predictis omnibus observandis &amp;
+ atendendis, juravit pro se &amp; dicta nepte pupilla ... dictus
+ Bovetus, &amp; hoc idem juravit dicta Petronilla auctoritate mariti
+ sui Columbi, &amp; Petrus Cocci pro parte supradictorum; &amp; pro
+ eadem parte dati fuerunt fidejussores Bonetus Melluras &amp; Willelmus
+ de Preposito. Pro parte vero altera juravit dictus Arnaudus Ruffus,
+ procurator dicti Capituli, in animam ejusdem capituli, [bona] etiam
+ sua pro hiis servandis obligavit; &amp; Stephanus frater suus fuit
+ fidejussor. Sciendum preterea quod partes renunciaverunt expressim
+ omni legum auxilio &amp; omni juri canonico ... &amp; omni privilegio
+ clericali ... Nos vero dicti M. prior &amp; V. Ysopi ... arbitri...,
+ visis, auditis &amp; <A NAME="p_73"></A> diligenter intellectis
+ peticionibus ... &amp; responsionibus hinc inde factis, testibus etiam
+ &amp; instrumentis a partibus productis, tandem ... de consilio
+ peritorum pronunciavimus duas partes vilanagii dicti portus ad dictum
+ Capitulum &amp; terciam ad dict. G. Bastet pertinere, eosdem Capitulum
+ &amp; G. Bastet in possessionem dicti portus inducentes &amp; parti
+ adverse perpetuum silentium imponentes. Actum Valentie in domo vicarii
+ Valentini, anno &amp; die quo supra, presentibus testibus Pon. vicario
+ Valentino, Geraldo Bastet, æstachio de Morgis, magistro Willelmo de
+ Clariaco, Petro de Dievajua, Ademaro Cellararii, Lantelmo
+ archipresbitero, canonicis Sancti Petri; Willelmo Lamberti de Charpei,
+ Vgone Rollandi, clericis; Petro Renco, Willelmo del Vilar, militibus;
+ Poncio de Stella canonico Valentino, Johanne vicariolo, Auriolo &amp;
+ multis aliis. Ad majorem vero firmitatem &amp; perpetuam memoriam
+ supradictorum omnium, est presens carta ad preces utriusque partis
+ sigillis curie Valentine &amp; Poncii vicarii Valentini &amp; dicti
+ Malleni prioris Sancti Petri de Burgo &amp; Vgonis Ysopi arbitrorum
+ munimine communita.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXVII_A"></A><A HREF="#fnrefXXXVII_A">A</A>] Extrait de
+ l'original, parch. de 28 lig. coté n<SUP>o</SUP> 19; sur le dos se
+ trouve cette analyse reproduite avec le texte intégral dans
+ l'<EM>Invent. rais.</EM> (f<SUP>o</SUP> 44): <EM>Pronunciacio
+ arbitrorum facta super questione quam habebant capitulum Sancti Petri
+ &amp; Geraldus Basteti ex una parte contra Bovetum de Portu,
+ Petronillam sororem suam &amp; Audetam eorum neptem, super vilanagio
+ dicti portus, quod dicti Bovetus ... afferebant ad se totaliter
+ spectare; sed fuit pronunciatum quod due partes spectant ecclesie
+ &amp; tercia pars dicto Giraldo</EM>.--Des quatre grosses tresses
+ auxquelles étaient appendus les sceaux, la deuxième seule a conservé
+ le sien: c'est celui du chanoine Hugues <EM>Ysopi</EM>: il est de
+ forme ogivale, long de 3 cent. 1/2; les armes sont parlantes: une
+ branche d'hysope, avec cette légende: <IMG CLASS="symbol" SRC=
+ "images/img4.jpg" ALT="sigillum"> SIGILLVM: HVG: VOPIS: C....
+ </P>
+ <A NAME="p_74"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXXVIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ juin 1245.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>De censu altaris Sancti Andree de Burgo</EM> <A NAME=
+ "fnrefXXXVIII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXVIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Nos M. prior Sancti Petri de Burgo &amp; capitulum ejusdem loci, notum
+ facimus omnibus quod cum magister Villelmus de Sancto Remigio prior
+ Sancti Felicis Valentini &amp; conventus ejusdem loci fazuissent<A
+ NAME="fnrefXXXVIII_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXXXVIII_1">1</A> omnes census, videlicet L.iiii<SUP>or</SUP>
+ solidos Viennenses, quos percipit servitor<A NAME=
+ "fnrefXXXVIII_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXVIII_2">2</A>
+ altaris Sancti Andree de Burgo in territorio quod dicitur abbacia,
+ quod est de dominio Sancti Felicis, quia ut asserebant jam deciderant
+ in commissum<A NAME="fnrefXXXVIII_3"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXXXVIII_3">3</A>, eo quod servitores dicti altaris censum
+ V<SUP>e</SUP> solidorum censualium, quos facere debent singulis annis
+ dicte domui pro censibus supradictis, retinuissent per tres annos,
+ &amp; placitamentum etiam XX. solidorum, quod solvi debet similiter ab
+ eodem servitore in muctatione tantum cujuslibet servitoris ipsius
+ altaris, domui supradicte non solvisset Ricardus clericus qui erat
+ illius altaris servicio deputatus, nec desazire vellent ullo modo
+ dictus prior &amp; conventus census proximo nominatos, nisi pena esset
+ imposita servitori altaris Sancti Andree si censum v<SUP>e</SUP>
+ solidorum &amp; placitamentum xx. solidorum, ut superius est
+ expressum, reddere differret ultra terminum ad hec solvenda
+ assignatum. Tandem desaziverunt supradictos census ad instanciam
+ nostram &amp; ad preces L. archipresbiteri de Alexiano, capellani
+ &amp; canonici Valentini. Et nos talem penam imposuimus servitori
+ sepesato, quod si ultra festum sancti Andree censum detinuerit
+ memoratum, ulterius non percipiat libram solitam in ecclesia Sancti
+ Petri donec de <A NAME="p_75"></A> censu competenter satisfecerit
+ domui Sancti Felicis; &amp; eandem penam eidem servitori imponimus, si
+ post mensem a susceptione administrationis dicti altaris placitamentum
+ domui Sancti Felicis reddere distulerit supradictum. Recognoscimus
+ etiam &amp; fatemur, quod domus Sancti Felicis percipit decimam in
+ toto illo territorio ubi sepedictus servitor percipit dictum censum;
+ percipit etiam ibidem dicta domus placitamenta cum terre venduntur,
+ sicut in aliis terris que sunt de suo pleno dominio hactenus percipere
+ consuevit. Actum est hoc anno Incarnacionis Dominice M<SUP>o</SUP>
+ CC<SUP>o</SUP> XL<SUP>o</SUP> V<SUP>o</SUP>, mense junii; in cujus rei
+ testimonium presentem cartam sigilli capituli Sancti Petri de Burgo
+ munimine fecimus roborari.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXVIII_A"></A><A HREF="#fnrefXXXVIII_A">A</A>] L'orignal
+ de cette charte, parch. de 26 lig. auquel pend une tresse en fils de
+ couleur verte, fait partie du fonds du prieuré de Saint-Félix, qu'il
+ intéressait plus directement.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXVIII_1"></A><A HREF="#fnrefXXXVIII_1">1</A>] D'où notre
+ français <EM>saisir</EM>; on rencontrera plus bas <EM>desazire</EM>:
+ le <EM>Lexicon inf. latinit.</EM> ne donne que <EM>sazium</EM>,
+ saisie.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXVIII_2"></A><A HREF="#fnrefXXXVIII_2">2</A>] Origine de
+ notre expression moderne <EM>desservant</EM> d'une succursale.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXVIII_3"></A><A HREF="#fnrefXXXVIII_3">3</A>] Tomber en
+ <EM>commise</EM>: état du fief qui, par le délit du vassal, pouvait
+ être confisqué par le seigneur.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XXXIX.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 27 novembre 1254.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>De decima agnorum pastorum Lioncel, Sancti Felicis et Sancti
+ Petri de Burgo</EM> <A NAME="fnrefXXXIX_A"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXXXIX_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ IN nomine Patris &amp; Filii &amp; Spiritus Sancti, amen. Nos magister
+ Johannes officialis Valentinus, amicabilis compositor electus
+ comuniter a magistro Willelmo priore Sancti Felicis Valentie<A NAME=
+ "fnrefXXXIX_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXIX_1">1</A> ex
+ una parte, &amp; procuratoribus ecclesie <A NAME="p_76"></A> Sancti
+ Petri de Burgo ex altera, in causa que vertitur inter ipsos super
+ quadam decima agnorum in hunc modum. Asserit prior Sancti Felicis
+ Valen..., quod oves pastorum Lioncelli jacebant tempore hyemali infra
+ limites decimarie<A NAME="fnrefXXXIX_2"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXXXIX_2">2</A> Sancti Felicis, &amp; postquam pepererant
+ pastores transferebant fetas cum agnis suis in quoddam pratum quod est
+ de decimaria Sancti Petri de Burgo ubi fuerunt ad tempus, &amp; eedem
+ oves cum agnis suis manserunt in parrochia seu in decimaria Sancti
+ Felicis tempore quo agnorum decima percipi consuevit; &amp; ideo
+ dictus prior petit decimam dict. agnorum, cum domus Sancti Felicis
+ eandem perceperit pacifice &amp; quiete a tempore que non exstat
+ memoria. Procuratores Sancti Petri de Burgo negant narrata, ut
+ narrantur, &amp; dicunt petita fieri non debere; item asserunt quod
+ anno proxime preterito post Natale Domini, pastores Lioncelli fecerunt
+ ramatam<A NAME="fnrefXXXIX_3"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXXXIX_3">3</A> in decimaria Sancti Petri de Burgo, ad quam ramatam
+ deportaverunt oves fetantes &amp; fetus, ita quod quam cito &amp;
+ ubicumque fetus facerent dicte oves, deportabant fetus &amp;. oves ad
+ dictam ramatam; item dicunt &amp; asserunt, quod pro majori parte
+ illius temporis, videlicet a Natali Domini usque ad Pascha, paste
+ fuerunt oves dict. pastorum infra limites decimarie Sancti Petri, unde
+ dicunt quod propter hoc debent habere... decimam agnorum dict. ovium,
+ quam petunt ... sibi adjudicari a nobis, domine judex; item asserunt
+ quod ecclesia in cujus decimaria colliguntur &amp; jacent oves
+ fetantes cum fetibus debet habere decimam agnorum: hoc dicunt esse
+ consuetudinem istius terre. Confitetur dictus prior omnia supradicta
+ esse vera, excepta consuetudine quam negat. Nos vero, lite super hiis
+ a partibus contestata, jurato de calumpnia, testibus ab utraque parte
+ productis &amp; etiam publicatis, concluso in causa a partibus
+ supradictis, die veneris ante festum beati Andree assignata ad dictam
+ causam amicabiliter concordandam, ipsa die, coram nobis partibus
+ constitutis &amp; petentibus a nobis dict. causam jure vel concordia
+ terminari, dictum priorem &amp; dict. procuratores Sancti Petri
+ dicimus <A NAME="p_77"></A> intentiones suas super hiis que
+ proposuerant fundavisse; unde ipsam causam diffinimus &amp; ordinamus
+ amicabiliter in hunc modum: videlicet quod prior Sancti Felicis
+ percipiat totam decimam agnorum quas oves fecerint in decimaria Sancti
+ Felicis, licet deportati fuerint ad decimariam Sancti Petri, si ibidem
+ non permanserint usque ad tempus quo decima agnorum levari consuevit,
+ sed reportati fuerint seu reducti ad decimariam Sancti Felicis; &amp;
+ si de decimaria Sancti Felicis deportati fuerint agni ad decimariam
+ Sancti Petri &amp; ibidem permanserint tempore quo levatur decima,
+ illa decima inter partes predictas comuniter dividatur; si vero alique
+ oves fetus fecerint in decimaria Sancti Petri &amp; ibidem
+ permanserint seu inventi fuerint tempore quo levari decima consuevit,
+ licet deportati fuerint ad decimariam Sancti Felicis, dicimus quod
+ ecclesia Sancti Petri percipiat totam illam decimam; &amp; si fetus
+ quos oves fecerint in decimaria Sancti Petri ad decimariam Sancti
+ Felicis fuerint deportati &amp; ibidem permanserint &amp; inventi
+ fuerint tempore quo levatur decima agnorum, dicimus quod illa decima
+ inter partes predictas comuniter dividatur. Actum Valentie, in curia
+ episcopali, anno Domini M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP> L. quarto, die
+ veneris supradicta, presentibus testibus Johanne Torreti presbitero,
+ Breissiaco sacrista Sancti Felicis, Poncio de Liberone canonico Sancti
+ Felicis, Berengario; in cujus rei testimonium presentem cartam
+ sigillavimus sigillo curie Valentine<A NAME="fnrefXXXIX_4"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnXXXIX_4">4</A>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXIX_A"></A><A HREF="#fnrefXXXIX_A">A</A>] Extrait de
+ l'original, parch. de 21 lig., qui appartient également au fonds de
+ Saint-Félix; il est mentionné sous le n. 81 dans l'<EM>Inventaire</EM>
+ des titres de ce prieuré, f<SUP>o</SUP> 18.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXIX_1"></A><A HREF="#fnrefXXXIX_1">1</A>] Guillaume (de
+ Saint-Remy), prieur de Saint-Félix en 1245 (transaction avec les
+ hospitaliers de Valence touchant la dîme des agneaux), l'était encore
+ en novembre 1265.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXIX_2"></A><A HREF="#fnrefXXXIX_2">2</A>]
+ <EM>Decimaria</EM> indique également le champ soumis à la dîme &amp;
+ le droit de la percevoir.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXIX_3"></A><A HREF="#fnrefXXXIX_3">3</A>] De
+ <EM>rama</EM>, ramée, fagot, feuillée, hutte de feuillage.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXXXIX_4"></A><A HREF="#fnrefXXXIX_4">4</A>] Nous avons
+ fréquemment rencontré aux archives de la Préfecture le sceau de la
+ cour de l'officialité de Valence; petit, de forme ogivale, il porte un
+ dextrochère tenant une crosse de juridiction tournée à gauche &amp; a
+ pour légende: <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg"
+ALT="sigillum"> S.
+ CVRIE:VALENTlNE:.
+ </P>
+ <A NAME="p_78"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ XL.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 13 avril 1256.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Alexandri IV papæ commissio de causa inter capitulum Burgi et
+ alios</EM>]<A NAME="fnrefXL_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXL_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Commissio per Alexandrum papam IIII. directa officiali Dyensis,
+ quatenus audiret causam, &amp; appellatione remota sine debito
+ decideret, per Capitulum Burgi movendam contra priorem Sancti Felicis
+ Valentiæ, rectorem ecclesiæ de Tornone, Genesium de Urro<A NAME=
+ "fnrefXL_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXL_1">1</A>, Arnaudum
+ de Castro Buco, milites &amp; quosdam alios Viennensis, Valentinensis
+ &amp; Dyensis civitatum &amp; dioeceseon, quia injuriabantur eisdem
+ super quibusdam decimis, pecuniis, redditibus, terris, possessionibus
+ &amp; aliis rebus. Datum Lateranen., idibus aprilis, pontificatus sui
+ anno ij<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXL_A"></A><A HREF="#fnrefXL_A">A</A>] Analyse tirée de
+ l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 14 v<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXL_1"></A><A HREF="#fnrefXL_1">1</A>] Gui d'Urre, fils de
+ noble Guillaume, avait vendu la même année au prieuré de Saint-Félix
+ les redevances (<EM>taschas</EM>) qu'il percevait dans les terres de
+ cet établissement &amp; au mandement de Montelier, pour le prix de 8
+ livres (<EM>Invent.</EM> des titres <EM>de Saint-Félix</EM>,
+ f<SUP>o</SUP> 47 v<SUP>o</SUP>, n<SUP>o</SUP> 287).
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XLI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 4 novembre 1261.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Emphyteosis a præposito Valentino abbati Leoncelli facta</EM>]<A
+ NAME="fnrefXLI_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXLI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOS Guilhermus Hugo de Montilio prepositus Valentinus, notum facimus
+ universis ... quod nos, pro evidenti <A NAME="p_79"></A> utilitate
+ prepositure nostre, damus &amp; concedimus in perpetuam emphyteosim
+ vobis fratri Andree abbati Lyoncelli, nomine ipsius monasterii
+ Lyoncelli recipienti, &amp; successoribus vestris, tres pecias nemoris
+ sitas in Javaisano<A NAME="fnrefXLI_1"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnXLI_1">1</A>, in territorio quod vulgariter appellatur
+ Perreyra, que contiguantur a duabus partibus nemoribus domus del
+ Coogner<A NAME="fnrefXLI_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXLI_2">2</A>, &amp; ex altera vie publice qua itur versus Romanum;
+ item &amp; unam petiam terre sitam ibidem, contiguam ab una parte
+ dictis nemoribus, &amp; ex altera terre Sancti Petri de Burgo, &amp;
+ ex altera vie Romanis; item &amp; aliam terram contiguam nemori
+ Duranti Berbierii ex una parte, &amp; ex altera campo nostro, &amp; ex
+ altera terre Petri de Sancto Bartholomeo; item &amp; unam peciam
+ nemoris sitam in territorio del Coig, que olim fuit Sancti Anthonii<A
+ NAME="fnrefXLI_3"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXLI_3">3</A>;
+ &amp; generaliter omnes terras cultas &amp; incultas, nemora, pascua,
+ venationes, &amp; quecumque olim a nobis tenuit seu a nostris
+ antecessoribus domus Sancti Anthonii in dicto territorio de Javaisano,
+ subtus viam &amp; super viam; item &amp; quandam peciam nemoris cum
+ venationibus suis que est sita al Coig, &amp; confrontatur ab una
+ parte cum quadam terra domus del Coogner, &amp; ex altera cum violo
+ qui vadit ad pratum domus del Coogner: retento nobis &amp;
+ successoribus nostris in supradictis omnibus directo dominio &amp;
+ octo soludis Viennensibus censualibus, solvendis quolibet anno nobis
+ &amp; nostris in festo beati Appollinaris; &amp; promittimus vobis ...
+ quod nos predicta omnia vobis deffendemus ab omni inpetitore, &amp;
+ vos &amp; vestros successores faciemus habere &amp; tenere &amp;
+ pacifice possidere...; &amp; confitemur &amp; recognoscimus nos a
+ vobis habuisse &amp; recepisse pro dicta datione &amp; concessione
+ decem libras Viennenses. Et est sciendum quod Stephanus &amp; Hugo
+ Richardi fratres, bajuli nostri, jus bajulie quod habebant in
+ predictis dederunt, cesserunt &amp; remiserunt dicto abbati in
+ perpetuum, confitentes se habuisse a dicto abbate ... viginti solidos
+ Viennenses; quare nos ... renunciamus.... Et nos G. decanus &amp;
+ capitulum <A NAME="p_80"></A> Valentie..., considerantes predicta esse
+ facta pro utillitate ecclesie Valentine, eadem approbantes, in signum
+ approbationis presentibus licteris sigillum capituli Valentini duximus
+ apponendum; &amp; nos dict. prepositus ... sigillum nostrum ... Actum
+ est hoc anno Domini millesimo ducentesimo sexagesimo primo, die
+ veneris post festum Omnium Sanctorum.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLI_A"></A><A HREF="#fnrefXLI_A">A</A>] Le texte de cette
+ charte ne nous a été conservé que par la transaction du 6 mai 1531,
+ dans laquelle elle fut insérée.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLI_1"></A><A HREF="#fnrefXLI_1">1</A>] Le monastère du
+ Bourg avait dans ses dépendances l'église de Saint-Marcel de
+ <EM>Javeysans</EM> (ch. XIII, n. 10).
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLI_2"></A><A HREF="#fnrefXLI_2">2</A>] Le domaine du
+ Cognier était une des principales dépendances de l'abbaye de Léoncel.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLI_3"></A><A HREF="#fnrefXLI_3">3</A>] L'ordre de
+ Saint-Antoine de Viennois posséda anciennement plusieurs terres dans
+ le Valentinois (<EM>Archives de la Préfecture</EM>).
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XLII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ circ. 1261.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Census domus del Conners præposito Valentiæ</EM>]<A NAME=
+ "fnrefXLII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXLII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Le Conners fai al prebost iiii. libr. cessals paiar a la S. Apolenar e
+ dos fromaiges que devont valer vi. sols, par v. chabanarias e par lo
+ claus prebostal Manaisa, e par una pessa de terra e par una pessa de
+ pra que sont a Moillasola, e par tres pessas de bosc que sont Manaisa
+ el loc que es appellas a Peireira, e tochant se de doas partz al bosc
+ del Connier e d'autra partz a la via publica de Rotmas; &amp; par una
+ pessa de terra aqui meesme, que se ten d'una partz al bosc davandit,
+ &amp; d'autra partz a la terra de S. Pere de Borc, &amp; d'aultra
+ partz a la via de Rotmas; &amp; par aultra terra que se ten d'una
+ partz al bosc de Durant Berbier, &amp; d'aultra partz al champ del
+ prebost, &amp; d'aultra part a la terra deu <A NAME="p_81"></A> Jon.
+ de Sainct Bartalmieu; &amp; par una pessa de bosc que es el terraor
+ del Coing, qui se saienreire de S. Anthoni. Et generalement per totas
+ las terras cotivas &amp; non cotivas, box, pasquers e chassas; &amp;
+ par totas las chauzas que tenian saienreire dels prebost li maisos de
+ S. Anthoni el dit terraor de Javaisa de sotz la via &amp; de sobre la
+ via; &amp; par una pessa de bosc en las chauzas que es al Coing, e
+ tocha se d'una partz an la terra del Conier &amp; d'aultra partz an lo
+ viol qui vai al pra de la maiso del Conier: retengu al prebost &amp;
+ sos successors en totas las chausas que sont dechas la seignoria &amp;
+ par las pasquers de la Chalm &amp; de tota la prebostia.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLII_A"></A><A HREF="#fnrefXLII_A">A</A>] Cette notice en
+ langue vulgaire est tirée de la transaction du 6 mai 1531; sa date
+ approximative est déterminée par la charte précédente dont elle
+ reproduit la majeure partie.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XLIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 11 mai-4 juillet 1264.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Testamentum bone femine Mauricie uxoris Petri Jovencelli</EM> <A
+ NAME="fnrefXLIII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXLIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOS Eustachius de Deiadjutorio, canonicus &amp; procurator ecclesie
+ Sancti Petri de Burgo Valentie, notum facimus universis presentibus
+ &amp; futuris, quod anno Domini M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP>
+ LX<SUP>o</SUP> IIIJ<SUP>o</SUP>, quarto nonas julii, oblata nobis
+ quadam carta clausa, septem sigillis sigillata, totidemque signis
+ &amp; subscriptionibus subscripta &amp; consignata, in qua dicebatur
+ ultima voluntas bone femine uxoris quondam Petri Jovencelli, ad
+ requisitionem Bartholomei Ruffi &amp; Petroneti Jovencelli filiorum
+ dicte bone femine, vocatis etiam omnibus quorum intererat, presentibus
+ testibus qui in dicta ultima <A NAME="p_82"></A> voluntate dicebantur
+ interfuisse..., sigilla sua ... per juramentum recognoscentibus...,
+ adhibitis etiam aliis sollempnitatibus que debent in talibus adhiberi,
+ dictam cartam ... aperuimus &amp; publicavimus, cujus tenor talis est:
+ </P>
+ <P>
+ <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum"> In nomine
+Domini
+ nostri Jhesu Xpisti, anno Incarnationis ejusdem M<SUP>o</SUP>
+ CC<SUP>o</SUP> LX<SUP>o</SUP> IIII<SUP>o</SUP>, sabbato post dominicam
+ qua cantatur <EM>Juibilate</EM>. Ego bona femina, uxor Petri
+ Jovencelli, filia quondam Stephani Ruffi, sana mente licet infirma
+ corpore, diem mortis mee cupiens prevenire, de bonis meis mobilibus
+ &amp; immob. ordino &amp; dispono &amp; testamentum meum seu ultimam
+ voluntatem meam facio in hunc modum: In primis volo &amp; precipio
+ quod executores mei sedant clamores meos, solvant debita, elemosinas
+ &amp; legata, de bonis meis pacifice &amp; quiete; heredes meos facio
+ &amp; constituo Bartholomeum clericum &amp; Perronetum Jovencelli,
+ filios meos, in vinea &amp; terra que habeo in Carcusculis, que
+ relinquo eisdem comuniter in hac forma: volo autem &amp; precipio quod
+ predicti heredes mei vel possessores dicte vinee &amp; terre faciant
+ in perpetuum singulis annis anniversarium meum in ecclesia Sancti
+ Petri de Burgo de trecentis solidis cum libra &amp; elemisona, prout
+ ibidem consuetum est fieri pro CCC. sol., in cujus cimiterio meam
+ eligo sepulturam; item volo &amp; precipio quod dict. Bartholomeus
+ filius meus habeat &amp; percipiat C. sol. Viennenses, quos mihi debet
+ Guenisius mercers, de quibus faciat expensas sepulture mee; item
+ relinquo eidem B. filio meo xiiij. linteamina &amp; v. mapas que
+ fuerunt Girberni de Riperia patris sui, de xvi. linteaminibus que
+ reddidit michi Petrus Jovencelli quando recessi ab hospicio suo; item
+ relinquo eidem B. archam meam nucerinam; item relinquo eidem B. domum
+ &amp; casale que habeo in carreria, que quondam fuit Stephani Ruffi
+ patris mei; item volo &amp; precipio quod dict. B. filius meus habeat
+ &amp; percipiat fructus hujus anni predicte vinee de Carcusculis, cum
+ ipse fecerit expensas dicte vinee anni presentis, &amp; volo <A NAME=
+ "p_83"></A> &amp; precipio quod dict. Petronetus filius meus de
+ predicta medietate vinee &amp; terre de Carcusculis sit contentus nec
+ quod amplius possit de bonis meis exigere seu habere; item volo &amp;
+ precipio quod executores mei vendant clamidem meam del pers vistent,
+ &amp; clamidem meam de bruneta nigra, &amp; clamidem meam de flamine
+ forti, &amp; tunicam meam de bruneta: &amp; de precio solvant duobus
+ capellanis Sancti Petri &amp; vicariis suis xxx. solidos Viennenses,
+ quos sibi relinquo pro uno annuali, &amp; cuilibet aliorum sacerdotum
+ dicte ecclesie Sancti Petri, exceptis capellanis &amp; vicariis suis,
+ solvant unum tricesimum quod sibi lego; si vero aliquid residui fuerit
+ totum distribuant executores mei in piis causis, secundum quod eis
+ melius videbitur expedire. Ecclesie Sancti Petri lego v. sol., operi
+ ejusdem ecclesie v. sol., pro lecto meo x. sol.; item Hospitali Sancti
+ Jacobi Valentie lego unum lectum cum cultura &amp; pulvinari &amp;
+ duobus linteaminibus &amp; una flassata; item Petronille Corrigie
+ nepti mee lego tunicam meam de ... &amp; clamidem meam de more;
+ Mauricie Corrigie nepti mee lego meum rozol. Executores hujus mee
+ ultime voluntatis facio dom. Petrum de Chabannis &amp; Guigonem de
+ Podio sacerdotes, quibus dono plenam &amp; liberam potestatem ...
+ omnia faciendi que ego de bonis meis facere possem si presens essem,
+ &amp; dono cuilibet x. sol. pro labore suo. Hec est ultima voluntas
+ mea, quam volo valere modis omnibus quibus valere potest ... Item lego
+ Mauricie moniali Subdionis nepti mee supertunicale meum de flamine
+ forti.--In quorum testimonium presentem cartam sigillari fecimus
+ sigillo ecclesie Sancti Petri.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLIII_A"></A><A HREF="#fnrefXLIII_A">A</A>] Extrait de
+ l'original, parch. de 37 lignes &amp; demie, auquel pend le sceau de
+ Saint-Pierre du Bourg sur lemnisque.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ <A NAME="p_84"></A>XLIV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 18 septembre 1265.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Clementis IV papæ confirmatio privilegiorum</EM>]<A NAME=
+ "fnrefXLIV_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXLIV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, Priori &amp; Capitulo ecclesiæ
+ Sancti Petri de Burgo, salutem. Omnes libertates &amp; immunitates a
+ prædecessoribus vestris (<EM>leg.</EM> nostris), sive per privilegia
+ sive alias indulgentias ecclesiæ vestræ seu vobis concessas, nec non
+ libertates &amp; exemptiones sæcularium exactionum a regibus &amp;
+ principibus vel aliis Xpisti fidelibus rationabiliter vobis indultas,
+ sicut eas juste &amp; pacifice obtinetis, vobis &amp; per vos ipsi
+ ecclesiæ confirmamus. Si quis autem hanc paginam nostræ confirmationis
+ infregerit, indignationem Omnipotentis Dei &amp; beatorum apostolorum
+ Petri &amp; Pauli ejus se noverit incursurum. Datum Perusii, decimo
+ quarto kalendas octobris, pontificatus nostri anno primo.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLIV_A"></A><A HREF="#fnrefXLIV_A">A</A>] Texte abrégé
+ conservé dans l'<EM>lnvent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 11
+ r<SUP>o</SUP>, où il est précédé de ce titre: <EM>Bulla Clementis papæ
+ IIII, per quam confirmavit omnia per prædecessores (suos) ecclesiæ
+ Sancti Petri de Burgo concessa, ut sequitur....</EM>
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XLV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 13 juillet 1267.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Clementis IV bulla de numero canonicorum</EM>]<A NAME=
+ "fnrefXLV_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXLV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Bulla Clementis papæ IIII, confirmans numerum quindecim canonicorum,
+ quem Joannes archiepiscopus Viennensis, authoritate R. Portuensis
+ episcopi Sedis apostolicæ <A NAME="p_85"></A> legati, in ecclesia
+ Burgi statuerat, prout dicitur in præcedenti carta<A NAME=
+ "fnrefXLV_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXLV_1">1</A>. Datum
+ Viterbii, iij<SUP>o</SUP> idus julii, pontificatus sui anno tertio.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLV_A"></A><A HREF="#fnrefXLV_A">A</A>] Analyse tirée de
+ l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 14 v<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLV_1"></A><A HREF="#fnrefXLV_1">1</A>] Voir la charte
+ XXXI.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XLVI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 30 octobre 1269.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Carta</EM>] <EM>de facto portus Rodani</EM> <A NAME=
+ "fnrefXLVI_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXLVI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOS magister Guillelmus, officialis Valentinus, notum facimus
+ universis presentem cartam inspecturis, quod Petrus Chais, canonicus
+ ecclesie Sancti Petri de Burgo Valentie ac procurator capituli ejusdem
+ ecclesie..., nobis significavit quod, cum olim orta fuisset contencio
+ inter Juvenem Chapus ex una parte &amp; Bartolomeum Vincencii &amp;
+ Stephanum fratrem ejus ex alia, super quadam vendicione seu
+ ascensacione obvencionum portus Rodani Valentie contingencium
+ ecclesiam supradictam, quis ipsorum deberet preferri, dicta contencio
+ terminata fuit seu sopita per magistrum Guillelmum de Verduno tunc
+ temporis officialem Valentinum, in quem predicte partes &amp; predict.
+ capitulum, una cum Andrea Bovinz canonico dicte ecclesie per se cum
+ quibusdam aliis canonicis dicte ecclesie quorum intererat, dict.
+ controverciam posuerunt tanquam in amicabilem cumpositorem finiendam
+ &amp; terminandam. Unde timens dict. Petrus procurator dicti capituli,
+ ne processu temporis super dicta contencione sopita iterum questio
+ oriretur; timens etiam mortem testium &amp; absenciam diuturnam
+ (eorum) qui presentes fuerunt, &amp; ne posset sibi &amp; capitulo
+ supradicto <A NAME="p_86"></A> probacionis copia deperire, peciit a
+ nobis istantissime ... ut testes ... quos produxerat coram magistro
+ Deodato, tunc temporis officiali Valentino,... publicaremus &amp;
+ dicta ipsorum in formam publicam redigi faceremus. Unde nos,
+ considerantes quod juste petentibus non est denegandus assensus, cum
+ nobis constaret per acta curie Valentine que agitata fuerant coram
+ magistro Deodato, predictos Bartolomeum, &amp; fratrem ejus &amp; An.
+ Bovini citatos fuisse ut venirent testes jurare visusi quos intendebat
+ producere dict. procurator, dicto A. Bovini die assignata conparente,
+ aliis silicet (<EM>sic</EM>) Stephano &amp; B. Vincencii minime
+ cumparentibus; dict. magister Deodatus super articulis traditis ...
+ testes recepit, quorum articulorum tenor talis est:--Intendit probare
+ Petrus Chais, procurator prioris &amp; capituli Sancti Petri de Burgo
+ Valen..., quod contencio orta fuit <EM>ut supra</EM>; item intendit
+ probare quod Juvenis Chapus dicebat seu contendebat vendicionem seu
+ ascensacionem dicti portus sibi fore factam fuisse ad duos annos, ab
+ Avione tunc temporis procuratore dicte ecclesie; item intendit probare
+ quod Stefphanus Vincencii nomine suo &amp; fratris sui... contendebat
+ ... ascensacionem dicti portus sibi fore factam fuisse ad tres annos
+ per A. Bovini tunc temporis procuratorem ecclesie predicte, precio
+ L<SUP>a</SUP> &amp; trium librarum Viennensium; item intendit probare
+ quod ... predicti ... posuerunt dict. controversiam in magistrum
+ Guillelmum de Verduno, tunc temporis officialem Valentinum...; item
+ intendit probare quod dict. A. confessus fuit se recepisse dictas L.
+ &amp; tres libras ex causa predicta coram dicto officiali ... &amp;
+ versas fuisse in utilitatem ecclesie, dicto capitulo hoc negante; item
+ intendit probare quod dict. officialis amicabilis compositor, auditis
+ hinc inde propositis, voluit &amp; mandavit quod predicti Juvenis
+ Chapus &amp; fratres in simul habeant obvenciones portus per duos
+ annos; item intendit probare quod super L. &amp; tres libras voluit
+ &amp; mandavit quod, si predict. A. posset ostendere <A NAME=
+ "p_87"></A> infra quindecim dies quod predicta pecunia esset versa in
+ utilitatem ecclesie seu capituli, dict. capitulum seu ecclesia
+ teneretur ad reddendam predicte peccunie summam fratribus antedictis,
+ alioquin dict. A. predictis fratribus teneretur satisfacere; item
+ intendit probare quod dicte partes dict. mandatum seu voluntatem
+ aprobaverunt; item ... quod tres anni sunt elapsi vel circa quod
+ predict. mandatum fuit prolatum.--§ Dicta predict. testium sunt hec:
+ Hugo de Stella t(estis) ju(ratus) inter(rogatus) super primo
+ ar(ticulo) ... nono, dixit per juramentum suum esse verum prout in eis
+ continetur; inter(rogatus), quomodo hoc sciebat, dixit quod predict.
+ omnibus interfuit &amp; audivit; item de loco, dixit quod in curia
+ episcopali, juxta parietem qui dividit curtem ospicii episcopalis
+ &amp; curtem que est a parte stabuli episcopalis; inter(rogatus) de
+ presentibus, dixit quod bajulus Valentinus, Ar. del Fraysse &amp; dom.
+ Lantelmus de Balma, Guillelmus del Chafac, Guillelmus de Clairiaco,
+ Bernardus Martini, dom. P. de Deiajutorio, magister Helyas;
+ inter(rogatus) de tempore, dixit quod tres anni sunt elapsi post
+ capitulum Sancti Petri de Burgo, quod celebratur in festo apostolorum
+ Petri &amp; Pa(u)li. Guilielmus de Clairiaco in(terrogatus), dixit ...
+ idem per omnia quod primus; inter<SUP>us</SUP> de presentibus, dixit
+ quod Arnaudus del Fraysse, Guilielmus del Chafal, &amp; bajulus
+ Valentinus &amp; plures alii de quibus non recordatur. Ber. Martini
+ ... sigillatim &amp; singulariter... de ciencia, loco, &amp; tempore
+ &amp; presentibus, dixit idem quod primus. Magister Helyas ... dixit
+ super 1<SUP>o</SUP> art., quod bene vidit eos contendentes ... in
+ curia Valentina &amp; quod quilibet eorum dicebat se preferre in dicta
+ ascensacione; super 2<SUP>o</SUP>, dicit quod vidit Augo
+ recognoscentem quod ascensaverat dict. portum Juveni Chapus ad duos
+ annos; item audivit ab A. Bovini quod ascensaverat dict. portum Bar.
+ Vincencii ad tres annos, de precio non recordatur; super
+ 3<SUP>o</SUP>, dixit quod bene audivit a Bar. Vincencii <A NAME=
+ "p_88"></A> quod dictus A. ascensaverat sibi dict. portum ad tres
+ annos &amp; precio L. &amp; trium librarum...; super 4<SUP>o</SUP>,
+ dixit quod controversia fuit posita in magistrum Guillelmum de
+ Verduno...; super 5<SUP>o</SUP>, dixit quod bene audivit dict. Andream
+ confitentem quod dict. Bartolomeus satisf(ec)erat eidem ... &amp; quod
+ peccunia versa fuerat in utilitatem ecclesie, majori parte capituli
+ seu saniori hoc negante; super 6<SUP>o</SUP>, dixit quod dict.
+ officialis mandavit quod dict. Juvenis &amp; fratres haberent dict.
+ portum ad duos annos insimul, de forma non recordatur; super
+ 7<SUP>o</SUP>, dubitat; super 8<SUP>o</SUP>, dixit quod bene credit
+ quod partes aprobaverunt dictum dom. officialis; super 9<SUP>o</SUP>,
+ dixit quod fere sunt tres anni elapsi quod hoc fuit. Dom. Petrus de
+ Deiadjutorio... dixit idem per omnia quod primus, &amp; super
+ 6<SUP>o</SUP> art., dixit plus quod dicti Juvenis Chapus, &amp; Bar.
+ &amp; frater suus non receperunt mandatum quod continetur in pred.
+ art....--Nos igitur, citatis primo dict. A. Bovini &amp; fratribus, ut
+ die martis ante festum Omnium Sanctorum coram nobis co(m)parerent,
+ visuri publicacionem dictorum testium, sedentes pro tribunali,
+ publicavimus dicta testium ... productorum; quibus publicatis, ad
+ eternam rei memoriam prebentes nostram auctoritatem, in formam
+ publicam redigi fecimus.... In quorum testimonium nos dictus
+ officialis, &amp; ut major firmitas dicte publicacioni prebeatur, ad
+ preces dicti procuratoris, presentibus sigillum curie Valentine
+ duximus apponendum. Datum III<SUP>o</SUP> kalendas novembris, anno
+ Domini M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP> LX<SUP>o</SUP> nono.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLVI_A"></A><A HREF="#fnrefXLVI_A">A</A>] Extrait de
+ l'original, parch. de 42 lig. d'une orthographe irrégulière, avec
+ sceau pendant; au dos se trouve une analyse qui en résume la teneur:
+ <EM>Publicatio certorum testium examinatorum super ordinatione data
+ per dom. offic. Valent., super questione quam hubuerant ... pretextu
+ vendicionis obventionum portus Rodani, que vendite fuerant dict.
+ partibus ad certos annos per diversas partes capituli, &amp; queque
+ pars litigancium petebat se preferri</EM>, etc.
+ </P>
+ <A NAME="p_89"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ XLVII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 6 décembre 1276.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Transactio monasterii Lioncelli cum domno preposito Valentie</EM>
+ <A NAME="fnrefXLVII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnXLVII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOSCANT presentes &amp; posteri quod, quoniam non solum interdum inter
+ dubia fragiles hominum facile vacillant animi, sed etiam quandoque
+ quod egerunt feliciter contrahentes demoliri moliuntur impudenter
+ contrahentium successores; decet utique viros altioris industrie
+ universa eorum negocia cyrographorum instrumentorumve litteralium
+ perpetue memorie comendare, taliter ut ambiguitas inde quelibet
+ abscidatur, &amp; omnis delirandi refricandique occasio posteris
+ precludatur. Idcirco pateat universis quod, cum materia questionis
+ &amp; querele moveretur &amp; agitari speraretur inter venerabiles
+ viros domnum Pe. Rostagni prepositum Valentie ex parte una, &amp;
+ fratrem Martinum Gebenne monachum monasterii Lioncelli ordinis
+ Cyster(ciensis), subpriorem &amp; procuratorem, syndicum vel actorem
+ ejusdem monasterii, nomine ... abbatis &amp; conventus Lioncelli ex
+ parte altera, super territorio &amp; pascuis dicti dom. prepositi
+ &amp; usu eorumdem, in cujus possessione &amp; quasi sub annuo censu
+ iidem abbas &amp; conventus ... existebant &amp; extiterant diu est a
+ temporibus retroactis, ut idem frater Martinus asserebat; tandem
+ comunicato partium consensu mediatoribus viris venerabilibus &amp;
+ discretis, scilicet magistro Poncio Sablerii priore Sancti Petri de
+ Burgo Valentie, &amp; domno Hug(oni) de Stella canonico Valentino,
+ dicta materia questionis &amp; querele terminata est in hunc modum.
+ Productis <A NAME="p_90"></A> primitus per eundem fratrem Martinum
+ pluribus testibus fide dignis examinatis, &amp; exhibitis ... variis
+ cartis sigillatis sigillis cereis pendentibus plurium antecessorum
+ dicti dom. Pe. prepositi, quondam prepositorum Valentie; unde previsis
+ &amp; cum deliberatione plena &amp; diligenti, consideratis
+ depositionibus testium &amp; cartis ab eisdem domnis priore &amp;
+ Hugone de Stella, ipsi concorditer pro bono pacis &amp; concordie
+ inter partes reformando cognoverunt ... mandaverunt &amp; diffiniendo
+ ... in scriptis hiis redigi ad perhempnem memoriam ... obtinendam
+ preceperunt, abbatem, monachos &amp; conventum monasterii &amp; domus
+ Lioncelli debere &amp; posse uti decetero pascuis in territoriis
+ prepositi &amp; prepositure Valentie versus portum Confluentis &amp;
+ Chayssan &amp; Javaysan in omni territorio ipsius prepositure,
+ videlicet animalia sua &amp; pastorum suorum &amp; greges quorumcumque
+ a(nima)lium suorum omni anno &amp; tempore in ipsum territorium ubique
+ inducendo, tenendo &amp; pascendo secundum usum &amp; consuetudinem
+ (in) accensationibus pascuorum hactenus observatos; a claperiis vero
+ &amp; novis taillatis &amp; dampnosis talis abstinendo, &amp; pro hiis
+ abbas &amp; conventus ... Lioncelli donent &amp; solvant ipsi Pe.
+ preposito ... &amp; prestare debeant annis singulis successive
+ perpetuo ... in presenti civitate Valentie, inclusis ... censibus
+ &amp; usagiis hactenus ab ipsis dari &amp; solvi (solitis) dicto
+ preposito &amp; suis predecessoribus, quatuor libras usualis &amp;
+ currentis monete in ista civitate Valentie<A NAME=
+ "fnrefXLVII_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXLVII_1">1</A> in
+ bonis denariis numerandis, &amp; duos caseos de melioribus caseis
+ ipsius domus Lioncelli ad valorem sex solidorum de moneta supradicta:
+ salvo tamen semper &amp; retento usu &amp; ingressu &amp; egressu
+ dict. pascuorum &amp; territorii dicte prepositure solum modo ipsis
+ prepositis &amp; eorum hominibus &amp; illis de Burgo Valentie &amp;
+ gregibus &amp; a(nima)libus eorumdem, exceptis aliis quibusque
+ alienis. Quod vero mandamentum, diffinitionem, statutum, ordinationem
+ &amp; pronunciationem,.. prout prolata sunt &amp; recitata,.. partes
+ <A NAME="p_91"></A> ipse ... approbarunt in continenti, emologaverunt
+ &amp; acceptaverunt; &amp; nos capitulum, facta nobis per dictos Pe.
+ prepositum, &amp; magistrum Poncium priorem de Burgo &amp; Hug(onem)
+ de Stella nostros concanonicos relatione de premissis &amp; ostenso
+ quod secundum suam intentionem premissa cedunt &amp; cadere videntur
+ ad comodum dict. prepositi &amp; prepositure, supradictis omnibus
+ auctoritatem prebemus &amp; consensum, predicta omnia in porterum
+ valitura concedentes &amp; etiam confirmantes. Datum in festo beati
+ Nicholai, anno Domini M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP> LXX<SUP>o</SUP>
+ sexto. In quorum testimonium &amp; perpetui roboris firmitatem nos Pe.
+ Rostagni prepositus &amp; capitulum Valentinum carte presenti sigilla
+ nostra duximus apponenda.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLVII_A"></A><A HREF="#fnrefXLVII_A">A</A>] Extrait de
+ l'original, parch. de 26 lig. faisant partie du fonds de Léoncel où il
+ était coté Le 508, avec cet autre titre au dos: <EM>Carta prepositure
+ de Burgo de pascuis &amp; multis aliis</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLVII_1"></A><A HREF="#fnrefXLVII_1">1</A>] Voir charte
+ XVI, note 5.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XLVIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 22 juillet 1279.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Transactio inter præpositum Valentinum et capitulum Burgi super
+ jurisdictione et aliis</EM>]<A NAME="fnrefXLVIII_A"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnXLVIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ IN nomine Domini, amen. Notum sit omnibus..., quod cum questionis
+ materia esset orta inter Petrum Rostagni prepositum Valentinum,
+ abbatem Sancti Petri de Burgo Valentie ex una parte, &amp; capitulum
+ Sancti Petri de Burgo ex altera, super eo quod dictus abbas asserebat
+ confirmationem prioris ecclesie supradicte ad ipsum tanquam ad <A
+ NAME="p_92"></A> abbatem ipsius ecclesie pertinere, &amp; quod ab
+ eodem abbate prior de novo electus &amp; ab ipso confirmatus ad
+ dexteram ipsius abbatis debet in choro collocari, item quod prior
+ eidem abbati debet homagium &amp; fidelitatem facere; rursus asserebat
+ idem abbas quod quando prior &amp; capitulum Sancti Petri sunt in
+ aliquo negotio terminando negligentes totaliter seu remissi, quod tunc
+ idem abbas, legitima tamen monitione premissa, ad illud negotium
+ terminandum potest cum canonicis in capitulo interesse. Capitulo
+ ecclesie supradicte ex adverso dicente, quod dictus prepositus sive
+ abbas injuriabatur eidem ecclesie super quodam fossato quod proprium
+ ipsius ecclesie asserebat, prout protenditur dict. fossatum a porta
+ Curerie usque ad portam Mauriciorum; item super dominio cujusdam orti
+ siti in territorio de Loisas, inter ortum altaris Sancti Apollinaris
+ &amp; ortum filie Chapusii macellarii quondam, alveo quodam
+ intermedio; item super procuratione quam asserebat dict. capitulum
+ eundem prepositum, quando fuit creatus de novo in prepositum, indebite
+ recepisse in ecclesia supradicta, cum nec sibi nec suis successoribus
+ ad dict. procurationem ecclesia teneri debeat; item super eo quod
+ preco Burgi Valentie debet preconisare in Burgo non expresso nomine
+ prepositi, sed expressis nominibus abbatis, prioris &amp; vicarii;
+ postremo super eo quod idem prepositus non permittit ipsi ecclesie
+ retinere ea que de feudis suis dicta ecclesia vult emere, vel eidem
+ ecclesie donantur vel alias relinquuntur contra libertates &amp;
+ privilegia ipsius ecclesie Sancti Petri. Tandem cum de predictis
+ questionibus &amp; multis aliis inter se diutius litigassent, idem
+ prepositus pro se &amp; successoribus suis, de consensu &amp;
+ voluntate Gaufredi de Chasta decani &amp; totius capituli Valentini
+ ... ac nomine ipsius prepositure ex una parte, &amp; dict. capitulum
+ Sancti Petri de Burgo ex altera, unanimi voluntate &amp; concordia ...
+ compromiserunt in discretos viros G. Basteti abbatem Sancti Felicis,
+ Lambertum de Montemayrano canonicum Valentinum, <A NAME="p_93"></A>
+ &amp; magistrum Helyam de Salis, Johannem de Viriaco &amp;
+ Berengarium, canonicos ecclesie Sancti Petri de Burgo, tanquam in
+ arbitros arbitratores seu amicabiles compositores, &amp; sub pena
+ centum librarum Viennensium...: prestito etiam hinc inde a partibus
+ corporaliter juramento, quod stabunt &amp; parebunt diffinitioni ...
+ arbitrorum..., eorum arbitrium incontinenti emologabunt &amp;
+ perpetuis temporibus observabunt. Qui dicti arbitri, inquisita cum
+ omni diligentia veritate..., inspectis instrumentis authenticis &amp;
+ privilegiis ecclesie, auditis etiam que partes proponere voluerunt...,
+ componendo &amp; arbitrando voluerunt &amp; pronunciaverunt: quod
+ confirmatio prioris ad abbatem Sancti Petri &amp; prepositum Valent.
+ pertineat, prout etiam in authenticis ipsius ecclesie Sancti Petri
+ dignoscitur esse conscriptum; &amp; quod prior ab ipso abbate ad
+ dexteram ipsius abbatis installari debeat, fidelitatem vero eidem
+ abbati tantum ut ceteri canonici facere teneatur; jurisdictio autem
+ omnimoda &amp; potestas plenaria, cohertio &amp; correctio clericorum
+ ecclesie Sancti Petri &amp; familie eorundem &amp; omnium hominum
+ ecclesie commorantium in terra ipsius &amp; communie eorundem, libere
+ &amp; integre penes priorem &amp; canonicos communiter remaneat pleno
+ jure; sane si prior &amp; capitulum in aliquo negotio capituli
+ terminando fuerint negligentes totaliter seu remissi, tunc legitima
+ monitione premissa, abbas ad illud negotium terminandum cum canonicis,
+ si voluerit, poterit in capitulo interesse: ordinatio vero ecclesie
+ &amp; capituli &amp; omnium negotiorum ejusdem ad priorem &amp;
+ canonicos pertineat libere &amp; absolute, inconsulto abbate, ut ab
+ antiquo fieri consuevit; fossatum vero predictum cum pleno dominio
+ &amp; jure ipsi ecclesie perpetuis temporibus in pace remaneat, &amp;
+ totum dominium &amp; censa orti predicti; preco vero Burgi preconisare
+ de cetero teneatur, expresso nomine abbatis, prioris &amp; vicarii,
+ &amp; non faciendo mentionem de preposito Valentie; de acquisitione
+ vero super feudis prepositi, <A NAME="p_94"></A> ut ab antiquo erat,
+ fuit similiter ordinatum, scilicet quod dicta ecclesia de voluntate
+ prepositi super feudis suis possit adquirere &amp; relicta sibi
+ retinere, vel saltem post interpellationem prepositi infra biennium
+ dicta legata, relicta seu adquisita eidem ecclesie vendere liceat vel
+ in alium transferre; pro procuratione vero predicta ecclesia Sancti
+ Petri de cetero abbati seu preposito noviter instituto centum solidos
+ Viennenses semel solvere teneatur, quos prepositus in Burgo quando
+ pompatice ab ipsa ecclesia recipietur in prandio dicte procurationis
+ teneatur expendere, vel si prepositus maluerit quatuor libras eidem
+ ecclesia in pecunia solvere teneatur. Verum ne discordia inter
+ prepositum &amp; ecclesiam Sancti Petri in posterum possit oriri super
+ piscatione fossati ipsius ecclesie &amp; fossati de las Esclausas
+ dicti prepositi, sic extitit ordinatum: quod prepositus &amp;
+ ecclesia, vel ille qui fossatum ecclesie tenebit, semel in anno vel
+ alias si concorditer hoc facere voluerint, aquam possint insimul vel
+ alter eorum super fossatum per clausorium prepositi retinere ne intret
+ fossatum dicti prepositi, &amp; per tornatorium subtus pontem
+ Mauriciorum possint dicta fossata &amp; debeant exauriri: pro expensis
+ vero quas dict. prepositus fecerat in tornatorio fossati ecclesie,
+ dicta ecclesia septem libras Viennenses eidem preposito solvere
+ teneatur: de quibus ecclesia eidem preposito plenarie satisfecit;
+ &amp; ita sit pax &amp; finis &amp; concordia ... inter partes. Que
+ omnia ... partes ipse incontinenti emologaverunt, acceptaverunt &amp;
+ eadem servare in perpetuum ... ad invicem promiserunt;
+ renunciantes...: salvis aliis compositionibus &amp; capitulis que non
+ contradicunt compositioni presenti. Actum xi<SUP>o</SUP> kalendas
+ augusti, anno Domini M<SUP>o</SUP> CC<SUP>o</SUP> LXX<SUP>o</SUP>
+ nono; &amp; ad majorem &amp; perpetuam firmitatem predictorum
+ habendam, presens carta sigillis dom. prepositi &amp; ecclesie
+ Valentine &amp; Sancti Petri de Burgo de mandato predictorum extitit
+ insignita.
+ </P>
+ <A NAME="p_95"></A>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLVIII_A"></A><A HREF="#fnrefXLVIII_A">A</A>] Le texte de
+ cette charte est donné d'après un «Extrait a son original estant en
+ parchemin deubement scellé &amp; signé, exhibé &amp; apres retiré par
+ messire François Argueil, abbé &amp; seigneur du Bourg les Valence ...
+ pour servir ce que de raison au proces que led. sieur abbé a pendant
+ en la seneschaussée de Valence..., ce 9<SUP>e</SUP> décembre 1643;
+ signé Arguel abbé....»; il en existe une autre copie délivrée sur la
+ requête de M<SUP>re</SUP> Denis Le Mercier de Rollet, prévôt de
+ l'église cathédrale de Saint-Apollinaire de Valence, abbé de la
+ collégiale de Saint-Pierre &amp; haut-seigneur du Bourg, collationnée
+ sur l'original par Calvin, notaire, le 14 juin 1680. L'<EM>Invent.
+ rais.</EM> en contient une longue analyse, f<SUP>o</SUP> 7
+ V<SUP>o</SUP>-9.--Voir la charte XXX, qui a le même objet.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ XLIX.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 3 Septembre 1285.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Sententia prioris et correariorum in causa criminali</EM>]<A
+ NAME="fnrefXLIX_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnXLIX_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Habemus unum instrumentum sententiæ diffinitivæ in capitulo ratæ in
+ causa criminali, continens in effectu quod domini Bernardus prior,
+ Joannes de Viriaco &amp; Chabertus de Alexiano, canonici &amp;
+ conrearii ecclesiæ Sancti Petri de Burgo, per deffinitivam sententian
+ deposuerunt &amp; privarunt Joannem de Lugro canonicum &amp;
+ Guillelmum Odonis clericum a canonia, prebenda &amp; clericatu, &amp;
+ beneficiis quæ obtinent in dicta ecclesia, quia invenerunt manifeste
+ illos latrones malæ vitæ &amp; conversationis. Receptum per magistrum
+ Petrum Falqueti notarium, sub anno Domini M<SUP>o</SUP>
+ CCLXXXV<SUP>o</SUP> &amp; die lunæ post sanctum Julianum.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnXLIX_A"></A><A HREF="#fnrefXLIX_A">A</A>] Analyse prise
+ dans l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 15 r<SUP>o</SUP>: <EM>In
+ primis habemus....</EM> <A NAME="p_96"></A>
+ </P>
+ <H3>
+ L.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 30 juin 1293 &amp; 12-16-23 mars 1297.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Attestationum publicatio de prioris et canonicorum jurisdictione,
+ imperio et coertione in homines Burgi</EM>]<A NAME="fnrefL_A"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnL_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Ecclesia habet magnum quoddam instrumentum in quo sunt quinque pellæ
+ publicationis attestationum testium pro jurisdictione prioris &amp;
+ capituli Burgi optimum effectuale, continens quod dom. Hugo de Ruppe
+ presbyter, procurator dominorum Hugonis de Peyraudo prioris &amp;
+ canonicorum ecclesiæ Sancti Petri de Burgo Valentiæ, tradidit dom.
+ Girardo de Passavent &amp; Petro Galberti præposito de Crista,
+ canonicis Valentiæ &amp; Dyensis salutem in Domino charitatem. Causam
+ quæ vertitur ex una parte seu verti speratur inter vos, &amp; priorem
+ &amp; canonicos ecclesiæ Sancti Petri de Burgo Valentiæ ex altera,
+ super mero imperio in homines dict. prioris &amp; canonicorum, vobis
+ &amp; cuilibet vestrum simpliciter &amp; de plano sine judiciario
+ strepitu, omni mora &amp; dilatione postpositis, committimus
+ examinandam, audiendam &amp; fine debito terminandam, ita quod, si
+ ambo vestrum interesse simul nequiveritis aut nolueritis, alter
+ vestrum plus prædictum negotium exequatur. Datum Nantuati, die martis
+ post dominicam qua cantatur <EM>Reminiscere</EM>, anno Domini
+ millesimo ducentesimo nonagesimo sexto, cum appositione sigilli
+ nostri.--Qua littera a dictis commissariis perlecta &amp; dicto
+ mandato in se suscepto, præfatus procurator exhibuit eisdem
+ instrumentum ejus procurationis receptum per Petrum Valerii notarium,
+ sub anno Domini M<SUP>o</SUP> CCLXXXXIIJ<SUP>o</SUP>, in crastinum
+ beatorum Petri &amp; Pauli apostolorum.--<A NAME="p_97"></A> Postea,
+ anno Domini M<SUP>o</SUP> CCLXXXXVJ &amp; XVIJ calendas aprilis, coram
+ eisdem commissariis præfatus procurator comparuit, procuratorio nomine
+ dict. dominorum prioris &amp; capituli, dicens quod Lantelmus Aynardi,
+ conrearius Valentiæ, nomine domini Episcopi &amp; pro ipso spoliavit
+ præfatos dom. priorem, canonicos &amp; capitulum possessione seu quasi
+ exercitio jurisdictionis meri imperii, videlicet quendam latronem,
+ quem curia dicti prioris justi(fi)caverat suspendendo in territorio
+ &amp; districtu dict. prioris &amp; capituli, dictus correarius per
+ violentiam &amp; cum armis secum detulit, &amp; furcas dicti prioris
+ combuxit seu comburi fecit &amp; dictum latronem iterum ad furcas
+ dicti domini episcopi suspendi fecit, in præjudicium &amp; gravamen
+ ipsorum prioris &amp; capituli. Igitur dict. procurator tradidit
+ dictis commissariis intentionem sequentem, super qua petit testes suos
+ &amp; probationes recipi &amp; examinari, cujus intentio(nis tenor)
+ talis est:--Intendit probare dom. Hugo de Rupe presbyter, procuratorio
+ nomine dom. Hugonis de Peyraudo prioris &amp; capituli ecclesiæ Sancti
+ Petri de Burgo Valentiæ, quod tam dict. prior quam prædecessores ejus
+ nomine ipsius ecclesiæ possederunt &amp; adhuc possident per se vel
+ per alios, per spacium temporis immemoratum, pacifice &amp; quiete
+ exercicium seu jus exercendi jurisdictionem criminalium quæstionum,
+ tangentium etiam merum imperium in suburbio prædicto, in habitantibus
+ delinquentibus in jurisdictione &amp; districtu dict. prioris &amp;
+ canonicorum, puniendo delinquentes ibidem tam morte naturali quam
+ criminali &amp; civili, exceptis hominibus jacentibus in jurisdictione
+ &amp; districtu dom. episcopi &amp; præpositi Valentiæ &amp; in dicto
+ suburbio delinquentibus; item, quod de prædictis est vox &amp; fama in
+ dicto suburbio &amp; vicis circunstantibus: protestans quod non
+ astringit se ad omnia prædicta probanda, sed ea solum quæ sibi
+ sufficiant de prædictis.--Et facta dicta probatione a dicto
+ procuratore, petit idem procurator nomine quo supra per eosdem
+ commissarios decerni <A NAME="p_98"></A> &amp; declarari præfatos
+ priorem &amp; capitulum spoliatos fuisse a possessione seu quasi dicti
+ suspensi, &amp; dict. suspensum per dict. correarium eisdem fore
+ restituendum &amp; ad hoc compellandum per dictos commissarios, &amp;
+ in posterum prohiberi ne dictos priorem &amp; capitulum in talibus
+ &amp; consimilibus in posterum præsumat perturbare seu etiam
+ inquietare.--Dom. Guillelmus Truchardi testis juratus, interrogatus
+ super dicta intentione, dixit quod ipse vidit, etc. Super qua
+ intentione fuerunt producti &amp; examinati, &amp; inde publicati
+ decem octo testes, qui inter cætera deposuerunt se vidisse in furcis
+ prioris positis in Montata suspensum unum hominem &amp; duos homines,
+ &amp; etiam hominem facientem falsam monetam, &amp; hominem qui
+ ducebatur ad patibulum propter homicidium unius hominis, sed prior
+ illum dedit cuidam puellæ Petronillæ nomine in maritum, &amp; comburi
+ quandam mulierem quæ occiderat Claremontem badellum prioris, &amp;
+ scindere pedem unius hominis, &amp; fustigare unum hominem, &amp;
+ etiam in homines. Fuit facta hæc attestationum publicatio per dictos
+ auditores, ad instantiam Hugonis prioris Burgi &amp; dom. Joannis de
+ Viriaco conrearius (<EM>sic</EM>) ipsius ecclesiæ, apud Valentiam, in
+ domo habitationis dom. Girardi de Passavent canonici Valentin, &amp;
+ Dyensis, testibus præsentibus Michaele Lamberti locumtenente correarii
+ Valentiæ, dom. Petro, etc., &amp; recepta per magistrum Stephanum de
+ Moyrenco notarium, anno Domini millesimo CCLXXXXVJ<SUP>o</SUP>, die
+ sabbati ante dominicam qua cantatur <EM>Lætare Jerusalem</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnL_A"></A><A HREF="#fnrefL_A">A</A>] Extrait de
+ l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>os</SUP> 15 v<SUP>o</SUP>-17
+ r<SUP>o</SUP>: <EM>Secundò</EM>.... Vers la fin on a mis en marge:
+ <EM>Prior Burgi cognoscit de crimine falsæ monetæ</EM>.
+ </P>
+ <A NAME="p_99"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ LI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 27 avril 1297.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Sententia de restitutione hominis suspensi</EM>]<A NAME=
+ "fnrefLI_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Aliud instrumentum Ecclesia habet sententiæ latæ super negotio in
+ articulo supra proxime contento, continens quod cum quæstio verteretur
+ inter dom. Joannem Valentinum &amp; Dyensem episcopum ex una, &amp;
+ dom. Hugonem de Peyraudo priorem Sancti Petri de Burgo Valentiæ &amp;
+ dom. Hugonem Rocha presbyterum, procuratorem dicti prioris &amp;
+ capituli dictæ ecclesiæ, parte ex altera, super eo quod dicti prior
+ &amp; dom. Hugo dicebant quod jurisdictio mera &amp; mixtum imperium,
+ &amp; omnis cohertio tam civilis quam criminalis infra Burgum &amp;
+ extra per totam terram dict. prioris, ecclesiæ &amp; communiæ
+ eorumdem, pertinet communiter ad præfatos priorem &amp; capitulum,
+ &amp; eidem asserebant illis injuriatum fuisse per nobilem Lantelmum
+ Eynardi correarium Valentinum &amp; per alios familiares dicti dom.
+ episcopi, quia Joannem Vaner latronem, suspensum in furcis dictæ
+ ecclesiæ, per curiales dicti prioris &amp; ecclesiæ propter sua
+ delicta a dictis furcis removerunt cum armis &amp; per violentiam,
+ &amp; alibi in furcis dicti dom. episcopi eundem suspenderunt in
+ grande præjudicium &amp; gravamen dict. prioris &amp; canonicorum;
+ dicto correario &amp; Petro Sotono procuratore dicti dom. episcopi in
+ contrarium asserentibus &amp; dicentibus, quod merum &amp; mixtum
+ imperium ad priorem &amp; canonicos minime pertinebat. Tandem domini
+ Girardus de Passavent &amp; Petrus Galberti canonici Valentinensis
+ &amp; Dyensis, judices dati a dicto dom. episcopo, ad eorum sententiam
+ diffiniendam processerunt sic: Cum nobis constet per agitata in
+ judicio coram nobis prædict. priorem &amp; canonicos intentionem suam
+ legitime probasse, prædictum <A NAME="p_100"></A> suspensum habitantem
+ in terra &amp; jurisdictione ipsorum prioris &amp; canonicorum
+ pronunciamus fore restituendum eisdem ipsumque suspensum eisdem
+ restituimus per diffinitivam sententiam sententialiter cognoscendo.
+ Ita facta fuit hæc pronunciatio Valentiæ, in domo episcopali
+ Valentinensi, in præsentia dicti dom. episcopi, &amp; recepta fuit per
+ magistrum Stephanum de Moyrenco notarium, anno Domini millesimo CC.
+ LXXXX. septimo, sabbatho post octabas Paschæ.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLI_A"></A><A HREF="#fnrefLI_A">A</A>] Extrait pris dans
+ l'<EM>Invent. rais</EM>., f<SUP>o</SUP> 17 I<SUP>o</SUP>:
+ <EM>Item....</EM>, qui ajoute:
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ <EM>Nota quod ecclesia habet duo alia instrumenta vocata</EM> vidimus
+ <EM>transcripta a dicto instrumento originali sententiæ diffinitivæ in
+ præcedenti articulo mentionato, quorum primum recepit magister Joannes
+ de Peciaco notarius, sub anno Domini M<SUP>o</SUP>CCC.XV &amp; die xii
+ mensis aprilis; secundum vero recepit magister Bertrandus Arnulphi
+ notarius, sub anno Domini M<SUP>o</SUP> CCCC.XX<SUP>o</SUP> &amp; die
+ xxvi mensis aprilis.</EM>
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 6 avril 1305.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Confirmatio præpositi de compositione cum domo Leoncelli</EM>]<A
+ NAME="fnrefLII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOS Amedeus Basteti de Cruciolo prepositus Valentinus notum facimus
+ universis..., quod nos visis &amp; diligenter inspectis quibusdam
+ compositionibus olim habitis inter predecessores nostros in
+ prepositura predicta ex una parte, &amp; religiosos viros abbatem
+ &amp; conventum Lyoncelli Cytercensis (<EM>sic</EM>) ordinis ex
+ altera, in quibus invenimus quod prefatus abbas &amp; conventus nobis
+ &amp; successoribus nostris faciunt &amp; facere tenentur annis
+ singulis quatuor libras Viannenses usualis &amp; currentis monete in
+ civitate Valencie, <A NAME="p_101"></A> &amp; duos caseos de
+ melioribus caseis ipsius domus Lyoncelli ad valorem sex soludorum
+ Viannensium, pro quibusdam mansis, terris, nemoribus, pratis, pascuis,
+ venationibus cuniculorum que a nobis tenent in emphyteosim perpetuam
+ sub annuo censu predicto, prout in prefatis compositionibus &amp;
+ licteris inde confectis plenius continetur; predict. compositiones
+ &amp; licteras nos predict. prepositus ratas habentes penitus atque
+ firmas, ad petitionem religiosorum virorum fratris Martini Rocha
+ prioris &amp; fratris Poncii Guidonis cellararii dicti monasterii
+ Lyoncelli, ex certa scientia... tenore presentium approbamus,
+ ratificamus ac etiam confirmamus, promictentes bona fide ... observare
+ &amp; complere.... In cujus rei testimonium &amp; roboris firmitatem
+ sigillum nostrum presentibus est appensum, anno Domini millesimo
+ tercent. quinto, octavo idus aprilis.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLII_A"></A><A HREF="#fnrefLII_A">A</A>] Le texte abrégé de
+ cette charte est fourni par la transaction du 6 mai 1531.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 27 avril 1311.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Commissio episcopi super remissione nocentis</EM>]<A NAME=
+ "fnrefLIII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Commissio per dominum episcopum Valentiæ, data abbati Sancti Ruffi
+ &amp; abbati Sancti Felicis, cognoscendi super remissione per
+ capitulum Burgi fieri petita de Stephano Amidonis, notario jurato
+ curiæ officialis Valentiæ, per curiam ipsius dom. episcopi arrestato,
+ quia in quodam instrumento sigillo curiæ officialatus Valentiæ
+ sigillato signoque ipsius Stephani consueto signato vitium falsitatis
+ dicitur commisisse, anno Domini M<SUP>o</SUP> CCC.XI<SUP>o</SUP> &amp;
+ die xxvii<SUP>o</SUP> aprilis.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLIII_A"></A><A HREF="#fnrefLIII_A">A</A>] Analyse tirée de
+ l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 20 r<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <HR>
+
+ <H3>
+ <A NAME="p_102"></A>LIV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 12 mars 1313 &amp; 29 juillet 1329.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Remissio pontonarii portus Rodani correario Burgi</EM>]<A NAME=
+ "fnrefLIV_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLIV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ IN Xpisti nomine, amen. Per hoc publ. instrumentum evidenter cunctis
+ appareat, quod anno Domini millesimo tricentesimo duodecimo, videlicet
+ duodecima die mensis martii, indictione undecima, cum citatus seu
+ adjornatus esset, ut dicitur, Johannes dictus Ruffus nunc pontonarius
+ portus Rodani Valentie coram conreario Valentie, dom. Guillelmus de
+ Cheveluco canonicus &amp; conrearius ecclesie Sancti Petri de Burgo
+ Valentie comparuit coram Perrino Durnasii nepote &amp; locumtenente
+ nobilis viri dom. Conradi Durnasii conrearii Valentie: qui dict. dom.
+ Guillelmus allegavit &amp; proposuit quod predict. adjornatus non
+ tenebatur comparere nec procedere coram dicto conreario, quia non erat
+ de juridictione dom. episcopi seu conrearii Valentie, ymo est &amp;
+ erat de juridictione conreariorum dicte ecclesie Sancti Petri, cum
+ ipse sit &amp; esset pontonarius portus Rodani Valentie &amp; in omnes
+ pontonarios dicti portus omnimodam juridictionem habent &amp; habere
+ debent &amp; habuerunt eciam temporibus retroactis dicti conrearii. Et
+ ad fidem faciendam ... exibuit ... quandam litteram sigillatam sigillo
+ bone memorie dom. Humberti episcopi Valentie...; qua quidem littera
+ diligenter inspecta..., auditis eciam testimoniis multorum
+ astancium..., predict. locumtenens, assistente sibi dicto judice,
+ remisit &amp; deliberavit dict. adjornatum predicto dom. Guillelmo
+ conreario ... pugniendum: cognoscendo ipsum &amp; alios pontonarios
+ quos dicta ecclesia habet in dicto portu esse de juridictione ecclesie
+ Sancti Petri. De qua remissione.... Actum in domo dicta de vicaria, in
+ qua tenetur <A NAME="p_103"></A> curia Valentie, presentibus testibus
+ dom. Jacobo Vagnardi canonico Valentie, magistro Aymone de Bersenay
+ jurisperito, Francisco Bonthosi de Stella notario, Johanne de Turnone,
+ Bonthoso Mayresii, Stephaneto dicto Panderoba badello curie Valentie,
+ Guigone de Berlaut, Jacobo Vagnardi &amp; pluribus aliis fide dignis.
+ Et ego Johannes de Peciaco, clericus Gebennensis diocesis, ...
+ notarius &amp; dicte curie Valent. juratus,... ad requisitionem dicti
+ dom. Guillelmi de Cherveluco conrearii dicte ecclesie, notam recepi de
+ qua hoc pres. publ. instrumentum scribi feci, &amp; licet semel
+ redditum fuerit conreario dicte ecclesie, de mandato ven<SUP>lis</SUP>
+ &amp; discreti viri dom. Petri Chambonis canonici &amp; officialis
+ Valentie &amp; ad requisitionem dom. Jacobi Eloysserdi, canonici &amp;
+ nunc conrearii dicte ecclesie Sancti Petri, asserentis aliud
+ instrumentum reperire non posse, pres. instrumentum scribi feci ...
+ &amp; tradidi sigillo curie Valentie sigillandum. Actum de mandato
+ michi facto per dict. dom. officialem in curte domus sue quam
+ inhabitat, die XXIX mensis julii anno Domini
+ M<SUP>o</SUP>CCC<SUP>o</SUP>XXIX<SUP>o</SUP>, presentibus testibus
+ discretis viris dom. Johanne Chanays canonico dicte ecclesie &amp;
+ Armando Vayroudi de Cornacio.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLIV_A"></A><A HREF="#fnrefLIV_A">A</A>] Extrait d'un
+ <EM>Vidimus</EM> du 17 mai 1409, dont voici les passages instructifs:
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ <EM>In nomine Domini nostri Ihesu Xpisti, amen. Nos Poncius de
+ Altovilari, licenciatus in legibus &amp; officialis Valentinensis pro
+ rever. in Xpisto patre &amp; domino nostro dom. Johanne de Pictavia,
+ Dei gracia episcopo &amp; comite Valentinen. &amp; Diensis, notum
+ facimus universis ... quod anno Domin. Incarnac. M<SUP>o</SUP>
+ CCCC<SUP>o</SUP> IX<SUP>o</SUP> &amp; die xvii<SUP>o</SUP> mensis
+ maii, nos dict. officialis vidimus ... publ. instrumentum ... nobis
+ per discret. virum dom. Johannem de Ulmeto presbiterum, procuratorem
+ vener. virorum dom. prioris &amp; capituli ecclesie Sancti Petri de
+ Burgo Valen. presentatum ... Actum visionis, inspectionis,
+ auctoritatis &amp; decreti interpositionis anno..., indict.
+ ii<SUP>o</SUP>, ante domum habitationis nostre, in carreria publica
+ dicta de Cleyriaco, in civitate Valentie; presentibus testibus Johanne
+ Martini clerico Valent., comensali nostro, &amp; nobili Eynardo Dei
+ Fecit, burgensi Valentie. Ego vero Bertrandus Arnulphi not....</EM>
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ Le notaire reçut, tant pour la transcription de l'acte que pour
+ l'apposition du sceau de la cour de l'officialité, 20 deniers.
+ </P>
+ <A NAME="p_104"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ LV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 7 février 1316.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Debitum anniversariorum ecclesie Burgi contra Bertrandum de
+ Chasta, de Turnone</EM> <A NAME="fnrefLV_A"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnLV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ NOS Durantus de Sancto Salvatore doctor decretorum, cannonicus
+ Romanensis &amp; officialis Valentinus, notum facimus ... quod
+ constitutus Bertrandus de Chasta, habitator Turnonis, in presencia
+ Stephani Cotini notarii &amp; curie Valent. jurati..., ad peticionem
+ dom. Franconis de Tolaudo presbiteri in ecclesia Sancti Petri de
+ Burgo, recipientis ... ad opus aniversariorum ecclesie predicte...,
+ recognovit se debere &amp; vere debet predict. aniversariis &amp;
+ conreariis eorumdem, septem libras &amp; tres solidos bonorum
+ Turonensium pro pensionibus non solutis temporibus preteritis, quas
+ tenetur facere dict. aniversariis..., quam pecunie summam promisit
+ dict. Bertrandus... solvere &amp; reddere ... prefato dom. Franconi
+ ... hinc ad proximum festum Resurrectionis Dominice, aut ejus certo
+ nuncio vel mandato, &amp; eidem restituere ... omnia dampna,
+ interesse, costas &amp; gravamina...: cum omni renunciatione....
+ Testibus presentibus: Johanne de Chasta, filio dicti Bertrandi, &amp;
+ Peronono porterio dom. Johannis de Viriaco archidiaconi Valentini.
+ Actum in domo dicti dom. archidiaconi de Burgo, die veneris post
+ festum Purificacionis beate Marie virginis, anno Domini M<SUP>o</SUP>
+ CCC<SUP>o</SUP> XV<SUP>o</SUP>. Datum cum apposicione sigilli curie
+ Valentine....
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLV_A"></A><A HREF="#fnrefLV_A">A</A>] Extrait de
+ l'original, parch. de 18 lig. avec lemnisque; au dos: <EM>Debitum
+ aniversariorum ecclesie Burgi de vij lib. iij sol. turon. contra
+ Bertrandum de Chasta de Turnone, pro libracionibus non solutis
+ temporibus preteritis, solvendis hinc ad Pasca....</EM> <A NAME=
+ "p_105"></A>
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LVI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 20 avril 1325.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Restitutio juris tenendi macellum in Burgo</EM>]<A NAME=
+ "fnrefLVI_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLVI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Restitutio per dominum Guilhelmum episcopum Valentiæ facta capitulo
+ ecclesiæ Burgi &amp; dom. præposito Valentiæ, de spoliatione tenendi
+ macellum in Burgo &amp; ibi percipiendi certa jura per ejus
+ officiarios &amp; correarium Valentiæ despoliatis, prout plenius
+ constat fuseque patet per instrumentum receptum per magistrum,
+ &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
+ &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
+ sub anno Domini M<SUP>o</SUP>CCCXXV<SUP>o</SUP> &amp; die
+ xx<SUP>a</SUP> mensis aprilis.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLVI_A"></A><A HREF="#fnrefLVI_A">A</A>] Résumé extrait de
+ l'<EM>Invent. rais</EM>., f<SUP>o</SUP> 18 r<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LVII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 18 août 1325.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Carta venditionis vineæ de dominio ecclesiæ Sancti Petri</EM>]<A
+ NAME="fnrefLVII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLVII_A">A</A>
+ </P>
+ <P>
+ IN Xpisti nomine, amen. Per hoc presens publicum instrumentum cunctis
+ appareat, quod anno Dominice Incarnationis millesimo tricentesimo
+ vicesimo quinto, videl. decima octava die mensis augusti..., Matheus
+ Berins habitator Valentie, sciens ... vendidit &amp; tradidit ...
+ Jacobo Payrolerii civi Valentie ... inperpetuum quamdam vineam cum <A
+ NAME="p_106"></A> fructibus ibidem pendentibus, sitam in territorio
+ Burgi Valentie, in loco dicto in manso Garnerii, prout confrontatur a
+ parte boree vinee dom. Guillelmi Armandi presbiteri, &amp; a parte
+ orientis vinee Johannis Girardi condam, &amp; a parte occidentis vie
+ publice per quam itur de dicto Burgo versus Castrum Novum ad rippam
+ Yssere...; &amp; hoc pro precio in universo octo librarum bonorum
+ Viennensium, de quo precio confessus fuit dict. venditor sibi fuisse
+ plenarie satisfactum...; cedens &amp; transferens...; renuncians....
+ Verum cum predicta vinea vendita sit de dominio ecclesie Sancti Petri
+ de Burgo Valentie, sub annuo censu trium cartalium vini puri &amp;
+ septem denariorum Viennensium censualium, dict. venditor devestiens se
+ in manu discreti viri dom. Johannis de Chasta canonici &amp; conrearii
+ ipsius ecclesie..., dict. conrearius predict. venditionem laudavit
+ &amp; confirmavit &amp;..., recepto primitus a predicto emptore
+ placitamento inde debito..., per tradicionem cujusdam baculi
+ manualiter investivit eundem: salvo jure &amp; dominio dicte ecclesie
+ ac eciam jure alieno. Acta sunt hec in dicto Burgo, in curte domus
+ dom. Bartholomei condam, ante molendinum dictum de Malo Consilio,
+ presentibus testibus Petro Valerii notario &amp; Johanneto Franconis
+ de dicto Burgo. Et ego Johannes de Peciaco, clericus Gebennensis
+ dyocesis,.. notarius &amp; capituli ecclesie predicte juratus, presens
+ instrumentum tradidi sigillo ejusdem ecclesie Sancti Petri
+ sigillandum....
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLVII_A"></A><A HREF="#fnrefLVII_A">A</A>] Extrait de
+ l'original, parch. de 48 lig. avec sceau de Saint-Pierre du Bourg sur
+ lemnisque; au dos: <EM>Ayso qes ly letra de la vyna dal mas Garniyer
+ de Jo. de Salvenct &amp; de Math. Tubanni</EM>.
+ </P>
+ <A NAME="p_107"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ LVIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 26 juin 1330.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Sententia correariorum Burgi in causa criminali</EM>]<A NAME=
+ "fnrefLVIII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLVIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Aliud Ecclesia habet instrumentum cujusdam sententiæ diffinitivæ in
+ causa criminali ratæ, sic: Quod Joannes Bajuli, Castri Novi Isaræ,
+ Stephanum Bruni de Burgo in terra posita juxta Helemosinam cum ense
+ suo taliter in capite maliciose &amp; acriter percussit quod post sex
+ dies obiit. Igitur magister Stephanus Pagani per correarios curiæ
+ capituli Burgi commissus, visis atestationibus testium pro utraque
+ parte productorum, dict. Johannem Bajuli a morte &amp; ex causa mortis
+ ipsius Stephani per suam sententiam diffinitivam absolvit, &amp; de
+ vulnere illato condempnavit in XXV. libris, &amp; ad restituendum
+ damnum passum ratione dicti vulneris, videlicet servitiis,
+ servitoribus &amp; aliis rebus necessariis restituendis quibus
+ pertineat exigere &amp; per dictum Joannem restituere propter
+ prædicta. Receptum per mag. Stephanum de Moyrenco notarium, anno
+ Domini M<SUP>o</SUP>CCC.XXX &amp; XXVI<SUP>a</SUP> junii.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLVIII_A"></A><A HREF="#fnrefLVIII_A">A</A>] Analyse tirée
+ de l'<EM>invent. rais</EM>., f<SUP>o</SUP> 18 r<SUP>o</SUP>:
+ Tertio....
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LIX.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 2 mars 1332.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Assignatio pensionis pro missa quotidiana in ecclesia
+ Burgi</EM>]<A NAME="fnrefLIX_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnLIX_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ IN Xpisti nomine, amen. Noverint universi ... quod cum Humbertus de
+ Saliente, de Burgo Valentie, olim instituerit <A NAME="p_108"></A> in
+ ecclesia Sancti Petri de Burgo predicto unam missam singulis diebus
+ imperpetuum celebrandam, &amp; assignaverit certam pensionem per
+ capellanos dicte ecclesie singulis annis percipiendam super domibus
+ ipsius Humberti sitas Valentie, ante furnum novum dictum de Sancto
+ Felice, prout predicta in testamento ipsius Humberti dicuntur
+ contineri; hinc est quod anno Dominice Incarnationis millesimo
+ tricent. tricesimo primo, videlicet secunda die mensis marcii,...
+ Petrus Penchenati civis Valentinus, executor testamenti &amp; ultime
+ voluntatis predicti Humberti, una cum dom. Johanne de Disisia
+ presbitero, cupiens &amp; affectans pensionem predictam predict.
+ sacerdotibus pro dicta missa celebranda in tuto ponere, ad hoc ne in
+ futurum valeat deperire..., voluntate &amp; assensu dicti dom. Joh. de
+ Disisia consocii &amp; quoexecutoris sui,... ascensavit... &amp;
+ tradidit, cum voluntate eciam &amp; consensu dom. Guillelmi de
+ Deiadjutorio &amp; Johannis Bruni presbiterorum in dicta ecclesia
+ procuratorumque aliorum sacerdotum,... Johanni Baratonis &amp; Alasie
+ ejus uxori habitatoribus Valentie.... imperpetuum medietatem seu quasi
+ majoris domus ipsius Humberti condam, in qua sunt duo soleria: que
+ domus sita est Valentie, ante furnum novum appellatum de Sancto
+ Felice, videlicet illam medietatem seu partem que confrontatur a parte
+ boree alteri medietati ejusdem domus per ipsum Petrum ascensate Jacobo
+ de Augusta &amp; Andrevone ejus uxori, &amp; a parte venti domui
+ Johannis Bergoyn, &amp; a parte occidentis domui dom. Johannis Hugonis
+ presbiteri in ecclesia Valentina, &amp; a parte orientis vie publice;
+ ascensavit, imquam,... cum omnibus juribus,... stillicidiis,.... &amp;
+ appendiciis, sub annuo censu mortuo seu sub annua pensione triginta
+ &amp; duorum solidorum bonorum Viennensium solvendorum.... predict.
+ sacerdotibus ... in exhonerationem &amp; pro attenuatione pensionis
+ annue assignate pro dicta missa celebranda,... videl. medietatem in
+ festo beati Johannis Baptiste &amp; aliam <A NAME="p_109"></A>
+ medietatem in subsequenti festo Natalis Domini, &amp; de tali moneta
+ de qua viginti denarii valeant unum Turonensem grossum de argento
+ veterem domini Regis Francie cum o(bolo) rotunda de bono pondere &amp;
+ legali, seu quilibet Turonensis grossus de argento vetus dom. Regis
+ Francie cum o.rotunda de bono pondere &amp; legali valeat viginti
+ denarios monete predicte. Cedens igitur &amp; transferens...;
+ promittens de evictione...; renuncians...; asserens etiam idem P.
+ Penchenati predict. partem dicte domus esse de dominio sacristie in
+ ecclesia Valentina, sub annuo censu duorum denariorum Viennensium
+ censualium...; rogans.... Acta sunt hec Valentie, in curte domus Petri
+ Ruffi de Cartaleto quam inhabitat,.... presentibus testibus ad hoc
+ vocatis: Matheo Bergoyn &amp; dicto Petro de Cartaleto, Petro de
+ Noydent notario, Hugoneto Lamberti civibus Valentinis &amp; Humberto
+ Cerclerii de Turnone.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLIX_A"></A><A HREF="#fnrefLIX_A">A</A>] Extrait de
+ l'original, parch. de 55 lig.: <EM>Instrumentum grossatum, sed non
+ signatum.</EM> A la suite de l'analyse inscrite au dos se trouve cette
+ note: <EM>Item, infra presens instrumentum est aliud instrumentum dom.
+ Johannis de Sancto Bartholomeo, canonici Sancti Petri de Burgo
+ Valencie, qui fecit heredem suum Johannem de Sancto Bartholomeo,
+ filium Giraudi de S<SUP>o</SUP> Bartholomeo, cujus filius fuit
+ canonicus Sancti Ruffi; &amp; illorum bona sunt obligata pro novem
+ florenis pensionis &amp; specialiter quoddam pratum prope ... Sancti
+ Mayme in mandamento de Burgo....</EM>
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LX.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 12 septembre 1335.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Moderatio sententiæ contra presbyterum ecclesiæ Burgi</EM>]<A
+ NAME="fnrefLX_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLX_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Sententia moderationis continens quod chorearii ecclesiæ Burgi dominum
+ Joannem de Desisia presbyterum ecclesiæ <A NAME="p_110"></A>
+ suprascriptæ a beneficio, clericatu &amp; privilegio Ecclesiæ, propter
+ maleficia quæ in Petrum Ruffi de Montilisio perpetraverat,
+ privaverunt; sed post ipsi chorearii moderando pronunciaverunt dict.
+ dom. Joannem remanere posse in suo beneficio &amp; gaudere clericatu
+ &amp; privilegio Ecclesiæ ut per prius gaudebat, moderantes
+ sententiam, videlicet in tribus librationibus simplicibus fiendis, una
+ in prima hebdomada Quadragesimæ, alia in hebdomada post octabas
+ Paschæ, alia vero in hebdomada post quindenam sancti Joannis Baptistæ:
+ prout constat instrumento sumpto per mag. Petrum Pillosi de Serra
+ notarium, sub anno Domini M<SUP>o</SUP>CCC.XXX.V &amp; xij septembris.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLX_A"></A><A HREF="#fnrefLX_A">A</A>] Analyse prise dans
+ l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 18 v<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 1<SUP>er</SUP> octobre 1335.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Remissio incarcerati vicesgerenti prioris Burgi facta</EM>]<A
+ NAME="fnrefLXI_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ Remissio facta Hugoni de Porta Valentiæ, vicegerenti domini Guilhelmi
+ Pareti prioris Burgi, per Joannem de Petragordia correarium Valentiæ,
+ de Stephano Achardi in carceribus ipsius correarii mancipato, prout
+ constat instrumento per Joannem Pologni &amp; Petrum Textoris sumpto,
+ sub anno Domini M<SUP>o</SUP>CCC.XXXV &amp; die 1<SUP>a</SUP> mensis
+ octobris.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXI_A"></A><A HREF="#fnrefLXI_A">A</A>] Résumé tiré de
+ l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 20 v<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <A NAME="p_111"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 20 octobre 1344.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Testamentum Johannetæ relictæ, habitatricis Burgi
+ Valentiæ</EM>]<A NAME="fnrefLXII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnLXII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ IN Xpisti nomine, amen. Per hoc pres. publ. instrumentum cunctis
+ appareat evidenter, quod Johanneta, relicta Guillelmi Rostagni,
+ habitatrix Burgi Valentie, sana mente &amp; intellectu per Dei graciam
+ &amp; in bona existens memoria, prout ex verbis ejusdem liquide
+ apparebat, in presencia..., de se &amp; omnibus bonis &amp; rebus
+ suis.... nuncupative ordinavit &amp; suum ultimum testamentum nuncup.
+ &amp; suam ult. voluntatem fecit per modum qui sequitur.--Ego
+ Johanneta, relicta..., habitatrix..., diem extremam vite mee cupiens
+ prevenire ne decedam intestata &amp; ut extrema necessitas me paratam
+ inveniat, de me &amp; de omnibus bonis &amp; rebus meis.... dispono
+ &amp; ordino.... in hunc modum. In primis, animam meam cum a corporeis
+ nexibus fuerit liberata recomendo prealtissimo Creatori &amp; gloriose
+ Virgini matri ejus atque celesti curie paradisi, corpori vero meo
+ eligo sepulturam in cimiterio ecclesie Sancti Petri de Burgo; deinde
+ precipio clamores meos sedari &amp; debita, helemosinas &amp; legata
+ mea solvi &amp; restitui simpliciter &amp; de plano per majus heredum
+ meorum; &amp; lego cuilibet domin. incuratorum dicte ecclesie Sancti
+ Petri de dicto Burgo duodecim denarios Viennenses semel tantum; item,
+ lego vicario eorumdem sex denarios Viennen. semel tantum; item, lego
+ Hospitali beate Marie de dicto Burgo duo linteamina cum una flasata,
+ <A NAME="p_112"></A> semel tantum; item, lego Hospitali beati Anthonii
+ de dicto Burgo Valentie duo linteamina cum una flassata, semel tantum;
+ item, volo &amp; precipio quod de bonis meis dentur &amp;
+ distribuantur Xpisti pauperibus in dicto Burgo Valentie, tam in pane
+ quam in sabis &amp; bocone necessariis in predictis, summam &amp;
+ valorem decem libr. Viennen. semel tantum; item, lego dilecto filio
+ meo Johanni Rostagni de dicto Burgo vineam meam sitam in mandamento
+ dicti Burgi, in loco vocato in Diviso, inter vineas dicti Johannis
+ &amp; dom. Guillelmi Armandi &amp; Petri Jorneti; item, lego dicto
+ Johanni filio meo triginta solidos bonorum parvorum Turonensium semel
+ tantum, loco aliorum triginta solid. quos Peronetus Rostagni habuit ab
+ alia parte; item, lego Luquete, uxori dicti Johannis Rost. filii mei,
+ meum meliorem gardacorcium &amp; unam camisam novam; in omnibus autem
+ aliis bonis &amp; rebus meis..., sedatis tamen primictus clamoribus
+ &amp; debitis, helemosinis &amp; legatis meis integre persolutis,
+ heredes universales michi constituo dilectos filios meos Johannem
+ &amp; Peronetum Rostagni equis porcionibus. Hoc autem testamentum
+ nuncupativum..., revocata primitus omni alia ultima voluntate seu
+ donatione causa mortis, valere volo..., si non secundum leges...,
+ secundum canonicas sanctiones...; &amp; ... venientes michi ab
+ intestato, ut hanc ult. voluntatem meam per fidei comissum compleant
+ &amp; actendant; rogans insuper &amp; requirens testes.... ut ferant
+ testimonium veritati.... Acta fuerunt predicta in dicto Burgo
+ Valencie, in domo habitationis dicte testatricis, vicesima die mensis
+ octobris, anno Domini M<SUP>o</SUP>CCC<SUP>o</SUP>XL<SUP>o</SUP>
+ quarto, testibus presentibus dom. Johanne de Balma capellano &amp;
+ curato dicte ecclesie Sancti Petri, Johanne Desiderii, Johanne
+ Fraguenis, Hugone de Secusiis, Lantelmo de Paris, Johanne Serrerie
+ &amp; Johanne Turpini, habitatoribus dicti Burgi; &amp; me Johanne
+ Lauterii de Stella Valent. dyoc..., notario publ. &amp; curie Valentie
+ jurato....
+ </P>
+ <A NAME="p_113"></A>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXII_A"></A><A HREF="#fnrefLXII_A">A</A>] Extrait de
+ l'acte dont nous donnons ici la partie intéressante (dans le cahier
+ indiqué ch. suiv., n. A):
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ <EM>Publicatio testamenti &amp; ultime voluntatis Johannete relicte
+ Guillelmi Rostagni, degentis in juridictione dicti prioratus</EM>.
+ </P>
+ <P CLASS="indent">
+ IN Dei nomine, amen. Nos Petrus Beroardi, canonicus &amp; conrearius
+ ecclesie Sancti Petri de Burgo, regens juridicionem prioratus dicti
+ Burgi una cum Thoma Ysimbardi concanonico &amp; conconreario ipsius
+ ecclesie, ipso prioratu vacante propter mortem ven<SUP>lis</SUP> viri
+ dom. Guillelmi Pareti prioris ecclesie dicti Burgi, notum facimus ...
+ quod anno Domini M<SUP>o</SUP>CCC<SUP>o</SUP>XLIV<SUP>o</SUP> &amp;
+ die XV<SUP>a</SUP> mensis januarii, ad quam diem hora vesperorum
+ citati seu adjornati fuerunt coram nobis per Bertonum de Fayno
+ servientem dicte curie dicti prioratus dom. Johannes de Balme curatus
+ ecclesie dicti Burgi, Johannes Desiderii, Johannes Fragnonis,
+ Hugonetus de Secusiis, Lantelmus de Paris, Johannes Ferrera, Johannes
+ Taupini &amp; Johannes Lauterii notarius Valencie, prohibituri
+ testamentum &amp; ult. voluntatem Johannete relicte Guillelmi Rostagni
+ de dicto Burgo, degentis in &amp; sub juridictione prioratus predicti,
+ necnon Johannes &amp; Peronetus Rostagni, filii &amp; heredes dicte
+ Johannete, apportaturi dict. testamentum &amp; visuri &amp; audituri
+ publicationem...; comparuerunt in prioratu novo dicti Burgi.... Facta
+ fuit presens publicatio in dicto Burgo, in prioratu predicto, testibus
+ presentibus Johanne remenatore, Johanne Durandi muratore &amp; Johanne
+ de Monflor de dicto burgo &amp; pluribus aliis fide dignis.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 12 décemb. 1344-15 février 1345.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Inquisitiones curie prioratus Burgi Valentie, ipso prioratu,
+ vacante</EM> <A NAME="fnrefLXIII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnLXIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Contra Petrum Andree sabbaterium de Burgo Valentie</EM>.
+ </P>
+ <P>
+ ANNO Domini M<SUP>o</SUP>CCC<SUP>o</SUP>XL<SUP>o</SUP> quarto &amp;
+ die xii<SUP>a</SUP> mensis decembris, pervenit ad audienciam
+ discretorum virorum dom. Petri Beroardi &amp; Thome Ysimbardi,
+ canonicorum &amp; conreariorum ecclesie Burgi Valentie, regencium <A
+ NAME="p_114"></A> curiam prioratus dicti Burgi Valentie, ipso prioratu
+ vacante propter mortem bone memorie dom. Guillelmi Pareti prioris
+ ecclesie dicti Burgi, quod Petrus Andree sabaterius, habitator dicti
+ Burgi sub juridictione dicti prioratus, mala &amp; inico motu, in die
+ festo ob honorem beati Nicholay, in domo Petri Podialis sabaterii
+ Valentie, (sump)sit Grossonam uxorem Petri Falavel per capsanam &amp;
+ eam precipitavit ad terram juxta ignem, ita quod nisi essent aliqui
+ qui ibidem astabant combuxisset eidem caput suum, &amp; ipsa
+ precipitata cum genibus, pugnis &amp; pedibus suis supra ventrem
+ conculcavit, sic eo quod ipsam ita maliciose tractavit quod sibi
+ opportuit duo implastra in suis constibus deponere. Et quia talia sunt
+ mali exempli, etc.
+ </P>
+ <P>
+ Super quibus fuit inquisitum cum dicto Petro Andree, qui, suo previo
+ juramento requisitus dicere veritatem, negavit omnia contenta in dicto
+ titulo fore vera; dixit tamen quod propter verba maliciosa que dicta
+ Grosseta habebat cum famulo ejus generis, quod idem Petrus Andree
+ dixit eidem mulieri: tu potest esse mala mulier; &amp; tunc ipsa
+ dixit: ymo tu, quia tu &amp; alii dimititis istos rixantes; &amp; tunc
+ ipse accepit eam per brachium dicendo: sedeas, quar tu say fares riot,
+ &amp; aliud malum non fecit eidem. Et juravit stare mandatis dicte
+ curie &amp; solvere judicatum, etc. Et fuit requisitus si volebat
+ videre jurare testes quos dicta curia producere intendebat contra
+ ipsum; qui dixit &amp; respondit quod sic.
+ </P>
+ <P>
+ Postque, anno quo supra &amp; die xiiij mensis januarii, fuerunt
+ producti in testes pro parte dicte curie contra dict. Petrum Andree,
+ videl. Penardus Bessonis, Petrus Poialis, Petrus Chavalher sabbaterii
+ &amp; Michaletus sabbaterii de Valentia, qui juraverunt ad sancta Dei
+ Evangelia.... dicere veritatem, remoto odio, amore, etc.--Datum in
+ prioratu novo dicti Burgi.
+ </P>
+ <P>
+ Item, anno quo supra &amp; die xj<SUP>a</SUP> mensis febroarii,
+ Penardus <A NAME="p_115"></A> Bessonis, sabaterius, testis
+ interrogatus super contentis in dicto articulo sibi in suo vulgali
+ lecto exposito, dixit se tantum scire quod quadam die, de qua non
+ recordatur, ipse loquens &amp; plures alii de officio suo sedebant in
+ domo Petri Poialis in una societate, potando uno cimbalo; &amp; tunc
+ dicta mulier venit ibidem &amp; vidit quod dict. Petrus maritus suus
+ &amp; quidam alter habebant litem inter se, &amp; dixit ipsis omnibus:
+ vos non estis probi homines, quia non separatis istos qui litigant;
+ &amp; tunc ipsa adesit dict. Matheum litigantem cum dicto viro suo,
+ &amp; statim dict. Petrus Andree dixit ipsi mulieri: tu potest esse
+ mala mulier, dimite ipsum; &amp;accepit eam per brachium &amp; fecit
+ eam sedere supra scamnum. Alia dixit se nescire. Interrogatus si dict.
+ Petrus Andree dict. mulierem precipitavit ad terram nec conculcavit
+ eam cum pedibus suis, dixit suo juramento quod non. Interrogatus si
+ quando dict. Petrus dixit eidem mulieri: sedeas, &amp; fecit eam
+ sedere supra scamnum, si percussit eam nec fecit sibi aliud malum
+ quare ipsa debeat deferre amplastros, dixit suo juramento quod non.
+ </P>
+ <P>
+ Item, Petrus Chavallerii sabbaterius, testis interrogatus super
+ contentis in dicto articulo sibi in suo vulgari lectis &amp;
+ expositis..., dixit in effectu idem in omnibus ut dict. Perardus;
+ interrogatus si vidit quod dict. Petrus dict. mulierem percussit de
+ pugno nec eam pestraverit ad terram, dixit suo juramento quod non....
+ </P>
+ <P>
+ Postque, anno quo supra &amp; die nona mensis febroarii, fuit
+ publicata dicta inquesta dicto Petro &amp; concessa sibi copia, dixit
+ quod volebat stare &amp; subire misericordie dicte curie.
+ </P>
+ <P>
+ <EM>Sequuntur condempnaciones.--Contra Petrum Andree</EM>.
+ </P>
+ <P>
+ Anno quo supra &amp; die xv mensis febroarii, ven<SUP>les</SUP> &amp;
+ discreti viri dom. Petrus Beroardi &amp; Thomas Ysimbardi, conrearii
+ ecclesie Burgi..., visa inquesta contra ipsum, <A NAME="p_116"></A>
+ quia repererunt tantum probatum de contentis in dicta inquesta quod
+ dict. Petrus accepit per brachium dict. Grossetam &amp; fecit eam
+ &amp; compulit sedere, dicendo: tu potest esse mala mulier; idcirco,
+ quia supposuit se misericordie dict. dom. conreariorum,
+ pronunciaverunt ipsum in decem solid. Viennen. dandis dicte curie
+ &amp; in emenda inmote partis adverse, taxatione reservata: testibus
+ presentibus Johanne de Cufia clerico, dom. Giraudo de Versenay
+ lic(enciato) in legibus &amp; Jausemando codurerio.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXIII_A"></A><A HREF="#fnrefLXIII_A">A</A>] Extrait de la
+ minute notariée, cahier in- 4<SUP>o</SUP> de fort papier vergé;
+ curieux spécimen des moeurs du peuple à cette époque.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXIV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 14-27 janvier 1345.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Dacio tutele Johannis de Viennesio puberis de dicto Burgo et
+ inventarium bonorum ipsius.</EM> <A NAME="fnrefLXIV_A"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnLXIV_A">A</A>
+ </P>
+ <P>
+ IN Dei nomine, amen. Nos Petrus Beroardi, canonicus &amp; conrearius
+ ecclesie Sancti Petri de Burgo Valencie, regens juridictionem
+ prioratus dicti Burgi, una cum Thoma Ysimbardi concanonico &amp;
+ conconreario..., dicto prioratu vacante (<EM>ut ch. LXII, n. A</EM>),
+ notum facimus ... quod ad nostram accedens presenciam Petronilla, uxor
+ condam Petri de Viennesio de dicto Burgo mater que Johannis filii
+ comunis ipsorum, que nobis innotuit &amp; significare curavit quod cum
+ sit tutrix &amp; gubernatrix dicti filii sui &amp; ejus bonorum, &amp;
+ tutelam &amp; administrationem a tempore mortis viri sui gesserit,
+ ipsaque velit ... ad secunda vota convolare &amp; antequam convolet
+ velit reddere rationem &amp; sattifationem dicto filio vel alteri ...
+ de gestis &amp; administratione, supplicavit igitur nobis, dicto filio
+ suo in pupillari etate existenti de tutore <A NAME="p_117"></A> ydoneo
+ providere. Unde nos, supplicationi utpote juri consone inclinati,
+ attendentes quod nostro incumbit officio talibus pupillis de tutore
+ ydoneo providere, citatis &amp; evocatis parentibus &amp; amicis dicti
+ pupilli &amp; comparentibus Guillelmo Albertini, Peronono de Brunis,
+ avunculo dicti pupilli, dedimus eidem tutorem Durantum de Broisse de
+ Castro Novo ad rippam Ysere, onus tutele in se suscipientem, facta
+ primitus informatione ... super ydoneitate, probitate &amp; legalitate
+ dicti Duranti, &amp; ipso Peronono de Brunis requisito si volebat
+ recipere &amp; acceptare tutelam dicti Johannis ejus nepotis, qui
+ dixit &amp; respondit quod non, cum esset homo simplex &amp; juvenis
+ &amp; occupatus nimis suis negociis. Qui quidem tutor promisit &amp;
+ ad sancta Dei Evangelia juravit..., nomine dicti Johannis cum fari non
+ posset, utilia rerum &amp; bonorum dicti pupilli procurare &amp;
+ inutilia pretermittere toto posse, &amp; rem ipsius pupilli salvam
+ fore, &amp; de bonis &amp; hereditate ipsius pupilli inventarium
+ facere &amp; computum reddere, &amp; dict. pupillum bene &amp;
+ fideliter regere &amp; gubernare &amp; bonis moribus instruere &amp;
+ informare. Pro quibus attendendis, precibus dicti Durantoni de
+ Broissac, Petrus de Jaline &amp; dict. Petrus de Brunis avunculus
+ dicti pupilli se constituerunt fidejussores &amp; principales
+ pagatores &amp; redditores.... De quibus.... Acta sunt hec in dicto
+ Burgo, in prioratu predicto, die xiii<SUP>a</SUP> mensis januarii anno
+ Domini M<SUP>o</SUP>CCC<SUP>o</SUP>XLIIII<SUP>o</SUP>, testibus
+ presentibus dom. Giraudo de Versenay, Petro de Ruppe burgensi, Bertone
+ de Fagno badello dicte curie, Johanne de Subdyone, Guillelmo Albertini
+ &amp; pluribus aliis fide dignis. Postque dict. tutor promisit ...
+ ipsos P. &amp; P. servare indempnes.--Subsequenter vero eodem contextu
+ dicta Petronilla, tutrix condam dicti pupilli, computavit &amp;
+ computum suum reddidit de gestis &amp; administratis per ipsam....
+ Postque &amp; incontinenti dict. tutor de bonis dicti pupilli suum
+ inventarium facere inchoavit, premisso venerabili signo sancte Crucis:
+ <A NAME="p_118"></A> in nomine Patris &amp; Filii &amp; Spiritus
+ Sancti, amen...; &amp; illico asseruit se invenisse de bonis dicti
+ pupilli quandam domum sitam in dicto Burgo...; item, die
+ xxvii<SUP>a</SUP> januarii, quandam vineam sitam versus Charsuoles in
+ mandamento Burgi; item, aliam vineam ... loco vocato en Labeu ...
+ &amp; quandam peciam terre; item, tres quartalatas terre site versus
+ montem Chalvet...; item, versus Combouvet in mandamento dicti Burgi,
+ aliam sestar. terre; item, versus Colongias in eodem mandamento, tres
+ quartal. terre.... Item asseruit se invenisse in domo predicta duas
+ tinas continentes circa sex modia vini; item, sex bossas<A NAME=
+ "fnrefLXIV_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXIV_1">1</A>
+ diversarum tenorum; item, quinque anchas<A NAME="fnrefLXIV_2"></A><A
+ CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXIV_2">2</A> tam magnas quam parvas,
+ quarum sunt due de una &amp; alie due sappo, &amp; minores due dict.
+ ancharum continent circa xxx sest.; item, pistrinina ad pastandum;
+ item, duas menses ad comedendum; item, quoddam scannum ad sedendum;
+ item, unam cassiam ferri; item, unam patellam &amp; quoddam cacobum de
+ hero; item, duas cubsellas ferri; item, duos pitalfos, unum de
+ dimidio, &amp; unam salheram stagni; item, quoddam quequinendium &amp;
+ quasdam chanenas ferri; item, septem banastas; item, duas flassatas
+ &amp; decem linteamina linea; item, unam culcitram de pluma &amp; unum
+ pulvinar de chostas; item, tres ligores; item, quendam porcum
+ nutriblem, qui valet cum extimacione viginti solidos Vienn.; item,
+ duas mapas de uno ramo.--Ego Durandus Arnaudus, Valent. clericus,
+ notarius publ. &amp; curie Valentie juratus, presens sui....
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXIV_A"></A><A HREF="#fnrefLXIV_A">A</A>] Extrait du même
+ cahier que la ch. précéd.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXIV_1"></A><A HREF="#fnrefLXIV_1">1</A>] Ce mot, qui ne
+ figure pas dans le <EM>Lexicon med. latinit.</EM>, a passé dans le
+ patois, où <EM>bosse</EM> indique une futaille.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXIV_2"></A><A HREF="#fnrefLXIV_2">2</A>] Même remarque,
+ anciennement <EM>anche</EM>, petite cuve.
+ </P>
+ <A NAME="p_119"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 11 mars 1363.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Sententia remissionis de duobus incarceratis ecclesiæ
+ Burgi</EM>]<A NAME="fnrefLXV_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnLXV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ REMISSIO ecclesiæ Burgi per procuratorem domini Valentiæ fienda de
+ dom. Joanne de Macello presbytero &amp; Guilhelmo Chastelli clerico
+ ecclesiæ prædictæ, in presione sive carcere ipsius domini Valentiæ
+ detentis, quia verberaverant in platea macelli Valentiæ Guillermum
+ Vilarii familiarem ecclesiæ Valentiæ, &amp; hoc vigore sententiæ per
+ dom. Petrum de Bosanis legum professorem, officialem Valentinum &amp;
+ commissarium datum tam a dom. Ludovico de Vilars episcopo Valentino
+ quam a dom. Henrico de Vilars &amp; Petro Principe immediatis ejus
+ predecessoribus, prolatæ ut sequitur effectualiter:--Per ea quæ nobis
+ constant de processu prædicto, per hanc materiam diffinitivam
+ sententiam quam inserius in his scriptis, pronunciamus &amp;
+ diffiniendo cognoscimus declaramusque dictos presbyterum &amp;
+ clericum fore remittendos dictæ ecclesiæ, dict. Guillermum Pellicerii
+ procuratorem ipsius domini Valentiæ ad faciendam dict. remissionem
+ eadem sententia condemnantes si vivum, &amp; si non vivum per figuram
+ meliori modo quo fieri poterit, neutram partium in expensas
+ condempnantes.--Sicut constat instrumento sumpto per magistrum Andream
+ Champelli notarium, sumpto sub anno Domini millesimo
+ CCCLXIJ<SUP>o</SUP> &amp; die xi<SUP>a</SUP> martii.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXV_A"></A><A HREF="#fnrefLXV_A">A</A>] Extrait pris dans
+ l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 20 v<SUP>o</SUP>-21
+ r<SUP>o</SUP>.
+ </P>
+ <A NAME="p_120"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXVI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 3 septembre 1364.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Executio præcedentis sententiæ per figuram</EM>]<A NAME=
+ "fnrefLXVI_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXVI_A">A</A>,
+ </P>
+ <P>
+ REMISSIO exequutoria dictæ sententiæ; ecclesiæ Burgi per dict.
+ Guillermum Pellicerii procuratorem fiscalem domini Valentiæ facta de
+ dictis dom, Joanne de Macello presbytero &amp; Guillermo Chastelli
+ clerico, juxta tenorem sententiæ superius designatæ, ex præcepto eidem
+ procuratori judicialiter facto per dict. dominum Petrum de Bosanis
+ officialem Valentiæ &amp; commissarium a domino Ludovico de Vilars
+ episcopo Valentiæ deputatum; quam remissionem dict. procurator fecit
+ in hunc modum: cum ipsi presbyter &amp; clericus qui petuntur remitti
+ diu est decesserunt &amp; illos personaliter non valebat remittere,
+ tradidit capucium suum &amp; realiter assignavit Joanni Rebolli
+ procuratori ecclesiæ Burgi in signum &amp; similitudinem ipsius
+ remissionis factæ de eisdem presbytero &amp; clerico. Constat per
+ magistrum Andream Champelli notarium, sub anno Domini
+ M<SUP>o</SUP>ccclxiiij<SUP>o</SUP> &amp; die iij<SUP>a</SUP> mensis
+ septembris, notarum ipsius folio VII<SUP>xx</SUP>vij, lib. A.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXVI_A"></A><A HREF="#fnrefLXVI_A">A</A>] Analyse tirée de
+ l'<EM>Invent. rais</EM>., f<SUP>o</SUP> 21: <EM>Notabilis
+ remissio</EM>.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXVII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 4 juillet 1365.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Inquisitio per correarios Burgi contra furem</EM>]<A NAME=
+ "fnrefLXVII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXVII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ QUANDAM habet ecclesia inquisitionem per dominos Petrum Beroardi &amp;
+ Guilhelmum de Altovilari, canonicos &amp; <A NAME="p_121"></A>
+ chorearios ecclesiæ Burgi, factam cum dom. Guilhermo Pelerini canonico
+ Burgi &amp; camerario domini Ludovici de Vilars episcopi Valentiæ in
+ claustro ecclesiæ arrestato, &amp; cui inquisitioni respondit &amp;
+ promisit venire ad diem &amp; dies solvereque judicatum &amp; silvas,
+ quia in domo dicti domini episcopi Valentiæ furatus fuerat quosdam
+ gladios dictos tranchoms, quasdam tabulas eburneas coopertas de
+ veluto, duo coopertoria lecti, &amp; calicem Sancti Laurentii, etc.
+ Actum in curia ecclesiæ Burgi, anno Domini M<SUP>o</SUP>
+ CCC<SUP>o</SUP> sexagesimo quinto &amp; die quarta mensis julii;
+ constat per magistrum Lantelmum Olerii notarium.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXVII_A"></A><A HREF="#fnrefLXVII_A">A</A>] Extrait de
+ l'<EM>Invent</EM>. <EM>rais</EM>., f<SUP>o</SUP> 18 v<SUP>o</SUP>:
+ <EM>Item quandam</EM>....
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXVIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 10 mars 1379.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Sententia seu ordinatio de facto portus Rodani</EM> <A NAME=
+ "fnref LXVIII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fn LXVIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ IN nomine Domini, amen. Boni presidis, sub cujus jacet imperio
+ provincia quam regit, interest ut ipsam provinciam paccatam teneat
+ &amp; quietam, ut per bonum regimen ipsa patria seu provincia
+ augmentetur malisque careat hominibus &amp; personis, &amp; abjectis
+ &amp; amotis malis hominibus omnique vi &amp; rapina, quilibet de suo
+ proprio contenttatur, ne propter impunitatum audaciam fiant qui nequam
+ sunt nequiores &amp; ne in scandalum irruatur; cumque etiam jura ad
+ hoc sint condita, ut eorum metu &amp; terrore humana coherceatur
+ audaccia tutaque sint inter probos innoscentes, &amp; ut in opprobris
+ reffrenetur audaccia comitendi &amp; malignandi ac eciam noscendi
+ voluntas. Quia cum fama publica &amp; factum evidens &amp; notorium,
+ ymo pocius vehemens infamia <A NAME="p_122"></A> que ad aures presidis
+ sepissime sibulavit, loco accusationis habeantur legitime &amp; haberi
+ debeant: hinc est quod anno Incarnationis ejusdem Domini
+ M<SUP>o</SUP>CCC<SUP>o</SUP> septuagesimo octavo &amp; die decima
+ mensis marcii, sereniss. principe dom. Karolo Dei gratia Francorum
+ rege regnante, ad aures audientis pariter &amp; intentum ac etiam
+ intellectum viri nobilis &amp; potentis dom. Guillelmi de Fayno
+ militis, bayllivi regii Vivariensis &amp; Valentinensis vicariusque
+ curialis curie regie Bocey cedulis auribus innotuit &amp; pervenit,
+ fama publica refferente factique notorii evidentia demostrante &amp;
+ clamosa populi insinuatione, precedente murmure publico ac vagitu
+ querimonioso, taliter &amp; adeo quod nulla tergiversatione potest
+ obumbrari, ymo potius taliter &amp; in tantum fuit auditui referatum
+ quod vicera justitie debitum suum exsolvere vagitantio pupugit
+ adversus tanti facinoris audatiam in jura insurgantis tanta, nostre
+ justitie officium judicio proponitur ne tam ferox malitie anelitus
+ incorrectus remaneat justiciaque lesa contra Richardum &amp; Anthonium
+ delatos &amp; eorum complices, quod ipsi delati maligno spiritu imbuti
+ &amp; arte diabolica inflamati, Deum pre oculis non habentes,
+ cupientes se bonis alienis ditari &amp; divites effici, comiserunt,
+ pepetraverunt delicta, crimina, excessus &amp; raubarias que
+ sequuntur. In primis quod totum flumen Rodani est in regno &amp; infra
+ regnum Francie &amp; de dumaynio domini nostri Francorum regis tenetur
+ absque aliquo medio; item, quod dicti Richardus Baratonis &amp;
+ Anthonius Boverii, delati supradicti, sunt pontonerii in &amp; super
+ dicto flumine Rodani in portu Valentie ipsumque portum tenent &amp;
+ gubernant, tenere &amp; gubernare faciunt per suos familiares &amp;
+ deputatos; item, quod nunquam nedum in dicto portu &amp; passagio
+ Valentie, sed in omnibus aliis portibus &amp; passagiis dicti fluminis
+ Rodani fuit usitatum levari seu exhigi a personis in dict. portibus
+ transeuntibus pro eorum pontonagio sive passagio dicti fluminis Rodani
+ preterquam a persona singulari eunte <A NAME="p_123"></A> &amp;
+ transeunte in dict. portibus unum denarium monete currentis, &amp; a
+ persona eunte &amp; transeunte eques vel aliud animale solum ducente
+ duos denar. predicte monete; item, quod delati sue salutis eterne non
+ memores Deumque pre oculis non habentes, prout supra, sed quoad hec
+ omnes actus suos ad malum finem deducere cupientes volentesque
+ incessanter protrahere, &amp; nedum malas sed pejoras usagia &amp;
+ servitutes indebitas in patria que jure scripto regitur imponere non
+ timentes, sed sua propria auctoritate &amp; de facto &amp; se dominos
+ dicti portus fluminis Rodani existentes econtra &amp; prope Valentiam,
+ facientes a singulari persona in dicto portu transeunte pedes in eodem
+ portu &amp; pro qualibet vice transeunte de regno in imperium &amp; de
+ imperio in regnum &amp; tociens quociens contingit aliquas personas in
+ dicto portu transire, cupiendo se bonis alienis locupletari &amp;
+ divites effici, levantes &amp; levare non formidantes per se aut per
+ familiares &amp; deputatos per eosdem in dicto portu, videl. aliquando
+ sex denarios, aliquando unum obolum regium, aliquando dimidium grossum
+ &amp; aliquando duos obolos regios, &amp; a singulari persona
+ transeundo eques in dicto portu vel solum animale ducente aliquando
+ dimidium grossum, aliq<SUP>do</SUP> duos obolos regios,
+ aliq<SUP>do</SUP> unum grossum, aliq<SUP>do</SUP> duos grossos,
+ aliq<SUP>do</SUP> tres &amp; aliq<SUP>do</SUP> quatuor, &amp; sic de
+ similibus &amp; ad eorum voluntatem antequam a navi quin ipsas
+ personas transeuntes abire permittant; &amp;. quod deterius est,
+ quando dicte gentes nolunt solvere ad eorum voluntatem, ipsis minantur
+ de verberando ipsos &amp; bona sua capiendo, saysiendo &amp; retinendo
+ ac eciam super dicto flumine Rodani arrestando, &amp; ipsas sic
+ indebite molestando &amp; depredando, incidendo in penis legum &amp;
+ novam servitutem &amp; usagium imponendo; item, quod qualibet die una
+ per aliam transeunt in dicto portu tam eques quam pedes viginti,
+ septuaginta, quaterviginti, centum persone ante magis quam minus, a
+ quibus &amp; qualibet ipsarum exhigunt &amp; exhigere faciunt summas
+ <A NAME="p_124"></A> supra dictas, sic in premissis delinquendo; item,
+ quod de predictis ex inductionibus &amp; extortionibus dicti delati
+ effecti sunt divites, quilibet de tribus centum francis auri; item,
+ quod quolibet anno locupletari possunt &amp; divites effici de
+ predict, raubariis &amp; depredationibus quilibet de centum francis
+ auri; item, quod de predict. omnibus &amp; singulis sunt publice
+ diffamati inter notos &amp; vicinos eorumdem, &amp; de eorum quolibet
+ est publica vox &amp; fama; item, quod predicta sunt vera, notaria,
+ publica &amp; manifesta. Visaque informatione secreta predicte curie
+ regie super hiis..., necnon etiam responsionibus una cum
+ deffentionibus..., viso etiam toto processu.... una cum tota ejus
+ sequela..., participato nobiscum peritorum consilio, sedentes pro
+ tribunali more majorum nostrorum in hac curia &amp; consistorio regio
+ prout decet, ubi jus reddi &amp; desservi unicuique postulanti est
+ fieri consuetum, sacrosanctis Dei Scripturis in nostro conspectu
+ positis &amp; appertis, ut de vultu Dei nostrum recte prodeat judicium
+ &amp; oculi nostri in hiis &amp; aliis continuo videant equitatem, non
+ declinantes quod a dextris nec a sinistris, sed equo libramine,
+ insedentes..., facto primictus signo venerabilis sancte <IMG CLASS=
+ "symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum"> Crucis, dicendo: in
+nomine
+ Patris &amp; Filii &amp; Spiritus Sancti, amen; per ea que nobis
+ constat dict. Richardum &amp; Anthonium non esse nec fuisse culpabiles
+ de supra contra ipsos intitulatis, potissime eorum deffensionibus
+ visis &amp; ignorancia ac excusacionibus auditis hac actentis, &amp;
+ aliis pluribus &amp; validis rationibus que animum nostrum movent
+ &amp; movere debent, istos Richardum &amp; Anthonium licet
+ absentes.... ab intitulatis, super contra ipsos duximus absolvendos
+ &amp; absolvimus per presentes. De quibus ... Lata fuit hec sententia
+ anno &amp; die predictis, testibus presentibus discretis viris magg.
+ Matheo de Saletis, Johanne de Bosco, Stephano Ugonis, Anthonio
+ Falconis, Johanne Massaboni, clericis; &amp; me Petro Servientis de
+ Sancto Juliano, Lugdun. dyoc., clerico notario publ. &amp; dicte curie
+ regie substituto &amp; jurato....
+ </P>
+ <A NAME="p_125"></A>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fn LXVIII_A"></A><A HREF="#fnref LXVIII_A">A</A>] Extrait de
+ l'original, long parch. de 69 lig. dont voici l'analyse: <EM>Sentencia
+ continens quod Richardus Baratonis &amp; Anthonius Boverii, pontonerii
+ portus Rodani Valencie, fuerant intitulati in curia Bocey, inponendo
+ contra eos quia exhigebant a singulari persona transeunte pedes
+ portum; j ob. regium, quandoque ij ob. regios, quandoq. xij den.,
+ &amp; a qualibet persona meante eques portum ij ob. regios, quandoq.
+ xij den., quandoq. j. gr. ... &amp; quandoq. iiij gr.; &amp; quod
+ nunquam nedum in portu Valen. sed in omnibus aliis portibus Rodani
+ fuit usitatum exhigi a singulari persona pedes pro suo nolo nisi j
+ den. &amp; a qualibet persona transeunte eques ij den.; tandem
+ procurator domini de Cruceolo &amp; dict. pontoneriorum taliter
+ prosequtus fuit causam, quod dom. Vitalis Bernardi judex regius
+ Vivarien, &amp; Valentin., astanti secum locumtenente dom. bayllivi,
+ pretaxatos pontonerios ab intitulatis absolvit, Petro Servienti
+ notario</EM>. Nous ne donnons dans le texte que le résultat de
+ l'enquête; elle est comprise dans la publication de la sentence:
+ </P>
+ <P CLASS="indent">
+ <EM>In nomine Domini, amen. Noverint universi &amp; singuli.... quod
+ (anno) ab Incarnacione ejusdem Domini M<SUP>o</SUP>CCC<SUP>o</SUP>
+ septuagesimo nono &amp; die veneris que fuit xii<SUP>a</SUP> dies
+ mensis augusti..., ad quam diem apud Boceyium in consistorio regio
+ publico ubi curia regia tenetur &amp; coram ven<SUP>li</SUP> &amp;
+ circumspecto viro dom. Vitale Bernardi licenciato in legibus, judice
+ regio Vivariensi &amp; Valentinensi, personaliter comparuit discretus
+ vir mag. Petrus Faya notarius, ut procurator nobilis &amp; potentis
+ viri domini de Crusseolio ac etiam nomine procuratorio Richardi
+ Baratonis &amp; Anthonii Boverii..., dicens &amp; asserens.... sibi
+ hanc diem fuisse assignatam... ad audiendum sentenciam diffinitivam in
+ &amp; super quadam inquesta in presenti curia pendenti contra
+ Richardum &amp; Anthonium prenominatos...; idem procurator exhibuit
+ &amp; produxit dicto dom. judici quandam papiream cedulam scriptam,
+ rationes &amp; deffentiones dict. magistrorum in se continentem, cujus
+ tenor est talis:--Visa inquisitione facta &amp; formata, etc...; qua
+ quidem cedula.... exhibita &amp; porrecta..., illico idem dom. judex
+ ad suam sententiam super premissis proferendam processit, ut
+ sequitur:--Ad hec nos Vitalis Bernardi..., astante nobiscum discreto
+ viro mag. Guillelmo Pellicerii, clerico regio &amp; locumtenente
+ nobilis &amp; honor. viri dom. Guillelmi de Fayno militis, bayllivi
+ regii..., visis titulis in presenti curia factis &amp; in processu
+ inquisitorio contentis.... § In nomine Domini, supra....</EM>
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ Il est rare de rencontrer une sentence dont le dispositif soit plus
+ contraire aux considérants.
+ </P>
+ <A NAME="p_126"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXIX.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 30 juin 1386.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Reductio canonicorum ecclesiæ S. Petri</EM>]<A NAME=
+ "fnrefLXIX_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXIX_A">A</A>
+ </P>
+ <P>
+ REDUCTIO dicti numeri canonicorum ecclesiæ Sancti Petri ad decem
+ canonicos per capitulum ipsius facta, prout constat diffuse in duobus
+ instrumentis unius ejusdemque tenoris &amp; substantiæ, per magistrum
+ Bertrandum Arnulphi notarium sumptis, sub anno Domini M<SUP>o</SUP>
+ CCC LXXXVI<SUP>o</SUP> &amp; (die) ultima mensis junii.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXIX_A"></A><A HREF="#fnrefLXIX_A">A</A>] Extrait de
+ l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 14 v<SUP>o</SUP>.--Voir la
+ charte XLV.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXX.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 16 décembre 1386.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Confirmatio reductionis per Clementem VII</EM>]<A NAME=
+ "fnrefLXX_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXX_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ CONFIRMATIO dictæ reductionis numeri quindecim canonicorum ecclesiæ ad
+ decem, facta per Clementem papam septimum Avinione sedentem, decimo
+ septimo calendarum januarii, pontificatus sui anno nono, currente
+ dicto anno Domini M<SUP>o</SUP> CCC LXXXVI.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXX_A"></A><A HREF="#fnrefLXX_A">A</A>] Extrait de
+ l'<EM>Invent. rais.</EM>, f<SUP>o</SUP> 14 v<SUP>o</SUP>.--Voir la ch.
+ précéd.
+ </P>
+ <A NAME="p_127"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 13 novembre 1395.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Lettres de main-levée des commissaires du roi de France</EM>]<A
+ NAME="fnrefLXXI_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXXI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ A tous ceuls qui verront ces presentes lettres, Jehan Barleane &amp;
+ Jehan du Feu, sergens d'armes du Roy monss. &amp; commissaires en
+ ceste partie de noss. les tresoriers du Roy nostre dit s. a Paris sur
+ le fait des fiefs &amp; homages du Roy &amp; autres choses contenues
+ en nostre commission, salut. Comme nous eussions pris &amp; mis en la
+ main du Roy nostre dit seugneur le chastiel, justice, terres &amp;
+ possessions du Charmes, appartenans a noble &amp; puissant seigneur
+ mons. de Crussols, item, au port de Valence, touchant la part &amp;
+ porcion du dit mons.; item, audit port, touchant &amp; appartenant au
+ chapitle de Saint-Piere du Bour de Valence; item, au temporel, terres
+ &amp; possessions de religieuse dame ma dame l'abbese de Soyon, &amp;
+ en signe de ce eussions la flor de liz es diz lieux pour defaut de
+ fief &amp; homage aussement de feaulte ou autrement non fait au Roy
+ mons.; &amp; pour tant en tant que il touche le dit mons. de Crusols,
+ a cause de ses diz chastel, justice, terres &amp; possessions &amp;
+ port, que nous sommes souffis(ament) informez que le dit mons. de
+ Crusols tient en fief &amp; homage de mons. l'evesque de Valence,
+ &amp; en tant que il touche la porcion &amp; part dudit port dudit
+ capitre, nous ne poons informer que il soit tenus en fie &amp; homage
+ du Roy nostre dit sig., pour ce que il ont tenu &amp; posside si
+ longuement que il n'est memoire du contraire.; &amp; en tant que il
+ touche ladite madame <A NAME="p_128"></A> l'abbesse, nous sommes
+ souffis(ament) informez que la dite ma dame doit au Roy mons., du
+ chast(el) ou a cause de temporel, terres &amp; possessions, dix livres
+ de cire, pour quoy nous ladite main qui mise estoient es diz lieux
+ &amp; choses avons levees &amp; ostees, levons &amp; ostons par ces
+ presentes en tant que fere povons &amp; devons au prouffit &amp;
+ jussion des sess. diz &amp; dou chastel d'eulx, en tant que il luz
+ puit toucher. Donne soulz nous seaulx en tesmoing de ce, le XIII jour
+ de novembre, l'an mil CCC.IIII<SUP>xx</SUP> &amp; quinze. Item, au
+ port de Soyon appartenanz a ladite abbesse, a mons. de Crusols &amp; a
+ mons. de Peregorde, avons levee comme dessus; donne comme
+
+dessus.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;CLERICI
+ .
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXI_A"></A><A HREF="#fnrefLXXI_A">A</A>] Ces lettres se
+ trouvent insérées dans un <EM>vidimus</EM> du même jour, dont il est
+ utile de donner un extrait: <EM>In nomine Domini, amen. Nos Humbertus
+ Garini, licenciatus in legibus, prepositus &amp; officialis
+ Valentinus, notum facimus ... pres. publ. instrumentum, transcriptum
+ seu vidimus inspecturis..., quod anno ab Incarnacione Domini
+ M<SUP>o</SUP>CCC<SUP>o</SUP>LXXXXV<SUP>o</SUP>, indicione quarta &amp;
+ die sabbati que fuit XIII<SUP>a</SUP> mensis novembris, hora
+ vepperorum, ad nostram accessit presenciam discretus' vir dom.
+ Bartholomeus Bruni major, procurator ecclesie S<SUP>i</SUP> Petri de
+ Burgo Valencie, qui ... exhibuit &amp; presentavit coram nobis quasdam
+ patentes literas in papiro scriptas a discretis viris Johanne Barleane
+ &amp; Johanne du Feu, servientibus armorum serenissimi principis dom.
+ regis Francorum &amp; commissariis in hac parte specialiter deputatis,
+ emanatas eorumdem commissariorum sigillis rotundis cera rubea, ut in
+ eisdem literis legitur, sigillatas, sanas &amp; integras...;
+ supplicans humiliter ... ut nos dict. literas ... in formam publ.
+ redigi facere dignaremur ad perhempnem memoriam habendam in
+ futurum.... Nos vero, suplicationi ... annuere volentes,
+ precepimus.... Quas quidem literas...; &amp; hiis omnibus ... sedentes
+ in studio domus habitationis nostre super quoddam scannum quod pro
+ tribunali elegimus more majorum..., auctoritatem nostram ordinariam
+ interposuimus pariter &amp; decretum.... Acta fuerunt hec Valencie...
+ in studio habitationis nostre..., testibus presentibus
+ ven<SUP>li</SUP> &amp; discreto viro mag. Johanne de Sala jurisperito,
+ Johanne de Aymoneto habitatore Valencie &amp; Johanne Burleti de
+ Castro Novo Ysere, Valent. diocesis.--Tenor vero copie commissionis
+ dict. duorum commissariorum sequitur....--Et me Jacobo de Fraxino,
+ clerico Cameracen. diocesis, pub, imp<SUP>li</SUP> auct<SUP>te</SUP>
+ notario &amp; curie Valent. jurato....</EM> L'original de cet acte a
+ 80 lig., avec sceau appliqué sur papier. Le salaire <A NAME=
+ "p_129"></A> du notaire est indiqué par cette note: <EM>Sol(vit) dom.
+ Bartholomeus Bruni pro scriptura presentis instrumenti vi grossos,
+ item pro sig(no) VII d(enarios</EM>). Une autre résume l'objet des
+ lettres de main-levée: <EM>Bona litera de facto portus Rodani,
+ qualiter duo comissarii regii, deputati ad faciendum fieri
+ recognitiones feudorum &amp; homagiorum qui tenentur a dom. rege
+ Franchorum, cognoverunt &amp; declaraverunt vigore eorum comissionis
+ quod portus Rodani non tenetur de feudo dicti dom. regis</EM>.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 13 décemb. 1404-21 février 1405.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Concessio transitus aque per rectorem anniversariorum</EM>]<A
+ NAME="fnrefLXXII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnLXXII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ IN nomine Domini, amen. Per hoc publ. instrumentum cunctis apareat
+ evidenter, quod anno Dominice Incarnacionis mill<SUP>io</SUP>
+ quadringen. quarto &amp; die tertiadecima mensis decembris, coram me
+ notario &amp; testibus infrascriptis, personaliter constitutus
+ discretus vir dom. Aymarus Reynerii prebiter, rettor beneficiorum
+ Chayssiorum institutorum in ecclesia Sancti Petri de Burgo Valentie,
+ utilitate &amp; comodo dict. beneficiorum pensata, sciens ... nomine
+ dict. beneficiorum, in presencia &amp; de consilio ven<SUP>lis</SUP>
+ viri dom. Stephani Fabri canonici dicte ecclesie, dedit &amp; titulo
+ pure... &amp; irrevocabilis donationis tradidit (&amp;) perpetuo
+ penitus habere concessit Johanni Ferralhonis ... recipienti..., videl.
+ quendam transitum aque sive aygagii prati quod, Deo dante, facere
+ intendit idem Johannes Ferralhonis in terra per eumdem Johannem
+ adcensata die sexta hujus mensis, videl. per pratum dict.
+ beneficiorum, scil. per quandam bealeriam per dict. Johannem de novo
+ faciendam, que descendat a bealeria que est a parte boree dicti prati
+ beneficiorum predict. &amp; incipit a quodam fonte &amp; descendit ad
+ partem venti <A NAME="p_130"></A> ad dict. terram dicti Johannis sitam
+ in mandamento dicti Burgi Valentie, loco dicto in Magnis Oloysiis, sub
+ annua. pensione seu servitute unius quarte frumenti mensure vendentis
+ sive ad mensuram Valentie necnon &amp; unius galline, solvendorum ...
+ quolibet anno per ... tenementarios dicti aygagii seu rigagii dicto
+ rettori &amp; successoribus in festo sancti Appollinaris.... Et fuit
+ actum inter dict. partes quod dict. Johannes debeat aptare &amp;
+ tenere aptatam factam dict. bealeriam descendentem a borea usque ad
+ terram dicti Johannis propriis sumptibus &amp; expensis. § Item fuit
+ ... conventum, arrestatum &amp; in pactum deductum ... quod dict.
+ Johannes debeat &amp; teneatur solvere terciam partem expensarum
+ necessariarum pro reparando ... dict. bealeriam superiorem ... que est
+ a parte boree, videl. a principio dicte superioris bealerie que
+ incipit a matre aque, incipiendo a parte orientis veniendo usque ad
+ introytum bealerie per quam accipiet dict. aquam ... que descendit a
+ borea ad ventum ad terram dicti Johannis, tociens quotiens ...
+ necessaria reparatio. Promittens dict. dom. Aymarus rector ... per
+ juramentum ... dict. concessionem seu donationem rigagii seu aygagii
+ ... ratam &amp; firmam habere...; dict. vero Johannes ... juravit
+ solvere ... dicto rettori ... dict. quartam frumenti &amp; gallinam
+ ... una cum expensis: supponentes.... De quibus.... Actum Burgi
+ Valentie, videl. in cimiterio dicte ecclesie juxta campanile ejusdem
+ ecclesie, testibus presentibus ven<SUP>bus</SUP> viris dom. dicto
+ Stephano &amp; Guillelmo Fabri canonicis dicte ecclesie, &amp;
+ Bartholomeo Bruni presbitero dicte ecclesie Sancti Petri, Francisco
+ Rolandi &amp; Guioneto de Rocha alias Gronhdane, monerio dicti Burgi,
+ &amp; me ... § Postque anno proxime dicto &amp; die vicesima prima
+ febroarii, qua die per continuacionem celebratur capitulum in capella
+ Sancte Katerine juxta claustrum dicte ecclesie, ven<SUP>les</SUP> viri
+ dom. Pontius de Altovilari precentor, Hugo de Genasio, Johannes de
+ Bello Castro, Stephanus &amp; Guillelmus Fabri, canonici <A NAME=
+ "p_131"></A> dicte ecclesie, capitulantes, certificati de predictis
+ per relationem dicti dom. Stephani Fabri..., citra prejudicium dicte
+ ecclesie &amp; sui molendini..., predicta laudaverunt &amp; tamquam
+ facta pro utilitate dict. beneficiorum &amp; rectorum suorum
+ ratificaverunt.... Actum ubi supra, in dicta capella Sancte Katerine,
+ presentibus testibus dom. Bartolomeo Bruni &amp; Johanne Durandi
+ prebiteris dicte ecclesie. <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg"
+ALT=
+ "sigillum"> Ego vero Bertrandus Arnulphi, auctor. imper. notarius
+ publ. &amp; curie Valentin, juratus secretariusque dicti
+ ven<SUP>lis</SUP> capituli....
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXII_A"></A><A HREF="#fnrefLXXII_A">A</A>] Extrait de
+ l'orig. parch. de 56 lig.; au dos se lit cette note: <EM>Johannis
+ Ferralhonis habitatoris Burgi Valentie donacio seu concessio transitus
+ aque sive aygagii prati per ipsum noviter faciendi in terra sua
+ Magnarum Oloysiarum per rectorem beneficiorum Chayssiorum;</EM> &amp;
+ cette autre qui n'est pas sans intérêt: <EM>Hic de fonte &amp; matre
+ aque pro adaquatione seu rigatione pratorum beneficii Chayssiorum que
+ possidet dom. Michol; ratisfactio dominorum de capitulo.</EM>
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 18 mai 1419.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Concilii episcopalis Valentie inhibitiones circa portum</EM>]<A
+ NAME="fnrefLXXIII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnLXXIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ CONCILIUM episcopale reverendi in Xpisto patris &amp; domini nostri
+ dom, Johannis de Pictavia, Dei gracia episcopi &amp; comitis
+ Valentinensis &amp; Diensis, in Valentia residens, viro nobili Eynardo
+ Charnay subconreario Valencie, necnon preconi publico &amp; cuicumque
+ secularis curie Valencie servienti, salutem. Visis literis nobis pro
+ parte potentis viri domini Crusseoli &amp; procuratoris ecclesie
+ Sancti Petri de Burgo Valentie, factum &amp; declaracionem portus
+ &amp; rasseriorum Valentie in se continentibus, ad effectum
+ excequtionis <A NAME="p_132"></A> contentorum in eisdem exhibitis
+ &amp; presentatis, quarum copia presentibus est annexa, vobis &amp;
+ vestrum cuilibet harum serie precipimus &amp; mandamus quatenus omnia
+ &amp; singula in literis eisdem contenta predict. rasseriis &amp;
+ piscatoribus presentis civitatis Valentie notifficetis tam voce
+ preconis quam in eorum propriis personis, adeo ut ignorantie causam
+ pretendere non possint, eisdemque &amp; eorum cuilibet inhibeatis
+ &amp; deffendatis sub pena in dict. licteris contenta ne abinde
+ inanthea quoquomodo aliquas merces seu homines ultra formam &amp;
+ tenorem dict. literarum transire de regno in imperium &amp; econverso
+ in eorum naviolis sive rasseriis ultra solitam consuetudinem &amp;
+ dict. literarum tenorem presumant; intimantes eisdem &amp; eorum
+ cuilibet quod, si contra prohibitionem &amp; deffensionem predictas
+ fecerint, contra ipsos &amp; eorum quemlibet, necnon ad exactionem
+ dicte pene procedemus ut juridice fuerit procedendum. Datum Valentie,
+ die decima octava mensis maii, anno Domini millesimo quatercentesimo
+ decimo nono.
+ </P>
+ <P>
+ A. GALE.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXIII_A"></A><A HREF="#fnrefLXXIII_A">A</A>] Ces lettres,
+ témoignage unique dans nos archives de la juridiction dont elles
+ procèdent, reçurent leur exécution le 23 du même mois, comme on le
+ constate par l'acte dans lequel elles se trouvent insérées &amp; dont
+ nous extrairons la partie historique:
+ </P>
+ <P CLASS="indent">
+ <EM>IN DEI NOMINE, AMEN. Per hoc ... instrumentum ... notum sit &amp;
+ appareat manifestum, quod anno Domin. Incarnac.
+ M<SUP>o</SUP>CCCO<SUP>o</SUP>XIX<SUP>o</SUP> &amp; die
+ xxiii<SUP>a</SUP> mensis maii, rev. in X<SUP>o</SUP> patre &amp; dom.
+ nostro D. Johanne de Pictavia D. gr. episcopo &amp; comite Valentin,
+ &amp; Diensis existente,... existentes &amp; personaliter constituti
+ coram nobili viro Eynardo Charnay subconreario Valentie, in ripperia
+ Valentie supra portum Rodani existente, discreti viri mag. Stephanus
+ Mantelli, procurator ut asserebat potentis viri domini Cruceoli
+ Valent. diocesis, dom. Johannes de Ulmeto presbiter, tamquam
+ procurator ut dicebat ven<SUP>lis</SUP> capituli ecclesie collegiate
+ Sancti Petri de Burgo Valentie, &amp; dicto nob. Eynardo subconr.
+ tradiderunt, exhibuerunt &amp; presentaverunt quasdam licteras in
+ papiro descriptas, a ven<SUP>li</SUP> concilio episcopali Valentie
+ emanatas, ad effectum exequtionis contentorum in eisdem, una cum copia
+ certarum aliarum licterarum dict. licteris annexata, per condam bo.
+ me. rever. in X<SUP>o</SUP> patrem &amp; dom. d. Falconem episcopum
+ &amp; comitem Valentin. concessarum, <A NAME="p_133"></A> factum
+ portus Valencie concernencium (ch. XIV). Quarum ... tenores seriatim
+ sequntur ...- -Petentes &amp; requirentes ipsas licteras ... de puncto
+ ad punctum ... excequcioni debite demandari: qui quidem nob. Eyn.
+ Charnay subconr..., cum honore &amp; reverentia debitis receptis
+ obtemperando tanquam filius obediencie..., incontinenti precepit &amp;
+ in mandatum dedit Mundono Teyssonerii, preconi publico pres. civitatis
+ Valentie..., quatenus in dict. literis contenta intimaret &amp;
+ notifficaret &amp; inhiberet voce preconis supra portum Rodani
+ piscatoribus &amp; rasseriis...; qui quidem Mundonus ... parendo
+ consestim omnia &amp; singula in literis preinsertis contenta voce
+ preconis alta &amp; intelligibili..., preconisavit. nottificavit,
+ intimavit &amp; inhibuit..., etiam in propriis personis Bonthosii
+ Pellisonis, Petri Forneti, Michaelis Moni, Johannis Finelli &amp;
+ Petri Chalamelli piscatorum &amp; rasseriorum Valentie.... Acta
+ fuerunt hec apud Valentiam supra ripperiam portus Valentie,
+ presentibus testibus ven<SUP>li</SUP> viro dom. Stephano Fabri,
+ ecclesie S<SUP>i</SUP> Petri de Burgo Valen. canonico, nobili
+ Guillelmo de Vernone. Symundo de Versi mandamenti Petre Gorde,
+ Guillelmo Massardi alias Maganha &amp; Johanne Reynaudi habitatore
+ ripparie Valentie, cum pluribus aliis fidedignis; &amp; me Anthonio
+ Gale, cive Valentie, notario auctor. imper. publ. curieque Valent.
+ jurato....</EM>
+ </P>
+ <P>
+ L'original parch. de cet acte offre au dos une assez longue analyse
+ que nous supprimons pour abréger.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXIV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 13 juin 1430.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Appellacio ecclesie Burgi et pontaneriorum portus Roddani
+ Valencie</EM> <A NAME="fnrefLXXIV_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnLXXIV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ CORAM vobis venerabili &amp; circonspecto viro dom. Poncio Marcolis,
+ in legibus licenciato, judice curie secularis comunis civitatis
+ Valencie, seu vestro locum tenente existens hon<SUP>lis</SUP> vir dom.
+ Johannes de Ulmeto presbiter, procurator ecclesie collegiate Sancti
+ Petri de Burgo Valencie necnon Guigonis Coste, Stephani Buvardi &amp;
+ Colaudi Noni, tam nominibus suis quam... Johannis Peleti,
+ pontaneriorum in portu Rodani Valencie, hominum francorum dicte
+ ecclesie &amp; totaliter <A NAME="p_134"></A> exemptorum a juridicione
+ vestra, dicens &amp; proponens ... quod vos seu vestre curie
+ temporalis ... officiarii, ad importunam instanciam quorundam pretensi
+ procuratoris fiscalis curie vestre &amp; sindicorum universitatis
+ Valencie, ipsos quatuor homines ... intitulastis seu intitulari
+ fecistis, imponendo eis ficgisse quandam acram muri fortificacionis
+ riparie Valencie prope Rodanum, &amp; propterea ipsos ...
+ condempnastis in centum solidis... solvendis procuratori exactori
+ expletorum dicte curie, &amp; ad refformandam dict. acram muri, prout
+ sic vel consimiliter plus vel minus in dicta tali quali vestra
+ pretensa sentencia dicitur contineri; ad que processistis, cum
+ reverencia loquendo, de facto nulliter, precipitanter &amp; exobrupto,
+ juris ordine non servato, cum non sint confessi aut alias legitime
+ quicti, eciam quia non habetis juridicionem neque punicionem seu
+ cognicionem contra ipsos, cum sint exempti a juridicione vestra &amp;
+ sint de foro &amp; juridicione dicte ecclesie capituli S<SUP>i</SUP>
+ Petri, &amp; propterea ipsos ... remictere debebatis cum causa vestra
+ ipsis dominis de capitulo &amp; suo judici pro justicia de ipsis, si
+ delinquissent, ministranda, &amp; de ipsis non debebatis vos
+ intromictere. Igitur dict. procurator dicte ecclesie &amp; capituli
+ S<SUP>i</SUP> Petri in quantum concernit dampnum &amp; prejudicium
+ ipsius capituli &amp; eciam... dict. quatuor sociorum pontaneriorum
+ magistrorum suorum..., idem dom. Johannes de Ulmeto per predict.
+ vestros pretensos processus sentenciasque inde sequtas &amp;
+ nullitates ac iniquitates &amp; injusticias senciens dict. capitulum
+ &amp; ipsos quatuor pontanerios fore ... gravatos, dubitans propterea
+ forcius in futurum gravari..., in ejus scriptis appellat &amp;
+ provocat ad dom. nostrum episcopum &amp; comitem Valent. &amp; Diensem
+ &amp; ejus officialem, in hac parte judicem appellacionum..., &amp;
+ petit appostolos semel, secundo, tercio &amp; pluries, instanter,
+ instancius &amp; instantissime per vos sibi dari &amp; concedi. De
+ quibus, una cum responcione vestra, petit a vobis notario hic presente
+ sibi fieri publ. instrumentum, testes invocans hic presentes.
+ </P>
+ <A NAME="p_135"></A>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXIV_A"></A><A HREF="#fnrefLXXIV_A">A</A>] Cette
+ appellation se trouve insérée dans un acte (original parch. de 62 lig.
+ 1/2) dont il est utile de donner un extrait:
+ </P>
+ <P CLASS="indent">
+ IN nomine Domini, amen. Noverint ... quod anno beatissime
+ Incarnationis ejusdem Domini
+ M<SUP>o</SUP>CCCC<SUP>o</SUP>XXX<SUP>o</SUP>, indict. viii<SUP>a</SUP>
+ &amp; die mercuri que fuit xiiii<SUP>a</SUP> mens. junii,
+ rev<SUP>do</SUP> in X<SUP>o</SUP> patre &amp; domino nostro dom.
+ Johanne de Pictavia miser. div. episcopo &amp; comite Valentin. &amp;
+ Diensi existente...; ad quam quidem diem, inter horam nonam &amp;
+ decimam, venit &amp; personaliter accessit coram ven<SUP>li</SUP> viro
+ dom. Poncio Marcolis, in legibus licenciato, judice curie secularis
+ Valencie, existente in platea clericorum Valencie prope predict.
+ curiam..., discretus vir dom. Johannes de Ulmeto presbiter, procurator
+ ven<SUP>lium</SUP> virorum dd. prioris &amp; capituli ecclesie
+ collegiate S<SUP>i</SUP> Petri de Burgo Valencie necnon Guigonis
+ Conste, Stephani Buvhardl &amp; Colaudi Nony..., Johannis Pelleti...,
+ pontaneriorum in portu Rodani Valencie, &amp; de quadam diffinitiva
+ sentencia ... lata per supradict. dom. judicem ... appellavit...;
+ prout ... in quodam papiri foleo quem scripto exhibebat continetur,
+ dicens, appellans, apostolos petens &amp; alia faciens &amp;
+ protestans prout in eo scribitur; de quibus, una cum responcione dicti
+ dom. judicis, si quam sibi faciat, peciit.... Et dict. dom. judex,
+ premissis auditis, assignavit dicto procuratori ... ad audiendum
+ responcionem suam diem octavam proxime futuram, hora ista
+ consimili.... Actum ut supra, testibus present. ibidem dom<SUP>o</SUP>
+ Petro Lochayle, presbitero ecclesie Valentine, Glaudio de Bellomonte,
+ clerico &amp; epifardo predicte ecclesie, &amp; Anthonio Marchonis de
+ Subdione, Valent. dioc....--Tenor dicte appellacionis ... sequitur in
+ hec verba: Coram vobis (<EM>ut supra</EM>) ... presentes.--Postque...,
+ die octava superius assignata, que fuit mercuri xxi<SUP>a</SUP>
+ supradicti mensis, inter horam ix<SUP>am</SUP> &amp; x<SUP>am</SUP>,
+ existens in curia supradicta..., coram hon<SUP>li</SUP> viro Anthonio
+ Champelli, conreario predicte civitatis Valencie, tenente predict.
+ curiam..., supradict. dom, Johannes de Ulmeto, dicens quod dom. judex
+ ipsum assignavit...; &amp; dict. dom. conrearius, premissis auditis,
+ dicit &amp; respondit ... quod dict. d. judex est absens a presenti
+ patria &amp; quod ipse ignorat predicta, &amp; ideo dicto d. Johanni
+ assignavit ad diem jovis crastinam in presenti curia, ad consimilem
+ horam.... Actum <EM>ut supra</EM> testibus ... discretis viris magg.
+ Petro Pelleti, Reymondo de Sala, Anthonio Chaboti, notariis
+ Valencie.... Et paulo post ... incontinenti accessit personaliter
+ dict. d. Johannes de Ulmeto ... ad domum habitationis dicti dom.
+ judicis Valencie, sitam in carreria Sancti Felicis, &amp; dum fuit
+ ante dict. domum, pro audiendo responcione dicti d. judicis, reperiit
+ januam dicte domus clausam &amp; peciit dict. d. judicem, &amp; ibidem
+ Jaquetus Gaudilhonis payrolerius, habitator Valencie, vicinus dicti d.
+ judicis, dixit dicto d. Johanni quod sunt octo dies quod dict. d.
+ judex recessit extra villam presentem &amp; apost non fuit in villa
+ pres., &amp; eciam quod nullus apost fuit nec stetit in dicta domo;
+ qui quidem dom. Johannes dixit ... quod per cum non stat si haberet
+ presenciam predicti d. judicis de audiendo ejus responcionem. De
+ quibus.... Actum Valencie, in carreria publica ante domum predict.,
+ testibus ... dom. Johanne Durandi, presbitero ecclesie Burgi Valencie,
+ Goneto Foronis, clerico ecclesie Sancti Johannis Valencie, &amp; <A
+ NAME="p_136"></A> dicto Jaqueto Gaudilhonis... --Item..., die jovis
+ superius assignata, que fuit xxii<SUP>a</SUP>.. junii, inter horam
+ ix<SUP>am</SUP> &amp; x<SUP>am</SUP>, discretus vir mag. Stephanus
+ Savelli notarius, procurator dict. appellancium, existens ante curiam
+ predict. &amp; coram supradicto d. conreario, dicens quod paratus est
+ audire responcionem predicti d. conrearii..., dict. d. conrearius
+ ipsum remisit ... in termino juris parti sue assignato.... De
+ quibus.... Actum ut supra, testibus discretis viris d. Johanne
+ Durandi, presbitero ecclesie Burgi Valencie, magg. Johanne Ricoti
+ &amp; Joh. Leporis, notariis,... --Subsequenter vero ... &amp; die
+ jovis que fuit xiii<SUP>a</SUP> mens. julii, inter horam
+ ix<SUP>am</SUP> &amp; x<SUP>am</SUP>, ad quas quidem diem &amp; horam
+ pendebat sive cadebat assignacio termini juris superius assignati,
+ supradict. d. Johannes de Ulmeto ... accessit personaliter ... in
+ curia predicta..., in qua non reperiit nisi Ludovicum de Platea,
+ notarium..., cui dixit qualiter supradict. d. judex eidem
+ assignaverat...; qui quidem Ludovicus eidem respondit quod dict. d.
+ judex non est in presenti patria nec fuit est jamque unus mensis vel
+ circa. De quibus.... Actum in dicta curia..., testibus discr. viris d.
+ Jacobo Famionis, prebitero ecclesie Burgi, Glaudio de Bellomonte &amp;
+ Johanne Rebolli, clericis &amp; epifardis ecclesie Valencie.... Et
+ paulo post ... incontinenti accessit supradict. d. Johannes de
+ Ulmeto... ad domum habitacionis dicti d. judicis..., &amp; dum ipse
+ fuit ante dict. domum..., reperiit januam clausam &amp; peciit dict.
+ d. judicem, &amp; ibidem Guillelmus Gaudilhonis perollerius....
+ dixit... quod est jamque unus mensis lapsus vel circa quod dict. d.
+ judex recessit extra villam &amp; apost non fuit in pres. villa, &amp;
+ eciam quod nullus apost fuit nec stetit in dicta domo...; qui quidem
+ d. Johannes dixit <EM>ut supra</EM>. De quibus.... Actum Valencie, in
+ carreria publ. ante domum predict., testibus religioso viro dom.
+ Johanne de Fueno alias de Tincto, canonico prioratus Sancti Felicis
+ prope &amp; extra muros Valencie, predicto d. Jacobo de Famionis &amp;
+ dicto Guil. Gaudilhonis..., &amp; me Humberto Polleti, clerico de
+ Valencia, notario auct. imper. publ. curieque Valencie jurato....
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 12 décembre 1430.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Compromissum inter Giraudum Basteti dominum Cruceoli et capitulum
+ S<SUP>i</SUP> Petri, et universitatem civitatis Valentie</EM>.]<A
+ NAME="fnrefLXXV_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXXV_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ IN NOMINE DOMINI, AMEN. Noverint universi &amp; singuli ... quod anno
+ beatissime Incarnacionis Dominice mill<SUP>o</SUP> quadringentesimo
+ tricesimo, indicione nona &amp; die duodecima <A NAME="p_137"></A>
+ mensis decembris, pontifficatus SS<SUP>mi</SUP> in Xpisto patris &amp;
+ domini nostri dom. Martini superna providencia pape quinti anno decimo
+ quarto, ac rever<SUP>do</SUP> in Xpisto patre &amp; domino nostro dom.
+ Johanne de Pictavia Dei gracia episcopo &amp; comite Valentin. &amp;
+ Dyensis existente, in presencia nostrum ... juratorum..., cum iis,
+ questio &amp; debatum questionumque materia &amp; controversiarum
+ verterentur majoresque imposterum verti &amp; oriri multipliciter
+ sperarentur inter &amp; per nobilem &amp; potentem virum dom. Giraudum
+ Basteti militem, dominum terre &amp; baronie Cruceoli, &amp;
+ venerabile Capitulum ecclesie collegiate Sancti Petri de Burgo
+ Valentie ex una, &amp; universitatem civitatis Valentie partibus ex
+ altera, tam agendo quam deffendendo super eo, ex eo &amp; pro eo quod
+ prelibati dom. Cruceoli &amp; domini Capituli dicte ecclesie Burgi
+ Valentie dicebant, asserebant &amp; proponebant quod nonnulli cives,
+ habitatores &amp; incole dicte civitatis Valentie, nonnulla parva
+ navigia piscatoria seu ad piscandum apta &amp; alia vulgaliter
+ rasseria nuncupata habentes &amp; tenentes in portu Rodani Valentie
+ nuncupato, perturbant dict. dominos Cruceoli &amp; ecclesie Burgi seu
+ eorum arrendatores &amp; comissos seu deputatos dicti eorum portus uti
+ impediebant, prout antiquitus erant assueti, quodque ipsa navigia
+ habebant &amp; tenebant &amp; ipsis utebantur ultra &amp; contra modum
+ &amp; formam antiquitus usitatos &amp; observatos &amp; per bo(ne)
+ me(morie) dom. Falconem condam Valentin. episcopum declaratos &amp;
+ ordinatos, ut quibusdam licteris dicti dom. Falconis apparebat, ob
+ quod multipliciter gravabantur in ipsorum &amp; dicti eorum portus
+ maximum prejudicium, dampnum &amp; lesionem, prout dicebant, super
+ quibus omnibus petierunt &amp; instanter requisierunt per presat.
+ dominum nostrum de remedio provideri opportuno; honorabilibus viris
+ scindicis dicte civitatis Valentie ac scindicario nomine incontrarium
+ dicentibus &amp; proponentibus dict. cives, incolas &amp; habitatores
+ civitatis Valentie &amp; ripperie ejusdem habentes &amp; tenentes <A
+ NAME="p_138"></A> dicta parva navigia piscatoria &amp; alia
+ vulgaliter, ut predictum est, rasseria nuncupata, fuisse &amp; esse in
+ possessione, usu &amp; observancia paciffica &amp; quieta a X., XX.,
+ XXX., XL., L., LX., centum annis &amp; ultra &amp; citra &amp; per
+ tantum temporis spacium quod sufficit ad veram possessionem
+ acquirendam &amp; acquisitam retinendam ... in flumen Rodani e contra
+ Valentiam tot &amp; tantos naviolos piscatorios &amp; alios rasserios
+ nuncupatos quot &amp; quantos pro tempore voluerint, tum quibus dict.
+ flumen Rodani eundo &amp; redeundo quoscumque quin in dict. naviolis
+ poterant receptari dict. flumen transire volentes, una cum omnibus
+ suis bonis &amp; mercanciis quas secum defferebantur, exceptis
+ chargiis mercaturarum que cum animalibus defferebantur &amp; que ad
+ collum unius hominis comode deferri non possint, &amp; quod domini
+ dicti portus seu eorum deputati ibidem tenent unam parvam navem ultra
+ alias tenere assuetas in prejudicium atque dampnum universitatis dicte
+ civitatis Valencie &amp; habitatorum ejusdem atque rei publice ejusdem
+ &amp; contra bonos mores &amp; antiquam ac laudabilem consuetudinem
+ per dominos dicti portus &amp; gubernatores ejusdem diucius
+ observatos, &amp; in hoc ledebantur &amp; opprimebantur multipliciter,
+ declaracionem &amp; tenorem dict. licterarum dicti condam dom.
+ Falconis aliter &amp; alio modo quam interpretari debeant
+ interpretantes, &amp; quod ipsi a pauco tempore citra dict. portum
+ corum de limitibus dicti Burgi mutaverunt infra limites dicte
+ civitatis, quodque eciam diversimode opprimebant dict. cives, incolas
+ &amp; habitatores dicta parva navigia piscatoria &amp; rasseria
+ habentes &amp; tenentes, ipsos inquietando, arrestando &amp;
+ molestando, &amp; plus ab ibidem transeuntibus recipiendo quam
+ recipere teneantur seu consueverent. Et tandem dicte partes volentes
+ &amp; cupientes finem debitum dict. debatis imponere &amp; de eisdem
+ ad bonam pacem &amp; veram concordiam devenire, hinc est quod anno,
+ indicione, die, pontifficatu ac presule suprascriptis,.... supradict.
+ dom, Giraudus Basteti miles, <A NAME="p_139"></A> dominus terre &amp;
+ baronie Cruceoli, nomine suo &amp; supranom. ecclesie collegiate
+ S<SUP>i</SUP> Petri de Burgo ... ex una &amp; hon<SUP>les</SUP> viri
+ Glaudius Plonerii &amp; Huguetus Payrolerii, cives &amp; mercatores ac
+ scindici universitatis civitatis Valencie ... partibus ex altera, ipse
+ inquam partes, non errantes..., volentes &amp; cupientes anfractus
+ litium dubios evictare..., alte &amp; basse compromiserunt ... in
+ predict. rev<SUP>dum</SUP> in Xpisto patrem &amp; dom. nostrum dom.
+ Johannem de Pictavia, D. g. episcopum &amp; comitem Valent. &amp;
+ Diensem, ibidem presentem &amp; in se onus huj<SUP>di</SUP>
+ compromissi gratis suscipientem..., de stando ejus ordinacioni...,
+ dantes &amp; concedentes ...; &amp; fuit actum ... quod pres.
+ compromissum duret... hinc ad festum Nativitatis beati Johannis
+ Baptiste proxime venturum; item fuit ulterius actum ... quod prefat.
+ dominus noster ... possit ... huj<SUP>di</SUP> compromissum prolongare
+ uno semel ad sui libitum voluntatis; item ... quod omnes cause, lites
+ judiciales pendentes ... tam in curia parlamenti regii Pictaviensis
+ quam alibi interim cessent sub spe pacis &amp; concordie...; item...
+ quod partes ... teneantur laudare ... dict. sentenciam arbitralem...,
+ sub pena centum marcharum argenti fini, medietate applicanda prefato
+ dom. arbitro &amp; alia parti obedienti...; promictentes insuper...;
+ supponentes inde..., se ... interdictioni fori, cohercioni &amp;
+ compulsioni curiarum dom. officialis, judicis &amp; conrearii Valentie
+ curiarumque delphinalium majoris consistorii dalphinalis Gracionopoli
+ residentis, Burgondii, Terre Turris, Sancti Marcellini, Romanis &amp;
+ Cabeoli, Montilii Adheymarii &amp; Criste Arnaudi, curiarumque
+ regiarum parvi sigilli Montispessulani, convencionum Nemausi, Ville
+ Nove de Beico &amp; Bocey ... curieque camere apostolice dom. nostri
+ pape ejusque auditoris &amp; viceauditoris ejusdem &amp; omnium
+ aliarum curiarum tam ecclesiasticarum quam secularium.... Acta fuerunt
+ hec Valentie, in aula domus episcopalis Valentie, testibus presentibus
+ ven<SUP>bus</SUP> &amp; circumspectis viris dom. Anthonio Casedei in
+ legibus <A NAME="p_140"></A> licenciato, Jausserando Silmonis
+ sacrista, Stephano Bueteti, canonicis ecclesie Valentine, Johanne
+ Palmerii burgensi Valentie, magistris Petro Bernardi &amp; Petro
+ Gauterii notariis Valentie....
+ </P>
+ <P>
+ <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum"> Et me
+Reymundo de
+ Sala, cive Valentie, notario auctoritatibus apostolica &amp; imperiali
+ publico curieque Valentie jurato, qui de predictis notam recepi, una
+ cum discreto viro magistro Johanne de Vergomasto, meo in hac parte
+ collega....
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXV_A"></A><A HREF="#fnrefLXXV_A">A</A>] Extrait de
+ l'orig. parch. qui n'a pas moins de 78 lig. Avec ce titre:
+ <EM>Civitatis Valencie ex una &amp; domini Cruceoli partibus ex altera
+ compromissum pacis</EM>, le dos porte une longue analyse que nous
+ supprimons pour reproduire cette note précieuse: <EM>Nil valet, quia
+ dom. Johannes de Pictavia episcopus Valentie pronunciavit fore nullam
+ sentenciam quam protulerat pretextu hujus compromissi</EM> (ch.
+ LXXVI), <EM>scilicet in alia sentencia arbitrali sequenti quam eciam
+ tulit super eodem facto portus Rodani</EM> (ch. LXXVIII).
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXVI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 22 décembre 1431.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Sententia arbitralis dom. Johannis de Pictavia episcopi Valentie
+ inter eosdem</EM>]<A NAME="fnrefLXXVI_A"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnLXXVI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ IN DEI NOMINE, AMEN. Nos Johannes de Pictavia, Dei gracia
+ Valentinensis &amp; Diensis episcopus &amp; comes, dominus superior
+ partium &amp; rei feudalis infrascriptarum, atque arbiter arbitrator
+ &amp; amicabilis compositor a partibus infrascriptis super rebus,
+ negociis, questionibus &amp; controversiis infrascriptis cedandis,
+ interpretandis, ordinandis &amp; decidendis comuniter electus, notum
+ facimus ... universis ... quod anno beatissime Incarnationis ejusdem
+ Domini mill<SUP>io</SUP> quatercen. tricesimo primo &amp; die sabbati
+ ante festum Nativitatis <A NAME="p_141"></A> Domini nostri Ihesu
+ Xpisti, que erat &amp; intitulabatur vicesima secunda dies mensis
+ decembris, pontifficatus SS<SUP>mi</SUP> in Xpisto patris &amp; dom.
+ nostri d. Eugenii div. provid. pape quarti anni primi; ad quam vero
+ diem &amp; horam vesperorum assignatum est de precepto &amp; mandato
+ nostris magnifico &amp; potenti dom. Giraudo Basteti militi domino
+ Cruceoli, homini &amp; fideli ac consanguineo nostro &amp; ecclesiarum
+ nostrarum, suo nomine, &amp; procuratori ecclesie Sancti Petri de
+ Burgo Valencie, dicte ecclesie nomine, dominis portus olim Burgi nunc
+ vero Valencie vulgariter nuncupati, ex una parte, &amp; dilectis
+ nostris Anthonio de Monte Cluso &amp; Petro Borsserii, procuratoribus
+ &amp; scindicis modernis universitatis nostre civitatis Valencie, ex
+ parte altera, ad audiendum nostram arbitralem &amp; diffinitivam
+ sententiam, ordinationem, interpretationem &amp; declarationem per nos
+ proferendas in causa arbitrali ... vertente &amp; indeciza pendente
+ inter partes ... ex causa dicti portus.... Quibus die &amp; hora, apud
+ dict. nostram civitatem Valencie &amp; in domo nostra episcopali
+ Valencie, in camera nostra bassa paramenti in qua pro tunc ad hec
+ peragenda sedebamus, venerunt personaliter &amp; comparuerunt nobilis
+ vir Guillelmus de Vernone castellanus Cruceoli ac procurator prefati
+ domini Cruceoli, necnon providus vir Humbertus Polleti, notarius
+ Valencie ... procurator ven<SUP>lium</SUP> virorum dominorum ecclesie
+ Sancti Petri de Burgo ... ex una parte..., petentes &amp; instanter
+ requirentes ... sentenciam ... contra partem adversam in expensis
+ damnisque &amp; interesse ... condempnari; comparuerunt ibidem ex
+ adverso supranom. Anthonius de Montecluso &amp; Petrus Borsserii,
+ procuratores..., assistente cum ipsis ven<SUP>li</SUP> &amp; circumsp.
+ viro dom. Giraudo Chabassii legum eximio professore, eorum in hac
+ parte consiliario, petentes.... Nos dict. episcopus &amp; comes,
+ dominus superior..., prout constat instrumento publ. per Reymundum de
+ Sala notarium ... recepto..., auditis partibus..., necnon viso &amp;
+ diligenter inspecto tenore copie <A NAME="p_142"></A> litterarum
+ quarumdam bone memorie rev<SUP>di</SUP> in Xpifto patris dom. Falconis
+ condam Valentin. episcopi, predecessoris nostri..., necnon etiam &amp;
+ visa quadam papiri cedula pro parte dict. sindicorum &amp;
+ universitatis nostre Valentie ... producta..., ad nostras ...
+ diffinitivam sententiam, declarationem, ordinationem &amp;
+ interpretationem processimus ... &amp; promulgari publice fecimus per
+ organum dilecti nostri Petri Bernardi notarii ... in hec verba:
+ §Johannes de Pictavia ... diffiniendo ordinamus nostramque
+ interpretationem, declarationem &amp; diffinitionem ... in his
+ scriptis proferimus, prout in articulis seu capitulis inmediate
+ sequentibus continetur: § Et primo, quod dominis dicti portus, qui
+ nunc sunt &amp; pro tempore fuerint..., licitum sit solita sui portus
+ Rodani navigia habere &amp; aplicare in portu dicte civitatis
+ Valentie, necnon unum parvum &amp; unicum naviolum dumtaxat ad
+ similitudinem aliorum parvorum rasseriorum in quo parvo naviolo gentes
+ pedester non ultra sex personas ultra naucherios pro servicio dicti
+ portus ab utraque parte transire possint &amp; valeant, solvendo &amp;
+ exhigendo a qualibet persona pedester transeunte cum suis bonis que
+ secum portabunt duos denarios monete currentis pro tempore in presenti
+ civitate Valencie; Rodano vero excessive inundationis existente, tres
+ denarios ejusdem monete tantum; a personis vero equestribus
+ transeuntibus in aliis dicti portus navigiis pro se &amp; equo ac
+ bonis suis duodecim denarios dicte monete tantum, dicto vero flumine
+ excessive magno &amp; inordinato existente, decemocto denarios ejusdem
+ monete &amp; non ultra; &amp; pro quolibet animali onerato
+ mercaturarum, duodecim denarios tantum &amp; non ultra; pro animali
+ vero bovino, sex denarios &amp; non ultra, Rodano non existente
+ excessive magno, excessive vero existente octo denarios ejusdem monete
+ &amp; non ultra; &amp; pro animali porcino, dicto flumine non
+ existente excessivo tres denarios &amp; non ultra, &amp; ipso
+ existente excessivo quatuor denarios tantum &amp; non ultra; <A NAME=
+ "p_143"></A> &amp; similiter de vitulis; de caprinis vero seu edulis
+ lactis, unum denarium pro quolibet &amp; non ultra. Et cum hiis domini
+ dicti portus seu eorum deputati debeant a cetero merito contentari. §
+ Item, quod liceat dict. civibus, incolis &amp; habitatoribus dicte
+ civitatis &amp; cuilibet ipsorum solita parva navigia tam piscatoria
+ quam rasseria aut alia, non tamen excedencia mensuram &amp;
+ capacitatem solitorum navigiorum rasseriorum, in dicto portu civitatis
+ Valencie ultra citraque dict. flumen habere, tenere &amp; applicare,
+ &amp; cum eis tociens quociens &amp; quos pedester voluerint,
+ Lombardis ab hoc exceptis, transducere seu passare omni impedimento
+ cessante, cum hac moderatione quod in quolibet dict. naviolorum seu
+ rasseriorum non introducantur ultra navigatores seu nauctas nisi sex
+ persone, ad evictandum pericula que propter excessiva navigiorum onera
+ plurimumque solent evenire; a quibus personis &amp; pro qualibet
+ ipsarum ultra summam duorum denariorum dicte monete nullathenus debeat
+ nec possit exhigi seu levari ad causam passagii seu portus sui
+ jamdicti; pro qualibet vero die qua persone antedicte transitum
+ facient in dicto portu nisi in casu quo dict. flumen esset excessive
+ magnum, quo casu adveniente tres denarios dicte monete tantum exhigant
+ &amp; non ultra. § Item, quod quocienscumque contingerit in dicto
+ portu cum dict. naviolis &amp; rasseriis aliquas personas pedester
+ transitum facere ultra vel citra dict. flumen portantes cuniculos,
+ racemos cum paneriis in capite, fructus, perdrices, pollalhias,
+ lepores, caprinos, edulos &amp; vitulos lactis, necnon porcellos aut
+ alias quascumque res hiis similes, quarum pondus non exedat viginti
+ quinque librarum, fraude quacumque cessante, quod liceat dict.
+ navigatoribus dicta parva navigia &amp; rasseria tenentibus res
+ huj<SUP>di</SUP> impune transire seu transducere, cum moderatione
+ tamen numeri dict. personarum superius declarati; quantum vero ad
+ alias mercancias transitus seu transductus earumdem pertineat ad
+ portum jam dict. dominorum <A NAME="p_144"></A> Cruceoli &amp; Burgi,
+ nec de eis navigatores dict. parvorum navigiorum &amp; rasseriorum se
+ ullathenus debeant intromictere, &amp; hec erunt usagia perpetua dicti
+ portus, tam respectu portus &amp; pontaneriorum dict. dominorum quam
+ parvorum navigiorum &amp; rasseriorum civium habitatorum &amp;
+ incolarum dicte civitatis &amp; ripparie ejusdem.... § Que premissa
+ volumus &amp; diffiniendo declaramus &amp; injungimus districte per
+ dominos supradict. &amp; dict. eorum portum ... gubernantes ... necnon
+ per cives nostre civitatis incolas &amp; habitantes..., tenentes dicta
+ parva navigia &amp; rasseria, fraude quacumque cessante observari;
+ &amp; hoc sub pena decem solid. currentium, medietatem fisco nostro,
+ aliam vero ... dicto domino Cruceoli applicando..., cessantibus
+ quibuscumque inquestis &amp; processibus inquisitionalibus.... Quas
+ quidem nostras ordinationem, declarationem ... jubemus per ambas
+ partes ... infra octo dies emologari...; pronunciantes nichilominus
+ ... quod si ... aliqua dubietas aut obscuritas ... appareret, ejus
+ declarationem &amp; expositionem nobis viventibus retinemus &amp;
+ reservamus, si vero post discessum nostrum..., nostro ... successori.
+ Quibus.... Acta, lata &amp; prolata fuerunt huj<SUP>di</SUP> sententia
+ &amp; ordinatio publice, in presencia &amp; audiencia nobilium
+ Alziacii Johannini civitatis Diensis, Jordanoni Silvionis de Liberone,
+ hon<SUP>lium</SUP> virorum Johannis de Salhiente, Johannis de Genasio,
+ Johannis Palmerii, Petri Dei Fecit, Bertrandi Romilhionis, tam
+ burgensium quam mercatorum, magistrorum Reymundi de Sala, Mathei
+ Borelli, notariorum civitatis Valencie, Johannis de Bergomassio
+ notarii Sancti Petriay, dicte Valentin. diocesis, pluriumque
+ aliorum...; &amp; me Petro Bernardi notario auctor. imper. publ. &amp;
+ curie Valent. jurato.... <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT=
+ "sigillum">
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXVI_A"></A><A HREF="#fnrefLXXVI_A">A</A>] Nous ne
+ donnons qu'un extrait de cette sentence dont l'orig. parch. a une
+ centaine de lig.; outre les longueurs, nous avons supprimé le texte de
+ la consultation des avocats de la ville, pleine de citations
+ empruntées au <EM>Corpus juris</EM> &amp; dont les motifs sont tirés
+ de la charte de l'évêque Falques.
+ </P>
+ <A NAME="p_145"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXVII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 9 février 1433.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Sententia arbitralis dom. Johannis de Pictavia episcopi Valentin.
+ et Diensis circa jura et emolumenta portus Rodani</EM>]<A NAME=
+ "fnrefLXXVII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXXVII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ IN nomine Domini, amen. Ex hujus veri &amp; publ. instrumenti serie
+ cunctis ... indubitanter appareat manifestum, quod cum lites &amp;
+ controversiæ diversimode verterentur ... majoresque verti &amp;
+ agitari sperarentur ... inter nobilem &amp; potentem virum dom.
+ Girardum Basteti militem, dominum loci Cruceoli &amp; baroniæ ejusdem,
+ nomine suo..., &amp; ven<SUP>le</SUP> capitulum ecclesiæ Sancti Petri
+ de Burgo Valentiæ, nomine ecclesiæ prædictæ..., ex parte una, &amp;
+ universitatem civitatis Valentiæ &amp; sindicos ejusdem ac burgenses,
+ cives, incolas &amp; habitatores ipsius civitatis, ex parte altera,
+ ipsis domino Cruceoli &amp; ven<SUP>li</SUP> capitulo asserentibus
+ quod, licet ipsi sint &amp; diu fuerint domini portus Rhodani secus
+ Valentiam &amp; Burgum ejusdem ejusque territoria teneri &amp;
+ exerceri soliti, &amp; ipsi domino Cruceoli pro tertia &amp; ecclesiæ
+ prædictæ pro duabus partibus jura, emolumenta &amp; proventus dicti
+ portus pleno jure pertinuerint &amp; pertineant, eisque &amp;
+ pontonibus per ipsos pro tempore deputatis licuerit &amp; liceat in
+ dicto portu pro exercitio ipsius portus tot &amp; tanta navigia magna
+ &amp; parva tenere &amp; habere quot &amp; quanta voluerint,
+ exercitiumque dicti portus secus dict. civitatem tenere ac navigia
+ quæcumque ipsius portus in moeniis rippariæ dictæ civitatis pro suo
+ libito voluntatis alligare &amp; quibuscumque Rhodanum transire
+ volentibus, cum animalibus, rebus &amp; bonis quibuscumque, pedester
+ &amp; equester, per portalia dictæ civitatis &amp; <A NAME=
+ "p_146"></A> ripariæ ejusdem liberum gressum &amp; egressum habuisse
+ &amp; habere ad navigia dicti portus &amp; ab ipsis navigiis ad dict.
+ civitatem, absque eo quod burgenses, cives &amp; incolæ aut alii
+ quicumque habitatores civitatis prædictæ &amp; suburbiorum ejusdem in
+ limitibus dicti portus navigia causa lucri seu minuendi jura portus
+ tenere aut exercitium passagii ipsius portus ibidem habere debuerint
+ vel debeant aliter quam modo &amp; forma latius contentis in
+ instrumento cujusd. sententiæ per bo. me. rever. in Christo patrem
+ &amp; dom. nostrum d. Falconem miser. div. quondam episcopum Valentiæ
+ ... (<EM>suit la ch. XIV</EM>); nihilominus plures ex burgensibus,
+ civibus, incolis &amp; habitatoribus præfatis ordinationes &amp;
+ declarationes in dicta sententia contentas temporibus retro lapsis de
+ facto pluries infregerint &amp; dietim infringere non cessant, non
+ permittentes ipsos dominos &amp; pontonarios dicti portus ibidem
+ pacifice tenere &amp; cum eis transire, etc.; &amp;, quod deterius
+ est, quædam parva navigia &amp; rasseria nuncupata in portu prædicto
+ causa lucri tenentes &amp; cum eis portum exercentes, ultra montanos
+ (petentes) &amp; limina sanctorum visitantes, nec non quadrupedia ac
+ ceram, mel, ferrum &amp; cætera ... prohibita, Rodanum transeundo
+ &amp; retranseundo, ac jura &amp; emolumenta portus prædicti ...
+ minuendo &amp; conductoribus ipsorum rasseriorum minime juste
+ appropriando pontaneriosque dict. dominorum ... diversimode
+ perturbando, &amp; transire volentes ad transeundum ... indifferenter
+ in huj<SUP>di</SUP> rasseriis invitando, recipiendo &amp; inde
+ transducendo, licet navigia dicti portus essent ad transitum peracta,
+ ac ipsos pontanerios in curia seculari Valentiæ multimode in questum
+ de die in diem procurando, in processibus involvendo ac per rev. in
+ Ch<SUP>o</SUP> pat. &amp; dom. nost. d. Joannem de Pictavia mis. div.
+ Valent. &amp; Diensem episcopum &amp; comitem, tunc arbitrum...
+ electum..., capitulo ecclesiæ S<SUP>i</SUP> Petri non vocato,
+ inadvertenter ac nulliter etiam post finitum compromissum in favorem
+ ipsius universitatis &amp; præjudicium ecclesiæ &amp; dom<SUP>i</SUP>
+ Cruceoli pronunciari &amp; ordinari <A NAME="p_147"></A>
+ procurando...: quæ, ut dicebant, cedunt in ipsorum dominorum
+ præjudicium non modicum &amp; jurium dicti eorum portus diminutionem
+ &amp; justitiæ læsionem.... Hinc est quod anno salutiferæ
+ Incarnationis Domin. M<SUP>o</SUP>CCCC<SUP>o</SUP>XXXII<SUP>o</SUP>,
+ indict. XI<SUP>a</SUP> &amp; die IX<SUP>a</SUP> mensis februarii,
+ pontificatus SS. in Ch<SUP>o</SUP> pat. &amp; dom. nos. d. Eugenii
+ sup. provid. papæ IV<SUP>i</SUP> anno II<SUP>o</SUP>..., constituti
+ personaliter supranomin. dom. Giraldus Basteti.. &amp; discretus vir
+ d. Joannes de Ulmeto, presbiter &amp; procurator ecclesiæ
+ S<SUP>i</SUP> Petri de Burgo, assistentibus cum eodem ac infra scripta
+ tractantibus ac consentientibus egregiis viris dd. Pontio de Alto
+ Vilarii, in legibus licenciato, præposito ecclesiæ Valentiæ ac abbate
+ &amp; canonico ecclesiæ prædictæ S<SUP>i</SUP> Petri, Symone Messes,
+ in decretis licenciato, vicario &amp; officiali Valentiæ, Jausserando
+ Silvionis, sacrista ecclesiæ Valentiæ, canonicis dictæ ecclesiæ
+ S<SUP>i</SUP> Petri, prout constat ... publ. instrumento recepto ...
+ manu Bertrandi Alnulphi quond. notarii.. sub anno Dom. 1429 &amp; die
+ 27 mens. junii..., ex parte una, &amp; hon<SUP>les</SUP> viri Maretus
+ de Bello Castro &amp; Joannes de Colomberia, sindici universitatis
+ civitatis Valentiæ, prout constat.. publ. instrumento recepto.. manu
+ mag. Reynaudi de Sala not. sub anno dom. Incarn. 1432 &amp; die 6
+ mens. decembris..., ex parte altera, assistentibus.. &amp;
+ consentientibus egregio viro Giraudo Chabatii, legum doctore,
+ assessore dict. sindicorum, necnon providis viris Claudio Ploverii,
+ Joanne de Casta, Petro Magistri, Guilhelmo Sextoris, Petro Chinardi,
+ mercatoribus, Joanne Michalha, Guillelmo Cajani, Stephano Batilhionis
+ &amp; Antonio Novelli, consiliariis dictæ universitatis pro anno
+ præsenti seu loco consiliariorum deputatis, honorabilibusque viris
+ Joanne de Salliente, Joanne de Genasio, Ludovico de Genasio, Joanne
+ Palmerii, Antonio de Montecluso, Arnaudo Perolerii &amp; Petro
+ Champelli, mercatoribus &amp; burgensibus civitatis prædictæ...; quæ
+ quidem partes..., cupientes de questionibus &amp; controversiis ante
+ dict ... ad bonam, <A NAME="p_148"></A> veram &amp; amicabilem
+ concordiam devenire..., compromiserunt altæ &amp; bassæ.. in rever. in
+ Christo patrem &amp; domin. nostrum dom. Joannem de Pictavia, miser.
+ div. Valent. &amp; Diensem episcopum &amp; comitem, ibidem præsentem
+ &amp; huj<SUP>di</SUP> compromissum in se gratis suscipientem...,
+ dantes &amp; concedentes, <EM>etc., etc.</EM> Acta fuerunt hæc
+ Valentiæ, in aula magna domus solitæ habitationis supra dicti dom.
+ Josserandi Silvionis, sacristæ ecclesiæ Valent..., præsentibus ibidem
+ ven<SUP>bus</SUP> &amp; egregiis viris dom. Guillelmo de Pictavia,
+ decano ecclesiæ Valent., mag. Alphonsio de Polombario, magistro in
+ medicina habitatore Valentiæ, nobilibus Philipo Bastardo de Pictavia,
+ Guinoto Salmia, Guillelmo de Venonis, castellano Cruceoli, Petro
+ Silvionis correrario Valentiæ, providisque viris mag. Petro Bernardi,
+ procuratore fiscali Valent., Joanne de Bergomasio, de Sancto Petro
+ Valent. dioecesis, &amp; Humberto Poleti, Valentiæ notariis; &amp; me
+ Petro Gauterii, notario publ.--Postque vero, anno prædicto..., indict.
+ &amp; die supradict., paulo post recitationem compromissi supra
+ scripti partes superius nominatæ comparentes coram.. dom. Joanne de
+ Pictavia, episcopo &amp; comite Valent. &amp; Dien., arbitro...,
+ petierunt &amp; humiliter suplicaverunt ... pronunciari sententiam
+ &amp; ordinari...; unde prælibatus d. noster episcopus &amp; comes...,
+ visis &amp; auditis..., plenarie informatus ... pronunciavit &amp; per
+ suas arbitrales sententias in scriptis ordinavit ut sequitur:
+ Imprimis, visa sententia arbitrali alias per ipsum dom. nostrum..
+ prolata, quia.. non constat dom. procuratorem &amp; capitulum dictæ
+ ecclesiæ S<SUP>i</SUP> Petri ... in ipsum episcopum compromisisse, nam
+ post factum compromissum tunc inter dict. dom. Cruceoli &amp; sindicos
+ Valentiæ prolata fuit inadvertenter sententia arbitralis..., igitur ex
+ his &amp; aliis rationalibus causis.. dict. sententiam.. de consensu
+ partium perinde habuit, declaravit &amp; ordinavit ac si numquam
+ prolata fuisset; item pronunciavit ... quod quicumque ex burgensibus,
+ incolis, piscatoribus &amp; habitatoribus <A NAME="p_149"></A> dictæ
+ civitatis Valent. &amp; suburbiorum ejusdem tenentes ... in flumine
+ Rodani rasseria, possint &amp; eis licitum sit ... quoscumque ultra
+ montanis &amp; visitantibus limina sanctorum, non commorantibus in
+ civitatibus vel dioecesi Valentin. &amp; Diensi exceptis, Rodanum
+ transire &amp; retransire cum rasseriis prædict., una cum rebus &amp;
+ mercibus quibuscumque usque tamen ad pondus pro quolibet &amp;
+ qualibet vice quod ad collum vel caput hominis faciliter de domicilio
+ deferentis seu ad ipsum domicilium deferri poterit: proviso quod in
+ hoc fraus non fiat, videl. quod chargia animalis per particulas non
+ dividatur ad effectum fraudandi jura portus, &amp; etiam proviso quod
+ huj<SUP>di</SUP> rasseriorum conductores seu cum eis navigantes in
+ qualibet passata ... ultra septem personas inclusis ipsis
+ conductoribus simul transire non possint nec debeant, &amp; hoc sub
+ poena decem solid. monetæ in Valentia pro tempore currentis.. totiens
+ quotiens.. committenda &amp; pro medietate eidem dom. episcopo &amp;
+ comiti ... &amp; pro alia domino Cruceoli..., absque tamen alia poena
+ seu multa, ratione inquestarum vel alia..; item pronunciavit..., quod
+ præfati dict. rasseriorum conductores seu cum ipsis rasseriis
+ navigantes ... possint &amp; valeant in dict. rasseriis transire
+ vitulos lactis, motones, oves, caprinos, agnos, porcellos &amp;
+ similia animalia &amp; quadrupedia..., dict. dominis portus salvo quod
+ ipsi dict. rasseriorum conductores seu cum ipsis navigantes jura &amp;
+ emolumenta, quæ pontaneriis dominorum portus deberentur ratione portus
+ seu passagii si in eorum navibus transivissent, ab illis qui
+ huj<SUP>di</SUP> quadrupedia transire fecerunt exigere teneantur &amp;
+ illa jura &amp; emolumenta integre sine fraude tradere &amp; solvere
+ teneantur pontaneriis dominorum portus..., &amp; si illi quorum
+ fuerint huj<SUP>di</SUP> quadrupedia in navibus dict. dominorum
+ transire voluerint, hoc eis liceat pro suo libito voluntatis..., sub
+ poena prædicta <EM>ut supra</EM>; item continuo pronunciavit ... quod
+ domini dicti portus... &amp; pontonerii eorumdem possint &amp; valeant
+ ac eis <A NAME="p_150"></A> licitum sit in dicto portu habere &amp;
+ tenere pro exercitio dicti portus duas vel plures naves, quarum major
+ sit vel esse debeat latitudinis septem pedum &amp; minoris necnon ut
+ unum solum carratonum qui non sit minoris latitudinis quatuor pedum,
+ &amp; cum eis quoscumque volentes pedester vel equester Rodanum
+ transire &amp; retransire; proviso tamen quod in dicto carratono nisi
+ esset latitudinis quinque pedum vel supra agnos vel alia grossa
+ animalia similia transire non debeant neque possint, proviso etiam
+ quod per naves &amp; carretonum prædict. seu pontanerios dict.
+ dominorum rasseria prædicta seu conductores ipsorum in suo transitu
+ eundo &amp; redeundo aut transire volentes recipiendo non impediant in
+ aliquo nec extra, sed hinc inde modis præmissis liber fiat transitus
+ &amp; regressus: cesset tamen ab utraque parte ... invitatio, sub
+ poena decem solidor...; item, quia plerumque tam ex parte
+ pontoneriorum dict. dominorum dicti portus quam etiam ex parte
+ tenentium rasseria prædicta &amp; cum eis navigantium plures excessus,
+ fraudes, extorsiones &amp; abusus committi solent super exactione
+ mercedis eis debitæ ad causam transitus ejusdem portus, igitur ...
+ prælib. dom. arbiter ... pronunciavit ... quod de cætero non liceat
+ dominis &amp; pontoneriis ... exigere ratione mercedis transitus
+ ipsius portus a quocumque ex burgensibus, civibus, incolis &amp;
+ habitatoribus præfatis pedester Rodanum transeunte cum rebus &amp;
+ mercibus quas portaverit pro qualibet vice..., Rodano non existente
+ excessivo, ultra tres denarios monetæ papalis pro tempore in Valentia
+ communiter currentis, &amp; a quocumque ... equester seu cum uno equo
+ aut alio æquipolenti animali ... transeunte ultra duodecim denarios
+ ejusdem monetæ, &amp; pro quolibet grosso animali onerato mercantiis
+ quibuscumque ultra duodecim denarios, similiter pro quolibet bove,
+ vacca ultra sex denarios, &amp; pro grosso animali porcino ultra tres
+ denarios, &amp; pro vitulo lactis ultra tres denarios, pro ædulis seu
+ caprinis lactis unum denarium ejusdem monetæ, pro <A NAME="p_151"></A>
+ quolibet mutone &amp; qualibet ove ultra duos denarios, pro qualibet
+ vice...: quæ limitatio quantum ad extraneos nullatenus extendatur seu
+ intelligatur, sed quoad illos ut est ab antiquo consuetum, excessu
+ &amp; extorsione evidentibus cessantibus, merces pontoneriorum per
+ ipsos exigatur; Rodano pro excessivo existente vel extra rippas
+ fluente vel urgente temporis asperitate, frigore, nemio seu impetu
+ ventorum cessante, tunc prædicti pontonerii mercedem suam ... secundum
+ temporis &amp; laboris qualitatem sine alia limitatione, ut est ab
+ antiquo consuetum, exigere possint &amp; eis licitum sit, excessu
+ &amp; extorsione evidentibus cessantibus..; item pronunciavit ... quod
+ non liceat tenentibus.. rasseria huj<SUP>di</SUP> a quocumque pedester
+ in suis rasseriis Rodanum cum bonis &amp; mercibus ... transeunte,
+ dicto Rodano non existente excessivo, ultra tres denarios monetæ supra
+ dictæ exigere vel habere pro sua mercede...; item deinde pronunciavit
+ ... quod de cætero perpetuo liceat dominis dicti portus &amp; ...
+ pontoneriis ipsorum ... libere &amp; impune sua ... navigia in flumine
+ Rodani secus dict. civitatem Valentiæ in locis magis aptis tenere
+ &amp; in moeniis ripariæ dictæ civitatis totiens quotiens eis
+ placuerit alligare &amp; alligata tenere ac per portalia ipsius
+ civitatis ad hoc apta ad dicta eorum navigia decentem &amp; liberum
+ aditum &amp; gressum &amp; regressum habere, &amp; portum supradict.
+ ibidem tenere, habere &amp; exercere..., absque eo quod per
+ universitatem ac burgenses ... præfatos ... in aliquo impediantur,
+ prædictæque universitatis burgenses, cives, incolæ &amp; habitatores
+ ab omni impedimento super hoc inferendo totaliter desistere teneantur;
+ &amp; si per dict. pontonerios... seu navigia dict. dominorum in
+ moeniis dictæ civitatis seu ripariæ ejusdem damnum aliquod inferatur,
+ illud dicti pontonerii emendare teneantur, absque tamen eo quod super
+ hoc inquestentur, nisi appareret quod scienter &amp; malitiose ...
+ intulissent; item subsequenter pronunciavit ... quod ... alia in eorum
+ plenaria remaneant firmitate, absque alia novatione...; item continue
+ <A NAME="p_152"></A> pronunciavit ... quod quælibet dict. partium
+ solvat &amp; suportet suas expensas, damna &amp; interesse ex
+ controversiis prædict..., item postremo pronunciavit ... quod partes
+ ... ordinata &amp; declarata per ipsum in continenti laudent,
+ approbent &amp; emologent, <EM>quod &amp; fecerunt</EM>. Acta &amp;
+ recitata fuerunt hæc Valentiæ, ubi supra..., præsentibus ibidem supra
+ nominatis.. testibus.--Subsequenter, anno prædicto, xi<SUP>a</SUP>
+ indict. &amp; die xxi<SUP>a</SUP> mens. februarii..., ad quam quidem
+ diem continuatum erat capitulum generale dictæ ecclesiæ S<SUP>i</SUP>
+ Petri novissime celebratum, convenerunt in capella Sanctæ Catharinæ
+ situata in claustro dictæ ecclesiæ, in qua actus capitulares ipsius
+ ecclesiæ communiter consueverunt exerceri, ven<SUP>les</SUP> viri dom.
+ Pontius de Altovillari, in juribus legitime licenciatus, Joannes de
+ Argento, Simon Messes, in decretis licenciatus, Guillelmus Martelli
+ &amp; Petrus de Sala, canonici capitulantes &amp; capitulum ipsius
+ ecclesiæ ... in absentia ven<SUP>lis</SUP> viri dom. Stephani
+ Ploverii, in decretis licenciati, prioris ecclesiæ prædictæ, tunc in
+ remotis agentis, tenentes &amp; celebrantes, informati de
+ pronunciationibus ... per dom. nostr. episcopum &amp; comitem ...
+ prolatis ... per lecturam notæ præsentis eisdem ... de verbo ad verbum
+ lectæ &amp; explicatæ, <EM>eas</EM>..., ad requestam Mareti de Bello
+ Castro sindici &amp; mag. Reymondi de Sala notarii Valentiæ,
+ procuratoris generalis dictæ universitatis..., laudaverunt,
+ approbaverunt, emologaverunt &amp; expresse confirmaverunt.... Acta
+ &amp; recitata fuerunt hæc in dicta capella..., præsentibus ibidem
+ discretis viris dom. Guillelmo de Claromonte, Petro Cuilionis, Petro
+ de Carreria, presbyteris dictæ ecclesiæ, magg. Humberto Polleti,
+ Mathæo Locelli, notariis Valentiæ, &amp; Bertono Mathæi, habitatore in
+ fusana dicti Burgi....
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXVII_A"></A><A HREF="#fnrefLXXVII_A">A</A>] Texte dans
+ un cahier de 41 pag. in-4<SUP>o</SUP> suivi de la procuration donnée à
+ Jean <EM>de Ulmeto</EM> par les chanoines du Bourg, le 27 juin 1429,
+ &amp; de celle confiée à Maret <EM>de Bello Castro</EM> &amp; à Jean
+ <EM>de Colomberia</EM> par les citoyens de Valence, le 6 décembre
+ 1432, &amp; précédé d'une supplique des «consuls, manants &amp;
+ habitants» de Valence en date du 29 août 1594.
+ </P>
+ <A NAME="p_153"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXVIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 22 janvier 1443.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Tributa concessa levari per consiliarios Burgi</EM>]<A NAME=
+ "fnrefLXXVIII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXXVIII_A">A</A>
+ </P>
+ <P>
+ ANNO Domini M<SUP>o</SUP> CCCC<SUP>o</SUP> XLII<SUP>o</SUP>,
+ indictione vi<SUP>a</SUP> &amp; die xxii<SUP>a</SUP> mensis
+ januarii..., venerunt ad præsentiam egregii viri dom. Damiani
+ Sextoris, in legibus licenciati, ecclesiæ Valentiæ præpositi &amp;
+ abbatis ecclesiæ Burgi, &amp; etiam in præsentia ven<SUP>lium</SUP>
+ virorum dd. Joannis de Argento, Symonis Messes, decretorum doctoris,
+ Guillermi Agarcelli, Joannis Perrini &amp; Joannis Silvionis,
+ canonicorum dictæ ecclesiæ Burgi, nomine dd. prioris &amp; capituli
+ dictæ ecclesiæ ... vocati, Reymondus de Vallibus, Bartholomeus
+ Michaelis alias Berthole, sindici dicti Burgi, Berthonus Focherii,
+ Joannes Mundonis, Guillermus Rege &amp; Petrus Tachonis, dicti Burgi
+ consiliarii, &amp; Perononus Dorerii dicti Burgi, &amp; eidem dom.
+ præposito &amp; abbati benigne requisierunt &amp; supplicaverunt ...
+ ut eisdem concederet tributa sequentia: primo, quoddam tributum
+ appellatum communia, cum intrata vini, prout utitur in civitate
+ Valentiæ, ad &amp; per xxiii annos die festi Natalis Domini proxime
+ præteriti inceptos &amp; finitos de dicta die in xxiii annis, pro
+ clausura, fortificatione, reparatione, constructione &amp; custodia
+ dicti Burgi, &amp; pro muris construendis, potissime cum omnibus
+ emolumentis quæ ex dict. communia, intrata vini &amp; indictis in
+ macellis Burgi positis poterunt provenire durante dicto tempore, in
+ dict. muris, fortificatione &amp; ædificatione laudabiliter &amp;
+ utiliter applicabunt, etiam attento quod nihil habent in communi de
+ quo possent supportare clausuram atque fortificationem
+ huj<SUP>di</SUP>. Qui quidem dom. præpositus &amp; abbas, auditis
+ dict. requestis tamque justis &amp; consonis rationi, <A NAME=
+ "p_154"></A> &amp; etiam informatus de prædictis ... &amp; habita
+ deliberatione cum supradict. dominis de capitulo ... &amp; eorum
+ consensu, dicta tributa communiæ &amp; intratæ vini &amp; indicti
+ positi in macellis dicti Burgi pro fortificatione, reparatione &amp;
+ constructione dicti Burgi, ut supra, convertendi ac modo &amp; forma
+ quibus in civitate Valentiæ levantur &amp; exiguntur ac universitati
+ prædictæ concessum extitit levandi, recuperandi seu vendendi dict.
+ sindicis, consiliariis...; &amp; per dict. d. abbatem &amp; dominos
+ dicti capituli... ante &amp; post retentum, &amp; per dict. sindicos,
+ consiliarios &amp; alios ibidem adstantes concessum: &amp; primo, quod
+ communia &amp; intrata vini ratione tributi... concessi ... eidem dom.
+ abbati &amp; suis successoribus solvantur annuatim per dict. sindicos
+ &amp; eorum successores, videl. quinque floreni monetæ currentis in
+ quolibet festo Natalis Domini; itemque nec dict. d. abbas neque sui
+ successores ad nullam intratam vini ... infra dict. Burgum ponendi pro
+ necessitate seu provisione vini banni sui vendendi in dicto Burgo
+ annuatim, ut est de more, non teneatur prout non tenetur, nisi de vino
+ quod remaneret in sotulo banni post venditionem dicti banni &amp; de
+ resta quæ debeat solvi intrata, fraude quacumque cessante. Et
+ similiter domini de capitulo retinuerunt ... quod ipsi neque alii
+ domini dictæ ecclesiæ neque ille qui emet quindenam vini dictæ
+ ecclesiæ quæ venditur annuatim in dicto Burgo de mense augusti ad
+ nullam intratam vini ... pro vino ponendo infra dict. Burgum pro
+ provisione quindenæ vini teneantur prout nec tenentur, nisi de resta
+ vini quod remaneret in taberna...; itemque ratione indicti...
+ concessi, dicti sindici &amp; corum successores dicto d. abbati seu
+ ejus bajulo &amp; suis successoribus annuatim, dicto tempore durante,
+ in dicto festo Natalis Domini teneantur solvere quinque florenos ...
+ &amp; dom. correario ecclesiæ dicti Burgi, cujus sunt linguæ &amp;
+ numbli de animalibus quæ venduntur in macellis dicti Burgi, attento
+ quod essent plures macellarii qui non sunt <A NAME="p_155"></A> de
+ præsenti, casu quo dict. indictum ... non fuisset positum haberetque
+ plurimas linguas &amp; numblos quam non habet de præsenti, solvere
+ teneantur annuatim ... XVIII grossos monetæ currentis...; &amp;
+ ulterius quod ultra prædicta recipiat ... a macellariis linguas &amp;
+ numblos., ut consuevit..; &amp; ulterius quod dicti sindici teneantur
+ solvere dicto d. abbati arreragia quæ eidem deberi poterunt ratione
+ dict. v florenorum ab una parte &amp; aliorum v floren. ab altera...,
+ &amp; similiter dom. correario dictæ ecclesiæ ... arreragia dict.
+ XVIII grossorum, &amp; de XX florenis concessis dicto d. abbati quando
+ alias concesserat tributum macelli, ipsos.. confessus fuit habuisse a
+ dict. sindicis per manus Joannis de Fabrica ... Dicti sindici ...
+ promiserunt ... De quibus ... Actum Valentiæ, in domo hæredum egregii
+ viri dom. Hugonis de Genasio quondam, decretorum doctoris &amp; decani
+ ecclesiæ Valentiæ, scil. in aula bassa dictæ domus, testibus
+ præsentibus ibidem discretis viris dd. Durando de Chabreriis, Goneto
+ Sautonis, Joanne Ferralhonis, presbyteris ecclesiæ Valentiæ, &amp;
+ Stephano scutifero dicti d. præpositi &amp; abbatis...; &amp; mag.
+ Humberto Polleti, notario publ. curiæque Valentiæ jurato....
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXVIII_A"></A><A HREF="#fnrefLXXVIII_A">A</A>] Copie de
+ <EM>vidimus</EM> délivré par Félix Bouviac, juge de la cour du
+ prieuré.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXIX.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ (circ. 1440).
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Statuta venerabilis ecclesiæ collegiatæ S<SUP>ti</SUP> Petri
+ Burgi Valentiæ</EM> <A NAME="fnrefLXXIX_A"></A><A CLASS="footnoteref"
+ HREF="#fnLXXIX_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;.
+ &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;.
+ &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;.]
+ </P>
+ <P>
+ Nos procedi ad predicta juxta ipsius hodieline nostre assignationis
+ formam tenoremque &amp; mentem, sic nos memoratus episcopus, judex
+ &amp; commissarius, visis insuper <A NAME="p_156"></A> articulis
+ inquisitionalibus super dicto statu ipsius ecclesie conceptis ac
+ testium super eisdem debite examinatorum actestationibus aliisque
+ dictis, propositis, productis, allegatis ac fieri requisitis &amp;
+ querelis supradictis, necnon aliis de jure videndis, sedentes pro
+ tribunali more majorum, solum Deum &amp; sanctas Scripturas, omni
+ gracia, odio &amp; timore postpositis, nostris pre oculis habentes,
+ viaque regia &amp; sine acceptatione personarum procedentes, &amp;
+ nichil de contingentibus in eisdem &amp; circa ea obmictentes, sed
+ servatis sollempnitatibus in talibus opportunis servarique debitis
+ &amp; solitis, Xpisti glorioso nomine, quod est supra omne nomen,
+ devotissime invocato juxta Appostoli textimonium, dicentis quod in
+ cujuslibet boni operis principio est nomen Domini nostri Jhesu Xpisti
+ invocandum &amp; signum sancte Crucis faciendum, dicentes: In nomine
+ sancte &amp; individue Trinitatis que sola est universorum principium,
+ preter quod aliud inveniri non potest, Patris &amp; Filii &amp;
+ Spiritus Sancti, amen; quia comperimus &amp; legictime nobis constitit
+ &amp; constat dict. venerabilem ecclesiam Sancti Petri visitationis,
+ correctionis &amp; refformationis officio indigere, eapropter hiis
+ &amp; aliis justis de causis nos ad hec moventibus movereque
+ debentibus, ad easdem nostras devenimus ordinationes in hunc qui
+ sequitur modum: § IN PRIMIS statuimus &amp; ordinamus quod
+ ordinationes &amp; cerimonias contenctas &amp; descriptas in quodam
+ libro pergameno, disponentes de &amp; super divinis officiis &amp;
+ horis canonicis &amp; ipsas &amp; ipsa concernentibus, de parte ad
+ partem, verbo ad verbum, sillaba ad sillabam firmiter teneant,
+ observent &amp; actendant domini prior &amp; canonici sive capitulum
+ ac chorearii &amp; alii omnes servitores dicte ecclesie, &amp;
+ unusquisque injunctum sibi officium in choro vel ecclesia bene &amp;
+ diligenter persolvat: quod si aliquis ipsorum defficiat, corrigatur
+ celeriter &amp; incontinenti per magistrum chori vel alium ad quem
+ spectat, &amp; quilibet defficiens ad ipsius magistri chori preceptum
+ vel alterius juxta consuetudinem <A NAME="p_157"></A> ecclesie
+ obtemperet, quod si non fecerit distributionibus illius diei qua
+ defecerit &amp; non obtemperaverit privatus sit ipso facto &amp;
+ comuni dicte ecclesie cedat illa distributio. § 2) DE DIVINO OFFICIO
+ PERSOLVENDO. Super divino officio persolvendo &amp; quo tempore, quo
+ quisque debet esse, qualiter eciam non licet vagari per [claustra]
+ extra ecclesiam nec capitula tenere tempore divinorum &amp; de
+ facienda tabula qualibet septimana vel mense, super omnibus istis
+ &amp; certis aliis divinum officium concernentibus precipimus
+ efficaciter observari decreta sacri Basiliensis (concilii) inde
+ edicta, quorum tenores sequntur: Si quis principem<A NAME=
+ "fnrefLXXIX_1"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXXIX_1">1</A> ...
+ pena. Quo tempore quisque debet esse in choro ... usurpat. De hiis qui
+ tempore divinorum vagantur per ecclesiam ... cogatur. Irrictacio
+ consuetudinum contra hoc decretum &amp; de his qui ratione
+ officialitatis percipiunt distributiones. Omnes autem consuetudines,
+ statuta aut previlegia que huic nostro contradicunt decreto, nisi
+ forte majores adicerent penas, cassamus &amp; irritamus, &amp;
+ presertim illam consuetudinem qua prepositi<A NAME=
+ "fnrefLXXIX_2"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXXIX_2">2</A> ...
+ percipiunt. De tabula pendenti in choro ... amictat. De hiis qui in
+ missa non complent ... castigetur. De tenentibus capitula tempore....
+ Ne cultus impediatur divinus, prohibet ... lucrentur. De spectaculis
+ in ecclesia non faciendis ... permictant, quynimmo sic illos puniant
+ quod &amp; ipsis &amp; ceteris terrorem incutiat. Item, quia per
+ depositiones testium &amp; informationes inde sumptas necnon per
+ statuta &amp; observantias ipsius ecclesie comperimus dd. priorem
+ &amp; canonicos diebus sollempnibus &amp; majoribus festivitatibus
+ anni teneri, scel. ipsum dom. priorem ad interessendum &amp;
+ incohandum horas canonicas magnamque missam, transgressores per ...
+ quinto. § 3) ITEM statutum est quod, quandocumque contigerit aliquem
+ canonicum vel clericum Sancti Petri intrare aliquam religionem,
+ assumendo ibidem habitum novitiatorum vel professorum, quod ipso facto
+ chorum amittant &amp; beneficio ipsius ecclesie perpetuis temporibus
+ sit privatus &amp; nunquam <A NAME="p_158"></A> in dicta ecclesia ut
+ clericus ipsius ecclesie de cetero admittatur, nisi secum per
+ capitulum misericorditer fuerit dispensatum, § 4) ITEM, quod nullus
+ apostata recipiatur in canonicum seu clericum hujus ecclesie:
+ apostatam intelligimus qui recedit ab ordine sumpte religionis, quam
+ professus fuit tacite vel expresse. § 5) ITEM fuit statutum quod
+ quicunque de cetero creabitur in canonicum hujus ecclesie non ascendat
+ nec installetur supra chorum nec habeat vocem in capitulo nec intret
+ in capitulo nec percipiat in pertendis canonicorum morientium, nisi
+ vicesimum annum etatis sue compleverit &amp; in sacris ordinibus
+ fuerit constitutus. § 6) ITEM, cum ecclesia indigeat diversis
+ ornamentis &amp; capis, ideo statuimus quod quicunque qui deinceps
+ creabitur vel instituetur canonicus in dicta ecclesia solvere teneatur
+ unam capam vel pro capa quadraginta florenos antequam aliquid
+ percipiat in pertendis nec vocem habeat in capitulo nec incipiat suam
+ residentiam. § 7) ITEM, quod quocienscumque canonicus de novo
+ creabitur vel auctoritate appostolica recipietur in hac ecclesia, quod
+ ipse jurare teneatur supra sancta Dei Euvangelia posita supra majus
+ altare &amp; ab ipso corporaliter tacta jura, res, bona, previlegia
+ clericis necnon &amp; familiam ipsius ecclesie manutenere, servare
+ &amp; deffendere suo posse, consuetudines, statuta &amp;
+ constitutiones hujus ecclesie justas, possibiles, licitas &amp;
+ honestas, rationabiles &amp; non obviantes libertati ecclesie tenere
+ &amp; observare, secreta capituli celare &amp; secrete tenere &amp;
+ non revelare alicui qui non sit canonicus seu de capitulo. § 8) ITEM,
+ quod canonici qui de novo creabuntur post creationem suam, antequam
+ percipiant aliquid de divisionibus terrarum seu pertendarum
+ canonicorum morientium, teneantur facere annuam residentiam
+ personalem, saltem per modum inferius in nostris statutis contentum,
+ ita tamen quod de toto illo anno in quo facient primam residentiam
+ nichil percipiant de pertendis si contigerit aliquem canonicorum mori.
+ § 9) ITEM, ipsi canonici <A NAME="p_159"></A> ad hoc ut lucrentur octo
+ sestaria frumenti, duas somatas vini, duos panes, duos capones &amp;
+ tres gallinas, teneantur in Burgo residentiam facere personalem &amp;
+ interesse in dicta ecclesia obsequiis &amp; officiis divinis per tres
+ menses, &amp; qualibet die ipsorum trium mensium saltem in duobus
+ horis principalibus diei, videl. in matutinis &amp; altera missarum,
+ vel altera missarum earumdem &amp; vesperis, vel in matutinis &amp;
+ vesperis, ita quod qui intererit in altera missarum teneatur interesse
+ &amp; in processione, &amp; ipsa residentia trium mensium conjunctim
+ &amp; per successivos dies fiat, videl. tempore Adventus Domini, in
+ Quadragesima &amp; mense Augusti: hoc nostro addicientes statuto, quod
+ canonicus panaterius, duo curati, duo chorarii &amp; alii chorarii
+ dicte ecclesie qui per duas partes anni erunt &amp; fuerunt residentes
+ &amp; personaliter intererunt obsequiis, officiis divinis in dicta
+ ecclesia, saltim horis &amp; temporibus quibus supra, percipiant
+ videl. canonicus panaterius, ebdomadarius, curati &amp; quilibet
+ ipsorum octo sestaria frumenti, duas somatas vini, duos panes &amp;
+ tres gallinas, alii vero chorarii quatuor sestaria frumenti, unum
+ panem, unum caponem, unam gallinam; addicientes etiam quod in aliis
+ divinis &amp; horis canonicis non defficiant, saltem illi duo primi
+ cantores qui scribentur in tabula, sed intersint per se vel per alium
+ cum aliis tenentibus chorum; volumus etiam unumquemque predicte
+ ecclesie lucrari alias distributiones cothedianas diebus quibus
+ intererunt personaliter obsequiis &amp; officiis divinis ut supra. Si
+ quis autem contra premissa vel aliquod ex eis contravenerit, nisi
+ infirmitate aut alia legittima de causa examinanda per dict. canonicos
+ excusetur, predict. suis distributionibus &amp; fructibus applicandis
+ communi predicte ecclesie sit eo ipso privatus nec possit capitulum
+ super predicta residentia canonicorum vel servitorum dispensare, &amp;
+ quicquid factum fuerit in contrarium sit irritum &amp; nullum ipso
+ jure. § 10) ITEM fuit statutum quod illi canonici dicantur seu
+ reputentur tantummodo <A NAME="p_160"></A> residentes qui jacebunt de
+ nocte &amp; comedent semel saltim in die vel in prandio vel in cena in
+ dicto Burgo vel parrochia dicti Burgi, &amp; ad horas venient seu eis
+ intererunt prout supra dispositum est. § 11) ITEM statuimus &amp;
+ ordinamus quod imposterum canonici, qui singulis annis in die beatorum
+ Petri &amp; Pauli appostolorum inceperint eorum residentiam &amp;
+ intererint officiis &amp; horis divinis illa die ut supra, tales
+ lucrentur partes suas bonorum canonicorum illo anno morientium &amp;
+ decimas agnorum, alias non; &amp; si secus factum fuerit, irritum sit
+ &amp; inane. § 12) ITEM, quod quandocunque contigerit mori aliquem
+ post festum appostolorum Petri &amp; Pauli, quod omnes fructus &amp;
+ redditus obvenientes a dicto festo usque ad aliud festum proxime
+ subsequens anno resoluto, quos quidem fructus, redditus dict.
+ canonicus obtinebat in vita sua ratione canonicatus, percipiant &amp;
+ integre percipere debeant heredes seu exequutores canonici predicti
+ deffuncti pro debitis, clamoribus &amp; legatis ipsius solvendis &amp;
+ sedandis ac ejus disposicione ultima attendenda, sic tamen quod de
+ dict. fructibus &amp; redditibus ante omnes alios creditores,
+ conquerentes &amp; legatarios ipsi ecclesie satisfaciant &amp; de
+ debitis in quibus dicte ecclesie tenetur tempore mortis sue &amp;
+ legatis si que eidem ecclesie fecerit in ultima sua voluntate. § 13)
+ ITEM statuimus &amp; ordinamus quod in bonis decedentium canonicorum,
+ si aliqua ad dividendum inter canonicos remaneant indivisa &amp; ex
+ post per alterum ex ipsis vel alium de ecclesia reperta fuerint, ille
+ vel illi talia comperta revelare teneatur seu teneantur, sub pena
+ perjurii, canonicis qui illa inter se dividant equis portionibus. §
+ 14) ITEM fuit statutum quod quocienscunque contigerit aliquem
+ canonicum mori extra civitatem Valentie ubicunque, per primo sero quo
+ dicta mors erit certifficata debeant pulsari tria clasicula cum
+ omnibus signis seu campanis, &amp; in crastinum debeat celebrari in
+ majori altari dicte ecclesie una missa mortuorum pro anima ejusdem
+ canonici, &amp; post dict. missam <A NAME="p_161"></A> fieri processio
+ in cimisterio vel claustro. § 15) ITEM, quod nullus canonicus extra
+ capitulum prestet consensum vel assensum alicui de qualicunque negocio
+ ecclesiastico vel seculari pertinente seu tangente hanc ecclesiam sive
+ capitulum, ipsius licteram concedendo vel sigillum suum licteris
+ apponendo vel promissionem per sacramentum faciendo, nisi prius sit
+ positum &amp; digestum in capitulo inter dd. canonicos de eorum
+ mandato. § 16) ITEM statuimus quod nullus dict. dd. prioris &amp;
+ canonicorum faciat fraudem quovisimodo in emendo suo nomine rem
+ aliquam, pro qua debeantur inde laudimia dicte ecclesie, ut rem ipsam
+ postea remictat alteri, ut sic lucretur laudimia ipsa exinde sibi
+ remissa favore sui: &amp; si secus per quenquam ex dict. dd. priore
+ &amp; canonicis factum extiterit, talis teneatur infra mensem ex tunc
+ computandum ad laudimia ipsa restituenda ipsi ecclesie seu communi
+ ejusdem, &amp; hoc sub pena excommunicationis quam incurrat ipso
+ facto, a qua non possit absolvi donec restitutione ex integro per eum
+ facta dicto communi eorumdem laudimiorum. § 17) ITEM fuit statutum
+ quod si aliquis canonicus hujus ecclesie debuerit aliquid eidem
+ ecclesie vel ratione anniversariorum ejusdem &amp; monitus semel per
+ correarium infra viginti dies satisfacere contempserit, ex tunc non
+ intret nec vocem habeat in capitulo nec ad communes tractatus vocetur
+ donec satisfecerit competenter. § 18) ITEM, quod amodo carta aliqua
+ seu instrumentum aliquod continens contractum alienationis bonorum seu
+ rerum ecclesie minime sigilletur nisi in capitulo generali, in
+ presentia canonicorum. § 19) ITEM, quod pro sigillo litterarum
+ institutionum, dimissoriarum, introitus chori aliorumque spiritualium
+ &amp; eidem annexorum nichil recipiatur, sed servetur decretum
+ Basiliensis concilii super hoc providens, cujus tenor sequitur &amp;
+ est talis: «Sacrosancta<A NAME="fnrefLXXIX_3"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnLXXIX_3">3</A> ... puniantur.» § 20) ITEM
+ statuimus &amp; ordinamus quod deinceps unus tantummodo ex canonicis
+ eligatur correarius, qui queremonias audiat &amp; justiciam ministret,
+ ipseque sit thesaurarius <A NAME="p_162"></A> &amp; thesaurariam dicte
+ ecciesie regat, prestetque in sui creatione juramentum super sancta
+ Dei Evangelia in manibus canonicorum, quod bene &amp; fideliter suo
+ posse intendet super ipsis justicia &amp; thesauraria &amp; quod de
+ omnibus tam canonicis quam aliis eque justiciam ministrabit &amp;
+ neminem indebite ledet sui officii pretextu, per quem volumus percipi
+ unum modium vini secundum quod acthenus consuetum est cum emulimento
+ sigilli &amp; aliis consuetis: ita quod si sit jurista in dicta
+ ecclesia, illum volumus &amp; ordinamus preferri in dicto officio,
+ graduatum non graduato &amp; magis graduatum minus graduato, nisi
+ justa causa &amp; rationabilis aliter suaderit. § 21) ITEM statuimus
+ quod ab inde unam ex clavibus thesaurarie antiquior canonicus, aliam
+ correarius &amp; aliam major procurator vel alias dicte ecclesie juxta
+ quod visum fuerit capitulo dicte ecclesie custodiant. § 22) ITEM, quod
+ quandocunque contigerit aliquem chorarium vel clericum, majorem tamen
+ quatuordecim annis, de novo institui in hac ecclesia, prestet qui de
+ novo instituitur juramentum quod ipse sit fidelis ecclesie &amp;
+ obediens priori &amp; capitulo in licitis &amp; honestis; clericuli
+ vero impuberes cum ad tempora pubertatis pervenerint, ad requisitionem
+ procuratoris vel alterius predict. subeant juramentum. § 23) ITEM,
+ quod epissardi capucium ... cape indua ... in Burgo vel civitate
+ Valencie, nisi infirmitatis vel alia justa causa, de licentia magistri
+ scolarum. § 24) ITEM, quod si canonicus exeundo vel intrando transitum
+ per chorum faciat, omnes clericuli de sub choro sedentes eidem
+ assurgant canonico reverenter. § 25) ITEM <EM>ut n<SUP>o</SUP> 3</EM>.
+ § 26) ITEM, quocienscunque vacare contigerit aliquod benefficium
+ altaris in hac ecclesia, ad faciendum collacionem dicti benefficii
+ vocentur omnes canonici qui pro residentibus habeantur, nisi forent
+ distantes a civitate Valencie per duas leucas. § 27) ITEM statuimus
+ quod quilibet benefficiatus in ipsa ecclesia infra mensem a die
+ adhepte paciffice possessionis sui benefficii de bonis tam mobilibus
+ quam inmobilibus ipsius benefficii <A NAME="p_163"></A> inventarium
+ teneatur conficere &amp; illud ad custodiam infra alium inde sequentem
+ mensem capitulo tradere: qui vero in premissis fuerit remissus, per
+ capitulum seu correarium coherceatur. § 28) ITEM statuimus &amp;
+ ordinamus quod si contingat aliquam peccuniam reddi alicui rectori
+ cujusvis cappelle dicte ecclesie cui pertineat, rector dicte cappelle
+ infra mensem a die receptionis dicte peccunie numerandum, vocatis
+ correario &amp; procuratore dicte ecclesie ac cum consillio illorum,
+ peccuniam eandem cum omni effectu studeat alibi in acquestum ponere ad
+ utilitatem dicte sue cappelle, sin autem deponat in thesauro dicte
+ ecclesie communi vel in manibus procuratoris ejusdem custodiendam,
+ quousque reperiatur ubi alocetur &amp; tradatur peccunia de consilio
+ &amp; consenssu quorum supra: quod si is in cujus potestate devenit
+ dicta peccunia in premissis fuerit remissus aut negligens,
+ distributionibus suis cotidianis sit privatus quamdiu eo casu eandem
+ peccuniam detinebit. § 29) ITEM statuimus quod procuratores ecclesie
+ faciant fieri officia dd. canonicorum non residencium in dicto Burgo
+ sufficienter &amp; legittime, &amp; solvant cuilibet facienti officium
+ unius canonici sex grossos. § 30) ITEM statuimus ut supra quod
+ deinceps dom. prior, canonici &amp; alii servitores ecclesie
+ contendentes sive litigantes &amp; habere pretendentes aliquas
+ pertendas sive aliquam partem pertendarum vel jura suorum
+ benefficiorum, &amp; quas &amp; que ipsi vel alter ipsorum asserant
+ sibi pertinere &amp; deberi suis sumptibus propriis &amp; non de bonis
+ communibus dicte ecclesie prosequantur. § 31) ITEM ordinamus quod
+ deinceps magister clericorum, qui ipsos instruere habet, recipiat
+ libram unius episfardi ultra libram suam ordinariam. § 32) ITEM, quod
+ vacante canonicatu panaterie per cessum vel decessum, prohibemus
+ abinde loco illius aliquem subrogari, sed jura que percipit cedent
+ communi. § 33) ITEM statuimus &amp; ordinamus quod, cum aliquod
+ quandocumque benefficium dicte ecclesie vacaverit, conferatur
+ habituato dicte ecclesie qui, si <A NAME="p_164"></A> non fuerit
+ sacerdos, prestet juramentum capitulo in manibus dd. a capitulo
+ deputatorum vel deputandorum quod, cessante legictimo impedimento,
+ infra annum se faciat ad omnes sacros ordines promoveri; &amp;, si
+ tempore collationis sibi facte fuerit absens, teneatur &amp; debeat
+ postquam collatio huj<SUP>di</SUP> fuerit sibi nota vere vel
+ interpretative venire ad residenciam personalem faciendam; sin autem
+ eo ipso dicto sit privatus benefficio: si vero is cui jam est facta
+ collatio sit de presenti vel fuerit in futurum quandocunque absens a
+ dicta ecclesia, si post monitionem ut resideat in eum incontinenti
+ fiendam non venerit infra duos menses residenciam cum effectu
+ facturus, sit itaque eo ipso benefficio eodem privatus, nisi in scolis
+ vel studio vel alia quavis justa, legittima de causa &amp; rationabili
+ sit absens, cujus examinatio capitulo pertineat, salvo semper jure
+ patronorum cui non intendimus derogare. § 34) Item statuimus &amp;
+ ordinamus quod quocienscunque continget aliquam de personis dicte
+ ecclesie excommunicari, nichil exigatur pro absolutione ab
+ huj<SUP>di</SUP> excommunicatione occasione sigilli vel alia quacq.
+ ultra sex denar. monete papalis pro qualibet die qua persisterit in
+ ipsa excom<SUP>ne</SUP> si fuerit prior aut canonicus, &amp; si fuerit
+ chorarius aliusque servitor dicte ecclesie inferior vel alias de
+ juriditione dict. dd. prioris &amp; canonicorum tres denar. dicte
+ monete &amp; non ultra exigatur ut supra. § 35) ITEM statuimus &amp;
+ ordinamus quod nullus canonicus, presbiter, chorarius vel servitor
+ ecclesie excommunicatus, quamdiu in excommunicatione persistet, nullam
+ libram recipiat; &amp; si per procuratores dicta libra, ipsa durante
+ excom<SUP>ne</SUP>, persoluta fuerit, dict. procuratoribus in computis
+ suis non intrant. § 36) ITEM ordinamus quod hospitia benefficiorum
+ ecclesie, secundum ordinationem acthenus factam per correarios dicte
+ ecclesie super reparatione ipsorum hospitiorum, perfficiantur &amp;
+ compleantur juxta dict. ordinationem &amp; cum effectu reparentur
+ infra duos annos, nisi emineret periculum ruine: quo casu celerius
+ ovietur &amp; <A NAME="p_165"></A> provideatur per capitulum &amp;
+ illos quorum interest; qui vero huic nostre ordinationi cum effectu
+ non paruerit, eo ipso per annum privatus sit fructibus sui benefficii
+ a quo domus sive res reparanda dependet, sub pena valoris sui
+ benefficii unius anni; addicientes insuper quod omnia que ordinata
+ sunt per dict. correarios secundum sua inventaria compleantur infra
+ dict. terminum sub eadem pena. § 37) Item, quia reperimus occulata
+ fide argentum sive laminas argenti de uno cadrorum casse super altari
+ magno situate necnon &amp; de duabus crucibus &amp; duobus bordonis
+ argenteis fuisse subrectum &amp; subrectas, ideo ordinamus quod
+ predicta reparentur &amp; ad prestinum reducantur statum, sumptibus
+ &amp; expensis dom. Johannis de Argento, tunc sacriste ecclesie, hinc
+ ad proximum sestum Pasche: quod si non fecerit, ex tunc incontinenti
+ procurator major ecclesie id fieri facere teneatur super prebenda
+ &amp; aliis fructibus ipsi d. Johanni pertinentibus, tantum sibi
+ subtrahendo de illis quantitatibus (quantum) pro factura &amp;
+ reparatione premissis necesse foret. § 38) Item, quia reperimus in
+ cappella Beate Marie pillaria lesa &amp; corrosa aulamque reffectorii
+ minari ruinam &amp; etiam cappellam Beate Caterine sellas seu sedes
+ chori pre vetustate consumptas, ordinamus predicta reparari debere per
+ procuratorem majorem infra annum, &amp; hoc sub pena decem librar.
+ applicandarum communi: non intendentes propter hec commune dicte
+ ecclesie obligare quoad reparationem aliarum cappellarum nec trahi ad
+ ullam consequentiam. § 39) Item ordinamus quod major procurator
+ capituli reparet reparanda &amp; neccessaria in hospitali infra tres
+ annos, sub pena predicta decem librar. § 40) Item, quia per
+ visitationem nostram reperimus domum dom. prioris lesam &amp; pati
+ ruinam quasi in omnibus menbris suis, ordinamus quod infra tres annos
+ dict. domum reparet, edifficet &amp; pro quolibet anno dict. trium
+ annorum imponat &amp; implicet ad minus quindecim florenos, &amp;
+ deinde ultra usque ad plenam reparationem: alias emulimenta &amp;
+ fructus <A NAME="p_166"></A> quos percipit ratione dicti sui prioratus
+ ob deffectum dicte reparationis non facte ponantur &amp; reducantur ad
+ manus capituli, quos per presentes reducimus, &amp; in dicta
+ reparatione applicentur. § 41) ITEM ordinamus quod procurator reparet
+ granerium capituli infra sex annos sic quod, si necesse foret, bladum
+ debite possit in dicto granerio reponi. § 42) ITEM ordinamus quod
+ procurator major reddat computum de bonis dom. Johannis de Ulmeto
+ quondam infra annum &amp; de reliquis e[mat] redditus juxta voluntatem
+ testatoris. § 43) ITEM, quia reperimus canonicos suas pertendas
+ augmentasse de sex libris annualibus ab antiquo spectantibus communi
+ &amp; inde pro illis debitam fecisse compensationem dicto communi,
+ ordinamus quod denuo predicte sex libre pertendis dict. canonicorum
+ sint &amp; pertineant, &amp; de illis computet major procurator: hoc
+ addito quod si eveniant aliqua introgia ratione bajullarum, illa
+ recipere possint secundum quod acthenus recipiebant ipsi canonici, dum
+ tamen stipendia bajullarum non augmentent. § 44) ITEM statuimus &amp;
+ ordinamus, in hac parte approbando sententiam rev<SUP>di</SUP> in Xpo
+ patris dom. d. Jo(hannis) de Pictavia, Valentin. &amp; Diensis
+ episcopi &amp; comitis, arbitrantis quod terragia quorumcunque
+ bladorum &amp; granorum pro tempore in quibuscq. terris vacantibus,
+ que tenentur &amp; teneri consueverunt de directo dominio communis
+ ecclesie Sancti Petri, ac in bajulliis ejusdem excrescentium
+ pertineant pertinereque debeant pleno jure communi dicte ecclesie
+ levanda, &amp; per consequens recipiendaque &amp; exigenda ipsius
+ communis nomine per procuratorem granerii sepedicte ecclesie vel per
+ alium ad opus ipsius communis, juxta ritum &amp; modum ipsius ecclesie
+ fieri solitum &amp; consuetum; preter pronunciamus &amp; ordinamus
+ quod (si) quis ex canonicis dicte ecclesie vel alius quivis aliqua ex
+ terragiis ipsius ecclesie predict. exigerit &amp; fuerit eidem communi
+ obnoxius, actio contra eum &amp; ejus successores &amp; heredes ex
+ integro salva remaneat dicte ecclesie seu communi ejusdem &amp;
+ procuratori <A NAME="p_167"></A> ecclesie generalis, qui procurator
+ teneatur exigere. § 45) ITEM, incitando officium prelibati
+ rev<SUP>di</SUP> in X<SUP>o</SUP> patris &amp; dom<SUP>i</SUP> d. Jo.
+ de Pictavia, Dei favente clementia episcopi &amp; comitis Valentin.
+ &amp; Diensis, statuimus &amp; ordinamus quod prefatus rev. in
+ X<SUP>o</SUP> pater &amp; ejus successores, tam auctoritate dicte SS.
+ sinodi quam sua ordinaria, faciat &amp; faciant cum effectu dicta
+ nostra, imo verius SS. sinodi, statuta inviolabiliter observari in
+ casu negligentie, non observationis ipsorum &amp; quotiens negligentia
+ chorrearii sive capituli intervenerit, sub duplo penarum in dict.
+ statutis contenttarum sue helemosine applicandarum, per censuram
+ ecclesiasticam si viderint expedire, sibi dictisque suis successoribus
+ ad hec nostras vices subdelegamus;... revocamus, irritamus penitusque
+ &amp; adnullamus quecumque statuta dict. ecclesie S<SUP>i</SUP> Petri
+ de Burgo jam facta....
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXIX_A"></A><A HREF="#fnrefLXXIX_A">A</A>] Texte établi
+ d'après 3 peaux de parch., chacune sans commencement ni fin, débris de
+ l'original qui ont dû être taillés pour servir de couverture, &amp;
+ complété à l'aide d'une copie du XVII<SUP>e</SUP> siècle (10 p. 1/2
+ gr. form.) qui porte au dos: «Ce sont les Estatuts de l'Esglise
+ colegiale de S<SUP>t</SUP> Pierre employés pour faire voyr que cellut
+ qui est receu chanoyne de l'esglise ne peut participer aux partandes
+ ou prebandes des chanoines decedés qu'il n'aye 25 ans, constitué dans
+ les ordres sacrés.--PEYSSON.»--Pour fixer la date de ce document, dont
+ les notes chronologiques ont disparu, il faut user des synchronismes
+ offerts par le concile de Bâle, au nom duquel les statuts furent
+ promulgués, &amp; l'évêque de Valence &amp; Die, Jean de Poitiers.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXIX_1"></A><A HREF="#fnrefLXXIX_1">1</A>] Voir ces
+ textes (moins corrects) dans LABBE &amp; COSSART, <EM>Concilia</EM>,
+ t. XII, c. 553, § 3, 4 &amp; 6.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXIX_2"></A><A HREF="#fnrefLXXIX_2">2</A>] Ibid., c.
+ 553-4, § 4, 7, 8, 10 &amp; 11.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXIX_3"></A><A HREF="#fnrefLXXIX_3">3</A>] Ibid., c. 552,
+ § 1.
+ </P>
+ <A NAME="p_168"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXX.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 5 janvier 1463.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Dotatio et fundatio unius missæ perpetuæ et quotidianæ per qener.
+ et pot. virum dominum Crussoli fundatæ solemniter in organo in
+ ecclesia collegiata S<SUP>ti</SUP> Petri de Burgo Valentiæ ad honorem
+ gloriosæ virginis Mariæ</EM> <A NAME="fnrefLXXX_A"></A><A CLASS=
+ "footnoteref" HREF="#fnLXXX_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ IN nomine Domini nostri Jhesu Xpisti, quod nomen in æternum sit
+ benedictum, &amp; anno Salutiferæ Incarnationis ejusd. Dom<SUP>i</SUP>
+ 1461 &amp; die 5<SUP>a</SUP> mensis januarii, ser<SUP>mo</SUP>
+ principe &amp; domino nostro Ludovico Dei gracia Francorum rege ac
+ delphino Viennensi regnante, pontificatusque SS<SUP>mi</SUP> in Xpisto
+ patris &amp; dom<SUP>i</SUP> nostri Pii divina providentia papæ
+ II<SUP>i</SUP> anno quarto, coram nobis ... personaliter constituti
+ Joannes de Balmis &amp; mag. Robertus Jovenelli, procuratorio nomine
+ dicti domini de Crusseolo,... ex una &amp; ven<SUP>les</SUP> viri dd.
+ Guillelmus de Montemeyrano, prior, &amp; Petrus de Sala, canonicus
+ dictæ ecclesiæ collegiatæ Sancti Petri..., nomine dictæ ecclesiæ...,
+ ex altera partibus, quæ quidem partes ... ad institutionem,
+ fundationem &amp; dotationem quotidianæ perpetuæque missæ præmention.
+ processerunt in hunc qui sequitur modum: in primis præfati dd. prior
+ &amp; canonicus ... statuerunt, decreverunt &amp; ordinaverunt quod ob
+ piam devotionem &amp; laudabilem intentionem ipsius domini de
+ Crusseolo in ejusque &amp; suorum progenitorum ex eadem clara stirpe
+ de domo de Crusseolo omniumque parentum, affinium &amp; amicorum
+ suorum omniumque fidelium defunctorum remissionem peccatorum &amp;
+ animarum salutem perpetuo singulis diebus <A NAME="p_169"></A>
+ celebretur una missa de officio beatæ Mariæ virginis solemnis per unum
+ sacerdotem habituatum ejusdem ecclesiæ cum diacono &amp; subdiacono
+ &amp; per chorum &amp; suo turno cum cantoribus &amp; organo, secundum
+ ritum ecclesiæ &amp; temporis cursum solemniter quod fieri poterit,
+ scil. in dicta capella Beatæ Mariæ, videl. per dom. priorem &amp;
+ canonicos, etiamsi resideant in civitate Valentiæ, &amp; chorarios
+ presbiteros in eadem ecclesia residentes &amp; unum portalium per
+ turnum suum per chorum, incipiendo a priore qui est major &amp;
+ subsequenter per canonicos &amp; chorarios, secundum ritum &amp;
+ ordinem dictæ ecclesiæ: ita tamen quod si prior aut canonicus suo loco
+ &amp; ordine ipsam missam non posset vel nollet celebrare, debeat
+ illam celebrari facere loco sui per alium ex ipsis dd. canonicis; si
+ vero nullus ipsorum canonicorum hoc facere vellet aut non posset,
+ faciat illam celebrari per unum ex chorariis dictæ ecclesiæ in ea
+ residentibus, &amp; eo casu non plus percipiet ipse chorarius missam
+ celebrans quam faceret in suo ritu vel ordine si pro ipso celebraret;
+ item in ipsa missa quotidiana intererunt duo ex ipsis habituatis dictæ
+ ecclesiæ cantores de organo, unus scil. pro tenore &amp; alius pro
+ contra, cum quatuor ex clericulis puerilem vocem habentibus pro
+ cantando lo dessus idoneis &amp; sufficientibus per capitulum
+ eligendis; item tandiu quandiu durabit ipsa missa sint &amp; existant
+ esseque debeant duo cerei incensi &amp; ardentes in duobus candelabris
+ super altari prædicto ponderis cujuslibet dimidiæ libræ cereæ; item
+ dum &amp; quando elevabitur Corpus Xpisti duo interticia seu fasces
+ cereæ luminabuntur seu incendentur &amp; tenebuntur ipsa elevatione
+ durante incensæ &amp; ardentes; item ipsa missa celebrabitur modo
+ prædicto &amp; ordine, &amp; quod celebrari perpetuo debeat per dict.
+ dd. habituatos dictæ ecclesiæ &amp; ad præmissa faciendum ipsi omnes
+ &amp; quilibet ipsorum servitium prædict. facere &amp; complere
+ promittent seque &amp; successores obligabunt; item, ut magis solemnis
+ seu solemniter ad honorem Dei &amp; ipsius gloriosæ <A NAME=
+ "p_170"></A> virginis Mariæ celebretur, inter primam &amp; tertiam
+ horas quotidie celebretur &amp; nulla alia solemnia interim
+ celebrentur officia nisi ipsa missa prius dicta; &amp; ut volentes
+ interesse, devotionem habentes aut interesse debentes hora primæ &amp;
+ officio ejusdem celebrato in ecclesia, ipsi domini de capitulo per
+ eorum maniglerium aut alium ad ea commissum pulsari faciant seu dari
+ xx<SUP>ii</SUP> v<SUP>a</SUP> ictus sive clos grossæ campanæ dictæ
+ ecclesiæ, &amp; taliter quod habitantes in civitate Valentiæ exaudire
+ &amp; venire valeant ad dict. missam; item, quod celebrabitur &amp;
+ celebretur diebus solemnibus &amp; festivitatibus solemnibus ejusdem
+ Virginis gloriosæ, apostolorum, dominicalibus diebus cum majori
+ solemnitate &amp; tractu quod fieri poterit; item quod dicta missa
+ celebrata, sacerdos celebrans submissa voce ante altare, versa facie
+ ad populum commemorationem mortuorum faciet, videl. dicendo <EM>De
+ profundis</EM> &amp; cum clericorum responsione, cum oratione
+ defunctorum <EM>Inclina Domine</EM>, cum Fidelium omnium defunctorum,
+ &amp; pro signanter domus prædicta de Crusseolo redemptione, cum
+ aspersione aquæ benedictæ quam dicti clerici seu deservientes aut
+ alter ipsorum dicto sacerdoti ministrabunt; item pro qualibet missa
+ singulis diebus dabitur sacerdoti celebranti ipsam missam, videl.
+ priori vel canonico unus grossus &amp; octo denarii monetæ pro tempore
+ currentis, chorario unus grossus, diacono octo denarii, subdiacono
+ quatuor denarii, cantoribus vero scil. illi qui faciet la tenor
+ quatuordecem denarii &amp; tantumdem illi qui faciet le contra,
+ cantoribus vero cantantibus lo dessus scil. cuilibet ipsorum quatuor
+ clericorum sex denarii, item maniglerio qui grossam campanam
+ clochabit, ut dictum est, tres floreni pro quolibet anno, procuratori
+ vero majori dictæ ecclesiæ pro labore suo impendendo in recuperando,
+ distribuendo &amp; tabulam faciendo &amp; alias, videl. quinque
+ floreni pro quolibet anno, item pro suportantibus expensas necessarias
+ in fascibus &amp; cereis superius pro servitio dictæ missæ ordinatæ,
+ quindecim floreni <A NAME="p_171"></A> ipsi procuratori seu illi qui
+ ad administrandam dict. luminariam per ipsum capitulum fuerit
+ deputatus singulis annis; item, ipsi domini de capitulo omnes insimul
+ capitulariter nomine dictæ ecclesiæ onus prædict, suscipient &amp;
+ adimpleturum promittent, &amp; protectores ejusdem se constituent nunc
+ &amp; infuturum per modum universi, &amp; facient de superabundanti
+ pro majori &amp; perpetua observantia promitti per chorarios
+ presbiteros ejusdem ecclesiæ &amp; sub obligatione ... Et quia
+ spiritualia fine temporali dominio subsistere non possint nec bovis
+ alligandum est contra (os?) triturantis, ex quo leviticis &amp;
+ sacerdotibus veteris legis etiam panis propositionis sacra pagina
+ cavetur ad illorum sustentationem oblatus, ideo pro liberatione &amp;
+ distributione prædict. pro ipsa missa fiendis &amp; illarum continua
+ &amp; perpetua supportatione, ipse dominus de Crusseolo decreverit ...
+ ad præmissa erogare &amp; donare perpetuo de bonis suis, ex quibus
+ prædicti missam celebrantes &amp; in ejus solemnitate assistentes ...
+ necessaria sustentatione foveantur perpetuo, ut ipsum celebre officium
+ facere &amp; preces devotius &amp; attentius Altissimo infundere
+ habeant, ideo prædicti Joannes de Balmis &amp; mag. Robertus
+ Jovenelli..., ut præmissa adimpleantur &amp; observentur perpetuo
+ &amp; de novo ipsius domini de Crusseolo ad laudabilem &amp; votivum
+ deducatur effectum, dederunt &amp; donaverunt, cesserunt &amp;
+ remiserunt perpetuo penitus &amp; quittaverunt atque desamparaverunt
+ eisdem capitulo &amp; ecclesiæ;... omne jus &amp; actionem,
+ petitionem, obligationem &amp; hypothecam quas &amp; quod habet ipse
+ dominus de Crusseolo ... in &amp; super consulibus seu sindicis seu
+ universitate civium &amp; habitatorum Valentiæ ... ex causa emptionis
+ pensionis ducentorum floren. pensionalium anno quolibet per ipsam
+ communitatem &amp; particulares ... in solidum præstandorum, pretio
+ mille quingentorum scutorum auri per ipsum dominum de Crusseolo ab
+ eisdem emptæ, constante publ. instrumento..., usque ad summam duntaxat
+ mille &amp; centum scutorum quoad pretium <A NAME="p_172"></A>
+ prædict. &amp; centum quadraginta sex floren. octo grossor. debitorum
+ secundum rotam prædicti pretii ex dicta pensione, ad rationem ipsorum
+ undecim centum scutorum, cum o<SUP>i</SUP> jure &amp; actione...,
+ nihil ... sibi retinendo, sed in ipsos dd. priorem &amp; capitulum ...
+ transferendo...; mandantes dicti cedentes... dict. sindicis ...
+ quatenus ratam pensionem prædict. eidem ecclesiæ seu iconomo ejusdem
+ annis singulis persolvant..., retento tamen ... quod dicta rata
+ pensionis annuatim impleatur in distributionem &amp; liberationem
+ superius ordinatas, residuum vero quod supererit cedet &amp;
+ implicabitur ad suportationem aliarum expensarum &amp; onerum tam pro
+ indumentis sacerdotalibus &amp; aliis nec non calicibus, libris
+ aliisque necessariis ad servitium &amp; decorem dictæ missæ, item quod
+ ipsi dd. servitores dictæ ecclesiæ teneantur &amp; debeant eorumdem
+ devotis suffragiis &amp; orationibus, horis canonicis, missis &amp;
+ aliis divinis officiis per eosdem ... in eadem ecclesia celebrandis
+ participes facere ipsum dominum de Crusseolo nec non nobilem (&amp;)
+ egregiam dom. Helidem de Lastic, ejus matrem, hujus fundationis &amp;
+ dotationis conductricem, ac etiam egr. dom. Joannam de Levis, ejusdem
+ domini de Crusseolo conjugem, &amp; eorum progenitorum &amp;
+ posterorum, de quorum salute &amp; redemptione animarum in eisdem suis
+ sacrificiis &amp; orationibus preces infundere memoriam habere velint
+ perpetuo in ecclesia memorata, item quod præmissa authorisari &amp;
+ confirmari debeant per summum pontificem, sumptibus tamen propriis
+ ipsius domini de Crusseolo..., ad ipsarum partium supplicationem...;
+ item fuit actum ... quod præmissa debeant ratificari ... per dict.
+ dominum de Crusseolo &amp; etiam per dict. capitulum...: quæ omnia
+ promiserunt per sua juramenta ... ad sancta Dei Evangelia præstita ...
+ attendere perpetuo &amp; observare..., supponentes se.... De
+ quibus.... Acta fuerunt hæc Valentiæ, in domo conventus Fratrum
+ Minorum, in camera fratris Aymonis de Hugone, præsentibus ibidem
+ egregiis viris dom. <A NAME="p_173"></A> Joanne de Mercatis,
+ consiliario delphini &amp; secundo præsidente in curia parlamenti
+ Delphinatus ac judice regio Vivariensi, Petro Mileti, legum doctore,
+ nobilibus Auberto Fabri, notario Cabeoli, Colino de Vermont,
+ castellano Stellæ, magg. Laurentio Chamboni de Stella, Garanthono de
+ Jauta, Valentiæ habitatore, notariis, testibus ... G. Jauta, J. de
+ Vergomas.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXX_A"></A><A HREF="#fnrefLXXX_A">A</A>] Copie du
+ XVII<SUP>e</SUP> siècle altérée.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXXI.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 12 janvier 1508.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Fundatio et erectio unius misse cothidiane</EM> <A NAME=
+ "fnrefLXXXI_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXXXI_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ IN nomine Domini, amen. Noverint univ. ... quod anno beatissime
+ Incarnationis ejusd. Dom<SUP>i</SUP> mill<SUP>o</SUP> quingentesimo
+ septimo &amp; die duodecima mensis januarii, ser<SUP>mo</SUP> principe
+ &amp; domino nostro dom. Ludovico Dei gratia Francorum rege,
+ Viennensis dalphino, feliciter regnante, apud ecclesiam colegiatam
+ Sancti Petri de Burgo Valencie, in cappitulo dicte ecclesie, in quo
+ erant cappitulariter congregati, de licentia &amp; mandato egregii
+ dom. Francisci de Beranis, prioris dicte ecclesie, ven<SUP>les</SUP>
+ &amp; egr. viri dom<SUP>i</SUP> Franciscus de Beranis, prior, Johannes
+ de Bello Castro, Johannes de Charentygia, Lantelmus Magnani &amp;
+ Reynaudus de Genasio, canonici dicte ecclesie..., personaliter
+ constitutus ... hon<SUP>lis</SUP> vir Johannes de Cumbis, mercator
+ &amp; burgensis civitatis Valentie, actendens &amp; considerans nichil
+ salubrius posse quam Deo omnipotenti &amp; beatissime virgini ejus
+ matri Marie de benefficiis a Deo sibi collatis gratiarum refferre
+ actiones &amp; de caducibus bonis eterna gaudia, misericordia &amp;
+ pietate Domini intervenientibus, comparare, saluti anime sue suorumque
+ patris, matris <A NAME="p_174"></A> ac nobilis Salvegne Sextre, ejus
+ prime uxoris, suorumque aliorum parentum &amp; consanguineorum
+ providere volens; ob id ... gratis &amp; sponte..., per se &amp; suos
+ heredes..., fundavit, stabilivit, erexit &amp; ordinavit in
+ ven<SUP>li</SUP> colegiata Sancti Petri de Burgo ecclesia, ad opus
+ dict. dd. prioris, canonicorum ac curatorum, chorariorum,
+ edebmaderiorum dicte ecclesie..., videl. unam missam cothidianam
+ perpetuis temporibus dicendam in dicta ecclesia colleg. singulis
+ diebus cujuslibet septimane in altari beate &amp; gloriosiss. virginis
+ Marie ... post missam de Crusseolio hora tertiarum, ad honorem Dei
+ omnipot., divini cultus augmentum exaltationemque gloriosiss. virginis
+ Marie beatorumque Petri &amp; Pauli appostolorum sanctorumque Johannis
+ Baptiste &amp; Euvangeliste ac Nicolay episcopi &amp; confessoris,
+ dicendam &amp; celebrandam modo quo sequitur, videl. qualibet die
+ dominica de feria currentis, die lune de mortuis, die martis de sancto
+ Nicolay, die mercurii de Sanctissima Trinitate, die jovis de Sancto
+ Spiritu, die veneris de Cruce, die sabbati de beata virgine Maria,
+ nisi dict. diebus aut eorum aliquo accidat festum solempne aut
+ appostoli, quo tunc dicatur de officio ejusdem festi solempnis, &amp;
+ pariter durantibus octa[bis] festi sacratissimi Corporis Cristi
+ dicatur de officio ejusdem, cum commemoratione &amp; statione fiendis
+ pro intentione dicti fundatoris suorumque parentum &amp; amicorum...;
+ pro cujus quidem mi[sse] perpetue fundatione jamdict. Johannes de
+ Cumbes dominis de cappitulo ... quoad vixerit ipse de Cumbes in
+ humanis pro dicta missa cothidiana dicenda dare &amp; offerre promisit
+ ad m[issam] qualibet die..., videl. quinque cartos grossi monete
+ currentis, &amp; post ejus decessum per ejus heredes voluit qualibet
+ die dict. v<SUP>e</SUP> cartos eisdem librari &amp; offerri: sin
+ a[utem] scituavit &amp; incorporavit ... perpetuo ... super omnibus
+ bonis suis..., videl. summam triginta septem floren. cum dymidio
+ annualium &amp; pensonalium monete parve currentis, quolibet floreno
+ pro duodecim solid. Turonen. <A NAME="p_175"></A> &amp; econverso
+ computato, sine dominio directo, solvendam per ejus heredes &amp;
+ bonorum suorum possessores anno quolibet ... in festo sancti
+ Appollinaris...; que quidem summa sive pensio xxxvii floren. cum dy.
+ pensonalium possit reddimi ... solvendo eisdem de cappitulo simul
+ &amp; semel summam septem centum quinquaginta floren. monete parve
+ tempore reddemptionis currentis, pro implicando in emendis pensionibus
+ aut habendo &amp; expediendo eisdem dominis de capitulo in bonis
+ solubilibus &amp; recuperabilibus pensionem similem...: hoc tamen acto
+ &amp; ... rectento ac ... concesso quod dicti domini de capitulo ...
+ in principio misse Crusseoli pulsari facere teneantur &amp; debeant in
+ memoriam &amp; recordationem presentis fundationis, videl. de campanis
+ appellatis Pauli &amp; Andree &amp; de ipsis utraque tresdecim yctus
+ sive pulsationes. Quos quidem xxxvii floren. cum dy. annuales &amp;
+ pensionales ... jamdict. Johannes de Cumbis situavit &amp;
+ incorporavit ... specialiter &amp; expresse in &amp; super quad. sua
+ domo in qua inhabitat, cum toto suo pertenemento, scita in carreriis
+ Coste Burgi &amp; Parvi Palacii, confrontata ab oriente cum domibus
+ heredum Jacobi Feysserii, ab occidente cum dicta carreria Parvi
+ Palacii, a borea cum domibus Peyroti de Glandeve &amp; Johannis
+ Magnati &amp; a vento cum dicta carreria Coste Burgi; item in &amp;
+ super quod. suo prato appellato de Bizeroux, muro circumdato, scito in
+ mandamento Burgi Valentie.... Quam quidem fundationem jamdicti domini
+ de cappitulo ... facere, dicere, celebrare ... promiserunt necnon
+ huj<SUP>di</SUP> fundationem ad ipsius perpetuam memoriam describere
+ in majori tabula dicte ecclesie, ipsamque missam cothidianam celebrare
+ ac dici facere &amp; celebrari per ipsos dd. canonicos sive chorarios,
+ curatos &amp; edebmadarios per ordinem prout in dicta tabula
+ describitur &amp; in ipsa ecclesia est fieri consuetum.
+ Huj<SUP>di</SUP> autem fundationem, rectionem, pacta, conventiones ...
+ promiserunt ... tenere, actendere, servare inviolabiliter &amp;.
+ complere..., renunciantes..., de quibus.... Acta <A NAME="p_176"></A>
+ fuerunt hec cappitulariter in cappitulo dicte ecclesie ubi solitum est
+ teneri capitulum, testibus presentibus nobili Ludovico de Salhiente,
+ Francisco Perrini, mercatore, Marcellino Bernardi, Glaudio Edelonis,
+ Petro Bardenerii, lathomo, &amp; Johanne Charpena, laboratore Burgi
+ Valentie..., &amp; me Anthonio de Conchiis, cive Valentie, publ.
+ auct<SUP>bus</SUP> appostolica, regia &amp; dalphinali notario....
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ <IMG CLASS="symbol" SRC="images/img4.jpg" ALT="sigillum"> Anthonius de
+ Conchiis n.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXXI_A"></A><A HREF="#fnrefLXXXI_A">A</A>] Original
+ parch. de 57 lig.; au dos: <EM>Fund ... diane pro ven<SUP>li</SUP>
+ ecclesia collegiata Sancti Petri de Burgo Valentie facta per
+ hon<SUP>lem</SUP> virum Johannem de Cumbis Valentie</EM>, libro A,
+ f<SUP>o</SUP> III<SUP>ej</SUP>, solvit III ff. II s. pro pres.
+ instrumento pro eclesia.
+ </P>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXXII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 6 février 1557.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Collatio cappellanie SS. Jacobi et Nicolai</EM>]<A NAME=
+ "fnrefLXXXII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXXXII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ BARTHOLOMEUS Salignonis, vicarius generalis in spiritualibus &amp;
+ temporalibus ven<SUP>lis</SUP> dom. Johannis de Monte Luco,
+ miseratione divina episcopi Valentinen. &amp; Diensis, notum facimus
+ universis quod, die &amp; anno subscripto, coram nobis extitit &amp;
+ se presentavit honestus vir dom. Anthonius Fabri, qui nobis exposuit
+ cappellanias in ecclesia collegiata Sancti Petri de Burgo, sub titulo
+ beati Jacobi &amp; beati Nicolai fundatas, nunc per incapacitatem aut
+ alio quovis modo vacare, quarum jus patronatus &amp; presentandi
+ pertinet ad judicem clericorum dicte ecclesie Burgi, qui pro tempore
+ est, quoties eas vacare contingit, institutio vero ad priorem seu
+ capitulum dicte ecclesie...; &amp; cum ipse Fabri sit nunc &amp; pro
+ toto hoc anno judex clericorum dicte ecclesie &amp; in ejus persona
+ toti capitulo &amp; canonicis dicte ecclesie, honestum <A NAME=
+ "p_177"></A> virum dom. Enemundum Dymbertum, clericum prebiterum &amp;
+ chorarium ejusdem ecclesie, idoneum &amp; cappassem, rogans ipsum
+ priorem quathenus eundem Enemundum in dict. cappellanis institueret,
+ quos Fabri &amp; Dymberton idem dom. prior ad capitulum dicte ecclesie
+ remisit, hoc modo institutionem petitam diferens seu potius denegans,
+ unde ad nos jus institutionis &amp; provisionis in dict. cappellaniis
+ fuit devolutum; nobis igitur presentavit dict. d. Anthonius Fabri
+ patronus eundem d. Enemundum Dymbertum, rogans humiliter quathenus
+ ipsum de dict. cappellanis provideremus, ad cujus presentacionem nos
+ eundem Enem. Dymb. presentem in dict. cappellaniis instituimus &amp;
+ per presentes instituimus..., providimus..., contulimus..., nobis
+ prius constito de ejus virtute, scientia, moribus, sufficientia &amp;
+ capacitate, una cum ipsarum cappellaniarum juribus &amp; pertinentiis
+ suisque honoribus &amp; oneribus, obventionibus &amp; prerogativis...,
+ investivimus ... regimenque &amp; administrationem in spiritualibus
+ &amp; temporalibus commisimus, mandantes ... primo clerico, prebitero
+ vel notario super hoc requisito quathenus ipsum d. Dymberton in realem
+ &amp; corporalem possessionem ... ponat &amp; inducat..., prestito
+ tamen prius juramento.... De quibus.... Actum &amp; datum Valentie, in
+ domo habitationis nostre, anno Domini mill<SUP>o</SUP> quingentesimo
+ quinquagesimo sexto ab Incarnatione sumpto &amp; die sexta mensis
+ februarii, testibus present. Johanne de Salignon, scutissero, dom.
+ Jacobo Nogeri, notario, &amp; Jacobo Serpeilhe, ad hec vocatis. De
+ mandato dicti B.S. vicarii generalis, sigillo Barth. Salignion vic.
+ MARQUETI piec.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXXII_A"></A><A HREF="#fnrefLXXXII_A">A</A>] Original de
+ 18 lig., sceau sur papier.
+ </P>
+ <A NAME="p_178"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXXIII.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 5 février 1618.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ PAVLVS-PaPa-V-
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ (<EM>Au dos</EM>.) <EM>Dilectis filiis Lugdunensi ac Valentinen. et
+ Grationopolitan. officialibus et eorum cuilibet</EM> <A NAME=
+ "fnrefLXXXIII_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF="#fnLXXXIII_A">A</A>.
+ </P>
+ <P>
+ DILECTI filii, salutem &amp; apostolicam benedictionem. Exponi nobis
+ nuper fecit dilectus filius syndicus dilectorum filiorum capituli
+ &amp; canonicorum secularis &amp; collegiate ecclesie Sancti Petri du
+ Bourg les Valence vulgo nuncupate, prope &amp; extra muros
+ Valentinen., quod ad dictos capitulum &amp; canonicos ex privilegio
+ apostolico, in cujus possessione ipsi ab immemorabili tempore
+ reperiuntur, spectat &amp; pertinet punire &amp; corrigere sacerdotes
+ &amp; clericos delinquentes dicte ecclesie usque ad interdicti
+ sententiam &amp; beneficiorum suorum substractionem seu privationem,
+ omni appellatione remota, &amp; ad eum effectum habent certum &amp;
+ peculiarem judicem capitularem pro causis inter &amp; contra
+ sacerdotes &amp; clericos predict. vertentibus &amp; movendis, &amp;
+ nihilominus cum antea dilectus filius Raimundus Benoist, presbiter
+ beneficiatus dicte ecclesie ob diversos graves per cum commissos
+ excessus, juxta decretum dicti judicis capitularis, personaliter
+ apprehensus &amp; carceribus mancipatus extitisset, &amp; a personali
+ apprehensione &amp; carceratione hujusmodi ante latam diffinitivam
+ sententiam ad venerabilem fratrem archiepiscopum Viennensem sive
+ dilectum filium ejus curie metropolitane officialem appellasset, idem
+ archiepiscopus sive officialis in causa huj<SUP>di</SUP> nulliter
+ &amp; de facto procedens ac appellationem dicti Raimundi in
+ prejudicium privilegiorum dicte ecclesie admittens, Raimundum predict.
+ ad se conduci &amp; acta cause penes se asportari debere declaravit <A
+ NAME="p_179"></A> per ejus decretum diffinitivum, a quo decreto per
+ dict. exponentem ad Sedem apostolicam appellato, causam appellationis
+ sue huj<SUP>di</SUP> ven<SUP>ti</SUP> fratri episcopo Tricastrinen.
+ committi obtinuit; qui quidem episcopus Tricastrinen. in causa
+ huj<SUP>di</SUP> perperam similiter procedens, super petita per dict.
+ exponentem Raimundi predicti ad dict. judicem capitularem remissione
+ proferenda desuper sententia sua pronunciare recursavit, testesque ad
+ se conducendos esse &amp; in negotio principali procedendum
+ declaravit, per ejus decretum gravamen per diffinitivam irreparabile
+ exponenti &amp; capitulo ac canonicis predict. eorumque dicto
+ privilegio inferens: quare pro parte dicti exponentis ad Sedem
+ apostolicam intra ultima, ut ipse afferit, tempora appellatum &amp; de
+ nullitate dictum extitit, nobisque humiliter supplicatum ut ei in
+ premissis de opportuno juris remedio subvenire paterna sollicitudine
+ curaremus. Nos igitur, unicuique justitiam ut decet ministrari
+ cupientes ipsumque exponentem a quibusvis excommunicationis,
+ suspensionis, interdicti aliisque ecclesiasticis sententiis, censuris
+ &amp; penis ... ad effectum presentium duntaxat consequendum harum
+ serie absolventes &amp; absolutum fore censentes, huj<SUP>di</SUP>
+ supplicationibus inclinati, discretioni vestre, cum sicut idem
+ exponens afferit ven<SUP>les</SUP> fratres archiepiscopus Lugdunen.
+ &amp; Valentinen. ac Grationopolitan. episcopi ex ordinariis
+ vicinioribus illarum partium existant, per presentes comittimus &amp;
+ mandamus, quatenus vos vel duo aut unus vestrum vocatis ad id qui
+ fuerint evocandi, causam ... appellationis... huj<SUP>di</SUP> ac
+ nullitatis ... ex tribus necnon attentatorum &amp; innovatorum...
+ etiam summarie ... auctoritate nostra audiatis, cognoscatis fineque
+ debito terminetis &amp; decidatis...: non obstantibus.... Datum Rome,
+ apud Sanctam Mariam Majorem, sub annulo Piscatoris, die quinta
+ februarii, MDC.XVIIJ, pontificatus nostri anno tertiodecimo.
+ </P>
+ <P>
+ C. DE SERRES.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXXIII_A"></A><A HREF="#fnrefLXXXIII_A">A</A>] Original
+ parch. de 20 lig.; près du sceau: Ambrosius Desgranges, bancarius
+ Lugduni commorans, expediri curavit.
+ </P>
+ <A NAME="p_180"></A>
+ <HR>
+ <H3>
+ LXXXIV.
+ </H3>
+ <P CLASS="date">
+ 16 janvier 1699.
+ </P>
+ <P CLASS="title">
+ [<EM>Délibération concernant l'obligation de chanter une messe de mort
+ pour chagun de messieurs le prieur et chanoines de S<SUP>t</SUP>
+ Pierre du Bourg les Valence à leur deceds par les religieux de l'ordre
+ du Mineurs conventuels de S<SUP>t</SUP> François de Valence</EM>.<A
+ NAME="fnrefLXXXIV_A"></A><A CLASS="footnoteref" HREF=
+ "#fnLXXXIV_A">A</A>
+ </P>
+ <P>
+ LES tres illustres seigneurs comtes de Crussol, fondateurs de ce
+ convent de Valence des Frères Mineurs conventuels de S<SUP>t</SUP>
+ François, ayant de tous tems accordé aux religieux dudit convent la
+ franchise pour passer le Rhosne au port de ladite ville, comme il
+ conste par plusieurs de leurs concessions, &amp; en dernier lieu tres
+ haut &amp; puissant Seigneur Jean Charle de Crussol, duc d'Uzes,
+ premier pair de France, prince de Soyon, comte de Crussol, etc., ayant
+ confirmé par lettres patentes du 4<SUP>e</SUP> du courant tous les
+ privileges, immunites &amp; donnations accordees par ses predecesseurs
+ auxdits religieux, &amp; en particulier la franchise au passage dudit
+ port pour un tiers luy appartenant; &amp; à sa prière
+ mess<SUP>rs</SUP> les prieur &amp; chanoines de la venerable eglise
+ collégiale de S<SUP>t</SUP> Pierre du Bourg lesd. Valence, par
+ deliberation capitulaire du 10<SUP>e</SUP> jour du courant, ayant eu
+ la bonté d'accorder aux religieux dudit convent la franchise du
+ passage audit port pour les deux tiers d'iceluy qui leur
+ appartiennent, aux conditions que les religieux qui sont de present
+ &amp; qui seront à l'advenir audit convent chanteront une messe de
+ mort apres le deceds de chacun des sieurs prieur &amp; chanoines dudit
+ chapitre &amp; cela à perpétuité. A cett'effet, nous freres Jean
+ Baptiste de Beaux, conseiller du Roy, docteur &amp; premier professeur
+ royal en <A NAME="p_181"></A> s<SUP>te</SUP> theologie en l'Université
+ de ladite ville, ministre provincial &amp; commissaire general de la
+ province de S<SUP>t</SUP> Bonaventure dudit ordre, Athanase Garnier,
+ aussy docteur en theologie, exprovincial &amp; gardien dudit convent,
+ Louis Antoine Jearry, de meme docteur en s<SUP>te</SUP> theologie,
+ lecteur en ladite Université aux fins de l'aggregation &amp;
+ diffiniteur temporel de ladite province, Jean Lambert du Valtier,
+ Antoine Augier &amp; Antoine Rey, sindic dudit convent, tous prestres
+ &amp; religieux composant la communauté d'iceluy soubsignes,
+ capitulairement assembles à la manière accoustumëe, pour marquer
+ nostre recconnoissance auxdits sieurs prieur &amp; chanoines dudit
+ chapitre S<SUP>t</SUP> Pierre du Bourg lesd. Valence, nous serions
+ obligés &amp; nos successeurs audit convent, comme par ces presentes
+ nous nous obligeons de chanter à perpetuité apres le deceds de chacun
+ desdits prieur &amp; chanoines presents &amp; advenir une messe de
+ mort pour le repos de son ame. Et nous, susdit provincial &amp;
+ commissaire general, avons confirmé de nostre authorité la presente
+ deliberation &amp; commendé en vertu de s<SUP>te</SUP> obbeissence aux
+ gardiens &amp; superieurs qui se trouveront audit convent de la faire
+ executer selon sa teneur, &amp; au sacristain de faire inserer à la
+ Table des fondations dudit convent la susdite obligation de chanter
+ ladite messe; avons de plus ordonné au chancelier de nostredit convent
+ de faire un extrait de ladite deliberation pour estre remis aux
+ archives dudit chapitre S<SUP>t</SUP> Pierre du Bourg lesd. Valence.
+ Fait &amp; deliberé audit Valence, dans le chapitre dudit convent, le
+ dix septième janvier mil six cent quatre vingt dix neuf. Fr. Jean
+ Baptiste de Beaux, provincial &amp; com<SUP>re</SUP> general, F. Ath.
+ Garnier, expro<SUP>ial</SUP> &amp; gardien, Fr<SUP>e</SUP> Loüis Ant.
+ Jearry, diff<SUP>r</SUP> temp., Fr<SUP>e</SUP> Jean du Lambert du
+ Valtier, Fr<SUP>e</SUP> Ant. Augier, Fr<SUP>e</SUP> Antoine Rey,
+ sindic.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<A NAME="fnLXXXIV_A"></A><A HREF="#fnrefLXXXIV_A">A</A>] «Extrait du
+ livre des deliberations du convent des Freres Mineurs conventuels de
+ S<SUP>t</SUP> François de Valence par moi soubsigné chancelier,
+ F<SUP>re</SUP> <A NAME="p_182"></A> Loüis Antoine Jearry», avec
+ légalisation de «f<SUP>re</SUP> Jean Bapt. de Beaux, ministre
+ provincial &amp; commissaire general.»
+ </P>
+ <HR>
+ <H2>
+ CHARTVLARII
+ <BR>
+ SANCTI PETRI DE BVRGO VALENTIAE.
+ <BR>
+ <BR>
+ <EM>Finis.</EM>
+ </H2>
+ <A NAME="p_183"></A>
+ <P>
+ &nbsp;
+ </P>
+ <P>
+ &nbsp;
+ </P>
+ <P CLASS="dropheader">
+ INDEX ALPHABETICVS PERSONARVM, LOCORVM, RERVM.
+ </P>
+ <P CLASS="footnote">
+ [<EM>Les chiffres renvoient aux pages du volume; la lettre</EM> n
+ <EM>indique une note. Le signe -- supplée à la répétition du mot
+ principal de l'article, &amp; cet autre - à celle des lettres
+ identiques d'une variante</EM>].
+ </P>
+ <UL>
+ <LI>
+ A[INARDUS], prior Silvæ Benedictæ, <A HREF="#p_43">43</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ AAUGIS (Willelmus), testis, <A HREF="#p_9">9</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Abbatia, territorium, <A HREF="#p_74">74</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Accensatio</EM>, <A HREF="#p_90">90</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Concession à cens [Duc. I. 42 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ ACHARDI (Stephanus), <A HREF="#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Acquestus</EM>, <A HREF="#p_163">163</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Placement d'argent hypothécaire [Duc. I. 58 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Acra</EM> muri, <A HREF="#p_134">134</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Acre [Duc. I. 59 <EM>c</EM>]
+ </LI>
+ <LI>
+ Adcensare, <A HREF="#p_129">129</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Prendre à cens [Duc. I. 71 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ ADEMART (Petrus), frater, <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Adjornare</EM>, <A HREF="#p_102">102</A>, <A HREF=
+ "#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Ajourner [Duc. I. 77 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Adventus</EM> Domini, <A HREF="#p_159">159</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --L'Avent.
+ </LI>
+ <LI>
+ AGARCELLI (Guillermus), canon., <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ AGNES, uxor Gir. Bastet, <A HREF="#p_9">9</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Ai (Ar. de), <A HREF="#p_12">12</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Hugo d'), <A HREF="#p_12">12</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Pontius d'), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>St-Romain-d'Ay, c. de Satillieu (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Aionis (turris d'), <A HREF="#p_23">23</A> <EM>n</EM>.--<EM>A
+ Valence</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Aiserant (Joannes d'), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ALAMANNI (Ademarus), <A HREF="#p_33">33</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Arbertus), <A HREF="#p_66">66</A>, <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Odo), <A HREF="#p_66">66</A>, <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ALASIA, uxor Joan. Baratonis, <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ALBERTINI (Guillelmus), <A HREF="#p_117">117</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Aleisa (Villelmus d'), <A HREF="#p_22">22</A>. = Alexiano.
+ </LI>
+ <LI>
+ Alesio (de), <A HREF="#p_71">71</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Allex, c. de Crest-Nord (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ ALEXANDER, papa [<EM>II</EM> 1061-1073], <A HREF="#p_6">6</A>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_21">21</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[<EM>IV</EM> 1254-1261], <A HREF="#p_78">78</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Alexiano (archipresbyter de), <A HREF="#p_74">74</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Chabertus de), <A HREF="#p_61">61</A>, <A HREF="#p_95">95</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Po. de), <A HREF="#p_46">46</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Willelmus de), <A HREF="#p_9">9</A>, <A HREF="#p_31">31</A>, <A
+ HREF="#p_46">46</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Alixan, c. du Bourg-de-Péage (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Alocare</EM>, <A HREF="#p_163">163</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Placer (cf. Duc. I. 190 <EM>a</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ Altovilari (Pontius de), <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF=
+ "#p_130">130</A>, <A HREF="#p_147">147</A>, <A HREF="#p_150">150</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Arvillard, c. de La Rochette (Sav.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Ameillan (Bertrandus d'), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ AMIDONIS (Stephanus), notar, <A HREF="#p_101">101</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Amplastrum</EM>, <A HREF="#p_115">115</A>. = Emplastrum.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Ancha</EM>, <A HREF="#p_118">118</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Andaloc, A-osc, A-co (Pontius d', de), <A HREF="#p_24">24</A>, <A
+ HREF="#p_31">31</A>, <A HREF="#p_33">33</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ANDREE (s<SUP>i</SUP>) festum, <A HREF="#p_65">65</A>, <A HREF=
+ "#p_74">74</A>, <A HREF="#p_76">76</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ANDREÆ (Petrus), sabater., <A HREF="#p_114">114</A>, <A HREF=
+ "#p_115">115</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ANDREVONA, uxor Jac. de Augusta, <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Aniciensis decanus, <A HREF="#p_51">51</A>, <A HREF="#p_52">52</A>,
+ <A HREF="#p_53">53</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Le Puy (Haute-Loire).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Anniversarium</EM>, <A HREF="#p_44">44</A>, <A HREF=
+ "#p_47">47</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF="#p_62">62</A>, <A
+ HREF="#p_67">67</A>, <A HREF="#p_82">82</A>, <A HREF=
+ "#p_104">104</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Service anniversaire [Duc. I. 263 <EM>b</EM>]
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Annuale</EM>, <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Item [Duc. I. 265 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Antiochenus patriarcha, <A HREF="#p_18">18</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Antioche (Syrie)</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Ao (Pontius), testis, <A HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ APOLLINARIS (s<SUP>i</SUP>) festum, <A HREF="#p_23">23</A>, <A HREF=
+ "#p_58">58</A>, <A HREF="#p_79">79</A>, <A HREF="#p_80">80</A>, <A
+ HREF="#p_130">130</A>, <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --5 octobre.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Apostoli</EM>, <A HREF="#p_134">134</A>, <A HREF=
+ "#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Lettres d'appel [Duc. I. 322].
+ </LI>
+ <LI>
+ AQUINUS, canonicus Valentin., <A HREF="#p_68">68</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Arcs, Arcus (molendinum d', ad), <A HREF="#p_16">16</A>, <A HREF=
+ "#p_23">23</A>, <A HREF="#p_42">42</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Argento (Joannes de), <A HREF="#p_152">152</A>, <A HREF=
+ "#p_153">153</A>, <A HREF="#p_165">165</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ARMANDI (Guillelmus), presb., <A HREF="#p_106">106</A>, <A HREF=
+ "#p_112">112</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ARNALDI, A-AUDI (Durandus), <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Willelmus), <A HREF="#p_33">33</A>, <A HREF="#p_36">36</A>, <A
+ HREF="#p_38">38</A>, <A HREF="#p_42">42</A>, <A HREF="#p_43">43</A>,
+ <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF="#p_61">61</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ARNALDUS, præpositus Valentin., <A HREF="#p_18">18</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ARNULPHI (Bertrandus), <A HREF="#p_100">100</A>, <A HREF=
+ "#p_103">103</A>, <A HREF="#p_126">126</A>, <A HREF="#p_131">131</A>,
+ <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Arrendator</EM>, <A HREF="#p_137">137</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Fermier [Duc. I. 412 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Arreragium</EM>, <A HREF="#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Arrérages [Duc. I. 413 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Arrestare</EM>, <A HREF="#p_101">101</A>, <A HREF=
+ "#p_123">123</A>, <A HREF="#p_130">130</A>, <A HREF="#p_138">138</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Arrêter [Duc. I. 413 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Ars (calcata d'), <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Ascensacio</EM>, <A HREF="#p_85">85</A>, <A HREF="#p_86">86</A>,
+ <A HREF="#p_87">87</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Concestion à cens [Duc. I. 427 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Ascensare</EM>, <A HREF="#p_87">87</A>, <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Donner à cens [Duc. I. 426 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Ascensio</EM> Domini, <A HREF="#p_23">23</A>, <A HREF=
+ "#p_71">71</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --L'Ascension.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Asinata</EM> vini, <A HREF="#p_41">41</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Charge d'âne [Duc. I. 432 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Auctorizare</EM>, <A HREF="#p_24">24</A>, <A HREF="#p_43">43</A>,
+ <A HREF="#p_172">172</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Confirmer [Duc. I. 480 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ AUDETA, filia Mich. de Portu, <A HREF="#p_72">72</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ AUGIER (Antoine), frère, <A HREF="#p_181">181</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ AUGO, AUJO, procurator, <A HREF="#p_86">86</A>, <A HREF=
+ "#p_87">87</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Auguila (Jacobus de), <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Aouste. c. de Crest-Nord (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Aula</EM> bassa, <A HREF="#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --episcopalis, <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --magna, <A HREF="#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --pontificalis, <A HREF="#p_31">31</A>, <A HREF="#p_46">46</A>, <A
+ HREF="#p_50">50</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ AURIOLS (Pontius), clericus, <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ AURIOLUS, testis, <A HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ AUSEL (Guigo), testis, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Avena</EM> censualis, <A HREF="#p_15">15</A>, <A HREF=
+ "#p_26">26</A>, <A HREF="#p_41">41</A>, <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Avinione (dat.), <A HREF="#p_126">126</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Avignon</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Avoyanum (mansus apud), <A HREF="#p_16">16</A> <EM>n</EM>, <A HREF=
+ "#p_42">42</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Aygagium</EM>, <A HREF="#p_129">129</A>, <A HREF=
+ "#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Canal.
+ </LI>
+ <LI>
+ Aymoneto (Joannes de), <A HREF="#p_128">128</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ AYNARDI (Lantelmus), <A HREF="#p_97">97</A>.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ B[ERNARDUS], archiepiscopus Ebredunensis [1213-1235], <A HREF=
+ "#p_4">4</A> <EM>n</EM>, <A HREF="#p_20">20</A>, <A HREF=
+ "#p_27">27</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Badellus</EM>, <A HREF="#p_98">98</A>, <A HREF="#p_103">103</A>,
+ <A HREF="#p_117">117</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Huissier [Duc. I. 533 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ BADOLA (Humbertus), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Bajulatio</EM>, <A HREF="#p_15">15</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Impôt [Duc. I. 545 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ BAJULI (Joannes), <A HREF="#p_107">107</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Bajulia</EM>, <A HREF="#p_79">79</A>, <A HREF="#p_166">166</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. I. 544 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Bajulus</EM>, <A HREF="#p_3">3</A> <EM>n</EM>, <A HREF=
+ "#p_35">35</A>, <A HREF="#p_38">38</A>, <A HREF="#p_45">45</A>, <A
+ HREF="#p_48">48</A>, <A HREF="#p_154">154</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. I. 542].
+ </LI>
+ <LI>
+ Balborum tenenientum, <A HREF="#p_15">15</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Balfre (Galbertus de), <A HREF="#p_9">9</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Boffres, c. de Vernoux (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Balma (Humbertus de la), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes de), <A HREF="#p_112">112</A>, <A HREF="#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Lantelmus de), <A HREF="#p_87">87</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>La Baume ... (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Balmis (Joannes de), <A HREF="#p_168">168</A>, <A HREF=
+ "#p_171">171</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Les Baumes, c.<SUP>e</SUP> de Guilherand (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Banasia</EM>, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Banne [Duc. I. 558 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Bannum</EM> vini, <A HREF="#p_20">20</A>, <A HREF="#p_26">26</A>,
+ <A HREF="#p_42">42</A>, <A HREF="#p_154">154</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Duc. I. 569 <EM>c</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ BARATONIS (Joannes), <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Richardus), <A HREF="#p_122">122</A>, <A HREF="#p_124">124</A>, <A
+ HREF="#p_125">125</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BARDENERII (Petrus), <A HREF="#p_176">176</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BARLEANE (Jehan), <A HREF="#p_127">127</A>, <A HREF="#p_128">128</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BARNARDI (Guigo), testis, <A HREF="#p_43">43</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Barrale</EM> vini, <A HREF="#p_15">15</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Baril (Duc. I. 605 <EM>a</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ BARTHOLOMÆUS, bajulus Valent., <A HREF="#p_36">36</A>, <A HREF=
+ "#p_50">50</A>, <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Basiliense concilium, <A HREF="#p_157">157</A>, <A HREF=
+ "#p_161">161</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Bâle</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BASTET, B-TI, B-TZ (Amedeus), præpositus Valentinus, <A HREF=
+ "#p_100">100</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Geraldus, Gir-s, G-ardus, G-audus), <A HREF="#p_8">8</A>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_9">9</A>, <A HREF="#p_63">63</A>, <A HREF=
+ "#p_65">65</A>, <A HREF="#p_66">66</A>, <A HREF="#p_68">68</A>, <A
+ HREF="#p_69">69</A>, <A HREF="#p_70">70</A>, <A HREF="#p_72">72</A>,
+ <A HREF="#p_73">73</A>, <A HREF="#p_137">137</A>, <A HREF=
+ "#p_138">138</A>, <A HREF="#p_141">141</A>, <A HREF="#p_145">145</A>,
+ <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(G[uido]), abbas S<SUP>i</SUP> Felicis Valentiæ, <A HREF=
+ "#p_92">92</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BASTETUS, filius Gir. Basteti, <A HREF="#p_69">69</A>, <A HREF=
+ "#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BATILHIONIS (Stephanus), <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Bayllivus</EM> regius, <A HREF="#p_122">122</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Bailli.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Bealeria</EM>, <A HREF="#p_129">129</A>, <A HREF=
+ "#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Fossé [Duc. I. 632 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Beaux (Jean-Baptiste de), <A HREF="#p_180">180</A>, <A HREF=
+ "#p_181">181</A>, <A HREF="#p_182">182</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Bellicensis (Hugo), mag., <A HREF="#p_36">36</A>, <A HREF=
+ "#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Bello Castro (Joannes de), <A HREF="#p_71">71</A>, <A HREF=
+ "#p_130">130</A>, <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Maretus de), <A HREF="#p_147">147</A>, <A HREF="#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Beauchastel, c. de La Voulte (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Bellomonte (Glaudius de), <A HREF="#p_135">135</A>, <A HREF=
+ "#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Willelmus de), <A HREF="#p_36">36</A>, <A HREF="#p_42">42</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Beaumont, c. de Valence, (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Bello Regardo, Belregart, B-guart (Barnardus, Ber-s de), <A HREF=
+ "#p_30">30</A> <EM>n</EM>, <A HREF="#p_31">31</A>, <A HREF=
+ "#p_32">32</A>, <A HREF="#p_33">33</A>, <A HREF="#p_38">38</A>, <A
+ HREF="#p_39">39</A>, <A HREF="#p_44">44</A>, <A HREF="#p_45">45</A>,
+ <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF="#p_49">49</A>, <A HREF=
+ "#p_63">63</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Galbertus de), <A HREF="#p_62">62</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Humbertus de), <A HREF="#p_22">22</A>, <A HREF="#p_46">46</A>, <A
+ HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus de), <A HREF="#p_61">61</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(W. de), <A HREF="#p_31">31</A>, <A HREF="#p_62">62</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Beauregard, c.<SUP>e</SUP> de St-Péray (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ BENOIST (Raimundus), <A HREF="#p_178">178</A>, <A HREF=
+ "#p_179">179</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Beranis (Franciscus de), prior S<SUP>i</SUP> Petri de B., <A HREF=
+ "#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BERBIERII (Durantus), <A HREF="#p_79">79</A>, <A HREF="#p_80">80</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BERENGARII (Willelmus), <A HREF="#p_24">24</A>, <A HREF=
+ "#p_36">36</A>, <A HREF="#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BERENGARIUS, canonicus, <A HREF="#p_77">77</A>, <A HREF=
+ "#p_93">93</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Bergomasio, B-ssio (Joannes de), <A HREF="#p_144">144</A>, <A HREF=
+ "#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BERGOYN (Joannes), <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Matthæus), <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BERINS (Matthæus), <A HREF="#p_105">105</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Berlaut (Guigo de), <A HREF="#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BERNARDI (Guigo), <A HREF="#p_36">36</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Marcellinus), <A HREF="#p_176">176</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), <A HREF="#p_140">140</A>, <A HREF="#p_142">142</A>, <A
+ HREF="#p_144">144</A>, <A HREF="#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Vitalis), <A HREF="#p_125">125</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BERNARDUS, episcopus Valentinus, <A HREF="#p_18">18</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, mariscalcus, <A HREF="#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, patriarcha Antiochenus, <A HREF="#p_18">18</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, prior S<SUP>i</SUP> Petri de B., <A HREF="#p_95">95</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BEROARDI (Petrus), <A HREF="#p_113">113</A>, <A HREF=
+ "#p_115">115</A>, <A HREF="#p_116">116</A>, <A HREF="#p_120">120</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Bersenay (Aymo de), <A HREF="#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Bessenay, c. de L'Arbresle (Rhône).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ BERTRANDUS, electus, episcopus Diensis, <A HREF="#p_60">60</A>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_63">63</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BESSONIS (Penardus. Pern-s), <A HREF="#p_114">114</A>, <A HREF=
+ "#p_115">115</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Bizeroux (pratum de), <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Bladum</EM>, <A HREF="#p_166">166</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Blé [Duc. I. 695 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ BLANCHINUS, frater Hospitalis, <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Bocey, curia regia, <A HREF="#p_122">122</A>, <A HREF=
+ "#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --B-yium (ap.), <A HREF="#p_125">125</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Bocieux-le-Roi, a. de Tournon (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Bolzanis (Bo. de), <A HREF="#p_12">12</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Bona Femina, testatrix, <A HREF="#p_81">81</A>, <A HREF=
+ "#p_82">82</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BONTHOSI (Franciscus), <A HREF="#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Bordonus</EM> argenteus, <A HREF="#p_165">165</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. I. 731 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ BORELLI (Matthæus), notar., <A HREF="#p_144">144</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BOREYA (Joannes), testis, <A HREF="#p_71">71</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BORSSERII (Petrus), <A HREF="#p_141">141</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Bosanis (Petrus de), <A HREF="#p_119">119</A>, <A HREF=
+ "#p_120">120</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Bosas, c. de St.-Félicien (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Bosco (Joannes de), <A HREF="#p_124">124</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Boso, testis, <A HREF="#p_9">9</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --vicarius, <A HREF="#p_42">42</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BOSONI (Petrus), clericus, <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Bossa</EM>, <A HREF="#p_118">118</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BOVERII (Anthonius), <A HREF="#p_122">122</A>, <A HREF=
+ "#p_124">124</A>, <A HREF="#p_125">125</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BOVINI, B-NZ (Andreas), <A HREF="#p_85">85</A>, <A HREF=
+ "#p_86">86</A>, <A HREF="#p_87">87</A>, <A HREF="#p_88">88</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BOZONIS domus, <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BOZONUS, vicarius, <A HREF="#p_16">16</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Breissiaco [.... de ?], sacrista S<SUP>i</SUP> Felicis, <A HREF=
+ "#p_77">77</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Bressieux, c. de St-Étienne-de-St-Geoirs (Is.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Brissiaco (Petrus de), <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Ibid.</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Broissac, B-se (Durantonus, D-tus de), <A HREF="#p_117">117</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BRUIFEIRA (Joannes), <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Bruneta (tunica de), <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --nigra (clamis de), <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Étoffe teinte [Duc. I. 788 <EM>a</EM>],
+ </LI>
+ <LI>
+ BRUNI (Bartholomæus), <A HREF="#p_128">128</A>, <A HREF=
+ "#p_130">130</A>, <A HREF="#p_131">131</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes), <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Stephanus), <A HREF="#p_107">107</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Brunis (Perononus, Petrus de), <A HREF="#p_117">117</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BUETETI (Stephanus), <A HREF="#p_140">140</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Burgo (Boso, Bozo de), <A HREF="#p_20">20</A>, <A HREF=
+ "#p_42">42</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Chatbertus de), <A HREF="#p_36">36</A>, <A HREF="#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(conrearius de), <A HREF="#p_98">98</A>, <A HREF="#p_102">102</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(macellum de), <A HREF="#p_28">28</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(mandamentum de), <A HREF="#p_109">109</A>, <A HREF=
+ "#p_112">112</A>, <A HREF="#p_118">118</A>, <A HREF="#p_130">130</A>,
+ <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(parrochia de), <A HREF="#p_160">160</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(portus de), <A HREF="#p_8">8</A>, <A HREF="#p_11">11</A>, <A HREF=
+ "#p_30">30</A>, <A HREF="#p_32">32</A>, <A HREF="#p_33">33</A>, <A
+ HREF="#p_34">34</A>, <A HREF="#p_35">35</A>, <A HREF="#p_37">37</A>,
+ <A HREF="#p_39">39</A>, <A HREF="#p_44">44</A>, <A HREF=
+ "#p_35">35</A>, <A HREF="#p_47">47</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A
+ HREF="#p_63">63</A>, <A HREF="#p_64">64</A>, <A HREF=
+ "#p_141">141</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ (--inferior de), <A HREF="#p_49">49</A>, <A HREF="#p_50">50</A>, <A
+ HREF="#p_72">72</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(prior de), <A HREF="#p_3">3</A> n, <A HREF="#p_25">25</A>, <A
+ HREF="#p_40">40</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(prioratus de), <EM>pas.</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ (--novus de), <A HREF="#p_114">114</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(syndici de), <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(vicarius de), <A HREF="#p_92">92</A>, <A HREF="#p_93">93</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --B-gum (actum ap.), <A HREF="#p_38">38</A>, <A HREF=
+ "#p_112">112</A>, <A HREF="#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(infra &amp; extra), <A HREF="#p_41">41</A>, <A HREF=
+ "#p_42">42</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Cf. S<SUP>i</SUP> Petri de B.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Le Bourg lès Valence (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Burgondii (curia delphinalis), <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Bourgoin, a. de La Tour-du-Piu (Is.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ BURLETI (Joannes), <A HREF="#p_128">128</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ BUVARDI. BUVHARDI (Stephanus), <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF=
+ "#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ <EM>Cabannaria</EM>, <A HREF="#p_41">41</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 7 a].
+ </LI>
+ <LI>
+ Cabeoli curia delphinalis, <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --notarius, <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Chabeuil, a. de Valence (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cacobus</EM> de hero, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Marmite (Duc. II. 13 c).
+ </LI>
+ <LI>
+ Cadrus, <A HREF="#p_165">165</A>.--Angle [DUC. II. 15 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ CAIANI (Guillelmus), <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Calcatum</EM>, <A HREF="#p_58">58</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 24 b].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Camera</EM>, <A HREF="#p_33">33</A>, <A HREF="#p_38">38</A>, <A
+ HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --apostolica d. papæ, <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --bassa paramenti, <A HREF="#p_141">141</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --inferior, <A HREF="#p_62">62</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --episcopi, <A HREF="#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --de turre, <A HREF="#p_36">36</A>, <A HREF="#p_39">39</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --superior de turre, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --vicarii, <A HREF="#p_63">63</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Cameracensis dioecesis, <A HREF="#p_128">128</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Cambrai</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Camerarius</EM> episcopi, <A HREF="#p_121">121</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 53 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Camisa</EM>, <A HREF="#p_112">112</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Chemise [Duc.. II. 56 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Campana</EM> grossa, <A HREF="#p_170">170</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Pauli &amp; Andreæ., <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Cloche [Duc. II., <A HREF="#p_59">59</A> <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Campanile</EM> ecclesiæ Burgi, <A HREF="#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Clocher [Duc. II. 61 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Candela</EM>, <A HREF="#p_15">15</A>, <A HREF="#p_26">26</A>, <A
+ HREF="#p_41">41</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 87].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Canonia</EM>, <A HREF="#p_95">95</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Canonicat [Duc. II. 105 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Canonicatus</EM>, <A HREF="#p_160">160</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Item.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Capa</EM>, <A HREF="#p_158">158</A>, <A HREF="#p_162">162</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Chape [Duc. II. 118].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Capiscolius</EM>, <A HREF="#p_3">3</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[cf. Duc., <A HREF="#p_11">11</A>, <A HREF="#p_165">165</A>
+ <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Capitulariter</EM>, <A HREF="#p_171">171</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 149 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Capo</EM>, <A HREF="#p_15">15</A>, <A HREF="#p_159">159</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Chapon [Duc. II. 161 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cappellania</EM>, <A HREF="#p_176">176</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[cf. Duc. II. 130 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Capsana</EM>, <A HREF="#p_114">114</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Ouverture supérieure du vêtement de dessus [Duc. II. 155
+ <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Capucium</EM>, <A HREF="#p_162">162</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Capuchon [Duc. II. 166].
+ </LI>
+ <LI>
+ Carcusculis (terra in), <A HREF="#p_82">82</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(vinea de), <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Careria</EM>, <EM>Carr-a</EM>, <A HREF="#p_41">41</A>, <A HREF=
+ "#p_42">42</A>, <A HREF="#p_82">82</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Rue [Duc. II. 199 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Carratonus</EM>, <EM>C-ret-s</EM>, <A HREF="#p_150">150</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Sorte de barque.
+ </LI>
+ <LI>
+ Carreria (Petrus de), <A HREF="#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Carta</EM>, passim.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Charte.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Carta</EM> frumenti, vini, <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Quarte [Duc. II. 205 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cartairo</EM>, <A HREF="#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Quarteron.
+ </LI>
+ <LI>
+ Cartoleto (de), <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Cartelet, rue à Valence.</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cartalis</EM>, <A HREF="#p_106">106</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Mesure [Duc. II. 206 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Carto</EM>, <A HREF="#p_35">35</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Quarteron [Duc. II. 209 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cartolarium</EM> S<SUP>i</SUP> Petri de Burgo, <A HREF=
+ "#p_4">4</A>, <A HREF="#p_18">18</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cartus grossi</EM>, <A HREF="#p_174">174</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Quart de gros.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Casale</EM>, <A HREF="#p_15">15</A>, <A HREF="#p_41">41</A>, <A
+ HREF="#p_82">82</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 212].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Casamentum</EM>, <A HREF="#p_4">4</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Habitation [Duc. II. 213 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ CASEDEI (Anthonius), <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cassia</EM> ferri, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Caisse [Duc. II. 220 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Casta (Joannes de), <A HREF="#p_147">147</A>. = Chasta.
+ </LI>
+ <LI>
+ Castro Boc, Bucco, Buco (Ademarus de), <A HREF="#p_46">46</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Ar. de), <A HREF="#p_9">9</A>, <A HREF="#p_12">12</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Humber. de), <A HREF="#p_12">12</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(P. &amp; W. de), <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Châteaubourg, c. de St-Péray (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Castri Duppli prior, <A HREF="#p_62">62</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Château-double, c. de Chabeuil (Dr.)
+ </LI>
+ <LI>
+ Castro Novo (Guienisius &amp; Humber. de), <A HREF="#p_12">12</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --C-rum Novum ad rippam Ysseræ, Isaræ, Yseræ, <A HREF="#p_27">27</A>,
+ <A HREF="#p_106">106</A>, <A HREF="#p_107">107</A>, <A HREF=
+ "#p_117">117</A>, <A HREF="#p_128">128</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Châteauneuf-d'Isère, c. du Bourg-de-Péage (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cautelam</EM> (absolutio ad), <A HREF="#p_53">53</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cedula</EM> papirea, <A HREF="#p_125">125</A>, <A HREF=
+ "#p_142">142</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 263 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ CELLARARII. C-RERS, C-LERARII. C-IUS (A.), <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Ademarus), <A HREF="#p_70">70</A>, <A HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), <A HREF="#p_24">24</A>, <A HREF="#p_33">33</A>, <A HREF=
+ "#p_42">42</A>, <A HREF="#p_46">46</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Willelmus), <A HREF="#p_24">24</A>, <A HREF="#p_38">38</A>, <A
+ HREF="#p_42">42</A>, <A HREF="#p_46">46</A>, <A HREF="#p_48">48</A>,
+ <A HREF="#p_61">61</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cellararius</EM>, <A HREF="#p_3">3</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 267 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Censa</EM>, <A HREF="#p_95">95</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Cens [Duc. II. 272 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ CERCLERII (Humbertus), <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cerimonia</EM>, <A HREF="#p_156">156</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 288 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Chabanaria</EM>, <A HREF="#p_80">80</A>. <EM>C-neria</EM>, <A
+ HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 7 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Chabannis (Petrus de), <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Chavannes, c. de St-Donat (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ CHABASSII. C-ATII (Giraudus), <A HREF="#p_141">141</A>, <A HREF=
+ "#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHABOTI (Anthonius), <A HREF="#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Chabreriis (Durandus de), <A HREF="#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Chafac, C-al (Guillelmus de), <A HREF="#p_87">87</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Le Chaffal, c. de Chabeuil (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ CHAIS (Petrus), canonicus, <A HREF="#p_85">85</A>, <A HREF=
+ "#p_86">86</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Chaissa (Petrus de), <A HREF="#p_24">24</A>, <A HREF="#p_31">31</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHALAMELLI (Petrus), <A HREF="#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Chalm (pasquers de la), <A HREF="#p_81">81</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Chalvet (mons), <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHAMARLENCS (W[illelmus]), <A HREF="#p_46">46</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHAMBONI (Laurentius) de Stella, <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHAMBONIS (Petrus), canonicus, <A HREF="#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHAMPELLI (Andreas), <A HREF="#p_26">26</A>, <A HREF=
+ "#p_119">119</A>, <A HREF="#p_120">120</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Anthonius), <A HREF="#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Durandus), prior secular. S<SUP>i</SUP> Petri de B., <A HREF=
+ "#p_71">71</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHANAYS (Joannes), canonicus, <A HREF="#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Chanena</EM> ferri, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Chaîne.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHAPAIRON (W[illelmus]), <A HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHAPUS (Juvenis), <A HREF="#p_85">85</A>, <A HREF="#p_86">86</A>, <A
+ HREF="#p_87">87</A>, <A HREF="#p_88">88</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHAPUSIUS, macellarius, <A HREF="#p_92">92</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Charentygia (Joannes de), <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Chargia</EM>, <A HREF="#p_138">138</A>, <A HREF="#p_149">149</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Charge [Duc. II. 308 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Charmes (chastiel de), <A HREF="#p_127">127</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Charmes, c. de La Voulte (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ CHARNAY (Eynardus), <A HREF="#p_131">131</A>, <A HREF=
+ "#p_132">132</A>, <A HREF="#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Charpei (de), <A HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Charpey, c. du Bourg-de-Péage (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ CHARPENA (Joannes), <A HREF="#p_176">176</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Charsuoles (versus), <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Chasta (Bertrandus de), <A HREF="#p_104">104</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Gaufredus de), decanus Valentinus, <A HREF="#p_92">92</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes de), <A HREF="#p_104">104</A>, <A HREF="#p_106">106</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Chatte, c. de St-Marcellin (Is.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ CHASTEL (W.), capellanus, <A HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHASTELLI (Guillelmus), <A HREF="#p_119">119</A>, <A HREF=
+ "#p_120">120</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHASTILLO (P.) vinea, <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHATBERTUS, sacerdos, <A HREF="#p_33">33</A>, <A HREF="#p_35">35</A>,
+ <A HREF="#p_43">43</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHAULET (Giraldi) domus, <A HREF="#p_4">4</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHAVALHER, C-LLERII (Petrus), <A HREF="#p_114">114</A>, <A HREF=
+ "#p_115">115</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Chayssan, locus., <A HREF="#p_90">90</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHAYSSIORUM beneficia, <A HREF="#p_129">129</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Cheveluco (Guillelmus de), <A HREF="#p_102">102</A>, <A HREF=
+ "#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CHINARDI (Petrus), mercator, <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Chirosiis (in), <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Chivo (Petrus de)., <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Chorarius</EM>, <A HREF="#p_159">159</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Clerc [Duc. II. 334 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Chorearius</EM> = Conrearius,
+ </LI>
+ <LI>
+ CIGOTZ (Joannes), clericus, <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cimbalum</EM>, <A HREF="#p_115">115</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cimiterium</EM> Burgi, <A HREF="#p_20">20</A>, <A HREF=
+ "#p_82">82</A>, <A HREF="#p_111">111</A>, <A HREF="#p_130">130</A>,
+ <A HREF="#p_161">161</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Hospitalis Valentiæ, <A HREF="#p_23">23</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cinnamomi</EM> uncia, <A HREF="#p_35">35</A>, <A HREF=
+ "#p_38">38</A>, <A HREF="#p_45">45</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Clairiaco. Clar-o, Cler-o, Cleyr-o (carreria publ. de), <A HREF=
+ "#p_103">103</A> (à Valenc).
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Guillelmus de), <A HREF="#p_87">87</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Willelmus de), <A HREF="#p_38">38</A>, <A HREF="#p_43">43</A>, <A
+ HREF="#p_46">46</A>, <A HREF="#p_50">50</A>, <A HREF="#p_61">61</A>,
+ <A HREF="#p_66">66</A>, <A HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Clérieux, c. de Romans (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Clamor</EM>, <A HREF="#p_82">82</A>, <A HREF="#p_111">111</A>, <A
+ HREF="#p_112">112</A>, <A HREF="#p_160">160</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Dette [Duc. II. 374 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Claperia</EM>, <A HREF="#p_90">90</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Clapier [Duc. II. 376 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ CLAREMONS, badellus, <A HREF="#p_98">98</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Claromonte (Guillelmus de), <A HREF="#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Clasiculum</EM>, <A HREF="#p_160">160</A>.--Glas.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Claus</EM> (lo) prebostal, <A HREF="#p_80">80</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Clos.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Clausorius</EM> præpositi, <A HREF="#p_94">94</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Clos [Duc. II. 386 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Claustrum</EM> eccesiæ de Burgo, <A HREF="#p_15">15</A>, <A HREF=
+ "#p_120">120</A>, <A HREF="#p_130">130</A>, <A HREF="#p_152">152</A>,
+ <A HREF="#p_161">161</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Cloître [Duc. II. 386 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Clausum</EM>, <A HREF="#p_4">4</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 388 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ CLEMENS papa [<EM>III</EM> 1187-1191], <A HREF="#p_21">21</A>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_24">24</A>, <A HREF="#p_27">27</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[<EM>IV</EM> 1265-68], <A HREF="#p_84">84</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[<EM>VII</EM> 1378-94], <A HREF="#p_126">126</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Clericulus</EM>, <A HREF="#p_162">162</A>, <A HREF=
+ "#p_169">169</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Enfant de choeur [Duc. II. 395 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Clochare</EM>, <A HREF="#p_170">170</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Sonner.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Clos</EM> campanæ, <A HREF="#p_170">170</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Coup.
+ </LI>
+ <LI>
+ COCCI (Petrus), <A HREF="#p_72">72</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ COELESTINUS, papa [<EM>III</EM> 1191-98], <A HREF="#p_25">25</A>
+ <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Coig, Coing (territorium del), <A HREF="#p_79">79</A>, <A HREF=
+ "#p_81">81</A>. = Conners.
+ </LI>
+ <LI>
+ Colomberia (Joannes de), <A HREF="#p_147">147</A>, <A HREF=
+ "#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Colombier, c.<SUP>e</SUP> du Bourg-lès-Valence (Dr).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Colongias (versus), <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ COLUMBUS, maritus Petronillæ, <A HREF="#p_72">72</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Combouvet (versus), <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Commissum</EM> (decidera in), <A HREF="#p_74">74</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 479 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Commune</EM>, <A HREF="#p_157">157</A>, <A HREF="#p_161">161</A>,
+ <A HREF="#p_165">165</A>, <A HREF="#p_166">166</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>C-nia</EM>, <A HREF="#p_3">3</A> n, <A HREF="#p_4">4</A>, <A
+ HREF="#p_58">58</A>, <A HREF="#p_60">60</A>, <A HREF="#p_62">62</A>,
+ <A HREF="#p_93">93</A>, <A HREF="#p_99">99</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 485 <EM>a, b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Communia</EM>, <A HREF="#p_153">153</A>, <A HREF=
+ "#p_154">154</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Octroi.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Completorium</EM>, <A HREF="#p_60">60</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Complies [Duc. II. 499 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Computare</EM>, <A HREF="#p_117">117</A>, <A HREF=
+ "#p_166">166</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Rendre compte [Duc. II. 504 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Computum</EM>, <A HREF="#p_117">117</A>, <A HREF=
+ "#p_164">164</A>, <A HREF="#p_166">166</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Compte [Duc. II. 504 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Conchiis (Anthonius de), <A HREF="#p_176">176</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Concilium</EM> episcopale, <A HREF="#p_131">131</A>, <A HREF=
+ "#p_132">132</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Condamina</EM>, <A HREF="#p_4">4</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 516 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Conductitia</EM> domus, <A HREF="#p_42">42</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --familia, <A HREF="#p_22">22</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Confluentis portus, <A HREF="#p_90">90</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Confoulen, c.<SUP>e</SUP> du Bourg-lès-Valence(Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Confraternitatis</EM>, <EM>C-triæ</EM> domus, <A HREF=
+ "#p_16">16</A> <EM>n</EM>, <A HREF="#p_41">41</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 535 <EM>a, c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Confrontare</EM>, <A HREF="#p_106">106</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Limiter.
+ </LI>
+ <LI>
+ Conners, C-nier, Coogner (bosc del), <A HREF="#p_80">80</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(domus del), <A HREF="#p_79">79</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(terra del), <A HREF="#p_81">81</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Le Cognier, c.<SUP>e</SUP> d'Alixan (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ CONRALDUS, episcopus Portuensis [1219-27], <A HREF="#p_59">59</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Conrearius</EM>, <EM>Corr-s</EM>, <A HREF="#p_95">95</A>, <A
+ HREF="#p_98">98</A>, <A HREF="#p_102">102</A>, <A HREF=
+ "#p_103">103</A>, <A HREF="#p_104">104</A>, <A HREF="#p_106">106</A>,
+ <A HREF="#p_107">127</A>, <A HREF="#p_109">109</A>, <A HREF=
+ "#p_110">110</A>, <A HREF="#p_113">113</A>, <A HREF="#p_115">115</A>,
+ <A HREF="#p_116">116</A>, <A HREF="#p_121">121</A>, <A HREF=
+ "#p_154">154</A>, <A HREF="#p_155">155</A>, <A HREF="#p_161">161</A>,
+ <A HREF="#p_163">163</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Procureur [Duc. II. 618 <EM>a, b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Consuetudines</EM>, <A HREF="#p_6">6</A>, <A HREF="#p_28">28</A>,
+ <A HREF="#p_32">32</A>, <A HREF="#p_42">42</A>, <A HREF=
+ "#p_60">60</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Cornacio, C-az(de), <A HREF="#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes de), <A HREF="#p_46">46</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Cornas, c. de Saint-Péray (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Corporis</EM> Christi octabæ, <A HREF="#p_174">174</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CORREIA (Petrus), testis, <A HREF="#p_32">32</A>, <A HREF=
+ "#p_33">33</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CORRIGIA (Mauricia &amp; Petronilla), <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Costa</EM>, <A HREF="#p_104">104</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Coût [Duc. II. 633 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Costæ Burgi (carreria), <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ COSTE (Guigo), <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF="#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ COTINI (Stephanus), notarius, <A HREF="#p_104">104</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ COVENENT, C-NZ, uxor P. C., <A HREF="#p_32">32</A>, <A HREF=
+ "#p_33">33</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ COVIDATUS, testis, <A HREF="#p_36">36</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Cozau (Chatbertus de), <A HREF="#p_22">22</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Coussaud, c.<SUP>e</SUP> d'Alixan (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Crest, Crista (Paganus de), <A HREF="#p_36">36</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Pe. de, <A HREF="#p_46">46</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(præpositus de), <A HREF="#p_96">96</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --C-tæ Arnaudi (curia delphin.), <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Crest, a. de Die (Dr)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Croses (hortus delz), <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Cruceolo, C-ciolo, C-çol, C-colio, Crusseolio. C-lo, C-sol, C- szol,
+ C-
+ </LI>
+ <LI>
+ lio, Cruzol (de), <A HREF="#p_100">100</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Aldebertus de), <A HREF="#p_34">34</A>, <A HREF="#p_35">35</A>, <A
+ HREF="#p_36">36</A>, <A HREF="#p_45">45</A>, <A HREF="#p_46">46</A>,
+ <A HREF="#p_63">63</A>, <A HREF="#p_64">64</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(bajulus de), <A HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(baronia de), <A HREF="#p_137">137</A>, <A HREF="#p_139">139</A>,
+ <A HREF="#p_145">145</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(castellanus de), <A HREF="#p_141">141</A>, <A HREF=
+ "#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(castrum de), <A HREF="#p_12">12</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(comtes de), <A HREF="#p_180">180</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(dominus de), <A HREF="#p_65">65</A>, <A HREF="#p_125">125</A>, <A
+ HREF="#p_127">127</A>, <A HREF="#p_128">128</A>, <A HREF=
+ "#p_131">131</A>, <A HREF="#p_132">132</A>, <A HREF="#p_141">141</A>,
+ <A HREF="#p_144">144</A>, <A HREF="#p_146">146</A>, <A HREF=
+ "#p_148">148</A>, <A HREF="#p_149">149</A>, <A HREF="#p_168">168</A>,
+ <A HREF="#p_171">171</A>, <A HREF="#p_172">172</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(domus de), <A HREF="#p_168">168</A>, <A HREF="#p_170">170</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Folco de), <A HREF="#p_36">36</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Guido de), <A HREF="#p_34">34</A>, <A HREF="#p_35">35</A>, <A
+ HREF="#p_49">49</A>, <A HREF="#p_50">50</A>, <A HREF="#p_63">63</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Guillelmus de): <EM>vid</EM>. Willel..
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Jean-Charles de), <A HREF="#p_180">180</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(missa de), <A HREF="#p_174">174</A>, <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Rainaudus de), <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Willelmus de), <A HREF="#p_9">9</A>, <A HREF="#p_11">11</A>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_16">16</A>, <A HREF="#p_37">37</A>, <A HREF=
+ "#p_38">38</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF="#p_49">49</A>, <A
+ HREF="#p_64">64</A>, <A HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Crussol, c.<SUP>e</SUP> de St-Péray (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cubsella</EM> ferri, <A HREF="#p_118">118</A>,
+ </LI>
+ <LI>
+ Cufia (Joannes de), <A HREF="#p_116">116</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ CUILIONIS (Petrus), testis, <A HREF="#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Culcitra</EM> de pluma, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Oreiller [Duc. II. 690 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Cultura</EM>, <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Couverture [Duc. II. 696 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Cumbis (Joannes de), <A HREF="#p_173">173</A>, <A HREF=
+ "#p_174">174</A>, <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Les Combes, c.<SUP>e</SUP> de Guilherand (Ard.)?</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Cureria Burgi, <A HREF="#p_15">15</A>, <A HREF="#p_16">16</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --ejus porta, <A HREF="#p_58">58</A>, <A HREF="#p_92">92</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Curia</EM> episcopalis, <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF=
+ "#p_77">77</A>, <A HREF="#p_87">87</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --prioratus Burgi, <A HREF="#p_114">114</A>, <A HREF=
+ "#p_121">121</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Curialis</EM>, <A HREF="#p_99">99</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Sergent [Duc. II. 715 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Curtis</EM>, <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF="#p_106">106</A>,
+ <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --hospitii episcop., <A HREF="#p_87">87</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Cour [Duc. II. 624].
+ </LI>
+ <LI>
+ Cuveira (Ademarus de), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Cysterciensis ordo, <A HREF="#p_89">89</A>, <A HREF="#p_100">100</A>.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ DALMATIUS, præceptor Hospit., <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Dalphinatus parlamentum, <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Debatum</EM>, <A HREF="#p_137">137</A>, <A HREF="#p_138">138</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Débat [Duc. II. 748 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Decima</EM>, <A HREF="#p_15">15</A>, <A HREF="#p_23">23</A>, <A
+ HREF="#p_27">27</A>, <A HREF="#p_41">41</A>, <A HREF="#p_58">58</A>,
+ <A HREF="#p_61">61</A>, <A HREF="#p_75">75</A>, <A HREF=
+ "#p_78">78</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --agnorum, <A HREF="#p_76">76</A>, <A HREF="#p_77">77</A>, <A HREF=
+ "#p_160">160</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Dîme [Duc. II. 758],
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Decimaria</EM>, <A HREF="#p_76">76</A>, <A HREF="#p_77">77</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 761 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Dei Adjutorlo, Deiaj-o (Eustachius de), <A HREF="#p_81">81</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Guillelmus de), <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus de), <A HREF="#p_73">73</A>, <A HREF="#p_87">87</A>, <A
+ HREF="#p_88">88</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Divajeu, c. de Crest-Sud (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ DEI FECIT (Eynardus), <A HREF="#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), <A HREF="#p_144">144</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Deliberare</EM>, <A HREF="#p_102">102</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Livrer [Duc. II. 787 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ DEODATUS, officialis Valent., <A HREF="#p_86">86</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Desamparare</EM>, <A HREF="#p_171">171</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 813 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ DESIDERII (Joannes), <A HREF="#p_112">112</A>, <A HREF=
+ "#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Devestire</EM> (se), <A HREF="#p_106">106</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 827 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Devisium</EM>, <A HREF="#p_4">4</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[cf. Duc. II. 826 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Diensis canonicus, <A HREF="#p_96">96</A>, <A HREF="#p_98">98</A>, <A
+ HREF="#p_99">99</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --civitas, <A HREF="#p_144">144</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --comes: Joannes de Pictavia.
+ </LI>
+ <LI>
+ --comitatus, <A HREF="#p_71">71</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --dioecesis, <A HREF="#p_78">78</A>, <A HREF="#p_149">149</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --electus, <A HREF="#p_60">60</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --episcopatus, <A HREF="#p_71">71</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --episcopus, <A HREF="#p_63">63</A>, <A HREF="#p_99">99</A>, <A HREF=
+ "#p_176">176</A>: Joan. de Pictav..
+ </LI>
+ <LI>
+ --officialis, <A HREF="#p_78">78</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Die (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Dievûjua. = Dei Adjutorio.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Dimissoria</EM> littera, <A HREF="#p_161">161</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. II. 861 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ DIEDER (B.) vinca, <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Disisia (Joannes de), <A HREF="#p_108">108</A>, <A HREF=
+ "#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Diviso (in), locus, <A HREF="#p_112">112</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Doctor</EM> decretorum, <A HREF="#p_153">153</A>, <A HREF=
+ "#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --legum, <A HREF="#p_147">147</A>, <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Dominium</EM>, <A HREF="#p_8">8</A>, <A HREF="#p_15">15</A>, <A
+ HREF="#p_16">16</A>, <A HREF="#p_20">20</A>, <A HREF="#p_23">23</A>,
+ <A HREF="#p_34">34</A>, <A HREF="#p_37">37</A>, <A HREF=
+ "#p_38">38</A>, <A HREF="#p_41">41</A>, <A HREF="#p_42">42</A>, <A
+ HREF="#p_45">45</A>, <A HREF="#p_46">46</A>, <A HREF="#p_48">48</A>,
+ <A HREF="#p_58">58</A>, <A HREF="#p_61">61</A>, <A HREF=
+ "#p_63">63</A>, <A HREF="#p_64">64</A>, <A HREF="#p_65">65</A>, <A
+ HREF="#p_68">68</A>, <A HREF="#p_69">69</A>, <A HREF="#p_74">74</A>,
+ <A HREF="#p_75">75</A>, <A HREF="#p_106">106</A>, <A HREF=
+ "#p_109">109</A>, <A HREF="#p_171">171</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --directum, <A HREF="#p_79">79</A>, <A HREF="#p_166">166</A>, <A
+ HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. II. 916 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Domus</EM> episcopalis, <A HREF="#p_43">43</A>, <A HREF=
+ "#p_100">100</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ DONNOS &amp; filii, donatores, <A HREF="#p_41">41</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ DORERII (Perononus) Burgi, <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Droe (abbas de), <A HREF="#p_52">52</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>(Haute-Loire)</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Druestal, D-llo (Humbertus de), <A HREF="#p_38">38</A>, <A HREF=
+ "#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Durtail, c. de Saint-Romain-de-Lerp (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Dumaynium</EM>, <A HREF="#p_122">122</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Domaine.
+ </LI>
+ <LI>
+ DURANDI (Joannes), <A HREF="#p_113">113</A>, <A HREF=
+ "#p_131">131</A>, <A HREF="#p_135">135</A>, <A HREF="#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ DURNASII (Conradus, Perrinus), <A HREF="#p_102">102</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ DYMBERTON, D-TUS (Encmundus), <A HREF="#p_177">177</A>.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ <EM>Ebdomadarius</EM>, <EM>Ededmaderius</EM>, <A HREF=
+ "#p_159">159</A>, <A HREF="#p_174">174</A>, <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(cf. DUC. III. 638 <EM>c</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ Ebredunensis archiepiscopus: B.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Embrun (Hautes-Alpes).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ EDELONIS (Glaudius), <A HREF="#p_176">176</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ELDENO, canonicus Valentinus, <A HREF="#p_22">22</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Elevare</EM> clericos in choro, <A HREF="#p_3">3</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ELOYSSERDI (Jacobus), conrear., <A HREF="#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Emendum</EM>, <A HREF="#p_20">20</A>, <A HREF="#p_42">42</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Emologare</EM>, <A HREF="#p_91">91</A>, <A HREF="#p_93">93</A>,
+ <A HREF="#p_94">94</A>, <A HREF="#p_144">144</A>, <A HREF=
+ "#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. III. 40 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Emulimentum</EM>, <A HREF="#p_165">165</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Emolument.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Enclausa</EM>, <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Ecluse.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Epifardus</EM>, <A HREF="#p_135">135</A>, <A HREF=
+ "#p_136">136</A>, <A HREF="#p_162">162</A>, <A HREF="#p_163">163</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Clerc.
+ </LI>
+ <LI>
+ Erbes (Willelmus d'), <A HREF="#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Herbeys, c. de Grenoble (Is.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ ERVIS (Guiguo), testis, <A HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Esclausas (fossatum de las), <A HREF="#p_94">94</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Estra episcopalis, <A HREF="#p_58">58</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. III. 108 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ EUGENIUS, papa [<EM>IV</EM> 1431-47], <A HREF="#p_141">141</A>, <A
+ HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ EUSTORGII (Willelmus), <A HREF="#p_9">9</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Evangelia</EM> (SS.), <A HREF="#p_70">70</A>, <A HREF=
+ "#p_114">114</A>, <A HREF="#p_117">117</A>, <A HREF="#p_158">158</A>,
+ <A HREF="#p_162">162</A>, <A HREF="#p_172">172</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Expletum</EM>, <A HREF="#p_134">134</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. III. 162 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Extortio</EM>, <A HREF="#p_124">124</A>. (DUC. III. 170
+ <EM>c</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Eyminata</EM> siliginis, <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Hémine.
+ </LI>
+ <LI>
+ EYNARDI (Lantelmus), correarius, <A HREF="#p_99">99</A>.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ FABRI (Anthonius), <A HREF="#p_176">176</A>, <A HREF=
+ "#p_177">177</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Aubertus), <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Guillelmus), <A HREF="#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Stephanus), <A HREF="#p_129">129</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Fabrica</EM> ecclesiæ, <A HREF="#p_60">60</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. III. 175 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Fabrica (Joannes de), <A HREF="#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Fagno = Fayno.
+ </LI>
+ <LI>
+ FALAVEL (Petrus), <A HREF="#p_114">114</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ FALCO, episcopus Valentinus [1187-1200], <A HREF="#p_20">20</A>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_22">22</A>, <A HREF="#p_24">24</A>, <A HREF=
+ "#p_30">30</A>, <A HREF="#p_39">39</A>, <A HREF="#p_132">132</A>, <A
+ HREF="#p_137">137</A>, <A HREF="#p_138">138</A>, <A HREF=
+ "#p_142">142</A>, <A HREF="#p_146">146</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, prior S<SUP>i</SUP> Petri de B., <A HREF="#p_9">9</A>, <A HREF=
+ "#p_11">11</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ FALCONIS (Anthonius), <A HREF="#p_124">124</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ FALQUETI (Petrus), notarius, <A HREF="#p_95">95</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Falsitas</EM> litterarum apost., <A HREF="#p_55">55</A>, <A HREF=
+ "#p_57">57</A>, <A HREF="#p_101">101</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Famionis (Jacobus de), <A HREF="#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ FAYA (Petrus), notarius, <A HREF="#p_125">125</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Fayno (Bertonus de), <A HREF="#p_113">113</A>, <A HREF=
+ "#p_117">117</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Guillelmus de), <A HREF="#p_122">122</A>, <A HREF=
+ "#p_125">125</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Feodatarius</EM>, <A HREF="#p_26">26</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Feudataire.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Feodum</EM>, <A HREF="#p_26">26</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Fief [DUC. III. 275 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ FERLAI (Arnaudus), testis, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ FERRALHONIS (Joannes), <A HREF="#p_129">129</A>, <A HREF=
+ "#p_130">130</A>, <A HREF="#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Ferrateriæ (vicus) Valentiæ, <A HREF="#p_16">16</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ FERRERA (Joannes), <A HREF="#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ FEU (Jehan du), sergent, <A HREF="#p_127">127</A>, <A HREF=
+ "#p_128">128</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Feuda</EM> canonicorum, <A HREF="#p_4">4</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Feudalis</EM> res, <A HREF="#p_140">140</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Feudatarius</EM>, <EM>F-dot-s</EM>, <A HREF="#p_20">20</A>, <A
+ HREF="#p_42">42</A>, <A HREF="#p_43">43</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Vassal [DUC. III. 274 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ FEYSSEYRII (Jacobus), <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ FINELLI (Joannes), piscator, <A HREF="#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Flamine</EM> sorti (clamis &amp; supertunicale de), <A HREF=
+ "#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Flasata</EM>, <EM>Flassata</EM>, <A HREF="#p_83">83</A>, <A HREF=
+ "#p_111">111</A>, <A HREF="#p_112">112</A>, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Couverture piquée [DUC. III. 319 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Florenus</EM>, <A HREF="#p_109">109</A>, <A HREF=
+ "#p_154">154</A>, <A HREF="#p_155">155</A>, <A HREF="#p_138">138</A>,
+ <A HREF="#p_163">163</A>, <A HREF="#p_170">170</A>, <A HREF=
+ "#p_171">171</A>, <A HREF="#p_174">174</A>, <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. III. 324 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ FOCHERII (Berthonus), consil., <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Fonte Malo (Joannes de), <A HREF="#p_46">46</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Fornellum</EM>, <A HREF="#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Chambre voûtée [DUC. III. 371 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ FORNETI (Petrus), piscator, <A HREF="#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ FORONIS (Gonetus), clericus, <A HREF="#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Fossata</EM> Burgi, <A HREF="#p_41">41</A>, <A HREF=
+ "#p_50">50</A>, <A HREF="#p_58">58</A>, <A HREF="#p_92">92</A>, <A
+ HREF="#p_93">93</A>, <A HREF="#p_94">94</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ FRAGNONIS, F-GUENIS (Joannes), <A HREF="#p_112">112</A>, <A HREF=
+ "#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Franciæ, F-corum regnum, <A HREF="#p_122">122</A>, <A HREF=
+ "#p_123">123</A>, <A HREF="#p_132">132</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --rex, <A HREF="#p_109">109</A>, <A HREF="#p_122">122</A>, <A HREF=
+ "#p_127">127</A>, <A HREF="#p_128">128</A>, <A HREF="#p_168">168</A>,
+ <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>France</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ FRANCONIS (Joannetus), <A HREF="#p_106">106</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Francus</EM> auri, <A HREF="#p_124">124</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. III. 393 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Fratrum Minorum Valentiæ conventus [<EM>fondé en</EM> 1248], <A HREF=
+ "#p_172">172</A>, <A HREF="#p_180">180</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Fraxino (Humbertus de), <A HREF="#p_128">128</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Fresnes-sur-Escaut (Nord).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Fraysse (Arnaudus del), <A HREF="#p_87">87</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Le Fraisse, c.<SUP>e</SUP> de Grane (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ FREIDEIRA (Guigo), testis, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Fueno (Joannes de), <A HREF="#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Furca</EM>, <A HREF="#p_97">97</A>, <A HREF="#p_98">98</A>, <A
+ HREF="#p_99">99</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Gibet [Duc. III. 438].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Furnus</EM>, <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --abbatis, <A HREF="#p_20">20</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --ecclesiæ, <A HREF="#p_15">15</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --novum S<SUP>i</SUP> Felicis, <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Fusaria Burgi, <A HREF="#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. III. 445 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ G., decanus Valentiæ [1261], <A HREF="#p_79">79</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Gado (Petrus de), <A HREF="#p_71">71</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GALATEI (Joannes), feudot., <A HREF="#p_42">42</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GALBERTI (Petrus), <A HREF="#p_96">96</A>, <A HREF="#p_99">99</A>,
+ </LI>
+ <LI>
+ GALE (Anthonius), notarius, <A HREF="#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GARCINA, mater Saziæ, <A HREF="#p_47">47</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Gardacorcium</EM>, <A HREF="#p_122">122</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[cf. Duc. III. 480 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ GARINI (Humbertus), præpositus &amp; officialis Valentinus, <A HREF=
+ "#p_128">128</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GARNERII mansus, <A HREF="#p_61">61</A>, <A HREF="#p_106">106</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), magister Valentinen., <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GARNIER (Athanase), frère, <A HREF="#p_181">181</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Gatgeria</EM>, <A HREF="#p_4">4</A> <EM>n</EM>, <A HREF=
+ "#p_35">35</A>, <A HREF="#p_38">38</A>, <A HREF="#p_42">42</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. III. 493 <EM>b</EM>]
+ </LI>
+ <LI>
+ GAUDILHONIS (Jaquetus), <A HREF="#p_135">135</A>, <A HREF=
+ "#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GAUTERII (Petrus), notar., <A HREF="#p_140">140</A>, <A HREF=
+ "#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Gavaisano (Giraldus de), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Gebennæ (Martinus), subprior Lyoncelli, <A HREF="#p_90">90</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --G-nensis dioecesis, <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF=
+ "#p_106">106</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Genève (Suisse).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Genasio (Hugo de), decanus Valentiæ [1405-29], <A HREF=
+ "#p_130">130</A>, <A HREF="#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes de), <A HREF="#p_144">144</A>, <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Ludovicus de), <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Raynaudus de), <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Genas, c. de Meyzieux (Is.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ GENTIO, præpositus Valentiæ, <A HREF="#p_18">18</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GERALDUS, episcopus Valentiæ [1220-27], <A HREF="#p_57">57</A>
+ <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, filius A. de Crucolio, <A HREF="#p_35">35</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Gilloscho (Bonetus de), <A HREF="#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Gilhoc, c. de La Mastre (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ GIRARDI (Joannis) vinea, <A HREF="#p_106">106</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GIRBERNZ (Pe[trus]), testis, <A HREF="#p_46">46</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GIRBERTUS, <A HREF="#p_42">42</A>, <A HREF="#p_43">43</A>, <A HREF=
+ "#p_46">46</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF="#p_50">50</A>, <A
+ HREF="#p_61">61</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GLADUZ, GLAUDUS (Joannes), <A HREF="#p_16">16</A>, <A HREF=
+ "#p_41">41</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Glandeve (Peyrotus de), <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GONTARDUS, episcopus Valentiæ [1063-1100?], <A HREF="#p_6">6</A>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_18">18</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Graduatus</EM>, <A HREF="#p_163">163</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. III. 546 b].
+ </LI>
+ <LI>
+ Grana (W. de), <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Grane, c. de Crest-Sud (Dr.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Granerium</EM>, <A HREF="#p_166">166</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. III. 554 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Grangia</EM>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. III. 553].
+ </LI>
+ <LI>
+ Gratianopolis (curia major consistorii delphin.), <A HREF=
+ "#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --episcopus, <A HREF="#p_179">179</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --officialis, <A HREF="#p_178">178</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Grenoble (Is.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ GROSSA, uxor A. Alamanni, <A HREF="#p_66">66</A>, <A HREF=
+ "#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GROSSETA, G-SONA, uxor P.F., <A HREF="#p_114">114</A>, <A HREF=
+ "#p_116">116</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GUALBERT (W.), miles, <A HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GUARNERII (Juvenis), <A HREF="#p_33">33</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Guerpire</EM>, <A HREF="#p_69">69</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Se déssaisir [Duc. III. 584 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Guerra</EM>, <A HREF="#p_9">9</A>, <A HREF="#p_12">12</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Guerre [Duc. III. 585 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ GUICHARDONUS, clericus, <A HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GUIDONIS (Poncius), <A HREF="#p_101">101</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Will.), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ GUIGO, episcopus Valentiæ [1016-25], <A HREF="#p_18">18</A>
+ <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --prior S<SUP>i</SUP> Petri de B., <A HREF="#p_13">13</A>, <A HREF=
+ "#p_25">25</A>, <A HREF="#p_41">41</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Guillaran (grangia a), <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Guilherand, c. de St-Péray (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ GUILLELMUS, episcopus Valentiæ [de Roussillon, 1297-1331], <A
+HREF="#p_105">105</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, præpositi Valentiæ, <A HREF="#p_18">18</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, officialis Valent., <A HREF="#p_85">85</A>.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ <EM>Habituatus</EM>, <A HREF="#p_163">163</A>, <A HREF=
+ "#p_169">169</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. III. 608 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Helemosinaria (domus pauperum) S<SUP>i</SUP> Petri de Burgo, <A HREF=
+ "#p_16">16</A> <EM>n</EM>, <A HREF="#p_28">28</A>, <A HREF=
+ "#p_42">42</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF="#p_58">58</A>, <A
+ HREF="#p_107">107</A>, <A HREF="#p_167">167</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ HEUSTACHIUS, episcopus Valentiæ [1107-1141], <A HREF="#p_18">18</A>
+ <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ---præpositus Valentiæ &amp; abbas S<SUP>i</SUP> Petri de B., <A
+ HREF="#p_15">15</A>, <A HREF="#p_16">16</A>, <A HREF="#p_19">19</A>,
+ <A HREF="#p_20">20</A>, <A HREF="#p_40">40</A>, <A HREF=
+ "#p_41">41</A>, <A HREF="#p_42">42</A>, <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Homagium</EM>, <A HREF="#p_92">92</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. III. 678].
+ </LI>
+ <LI>
+ HONORIUS, papa [<EM>III</EM> 1216-27], <A HREF="#p_50">50</A>, <A
+ HREF="#p_52">52</A>, <A HREF="#p_53">53</A>, <A HREF="#p_54">54</A>,
+ <A HREF="#p_55">55</A>, <A HREF="#p_56">56</A>, <A HREF=
+ "#p_57">57</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Hospitalis [Burgi], <A HREF="#p_165">165</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --pontis [Rhodani], <A HREF="#p_45">45</A> <EM>n</EM>, <A HREF=
+ "#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --B<SUP>i</SUP> Antonii de Burgo, <A HREF="#p_112">112</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --S<SUP>i</SUP> Jacobi Valentiæ, <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --B<SUP>æ</SUP> Mariæ de Burgo, <A HREF="#p_111">111</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --S<SUP>i</SUP> Sepulcri capellanus, cimiterium, domus, fratres, <A
+ HREF="#p_22">22</A>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_23">23</A>, <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Hugone (Aymo de), <A HREF="#p_172">172</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ HUGONIS (Joannes), presb., <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ HUMBERTUS, archiepiscopus Viennensis [1206-1215], <A HREF=
+ "#p_43">43</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, episcopus Valentiæ (I), <A HREF="#p_18">18</A> <EM>n</EM>. (II),
+ <A HREF="#p_36">36</A> <EM>n</EM>, <A HREF="#p_38">38</A>, <A HREF=
+ "#p_39">39,</A> <A HREF="#p_40">40</A>, <A HREF="#p_43">43</A>, <A
+ HREF="#p_46">46</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF="#p_49">49</A>,
+ <A HREF="#p_102">102</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, procurator Burgi, <A HREF="#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, testis, <A HREF="#p_33">33</A>, <A HREF="#p_43">43</A>.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ <EM>Iconomus</EM>, <A HREF="#p_172">172</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. III. 750 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Imperium, <A HREF="#p_123">123</A>, <A HREF="#p_132">132</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --L'<EM>Empire</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Imperium</EM> merum, <A HREF="#p_96">96</A>, <A HREF=
+ "#p_97">97</A>, <A HREF="#p_99">99</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --mixtum, <A HREF="#p_99">99</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. III. 774 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Implastrum</EM>, <A HREF="#p_114">114</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Emplâtre [DUC. III. 777 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Incarnati</EM> Verbi annus, <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Incarnatio</EM> Domini, <A HREF="#p_9">9</A>, <A HREF=
+ "#p_13">13</A>, <A HREF="#p_28">28</A>, <A HREF="#p_31">31</A>, <A
+ HREF="#p_33">33</A>, <A HREF="#p_39">39</A>, <A HREF="#p_48">48</A>,
+ <A HREF="#p_67">67</A>, <A HREF="#p_75">75</A>, <A HREF=
+ "#p_82">82</A>, <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF="#p_105">105</A>,
+ <A HREF="#p_108">108</A>, <A HREF="#p_122">122</A>, <A HREF=
+ "#p_125">125</A>, <A HREF="#p_128">128</A>, <A HREF="#p_129">129</A>,
+ <A HREF="#p_132">132</A>, <A HREF="#p_135">135</A>, <A HREF=
+ "#p_136">136</A>, <A HREF="#p_140">140</A>, <A HREF="#p_147">147</A>,
+ <A HREF="#p_168">168</A>, <A HREF="#p_173">173</A>, <A HREF=
+ "#p_177">177</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Incuratus</EM>, III.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Curé [DUC. III. 805 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Indecizus</EM>, <A HREF="#p_141">141</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Non jugé.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Indictum</EM>, <A HREF="#p_153">153</A>, <A HREF=
+ "#p_154">154</A>, <A HREF="#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Taxe [DUC. III. 812 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ INNOCENTIUS papa [III], <A HREF="#p_40">40</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Inpetitor</EM>, <A HREF="#p_79">79</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Adversaire.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Inquesta</EM>, <A HREF="#p_115">115</A>, <A HREF=
+ "#p_116">116</A>, <A HREF="#p_125">125</A>, <A HREF="#p_144">144</A>,
+ <A HREF="#p_149">149</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Enquête [DUC. III. 843 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Inquestare</EM>, <A HREF="#p_151">151</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. III. 843 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Installare</EM>, <A HREF="#p_93">93</A>, <A HREF=
+ "#p_158">158</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Installer [DUC. III. 853 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Interticium</EM> s. fascis cerea, <A HREF="#p_169">169</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Torche [DUC. III. 876 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Intitulare</EM>, <A HREF="#p_134">134</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Accuser.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Intrata</EM>. vini, <A HREF="#p_153">153</A>, <A HREF=
+ "#p_154">154</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Droit d'entrée [DUC. III. 878 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Introgium</EM>, <A HREF="#p_166">166</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. III. 859 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Inventarium</EM>, <A HREF="#p_117">117</A>, <A HREF=
+ "#p_163">163</A>, <A HREF="#p_165">165</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. III. 882, I<SUP>o</SUP>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Investire</EM>, <A HREF="#p_106">106</A>, <A HREF=
+ "#p_177">177</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. III. 883, <A HREF="#p_2">2</A><SUP>o</SUP>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Iretribucio</EM>, <A HREF="#p_14">14</A>. = Retributio.
+ </LI>
+ <LI>
+ Isara, <A HREF="#p_107">107</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --L'<EM>Isère aff. du Rhône, r.g. (Is. &amp; Dr.)</EM>
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ J., prior de Burgo, <A HREF="#p_50">50</A>, <A HREF="#p_65">65</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ JACOBUS, notarius episcopi Valent., <A HREF="#p_31">31</A>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_36">36</A>, <A HREF="#p_38">38</A>, <A HREF=
+ "#p_39">39</A>, <A HREF="#p_43">43</A>, <A HREF="#p_46">46</A>, <A
+ HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Jaline (Pctrus de), <A HREF="#p_117">117</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ JARENTO, prior de Burgo, <A HREF="#p_32">32</A>, <A HREF=
+ "#p_33">33</A>, <A HREF="#p_45">45</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ JAUSEMANDUS, codurerius, <A HREF="#p_116">116</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Jauta (Garanthonus de), <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Javaisa, J-ano, J-aysan, Javeysano (terraor, territorium de), <A
+ HREF="#p_58">58</A>, <A HREF="#p_79">79</A>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_81">81</A>, <A HREF="#p_90">90</A> = S.
+ Marcelli de J.
+ </LI>
+ <LI>
+ JEARRY (Louis-Antoine), <A HREF="#p_181">181</A>, <A HREF=
+ "#p_182">182</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ JOANNES, archiepiscopus Viennentis [<EM>de Bernin</EM> 1218-17
+ <EM>avril</EM> 1266], <A HREF="#p_51">51</A> <EM>n</EM>, <A HREF=
+ "#p_65">65</A>, <A HREF="#p_67">67</A>, <A HREF="#p_84">84</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, episcopus Valentin. &amp; Diensis [<EM>de Genève</EM> 13
+ <EM>févr.</EM> 1283-1297], <A HREF="#p_99">99</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, officialis Valentinus, <A HREF="#p_75">75</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, vicariolus, <A HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ JOANNETA, relicta, <A HREF="#p_111">111</A>, <A HREF=
+ "#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ JOANNINI (Alziacius), <A HREF="#p_144">144</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ JOANNIS (S<SUP>i</SUP>) festum, <A HREF="#p_46">46</A>, <A HREF=
+ "#p_48">48</A>, <A HREF="#p_63">63</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Baptistæ fest., <A HREF="#p_108">108</A>, <A HREF="#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --nativitas, <A HREF="#p_139">139</A> [25 <EM>juin</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ JORAM (W.), testis, <A HREF="#p_33">33</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ JORNETI (Petrus), <A HREF="#p_112">112</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ JOVENCELLI (Petronetus), <A HREF="#p_81">81</A>, <A HREF=
+ "#p_82">82</A>, <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), <A HREF="#p_81">81</A>, <A HREF="#p_82">82</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Robertus), <A HREF="#p_168">168</A>, <A HREF="#p_171">171</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Jubilate</EM> (dominica), <A HREF="#p_81">81</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --3<SUP>e</SUP> <EM>après Pâques</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Judex</EM> capitularis, <A HREF="#p_178">178</A>, <A HREF=
+ "#p_179">179</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --clericorum Burgi, <A HREF="#p_176">176</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ JULIANI (s<SUP>i</SUP>) festum, <A HREF="#p_95">95</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --28 <EM>août</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Jure</EM> scripto (patria recta), <A HREF="#p_123">123</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Justicare</EM>, <A HREF="#p_97">97</A>. = Justitiare [DUC. III.
+ 953].
+ </LI>
+ <LI>
+ Juvet: <EM>vid.</EM> S<SUP>i</SUP> Petri de J.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ KAROLUS [V], rex Francorum, <A HREF="#p_123">123</A>.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ Labeu (en), locus, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Laborator</EM>, <A HREF="#p_176">176</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. IV. 5 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Lætare Jerusalem</EM> (dominica), <A HREF="#p_98">98</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --4<SUP>o</SUP> <EM>de Carême</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ LAMBERT DU VALTIER (Jean du), <A HREF="#p_181">181</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ LAMBERTI (Hugonetus), <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Michael), <A HREF="#p_98">98</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Willelmus), <A HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ LAMBERTUS, decanus Valentinus [1173-1223], <A HREF="#p_22">22</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --episcopus Valentinus [997 &amp; 1011, <IMG CLASS="symbol" SRC=
+ "images/img4.jpg" ALT="sigillum"> 15 <EM>janv.</EM>], <A
+HREF="#p_18">18</A>
+ <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, præpositus Valentiæ, <A HREF="#p_57">57</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ LANTELMUS, archipresbyter de Alexiano, <A HREF="#p_73">73</A>, <A
+ HREF="#p_74">74</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, bajulus, <A HREF="#p_31">31</A>, <A HREF="#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Lastic (Helis de), <A HREF="#p_172">172</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Lastic, c. de St-Flour (Cantal).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Laterani (dat.), <A HREF="#p_6">6</A>, <A HREF="#p_26">26</A>, <A
+ HREF="#p_28">28</A>, <A HREF="#p_78">78</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Palais de Latran</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ LATGERIUS, canon. S<SUP>i</SUP> Petri, <A HREF="#p_22">22</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Laudare</EM>, <A HREF="#p_16">16</A>, <A HREF="#p_17">17</A>, <A
+ HREF="#p_18">18</A>, <A HREF="#p_22">22</A>, <A HREF="#p_23">23</A>,
+ <A HREF="#p_24">24</A>, <A HREF="#p_35">35</A>, <A HREF=
+ "#p_36">36</A>, <A HREF="#p_38">38</A>, <A HREF="#p_39">39</A>, <A
+ HREF="#p_43">43</A>, <A HREF="#p_45">45</A>, <A HREF="#p_48">48</A>,
+ <A HREF="#p_106">106</A>, <A HREF="#p_131">131</A>, <A HREF=
+ "#p_139">139</A>, <A HREF="#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. IV, <A HREF="#p_42">42</A>, <A HREF=
+ "#p_4">4</A><SUP>o</SUP>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Laudatio</EM> [DUC. IV. 43. 1<SUP>o</SUP>], <A HREF=
+ "#p_39">39</A>, <A HREF="#p_45">45</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[<EM>ibid.</EM> 44. 3<SUP>o</SUP>], <A HREF="#p_34">34</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Laudes</EM>, <A HREF="#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. IV. 42 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Laudimium</EM>, <A HREF="#p_161">161</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. IV, <A HREF="#p_43">43</A>. <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ LAUTERII (Joannes), <A HREF="#p_112">112</A>, <A HREF=
+ "#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Lectus</EM>, <A HREF="#p_66">66</A>, <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Lit.
+ </LI>
+ <LI>
+ LEPORIS (Joannes), not., <A HREF="#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Lesda</EM>, <A HREF="#p_28">28</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. IV, <A HREF="#p_76">76</A> <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Leuca</EM>, <A HREF="#p_162">162</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Lieue [DUC. IV. 76 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Levis (Joanna de), <A HREF="#p_172">172</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Liberone (de), <A HREF="#p_144">144</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Poncius de), <A HREF="#p_77">77</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Willelmus de), <A HREF="#p_43">43</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Livron, c. de Loriot (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Libra</EM>, passim.
+ </LI>
+ <LI>
+ --ceræ, <A HREF="#p_23">23</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --piperis, <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Libratio</EM>, <A HREF="#p_58">58</A>, <A HREF="#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Distribution quotidienne [DUC. IV. 97 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Licenciatus</EM> in decretis, <A HREF="#p_147">147</A>, <A HREF=
+ "#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --in legibus, <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF="#p_116">116</A>, <A
+ HREF="#p_125">125</A>, <A HREF="#p_128">128</A>, <A HREF=
+ "#p_133">133</A>, i35, <A HREF="#p_140">140</A>, <A HREF=
+ "#p_147">147</A>, <A HREF="#p_152">152</A>, <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Ligores</EM>, <A HREF="#p_118">118</A>. = Ligones?
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Limina sanctorum petentes</EM>, <A HREF="#p_30">30</A>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_146">146</A>, <A HREF="#p_149">149</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Lioncelli abbas, <A HREF="#p_79">79</A>, <A HREF="#p_89">89</A>, <A
+ HREF="#p_90">90</A>, <A HREF="#p_100">100</A>, <A HREF=
+ "#p_101">101</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --cellararius, <A HREF="#p_101">101</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --pastores, <A HREF="#p_76">76</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --prior, <A HREF="#p_101">101</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --subprior, <A HREF="#p_89">89</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Léoncel, Cîteaux, c. de St-Jean-en-Royans (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Littera</EM> dominicalis, <A HREF="#p_30">30</A>, <A HREF=
+ "#p_38">38</A>, <A HREF="#p_39">39</A>, <A HREF="#p_43">43</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ LOCELLI (Matthæus), <A HREF="#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ LOCHAYLE (Petrus), <A HREF="#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Loisas (territorium de), <A HREF="#p_92">92</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ LOMBARDI. 30 <EM>n</EM>, <A HREF="#p_143">143</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ LUDOVICUS, rex Francorum, <A HREF="#p_168">168</A>, <A HREF=
+ "#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Lugdunensis dioecesis, <A HREF="#p_124">124</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --officialis, <A HREF="#p_178">178</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Lyon (Rhône).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Lugro (Joannes de), <A HREF="#p_95">95</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Luminria</EM>, <A HREF="#p_171">171</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Illumination [DUC. IV. 159 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ LUQUETA, uxor, <A HREF="#p_112">112</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Lyoncelli = Lioncelli.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ Macelli (platea) Valentiæ, <A HREF="#p_119">119</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Macello (Joannes de), <A HREF="#p_119">119</A>, <A HREF=
+ "#p_120">120</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Macellum</EM> Burgi, <A HREF="#p_28">28</A>, <A HREF=
+ "#p_105">105</A>, <A HREF="#p_153">153</A>, <A HREF="#p_154">154</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Valentiæ, <A HREF="#p_28">28</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Boucherie.
+ </LI>
+ <LI>
+ MAGANHA, cognomen, <A HREF="#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Magister</EM> chori, <A HREF="#p_156">156</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --clericorum, <A HREF="#p_163">163</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --in medicina, <A HREF="#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --scolarum, <A HREF="#p_162">162</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MAGISTRI (Petrus), <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MAGNANI (Lantelmus), <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MAGNATI (Joannes), <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Magnis Oloysiis (in), locus, <A HREF="#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Maires (Lambertus de), <A HREF="#p_49">49</A>, <A HREF=
+ "#p_50">50</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Merey ou Meyres, c.<SUP>o</SUP> de Guilherand (Ard.)</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ MALLENI (Petrus), <A HREF="#p_35">35</A>, <A HREF="#p_36">36</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MALLENUS: <EM>vid.</EM> Podio Bosbne (M. de).
+ </LI>
+ <LI>
+ Malo Consilio (molendinum de), <A HREF="#p_106">106</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Manaisa (claus), <A HREF="#p_80">80</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Maniglerius</EM>, <A HREF="#p_170">170</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Sonneur.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Mansio</EM>, <A HREF="#p_42">42</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Demeure [DUC. IV. 236 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Mansus</EM>, <A HREF="#p_15">15</A>, <A HREF="#p_26">26</A>, <A
+ HREF="#p_41">41</A>, <A HREF="#p_58">58</A>, <A HREF=
+ "#p_101">101</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Champ [DUC. IV. 241 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ MANTELLI (Stephanus), <A HREF="#p_132">132</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Manutenere</EM>, <A HREF="#p_45">45</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. IV. 266. 1<SUP>o</SUP>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Marca, M-cha</EM> argenti, <A HREF="#p_16">16</A> <EM>n</EM>, <A
+ HREF="#p_42">42</A>, <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. IV. 271 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ MARCHONIS (Anthonius), <A HREF="#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MARCOLIS (Poncius), <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF=
+ "#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MARIA (B<SUP>o</SUP>) virgo, <A HREF="#p_170">170</A>, <A HREF=
+ "#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --ejus officium, <A HREF="#p_169">169</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Purificatio, <A HREF="#p_104">104</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Marisco (decimæ de), <A HREF="#p_15">15</A> <EM>n</EM>, <A HREF=
+ "#p_16">16</A>, <A HREF="#p_26">26</A>, <A HREF="#p_41">41</A>, <A
+ HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Marnaudo: <EM>vid.</EM> S<SUP>æ</SUP> Mariæ, de M.
+ </LI>
+ <LI>
+ MARQUETI. prosecretarius, <A HREF="#p_177">177</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MARTELLI (Guillelmus), <A HREF="#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MARTINI (s<SUP>i</SUP>) crastinum [12 <EM>nov.</EM>], <A HREF=
+ "#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MARTINI (Bernardus), <A HREF="#p_87">87</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes), <A HREF="#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), <A HREF="#p_47">47</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MARTINUS, clericus Burgensis, <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --V, papa [1417-31], <A HREF="#p_137">137</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MASSABONI (Joannes), <A HREF="#p_124">124</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MASSARDI (Guillelmus), <A HREF="#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Mater</EM> aquæ, <A HREF="#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. IV. 318. 3<SUP>o</SUP>].
+ </LI>
+ <LI>
+ MATHÆI (Bertonus), <A HREF="#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MAURICII (Bonus Homo), <A HREF="#p_33">33</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Mauriciorum porta, <A HREF="#p_92">92</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --pons, <A HREF="#p_94">94</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MAYRESII (Bonthosus), <A HREF="#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Medianorum partes, <A HREF="#p_30">30</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Meias (al), <A HREF="#p_46">46</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF=
+ "#p_69">69</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MELLURAS (Bonetus), <A HREF="#p_72">72</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Mensa</EM>, <A HREF="#p_4">4</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Patrimoine des chanoines [Duc. IV. 358 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Mensura</EM> Valentiæ, vendens, <A HREF="#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Mercantia</EM>, <A HREF="#p_138">138</A>, <A HREF=
+ "#p_143">143</A>, <A HREF="#p_150">150</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Marchandise [Duc. IV. 368 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Mercatis (Joannes de), <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MERCERS (Guenisius), <A HREF="#p_82">82</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MESSES (Aymo, Simon), <A HREF="#p_147">147</A>, <A HREF=
+ "#p_152">152</A>, <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MICHAEL, capellanus Valent., <A HREF="#p_66">66</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MICHAELIS (Bartholomæus), <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MICHALHA (Joannes), <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MILETI (Petrus), leg. doct., <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Missa</EM> major, <A HREF="#p_23">23</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. IV. 437 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Modius</EM> vini, <A HREF="#p_61">61</A> n, <A HREF=
+ "#p_162">162</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. IV. 456 2<SUP>o</SUP>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Moillasola (a), <A HREF="#p_80">80</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Monerius</EM>, <A HREF="#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Meunier [Duc. IV. 482 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Moneta</EM> currens, <A HREF="#p_90">90</A>, <A HREF=
+ "#p_100">100</A>, <A HREF="#p_123">123</A>, <A HREF="#p_142">142</A>,
+ <A HREF="#p_149">149</A>, <A HREF="#p_150">150</A>, <A HREF=
+ "#p_154">154</A>, <A HREF="#p_155">155</A>, <A HREF="#p_170">170</A>,
+ <A HREF="#p_174">174</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --deteriorata, <A HREF="#p_12">12</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --falsa, <A HREF="#p_98">98</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Franciæ, <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --papalis, <A HREF="#p_150">150</A>, <A HREF="#p_164">164</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --parva, <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Turonensis, <A HREF="#p_104">104</A>, <A HREF="#p_109">109</A>, <A
+ HREF="#p_112">112</A>, <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --usualis, <A HREF="#p_90">90</A>, <A HREF="#p_100">100</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Valentina, <A HREF="#p_35">35</A> <EM>n</EM>, <A HREF=
+ "#p_38">38</A>, <A HREF="#p_45">45</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Viennensis, <A HREF="#p_8">8</A> <EM>n</EM>, <A HREF="#p_11">11</A>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_45">45</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF=
+ "#p_69">69</A>, <A HREF="#p_72">72</A>, <A HREF="#p_74">74</A>, <A
+ HREF="#p_79">79</A>, <A HREF="#p_82">82</A>, <A HREF="#p_83">83</A>,
+ <A HREF="#p_86">86</A>, <A HREF="#p_93">93</A>, <A HREF=
+ "#p_94">94</A>, <A HREF="#p_100">100</A>, <A HREF="#p_101">101</A>,
+ <A HREF="#p_106">106</A>, <A HREF="#p_108">108</A>, <A HREF=
+ "#p_109">109</A>, <A HREF="#p_111">111</A>, <A HREF="#p_112">112</A>,
+ <A HREF="#p_116">116</A>, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MONETARII (B.), prior C<SUP>i</SUP> Dupli, <A HREF="#p_62">62</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Monflor (Joannes de), <A HREF="#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ MONI (Michael), <A HREF="#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Montaa (territorium de), <A HREF="#p_41">41</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Montaisone (Oliverius de), <A HREF="#p_12">12</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Montoison, c. de Crest (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Montata (in), <A HREF="#p_15">15</A>, <A HREF="#p_19">19</A>, <A
+ HREF="#p_98">98</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Montecluso (Antonius de), <A HREF="#p_141">141</A>, <A HREF=
+ "#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Montclus, c. de Pont-Saint-Esprit (Gard).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Monte Luco (Joannes de), episcopus Valentin. &amp; Diensis [1553-79],
+ <A HREF="#p_176">176</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Montemayrano (Guillelmus de), prior S<SUP>i</SUP> P. de Burgo, <A
+ HREF="#p_168">168</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Lambertus de), <A HREF="#p_92">92</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Montmeyran, c. de Chabeuil (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Monteilz (Borne de), <A HREF="#p_24">24</A>. = Montilisio.
+ </LI>
+ <LI>
+ Montilii Adheymarii (curia delphin.), <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Montéllmar (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Montilio (Guilhermus Hugo de), <A HREF="#p_78">78</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Ibid</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Montilisio (de), <A HREF="#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus de), <A HREF="#p_22">22</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Montelier, c. de Chabeuil (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Montispessulani (curia reg. parvi sigilli), <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Montpellier (Hérault).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>More</EM> (clamis de), <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Morgis (æstachius de), <A HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Morges, c<SUP>e</SUP> de Cordéac, c. de Mens (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Moto</EM>, <A HREF="#p_149">149</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Mouton.
+ </LI>
+ <LI>
+ Moyrenco (Stephanus de), <A HREF="#p_98">98</A>, <A HREF=
+ "#p_100">100</A>, <A HREF="#p_107">107</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Moirans, c. de Rives (Is.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ MUNDONIS (Joannes), <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Muræ (portus), <A HREF="#p_46">46</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Notre-Dame de La Mure, c<SUP>e</SUP> de Cornas (Ard.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Muret (territorium del), <A HREF="#p_23">23</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Mutatio</EM> prioris, <A HREF="#p_45">45</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --servitoris, <A HREF="#p_74">74</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Muto</EM>, <A HREF="#p_151">151</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Mouton [Duc. IV. 570 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ Nantuati (dat.), <A HREF="#p_96">96</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Nantua (Ain).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Natalis</EM> Domini, <A HREF="#p_45">45</A>, <A HREF=
+ "#p_48">48</A>, <A HREF="#p_76">76</A>, <A HREF="#p_109">109</A>, <A
+ HREF="#p_153">153</A>, <A HREF="#p_154">154</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Nativitas</EM> ejusd., <A HREF="#p_140">140</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Noël (25 déc.).
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Naucherius</EM>, <A HREF="#p_142">142</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Batelier [Duc. IV. 608 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Nautes (mansus), <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Naviolum</EM>, <A HREF="#p_132">132</A>, <A HREF=
+ "#p_138">138</A>, <A HREF="#p_142">142</A>, <A HREF="#p_43">43</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Petite barque [Duc. IV. 611 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Nemausi (curia reg.), <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Nîmes (Gard).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Nemium</EM>, <A HREF="#p_151">151</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --NICHOLAI (b<SUP>i</SUP>) festum [6 déc.], <A HREF="#p_91">91</A>,
+ <A HREF="#p_114">114</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ NICHOLAUS, capellanus Hospit., <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ NONI. NONY (Colaudus), <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF=
+ "#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ NOVELLI (Antonius), <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Noydent (Petrus de), <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ NOYERI (Jacobus), <A HREF="#p_177">177</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Nucerina</EM> (archa), <A HREF="#p_82">82</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --De noyer.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Numblus</EM>, <A HREF="#p_154">154</A>, <A HREF="#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Longe de porc [DUC. IV. 655 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ Obsidium tenere, <A HREF="#p_9">9</A>, <A HREF="#p_12">12</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Ono, episcopus Valentinus [1156-1185], <A HREF="#p_8">8</A>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_12">12</A>, <A HREF="#p_13">13</A>, <A HREF=
+ "#p_17">17</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ODONIS (Guillelmus), cleric., <A HREF="#p_95">95</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Officialitas</EM>, <A HREF="#p_157">157</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Office [DUC. IV. 702 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Officiarius</EM>, <A HREF="#p_105">105</A>, <A HREF=
+ "#p_134">134</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. IV. 702 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Officium</EM> matutinale, <A HREF="#p_23">23</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Olchia</EM>, <A HREF="#p_23">23</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Enclos [DUC. IV. 707 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ OLERII (Lantelmus), mag., <A HREF="#p_121">121</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Omnium Sanctorum</EM> festum [1<SUP>er</SUP> nov.], <A HREF=
+ "#p_44">44</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF="#p_80">80</A>, <A
+ HREF="#p_88">88</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Omologare</EM>, <A HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Confirmer [DUC. IV. 711 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Opus</EM> ecclesiæ St Petrl, <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Fabrique [DUC. IV. 718 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Organum</EM>, <A HREF="#p_169">169</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. IV. 732].
+ </LI>
+ <LI>
+ OTGERII (Po.), <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Raimund.), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ OTHO, imperator Romanorum, <A HREF="#p_40">40</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ P., succentor Parisiensis, <A HREF="#p_4">4</A> <EM>n</EM>, <A HREF=
+ "#p_20">20</A>, <A HREF="#p_27">27</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Paccatus</EM>, <A HREF="#p_69">69</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Payé [DUC. V. 2 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ PAGANI (Stephanus), mag., <A HREF="#p_107">107</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pagator</EM>, <A HREF="#p_117">117</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Répondant [DUC. IV. 9 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Pairan (Ugo de), <A HREF="#p_9">9</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Peyrius</EM>, <EM>c. de Romans</EM> (<EM>Dr.</EM>)
+ </LI>
+ <LI>
+ PAIROLER (Nicholaus), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ PALMERII (Joannes), <A HREF="#p_140">140</A>, <A HREF=
+ "#p_144">144</A>, <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Panateriæ</EM> (canonicatus), <A HREF="#p_163">163</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Office de panetier [DUC. V. 50 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Panaterius</EM> canonicus, <A HREF="#p_159">159</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Celui qui le possède [DUC. V. 50 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ PANDEROBA (Stephanet, dictus), <A HREF="#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Panerius</EM>, <A HREF="#p_143">143</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Panier [DUC. V. 49 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ PARETI (Guillelmus), prior Burgi, <A HREF="#p_110">110</A>, <A HREF=
+ "#p_113">113</A>, <A HREF="#p_114">114</A>, <A HREF="#p_116">116</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Paris (Lantelmus de), <A HREF="#p_112">112</A>, <A HREF=
+ "#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Parisiensis succentor: P.--<EM>Paris</EM> (<EM>S.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Parrochiale</EM> jus, <A HREF="#p_23">23</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Parrochialia</EM>, <A HREF="#p_22">22</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. V. 106 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Parrochianus</EM>, <A HREF="#p_21">21</A>, <A HREF=
+ "#p_22">22</A>, <A HREF="#p_28">28</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. V. 103 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Parvi Palatii carreria, <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Paschæ</EM> dies, <A HREF="#p_23">23</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --festum, <A HREF="#p_76">76</A>, <A HREF="#p_165">165</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --octabæ, <A HREF="#p_44">44</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF=
+ "#p_100">100</A>, <A HREF="#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Passgium</EM>, <A HREF="#p_122">122</A>, <A HREF=
+ "#p_143">143</A>, <A HREF="#p_146">146</A>, <A HREF="#p_149">149</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. V. 120-1].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Passare</EM>, <A HREF="#p_143">143</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. V. 121 1<SUP>o</SUP>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Passata</EM>, <A HREF="#p_149">149</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Passage.
+ </LI>
+ <LI>
+ Passavent (Girardus de), <A HREF="#p_96">96</A>, <A HREF=
+ "#p_98">98</A>, <A HREF="#p_99">99</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Patella</EM>, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Patria</EM>, <A HREF="#p_135">135</A>, <A HREF="#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Pays [DUC. V. 140 1<SUP>o</SUP>].
+ </LI>
+ <LI>
+ PAULUS V, papa [1605-21], <A HREF="#p_178">178</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ PAYROLERII (Huguetus), <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Jacobus), <A HREF="#p_105">105</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Payrolerius</EM>, <EM>Peroll-s</EM>, <A HREF="#p_135">135</A>, <A
+ HREF="#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Chaudronnier [DUC. V. 160 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pea</EM>, <A HREF="#p_61">61</A> <EM>n</EM>, <A HREF=
+ "#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. V. 161 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pecia</EM> nemoris, <A HREF="#p_79">79</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --terræ, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Pièce [DUC. V. 162 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Pecaico (Joannes de), <A HREF="#p_100">100</A>, <A HREF=
+ "#p_103">103</A>, <A HREF="#p_104">104</A>, <A HREF="#p_105">105</A>,
+ <A HREF="#p_106">106</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Peireira (s), locus, <A HREF="#p_80">80</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Les Pierrettes, c<SUP>o</SUP> de Saint-Marcel-lès-Valence</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ (<EM>Dr.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ PELERINI (Guilhermus), can., <A HREF="#p_121">121</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ PELETI. PELLETI (Joannes), <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF=
+ "#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), <A HREF="#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ PELLICERII (Guillermus), <A HREF="#p_119">119</A>, <A HREF=
+ "#p_120">120</A>, <A HREF="#p_125">125</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ PELLISONIS (Bonthosius), <A HREF="#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Pelofencha (la), locus, <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ PENCHENATI. P-TZ (Desiderius), <A HREF="#p_22">22</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), <A HREF="#p_108">108</A>, <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pentecostes</EM> dies, <A HREF="#p_23">23</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Perdrix</EM>, <A HREF="#p_143">143</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. V. 199 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Peregorde (mons. de), <A HREF="#p_128">128</A>. = Petræ Gordæ.
+ </LI>
+ <LI>
+ PEROLERU (Arnaudus), <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ PERONONUS, porterius, <A HREF="#p_104">104</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Perreyra, territorium, <A HREF="#p_79">79</A>. = Peireira.
+ </LI>
+ <LI>
+ PERRINI (Franciscus), <A HREF="#p_176">176</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes), <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pers vistent</EM> (clamis del), <A HREF="#p_85">85</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Couleur [DUC. V. 217 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pertenda</EM>, <A HREF="#p_158">158</A>, <A HREF=
+ "#p_163">163</A>, <A HREF="#p_166">166</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Prébende.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pertenementum</EM>, <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Dépendances [DUC. V. 318 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Perusii (dat.), <A HREF="#p_84">84</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Pérouse</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pessa</EM> de bosc, pra, terra, <A HREF="#p_80">80</A>, <A HREF=
+ "#p_81">81</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Pièce [DUC. V. 224 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pestrare</EM>, <A HREF="#p_115">115</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Fouler aux pieds.
+ </LI>
+ <LI>
+ Petræ Gordæ (mandamentum), <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --P-rag-dia (Joannes de), <A HREF="#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Pierregourde</EM> (<EM>Ard.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ PETRI &amp; PAULI (bb. apostt.) festum, <A HREF="#p_87">87</A>, <A
+ HREF="#p_96">96</A>, <A HREF="#p_160">160</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --vigilia, <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ PETRONILLA, puella, <A HREF="#p_98">98</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, soror B. de Portu, <A HREF="#p_72">72</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, uxor P. de Vien., <A HREF="#p_116">116</A>, <A HREF=
+ "#p_117">117</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ PETRUS, cantor eccl. Burgen., <A HREF="#p_22">22</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Princeps</EM>, episcopus Valentinus [1342-50], <A HREF=
+ "#p_119">119</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, magister (scriptor), <A HREF="#p_43">43</A>, <A HREF=
+ "#p_46">46</A>, <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, sacrista Viennen, &amp; Romanen., <A HREF="#p_43">43</A>
+ <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --, vicarius, <A HREF="#p_33">33</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Peyraudo (Hugo de), prier S<SUP>i</SUP> P. de Burgo, <A HREF=
+ "#p_96">96</A>, <A HREF="#p_97">97</A>, <A HREF="#p_98">98</A>, <A
+ HREF="#p_99">99</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Peyraud, c. de Serrières</EM> (<EM>Ard.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ PHILIPPUS, testis, <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Pictavia (Guillelmus de), decanus Valentin. [1433-41], <A HREF=
+ "#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Johannes de), episcopus &amp; comes Valent. &amp; Diensis.
+ [1390-1448], <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF="#p_131">131</A>, <A
+ HREF="#p_132">132</A>, <A HREF="#p_135">135</A>, <A HREF=
+ "#p_139">139</A>, <A HREF="#p_140">140</A>, <A HREF="#p_142">142</A>,
+ <A HREF="#p_146">146</A>, <A HREF="#p_148">148</A>, <A HREF=
+ "#p_166">166</A>, <A HREF="#p_167">167</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Philippus bastardus de), <A HREF="#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Pictaviense parlamentum reg., <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Poitiers</EM> (<EM>Vienne</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pillare</EM>, <A HREF="#p_165">165</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Pilier [DUC. V. 254 3<SUP>o</SUP>].
+ </LI>
+ <LI>
+ PILLOSI. PILOSI (Chatbertus), <A HREF="#p_61">61</A>, <A HREF=
+ "#p_62">62</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), <A HREF="#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pistrinina</EM> ad pastandum, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pitalsus</EM>, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Vase pour le vin [DUC. V. 271 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ PIUS II. papa [1459-64], <A HREF="#p_168">168</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Placitamentum</EM>, <A HREF="#p_34">34</A>, <A HREF=
+ "#p_38">38</A>, <A HREF="#p_45">45</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A
+ HREF="#p_74">74</A>, <A HREF="#p_75">75</A>, <A HREF=
+ "#p_106">106</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. V. 282 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Placitum</EM>, <A HREF="#p_4">4</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Redevance [DUC. V. 280 <EM>c</EM>.].
+ </LI>
+ <LI>
+ Platea (Ludovicus de), <A HREF="#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Raimundus de), <A HREF="#p_33">33</A>,
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Plenarie</EM>, <A HREF="#p_34">34</A>, <A HREF="#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Entièrement [DUC. V. 306 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ PLOVERII (Claudius, Gl-s), <A HREF="#p_139">139</A>, <A HREF=
+ "#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Stephanus), prior S<SUP>i</SUP> P. de Burgo, <A HREF=
+ "#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ PODIALIS, POI-S (Petrus), <A HREF="#p_114">114</A>, <A HREF=
+ "#p_115">115</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Podio (Guigo de), <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Podio Bosone (Mallenus de), prior S<SUP>i</SUP> P. de Burgo, <A HREF=
+ "#p_69">69</A>, <A HREF="#p_70">70</A>, <A HREF="#p_72">72</A>, <A
+ HREF="#p_73">73</A>, <A HREF="#p_74">74</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Puy-Boson, en Trièves</EM> (<EM>Is.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ POLETI. POLLETI (Humbertus), <A HREF="#p_136">136</A>, <A HREF=
+ "#p_141">141</A>, <A HREF="#p_148">148</A>, <A HREF="#p_152">152</A>,
+ <A HREF="#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pollalhia</EM>, <A HREF="#p_143">143</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Volaille.
+ </LI>
+ <LI>
+ POLOONI (Joannes), <A HREF="#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Polombario (Alphonsius de), <A HREF="#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pontanerius, P-tonar-s, P-ner-s</EM>, <A HREF="#p_39">39</A>, <A
+ HREF="#p_102">102</A>, <A HREF="#p_122">122</A>, <A HREF=
+ "#p_133">133</A>, <A HREF="#p_134">134</A>, <A HREF="#p_135">135</A>,
+ <A HREF="#p_144">144</A>, <A HREF="#p_146">146</A>, <A HREF=
+ "#p_149">149</A>, <A HREF="#p_150">150</A>, <A HREF="#p_151">151</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Batelier [DUC. V. 348 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ PON[TIUS], vicarius Valentin., <A HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pontonagium</EM>, <A HREF="#p_122">122</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Droit de paffage [DUC. VI. 345].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pontonibus</EM>, <A HREF="#p_145">145</A>. = Pontonariis?
+ </LI>
+ <LI>
+ Porta Valentæ (Hugo de), <A HREF="#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Portalis?, <A HREF="#p_169">169</A>.--[DUC. V. 359 <EM>c</EM>?].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Portarum</EM> dominium, <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Portonarius</EM>, <A HREF="#p_36">36</A>, <A HREF="#p_38">38</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. V. 366 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Portu (Bovetus de), <A HREF="#p_72">72</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Portuensis episcopus, cardinalis, <A HREF="#p_54">54</A> <EM>n</EM>,
+ <A HREF="#p_59">59</A>, <A HREF="#p_61">61</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Porto</EM> (<EM>Ital.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Præbenda</EM>, <A HREF="#p_95">95</A>, <A HREF="#p_165">165</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Bénéfice ecclésiast. [DUC. V. 387 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Præco</EM> Burgi, <A HREF="#p_92">92</A>, <A HREF="#p_93">93</A>,
+ <A HREF="#p_131">131</A>, <A HREF="#p_132">132</A>, <A HREF=
+ "#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --ecclesiæ, <A HREF="#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Crieur [DUC. V. 394 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Præconisare, P-izare</EM>, <A HREF="#p_58">58</A>, <A HREF=
+ "#p_92">92</A>, <A HREF="#p_93">93</A>, <A HREF="#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Publier [DUC. V. 396 <EM>a</EM>.]
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Præconisatio</EM>, <A HREF="#p_50">50</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Publication [DUC. V. 396 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Præposito (Willeimus de), <A HREF="#p_72">72</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Præsio</EM>, <A HREF="#p_119">119</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Prison.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Prævilegium</EM>, <A HREF="#p_157">157</A>, <A HREF=
+ "#p_158">158</A>. = Suiv.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Privilegium</EM> apostolicum, <A HREF="#p_6">6</A>, <A HREF=
+ "#p_21">21</A>, <A HREF="#p_25">25</A>, <A HREF="#p_27">27</A>, <A
+ HREF="#p_50">50</A> ss..
+ </LI>
+ <LI>
+ --clericale, <A HREF="#p_72">72</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Processio</EM> Burgensis, <A HREF="#p_23">23</A> <EM>n</EM>, <A
+ HREF="#p_58">58</A>, <A HREF="#p_159">159</A>, <A HREF=
+ "#p_161">161</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Procuratio</EM>, <A HREF="#p_92">92</A>, <A HREF="#p_94">94</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. V. 465].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Procurator</EM> Burgi, <A HREF="#p_3">3</A>, <A HREF=
+ "#p_4">4</A>, <A HREF="#p_38">38</A>, <A HREF="#p_62">62</A>, <A
+ HREF="#p_69">69</A>, <A HREF="#p_72">72</A>, <A HREF="#p_75">75</A>,
+ <A HREF="#p_76">76</A>, <A HREF="#p_81">81</A>, <A HREF=
+ "#p_85">85</A>, <A HREF="#p_86">86</A>, <A HREF="#p_128">128</A>, <A
+ HREF="#p_131">131</A>, <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF=
+ "#p_141">141</A>, <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --fiscalis, <A HREF="#p_120">120</A>, <A HREF="#p_134">134</A>, <A
+ HREF="#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --generalis, <A HREF="#p_167">167</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --major, <A HREF="#p_162">162</A>, <A HREF="#p_165">165</A>, <A HREF=
+ "#p_170">170</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Pulvinar</EM> de chostas, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Lit.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ <EM>Quadragesima</EM>, <A HREF="#p_110">110</A>, <A HREF=
+ "#p_159">159</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Quarta</EM> frumenti, <A HREF="#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Mesure [DUC. V. 545].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Quartairo, Q-taro</EM> piperis, <A HREF="#p_35">35</A>, <A HREF=
+ "#p_45">45</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Quart de la livre.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Quartalata</EM> terræ, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. V. 547 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Quequinendium</EM>, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Quindena</EM> vini, <A HREF="#p_154">154</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Quitius</EM>, <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Libéré [Duc. V. 568 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Quittare</EM>, <A HREF="#p_171">171</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Tenir quitte [Duc. V. 559 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ R[omanus], episcopus Portuensis [1227-43], <A HREF="#p_84">84</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ RAIACIA (Bontosus), <A HREF="#p_31">31</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ RAILLARTZ (Joannes), <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Ramæ</EM> Palmarum, <A HREF="#p_23">23</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Ramata</EM>, <A HREF="#p_76">76</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Hutte de feuillage.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Rasserium</EM>, <A HREF="#p_131">131</A>, <A HREF=
+ "#p_132">132</A>, <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF="#p_137">137</A>,
+ <A HREF="#p_138">138</A>, <A HREF="#p_142">142</A>, <A HREF=
+ "#p_143">143</A>, <A HREF="#p_144">144</A>, <A HREF="#p_146">146</A>,
+ <A HREF="#p_149">149</A>, <A HREF="#p_150">150</A>, <A HREF=
+ "#p_151">151</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Barque.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Raubaria</EM>, <A HREF="#p_122">122</A>, <A HREF=
+ "#p_123">123</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Vol [Duc. V. 602 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ REBOLLI (Joannes), <A HREF="#p_120">120</A>, <A HREF=
+ "#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Recompensatio</EM>, <A HREF="#p_13">13</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. V. 625 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Rector</EM> scolarum, <A HREF="#p_3">3</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Refectorium</EM>, <EM>Reffe-m</EM>, <A HREF="#p_4">4</A>, <A
+ HREF="#p_165">165</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ REGE (Guillermus), <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Remenator</EM> (Joannes), <A HREF="#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Reminiscere</EM> (dominica), <A HREF="#p_96">96</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ RENCO (Petrus), <A HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Requesta</EM>, <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Supplique [Duc. V. 717 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Requisitio</EM>, <A HREF="#p_33">33</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Redevance [Duc. V. 718 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Residentia</EM>, <A HREF="#p_158">158</A>, <A HREF=
+ "#p_159">159</A>, <A HREF="#p_160">160</A>, <A HREF="#p_164">164</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Séjour continu [Duc. V. 724 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Resta</EM>, <A HREF="#p_154">154</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Restis</EM> alliorum, unionum, <A HREF="#p_35">35</A>, <A HREF=
+ "#p_38">38</A>, <A HREF="#p_45">45</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Botte [Duc. V. 736 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Resurrectio</EM> Dominica, <A HREF="#p_33">33</A>, <A HREF=
+ "#p_104">104</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ REY (Antoine), syndic, <A HREF="#p_181">181</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ REYNAUDI (Joannes), <A HREF="#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ REYNERII (Aymarus), <A HREF="#p_129">129</A>, <A HREF=
+ "#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Rhodani = Rodani.
+ </LI>
+ <LI>
+ RICARDA, uxor Salvaigneti, <A HREF="#p_32">32</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ RICARDUS, clericus, <A HREF="#p_74">74</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ RICHARDI (Hugo), <A HREF="#p_46">46</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A
+ HREF="#p_61">61</A>, <A HREF="#p_79">79</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Stephanus), <A HREF="#p_46">46</A>, <A HREF="#p_79">79</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ RICOTI (Joannes), notar., <A HREF="#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Ripagium</EM>, <A HREF="#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Canal.
+ </LI>
+ <LI>
+ Riperia (Girbernus de), <A HREF="#p_82">82</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Rocha (Guionetus de), <A HREF="#p_130">130</A>. = Rupe.
+ </LI>
+ <LI>
+ ROCHA (Hugo), presb., <A HREF="#p_99">99</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Martinus), prior Lioncelli, <A HREF="#p_101">101</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Roche (capella S<SUP>i</SUP> Nicolai), <A HREF="#p_37">37</A>
+ <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Rodani confinium, <A HREF="#p_30">30</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --flumen, <A HREF="#p_122">122</A>, <A HREF="#p_123">123</A>, <A
+ HREF="#p_138">138</A>, <A HREF="#p_149">149</A>, <A HREF=
+ "#p_151">151</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --portus, <A HREF="#p_61">61</A>, <A HREF="#p_68">68</A>, <A HREF=
+ "#p_89">89</A>, <A HREF="#p_102">102</A>, <A HREF="#p_123">123</A>,
+ <A HREF="#p_132">132</A>, <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF=
+ "#p_135">135</A>, <A HREF="#p_137">137</A>, <A HREF="#p_142">142</A>,
+ <A HREF="#p_145">145</A>, <A HREF="#p_180">180</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --ripa, <A HREF="#p_42">42</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --R-num (ad), <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(apud), <A HREF="#p_41">41</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(extra), <A HREF="#p_28">28</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(juxta), <A HREF="#p_20">20</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(prope), <A HREF="#p_58">58</A>, <A HREF="#p_134">134</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Le Rhône, fl.</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Rogationum</EM> (tres dies), <A HREF="#p_23">23</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ROLANDI (Franciscus), <A HREF="#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ROLLANDI (Hugo), <A HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Romæ (dat.), ap. S. Mariam majorem, <A HREF="#p_179">179</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --ap. S. Petrum, <A HREF="#p_21">21</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Rome</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Romanensis, R-nis canonicus, <A HREF="#p_104">104</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --curia delphin., <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --sacrista, <A HREF="#p_43">43</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --via, <A HREF="#p_23">23</A>, <A HREF="#p_79">79</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --R-num (versus), <A HREF="#p_79">79</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Romans, a. de Valence (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Romeraciorum tenementum, <A HREF="#p_15">15</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ROMILHIONIS (Bertrandus), <A HREF="#p_144">144</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ ROSTAGNI (Guillelmus), <A HREF="#p_111">111</A>, <A HREF=
+ "#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes), <A HREF="#p_112">112</A>, <A HREF="#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Peronetus), <A HREF="#p_112">112</A>, <A HREF="#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), præpositus Valent., <A HREF="#p_89">89</A>, <A HREF=
+ "#p_90">90</A>, <A HREF="#p_91">91</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Rotmas (via de), <A HREF="#p_80">80</A>. = Roman.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Rozol</EM>, <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ RUELLATOR (J.), <A HREF="#p_49">49</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ RUFFI. RUFFUS, RUFUS (Arnaldus, A-aud-s), <A HREF="#p_67">67</A>, <A
+ HREF="#p_69">69</A>, <A HREF="#p_70">70</A>, <A HREF="#p_72">72</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Bartholomæus), <A HREF="#p_81">81</A>, <A HREF="#p_82">82</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Guigo), <A HREF="#p_46">46</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes), <A HREF="#p_102">102</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), <A HREF="#p_70">70</A>, <A HREF="#p_109">109</A>, <A
+ HREF="#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Stephanus), <A HREF="#p_72">72</A>, <A HREF="#p_82">82</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Rupe, Ruppe (Hugo de), <A HREF="#p_96">96</A>, <A HREF=
+ "#p_97">97</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus de), <A HREF="#p_117">117</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>La Roche-de-Glun, c. de Tain (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Rusticanum</EM> jus, <A HREF="#p_8">8</A> n, <A HREF=
+ "#p_12">12</A>.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ S., præpositus Valent., <A HREF="#p_68">68</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Sabaterius</EM>, <EM>Sabb-s</EM>, <A HREF="#p_114">114</A>, <A
+ HREF="#p_115">115</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Savetier [Duc. VI. 2 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ SABBATERII (Michaletus), <A HREF="#p_114">114</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ SABLERII (Poncius), prior S<SUP>i</SUP> Petri de Burgo, <A HREF=
+ "#p_89">89</A>, <A HREF="#p_91">91</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Sacrista</EM>, <A HREF="#p_140">140</A>, <A HREF=
+ "#p_147">147</A>, <A HREF="#p_148">148</A>, <A HREF="#p_165">165</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sala (Joannes de), <A HREF="#p_128">128</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus de), <A HREF="#p_152">152</A>, <A HREF="#p_168">168</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Reymundus, Reynaud. de), <A HREF="#p_135">135</A>, <A HREF=
+ "#p_140">140</A>, <A HREF="#p_141">141</A>, <A HREF="#p_144">144</A>,
+ <A HREF="#p_147">147</A>, <A HREF="#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Salas (Petrus de), <A HREF="#p_24">24</A>. = Salis.
+ </LI>
+ <LI>
+ Saletis (Matthæus de), <A HREF="#p_124">124</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Salettes, c. de Dieulefit (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Salhera</EM> stagni, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Salière.
+ </LI>
+ <LI>
+ Salhiente, Sali-e, Salli-e (Humbertus de), <A HREF="#p_107">107</A>,
+ <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes de), <A HREF="#p_144">144</A>, <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Ludovicus de), <A HREF="#p_176">176</A>,
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Saillans, a. de Die</EM> (<EM>Dr.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ SALIGNION, S-NONIS (Bartholomæus), <A HREF="#p_176">176</A>, <A HREF=
+ "#p_177">177</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Salignon (Joannes de), <A HREF="#p_177">177</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Salis (Giraudus de), <A HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Helyûs de), <A HREF="#p_87">87</A>, <A HREF="#p_93">93</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus de), <A HREF="#p_36">36</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ SALMIA (Guinotus), <A HREF="#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Saluciis (A[medeus] de), administrator Valentin, &amp; Dien.
+ [1383-9], <A HREF="#p_71">71</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Saluces</EM> (<EM>Ital.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ SALVAIGNETUS, S-ANE-S, S-NIACUS, piscator, <A HREF="#p_31">31</A>, <A
+ HREF="#p_32">32</A>, <A HREF="#p_33">33</A>, <A HREF="#p_49">49</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sancti ægidii prior, <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>St-Gilles-les-Boucheries, c. de Nimes (Gard.)</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Andreæ, de Burgo (altare), <A HREF="#p_74">74</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Andreæ apud Castrum Novum Isaræ (ecclesia), <A HREF=
+ "#p_27">27</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Angeli cardinalis, <A HREF="#p_52">52</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Anthonii domus, <A HREF="#p_79">79</A> <EM>n</EM>, <A
+ HREF="#p_81">81</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Saint-Antoine</EM>, <EM>c. de Saint-Marcellin</EM>
+ (<EM>Is.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Apollinaris altare, <A HREF="#p_92">92</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Apollinaris (ecclesia) prope Rodanum, <A HREF=
+ "#p_20">20</A> <EM>n</EM>, <A HREF="#p_28">28</A>, <A HREF=
+ "#p_42">42</A>, <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sancto Bartholomæo (Giraudus de), <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes de), <A HREF="#p_81">81</A>, <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus de), <A HREF="#p_79">79</A>.--<EM>Saint-Barthélemy-le-
+ Plein</EM> (<EM>Ard.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ Sanctæ Catharinæ capella, <A HREF="#p_130">130</A>, <A HREF=
+ "#p_131">131</A>, <A HREF="#p_152">152</A>, <A HREF="#p_165">165</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sancti Felicis (Valentiæ) abbas, <A HREF="#p_92">92</A>, <A HREF=
+ "#p_101">101</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --canonicus, <A HREF="#p_77">77</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --carreria, <A HREF="#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --furnum, <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --parrochia, <A HREF="#p_76">76</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --prior, <A HREF="#p_74">74</A>, <A HREF="#p_75">75</A>, <A HREF=
+ "#p_76">76</A>, <A HREF="#p_77">77</A>, <A HREF="#p_78">78</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --p-ratus, <A HREF="#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --sacrista, <A HREF="#p_77">77</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Saint-Félix, à Valence</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sancti Georgii ecclesia, <A HREF="#p_37">37</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sancti Jacobi capellania, <A HREF="#p_176">176</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Jacobi Valentiæ Hospitale, <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Saint-Jacques, à Valence</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>o</SUP> Joanne (Willelmus de), <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Joannis Castribuxi ecclesia, <A HREF="#p_27">27</A>
+ <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Joannis Valentiæ ecclesia, <A HREF="#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>o</SUP> Juliano (de), <A HREF="#p_124">124</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sancti Laurentii calix, <A HREF="#p_121">121</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sancti Marcelli de Javeylano (ecclesia), <A HREF="#p_28">28</A>
+ <EM>n.</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Saint-Marcel-lès-Valence</EM> (<EM>Dr.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Marcellini (curia delphin.), <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Saint-Marcellin</EM> (<EM>Is.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>ae</SUP> Mariæ altare, <A HREF="#p_174">174</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --capella, <A HREF="#p_165">165</A>, <A HREF="#p_169">169</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>ae</SUP> Mariæ de Colombario (ecclesia), <A HREF="#p_28">28</A>
+ <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>ae</SUP> Mariæ de Marnaudo (ecclesia), <A HREF="#p_27">27</A>
+ <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Maximi molendinum, <A HREF="#p_16">16</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Mayme (....), <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Michaele (W de), <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sancto Nazario (Lambertus de), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Nicolai capollania, <A HREF="#p_176">176</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Nicolai Roche (capella), <A HREF="#p_27">27</A>
+ <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sancti Petri (via ad fontem), <A HREF="#p_23">23</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Petri de Burgo ecclesia, <EM>pas.</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Petri Castribuxi capella, <A HREF="#p_27">27</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Petri de Juvet ecclesia, <A HREF="#p_27">27</A>, <A
+ HREF="#p_28">28</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>St-Pierre, c<SUP>o</SUP> de Cornas</EM> (<EM>Ard.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Petriay (notarius), <A HREF="#p_144">144</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Saint-Péray, a. de Tournon</EM> (<EM>Ard.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>o</SUP> Petro (de), <A HREF="#p_148">148</A>,
+ </LI>
+ <LI>
+ Sancto Remigio (Villelmus de), prior S<SUP>i</SUP> Felicis Valent.,
+ <A HREF="#p_74">74</A>,
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>St.-Remy</EM> (<EM>Bouc.-du-Rhône</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>o</SUP> Romano (Algisius de), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Guigo de), prior Burgensis, <A HREF="#p_22">22</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>St-Romain-de-Lerp, c. de St-Péray</EM> (<EM>Ard.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Ruffi, Rufi abbas, <A HREF="#p_101">101</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --canonicus, <A HREF="#p_31">31</A>, <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Saint-Ruf, à Valence</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sæ Ruffinæ episcopus, <A HREF="#p_59">59</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sancto Salvatore (Durantus de), <A HREF="#p_104">104</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Saint-Sauveur, c. de Saint-Marcellin</EM> (<EM>Is.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Saturnini ecclesia, <A HREF="#p_27">27</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ S<SUP>i</SUP> Sepulcri Hofpitalis ecclesia, <A HREF="#p_23">23</A>,
+ <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>A Valence</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sancti Thomæ ecclesia, <A HREF="#p_27">27</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Sancto Valerio (Algisius de), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Saint-Vallier</EM> (<EM>Dr.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ Sappus, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Sapin [DUC. VI. 64 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Saramannorum mansus, <A HREF="#p_30">30</A>, <A HREF="#p_69">69</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Saumaa</EM>, <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Charge.
+ </LI>
+ <LI>
+ SAUTONIS (Gonetus), <A HREF="#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ SAVELLI (Stephanus), <A HREF="#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Saysire</EM>, <A HREF="#p_123">123</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Saifir</EM> [DUC. VI. 32 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ SAZIA, <A HREF="#p_34">34</A>, <A HREF="#p_35">35</A>, <A HREF=
+ "#p_41">41</A>, <A HREF="#p_44">44</A>, <A HREF="#p_45">45</A>, <A
+ HREF="#p_47">47</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF="#p_63">63</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Sazire</EM>, <A HREF="#p_74">74</A> <EM>n</EM>. = Saysire.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Scituare</EM>, <A HREF="#p_174">174</A>, = Situare.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Scutifer</EM>, <A HREF="#p_155">155</A>, <A HREF=
+ "#p_177">177</A>,
+ </LI>
+ <LI>
+ --Écuyer [Duc. VI. 142].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Scutum</EM> auri, <A HREF="#p_171">171</A>, <A HREF=
+ "#p_172">172</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Écu.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Secretarius</EM> capituli, <A HREF="#p_131">131</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Secusiis (Hugo, H-onetus de), <A HREF="#p_112">112</A>, <A HREF=
+ "#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Suze, c. de Crest-Nord (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Sedis</EM> apostolica, <A HREF="#p_6">6</A>, <A HREF=
+ "#p_54">54</A>, <A HREF="#p_70">70</A>, <A HREF="#p_85">85</A>, <A
+ HREF="#p_179">179</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Segularia (Bontosus de), <A HREF="#p_31">31</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ SEIGNORET (W[illelmus]), <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Seignoria</EM>, <A HREF="#p_81">81</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. VI. 163 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Sella</EM>, <A HREF="#p_165">165</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Stalle.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Septimana</EM>, <A HREF="#p_157">157</A>, <A HREF=
+ "#p_174">174</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Semaine [Duc. VI. 192 2<SUP>o</SUP>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Sepulturis</EM> (concessio de), <A HREF="#p_21">21</A>, <A HREF=
+ "#p_28">28</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ SERPEILHE (Jacobus), <A HREF="#p_177">177</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Serra (de), <A HREF="#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ SERRERIE (Joannes), <A HREF="#p_112">112</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Serviens</EM> armorum, <A HREF="#p_128">128</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --curiæ, <A HREF="#p_113">113</A>, <A HREF="#p_131">131</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Sestarium</EM>, <EM>Sext-m</EM> avenæ, <A HREF="#p_15">15</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --frumenti, <A HREF="#p_67">67</A>, <A HREF="#p_159">159</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --hordei, <A HREF="#p_15">15</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --salis, <A HREF="#p_35">35</A>, <A HREF="#p_38">38</A>, <A HREF=
+ "#p_45">45</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --siliginis, <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Sétier [Duc. VI. 231 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Sextariata</EM> terræ, <A HREF="#p_23">23</A>, <A HREF=
+ "#p_67">67</A>, <A HREF="#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Sétérée [Duc. VI. 230 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ SEXTORIS (Damianus), <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Guilhelmus), <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ SEXTRE (Salvegna), <A HREF="#p_174">174</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Sibulare</EM>, <A HREF="#p_122">122</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Retentir [Duc. VI. 235 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ SIEBODUS, testis, <A HREF="#p_9">9</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Sigillare</EM>, <A HREF="#p_161">161</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Sceller.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Sigillum</EM>, <A HREF="#p_12">12</A>, <A HREF="#p_18">18</A>, <A
+ HREF="#p_20">20</A>, <A HREF="#p_24">24</A>, <A HREF="#p_30">30</A>,
+ <A HREF="#p_36">36</A>, <A HREF="#p_39">39</A>, <A HREF=
+ "#p_43">43</A>, <A HREF="#p_46">46</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A
+ HREF="#p_50">50</A>, <A HREF="#p_59">59</A>, <A HREF="#p_62">62</A>,
+ <A HREF="#p_70">70</A>, <A HREF="#p_91">91</A>, <A HREF=
+ "#p_161">161</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --cereum, <A HREF="#p_90">90</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --rotundum cera rubea, <A HREF="#p_128">128</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --S<SUP>i</SUP> Petri, <A HREF="#p_23">23</A>, <A HREF=
+ "#p_68">68</A>, <A HREF="#p_70">70</A>, <A HREF="#p_75">75</A>, <A
+ HREF="#p_83">83</A>, <A HREF="#p_94">94</A>, <A HREF=
+ "#p_106">106</A>, <A HREF="#p_161">161</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Sceau.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Signum</EM>, <A HREF="#p_23">23</A>, <A HREF="#p_160">160</A>, <A
+ HREF="#p_162">162</A>, <A HREF="#p_164">164</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Cloche [Duc. VI. 252 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ SILMONIS, SILVIO-S (Jausserandus, Jos-s), <A HREF="#p_140">140</A>,
+ <A HREF="#p_147">147</A>, <A HREF="#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes), <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Jordanonus), <A HREF="#p_144">144</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Petrus), <A HREF="#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Silvæ Benedictæ prior, <A HREF="#p_43">43</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ SILVESTRI (W[illelmus]), <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ SILVIO (Petrus), <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Situare</EM>, <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Hypothéquer [Duc. VI. 268 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Solerium</EM>, <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Étage.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Somata</EM> vini, <A HREF="#p_159">159</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Charge [Duc. VI. 27 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Sonna (Petrus de), <A HREF="#p_36">36</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>La Sône, c. de St-Marcellin (Is.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ SOTONOS (Petrus), <A HREF="#p_99">99</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Sotularlis</EM>, <A HREF="#p_35">35</A>, <A HREF="#p_38">38</A>,
+ <A HREF="#p_45">45</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Soulier [Duc. VI. 417 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Sotulum</EM> banni, <A HREF="#p_154">154</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Soyons (abbesse &amp; port de), <A HREF="#p_127">127</A>, <A HREF=
+ "#p_128">128</A>. = Subdione.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Stabulum</EM> episcopale, <A HREF="#p_87">87</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Stella (de), <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF="#p_112">112</A>, <A
+ HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Bertrandus de), <A HREF="#p_36">36</A>, <A HREF="#p_43">43</A>, <A
+ HREF="#p_46">46</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(castellanus de), <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Hugo de), <A HREF="#p_62">62</A>, <A HREF="#p_87">87</A>, <A HREF=
+ "#p_89">89</A>, <A HREF="#p_90">90</A>, <A HREF="#p_91">91</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Poncius de), <A HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Rico de), <A HREF="#p_22">22</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Étoile, c. de Valence (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Stillicidium</EM>, <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. VI. 373 1<SUP>o</SUP>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Subcorarius</EM>, <A HREF="#p_23">23</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Subdione, S-dyone (de), <A HREF="#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(capellanus de), <A HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes de), <A HREF="#p_117">117</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(monialis de), <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Soyons, c. de St-Péray (Ard.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Suburbium</EM> Valentiæ, <A HREF="#p_97">97</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Supertunicale</EM>, <A HREF="#p_83">83</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. VI. 451 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ <EM>Tabula</EM> officii, <A HREF="#p_60">60</A>, <A HREF=
+ "#p_157">157</A>, <A HREF="#p_159">159</A>, <A HREF="#p_170">170</A>,
+ <A HREF="#p_175">175</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. VI. 480 5<SUP>o</SUP>].
+ </LI>
+ <LI>
+ TACHONUS (Petrus), <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Taillata</EM>, <A HREF="#p_90">90</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Taillis.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Tala</EM>, <A HREF="#p_90">90</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Dommage [Duc. VI. 490 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ TAUPINI (Joannes), <A HREF="#p_113">113</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Tegulariam (ad), <A HREF="#p_49">49</A> <EM>n</EM>, <A HREF=
+ "#p_72">72</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Templi (fratres) Valentiæ, <A HREF="#p_16">16</A> <EM>n</EM>, <A
+ HREF="#p_41">41</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Tenementarius</EM>, <A HREF="#p_130">130</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Tenancier [Duc. VI. 537 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Tenementum</EM>, <A HREF="#p_15">15</A>, <A HREF="#p_16">16</A>,
+ <A HREF="#p_20">20</A>, <A HREF="#p_41">41</A>, <A HREF=
+ "#p_42">42</A>, <A HREF="#p_66">66</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. VI. 536 <EM>c</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Terragium</EM>, <A HREF="#p_166">166</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Propriété [Duc. VI. 552 2<SUP>o</SUP>].
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Testamentum</EM>, <A HREF="#p_82">82</A>, <A HREF=
+ "#p_111">111</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ TEXTORIS (Petrus), <A HREF="#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ TEYSSONERII (Mundonus), <A HREF="#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Thesauraria</EM>, <A HREF="#p_162">162</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>T-ius</EM>, <A HREF="#p_162">162</A>, <A HREF="#p_163">163</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Tina</EM>, <A HREF="#p_67">67</A> <EM>n</EM>, <A HREF=
+ "#p_118">118</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. VI. 589 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Tincto (de), <A HREF="#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Tain, a. de Valence (Dr.).</EM>
+ </LI>
+ <LI>
+ Tolaudo (Franco de), <A HREF="#p_104">104</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Toulaud, c. de St-Péray</EM> (<EM>Ard.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ Tolosa (Jonnes de), <A HREF="#p_33">33</A>, <A HREF="#p_43">43</A>,
+ <A HREF="#p_50">50</A>, <A HREF="#p_61">61</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Toulouse</EM> (<EM>H.-G.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ Torloicheras (vallum de las), <A HREF="#p_4">4</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Tornatorium</EM> fossati, <A HREF="#p_94">94</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Torno, T-one (Durantus de), <A HREF="#p_22">22</A>, <A HREF=
+ "#p_31">31</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Pe. de), <A HREF="#p_31">31</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(rector ecclesiæ de), <A HREF="#p_78">78</A>. = Turnone.
+ </LI>
+ <LI>
+ TORRETI (Joannes), presb., <A HREF="#p_77">77</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Tranchoms</EM> (gladii voc.), <A HREF="#p_121">121</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Tricastrinensis episcopus, <A HREF="#p_179">179</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>St-Paul-trois-Châteaux</EM> (<EM>Dr.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Tricesimum</EM>, <A HREF="#p_33">33</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ TRUCHARDI. (Guillelmus), <A HREF="#p_98">98</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Turnone (de), <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(habitator de), <A HREF="#p_104">104</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Joannes de), <A HREF="#p_103">103</A>,
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Tournon</EM> (<EM>Ard.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Turnus</EM>, <A HREF="#p_169">169</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Rang [DUC. VI. 703 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ TURPINI (Joannes), <A HREF="#p_112">112</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Turris (terræ) curia delphin., <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>La Tour-du-Pin</EM> (<EM>Is.</EM>).
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ U., bajulus, <A HREF="#p_50">50</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ UGO (magister), <A HREF="#p_33">33</A>, <A HREF="#p_43">43</A>, <A
+ HREF="#p_46">46</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF="#p_50">50</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ UGONIS (Petrus), <A HREF="#p_9">9</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Stephanus), <A HREF="#p_124">124</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Ulciensis præpositus, <A HREF="#p_51">51</A> <EM>n</EM>, <A HREF=
+ "#p_52">52</A>, <A HREF="#p_53">53</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Ulmeto (Joannes de), <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF=
+ "#p_132">132</A>, <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF="#p_134">134</A>,
+ <A HREF="#p_135">135</A>, <A HREF="#p_136">136</A>, <A HREF=
+ "#p_147">147</A>, <A HREF="#p_152">152</A>, <A HREF="#p_166">166</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ UMBERTUS = Humbertus.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Uncia</EM>, <A HREF="#p_35">35</A>, <A HREF="#p_38">38</A>, <A
+ HREF="#p_45">45</A>, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Once.
+ </LI>
+ <LI>
+ Urro (Genesius de), <A HREF="#p_78">78</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Eurre, c. de Crest-Nord, a. de Die</EM> (<EM>Dr.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Usagium, Usuatg-m</EM>, <A HREF="#p_69">69</A> <EM>n</EM>, <A
+ HREF="#p_90">90</A>, <A HREF="#p_123">123</A>, <A HREF=
+ "#p_144">144</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[Duc. VI. 887 <EM>b</EM>].
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ Væsco (W<SUP>us</SUP> de), <A HREF="#p_68">68</A>, <A HREF=
+ "#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Vesc, c. de Dieulefit</EM> (<EM>Dr.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ VAGNARDI (Jacobus), <A HREF="#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Valentia, <A HREF="#p_23">23</A>, <A HREF="#p_68">68</A>, <A HREF=
+ "#p_107">107</A>, <A HREF="#p_108">108</A>, <A HREF="#p_109">109</A>,
+ <A HREF="#p_114">114</A>, <A HREF="#p_123">123</A>, <A HREF=
+ "#p_138">138</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(in), <A HREF="#p_60">60</A>, <A HREF="#p_131">131</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --V-æ (act.), <A HREF="#p_73">73</A>, <A HREF="#p_77">77</A>, <A
+ HREF="#p_100">100</A>, <A HREF="#p_128">128</A>, <A HREF=
+ "#p_132">132</A>, <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF="#p_136">136</A>,
+ <A HREF="#p_139">139</A>, <A HREF="#p_148">148</A>, <A HREF=
+ "#p_152">152</A>, <A HREF="#p_155">155</A>, <A HREF="#p_172">172</A>,
+ <A HREF="#p_177">177</A>, <A HREF="#p_182">182</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --V-inus, V-nen. archidiaconas, <A HREF="#p_104">104</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --bajulus, <A HREF="#p_67">67</A>, <A HREF="#p_79">79</A>, <A HREF=
+ "#p_87">87</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --bayllivus, <A HREF="#p_122">122</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --burgensis, <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF="#p_140">140</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --canonicus, <A HREF="#p_62">62</A>, <A HREF="#p_68">68</A>, <A HREF=
+ "#p_71">71</A>, <A HREF="#p_73">73</A>, <A HREF="#p_74">74</A>, <A
+ HREF="#p_89">89</A>, <A HREF="#p_92">92</A>, <A HREF="#p_96">96</A>,
+ <A HREF="#p_98">98</A>-9, <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF=
+ "#p_105">105</A>, <A HREF="#p_140">140</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --capellanus, <A HREF="#p_66">66</A>, <A HREF="#p_74">74</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --capitulum, <A HREF="#p_17">17</A>, <A HREF="#p_18">18</A>, <A HREF=
+ "#p_71">71</A>, <A HREF="#p_79">79</A>, <A HREF="#p_80">80</A>, <A
+ HREF="#p_92">92</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --civis, <A HREF="#p_105">105</A>, <A HREF="#p_108">108</A>, <A HREF=
+ "#p_109">109</A>, <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF="#p_140">140</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --civitas, <A HREF="#p_32">32</A>, <A HREF="#p_90">90</A>, <A HREF=
+ "#p_100">100</A>, <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF="#p_131">131</A>,
+ <A HREF="#p_132">132</A>, <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF=
+ "#p_137">137</A>, <A HREF="#p_141">141</A>, <A HREF="#p_142">142</A>,
+ <A HREF="#p_151">151</A>, <A HREF="#p_153">153</A>, <A HREF=
+ "#p_154">154</A>, <A HREF="#p_160">160</A>, <A HREF="#p_162">162</A>,
+ <A HREF="#p_169">169</A>, <A HREF="#p_170">170</A>, <A HREF=
+ "#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --clericus, <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF="#p_118">118</A>, <A
+ HREF="#p_136">136</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --comes, <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF="#p_131">131</A>, <A HREF=
+ "#p_132">132</A>, <A HREF="#p_134">134</A>, <A HREF="#p_135">135</A>,
+ <A HREF="#p_137">137</A>, <A HREF="#p_139">139</A>, <A HREF=
+ "#p_146">146</A>, <A HREF="#p_148">148</A>, <A HREF="#p_166">166</A>,
+ <A HREF="#p_167">167</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --comitatus, <A HREF="#p_71">71</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --conrearius, <A HREF="#p_97">97</A>, <A HREF="#p_102">102</A>, <A
+ HREF="#p_135">135</A>, <A HREF="#p_136">136</A>, <A HREF=
+ "#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --corr-s, <A HREF="#p_99">99</A>, <A HREF="#p_105">105</A>, <A HREF=
+ "#p_110">110</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --c-era-s, <A HREF="#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --curia, <A HREF="#p_71">71</A>, <A HREF="#p_72">72</A>, <A HREF=
+ "#p_73">73</A>, <A HREF="#p_77">77</A>, <A HREF="#p_86">86</A>, <A
+ HREF="#p_87">87</A>, <A HREF="#p_88">88</A>, <A HREF=
+ "#p_101">101</A>, <A HREF="#p_103">103</A>, <A HREF="#p_104">104</A>,
+ <A HREF="#p_112">112</A>, <A HREF="#p_128">128</A>, <A HREF=
+ "#p_131">131</A>, <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF="#p_135">135</A>,
+ <A HREF="#p_136">136</A>, <A HREF="#p_140">140</A>, <A HREF=
+ "#p_144">144</A>, <A HREF="#p_146">146</A>, <A HREF="#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --decanus, <A HREF="#p_22">22</A>, <A HREF="#p_92">92</A>, <A HREF=
+ "#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --dioecesis, <A HREF="#p_71">71</A>, <A HREF="#p_78">78</A>, <A HREF=
+ "#p_112">112</A>, <A HREF="#p_128">128</A>, <A HREF="#p_132">132</A>,
+ <A HREF="#p_135">135</A>, <A HREF="#p_144">144</A>, <A HREF=
+ "#p_148">148</A>, <A HREF="#p_149">149</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --domus episcop, <A HREF="#p_100">100</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --ecclesia, <A HREF="#p_14">14</A>, <A HREF="#p_55">55</A>, <A HREF=
+ "#p_80">80</A>, <A HREF="#p_94">94</A>, <A HREF="#p_108">108</A>, <A
+ HREF="#p_109">109</A>, <A HREF="#p_135">135</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --electus, <A HREF="#p_63">63</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --episcopatus, <A HREF="#p_24">24</A>, <A HREF="#p_71">71</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --episcopi, <A HREF="#p_6">6</A>, <A HREF="#p_16">16</A>, <A HREF=
+ "#p_18">18</A>, <A HREF="#p_26">26</A>, <A HREF="#p_40">40</A>, <A
+ HREF="#p_97">97</A>, <A HREF="#p_99">99</A>, <A HREF=
+ "#p_101">101</A>, <A HREF="#p_109">109</A>, <A HREF="#p_119">119</A>,
+ <A HREF="#p_127">127</A>, <A HREF="#p_134">134</A>, <A HREF=
+ "#p_137">137</A>, <A HREF="#p_176">176</A>, <A HREF="#p_179">179</A>:
+ </LI>
+ <LI>
+ --Falco, Joan. de Pictavia, Humbertus, Odo.
+ </LI>
+ <LI>
+ --habitator, <A HREF="#p_105">105</A>, <A HREF="#p_108">108</A>, <A
+ HREF="#p_128">128</A>, <A HREF="#p_135">135</A>, <A HREF=
+ "#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --judex reg., <A HREF="#p_125">125</A>, <A HREF="#p_135">135</A>, <A
+ HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --macellum, <A HREF="#p_28">28</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --magister, <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --muri, <A HREF="#p_136">136</A>, <A HREF="#p_178">178</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --notarius, <A HREF="#p_113">113</A>, <A HREF="#p_135">135</A>, <A
+ HREF="#p_140">140</A>, <A HREF="#p_141">141</A>, <A HREF=
+ "#p_144">144</A>, <A HREF="#p_148">148</A>, <A HREF="#p_149">149</A>,
+ <A HREF="#p_152">152</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --officialatus, <A HREF="#p_71">71</A>, <A HREF="#p_101">101</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --o-lis, <A HREF="#p_56">56</A>, <A HREF="#p_75">75</A>, <A HREF=
+ "#p_85">85</A>, <A HREF="#p_86">86</A>, <A HREF="#p_101">101</A>, <A
+ HREF="#p_103">103</A>, <A HREF="#p_104">104</A>, <A HREF=
+ "#p_119">119</A>, <A HREF="#p_120">120</A>, <A HREF="#p_128">128</A>,
+ <A HREF="#p_134">134</A>, <A HREF="#p_139">139</A>, <A HREF=
+ "#p_147">147</A>, <A HREF="#p_178">178</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --pons, <A HREF="#p_46">46</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --portale, <A HREF="#p_145">145</A>, <A HREF="#p_151">151</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --portus, <A HREF="#p_65">65</A>, <A HREF="#p_122">122</A>, <A HREF=
+ "#p_127">127</A>, <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF="#p_137">137</A>,
+ <A HREF="#p_141">141</A>, <A HREF="#p_142">142</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --præpositi, <A HREF="#p_18">18</A>, <A HREF="#p_50">50</A>, <A HREF=
+ "#p_52">52</A>, <A HREF="#p_53">53</A>, <A HREF="#p_55">55</A>, <A
+ HREF="#p_57">57</A>, <A HREF="#p_58">58</A>, <A HREF="#p_68">68</A>,
+ <A HREF="#p_78">78</A>, <A HREF="#p_89">89</A>, <A HREF=
+ "#p_90">90</A>, <A HREF="#p_91">91</A>, <A HREF="#p_92">92</A>, <A
+ HREF="#p_93">&lt;93</A>, <A HREF="#p_97">97</A>, <A HREF=
+ "#p_100">100</A>, <A HREF="#p_105">105</A>, <A HREF="#p_128">128</A>,
+ <A HREF="#p_147">147</A>, <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Eustachius.
+ </LI>
+ <LI>
+ --p-tura, <A HREF="#p_54">54</A>, <A HREF="#p_79">79</A>, <A HREF=
+ "#p_90">90</A>, <A HREF="#p_91">91</A>, <A HREF="#p_92">92</A>, <A
+ HREF="#p_100">100</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --presbyter, <A HREF="#p_71">71</A>, <A HREF="#p_155">155</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --ripparia, r-peria, <A HREF="#p_132">132</A>, <A HREF=
+ "#p_133">133</A>, <A HREF="#p_134">134</A>, <A HREF="#p_137">137</A>,
+ <A HREF="#p_144">144</A>, <A HREF="#p_145">145</A>, <A HREF=
+ "#p_146">146</A>, <A HREF="#p_151">151</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --sacristia, <A HREF="#p_109">109</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --subconrearius, <A HREF="#p_131">131</A>, <A HREF="#p_132">132</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --syndici, <A HREF="#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --universitas, <A HREF="#p_134">134</A>, <A HREF="#p_137">137</A>, <A
+ HREF="#p_138">138</A>, <A HREF="#p_148">148</A>, <A HREF=
+ "#p_149">149</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --u-té, <A HREF="#p_181">181</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --vicarius, <A HREF="#p_73">73</A>, <A HREF="#p_147">147</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --V-iam (apud), <A HREF="#p_36">36</A>, <A HREF="#p_38">38</A>, <A
+ HREF="#p_43">43</A>, <A HREF="#p_50">50</A>, <A HREF="#p_59">59</A>,
+ <A HREF="#p_62">62</A>, <A HREF="#p_98">98</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(infra), <A HREF="#p_9">9</A>, <A HREF="#p_42">42</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(secus), <A HREF="#p_145">145</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Cff.</EM> S<SUP>i</SUP> Felicis, S<SUP>i</SUP> Petri de Burgo.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Valence</EM> (<EM>Dr.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ VALERII (Petrus), <A HREF="#p_96">96</A>, <A HREF="#p_106">106</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Vallibus (Reymondus de), <A HREF="#p_153">153</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ VANER (Joannes), latro, <A HREF="#p_99">99</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ VASSALDA, uxor W. de Cruçol, <A HREF="#p_48">48</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ VAYROUDI (Armandus), <A HREF="#p_103">103</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Veluto</EM> (tabula cooperta de), <A HREF="#p_121">121</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Velours [DUC. VI. 834 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Venonis (Guillelmus de), <A HREF="#p_148">148</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Verduno (Guillelmus de), <A HREF="#p_85">85</A>, <A HREF=
+ "#p_86">86</A>, <A HREF="#p_87">87</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Vergomas, V-sto (Joannes de), <A HREF="#p_140">140</A>, <A HREF=
+ "#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Vermont (Colinus de), <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Vernone (Guillelmus de), <A HREF="#p_133">133</A>, <A HREF=
+ "#p_141">141</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Vernon, c. de Joyeuse</EM> (<EM>Ard.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ Versi (Symundus de), <A HREF="#p_133">133</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Vers, c. de Séderon</EM> (<EM>Dr.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Via</EM> publica, <A HREF="#p_23">23</A>, <A HREF="#p_79">79</A>,
+ <A HREF="#p_106">106</A>, <A HREF="#p_108">108</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Vicaria</EM>, <A HREF="#p_4">4</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --District du <EM>viguier</EM> [DUC. VI. 806 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ Vicaria (domus de), <A HREF="#p_102">102</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Vicecomitissa, mater W. de Cruzol, <A HREF="#p_11">11</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Viennensis archidiaconus, <A HREF="#p_55">55</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --archiepiscopus, <A HREF="#p_43">43</A>, <A HREF="#p_51">51</A>, <A
+ HREF="#p_52">52</A>, <A HREF="#p_53">53</A>, <A HREF="#p_54">54</A>,
+ <A HREF="#p_47">47</A>, <A HREF="#p_59">59</A>, <A HREF=
+ "#p_178">178</A>-195.
+ </LI>
+ <LI>
+ --cantor, <A HREF="#p_55">55</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --curiæ metrop. officialis, <A HREF="#p_178">178</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --delphinus, <A HREF="#p_168">168</A>, <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --dioecesis, <A HREF="#p_78">78</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --episcopatus, <A HREF="#p_24">24</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --sacrista, <A HREF="#p_43">43</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Vienne</EM> (<EM>Is.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ Viennesio (Petrus de), <A HREF="#p_116">116</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Vilanagium, V-atg-m</EM>, <A HREF="#p_44">44</A> <EM>n</EM>, <A
+ HREF="#p_47">47</A>, <A HREF="#p_48">48</A>, <A HREF="#p_49">49</A>,
+ <A HREF="#p_63">63</A>, <A HREF="#p_64">64</A>, <A HREF=
+ "#p_68">68</A>, <A HREF="#p_69">69</A>, <A HREF="#p_72">72</A>, <A
+ HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --[DUC. VI. 831].
+ </LI>
+ <LI>
+ Vilar (Bertrandtis del), <A HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Willelmus del), <A HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ VILARII (Guillermus), <A HREF="#p_119">119</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Vilars (Henricus de), episcopus Valentin. [1336-42], <A HREF=
+ "#p_119">119</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Ludovicus de), episcopus Valentin. [1354-76], <A HREF=
+ "#p_119">119</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Villæ Novæ de Beico (curia), <A HREF="#p_139">139</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Villeneuve-de-Berg</EM> (<EM>Ard.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ VINCENTII (Bartholomæus), <A HREF="#p_85">85</A>, <A HREF=
+ "#p_86">86</A>, <A HREF="#p_87">87</A>, <A HREF="#p_88">88</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --(Stephanus), <A HREF="#p_85">85</A>, <A HREF="#p_86">86</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ <EM>Violus</EM>, <A HREF="#p_79">79</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --Sentier [DUC. VI. 845 <EM>a</EM>].
+ </LI>
+ <LI>
+ VION (Petri) hortus, <A HREF="#p_58">58</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Viriaco (Joannes de), <A HREF="#p_93">93</A>, <A HREF="#p_95">95</A>,
+ <A HREF="#p_98">98</A>, <A HREF="#p_104">104</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Vitieu</EM> (<EM>Is.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ VISELLUS. canonicus, <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ VITALE (Raimundus), <A HREF="#p_33">33</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ VITALLI. VITELLI (Petrus), <A HREF="#p_15">15</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Viterbii (datum), <A HREF="#p_51">51</A>, <A HREF="#p_53">53</A>, <A
+ HREF="#p_54">54</A>, <A HREF="#p_55">55</A>, <A HREF="#p_56">56</A>,
+ <A HREF="#p_57">57</A>, <A HREF="#p_85">85</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Viterbe</EM> (<EM>Ital.</EM>).
+ </LI>
+ <LI>
+ Vivalx (B. de), <A HREF="#p_67">67</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Vivariensis bayllivus, <A HREF="#p_122">122</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --judex reg., <A HREF="#p_125">125</A>, <A HREF="#p_173">173</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --<EM>Viviers</EM> (<EM>Ard.</EM>).
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ WILLELMUS, electus Valentinus [1226-39], <A HREF="#p_63">63</A>
+ <EM>n</EM>, <A HREF="#p_65">65</A>, <A HREF="#p_70">70</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ --prior S<SUP>i</SUP> Felicis Valentiæ, <A HREF="#p_75">75</A>.
+ </LI>
+ </UL>
+ <UL>
+ <LI>
+ Ylice (vineu de), <A HREF="#p_4">4</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ Ysera, Yssera, <A HREF="#p_106">106</A>, <A HREF="#p_117">117</A>, <A
+ HREF="#p_128">128</A>. = Isara.
+ </LI>
+ <LI>
+ YSINBARDI (Thomas), <A HREF="#p_113">113</A>, <A HREF=
+ "#p_115">115</A>, <A HREF="#p_116">116</A>.
+ </LI>
+ <LI>
+ YSMIDO, cantor, <A HREF="#p_43">43</A> <EM>n</EM>.
+ </LI>
+ <LI>
+ YSOPI (Hugo), canon., <A HREF="#p_72">72</A>, <A HREF="#p_73">73</A>.
+ </LI>
+ </UL>
+ <H3>
+ <IMG SRC="images/img5.jpg" ALT="[illustration]">
+ </H3>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Chartvlarivm Ecclesiae Sancti Petri de
+Bvrgo Valentiae Ordinis Sancti Avgvstini, by Ulysse Chevalier
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CHARTVLARIVM ECCLESIAE ***
+
+***** This file should be named 15582-h.htm or 15582-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ https://www.gutenberg.org/1/5/5/8/15582/
+
+Produced by Robert Connal and the Online Distributed
+Proofreading Team from images generously made available
+by gallica (Bibliothèque nationale de France) at
+http://gallica.bnf.fr.
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+ </BODY>
+</HTML>
+
diff --git a/15582-h/images/img1.jpg b/15582-h/images/img1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8268893
--- /dev/null
+++ b/15582-h/images/img1.jpg
Binary files differ
diff --git a/15582-h/images/img2.jpg b/15582-h/images/img2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..2c2fca3
--- /dev/null
+++ b/15582-h/images/img2.jpg
Binary files differ
diff --git a/15582-h/images/img3.jpg b/15582-h/images/img3.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6f067a7
--- /dev/null
+++ b/15582-h/images/img3.jpg
Binary files differ
diff --git a/15582-h/images/img4.jpg b/15582-h/images/img4.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3938925
--- /dev/null
+++ b/15582-h/images/img4.jpg
Binary files differ
diff --git a/15582-h/images/img5.jpg b/15582-h/images/img5.jpg
new file mode 100644
index 0000000..10513a9
--- /dev/null
+++ b/15582-h/images/img5.jpg
Binary files differ
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..665f032
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #15582 (https://www.gutenberg.org/ebooks/15582)